yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Венчурлы финанслау

Венчурлы финанслау — хосуси капиталды яңы барлыҡҡа килгән, фән ҡаҙаныштарын күпләп талап иткән продукттар эшләүгә һәм етештереүгә йүнәлеш тотҡан юғары технологиялы перспективалы бәләкәй компанияларҙың (йә үҙҙәрен яҡшы яҡтан күрһәткән венчурлы предприятиеларҙың) акционерлыҡ капиталына уларҙы үҫтереү һәм киңәйтеү өсөн һалынған аҡсаларҙы ишәйтеүҙән табыш алыу маҡсатында оҙон мөҙҙәткә (5—7 йыл) юғары хәүефле инвестициялау.
Классик инвестицияларҙан (аҡсаны ҡайтарыуҙы күҙҙә тотҡан инвестицияларҙан) айырмалы, венчурлы финанслау моделенә һалған аҡсаларҙы юғалтыу ихтималлығы бик юғары булыуы хас (ҡағиҙә булараҡ, ихтималлыҡ кимәле 50 проценттан артып китә). Табышлылыҡҡа уңышлы инвестицияларҙан алынған юғары килем иҫәбенә өлгәшелә.
Венчурлы финанслау Икенсе донъя һуғышынан һуң үҫә башлай һәм 1980-се йылдарға ҙур күләмдәргә етә. Венчурлы индустрияла лидерлыҡты һәр ваҡыт АҠШ биләй. Европала ла венчурлы эшҡыуарлыҡ үҫешкән, унда алдынғылыҡты Бөйөк Британия алып тора. Израиль донъялағы венчурлы субъекттарҙың айырым категорияһында сығыш яһай.
# Королевский Алексей Григорьевич

Королевский Алексей Григорьевич (13 сентябрь 1941 йыл — 18 август 2013 йыл) — Рәсәй Федерацияһының (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған рәссамы.

# Королевский Алексей Григорьевич
## Биографияһы

Алексей Григорьевич Королевский 1963 йылда Свердловск сәнғәт-педагогия училищеһын (И. Д. Шадр исемендәге Екатеринбург һынлы сәнғәт училищеһы) тамамлай.
Өфө ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. График. 1970 йылдан алып рәссамдар союзы ағзаһы. 1976 йылдан Башҡортостан Республикаһының Рәссамдар союзы идараһы ағзаһы.
1964 йылдан алып республика, Бөтә Рәсәй, Бөтә союз, зона, төбәк, халыҡ-ара һәм сит ил күргәҙмәләрендә ҡатнаша.
Рәссамдың эштәре М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында (Өфө), Венгрия республикаһы милли музейында (Будапешт), Башҡортостан Республикаһы Милли музейында (Өфө) һәм шәхси коллекцияларҙа һаҡлана.

# Королевский Алексей Григорьевич
## Төп эштәре

* Башкирия, земля моя. Линогравюралар серияһы, 1966—1969.
* Өфө кремле, линогравюра, 1969.
* «Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙары» китабын биҙәй, Башҡортостан китап нәшриәте, 1969.
* «Мальчиш-Кибальчиш» китабын биҙәй, Башҡортостан китап нәшриәте, 1977.

