yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пензевы-Яха

Пензевы-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тамбей йылғаһының һул ярына тамағынан 98 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 67 км.

# Пензевы-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043433
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304343
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ильинка (Силәбе өлкәһе)

Ильинка — Силәбе өлкәһе Ҡыҙыл районындағы ҡасаба. Гранит ауыл биләмәһе составына инә. 1931 йылда һөрөлгән күскенселәр тарафынан нигеҙ һалына

# Ильинка (Силәбе өлкәһе)
## Тасуирламаһы

Ильинка ауылын күрше тораҡ пункттар менән грунт юлдары бәйләй. Ҡасабанан ике километр алыҫлыҡта, йылғаның уң яҡ ярында Силәбе-Джетыгра автомобиль трассаһы (Ҡаҙағстан) үтә. Ҡасабаға 1931 йылда нигеҙ һалына, унда һөрөлгөн күскенселәр йәшәй. Беренсе ағас йорт «Уралец» совхозының 4-се бүлексәһе идарасыһы өсөн төҙөлә, ҡалған ауыл кешеләре ер өйҙәрҙә йәшәй. Ул ваҡытта совхоз бүлексәһе һөт малсылығында һәм иген етештереүҙә махсуслаша, һуңғараҡ — шулай уҡ һарыҡ һәм сусҡа үрсетеүҙә. 1954 йылда беренсе ауыл хужалығы техникаһы һатып алына. 1965—75 йылда күп торлаҡ йорттар, ауыл хужалығы биналары, көнкүреш-мәҙәни объекттар төҙөлә. Хәҙерге ваҡытта хужалыҡ («Уралец» ауыл хужалығы кооперативының 4-се бүлексәһе) тик иген етештереү менән шөғөлләнә. Сәсеү майҙандары — 1500 га. Ҡасабала башланғыс мәктәп, клуб, китапхана, фельдшер-акушерлыҡ пункты эшләй.

# Ильинка (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Ильинка ауылы райондың төньяҡ -көнсығыш өлөшөндә Урал йылғаһыгның яры буйында урынлашҡан. Рельефы — ярым тигеҙлек (Урал аръяғы пенеплены); иң яҡын бейеклектәр — 320, 366 һәм 476 м. (Длинная тауы). Район үҙәгенә тиклем алыҫлыҡ (Ҡыҙыл ауылы) 18 км, ауыл биләмәһенә тиклем (Гранит ҡасабаһы) — 18 км.

# Ильинка (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

Халҡы 265 кеше тәшкил итә.

# Ильинка (Силәбе өлкәһе)
## Транспорты

Трассаға яҡын булыуына ҡарамаҫтан, ауылға инеү юлын Урал йылғаһы ҡатмарлаштыра
Ҡышҡы ваҡытта трассанан туңған Урал йылғаһы аша йөрөргә мөмкин. Яҙын, ташҡын ваҡытында, ауылға тик Гранит ҡасабаһы аша тупраҡ юлдан барырға мөмкин. Йәйге ваҡытта Урал йылғаһы аша еңел автомобилдәр өсөн тәғәйенләнгән күпер ҡорола.
Йыл әйләнәһенә аҫылмалы йәйәүлеләр күпере бар.

# Ильинка (Силәбе өлкәһе)
## Иҡтисады

Малсылыҡ, үҫемлекселек үҫешкән. Магазин бар. Ауылда электр үткәрелгән. Газ, һыу менән тәьмин итеү һәм йылытыу системалары юҡ. Һыу менән тәьмин итеү скважин ярҙамында тормошҡа ашырыла.
# Ван-Ягун

Ван-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Омор-Ягун йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ван-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042457
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204245
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вольфсберг (Тюрингия)

Вольфсберг (Тюрингия) (нем. Wolfsberg (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3115 кеше йәшәй. Майҙаны — 28,63 км². Диңгеҙ кимәленән 400 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98704 һәм автомобиль коды — IK.
# Кесе Атлым

Кесе Атлым — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 968 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 74 км.

# Кесе Атлым
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018569
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301856
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡыҙылтүш

?Ҡыҙылтүш турғай :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Суб-тип: | Умыртҡалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Турғай һымаҡтар |
| Ғаилә: | Һайраусылар |
| Ырыу: | Ҡыҙылтүштәр |
| Төр: | Ҡыҙылтүш |
Латинса исеме :
Pyrrhula pyrrhula Linnaeus, 1758 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 179180 NCBI 37607 |
Ҡыҙылтүш (лат. Pyrrhula pyrrhula, рус. снегирь) — Алаҡас турғай һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған, атаһының түше ҡыҙыл булған урман турғайы.

