yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Найроби

Найро́би (ингл. һәм суахили Nairobi) — экватор янында урынлашҡан, Кенияның баш ҡалаһы, Көнсығыш Африканың иң эре ҡалаһы.

# Найроби
## Тарихы

Элек ҡала урынында һаҙлыҡ булған. 1899 йыл бында уганда тимер юлы тәьмин итеүсе станция төҙөлгән. Был станция тимер юлының штаб-квартира вазифаһын үтәгән. Атамаһы ошо тирәләге һыу сығанағы исеменә бәйле. масай телендә яңғырашы Ewaso Nyirobi (Эвасо Найроби), башҡортсаға тәржемә итһәк, һалҡын һыу тигән мәғәнәлә. 1900 йыл был тирәне солғап алған биҙгәк бубон тағынынан һуң ҡаланы бөтөнләй яндырып бөтөрәләр.

# Найроби
## Иҡтисады

Найробиҙа Найробий фонд биржаһы (NSE) урынлашҡан. NSE Африкала сауҙа күләме буйынса 4-се, баҙарҙы ВВП-ға ҡарата капиталлаштырыу мөнәсәбәттәре буйынса 5-се урындарҙы биләй.
Шулай уҡ Найробиҙа ҡайһы бер халыҡ-ара компаниеларҙың һәм ойошмаларҙың төбәк вәкиллектәре эшләй. Шулай 2007 йыл буына General Electric, Young & Rubicam, Google, Coca Cola, Zain и Cisco Systems перенесли свои африканские штаб-квартиры в Найроби.Шулай уҡ эре африка компанияларының да штаб-квартиралары бар.
Ҡалала кейем-һалым, текстиль, төҙөлөш материалдары, аһыҡ-түлек, эсемлектәр , сигарет етештерелә. Ҡалала шулай уҡ ҡайһы бер халыҡ-ара компанияларҙың заводтары урынлашҡан: Goodyear, General Motors, Toyota Motors, Coca Cola.

# Найроби
## Иҡтисады
### Туризм

Туризм бигүк үҫешмәһә лә, ҡаланың иҫтәлекле урындары бар. Беренсе сиратта Найроби милли паркы. Уның уникаллеге шулай размерҙағы мегаполис янында урынлашыуы. Милли паркта 400 төр хайуан һәм ҡош йәшәй. Сафари буйлап йәйәү йөрөү - туристарҙың яратҡан шөғөлө..
Найробиҙа бер нисә музей бар. Иң ҙурҙарынан береһе Кенияның милли музейы. Ул музейҙа homo erectus типиаталған малайҙың һөйәктәре һаҡлана. Икенсе бер иҫтәлекле урыны Найробиҙың тимер юл музейы һәм Карен Бликсен музейы.
Найробиҙы ҡайһы саҡ донъя сафарийы тип атайҙар. Күп кенә ҡала ҡунаҡханалары ошо йүнәлештә эшләй. Күп кенә биш йондоҙло отелдәр бар: Найроби Серена, Лайко Рейгенси (ранее Гранд-Рейгенси), Уиндор (Карен), Холидей Инн, Ист-Африкан Сафари Клуб (Лилиан Тауэрс), Стэнли Хотел, Сафари Парк энд Казино, Интерконтиненталь, Панари Хотел, Хилтон һәм Норфолк Хотел.
Тағы ла ҡалала Африкалағы иң ҙур һырғалаҡ (каток) — Солар Айс Ринк урынлашҡан. Был һырғалаҡ 2005 йыл асылған. Уның майҙаны яҡынса 15 000 м² һәм бер юлы 200 кешене ҡабул итә.Ҡаланың эре сауҙа селтәрҙәре булып Nakumatt, Uchumi һәм Tuskys тора.
Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Уртаса максимум, °C | 24,5 | 25,6 | 25,6 | 24,1 | 22,6 | 21,5 | 20,6 | 21,4 | 23,7 | 24,7 | 23,1 | 23,4 | 23,4 |
| Уртаса температура, °C | 18,0 | 18,6 | 19,4 | 19,1 | 17,9 | 16,3 | 15,4 | 15,8 | 17,1 | 18,6 | 18,1 | 18,0 | 17,7 |
| Уртаса минимум, °C | 11,5 | 11,6 | 13,1 | 14,0 | 13,2 | 11,0 | 10,1 | 10,2 | 10,5 | 12,5 | 13,1 | 12,6 | 12,0 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 64 | 57 | 93 | 219 | 177 | 35 | 18 | 24 | 28 | 55 | 154 | 101 | 1024 |
| Сығанаҡ: WorldWeather.org ||||||||||||||
# Тюлькин Александр Эрастович