# Королевский Алексей Григорьевич
## Ҡатнашҡан күргәҙмәләре

* Республика күргәҙмәләре, Өфө, 1964 йылдан алып бөтә күргәҙмәләр.
* Өс зона рәссамдары әҫәрҙәренең күргәҙмәһе, Мәскәү, 1970.
* В. И. Ленин тыуыуының 100-йыллығына арналған Бөтә Рәсәй художество күргәҙмәһе, Мәскәү, 1970.
* I Бөтә Рәсәй һүрәт күргәҙмәһе, Мәскәү, 1972.
* «Тыуған ил буйлап» Бөтә Рәсәй күргәҙмәһе, Мәскәү, 1972.
* Бөтә Рәсәй художество күргәҙмәһе «СССР-ға 50 йыл», Мәскәү, 1972.
* Йәш рәссамдар әҫәрҙәренең Бөтә Рәсәй күргәҙмәһе, Мәскәү, 1973.
* III Бөтә Рәсәй эстамп күргәҙмәһе, Мәскәү, 1974.
* Бөтә Рәсәй художество күргәҙмәһе «Советская Россия-5», Мәскәү, 1975.
* Бөтә Рәсәй плакат күргәҙмәһе, Өфө, 1976.
* «Социалистик Урал» зона күргәҙмәләре ; Пермь, 1967; Силәбе, 1969; Өфө, 1974.
* БАССР, Мәскәү, Ленинград рәссамдары әҫәрҙәренең ун көнлөк күргәҙмәһе, 1969.
* РСФСР-ҙың автономиялы республикалары рәссамдары әҫәрҙәренең күргәҙмәһе, Мәскәү, 1971.
* БАССР рәссамдары әҫәрҙәренең Ҡара-Ҡалпаҡ АССР-ында, Нукус ҡалаһында ун көнлөк күргәҙмәһе, 1976.
* БАССР рәссамдары әҫәрҙәренең ГДР-ҙа, Галле ҡалаһында күргәҙмәһе, 1975.
# Ригер Оргелбау

Rieger Orgelbau (Ригер Оргелбау) — орган музыка ҡоралы етештереүсе австрия фирмаһы. Фирмаға Франц Ригер нигеҙ һалған. 1873 йылдан ул Rieger & Söhne (Ригер Шөне) тип аталған , ә 1879 йылдан, улдары мираҫлыҡҡа алғас Гебрюдер Ригер тигән атама ҡабул ителгән. Икенсе бөтә донъя һуғышынан һуң фирма Чехия дәүләт ҡарамағына алынған һәм икенсе оҫтахана - Rieger-Kloss (Ригер-Клосс) менән берләштерелгән. Ригерҙар традицияһын Австрияға күсенеп, «Rieger Orgelbau» оҫтаханаһы асҡан яңы хужалары ла дауам итә.

# Ригер Оргелбау
## Франц Ригер - фирмаға нигеҙ һалыусы

Франц Ригер Австрия Силезияһында Цоссен ( Соснова ) тигән төбәктә 1812 йылдың 13 декабрендә тыуған. Атаһы баҡсасы булған. Ул яҡшы белем ала һәм орган конструкторы булырға ҡарар итә, һәм ул ошо маҡсатта Венаға юллана , унда органдар эшләүсе Джозеф Сейберттан һөнәргә өйрәнә. Белем алыуын тамамлап , ул 1844 йылла мастер булараҡ өйгә ҡайтып, органдар етештереүгә тотона. Өйләнә, туғыҙ балаға ғүмер бирә. 1845 йылда Бургберг сиркәүенә орган эшләп бирә.
Ул 1852 йылда Австрия монархияһының Сауҙа-сәнәғәт реестрына ҡабул ителгән. Классик традицияларҙа органдар эшләп, ул юғары репутация яулаған. Улдары менән берлектә Һөҙөмтәле эше өсөн 1879 йылда ул император указы буйынса Алтын тәре менән бүләкләнә.
Ягерндорфта 1886 йылдың 29 ғинуарында вафат була .

# Ригер Оргелбау
## Бөгөн

Ригерҙа әле 40-ҡа яҡын кеше эшләй; унар кешенән ике төркөм планлаштырыу этабынан алып әҙер булғанса эште алып бара. Бигерәк тә торбалар урынлаштырыу ныҡ яуаплы, уның һуңғы сиктә һәр өнөнөң сифаты өсөн яуаплылыҡҡа эйә булып торалар.
Материал - торбалар етештереү цехы, слесарь цехы, деталдәр етештереү оҫтаханалары шул уҡ бинала урынлашҡан, орган сифатын тәьмин итеү өсөн һәр өлөштә тулы контроль булдырылған. Ригер социаль ғәҙеллек мәсьәләһен күптән күҙ уңында тота, беренселәрҙән булып егерменсе быуат башында уҡ ул үҙ хеҙмәткәрҙәренә медицина страховкаһы биргән һәм фатирҙарына электр үткәрткән. Хәҙерге ваҡытта органдарҙың өлөштәрен етештереүҙе нигеҙҙә мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр тормошҡа ашыра.
Яңы органдар эшләгәндә улар ниндәй ҙә булһа конкрет стилгә йәбешеп ятмай, күсермә эшләмәй, ә ижади традицияларҙа яңы мөмкинлектәр табырға тырыша. Үҙ дизайн философияһы булдырылған, орган музыкаға хеҙмәт итә тигән ҡараш өҫтөнлөк итә. Улар былай тип яҙа: «Һәр хәлдә беҙҙең маҡсат - үткәндәрҙә генә ҡалмаҫҡа, бөгөнгө һәм киләсәк өсөн ижад итергә»

