yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кондро (Сыра ҡушылдығы)

Кондро (Кондра) — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сыр йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кондро (Сыра ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200014777
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201477
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Каролина Беттельгейм

Каролина Беттельгейм (кейәүҙә — Каролина фон Гомперц-Беттельхейм) (нем. Caroline Bettelheim; 1 июнь 1845 йыл, Пешт (Будапешт), Австрия империяһы — 13 декабрь 1925 йыл, Вена, Австрия) — Австрия һәм Венгрияның опера һәм камера йырсыһы (меццо-сопрано) һәм пианист.

# Каролина Беттельгейм
## Биографияһы

Каролина Беттельгейм 1845 йылдың 1 июнендә Австрия империяһының Пешт ҡалаһында йәһүд ғаиләһендә тыуған. Филолог һәм тәржемәсе Антон Беттельхеймдың апаһы.
Каролина Карл Гольдмаркта музыка дәрестәре ала, вокал дәрестәрен Мориц Лауферҙан ала. Ете йәшенән үҙенең уҡытыусыһына асыҡ концерттарҙа пианинола оҙата. 14 йәшенән пианист сифатында ҙур уңыш менән концерттарҙа сығыш яһай.
16 йәшенән операға уҡырға инә һәм тиҙҙән Вена император-король операһына тәғәйенләнә.
Каролина Беттельгейм күренекле опера йырсыларының береһе. 1867 йылда Каролина опера сәхнәһен ҡалдыра. Ул ҙур популярлыҡ менән файҙалана һәм концерт эшмәкәрлеге алып бара. Австрия ҡалаларында, Лондон, Лейпциг һәм башҡа ҡалаларҙа гастролдәрҙә йөрөй. 1876 йылда Ференц Лист оҙатыуында Бетховендың шотланд йырҙарын башҡара.

# Каролина Беттельгейм
## Һайланма партиялары

* Азучена («Трубадур» Джузеппе Верди),
* Селика («Африканка», Джакомо Мейербер операһы) һәм башҡалар.
Билдәле сәнәғәтсе, сәйәси эшмәкәр, Австрия сауҙа палатаһы һәм Юғары палата ағзаһы Юлиус фон Гомперцтың ҡатыны (1867 йылдан) һәм йыш ҡына үҙ фамилияһына ҡарағанда был фамилия аҫтында йөрөй.
# Заһиҙуллин Нуриәхмәт Шәрифулла улы

Заһиҙуллин Нуриәхмәт Шәрифулла улы (1904 йыл — 6 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, сержант.

# Заһиҙуллин Нуриәхмәт Шәрифулла улы
## Биографияһы

Заһиҙуллин Нуриәхмәт Шәрифулла улы 1904 йылда Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы Иҫке Исай ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға Нуриман район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313‑сө гвардия кавалерия полкында 3-сө эскадрон бүлеге командиры була.
1942 йылдың 6 июлендә Курск өлкәһенең (хәҙерге Рәсәй Федерацияһының Липецк өлкәһе) Тербуны районында хәбәрһеҙ юғала.
* 1 2 3 4 Память народа. Загидуллин Нуриахмет Шарафуллинович
* 1 2 3 4 Шаймуратовцы. ЗАГИДУЛЛИН Нуриахмет Шарифуллинович
* 1 2 Загидуллин Нуриахмет 2021 йыл 28 июнь архивланған.
# Ористы

Ористы — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чуя (Богуты) йылғаһының уң ярына тамағынан 291 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ористы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005117
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100511
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пандус

Пандус — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Алатырь йылғаһының һул ярына тамағынан 237 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Пандус
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000037850
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003785
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Гырба (Пёза ҡушылдығы)

Гырба — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пёза йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Гырба (Пёза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000050275
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005027
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кормужиханка

Кормужиханка — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Октябрьск районындағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 325 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628107, ОКАТО коды — 71121651002.

# Кормужиханка
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 325 |

# Кормужиханка
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Көбәк (мәғәнәләр)

Көбәк — күп мәғәнәле һүҙ.