Тюлькин Александр Эраст улы (30 август 1888 йыл — 18 март 1980 йыл) — совет рәссамы, педагог. Башҡортостанда һынлы сәнғәткә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. 1934 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. РСФСР‑ҙың (1960) һәм БАССР‑ҙың (1944) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡорт АССР‑ының халыҡ рәссамы (1955) һәм Салауат Юлаев исемендәге премияһы лауреаты (1975). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1955).

# Тюлькин Александр Эрастович
## Биографияһы

1916 йылда уҡ Өфөлә Һынлы һүрәт сәнғәтен һөйөүселәр йәмғиәтен ойоштороусыларҙың береһе, һуңыраҡ М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы директоры Юлий Блюменталь, Василий Сыромятников («Башҡорт ҡыҙы»), Александр Тюлькин («Сәскәгә күмелгән тәҙрәләр»), Ҡасим Дәүләткилдиев («Башҡорт ҡыҙы», «Башҡорт һунарсыһы») картиналары ҡуйыла.
Башлыса пейзаж һәм натюрморт жанрында эшләгән сәнғәт оҫтаһы илдең иң ҙур музейҙары (рус музейы, Третьяков галереяһы, Көнсығыш халыҡтары сәнғәте музейы) йыйынтығына ингән әҫәрҙәр ижад иткән. Уның эштәренең күбеһе Өфөлә, Михаил Васильевич Нестеров исемендәге Художество музейында, тупланған.
Күренекле рәссам Александр Эрастович Тюлькин ғүмеренең күп өлөшөн Өфөлә йәшәгән (ул 1888 йылдың 30 авгусында тыуған, 1980 йылдың 18 мартында вафат булған, Өфөнөң Көньяҡ зыяратында ерләнгән) һәм әҫәрҙәренең күбеһен ошо ҡалаға арнаған.
# Риволи-Веронезе

Риволи-Веронезе — Италияның коммунаһы, Венеция өлкәһенең Верона провинцияһында, Адидже йылғаһының уң яҡ ярында, Верона ҡалаһынан 20 км төньяҡ-көнбайышта урынлашҡан. Коммунаның административ үҙәге— Риволи-Веронезе. Был коммуна Аффи, Брентино-Беллуно, Каприно-Веронезе, Кавайон-Веронезе, Костермано, Дольче һәм Сант'Амброджо-ди-Вальполичелла менән сиктәш. Туғандаш ҡалаһы — Венерк.
Риволи-Веронезе коммунаһының халыҡ һаны − 2017 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 2182 кеше тәшкил итә, халҡының тығыҙлығы - бер квадрат километрға 110 кеше тәшкил итә. Риволи-Веронезе коммунаһы 18,45 км² майҙанды биләй. Коммуна дингеҙ кимәленән 191 метр бейеклектә ята. Почта индексы — 37010. Телефон коды — 045.
Риволи-Веронезе коммунаһының ҡурсалаусыһы — изге Бенедикт Нурсийский. Уның байрамы йыл 11 июлдә билдәләнә.
Риволи-Веронезе ҡалаһында билдәле еңел атлетика спортсыһы Сара Симеони тыуған.
1797 йылдың 17 ғинуарында Риволи янындағы һуғышта Наполеон Бонапарт Австрия ғәскәрен еңгән.
# Назарбаев Нурсолтан Әбеш улы

