yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Беренсе синыф уҡыусыһына һәйкәл (Дондағы Ростов)

Беренсе синыф уҡыусыһына һәйкәл — Дондағы Ростовтың Ленин районында Горький урамы, 115 адресы буйынса 36-сы гимназияның ихатаһында урынлашҡан бронза монумент.

# Беренсе синыф уҡыусыһына һәйкәл (Дондағы Ростов)
## Тарихы

Монумент төҙөү инициативаһы Дондағы Ростовтың Ленин районы башлығы Сергей Сухариевтан сыға. Үҙенең интервьюһы ваҡытында ул, скульптураның ниндәйҙер кимәлдә «Малай һәм ҡыйыҡта йәшәүсе Карлсона» тураһындағы тарихтағы Малай персонажын күҙ алдына баҫтырырға тейешлеген белдерә.
Ҡала властары 7-9-сы синыф уҡыусылары араһында иң яҡшы һәйкәл эскизына конкурс үткәрергә ҡарар итә. Тиҫтәләгән эскиз эшләнә, шулар араһынан еңеүсе билдәләнә. Ул ошо уҡ гимназияның 9-сы «В» синыфы уҡыусыһы Анна Николаева була. Һәйкәл төҙөү өсөн аҡсаны бағыусылар бирә, ә скульптор итеп Дмитрий Лындин һайлана.
Ул скульптураны уҡыусының ҡәләм менән төшөргән эскизы буйынса эшләй. Һәйкәлде эшләүгә ярты йыл самаһы ваҡыт китә, һуңынан ул Дондағы Ростов оҫтаханаларының береһендә ҡойола. 2011 йылдың 1 сентябрендә — Белем көнөндә 36-сы гимназияның ихатаһында һәйкәл асыла. Тантанала ҡала мэры Анатолий Чернышев үҙе ҡатнаша.

# Беренсе синыф уҡыусыһына һәйкәл (Дондағы Ростов)
## Һүрәтләнеше

Һәйкәл бер бронзанан эшләгән, уның бейеклеге яҡынса 2 метр, ауырлығы — ярты тонна. Монументта мәктәп формаһы кейгән йылмайыусан малай һүрәтләнә. Ул глобус өҫтөндә, ҡулына китап тотоп ултыра. Скульптор әйтеүенсә, монумент үҙенә беренсе синыф уҡыусыһының барлыҡ сифаттарын туплаған: ул ҙур ҡыҙыҡһыныу менән уҡый, онотолоп шаярырға ла ярата.
# Крайша

Крайша (нем. Kreischa) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 4418 кеше йәшәй. Майҙаны — 28,97 км². Диңгеҙ кимәленән 257 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1731 һәм автомобиль коды DW.
# Лекан (Карасул ҡушылдығы)

Лекан — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карасуль йылғаһының уң ярына тамағынан 98 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Лекан (Карасул ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ишим (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Ишим (бассейндың Рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010300212115300011385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301138
* Бассейн коды — 14.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Паутова Елена Осиповна

Паутова Елена Осиповна (22 ғинуар 1986 йыл, Адлер) — Рәсәй еңел атлеты. Ике тапҡыр 1500 метрлыҡ дистанцияға йәйге Паралимпия уйындары чемпионы (2004, 2012). Күп тапҡыр Рәсәй һәм донъя чемпионы. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры.

# Паутова Елена Осиповна
## Биографияһы

Елена Осиповна Паутова 1986 йылдың 22 ғинуарында Краснодар крайында, Адлер ҡалаһында тыуған. Еңел атлетика менән 2001 йылда һуҡыр һәм насар күреүсе балаларҙың Армавир мәктәп-интернатында, тренер Маренич Владимир Васильевич етәкселегендә шөғөлләнә башлай. 2001 йылда Өфө ҡалаһына күсенә, унда 5-се спорт профилле мәктәп-интернатты тамамлай, ә һуңынан — «физик культура» һөнәре буйынса Башҡортостан физик культура институтын тамамлай. Хәҙерге ваҡытта РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры Петр Захарович Буйлов етәкселеге аҫтында күнекмәләр үтә.

