yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Албанияның тирә-яҡ мөхите

Албания бәләкәй генә утрауҙа урынлашҡан дәүләт булыуына ҡарамаҫтан, тирә-яҡ мөхите уникаль флора һәм фаунаһы, төрлө йылға-күлдәре менән дан тота. Хатта ул яҡтағы мөхитте бер нисә экологик региондарға ла бүлеп йөрөтәләр: тәбиғи географик экосистемаһы, һыу менән тьәмин итеү системаһы, тергеҙә торған ресурстар һәм уларға йоғонто яһаусы факторҙар . Албанияның күпселек ерендә таулы рельеф өҫтөнлөк итә, ә ҡалған өлөшө уңдырышлы тупрағы менән билдәле булған тәрән үҙәнле ҡалҡыулыҡтарҙа урынлашҡан. Дөйөм алғанда, тауҙар һәм диңгеҙ кимәленән 2751 м өҫтә ятҡан ҡалҡыулыҡтар илдең 70 процент территорияһын биләй.
Албан тауҙарының ландшафтары, Швейцария һәм Австрия илдәренекенән бер ҙә кәм түгел, ә пляждарҙы Адриатик диңгеҙ яры буйындағыларҙан да ҡалышмай.
Сербия, Черногория, Македония, Греция илдәре менән ятҡан сик эргәһендә бер нисә эре күл урынлашҡан: Шкодер, Охрид һәм Преспа.

# Албанияның тирә-яҡ мөхите
## Климат

Албания субтропик Урта диңгеҙ климатлы. Шуға күрә, йәйе — эҫе һәм ҡоро, ҡышы — һалҡын һәм дымлы. Июлдең уртаса температураһы +24-тән алып +28-гә тиклем. Ғинуар айында, күп осраҡтарҙа, температура +4-тән төшмәй. Ә яуым-төшөмгә килгәндә, ул башлыса яҙ һәм көҙ миҙгелдәренә тура килә.
Диңгеҙ кимәленән ниндәй бейеклектә урынлашыуына ҡарап, илдең төбәктәрендә лә климат төрлөсә. Таулы ерҙәрҙә температура уртаса күрһәткестәрҙән байтаҡҡа айырыла (сатлама һыуыҡтар −20-гә лә етеүе ихтимал, ә йыллыҡ яуым -төшөмө- 2600 мм).

# Албанияның тирә-яҡ мөхите
## Экология

Һауаны, һыуҙы бысратыу, тупраҡтың эрозияланыуы һәм тарҡалыуы, био-юғалтыуҙар төрлөлөгө, ҡалдыҡтарҙың тейешенсә эшкәртелмәүе- Албанияның төп экологик пробемаларын тәшкил итә. Ә деградация үҫешенә урбанизацияның ҡот осмалы тиҙлектә күбәйеүе, тәбиғи ресурстарға кешелектең мохтажлығы артыуы булышлыҡ итә. Ошо барлыҡ сәбәптәр өсөн Албания климатының үҙгәрештәре, тәбиғәт һәләкәттәре артыуы ихтимал . Әлеге ваҡытта был ил парник газдары буйынса түбән эмитентлы, әммә һуңғы йылдарҙа уның тиҙ үҫеше күҙәтелә (башлыса, сәбәпсе булып транспорттың, ҡалдыҡтарҙың артыуы, ауыл хужалығының алға үҫеше тора). Албания экологик яҡтан таҙа булыуға, тулыланыусы энергия һәм транспортты булдырыуға өлгәшә ала. Сөнки ил ныҡлы рәүештә тирә-яҡ мөхит, энергия сығанаҡтарын яңыртыу һәм уларҙың һөҙөмтәлелеге сиктәрендә хоҡуҡи һәм институциональ өлкәләрҙә эшләргә тотонған.