# Ригер Оргелбау
## Библиография

* Orgel-Katalog: Gebrüder Rieger: Orgel- und Harmoniumfabrik (Jägerndorf, 1888)
* Orgelbauanstalten Gebrüder Rieger (Jägerndorf, 1938)
* R. Quoika: Die Jägerndorfer Orgelbauer Rieger und ihr Haus, in Jägerndorfer Heimatbrief XIX (1967)
* C. Glatter-Götz: Rieger Orgelbau (Schwarzach, 1995)
* de:Alfred Reichling: "Rieger", Grove Music Online ed. L. Macy (Accessed 2007-06-28), 2008 йыл 16 май архивланған.
# Биғлова Рәйсә Йыһандар ҡыҙы

Биғлова Рәйсә Йыһандар ҡыҙы (1 октябрь 1950 йыл) — ғалим-химик-органик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Химия фәндәре докторы (1999), профессор. (2000). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2011), СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1986).

# Биғлова Рәйсә Йыһандар ҡыҙы
## Биографияһы

Рәйсә Йыһандар ҡыҙы Биғлова 1950 йылдың 1 октябрендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған.
* 1972 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.
* 1976 йылдан БДУ-ла эшләй. Түбәндәге дисциплиналарҙы уҡыта:
-медицина химияһы;
-органик химия;
-биологик процестарҙың химик нигеҙҙәре;
-хәҙерге заман химияһының актуаль мәсьәләләре.
* Башта кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлаған,
* 1999 йылдан химия фәндәре докторы,
* 2000 йылдан — профессор.

# Биғлова Рәйсә Йыһандар ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге

* Биғлова Рәйсә Йыһандар ҡыҙының фәнни хеҙмәттәре юғары молекуляр фенолдар синтезының селектив методын эшләүгә, полиолефиндарҙы һәм полидиендарҙы фенолдар һәм аминофенолдар менән модификациялауға бағышланған.
* Ул шулай уҡ полимерҙарға һәм минераль майҙарға ҡушыу өсөн ярым функциональ химикат-өҫтәмәләрҙе алыуҙың эффектив ысулдары тәҡдим иткән.
* Ғалим ҡаты һәм шыйыҡ йөҙҙәрҙә хемосорбция ҡанунилығын асҡан, шулай уҡ гетероген һәм ферментатив катализда уларҙың әһәмиәтле роле күрһәткән.
* Уның ҡатнашлығында 1990 йылдан бирле Химполимер ғилми-тикшеренеү институтында (Иваново ҡалаһы) микроорганизмдар тәьҫиренә бирешмәүсән, дымға һәм туҙыуға ҡаршы торорлоҡ, бик ныҡ материал, полимер композицияның (поливинилхлорид нигеҙендә) яңы рецептураһы эшләнгән.
* 195-тән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 47 яңы уйлап табыш авторы, СССР-ҙың автор танытмаларына һәм РФ патенттарына эйә.
* 2 кандидатлыҡ диссертацияһының ғилми етәксеһе.

# Биғлова Рәйсә Йыһандар ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәрет

* СССР уйлап табыусыһы (1986).
* Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2011)

# Биғлова Рәйсә Йыһандар ҡыҙы
## Төп хеҙмәттәре

* Electronic scientific journal «Oil and Gas Business», 2013, Issue 2, pp. 370—380.
# Бәхти Ғайсин

Ғайсин Бәхти (Бәхтиғәни) Миңлейәр улы (24 ғинуар 1930 йыл — 5 октябрь 1991 йыл) — музыкант-аккордеонсы. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған (1986), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1962) артисы.