Нурсолта́н Әбеш улы Назарбаев (ҡаҙ. Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев; 6 июль 1940 йыл) — дәүләт эшмәкәре һәм сәйәсмән, Ҡаҙағстан Республикаһының беренсе президенты. Ҡаҙаҡ ССР-ы Министрҙар Советы рәйесе (1984—1989) һәм президенты (1990—1991); Ҡаҙаҡ ССР-ы Коммунистар партияһы Үҙәк Комитетының 1-се секретары (1989—1991). «Илбашы» (ҡаҙ. Елбасы) рәсми титулына эйә. 2015 йылдың апрелендә бишенсе тапҡыр президент итеп һайлана. 2019 йылдың 19 мартында үҙ теләге менән вазифаһын ҡалдырҙы

# Назарбаев Нурсолтан Әбеш улы
## Биографияһы

Нурсолтан Әбеш улы Назарбаев 1940 йылдың 6 июлендә Ҡазаҡ ССР-ының (Ҡаҙағстан), Алматы өлкәһе, Ҡарасай районы, Чемолган (Ушконыр) ауылында тыуған.

# Назарбаев Нурсолтан Әбеш улы
## Башҡа мәғлүмәттәр

* «VESTI.UZ» сайты мәғлүмәттәре буйынса, Ҡаҙағстанда Назарбаевтың отставкаһы тураһында хәбәрҙәр йөрөй, шул уҡ ваҡытта Конституция буйынса беренсе президент булараҡ ул ғүмеренең һуңғы көндәренәсә был вазифала ҡала ала. Илдең Конституцион советы Нурсолтан Назарбаев үҙ теләге һәм ирке менән ваҡытынан алда президент посын ҡалдырырға хоҡуҡлы тигән ҡарар ҡабул иткән.
* Планетаның иң бай һәм ҡеүәтле хакимдарының Handelsblatt баҫмаһы төҙөгән рейтингында $1,1 млрд менән 10-сы урынды биләй
* Нурсолтан Назарбаевҡа Алматы һәм Сулпан-ата Анкара ҡалаларында, Украинала һәйкәл, Астанала барельеф асыла.
* Уның исемен Иорданияла, Төркиәлә һәм Чечен Республикаһында урамдар йөрөтә. Чечен Республикаһында лицей уның исемен йөрөтә. Тағы ла Ҡаҙағстанда университет, мәктәптәр, Назарбаев үҙәге дәүләт учреждениеһы, Аҡтүбә ҡала паркы, ләлә сорты, орден һәм пик уның исемен йөрөтә.
# Әсфәндиәрова Рафиҡа Абдулхәмит ҡыҙы

Әсфәндиәрова Рафиҡа Абдулхәмит ҡыҙы (рус. Асфандьярова Рафика Абдулхамитовна; 24 апрель 1928 йыл — 18 сентябрь 2003 йыл) — ауыл хужалығы алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Әсфәндиәрова Рафиҡа Абдулхәмит ҡыҙы
## Биографияһы