# Албанияның тирә-яҡ мөхите
## Тәбиғәт төрлөлөгө

Албания — күп экосистемалы ил. Был илдә Урта диңгеҙ яғына хас булған үҫемлектәр бик күп (уларҙы ҡурсаулыҡ территориялары селтәрендә күрергә мөмкин).
Албанияла алты милли парк, 24 ҡурсаулыҡ һәм бик күп тәбиғәт ҡомартҡылары бар. Әйтеп үтер кәрәк: Албания йәнлектәр төрлөлөгө менән илдәр араһында беренсе баҫҡыстарҙа тора.
Ҙур күлдәр һәм яр ситендәге лагуналар ҡышлауға ҡайтҡан ҡоштар өсөн мөһим булып тора. Килгән 70 төр һыу ҡоштары, яҡынса, 180 000-гә барып баҫа. Албания ҡоштар, бөжәктәр, ярғанаттарҙың миграция юлдарының киҫешкән мөһим пункты булып тора.

# Албанияның тирә-яҡ мөхите
## Сығанағы

* Albania profile башканов
* UNITED TO THE FIFTH REPORT NATIONAL OF ALBANIA. CONVENTION BIOLOGICAL DIVERSITY ON NATIONS (CBD)
# Каменская Суева

Каменская Суева — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының һул ярына тамағынан 3169 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Каменская Суева
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200003988
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200398
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тюгурюк

Тюгурюк — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кокса йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Тюгурюк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100003847
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100384
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Джон Клэпем

Сэр Джон Гарольд Клэпем (ингл. sir John Harold Clapham; 13 сентябрь 1873 йыл — 29 март 1946 йыл) — инглиз иҡтисадсыһы, иҡтисад тарихы өлкәһендәге белгес.

# Джон Клэпем
## Биографияһы

Джон Клэпем 1873 йылдың 13 сентябрендә Солфордта, ювелир һәм көмөш эштәре оҫтаһы граф Ланкашир ғаиләһендә тыуған.
1892 йылда уҡырға инә, 1895 йылдың беренсе класс тарихының бакалавр дәрәжәһен ала, 1898 йылда — магистр дәрәжәһен ала, 1914 йылда Кембридж университеты ҡарамағындағы Король колледжында әҙәбиәт докторы була. 1894 йылда уҡыған сағында бакалавр эшен яҙып грант ота, 1896 йылда сиркәү тарихы буйынса белгес булараҡ Лайтфут стипендияһына эйә була, ә 1897 йылдан магистр диссертацияһын яҙыу өсөн Принц-консорт грантын ота.
1898—1902 йылдарҙа Король колледжында тарих һәм иҡтисад буйынса лектор. 1902—1908 йылдарҙа Лидса университеты ҡарамағында Йоркшир колледжында иҡтисад профессоры. 1908—1913 йылдарҙа Король колледжында — декан, 1913—1929 йылдарҙа — тьютер, ә 1933—1943 йылдарҙа вице-провост була. 1928—1938 йылдарҙа иҡтисад тарихы профессоры.
Беренсе донъя һуғышы Британияның Сауҙа министрлығында эшләй.
Ағз була, ә 1920 йылда Британия ассоциацияһы президенты. 1926 йылда — Оксфорд университетында почетлы Форд лекторы.
1938 йыда — Король колледжында һәм Лидса университетында әҙәбиәттең почетлы докторы.
Ағза була, ә 1940—1946 йылдарҙа — Британия академияһының президенты.
Джон Клэпем 1946 йылдың 29 мартында вафат була.

# Джон Клэпем
## Наградалары

* 1918 — Британия империяһы ордены.
* 1943 — рыцарь исеменә лайыҡ була.