# Паутова Елена Осиповна
## Наградалары

Почёт ордены (10 сентябрь 2012 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне өсөн, 2012 йылда Лондонда XIV йәйге Паралимпия уйындарында юғары спорт ҡаҙаныштар өсөн (Бөйөк Британия). Дуҫлыҡ ордены (10 август 2006 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне, 2004 йыл Афина ҡалаһында XII йәйге Паралимпия уйындарында спорт ҡаҙаныштары өсөн (Греция). II дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» орден миҙалы (30 сентябрь 2009 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне, 2008 йылда Пекин ҡалаһында (Ҡытай) XIII йәйге Паралимпия уйындарында юғары спорт ҡаҙаныштары өсөн. Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы (19 сентябрь 2016 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне, юғары спорт ҡаҙаныштары өсөн..
# Һәҙиә

Һәҙиә — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

# Һәҙиә
## Этимологияһы

Һәҙиә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе — бүләк, иҫтәлек йәткәр, ҡомартҡы (боронғо йола буйынса, атаһы үлгәс тыуған балаға Бүләк, Мирас, Йәҙгәр, һәҙиә тигән исемдәр ҡушылған).
Һәҙиә исеме башҡорттарҙа, ғәрәптәрҙә, татарҙарҙа, чечендәрҙә таралған.

# Һәҙиә
## Билдәле шәхестәр

Дәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы (5 март (иҫке ст. 21 февраль) 1905 йыл — 5 декабрь 1954 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, 1935 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан совет яҙыусыларының 1‑се съезы (Өфө, 1934), 1‑се Бөтә Союз совет яҙыусылары съезы (Мәскәү, 1934) делегаты. Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1967, үлгәндән һуң). Сәйәси золом ҡорбаны.

# Һәҙиә
## Башҡа илдәрҙә

Хадия Тайик (норв. Hadia Tajik, Тажик тип уҡыла; 18 июль 1983 йыл) — Норвегия журналисы, юрист һәм сәйәсмән. 2012 йылдың 21 сентябренән Норвегияның мәҙәниәт министры. Ил тарихында иң йәш (29 йәш) министр һәм хөкүмәттә беренсе мосолман. 2015 йылда Норвегия эшселәр партияһы (НРП) башлығының урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.
Юсеф Һәҙиә — Хадия Юсеф (курд. Hediya Yaksif) — 2016 йылдың мартынан Рожава Федераль Советы рәйестәше (Сүриә Курдстаны)) — курд дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре. Алда Джазир кантоны рәйестәше вазифаһын биләй. «Демократик союз» партияһы ағзаһы.
Адхам Хадия (1985 йыл) — израил футболсыһы.
# Арта Доброши

Арта Доброши (ингл. Arta Dobroshi; 2 октябрь 1980 йыл) — Косово Республикаһының кино актёры.

# Арта Доброши
## Биографияһы

Арта Доброши 1980 йылдың 2 октябрендә Приштинала тыуған. Башланғыс мәктәптә уҡыу менән бер рәттән ул драма курстарында шөғөлләнә. 15 йәшендә студенттар менән алмашыу программаһы буйынса АҠШ-ҡа бара. 17 йәшендә тыуған иленә ҡайта, унда 4 йыл дауамында Художество академияһында актёрлыҡ оҫталығына өйрәнә. Даими рәүештә театрҙа уйнай.
Косовола хәрби хәрәкәттәр ваҡытында, Арта Македония Республикаһында йәшәй, унда Халыҡ-ара медицина корпусына ҡасаҡтар лагеры ойоштороу эшендә ярҙам итә. 2000 йылда НАТО-ла тәржемәсе булып эшләй.
2005 йылда кинола тәүге тапҡыр уйнай. «Лорнаның тынлығы» («Молчание Лорны») фильмындағы роле аша 2008 йылдан билдәлелек ала.