Рафиҡа (Рафиға) Абдулхәмит ҡыҙы Әсфәндиәрова 1928 йылдың 24 апрелендә Һарытау губернаһы Пугачёв өйәҙе (хәҙерге Һарытау өлкәһе Пугачёв районы) Жестянка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте — башҡорт.
1932 йылда ғаиләһе менән Перелюб районы Күҙәбай ауылына күсә. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу арҡаһында мәктәпте тамамлап өлгөрмәй, әсәһе менән бергә «Первомайский» совхозында чабан булып эшләй башлай. Ҡышҡы буран ваҡытында һарыҡ көтөүен ҡотҡара, бының өсөн сәғәт менән бүләкләнә.
1959 йылдан Зелёный (элекке Дохлов) утарында ҡошсолоҡ фермаһында эшләй. Етенсе биш йыллыҡ (1959—1965) һөҙөмтәләре буйынса Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә. Бер нисә тапҡыр Мәскәүҙә СССР Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары (ВДНХ) күргәҙмәһендә ҡатнаша.
1971 йылдың 8 апрелендәге СССР Юғары Советы Президиумы Указына менән ауыл хужалығы производствоһы үҫешендә күренекле уңыштары һәм дәүләткә малсылыҡ продуктарын һатыу буйынса биш йыллыҡ планды үтәгән өсөн «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеменә, Ленин орденына һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалына лайыҡ була.
Ҡошсолоҡ фермаһы ябылғандан һуң, Перелюб районы Калинин ҡасабаһына күсә һәм хаҡлы ялға сыҡҡанға тиклем быҙау ҡараусыһы булып хеҙмәт итә.
2003 йылдың 18 сентябрендә вафат була. Перелюб районы Ҡунаҡбай ауылы зыяратында ерләнә.

# Әсфәндиәрова Рафиҡа Абдулхәмит ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971),
* Ленин ордены (08.04.1971),
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (22.03.1966),
* миҙалдар (шул иҫәптән 5-һе ВДНХ миҙал),
* Перелюб районының почётлы гражданы.

# Әсфәндиәрова Рафиҡа Абдулхәмит ҡыҙы
## Хәтер

* Пугачёв ҡалаһының Хеҙмәт батырҙары аллеяһында бюст ҡуйылған.
* Стерликов утарында уның хөрмәтенә урам аталған.
# Бикташева Тәлиғә Миңлевәли ҡыҙы

Бикташева Тәлиғә Миңлевәли ҡыҙы (28 июль 1911 йыл — 14 октябрь 1995 йыл) — башҡорт совет театр актёры. 1938 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ (1955) һәм атҡаҙанған (1940) артисы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1955) һәм «Почёт Билдәһе» (1969) ордендары кавалеры.

# Бикташева Тәлиғә Миңлевәли ҡыҙы
## Биографияһы

Тәлиғә Миңлевәли ҡыҙы Бикташева 1911 йылдың 28 июлендә Өфө губернаһы Өфө өйәҙенең Ҡара Яҡуп волосы Арыҫлан ауылында тыуған.
1929 йылда Башҡорт сәнғәт техникумын (В. Г. Мортазин-Иманский һәм М. А. Мәһәҙиев класы) тамамлай. 1930 йылдан Башҡорт дәүләт академия драма театры артисы.
Актёр 1955 йылда Мәскәүҙә башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһында ҡатнаша, уның ижады унда юғары баһа ала.
Тәлиғә Бикташева сәнғәтендә сағыу драматизм һәм тәрән лиризм бергә тура килгән. Студент сағында М. Фәйзиҙең «Ғәлиәбаныу» мелодрамаһында төп ролде башҡара. Бөтәһе 100-ҙән ашыу сәхнә образы ижад итә, ул үҙе уйнаған ролдәрен һәр саҡ милли һыҙаттар менән үреп алып бара.

# Бикташева Тәлиғә Миңлевәли ҡыҙы
## Спектаклдәрҙәге ролдәре

Иң мөһим ролдәре: Ҡарлуғас («Ҡарлуғас», Б. Бикбай), Айһылыу («Һаҡмар» — «Дуҫлыҡ һәм мөхәббәт», С. Мифтахов), Ғәйнәүәл («Ташҡын», Т. Ғиззәт), Ксения («Борис Годунов», А. Пушкин), Көнбикә («Ҡатынҡайым», А. Мөбәрәков), Ульяна Громова һәм Елена Кошевая («Йәш гвардия», А. Фадеев — В. Ғәлимов), Мәрзиә, Илбикә («Ул ҡайтты», «Әсә хөкөмө», Ә. Атнабаев), Мәстүрә («Йырланмаған йыр», М. Кәрим). Иң яҡшы роле — Ғәлимә («Ҡара йөҙҙәр», М. Ғафури).