# Көбәк (мәғәнәләр)
## Мәҡәләләр

* Көбәк — мылтыҡ осонда патрон сығыу тишеге.
* Көбәк (Бүздәк районы) — Башҡортостандың Бүздәк районындағы ауыл.
* Көбәк (Учалы районы) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл.
# Кесе Вохта

Кесе Вохта — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вохта йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кесе Вохта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024594
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002459
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сәйәхәт

Сәйәхәт — ниндәй ҙә булһа бер биләмә (территория) йәки акватория буйлап уларҙы өйрәнеү, үҙенсәлектәре менән танышыу маҡсатында йөрөү (хәрәкәт итеү). Сәйәхәттең маҡсаттары башҡа төрлө лә булырға мөмкин. Сәйәхәт яһаусы йәки яһаған кеше сәйәхәтсе атамаһын алған.
XIX быуатҡа тиклем теге йәки был ил тураһында мәғлүмәт алыуҙың төп сығанағы нәҡ сәйәхәт булған. Уның ярҙамында Ерҙең төрлө өлөштәре хаҡында бөгөн беҙ ҡулланған белем тупланған. Сәйәхәтселәр төрлө дәүләттәрҙең тарихы һәм тәбиғәте, халҡы һәм уның күп яҡлы эшмәкәрлеге тураһында белешмә менән таныша ала.
Антика дәүеренән, мәҫәлән, Боронғо Греция тарихсыһы Геродоттың (б. э. т. 484 — б. э. т. 425), Искәндәр Зөлҡәрнәйҙе (Александр Македонский) хәрби походтарында оҙатып йөрөгән ғалимдарҙың сәйәхәт тасуирламалары һаҡланып ҡалған.
Хәҙерге заман сәйәхәттәре күп төрлө һәм махсус телетапшырыуҙарҙа, мәҫәлән, Үҙәк телевидениеның «Клуб путешественников» тапшырыуы, Башҡортостан юлдаш телевидениеһының «Ҙур сумаҙан» телепроекты, документаль фильмдарҙа һәм сериалдарҙа («Одноэтажная Америка») яҡтыртыла.
# Изге Николай соборы (Сремски-Карловци)

Изге Николай соборы (сер. Никола саборный црква Светог) — Сремски -Карловци ҡалаһында Серб православие сиркәүенең Сремски епархияһы кафедраль соборы. 1762 йылда төҙөлгән. Сербия әһәмиәтендәге мәҙәниәт ҡомартҡыһы

# Изге Николай соборы (Сремски-Карловци)
## Тарихы

1758 йылда соборҙы Карловци митрополиты Павел Ненадович элекке православие сиркәүе урынына төҙөй башлай. Ҡорамдың проектын Венала Коста Цинцарин һәм Немац Йоханес әҙерләй. 1760 йылда Захария Орфелин проекты буйынса ҡорамдың башняһы һәм көмбәҙе төҙөлә. 1762 йылда төҙөлөш тамамлана. 1805 йылда собор янғындан ныҡ зыян күрә һәм XVIII быуатта тергеҙелә. 1909 йылда барокко стилендәге сиркәү фасады Владимир Николич проекты буйынса неоклассицизм элементтары менән яңынан тергеҙелә.
1780 йылда Теодор Крачун һәм Яков Орфелин иконостас өсөн иконалар яҙа. Крачун ҡапҡалаҙа һәм байрам иконалары яҙһа, ҡалған иконаларҙы Орфелин башҡара. Иконостасты консервациялау буйынса эштәр 1972—1975 йылдарҙа үткәрелә..

# Изге Николай соборы (Сремски-Карловци)
## Архитектураһы

Собор неоклассицизм элементтары менән барокоо стилендәге бер нефлы ҡоролманан ғибәрәт. Бинаның көнбайыш яғында ике башня күтәрелә, улар манара ролен үтәй, көнсығыш яғында ярым түңәрәк алтарь апсидаһы урынлашҡан. Архитектураны консервациялау буйынса эштәр 1991—1994 һәм 2006 йылдарҙа башҡарыла.
# Ничма

Ничма — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кунож йылғаһының уң ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Ничма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014931
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001493
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сутлымка

Сутлымка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Энтль-Моккун-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Сутлымка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041528
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204152
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Халль-ин-Тироль

Халль-ин-Тироль (нем. Hall in Tirol) — Австрияның Тироль федераль ерендәге ҡалаһы.
Ҡала Инсбрук округы составына инә. Халыҡ һаны — 13 693 кеше (2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата). Халль-ин-Тироль ҡалаһы 5,54 км² майҙанды биләй. Ҡала диңгеҙ кимәленән 574 м бейеклектә тора. Халль-ин-Тиролдың туғандаш ҡалалары — Изерлон, Винтертур, Соммакампанья һәм Брессаноне ҡалалары.

# Халль-ин-Тироль
## Данлыҡлы кешеләре

* Франц Пичман (1954 йылда тыуған) — Австрияның грек-рим стиле көрәшсеһе, Европа һәм донъя чемпионаттары призеры.