# Арта Доброши
## Наградалары һәм номинациялары

| Год | Награда | Категория | Работа | Результат |
| 2008 | Премия Европейской киноакадемии-2008 | Лучшая женская роль | Молчание Лорны | Номинация |
| 2010 | Toronto Film Critics Association Awards | Лучшая женская роль | Молчание Лорны | Номинация |
| 2011 | 24fps International Short Film Festival | Лучшая актриса | Дитя | Еңеү |
| 2013 | Берлинский кинофестиваль | EFP Shooting Star | | Еңеү |
# Назаров

Назаров — фамилия һәм топоним.
* Назаров Айрат Әхмәт улы (1959 т) — физик, уҡытыусы. Физика‑математика фәндәр докторы (1999). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фәндәр эшмәкәре.
* Назаров Михаил Алексеевич (1927 т.) - рәссам, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2002).
* Назаров Николай Григорьевич (1946 т.) — Хеҙмәт Даны ордены тулы кавалеры.
* Назаров Рәшит Сәйетбаттал улы (1944—2006) — башҡорт шағиры.
* Назаров Хәсән Мөҙәрис улы, Хәсән Назар (1942 т.) — башҡорт шағиры, журналист-публицист һәм тәржемәсе.
# Волостновка ауыл Советы (Күгәрсен районы)

Волостновка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Күгәрсен районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ҡалдар ауылы (2015 йылдың июленә тиклем — Волостновка ауылы).

# Волостновка ауыл Советы (Күгәрсен районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Волостновка ауыл Советы (Күгәрсен районы)
## Билдәле шәхестәре

* Ежов, Николай Герасимович (4 ғинуар 1922 — 1 март 1945) — Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһы сержанты, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, Советтар Союзы Геройы.
# Чонтио

Чонтио - (груз. ჭონთიო, чеч. ЧӀонтио) — Грузияның Кахети төбәгендәге Ахмет муниципалитеты биләмәһендәге ташландыҡ ауыл (тарихи Тушетия төбәге).

# Чонтио
## Тасуирламаһы

Чонтио Тушети милли парк биләмәһенә инә.
Чонтио Тушетиҙағы нығытма-ауылдарының береһе булараҡ, милли әһәмиәткә эйә булған дәүләт күсемһеҙ мәҙәни мираҫ ҡомартҡыһы тип танылған.
Аргун йылғаһы тарлауығы, Пирикители Хевсуретияһына тиклем, чеченса «ЧӀанти» тип атала. Ғалимдар был атаманы төбәктең «ЧӀонтио» тип аталыуы менән бәйләй. Был үҙәндә йәшәгән чечен тоҡомдары (тейптар) чечендар «ЧӀантий» тип атай.
Ғалимдар фекеренсә, атама «ЧӀонтио» тип аталған төбәктән төньяҡҡа күсенеп киткәндәрҙән йәки, киреһенсә, Итум-Калиҙан көньяҡҡа күсенеп киткән ешеләрҙән ҡалған.
2017 йылда Чонтио ауылы милли әһәмиәткә эйә булған дәүләт күсемһеҙ мәҙәни мираҫ ҡомартҡыһы тип танылған .
# Сабитов Мөхтәр Абдрахман улы

Сабитов Мөхтәр Абдрахман улы (20 декабрь 1946 йыл) — журналист, яҙыусыһы, драматург, топонимист һәм тыуған яҡты өйрәнеүсе. 2001—2006 йылдарҙа Салауат ҡалаһында башҡорт телендә сыҡҡан «Салауат» гәзите мөхәррире. 1992 йылдан Башҡортостандың Яҙыусылар союзы, 2002 йылдан — Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2006), СССР-ҙың мәҙәниәт отличнигы (1989), Х. Ғиләжев исемендәге премия лауреаты (1998).