# Бикташева Тәлиғә Миңлевәли ҡыҙы
## Ғаиләһе

* Тормош юлдашы — билдәле актёр һәм режиссёр Тимербулат Имашев.
* Ҡыҙҙары Эльмира Недосеева Мәскәүҙә йәшәй, әле хаҡлы ялда.

# Бикташева Тәлиғә Миңлевәли ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың халыҡ артисы (1955)
* БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1940)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1955)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1968)
# Ашҡаҙар (гәзит)

«Ашҡаҙар» — Стәрлетамаҡ ҡалаһының ижтимағи-сәйәси гәзите. Ойоштороусыһы — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң күләм мәғлүмәт саралары агентлығы, "Башҡортостан Республикаһы нәшриәт йорто" дәүләт унитар предприятиеһы.
Стәрлетамаҡ ҡалаһында 1990 йылдан алып аҙнаһына бер тапҡыр башҡорт телендә сыға. Тәүге исеме - «Стәрле таңдары». Тиражы - 1500 дана.
Рәсми сайты: https://vk.com/ashkadarstr
https://ashkadar.com/
https://t.me/strbash
Гәзиткә артбанғы һылтанма аша яҙылып була: https://rbsmi.ru/catalog/podpiska/1008/
Редакция телефоны: 8(3473)25-18-57.
Баш мөхәррир - Рәмил Ғәбдрәшит улы Мансуров, яуаплы сәркәтип (баш мөхәррир урынбаҫары) - Эльдар Мөнир улы Фәттәхов, хәбәрселәр: Гөлкәй Илһам ҡыҙы Ҡыуатова, Роза Миңлеәхмәт ҡыҙы Сафина, Римма Ғаяз ҡыҙы Ғәлимова.
Теркәү һаны - ПИ № ТУ02-01679
Гәзиттә төрлө темаларға мәҡәләләр донъя күрә, редакция шулай уҡ китап баҫтырыу, русса текстарҙы башҡортсаға тәржемә итеү менән дә шөғөлләнә.
# Кыркыленок

Кыркыленок — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Куяча йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кыркыленок
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008009
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100800
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Гражданлыҡ

Гражданлыҡ — физик шәхес менән дәүләттең үҙ-ара хоҡуҡтар һәм бурыстар бергәлегендә сағылдырылған тотороҡло хоҡуҡи бәйләнеше. Гражданлыҡ эйә булыу – шәхестең закон тарафынан танылған барлыҡ хоҡуҡтар һәм иректәр менән тулыһынса тәьмин ителеүе, ил эсендә, шул. уҡ унан ситтә уның яҡланыуы тәүшарты.
БАССР‑ҙа гражданлыҡ институты БАССР-ҙың 1937 (17-се статья) һәм 1978 (28-се статья) йылғы Конституцияларында нығытыла, улар буйынса БАССР-ҙың һәр гражданы РСФСР һәм СССР гражданы була. Гражданлыҡ алыу һәм юғалтыу нигеҙҙәре, тәртибе СССР-ҙың гражданлыҡ т-дағы законы менән билдәләнә. БССР-ҙың гражданлыҡ т-дағы законы нигеҙендә БССР-ҙың 1990 йыл 26 декабрь законы менән БССР Конституцияһына Гражданлыҡ мәсьәләләрен көйләүҙе билдәләүсе норма индерелә. Артабан, РФ-та гражданлыҡ уртаҡ булыу принцибына нигеҙләнеп, БР Конституцияһынан БР гражданлыҡ т‑дағы положениелар алып ташлана. РФ-тың 1993 йыл Конституцияһына (6-сы, 17–64-се статьялар) һәм 2002 йыл 31 майындағы «РФ гражданлығы тураһында» Федераль Законға ярашлы, гражданлыҡ бәйле бөтә мәсьәләләрҙе федераль ҡануниәт көйләй.
# Ғүмәров Камил Әмир улы

Ғүмәров Камил Әмир улы (рус. Гумеров Камиль Амирович; 10 ғинуар 1931 йыл) — хеҙмәт ветераны, хужалыҡ эшмәкәре, йәмәғәтсе. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Сәнәғәт, энергетика, транспорт, элемтә, информатика, төҙөлөш һәм архитектура буйынса комиссия рәйесе. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.