# Джон Клэпем
## Библиография

* Clapham J.H. The Causes of the War of 1792, 1889
* Clapham J.H. The Woolen and Worsted Industries, 1907
* Clapham J.H. The Abbé Sieyès: An Essay in the Politics of the French Revolution, 1912
* Clapham J.H. The Economic Development of France and Germany, 1921
* Clapham J.H. An Economic History of Modern Britain, 1926
* Clapham J.H. The Bank of England, A History, 1944 — ISBN 0-521-04662-9
* Clapham J.H. A Concise Economic History of Britain, from the Earliest Times to 1750, 1949.
# Селеп-Юган

Селеп-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Крестьянская йылғаһының уң ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Селеп-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019788
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301978
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бикбов Ғәйнулла Латип улы

Бикбов Ғәйнулла Латип улы (1889 йыл — 10 июль 1938 йыл) — СССР хужалыҡ һәм дәүләт эшмәкәре.

# Бикбов Ғәйнулла Латип улы
## Биографияһы

Ғәйнулла Латип улы Бикбов 1889 йылда Ырымбур губернаһында тыуған.
1905—1907 йылдарҙа тыуған ауылындағы урыҫ-башҡорт мәктәбе уҡыусыһы. 1907—1910 йылдарҙа — ауыл йәмғиәте писары булып эшләй.
1910—1917 йылдарҙа — хәрби хеҙмәткәр. 1917—1918 йылдарҙа — Амударья флотилияһының эштәр башҡарыусыһы.
1918 йылдың май-октябрендә ремонт оҫтаханаһының иҫәпсеһе. 1918 йылдың октябрь-декабрь айҙарында — улус земство идарадығы рәйесе. 1918 йылдың декабренән 1919 йылдың майына тиклем — улус башҡарма комитеты ағзаһы.
1919 йылдың майы-июле — улус земство идаралығы рәйесе. 1919 йылдың июль-сентябре — улус башҡарма комитеты секретары.
1919 йылдың сентябрь-декабре — Башҡорт Автономиялы Совет Республикаһының Үҫәргән кантоны революцион комитеты секретары.
1919 йылдың декабренән — 1921 йылдың майы — Башҡорт АССР-ының Үҫәргән кантоны башҡарма комитетының финанс бүлеге мөдире.
1921 йылдың майы — 1922 йылдың феврале — Башҡорт АССР-ының Үҫәргән кантоны совет халыҡ хужалығы рәйесе.
1922 йылдың февраль-ноябрендә — Башҡорт АССР-ының Үҫәргән кантон башҡарма комитеты рәйесе.
1922 йылдың ноябре — 1924 йыл — БАССР-ҙың Йылайыр кантоны башҡарма комитетының аслыҡ эҙемтәләрен бөтөрөү комиссияһы рәйесе.
1924 йыл — 1925 йылдың майы — Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты рәйесе урынбаҫары.
1925 йылдың майы — 1929 йылдың майы — БАССР-ҙың Йылайыр кантон башҡарма комитеты рәйесе, Йылайыр орлоҡ совхозын булдырыу инициаторы һәм төп ойоштороусыһы.
1929 йылдың майы — 1930 йылдың апреле — Йылайыр орлоҡ совхозы директоры урынбаҫары. 1930 йылдың апреле — 1931 йылдың апреле — Тамъян-Ҡатай тоҡомсолоҡ совхозының директоры урыбаҫары. 1931 йылдың апреле — 1932 йылдың марты — Көйөргәҙе ит совхозы директоры.
1932 йылдың марты — 1935 йыл — Башҡорт һөт һәм ит тресы директоры урынбаҫары. 1935—1937 йылдарҙа — Өфө ҡала аҙыҡ-түлек тресының Ҡала яны хужалығы мөдире.
1937 йылдың 13 авгусында репрессияға дусар ителә. 1938 йылдың 10 июлендә атып үлтерелә. 1957 йылдың авгусында аҡлана.
# Фәйрүзә

Фәйрүзә — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Фәйрүзә
## Этимологияһы

Фәйрүзә исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә фарсы теле аша ингән, йәшел төҫтәге матур аҫыл таш исеменән алынған. Ҡыҙ баланың күҙгә ташланырлыҡ сибәр, аҫыл таштай күркәм булыуын теләп ҡушыла.