# Сабитов Мөхтәр Абдрахман улы
## Биографияһы

Мөхтәр Абдрахман улы Сабитов 1946 йылдың 20 декабрендә Башҡорт АССР-ының Маҡар районы (хәҙерге Ишембай районы) Уразбай ауылында тыуған.
1988 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.
Салауат ҡалаһында башҡорт телендә сыҡҡан «Салауат» гәзитен ойоштороусы һәм 2001 йылдан 2006 йылға тиклем баҫманың мөхәррире.
Салауат ҡалаһы хакимиәтенең топономик комиссия етәксеһе, төбәктең ауылдары тарихын өйрәнеүсе.
1992 йылда Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзына ҡабул ителә.
«Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре» маҡтаулы исемен тапшырған ваҡытта Мортаза Рәхимов былай тип әйтә:
«Мөхтәр Абдрахман улы — башҡорт телендә „Салауат“ ҡала гәзитенә нигеҙ һалыусы һәм ойоштороусыһы. Гәзит Салауат ҡалаһында ғына популяр түгел, уны Ишембай, Мәләүез һәм республиканың башҡа күрше райондарында ла алдыралар. Баҫманың тиражы арта, матди-техник базаһы нығый. 2004 йылда республика конкурсы „Салауат образы беҙҙең йөрәктәрҙә“ темаһына „Иң яҡшы публикация“ номинацияһында гәзит лауреат дипломына лайыҡ булды. Мөхтәр Абдрахман улы — бер нисә китап авторы, драматург, театр сәхнәһендә уның пьесалары ҙур уңыш менән бара. Салауат ҡалаһы хакимиәтенең топономик комиссия етәксеһе, төбәктең ауылдары тарихын өйрәнеүсе. Уға ҙур ҡыуаныс менән профессиональ награданы тапшырам!»
Башҡортостан Республикаһының Салауат ҡалаһы ҡала округы Советы депутаты, сәнәғәт, төҙөлөш, транспорт, элемтә, экология һәм ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса комиссия ағзаһы.
Рәсәй Федерацияһы Коммунистар партияһының Башҡортостан Республикаһы бүлексәһе Салауат ҡала комитетының беренсе секретары.

# Сабитов Мөхтәр Абдрахман улы
## Әҙәби әҫәрҙәре

* «Төнгө шәүләләр» драмаһы Баймаҡ халыҡ театры (1988) һәм Ҡыйғы халыҡ театрында (1989) ҡуйыла.
* «Көт мине, Рәйсә» романы 2009 йылда иң яҡшы китап тип таныла.
Автор үҙе былай тип һөйләй: «Был роман бик символик. Исеме үҙе күп нәмә тураһында һөйләй. Кемде һәм ҡайҙан көтөргә? Мин мәктәп уҡыусыларының үҙгәртеп ҡороу дәүеренән алып беҙҙең көндәргә тиклем булған проблемалары тураһында яҙҙым. Был бөтөн быуын формалашыуының ҡатмарлы осоро була. Наркомания, һаулыҡ һаҡлау, социаль адаптация проблемалары» .

# Сабитов Мөхтәр Абдрахман улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы (1997).
* Х. Ғиләжев исемендәге премия (1998).
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2006)
* Икенсе «Иң яҡшы башҡорт китабы» республика конкурсының «Проза һәм шиғриәт» номинацияһында еңеүсе — «Көт мине, Рәйсә!» романы өсөн.
# Уң Рассоха (Захарьина ҡушылдығы)

Уң Рассоха — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Захарьина йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Уң Рассоха (Захарьина ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000054592
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005459
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шабанка

Шабанка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Староречье Агельдино йылғаһының һул ярына тамағынан 2,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Шабанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100040234
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111104023
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Унакса

Унакса (Үрге Унакса) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сомба йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Унакса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002899
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000289
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бөрйән районы Бәләкәй Ҡыпсаҡ ауылы герой-әсәләре