# Ғүмәров Камил Әмир улы
## Биографияһы

Камил Әмир улы Ғүмәров 1931 йылдың 10 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Миәкә районы Ҡырғыҙ-Миәкә ауылында тыуған. Милләте татар, юғары белемле — 1955 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын, 1955 йылда, ауыл хужалығы институтын тамамлағас, Арҡауыл МТС-ында баш инженер вазифаһында башлай. 1959—1965 йылдарҙа Бәләбәй ауыл хужалығын механизациялау һәм электрлаштырыу техникумының директоры була. 1965—1974 йылдарҙа Бәләбәй ҡалаһы халыҡ депутаттары советыны рейесе урынбаҫары. 1974 йылдан "Бәләбәй механика заводы"ның директоры, акционер йәмғиәт идараһы рәйесе.
Бәләбәй ҡалаһы, 72-се Красноармейский һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының сәнәғәт, энергетика, транспорт, элемтә, информатика, төҙөлөш һәм архитектура буйынса комиссия рәйесе.
Өйләнгән, ғаиләһендә бер ул үҫтергәндәр.

# Ғүмәров Камил Әмир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ» ордены,
* ике «Почёт Билдәһе» ордены.
# Лёлька

Лёлька — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пелька йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Лёлька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038161
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003816
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Олена Токар

Олена Токар Новотошкивське, СССР) — опера йырсыһы (сопрано).
# Ланкастер

Ланкастер (ингл. Lancaster, лат. Lancastria) — Ланкашир англия графлығының баш ҡалаһы. Льюн йылғаһының Ирланд диңгеҙенә ҡойған ерҙән 11 км алыҫлығындағы эстуарийында урынлашҡан. 2004 йылда ҡаланың халҡы 46 мең кеше самаһы тәшкил итә.

# Ланкастер
## Тарих

Ланкастер беренсе тапҡыр 1086 йылда яҙылған Ҡурҡыныс суд китабында телгә алына. Атамаһы тураһында фекер йөрөтөп, ҡаланың элекке ташландыҡ рим лагеры урынында торған тиергә була (лат. castrum).
Хәҙерге Ланкаширҙың төньяғын нормандар тарафынан баҫып алынғандан һуң, Вильгельм Рыжий 1092 йылда Роджер Пуатевинецҡа, граф Шрусбериҙең бер улына, биләмә итеп тапшыра. Норман феодалы үҙ биләмәһе үҙәге итеп Ланкастерҙы һайлай һәм Ланкастер һарайы менән Ланкастер приоратына нигеҙ һала. Генрих VIII ваҡытында ул мәхәллә сиркәүе була. 1431 йылда монахинялар Лондон аҫтындағы Сайонға күсерелә.
1193 йылда Ланкастерға ҡала статусы бирелә һәм уның хужаһы булып Ланкастерҙар йорто тора. 1322 һәм 1389 йылда Ланкастерҙағы замок бер нисә тапҡыр Шотландия баҫҡынсыларынан зыян күрә. Инглиз революцияһы йылдарында замок өс тапҡыр роялистар ҡамауында тора. Стюарттар тергеҙелгәндән һуң, замок 1916 йылға тиклем төрмә сифатында ҡулланыла, унда башҡалар араһында беренсе квакер Джордж Фокс та төрмәлә тотола.
XVIII быуат Ланкастер ҡалаһы үҙенең иң шәп, сәскә атыу осорон кисерә, ул порт булараҡ өсмөйөшлө сауҙала ҡатнаша. Быуат аҙағында йылға мәте менән ҡаплана һәм унда ауыр йөк ташыусы караптар инә алмай. 1964 йылда Ланкастер университеты асыла. 1998 йыл университеттың Дж. Рескин исемендәге китапханаһы эшләй башлай.