# Халль-ин-Тироль
## Сәйәси хәле

Коммуна бургомистры — Эва-Мариа Пош (АХП).
Коммуна вәкилдәре советы (нем. Gemeinderat) 21 урындан тора. Уны 5 партия вәкилдәре биләп тора:
* АХП 8 урынды биләй.
* Für Hall партияһы 3 урынды биләй.
* АСДП 3 урынды биләй.
* Йәшелдәр 3 урынды биләй.
* АСП 4 урынды биләй.

# Халль-ин-Тироль
## Фотоһүрәттәр

* Сиркәү
# Яхреньга (Печеньга ҡушылдығы)

Яхреньга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Печеньга йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Яхреньга (Печеньга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030943
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003094
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кобра (Вятка ҡушылдығы)

Кобра — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының уң ярына тамағынан 921 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 324 км.

# Кобра (Вятка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030641
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103064
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Йондоҙло төн

«Йондоҙло төн» (нидерл. De sterrennacht) — 1889 йылдың июнендә яһалған нидерланд рәссамы Винсент ван Гогтың картинаһы. 1941 йылдан алып Нью-Йорк ҡалаһының Хәҙерге заман сәнғәт музейында һаҡлана.

# Йондоҙло төн
## Тарих

«Йондоҙло төн» картинаһы Ван Гогтың төнгө күк йөҙөнөң тәүге эше булмай — 1888 йылда Арль ҡалаһында ул «Рона өҫтөндәге йондоҙло төн» картинаһын яһай. Ван Гог йондоҙло төндө рәсем көсөнөң миҫалы булараҡ һүрәтләргә теләй, был реаль донъяға ҡарағанда ғәжәберәк тәбиғәт барлыҡҡа килтереүе мөмкин. Хаттарының береһендә ул буласаҡ картинаһының сюжеты хаҡында яҙа — кипаристар менән йондоҙло төн һәм бәлки бешкән бойҙай өҫтөнән картинаһы. Сен-Ремила «Йондоҙло төн» картинаһын төшөрөп Ван Гог үҙенең ниәтен тормошҡа ашыра. Бының тураһында ул үҙенең ҡустыһы Теодорусҡа былай итеп яҙа: «Мин һаманда дингә мохтаж. Һуңыраҡ мин төндә өйҙән сыҡтым һәм йондоҙҙар төшөрә башланым».
# Ғүмәров Әмир Әбүбәкер улы

Ғүмәров Әмир Әбүбәкер улы (10 февраль 1952 йыл) — СССР саңғысыһы, биатлон һәм саңғы спорты буйынса Рәсәй тренеры. Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры. Бәләбәй районының почётлы гражданы (2014).

# Ғүмәров Әмир Әбүбәкер улы
## Биографияһы

Әмир Әбүбәкер улы Ғүмәров 1952 йылдың 10 февралендә Башҡорт АССР-ының Әлшәй районы Туҡтар ауылында тыуған. Саңғы ярыштары буйынса юниорҙар араһында СССР-ҙың ике тапҡыр чемпионы (1972, 1973). 1981 йылда Алма-Ата дәүләт физик культураһы институтын тамамлай. СССР-ҙың саңғы ярыштары буйынса спорт мастеры (1984). 1997 йылда ғаиләһе менән Бәләбәй ҡалаһына күсә.
1999 йылда Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәтенең йыйылма командаһының һәм Рәсәй паралимпия йыйылма командаһының өлкән тренеры итеп тәғәйенләнә. Бәләбәй районының спорт-һауыҡтырыу комплексында саңғы ярыштары буйынса тренер-уҡытыусыһы булып эшләй, һуңынан Рәсәй йыйылма командаларының саңғы ярыштары һәм биатлон буйынса Спорт әҙерлеге үҙәгенең Рәсәй паралимпия йыйылма командаһының өлкән тренеры итеп тәғәйенләнә.
Уның тәрбиәләнеүселәре араһында иң юғары һөҙөмтәләргә ирештеләр:
* Александр Давидович — 2014 йылғы Паралимпия уйындарының ике тапҡыр бронза призеры,
* Кирилл Михайлов — паралимпия уйындарының биш тапҡыр чемпионы (2006, 2010, 2014),
* Ирек Зарипов — 2010 йылғы Паралимпия уйындарының дүрт тапҡыр чемпионы,
* Ирек Маннанов — Паралимпия уйындарының ике тапҡыр чемпионы (1998, 2002),
* Ғарифуллин Рөстәм — Паралимпия уйындарының ике тапҡыр чемпионы, 2006 йыл.