«Герой әсә» исеменә лайыҡ булған Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы әсәләре исемлеге.
| Фамилияһы, исеме, атаһының исеме | «Герой-әсә» исеме тапшырылған йылы | Балалары (һаны, исемдәре, тыуған йылдары) |
| Мөхәмәтғалина Зөһрә Мансур ҡыҙы | 1967 | Фидан, Миләүшә, Гөлсинә,Гөлгөнә, Сынтимер |
| Байназарова Илиза Риф ҡыҙы | 1963 | Филүс, Гүзәлиә, Фәнгиз,Айзилә, Гөлсөм |
| Әҙелмырҙина Разида Килмөхәммәт ҡыҙы | 1972 | Лиана,Эдуард, Юлиә, Гөлнәзирә,Кинйә |
| Хурамшина Ләйсән Зөлфәр ҡыҙы | 1986 | Илназ, Һөйөндөк, Батырйән, |
| Ҡаһарманова Бибикамал Мөхәмәтвәли ҡыҙы | 1927-2012 | Фәүриә, Фәрғәт,Фәниә, Йомабикә, Сәриә, Фәрзәт, Миңнур, Фәнил |
# Барибановка

Барибановка — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы/ Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/240/145 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Барибановка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Беүә башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101112111100016182
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101618
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сапег һарайы (Львов)

Сапе́г кенәздәре һарайы— Львов (Украина) ҡалаһында архитектура ҡомартҡыһы. Коперник, 40а адресы буйынса урынлашҡан.
1870 йылдарҙа кенәз Сапегтар өсөн архитектор Адольф Кун проекты буйынса XVIII быуаттың француз барокко стилендә төҙөлә. Бина ике ҡатлы, мезонин менән, төп күләме планында квадрат формаға эйә, уға дүртмөйөшлө флигель тоташа. Селтәрле тимер ҡапҡалар менән монументаль кәртә урам менән ихатаны айыра. Бинаның стеналары йомшаҡ пластика менән айырыла, уларҙы пилястраларҙың сығынтыһы, ҡат араһы бүлкәттәре һәм кәрниздәрҙе бүлгеләү төрлөләндерә
Үҙенә һарай төҙөүгә заказ биргән боронғо литва-рус нәҫеле Адам Сапег Галицияла тимер юл төҙөлөшөнөң иң ҙур бағыусыларының береһе була. Һарайҙы төҙөү Потоцкийҙар һарайын төҙөгән кеүек үк ҡыйбатҡа төшә.
Икенсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында бомба арҡаһында емерелгән һарайҙың көнсығыш төкәтмәһе урынына 9-сы урта мәктәп төҙөйҙәр.
Бында оҙаҡ ваҡыт 9-сы мәктәп урынлаша. Реставрациянан һуң элекке Сапег һарайында тарих, мәҙәниәт һәм архитектура ҡомартҡыларын һаҡлау буйынса Львов өлкә һаҡлау йәмғиәте урынлаша.
# Даллапорте йорто (Таганрог)

Даллопорте йорто — Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһында XIX быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән ике ҡатлы йорт. Адресы : Итальян тыҡрығы, 9.

# Даллапорте йорто (Таганрог)
## Тарих

XIX быуаттың икенсе яртыһында Итальян тыҡрығында Дон Ғәскәре өлкәһе алпауыты майор А. И. Егоров аҡсаһына төҙөлгән 9-сы һанлы йорт. Һуңыраҡ йорттоң яңы хужаһы ионик подданныйы 1-се гильдия сауҙагәре Иван Павлович Даллапортеның ҡатыны Екатерина Егоровна үтенесе буйынса йорттоң аш-һыу бүлмәһе торған флигель өҫтөнә икенсе ҡат төҙөйҙәр.
Даллопорте ғаиләһендә 1834 йылда тулдары Панаги тыуған. Иван Павлович үҙе 1870 йылдың ноябрендә етмеш йәшендә ҡаты ауырыуҙан вафат була.
ХХ быуат башында Даллапорте вариҫтары үҙ йортон Таганрог ҡалаһының тыумыштан маҡтаулы гражданы Минай Егорович Синоди-Поповҡа һәм Константин Николаевичтың ҡатыны — Елена Семеновна Авьерино ғаиләләренә һата. 1921 йылдың майында Елена Семеновна 78 йәшендә инфаркттан вафат була. Шул ваҡытта йорттоң хаҡы 26 мең һум тора.
Совет власы ваҡытында бина милли объектҡа үҙгәртелгән. Хәҙерге ваҡытта бында матурлыҡ салоны һәм көнкүреш химия магазины урынлашҡан. Икенсе ҡатта торлаҡ фатирҙар.