# Ҡыҙылтүш
## Ҡылыҡһырлама

Ҡантүш, аҡыя, йылҡәйҙәүес, зилҡәйҙәүес, атайҙауыи Турғайҙан ҙурыраҡ. Яҙғыһын һәм йәйгеһен парлашып, көҙгөһөн һәм ҡышҡыһын туп булып йөрөйҙәр. Ата ҡоштоң башы, ҡанаттары һәм ҡойроғо йымылдаҡ ҡара. Арҡаһы күкһел һоро, ҡорһағы, ҡойроҡ төбө өҫтән дә аҫтан да аҡ. Түше ҡыҙыл. Инә ҡоштоң түше көрәнһыу һоро. Ҡыҙыл турғайҙан башы ҡара, һырты һоро булыуы менән айырыла.

# Ҡыҙылтүш
## Тауышы

Яңғырауыҡлы һыҙғыра: «фиү-фиүү». Сырҡылдап һайрай.

# Ҡыҙылтүш
## Йәшәү рәүеше

Ылыҫлы һәм аралаш урмандарҙа, ҡышҡыһын төрлө урында, кеше торлағына яҡын йәшәй. Төрлө орлоҡтар, бөжәктәр ашай. Ҡышҡыһын беҙҙең яҡтарҙа ҡалалар, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөйҙәр. Киң генә таралған. Ағаста оялай. Ҡыҙғылт көрән таплы аҡһыл зәңгәр 4—6 бөртөк йомортҡаһы була.
# БМО-ның рәсми телдәре

БМО системаһындағы органдар эштен ойоштороу өсөн рәсми һәм эш телдәре билдәләнгән. Һәр органдың процедура ҡағиҙәләрендә был телдәр исемлеге бирелгән. Барлыҡ төп документтар, резолюциялар БМО-ның рәсми телдәрендә баҫылып сыға. Эш телдәрендә ултырыштарҙың стенографик отчеттары баҫыла, ниндәй генә рәсми телдә сығыш яһаһалар ҙа, улар эш телдәренә тәржемә ителә.
БМО-ның рәсми телдәре:
* инглиз
* ғәрәп
* испан
* ҡытай
* урыҫ
* француз
Әгәр делегация рәсми булмаған телдә сығыш яһарға теләһә, ул рәсми телдәрҙең береһенә телдән йәки яҙма тәржемәһен тәьмин итергә тейеш.
ЮНЕСКО-ның рәсми телдәре булып та шул уҡ 6 тел тора.
БМО-ның халыҡ-ара судының рәсми телдәре итеп инглиз һәм француз телдәре билдәләнгән.

# БМО-ның рәсми телдәре
## Эш телдәре

БМО Секретариатының эш телдәре булып инглиз һәм француз телдәре тора.
БМО-ның Хәүефһеҙлек Советы эш телдәре итеп инглиз, ғәрәп, испан, ҡытай, урыҫ һәм француз телдәрен ҡуллана.

# БМО-ның рәсми телдәре
## Яңы тәҡдим ителгән телдәр

* Бенгал теле
* Эсперанто
* Һиндостани
* Португал теле
* Төрөк теле
# Каббагаут-Дон

Каббагаут-Дон — Рәсәй йылғаһы. Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы,Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Црау-Дон йылғаһының һул ярына тамағынан 10,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Каббагаут-Дон
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Урсдоннан йылғаһы ҡушылған урындан Урух йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000312108200003724
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200372
* Бассейн коды — 07.02.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Талдокуль

Талдокуль — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Чили йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Талдокуль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100002941
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100294
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кокойты Эдуард Джабеевич

Кокойты Эдуард Джабеевич, (осет. Кокойты Джабейы фырт Эдуард, 31 октябрь 1964 йыл) — Көньяҡ Осетияның икенсе Президенты.

# Кокойты Эдуард Джабеевич
## Биографияһы

Эдуард Джабеевич Кокойты 1964 йылдың 31 октябрендә Цхинвалда тыуған.
# Өйҙөрәк (Дим ҡушылдығы)

Өйҙөрәк — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Дим йылғаһының һул ярына тамағынан 104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Өйҙөрәк (Дим ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201312111100024946
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102494
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яковлев Алексей Александрович

Яковлев Алексей Александрович (29 март 1923 йыл — 5 апрель 1990 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Штурм авиацияһы полкының эскадрилья командиры урынбаҫары, капитан. Советтар Союзы Геройы (1946).