# Ғүмәров Әмир Әбүбәкер улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры.
* Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы ордены (2006).
* Почёт ордены (2010).
* « Башҡортостан Республикаһында фиҙакәр хеҙмәте өсөн» отличие билдәһе (2010).
* Дуҫлыҡ ордены (2014).
* «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены.
* Бәләбәй районының почетлы гражданы (2014).
# Неминка

Неминка (укр. Немінка) — Украиналағы йылға. Винница өлкәһенең Ильинцы районы аша көньяҡҡа табан аға. Собтың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 16 километр. Бассейн майҙаны — 65,4 км².
# Булгаково (Һарыҡташ районы)

Булгаково — Рәсәйҙең Ырымбур өлкәһе Һарыҡташ районындағы ауыл. Гавриловка ауыл Советы составына инә.

# Булгаково (Һарыҡташ районы)
## Географияһы

Ауыл Ырымбур өлкәһенең үҙәк өлөшөнөң төньяҡ-көнсығышында, дала зонаһында, Себенле йылғаһының уң яҡ ярында, райондың административ үҙәге Һарыҡташтан төньяҡ-көнбайышҡа табан яҡынса 18 километр (туранан) алыҫлыҡта урынлашҡан. Диңгеҙ кимәленән абсолют бейеклеге — 129 метр.

# Булгаково (Һарыҡташ районы)
## Тарихы

Булгаково ауылына XVIII быуат аҙағында йәки XIX быуат башында Себенле йылғаһының Һаҡмар йылғаһына ҡойған урынынан алыҫ түгел ерҙә нигеҙ һалына. Булгаково ауылы (Гавриловка, Правда ауылдары) халҡында һаҡланып ҡалған риүәйәттәргә ярашлы Һаҡмар буйында элек башҡорттар йәшәгән, һәм бындағы ерҙәр бөтәһе лә уларҙыҡы булған. Булгаково ауылы барлыҡҡа килгән Себенле йылғаһы буйындағы ер участкаһын Екатерина II бер эре алпауытҡа бүләк итә (уның исеме һәм фамилияһы халыҡ хәтерендә һаҡланмаған), ул бүләккә алған ошо ерҙе икенсе алпауытҡа — статский советник Булгаковҡа кәрткә уйнап оттора. Булгаковтың инде Быҙаулыҡ өйәҙендә, Божий Промысел ауылында (хәҙер Быҙаулыҡ районының Мирный ҡасабаһы) крепостной крәҫтиәндәре менән ҙур алпауыт усадьбаһы була. Булгаков Быҙаулыҡ өйәҙенән крепостной крәҫтиәндәренең бер өлөшөн бында улар хеҙмәт итеп күберәк килем килтерһен өсөн Ырымбур өйәҙенә яңы участкаға Себенле йылғаһына яҡын күсерергә ҡарар итә. Күсенеп килеүгә оҙаҡ ҡаршылашҡан крәҫтиәндәренә яза биреү маҡсатынан Булгаков уларҙы тауға урынлаштыра. Тауҙағы ерҙәр ташландыҡ була, тупраҡ таштан һәм ҡомдан торғанлыҡтан иген культуралары сәсеүгә һәм көтөүлектәр өсөн яраҡлы булмай. Унда тик ҡый үләндәр һәм дегәнәк кенә үҫкән. Шуға ла тауҙа төҙөлгән Булгаково ауылының бер өлөшө (русса репей -дегәнәк һүҙенән) Репьевка исемен ала.

# Булгаково (Һарыҡташ районы)
## Тарихы
### Климаты

Климаты оҙайлы һалҡын ҡышы һәм сағыштырмаса ҡыҫҡа эҫе ҡоро йәйе менән ҡырҡа континенталь. Уртаса һауа температураһы иң йылы айҙа (июль) — 20-22 °C; иң һыуыҡ (ғинуар) — 16–15,5 °C. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм 350-450 мм тәшкил итә

# Булгаково (Һарыҡташ районы)
## Тарихы
### Сәғәт бүлкәте

* МСК+2 (Өфө ваҡыты)
* Булгаково ауылы, бөтә Ырымбур өлкәһе кеүек үк, МСК+2 (Өфө ваҡыты) сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. UTC ваҡытына ҡарата айырмаһы — +5:00 сәғәт.

# Булгаково (Һарыҡташ районы)
## Халҡы

2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда 138 кеше йәшәй.