# Бәхти Ғайсин
## Биографияһы

Бәхти Ғайсин 1930 йылдың 24 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ кантоны 1‑се Яңы Атйетәр ауылында тыуған.
1953 йылда Өфө музыка училищеһының халыҡ инструменттары бүлеген тамамлай.
1953—1961 йылдарҙа Башҡорт дәүләт академия драма театрында концертмейстер булып эшләй. Театрҙа эшләгән ваҡытта ул спектаклдәргә көйҙәр, йырҙар яҙа.
1961 йылда Башҡорт дәүләт филармонияһына күскәс, ижади эше әүҙемләнеп китә. Был йылдарҙа ул халыҡ яратҡан, йөрәккә үтеп инерҙәй лирик йырҙар менән бер рәттән шаян йырҙар ҙа ижад итә. Тормош иптәше Фәриҙә Ҡудашева менән 30 йыл ғүмер кисерәләр.
1991 йылдың 5 октябрендә Өфө ҡалаһында вафат була.
Бәхти Ғайсин йырҙары:
* «Ике аҡҡош» (Хәсән Баян шиғыры)
* «Ниңә гелән иркәм» (Шәриф Бикҡол шиғыры)
* «Бөгөлә ҡайын» (Шәриф Бикҡол шиғыры)
* «Яҙғы урман» (Назар Нәжми шиғыры)
* «Ҡайтыһың шикелле» (Хәсән Туфан шиғыры)
* «Һөйләгәндәр һөйләһендәр» (Әнғәм Атнабаев шиғыры)
* «Ҡара мыйыҡ» (Гөлшат Зәйнәшева шиғыры)
# Тегра (Канакша ҡушылдығы)

Тегра — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Канакша йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Тегра (Канакша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002110
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000211
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Койла

Койла — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Покшеньга йылғаһының уң ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Койла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037934
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003793
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пюль-Кы (Худосей ҡушылдығы)

Пюль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Худосей йылғаһының һул ярына тамағынан 242 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 77 км.

# Пюль-Кы (Худосей ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068919
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306891
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Утлы Ер

Утлы Ер (исп. Tierra del Fuego [ˈtjera ðel ˈfweɣo]
) — Көньяҡ Американың иң көньяҡ өлөшөндәге архипелаг, уның составына яҡынса 40 мең утрау керә. Архипелагтың дөйөм майҙаны — 73 753 км² (шул иҫәптән архипелагтың иң ҙур утрауы Утлы Ер (Исла-Гранде) майҙаны — 47 992 км²).
Архипелаг утрауҙарының күп өлөшө Чилиныҡы һәм Магальянес өлкәһенә керә. Архипелагтың иң ҙур утрауы — Утлы Ер (Исла-Гранде) Чили һәм Аргентина араһында бүленгән. Аргентинаға шулай уҡ архипелагтың иң көнсығыш утрауы Эстадос ҡарай.

# Утлы Ер
## Географияһы

Архипелагты Көньяҡ Америка менән Магеллан боғаҙы, ә Антарктида менән — Дрейк боғаҙы айыра. Архипелагтың иң ҙур утрауы шул уҡ исем менән атала — Утлы Ер (башҡа исеме Исла-Гранде).
Иң юғары нөктәһе — Дарвин тауы (2488 м), элек Шиптон тауы (2469 м) иҫәпләнгән.
Архипелаг утрауҙарҙың ярҙары, бигерәк тә көньяҡ-көнбайышта, ныҡ йырғыланған.
Архипелагтан көньяҡтараҡ Көньяҡ Американың иң көньяҡ нөктәһе Диего-Рамирес утрауҙары урынлашҡан.

# Утлы Ер
## Тарихы

Тәү башлап асыусы Магеллан архипелагты Билдәһеҙ Көньяҡ ерҙең (Terra Australis Incognita) төньяҡ өлөшө тип иҫәпләгән. Архипелаг атамаһын уның йөҙөүенән һуң ала. Төбәк халҡы (индейҙар) төндә яр буйҙарында усаҡ яҡҡандар, шунлыҡтан Магеллан был уттарҙы вулкан сығышлы тип уйлаған, һәм асылған территорияны Утлы Ер тип атай.
XIX быуат аҙағында Джулиус Поппер Янар Ер архипелагын колонизациялауҙы башҡара.