# Фәйрүзә
## Билдәле шәхестәр

Абдулова-Абайҙуллина Фәйрүзә Арыҫлан ҡыҙы (16 октябрь 1964 йыл) — Сәфәр төп дөйөм белем биреү мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.
Шәйҙуллина Фәйрүзә Динислам ҡыҙы (20 март 1951 йыл) — йырсы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1992). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1975).
Юнысова Фәйрүзә Фаяз ҡыҙы — Асҡын район гәзите мөхәррире, Асҡын районы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2018).
Ғиниәтова Фәйрүзә Роберт ҡыҙы — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре.
Үтәбаева Фәйрүзә Юныс ҡыҙы — башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы (2006). Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең «Иң яҡшы башҡорт теле уҡытыусыһы-2014» премияһы лауреаты.
Исхаҡова Фәйрүзә Муса ҡыҙы — Ярат ауыл Советы (Баймаҡ районы)нан «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнгән күп балалы әсә (1972 йыл)
Балк Файруза (ингл. Fairuza Balk, тыумыштан Файруза Алехандра Фелдтхаус; 21 май 1974 йыл, Калифорния, АҠШ) — америка актрисаһы. Файруза Балк ҡатнашҡан иң билдәле фильмдар — «Возвращение в страну Оз», «Вальмон», «Остров доктора Моро», «Колдовство» һәм «Американская история Икс».
Файруз (ғәр. فيروز‎ фирүзә, ысын исеме Нухад Хаддад, (21 ноябрь 1935 йыл) — танылған ливан йырсыһы.

# Фәйрүзә
## Мәҙәниәттә

Фәйрүзә — Рәлиф Кинйәбаевтың «Айғырыңды биреп тор!» спектаклендәге герой
# Мерәҫ (Ырымбур өлкәһе)

Мерәҫ (рус. Мрясово) — Ырымбур өлкәһе Новосергиевка районы ауылы. Ҡыуай ауыл советы биләмәһенә керә.

# Мерәҫ (Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

Ырымбур өлкәһенән аҡҡан Ҡыуайыр йылғаһы буйында, Туҡ-Соран башҡорттары төпләнеп йәшәгән урындан көньяҡҡа табан Юрматы ырыуы кешеһе Мерәҫ Айыуҡасов яңы ауылға нигеҙ һала, һәм был тораҡ пункты уның исеме менән Мерәҫ тип атала, ауылды Ҡыуайыр йәки Танғатар ҙа тип атайҙар. Хәҙер ауыл Ырымбур өлкәһенең Новосергеевский районына инә. 1761 йылда Мерәҫ Айыуҡасов Юрматы улусыноң башҡа вәкилдәре менән бергә Тор йылғаһы буйындағы ырыу ерҙәрен И. Твердышевҡа һәм И. Мясниковҡа һатыуҙа ҡатнаша. Ошо уҡ документта уның ҡустыһы Ялан Айыуҡасов та атап үтелә. Мерәҫ Айыуҡасовтың улдары: Айсыуаҡ (1775 — 1841), Хәмит (1779 — 1852), Хәлит ( 1781 — 1833) һәм Айыт (1789 й. т.). Мерәҫ ауылына Тәтегәс бей вариҫтары Сытырман һәм Аллағыуат ауылдарынан күсенеп килеп төпләнә.
1795 йылғы V рәүиз материалдарында, Мерәҫ ауылы Мишәр-Юрматы улусына ҡарай, тип билдәләнелә. Ундағы 10 ихатала 76 кеше йәшәй. 1834 йылдағы рәүиз буйынса унда 343 кешенең йәшәүе теркәлә. Ә 1859 йылда 26 ихатала 544 кеше йәшәй (270 ир-егет һәм 274 ҡатын ҡыҙ). 1847 йылда ауыл IX Башҡорт кантонының 36-сы йорто составына, ә 1855 йылдан 1-се кантондың 7-се йортона ҡарай. Кантон системаһы бөтөрөлгәндән һуң Ырымбур өйәҙенең Ҡыпсаҡ улусы составында була. 1900 йылда ауылда 604 кеше йәшәй. Ауылда 4 ара була: "нуғай", "күсей", "болот" һәм "һалауар". Мерәҫ ауылы халҡы ярымкүсмә тормошта йәшәй. Уларҙың йәйләүҙәре Һамар йылғаһының үрге ағымына тиклем барып етер була. 1830 йылда Мерәҫтә мәсет асыла.
Тәүге тапҡыр 1765 йылда телгә алына. Революцияға тиклем Мерәҫ ауылы Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе Юрматы улусы ҡарамағында була.
Революциянан һуң Башҡорт АССР-ының Туҡ-Соран кантоны составына керә, ә 1923 йылдан республиканың Бәләбәй кантоны ҡарамағында була. ВЦИК ҡарарына ярашлы 1924 йылдың 21 октябрендә Ҡаҙаҡ АССР-ы составына бирелә. 1934 йылдан Ырымбур өлкәһе ҡарамағында була.