# Даллапорте йорто (Таганрог)
## Һүрәтләү

Ике ҡатлы кирпичное йорт буйынса Итальян тыҡрығындағы 9-сы һанлы ике ҡатлы кирбес йорт асимметриялы, бинаның алғы яғының икенсе ҡатында 5 тәҙрә, беренсе ҡатында- алты тәҙрә. Йорт Петров урамы ауышлығында төҙөлгән. Йорттоң ярым подвалы үҙәк өлөшөндә бер нисә тәҙрәле. Өҫкө ҡаттың өс үҙәк тәҙрәләре балясиндар менән уратып эшләнгән. Ситтәге тәҙрәләре сандриклы, пилястрлы. Һәр тәҙрә дүртәр пилястр менән биҙәлгән. Йорттоң һул яҡ ишеге ярым колонналы пилястрҙар менән биҙәлгән. Йорттоң кәрнизе тешле һәм ул ослайып барып бөткән. Этаждар араһында ла кәрниз ҡуйылған. Йорт ишек алдына инә торған металл ҡапҡа өйҙөң һул яғында тора.
Йорт алдына 2010 йылда Акоп Халафяндың «Дуҫлыҡ тутыҡмай» («Клоун һәм компания») скульптур композицияһы ҡуйылған.

# Даллапорте йорто (Таганрог)
## Әҙәбиәте

* Волошин В. Вдоль и поперёк Итальянского. — Таганрог: ИП Кравцов В. А., 2012. ISBN 978-5-904585-27-3.
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
* Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
* Собрание фасадов Его Императорского Величества, высочайше апробированных для частных строений в городах Российской империи. Ч. 1-4. СПб., 1809—1812.
# Карпат аръяғы өлкәһе

Карпат аръяғы өлкәһе (рус. Закарпатская область, укр. Закарпатська область) — Украиналағы өлкә. Административ үҙәге — Ужгород ҡалаһы.

# Карпат аръяғы өлкәһе
## Административ ҡоролошо

13 район:
* Берегов районы
* Бөйөк Березный (Великий Березный) районы
* Виноградов районы
* Воловец районы
* Иршава районы
* Межгорье районы
* Мукачев районы
* Перечин районы
* Рахов районы
* Свалява районы
* Тячев районы
* Ужгород районы
* Хуст районы
5 ҡала округы:
* Берегов
* Мукачев
* Ужгород
* Хуст
* Чоп

# Карпат аръяғы өлкәһе
## Административ ҡоролошо
### Милли состав

2001 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса өлкәлә түбәнге милләт вәкилдәре йәшәй:
* Украиндар — 1 010 127 (80,5 %)
* Венгрҙар — 151 516 (12,1 %)
* Румындар — 32 152 (2,6 %)
* Урыҫтар — 30 993 (2,5 %)
* Сиғандар — 14 004 (1,1 %)
* Русиндар — 10 100 (0,8 %)
* Словактар — 5 695 (0,5 %)
* Ниместәр — 3 582 (0,3 %)
* Белорустар — 1 540 (0,1 %)
* Йәһүдтәр — 565 (0,05 %)
* Поляктар — 518 (0,04 %)
* Молдавандар — 516 (0,04 %)
# Оло Резка