# Ланкастер
## Иҫтәлекле урындар

* Джонлы киң Ланкастер замогы (яҡынса XII быуат) һәм XV быуатта төҙөлгән монументаль ҡапҡа
* Приораттан һаҡланып ҡалған Дева Мария сиркәүе (XV быуат).
* Католиктарҙың Изге Петр соборы (1859, яңы готика).
* Элекке (1781-83 йылдарҙағы) ратуша бинаһында 1923 йылдан алып ҡала музейы тора.
* Уильямсон паркы Эштон (1907-07) мемориалы менән бергә, ул барон Эштон тарафынан мәрхүм булған ҡатыны иҫтәлегенә төҙөлгән һәм «Төньяҡ Тадж-Махал» тип аталған.
# Эргинская

Эргинская — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Согом йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 79 км.

# Эргинская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300018253
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301825
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бал ҡорто геральдикала

Бал ҡортон (Apidae) өс йөҙҙән артыҡ гербта осратырға мөмкин. Улар төрлө мәғәнәгә эйә. Мәҫәлән: эш һөйөүсәнлек. һәм күндәмлек. Шулай уҡ, умартасылыҡ менән бәйлелеген, ошо ерлектә умартасылыҡ менән шөғөлләнеүҙәрен, умартасылыҡтың үҫешкәнлеген дә аңлатырға мөмкин. Бал ҡорто, белеүебеҙсә, үҙенә ҡышҡылыҡҡа бол итеп, бал йыя. Был иҡтисадты һаҡсыллыҡты кәүҙәләндерә. Ошо мәғәнәлә банкылар алтаҡталарында төшөрөлгән.

# Бал ҡорто геральдикала
## Гербтарҙағы бал ҡорттары

* Урбан VIII Рим папаһы
* Канцлер Камбасерес
* Зерновтар гербы Зерновтар гербы
* Козодавлевтар гербы
* Працотвор гербы
* Тамбов ҡалаһы
* Рыбное ҡалаһы
* Герб Оса ҡалаһы
* Хёгерсдорф ҡалаһы (ГФР)
* Симферополь гербы
* Джанкой ҡалаһы (Крым)
* Реюньон гербы
* Хонигзее гербы (ФРГ)
* Mainzer Rad (1440–1811) гербы
* Наполеон ваҡытындағы Бремен гербы (1811–1813)
* Эбелебен ҡалаһы гербы (ФРГ)
* Alvesta Municipality (Швеция) коммунаһы гербы
* Манчестер гербы
# Нафталин

<td">202-049-5
Нафтали́н (гр. naphtha — нефть) — С₁₀Н₈ үҙенсәлекле еҫле, ҡаты кристаллик матдә. Һыуҙа эремәй, тик бензолда, эфирҙа, спиртта, хлороформда яҡшы эрей. Таш күмер ыҫмалаһы (8—10 %) һәм нефть (6—7 %) составына инә.

# Нафталин
## Химик үҙенсәлеге

* Был химия буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Рәжәп Тайип Эрдоған

Рәджәп Тайип Э́рдоған (төр. Recep Tayyip Erdoğan, 26 февраль 1954 йыл) — төрөк дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре. Төркиә Йөмһүриәтенең 12-се Президенты (2014 йылдан). Ғәҙеллек һәм үҫеш партияһы лидеры.