# Булгаково (Һарыҡташ районы)
## Халҡы
### Енси состав

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу 2010 йылда мәғлүмәттәре буйынса ауылда халыҡтың енси структураһында ир-аттар 51,1 %, ҡатын — ҡыҙҙар 48,9 % тәшкил итә.

# Булгаково (Һарыҡташ районы)
## Халҡы
### Милли составы

2002 йылда халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы халыҡтың милли структураһында 138 кешенән урыҫтар 75 процент тәшкил итә
# Волынь өлкәһе

Волынь өлкәһе (укр. Волинська область) — Украиналағы өлкә. Административ үҙәге — Луцк ҡалаһы.

# Волынь өлкәһе
## Административ ҡоролошо

16 район:
* Владимир-Волынский районы
* Горохов районы
* Иваничи районы
* Камень-Каширский районы
* Киверцы районы
* Ковель районы
* Локачи районы
* Луцк районы
* Любешов районы
* Любомль районы
* Маневичи районы
* Ратно районы
* Рожище районы
* Иҫке Выжевка районы
* Турийск районы
* Шацк районы
4 ҡала округы:
* Владимир-Волынский
* Ковель
* Луцк
* Нововолынск
# Нөгөш (мифология)

Нөгөш — «Урал батыр» эпосы персонажы, Урал батырҙың икенсе улы.
«Урал батыр»ҙа Урал менəн Шүлгəнде донъяға тыуҙырыусылар — Йəнбирҙе менəн Йəнбикə. Урал батыр үҫеп еткәс, халыҡты яуыз көстəрҙəн ҡотҡарған һəр илдə халыҡ һорауы буйынса кəлəш ала, туй ҡыла. Урал батырҙың өс никахтан тыуған өс улы була. Ҡатил батша ҡыҙынан тыуған улы — Яйыҡ, Гөлөстандан — Нөгөш, Һомайҙан — Иҙел, Шүлгəндең Ай ҡыҙы Айһылыуҙан тыуған улы Һаҡмар исемле булалар. Шулай итеп, «Урал батыр» эпосынан Уралдың өс — Яйыҡ, Нөгөш, Иҙел исемле улдары һәм Шүлгәндең Һаҡмар исемле улы барлығын билдәле. Урал батырҙың улдары өсөһө өс яҡтан атаһына ярҙамға килеп ҡушыла. Шүлгəн менəн Айһылыуҙың улы Һаҡмар ҙа, Урал батыр яҡлы булып, көрəшкə күтəрелə. Нөгөш үҫеп етə һəм аталарының юлын дауам итергə, илен, халҡын ҡурсалап алышҡа сығырға əҙерлəнə.
Нөгөш уҡ көслө һəм батыр булып үҫə. Дейеүҙəр һөжүменән һуң илдəре һыуға батырғас, ул кəмə яһап, халыҡты ҡотҡара; йыландарҙы еңеп, Зәрҡүмды үлтерə. Әсəһе Гөлөстандың изге фатихаһын алғас, толпарға атланып, Ҡәһҡәһә һəм Шүлгəн менән алышҡан атаһына ярҙам итəм тип, юлға сыға. Ҡустыһы Иҙелгə эйəреп, Нөгөш кешелəрҙе һыу менән тəьмин итер өсөн ҡылыс менән тауҙы яра. Ҡылыс менән ярылған тауҙан йылға хасил була. Был йылғаны халыҡ Нөгөш йылғаһы тип атай.
# Көтөүлек (йылға)

Көтөүлек (рус. Кутулук) — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1398/44/68 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 144 км.

# Көтөүлек (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кенәле башынан тамағына тиклем, Көтөүлек йылғаһы башынан Көтөүлек һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000712112100008471
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100847
* Бассейн коды — 11.01.00.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Көтөүлек (йылға)
## Этимологияһы

Йылға 140 км-ға һуҙыла һәм туғайҙарға - көтөүлектәргә бай. Шуға күрә исеме бик тәбиғи. Шул уҡ ваҡытта икенсе фараз да бар, Һамар дәүләт университеты менән Һамар муниципаль идара итеү институты, В.И.Ленин ис. өлкә фәнни китапханаһы берлектә әҙерләгән "Урта Волга буйы тарихы" тигән белешмәлә ошондай аңлатма бар:
* Тюркское нарицательное кутулук отмечено в значении "пастбище". Отсюда Кутулук - "пастбищная река". Не исключено при этом, что гидроним представляет результат трансформации в тюркском употреблении более раннего монгольского хутул (кутул, кутулук) - "седловина, перевал". Так могла именоваться местность у истоков реки, а по ней и река.