# Яковлев Алексей Александрович
## Биографияһы

Алексей Александрович Яковлев 1923 йылдың 29 мартында Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә эшсе ғаиләһендә тыуған.
7 класс тамамлай. Өфө паровоз ремонтлау заводында слесарь булып эшләй.
1940 йылда Ҡыҙыл Армияға Өфө ҡалаһынан алына. 1942 йылда Энгельс хәрби авиация пилоттары мәктәбен тамамлай.
Ғәмәлдәге армияла 1943 йылдың 20 ғинуарынан. Сталинград, Көньяҡ-Көнбайыш, 1-се һәм 4-се Украина фронттарында һуғыша.
4-се Украина фронты 8-се һауа армияһы 8-се корпусы 227-се дивизияһының 208-се штурм авиацияһы полкының эскадрилья командиры урынбаҫары, өлкән лейтенант Алексей Яковлев дошман ғәскәрҙәренә һөжүм итеү өсөн һуғыш аҙағына тиклем 153 хәрби осош яһай (шул иҫәптән 70-ен төркөмдө етәкләүсе булараҡ).
1946 йылдан капитан А. А. Яковлев — запаста. 1946 йылдан — ВКП(б)/КПСС ағзаһы. 1952 йылда электромеханика техникумын тамамлай. Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһенең хисаплау техникаһын ремонтлау һәм эксплуатация бюроһы начальнигы булып эшләй.
1990 йылдың 5 апрелендә вафат була.

# Яковлев Алексей Александрович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1946 йылдың 15 майындағы указына ярашлы командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне, күрһәткән ҡаһарманлығы һәм батырлығы өсөн өлкән лейтенант Яковлев Алексей Александрович Советтар Союзы Геройы исеме бирелә һәм Ленин ордены «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 6158) тапшырыла.
* Ленин ордены, өс Ҡыҙыл Байраҡ ордены (31.12.1943; 28.02.1945; 22.05.1945), Александр Невский ордены (12.05.1944), ике 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (18.01.1945; 11.03.1985), миҙалдар.

# Яковлев Алексей Александрович
## Хәтер

* Герой Яковлев А. А . исеме Еңеү паркында гранит постаментҡа соҡоп яҙылған (Өфө).
# Оло Варгуль

Оло Варгуль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ленка йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Оло Варгуль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023771
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002377
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нязь

Нязь — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лоза йылғаһының уң ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Нязь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100032646
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103264
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Горная Обь

Горная Обь — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/351/34 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 72 км.

# Горная Обь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030794
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303079
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мәхмүтов Фәүир Шәрифулла улы

Мәхмүтов Фәүир Шәрифулла улы (2 август 1939 йыл — 21 июль 1988 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы. 1960—1962 һәм 1966—1988 йылдарҙа «Востокнефтепроводстрой» тресының изолировщигы һәм торба һалыу краны машинисы. Хеҙмәт даны орденының тулы кавалеры (1985).

# Мәхмүтов Фәүир Шәрифулла улы
## Биографияһы

Фәүир Шәрифулла улы Мәхмүтов 1939 йылдың 2 авгусында Башҡорт АССР-ы Ҡандра районының Балтай ауылында тыуа.
1960—1988 йылдарҙа СССР-ҙың Нефть һәм газ сәнәғәте предприятиеларын төҙөү министрлығының «Востокнефтепроводстрой» тресы 5-се төҙөлөш идаралығында изолировщиу, кран-торба һалғыс машинисы булып эшләй.
Фәүир Мәхмүтов Усть-Балыҡ — Ҡурған — Өфө — Әлмәт, Уренгой — Помары — Ужгород һәм башҡа урындарҙа магистраль торба үткәргестәр һалыуҙа ҡатнаша.
Хеҙмәт ветераны 1988 йылдың 21 июлендә 50 йәшендә вафат була.

# Мәхмүтов Фәүир Шәрифулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Хеҙмәттәге ҙур ҡаҙаныштары, биш йыллыҡ пландарҙы срогынан алда үтәгәне, бер предприятиела намыҫлы һәм оҙаҡ йылдар эшләгәне өсөн Ф. Ш. Мәүмүтов беренсе (1985), икенсе (1980), өсөнсө дәрәжә (1975) Хеҙмәт даны ордендары менән бүләкләнә.
# Керть

Керть — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чебула йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Керть
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018774
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201877
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Заргштедт

Заргштедт (нем. Sargstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 734 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,88 км². Диңгеҙ кимәленән 144 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38822 һәм автомобиль коды — HZ.
# Ванде-Яха

Ванде-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пыякоя-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ванде-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300041143
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304114
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сядор-Яха

Сядор-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡара диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 164 км.