# Утлы Ер
## Халҡы

Утлы Ер утрауында планетаның иң көньяҡ ҡалаһы — Ушуая (Аргентина), ә Наварино утрауында Ерҙең иң көньяҡ тораҡ пункты — Пуэрто-Торо (Чили) урынлашҡан. Халҡының күп өлөшө Утлы Ер утрауында йәшәй.
Утлы Ерҙең төп халҡы (шулай уҡ утлы ерлеләр йәки фуэгиндар булараҡ билдәле) араһында ямана айырым телендә һөйләшкән яган халҡы өҫтөнлөк итә. Утрауҙа шулай уҡ Көньяҡ Американың материк өлөшө халыҡтары ла йәшәй.
# Бойня (йылға)

Бойня — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волга йылғаһының һул ярына тамағынан 3255 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.

# Бойня (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000854
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000085
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡоро Ҡомарҙы

Ҡоро Ҡомарҙы (рус. Сухая Каморза - Рәсәй йылғаһы.

# Ҡоро Ҡомарҙы
## Географияһы

Ҡоро Ҡомарҙы Силәбе өлкәһе, Ырымбур өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡомарҙы йылғаһының һул ярына тамағынан 3,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ҡоро Ҡомарҙы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, Уйылға йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500212111200000744
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200074
* Бассейн коды — 14.01.05.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Ҡоро Ҡомарҙы
## Этимологияһы

Ҡомарҙы (рус. Каморза) атамаһының килеп сығыуын Силәбе өлкәһе географы, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай аңлата:Камарза, река, правый приток Уя, бассейн Тобола, Уйский район. От распространенного у башкир древнего тюркского мужского имени Камарзы — «жадный», «пристрастный».
"Башҡорт теленең һүҙлеге"ндә ошондай аңлатма бирелә:
* Ҡомар :
** нимәгә ҡараталыр ярһыу теләк, дәрт, мауыҡ;
** нимә менәндер ныҡ мауыҡҡан, әүәҫ (кеше);
** мал өсөн, байлыҡ өсөн бөтә көстө һалыу, нәфсе
# Коммунистик урам (Өфө)

Коммунистик урам — Өфө ҡалаһының Ленин һәм Киров райондарында урынлашҡан. Сенный урамы аҙағынан башланып һәм Соҡалаҡ йылғаһы менән тамамланып, көнбайыштан көнсығышҡа тиклем һуҙыла.

# Коммунистик урам (Өфө)
## Тарихы

Хәҙерге Коммунистик урамдың өҫкө өлөшө башта Сенный, ә аҫҡы өлөшө Зыярат урамы тип аталған, сөнки Өфөнөң төньяҡ-көнбайыш ситендә ҡала православиеһы зыяраты урынлашҡан булған. 1796 йылда алпауыт ҡатын Аничкова үҙе һатып алған Аллаһ Әсәһе Успения ағас сиркәүен зыяратҡа күсерә. Һуңынан был урам сиркәүе исеме менән Успенский урамы тип атала башлай.
XVIII—XIX быуат сиктәрендә зыярат ҡала эсендә булғанға күрә, уның өсөн икенсе урын бүленә. Иҫке зыяраттан көнбайышҡа килгән урам Иҫке зыярат урамы, ә көнсығышҡа табан барған урам элеккесә Успенский урамы тип йөрөтөлә. 1819 йылдың планы буйынса Сенный майҙанының урам өлөшө Нижегородкаға төшөү урынынан башланып Өҫкө сауҙа майҙанына тиклем Сенный урамы тип атала башлай. 1824 йылда зыярат тулыһынса ябыла, ағас сиркәү мәхәллә итеп яһала, ә эргәһенә таштан Успенский сиркәүе төҙөйҙәр. Урамдың аҫҡы өлөшө Успенский тип кенә аталыуын дауам итһә лә, өҫкө урамды хәҙер Ҙур Успенский урамы тип йөрөтәләр.
1918 йылда, Октябрь революцияһынан һуң Өфө революционер-эсер Е. С. Сазонов хөрмәтенә урамдың исеме үҙгәртелә. 1937 йылда Өфөгә партия функционеры Андрей Жданов килер алдынан Өфө властары яңылышлыҡ ебәргәндәрен аңлап ҡала — ҡалала Сталин урамы юҡ. Ҙур Успенский урамы тиҙ арала юлбашсы хөрмәтенә Сталин урамы тип үҙгәртелә һәм 1961 йылдың октябренә тиклем шул исем менән йөрөтөлә, артабан ил буйлап бөтә Сталин урамдары Коммунистик урам тип үҙгәртелә. Ошондай исемде урам хәҙерге көнгә тиклем йөрөтә.