# Рәжәп Тайип Эрдоған
## Биографияһы

* 1954 йылдың 26 февралендә Истанбулдың Бейоғлу районы Касымпаша кварталында тыуған.
* 1973 йылда Истанбулдың имам-хатыбтар дин мәктәбен тамамлай.
* 1980 йылға тиклем төрлө транспорт ойошмаларында эшләй.
* 1980 йылдың 12 сентябрендә Төркиәлә 3-сө хәрби түңкәрелеш була.
* 1994 йылда Истанбул мэры вазифаһына һайлана.
2014 йылдың 10 авгусында Рәжәп Тайип Эрдоған граждандарҙың тура һайлау юлы аша 51.79% тауыш менән президент итеп һайлана.
Реджеп Тайип Эрдоған - Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтының почётлы докторы (2011)
* ↑ Эрдоган стал почетным доктором МГИМО, Вести.ру
# Солтангәрәевтәр

Солтангәрәевтәр — цирк артистары ғаиләһе, һыбайлылар.

# Солтангәрәевтәр
## Биографиялары

Солтангәрев Миҙхәт Сәйфулла улы (17 февраль 1952 йыл) — цирк артисы, һыбайлы,Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2002) һәм Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1984), Өфө циркының директор урынбаҫары (2010). Миҙхәт Сәйфулла улы Солтангәрәев — 1952 йылдың 17 февралендә Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Юлыҡ ауылында тыуған.
1973 йылда Өфө циркы эргәһендәге Башҡорт цирк студияһын тамамлай.
1973 йылдан «Башҡортосан егеттәре» атлы цирк труппаһында ҡатнашыусы, ә 1981 йылдан шул исемдәге труппаның художество етәксеһе булып эшләй башлай.
2005 йылдан Өфө циркының хеҙмәтте һаҡлау буйынса инженеры.
2010 йылдан Өфө цикының директор урынбаҫары. Миҙхәт Сәйфулла улы Солтангәрев халыҡ ижады менән хеҙмәттәшлек итә: 2010 йылда уҙғарылған «Салауат йыйыны» Република фольклор байрамы өсөн ат өҫтөндә төрлө трюктар күрһәтеүгә ҡоролоған театрлаштырылған тамаша авторы. 2015 йылда Баймаҡ районы Темәс ауылында үткән «Башҡорт аты» этно-фестивале өсөн номерҙар әҙерләй.
Римма Рәүеф ҡыҙы Солтангәрева (12 август 1953 йыл — цирк артисы, һыбайлы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1984), «Па-де-труа» номерының етәксеһе. Римма Рәүеф ҡыҙы Солтангәрәева — 1953 йылдың 12 авгусында Башҡорт АССР-ы Дәүләкән районы Исмәғил ауылында тыуған.
1973 йылда Башҡорт цирк студияһын тамамлай.
1973—1974 йылдарҙа «Бал ҡорттары» художество-акробатик төркөмөндә эшләй.
1976—1980 йылдарҙа «Па-де-труа» труппаһы ҡатнашыусыһы, 1980 йылдан башлап уның етәксеһе вазифаһын башҡара. Бер үк ваҡытта 1982—2005 йылдарҙа «Башҡортостан егеттәре» труппаһында ҡатнашҡан.
Солтангәрәев Илдар Миҙхәт улы (17 март 1975 йыл) — цирк артисы, һыбайлы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1998).
Илдар Миҙхәт улы Солтангәрев — 1975 йылдың 17 мартта Өфө ҡалаһында цирк артистары Солтангәрәевтар ғаиләһендә тыуған. 2000 йылда Мәскәү физик культура академияһын тамамлай.
1987—2005 йылдарҙа «Башҡортостан егеттәре» труппаһында ҡатнашҡан.
Солтангәрәевтәр Рәсәй һәм сит илдәр: Бельгия, Германия, Ҡытай, Монголия, Төркиә буйлап гастролдәрҙә булалар.

# Солтангәрәевтәр
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостандың атҡаҙанған артисы (1984)— Римма Рәүеф ҡыҙы, Миҙхәт Сәйфулла улы Солтангәревтәр
* Башҡортостандың атҡаҙанған артисы (1998) — Илдар Миҙхәт улы Солтангәрев
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2002) — Миҙхәт Сәйфулла улы Солтангәрәев
* Башҡортостандың халыҡ артисы (1984) — Миҙхәт Сәйфулла улы Солтангәрев