# Сядор-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300040917
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304091
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сангилька

Сангилька — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тым йылғаһының уң ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 335 км.

# Сангилька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200034688
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203468
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йәнгел тораһы

Йәнгел тораһы (рус. Янгельская стоянка) — Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы Селивановка ауылынан йыраҡ түгел урынлашҡан таш быуат археологик ҡомартҡыһы.

# Йәнгел тораһы
## Тасуирламаһы
### Урынлашыуы

Йәнгел тораһы Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы Селивановка ауылынан көнсығышҡа табан 1 км алыҫлыҡта Йәнгел йылғаһының уң төп ярында бейеклеге 20 м тәшкил иткән ҡаяла урынлашҡан.

# Йәнгел тораһы
## Табылдыҡтар

Торама майҙаны — 500—600 м², шуның 284 м² ере ҡаҙып тикшерелгән.
Башлыса кремнийҙан һәм йәшмәнән эшләнгән 16740 әйбер, керамика табылған.
Мезолит осорона ҡараған 2 ишекле оҙонса итеп һалынған торлаҡ асыҡланған, уның майҙаны 120—130 м² тәшкил иткән. Ике усаҡ, көлдөксә ҡалдыҡтары булған.
Мезолит дәүере ҡатламында үткер йөҙлө бысаҡ рәүешендәге пластиналар, ҡырҡҡыстар, тишкестәр, ҡырғыстар, микролиттар табылған. Геометрик формалылары ла булған.
Неолит — энеолит ҡатламында керамика фрагменттары һәм таш әйберҙәр килеп сыҡҡан. Табылған әйберҙәр бында йәшәгән халыҡтың һунарсылыҡ, балыҡсылыҡ, малсылыҡ менән шөғөлләнгәненә шаһитлыҡ итә. Ҡомартҡы Йәнгел мәҙәниәтен айырып күрһәтеү өсөн эталон булып тора.
Йәнгел тораһы материалдары Башҡортостан Республикаһының Археология һәм этнография музейында һаҡлана. Музей архитектура ҡомартҡыһы булып иҫәпләнгән Е. А. Поносова-Молло йортонда урынлашҡан..

# Йәнгел тораһы
## Асыш тарихы

Йәнгел тораһы 1963 йылда СССР һәм Рәсәй ғалим-археологы, СССР Фәндәр академияһы Археология институты өлкән ғилми хеҙмәткәре, тарих фәндәре докторы, Рәсәй тәбиғи фәндәр академияһы мөхбир ағзаһы Г. Н. Матюшин тарафынан асыла һәм 1966—69, 1976 йылдарҙа өйрәнелә.
# Аспатты

Аспатты — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Башкаус йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Аспатты
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100002736
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100273
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡуян ауыл Советы (Краснокама районы)

Ҡуян ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Краснокама районындағы муниципаль берәмек. Ҡуян ауыл Советы көнсығышта Ҡалтасы районы, көньяҡта Яңы Бура, көнбайышта Яңы Ҡайынлыҡ ауыл Советы менән сиктәш.
Почта индексы 452946
Административ үҙәге — Ҡуян ауылы.

# Ҡуян ауыл Советы (Краснокама районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда Редькин ауыл Советы менән берләштерелә. Ауыл Советының беренсе рәйесе Ғәзизов Хәбил, икенсеһе — Хәбиров Рәфис, һуңынан – Цыганкова Марта Алексеевна (1971—1973) була.

# Ҡуян ауыл Советы (Краснокама районы)
## Ауыл биләмәһе составы

Милли составы:татарҙар, башҡорттар
# Ломовая (Немыд ҡушылдығы)

Ломовая — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Немыд йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ломовая (Немыд ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006215
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100621
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оснабрюк университеты

Оснабрюк университеты (нем. Universität Osnabrück) — Оснабрюк ҡалаһындағы университет. Германияның Түбәнге Саксония ерендә урынлашҡан.
Университет 1974 йылда Оснабрюк педагогия юғары уҡыу йорто (Adolf-Reichwein-Hochschule) нигеҙендә ойошторола. Ул 1953 йылдан алып Оснабрюк замогы территорияһында урынлашҡан булған. 1632 йылда ҡалала «Аcademia Carolina Osnabrugensis» университеты эшләгән була, әммә 1633 йылда, ҡаланы швед ғәскәрҙәрее оккупацияға алған ваҡытта, Утыҙ йыллыҡ һуғыш барышында, университет ябыла.
2009 йылда Осбнабрюк университеты киң танылыу ала, бында Германияла беренсе булып ислам теологияһы факультеты асыла.