# Коммунистик урам (Өфө)
## Тарихи биналар һәм ҡоролмалар

* Реаль училище, хәҙер — офис бинаһы
* Поликарповтарҙың абайса йорто, хәҙер Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы бинаһы
* Лобанов йорто, хәҙер — Наркотиктарҙың законһыҙ әйләнешен контролдә тотоу идаралығы бинаһы
* А. М. Паршин йорто, хәҙер — Өфө гарнизонының Офицерҙар йорто

# Коммунистик урам (Өфө)
## Транспорт

Коммунистик урам буйлап автобус һәм маршрут таксиҙары йөрөй. Коммунистик урам ҡушылған Арал урамында транспорттың һуңғы туҡталышы урынлашҡан. Коммунистик урамда шулай уҡ троллейбустар ҙа хәрәкәт итә.

# Коммунистик урам (Өфө)
## Иҫтәлекле урындар

Коммунистик урамда Ленин скверы һәм Маяковский скверы сығып тора.
# Няхар-Тарката-Яха

Няхар-Тарката-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тота-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Няхар-Тарката-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300074926
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307492
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Каракол (Элекмонар ҡушылдығы)

Каракол — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Элекмонар йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Каракол (Элекмонар ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006800
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100680
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дындовский Таз

Дындовский Таз — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Таз йылғаһының уң ярына тамағынан 1245 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 106 км.

# Дындовский Таз
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300063488
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306348
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кирәев

Кирәев — фамилия.
* Кирәев Арыҫланбәк Иҙиәт улы (1908—1952) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1951).
* Кирәев Нурмөхәмәт Шаһиарыҫлан улы (Нурмөхәмәт Йомрани; 1882—1934) — башҡорт шағир-импровизаторы, сәсән.
* Кирәев Олег Хөсәйен улы (1963 т.) — Рәсәй музыканты, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы.
* Кирәев Рөстәм Солтангәрәй улы (1960 т.) — агроном. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2002), профессор (2003).
* Кирәев Рушан Әхнәф улы (1955—26.05.2021), журналист, СССР Журналистар союзы ағзаһы. Ғалим һәм яҙыусы Кирәй Мәргәндең улы.
* Кирәев Салауат Ғаяз улы (1955—2001) — цирк артисы, тренер. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1975).
* Кирәев Шаймөхәмәт Шаһийыһан улы (1922—1993) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
* Кирәев Эмиль Альберт улы (1973 т.) — кинооператор.
* Кирәев Әхнәф Нурмөхәмәт улы (Кирәй Мәргән; 1912—1984) — башҡорт совет яҙыусыһы, фольклорсы ғалим, әҙәбиәт белгесе. Филология фәндәре докторы (1963), профессор (1965).
* Кирәева Миңзада Мирғәле ҡыҙы (1948 т.) — Стәрлетамаҡ рус драма театры актёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1977) һәм халыҡ (1991), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (1999).
* Кирәева Нәйлә Әхнәф ҡыҙы (1948—2012), микробиолог, биотехнолог. Биология фәндәре докторы (1996), профессор (1998).
# Кесе Тава

Кесе Тава — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тава йылғаһының һул ярына тамағынан 164 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Кесе Тава
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ишим (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Ишим (бассейндың Рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010300212115300011903
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301190
* Бассейн коды — 14.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сусанна (Усолка ҡушылдығы)

Сусанна — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Усолка йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Сусанна (Усолка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007444
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100744
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кук-Ю

Кук-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нем йылғаһының һул ярына тамағынан 124 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 101 км.

# Кук-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000014718
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001471
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0