Оло Резка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лопва йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Оло Резка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009622
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100962
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мөшәббәһиҙәр

Мөшәббәһиҙәр (ғәр. مشبهة‎ оҡшатыусылар, антропоморфистар; рус. Мушаббихиты — Төрлө ортодоксаль булмаған догматик мәктәптәрҙең эйәрсендәренең дөйөм атамаһы. Улар Аллаһты ижад ителгәндәр атрибуттарында һәм образдарында күҙ алдына килтерә. Мөшәббәһиттәрҙе шулай уҡ мөжәссимиҙәр (аллаға тән сифаттары биреүсе) тип тә атайҙар.

# Мөшәббәһиҙәр
## Тарихы

Мөшәббәһилеккә нигеҙ һалыусы тип Жәһем ибн Сафуан (ваф. 746) иҫәпләнә, ул Илаһи атрибуттарҙы инҡар иткән һәм Аллаһты кешегә оҡшатҡан.

# Мөшәббәһиҙәр
## Тасуирламаһы

Абдул-Ҡаһир әл-Бағдади (ваф. 1037) "әл-Фәрҡ Бәйн Әл-Фираҡ " тигән китабында мөшәббәһиҙәрҙе 2 төркөмгә бүлә:
* Илаһи асылды ижад ителгәндәр асылына оҡшатыусылар
* бары тик Илаһи атрибуттарҙы ғына ижад ителгәндәр атрибуттарына оҡшатыусылар.
# Марианне Мёрк

Марианне Мёрк (9 апрель 1949 йыл, йәки 2 апрель 1949 йыл, Нёдинге-Нол, Швеция) — швед йырсыһы һәм актрисаһы.

# Марианне Мёрк
## Карьераһы

Марианне Мёрк актёрлыҡ белемен Швейцария театр мәктәбендә ала, уны шунда уҡ Ҙур театрҙың хорына саҡырып алалар, был театрҙа 1971 йылға тиклем йырлай.
1977 йылда Марианне Мёрк Мальме ҡалаһында театрҙа уйнай башлай. Уның репертуары иҫәбенә ҡырҡтан ашыу спектакль, опера һәм драматик пьесалар инә. Кармен пьесаһында Кармен, «Моя прекрасная леди» пьесаһында Элиза, «Ригалетто» пьесаһында Джованна, «Звуки музыки» пьесаһында Мария кеүек күп төрлө төп ролдәрҙе башҡара.
Марианне Мёрк режиссёрлыҡ эшмәкәрлеге тәжрибәһенә лә эйә. Швед «АББА» «Mamma Mia!» (Мамма Мия!) йырының театр мюзиклы-версияһының режиссёр ярҙамсыһы булып эшләй.
1982 йылда беренсе тапҡыр телевидениела күренә, һәм 2019 йылда «Bonusfamiljen» сериалында тағы төшә.
1999 йылда Икенсе пландағы иң яҡшы актриса номинацияһында «Алтын битлек» менән бүләкләнә. Был награданан тыш уның шулай уҡ башҡа күп милли наградалары һәм премиялары бар.

# Марианне Мёрк
## Фильмографияһы

1990 – Герой 1993 – Любовь из небесного ада 1999 – Жертва и преступник (телесериал) 1999 – Жизнь 2002 – Шведский конец (телесериал) 2002 – Хотту Доггу 2002 – Первое пространство зигенарена 2005 – Валландер – перед морозом 2006 – Валландер – Вдохновитель 2009 – Валландер – Долг 2017 – Счастливая Улица 2017 – Звезды дворца (сериал) 2017–2019 – Bonusfamiljen (сериал) 2019 – Моя Правда (сериал)
# Зюплинген (Саксония-Анхальт)

Зюплинген (Саксония-Анхальт) (нем. Süplingen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 977 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,33 км². Диңгеҙ кимәленән 108 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39343 һәм автомобиль коды — BK.