# Мерәҫ (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

1917 йылғы ауыл хужалығы иҫәп алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ауылда 764 кеше, башлыса башҡорттар йәшәгән.
| 1795 | 1834 | 1866 | 1900 |
| 76 | 343 | 378 | 604 |
2002 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (94 %) йәшәй.

# Мерәҫ (Ырымбур өлкәһе)
## Инфраструктура

Ауылда мәктәп, мәҙәниәт йорто, фельдшер-акушер пункты бар. «Дала ҡыңғырауҙары» балалар вокал ансамбле эшләй.

# Мерәҫ (Ырымбур өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Иҙелғужин Кәрим Абдулла улы (2 ноябрь 1895 йыл — 8 декабрь 1937 йыл) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре. Советтарҙың XI Бөтә Рәсәй съезы делегаты, Башҡортостан» гәзите мөхәррире (1925 й.), «1917-1919 йылдарҙа башҡорттар хәрәкәте» китабы авторы. 1934 — 1936 йй. — Башҡортостан ғилми-тикшеренеү педагогика институты директоры урынбаҫары. 1937 йылдың 10 февралендә ҡулға алына, шул уҡ йылдың 8 декабрендә Коми АССР-ы төрмәләренең береһендә ғүмере өҙөлә.
* Мерәҫов Сәғит Ғөбәйҙулла улы (1880—1932) — Башҡорт милли-азатлыҡ хəрəкəте эшмәкәре, тарихсы, фольклорсы, Башҡорт Хөкүмәтенең ағзаһы.
* Һатыусин Сәғит Сәлимгәрәй улы (1914—1990) — дипломат.
# Күл

Күл, һыу алмашыныуы аҡрын барған, донъя океаны менән бәйләнеше булмаған тәбиғи һыу ятҡылығы. Әгәр күлдән йылға баш алһа, бындай күл ағын тип атала, әгәр йылға башланмаһа — тоҡон (тымыҡ) күл була. Барлыҡҡа килеүе буйынса тектоник, янартау, боҙлоҡ, быуылған, карст, уйһыулыҡ һәм башҡа төрҙәргә бүленә. Үлсәү берәмектәре булып күл өҫтөнөң майҙаны, тәрәнлеге һәм дәүмәле тора.
Башҡортостандағы күлдәр
# Рафиҡов

Рафиҡов — фамилия.
* Рафиҡов Булат Заһри улы (1934—1998) — яҙыусы, Салауат Юлаев исемендәге премияһы лауреаты (1990).
* Рафиҡов Ғәли Лотфрахман улы, Ғәли Рафиҡи (1890—1945) — 20-се быуат башы яҙыусыһы.
* Рафиҡов Зәйнетдин Фәсхетдин улы (1923—2007) — шағир, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Рафиҡов Мансур Миңлебай улы (1964 т.) — Рәсәй Федерацияһы Геройы (1996).
* Рафиҡов Сәғит Рәүеф улы (1912—1992) — СССР ФА-ның мөхбир ағзаһы (1970), химия фәндәре докторы (1948), профессор.
* Рафиҡов Хәлим Сөнәғәт улы (1934 т.) — биология фәндәре докторы (1993), профессор.
# Оло Хо-Яха

Оло Хо-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ид-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.

# Оло Хо-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300052507
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305250
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мажица

Мажица — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сестрино күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Мажица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000005941
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000594
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡораҡлы-Маян

Ҡораҡлы-Маян (рус. Куракли-Мая́н - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы күл.

# Ҡораҡлы-Маян
## Этимологияһы

Күл исеме ҡәрҙәш монгол һәм бурят телдәрендәге "баян" — «бай үҙән» топонимы менән ауаздаш, үләне мул һәм яҡшы һыу сығанағы булғанын аңлата. Был монголдарҙың башҡорт халҡы составынадағы төрки ҡәбиләләргә йоғонтоһо менән аңлатыла. Маян-Һылыу йәки Баян-Һылыу — башҡорт һәм ҡаҙаҡ халыҡтарының шул исемдәге эпос геройы. Башҡорт телендә ҡораҡлы — «ҡор» һәм «аҡ», -лы — һүҙ яһаусы аффикс ҡушыу юлы менән яһалған тип яҙа Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә ғалим һәм яҙыусы Шәкүров Рәшит Закир улы хеҙмәттәренә таянып..

# Ҡораҡлы-Маян
## Этимологияһы
### Башҡа варианттар

Билдәле булыуынса, Ҡораҡлы-Маян менән Маян күле 1743 йылдағы Иҫәт провинцияһы ландкартаһы буйынса бер һыу ятҡылығы хасил иткән булған. Бары XIX быуатта ғына күл һайығып, икегә бүленә башлаған. Шул ваҡыттарҙа килеп сыҡҡан да Ҡораҡлы-Маян атамаһы. Ул ваҡытта күл эргәһендә һуңғараҡ Учалы районына күсенгән сыуаштар һәм типтәрҙәр йәшәгән тип яҙа "Силәбе өлкәһе энциклопедияһы" сайты. Сыуаштар күлдең бүленгән үләнлерәк яғын "куракла", йәғни "үләнле" тип атай башлаған. Был урындарҙан сыуаштар 1747 йылда Учалы районына күсенгән , тип яҙа энциклопедия, крайҙы өйрәнеүсе В. Поздеев эҙләнеүҙәренә таянып (тимәк, бер күл тип теркәлгән ваҡыттан 4 йыл ғына үткән булған).

# Ҡораҡлы-Маян
## Географияһы

Ҡораҡлы-Маян Ҡоншаҡ районының төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан, Свердловск өлкәһе менән сиктәш.Күлдән көньяҡтараҡ Маян күле урынлашҡан, улар Ҡораҡлы-Маян менән бергә 1743 йылдағы Иҫәт провинцияһы ландкартаһында бер күл тип билдәләнгән. Һуңғараҡ һыу ятҡылығы һайыҡҡан һәм ике күл барлыҡҡа килгән.. Шулай уҡ янында ике бәләкәй күл - Ишбулды һәм Искәндәр - бар.
# Ржавка (Ворона ҡушылдығы)

Ржавка — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ворона йылғаһының уң ярына тамағынан 214 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ржавка (Ворона ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ворона. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200212107000006700
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000670
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Черемшанка (Ануй ҡушылдығы)

Черемшанка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ануй йылғаһының уң ярына тамағынан 228 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Черемшанка (Ануй ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008443
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100844
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мемель-Енкаф-Игол

Мемель-Енкаф-Игол — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каралька йылғаһының һул ярына тамағынан 164 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Мемель-Енкаф-Игол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300065444
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306544
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе (Оло Лоха ҡушылдығы)

Малая — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лоха йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кесе (Оло Лоха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010309
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001030
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0