yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Тэхэ-Ненз-Яха

Тэхэ-Ненз-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ниутей-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Тэхэ-Ненз-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300041662
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304166
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Һаҙый Таҡташ

Һаҙый Таҡташ, Мөхәммәтһаҙый Хәйрулла улы Таҡташев (татар. Һади Такташ, Мөхәммәтһади Хәйрулла улы Такташев; 1 ғинуар 1901 йыл — 8 декабрь 1931 йыл) — шағир, татар совет шиғриәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.

# Һаҙый Таҡташ
## Биографияһы

Мөхәммәтһаҙый Хәйрулла улы Таҡташев 1901 йылдың 1 ғинуарында Тамбов губернаһы Спас өйәҙенең (хәҙер Мордва Республикаһының Торбеев районы) Сырҡыҙы ауылында күп балалы татар крәҫтиән ғаиләһендә донъяға килә. Башланғыс белемде тыуған ауылында мәҙрәсәлә ала, аҙаҡ күрше Пешлә ауылында дауам итә. Уҡыған сағында Ғабдулла Туҡайға оҡшатып шиғырҙар ижад итә башлай. Сырҡыҙы ауылында һәм Торбеево ҡасабаһында туғандары һаҡлана.
1915 йылда Бохараға китә, сауҙагәр туғаны йортонда эшләй, һуңынан — приказчик ярҙамсыһы була.
1918 йылда беренсе шиғырын баҫтыра (гәзит «Олуғ Төркөстан»). Шул уҡ йылдың көҙөндә тыуған ауылына әйләнеп ҡайта, педагогия курсына уҡырға инә; уны тамамлағас, уҡытыусы булып эшләй.
1919—1920 йылдарҙа Ырымбурҙа йәшәй, «Ярлылар тауышы» татар гәзитенең мөхәррире булып эшләй (яҙыусы Афзал Таһиров менән бергә); унда татар телендә үҙенең шиғырҙарын баҫтырып сығара.
1921-1922 йылдарҙа Ташкентта йәшәй, Төркөстан эшсе-диһҡан коммунистик университетында тел-әҙәбиәт уҡыта, күп яҙа (тикшеренеүселәр, ғәҙәттә, был осорҙо романтик осор тип атай, Таҡташ үҙенең был осорҙағы шиғырҙарын гиссьянистик тип атай, (ғәрәп һүҙенән «фетнә»)).
1922 йылдың йәйендә Мәскәүҙә Көнсығыш хеҙмәтсәндәре Коммунистик университетына уҡырға инә; Маяковский, Есенин һәм башҡа шағирҙарҙың сығышын ҡарай. Тиҙҙән Ҡазанға килә; 1927 йылда «Ер улдары» исемле беренсе шиғырҙар йыйынтығы баҫылып сыға. Йыл һайын тиерлек яңы әҫәрҙәре баҫыла; татар драма театры өсөн пьесалар яҙа.
1931 йылдың 8 декабрендә Ҡазанда тиф ауырыуынан вафат була

# Һаҙый Таҡташ
## Ижады

* Шиғырҙар йыйынтығы;

# Һаҙый Таҡташ
## Ижады
### Поэмалары

* «Күмелгән ҡорал»,
* «Юғалған матурлыҡ»,
* «Камил».
* «Быуаттар һәм минуттар», В. И. Ленинға арналған (1924 йыл).
* «Алсу»,
* «Мөхәббәт тәүбәһе»,
* «Киләсәккә хаттар» (1930 йыл,тамамланмаған).

# Һаҙый Таҡташ
## Хәтер

Һаҙый Таҡташ. хөрмәтенә Ҡазан, Яр Саллы, Саранск, Торбеево һәм Татарстандың тораҡ пункттарындағы урамдар атала.
Ульяновск өлкәһе Мәләкәс районы Аллағол ауылында 2015 йылдың 25 июлендә Һаҙый Таҡташҡа донъяла беренсе бюст ҡуйыла.
2017 йылдың 30 авгусында Ҡазанда Марсель Сәлимйәнов һәм Һаҙый Таҡташ урамдарындағы скверҙа шағирға һәйкәл ҡуйыла. (Скульпторҙары Андрей Балашов һәм Минуллина Асия, архитекторы Бакулин Герман).
Яҙыусының тыуған ауылы Сырҡыҙыҡта Һаҙый Таҡташ исеме менән колхоз булған, шулай уҡ 2004 йылда музей төҙөлә.
# Аслы Эрдоған

Эрдоған Аслы (8 март 1967 йыл ) — төрөк яҙыусыһы, физик, хоҡуҡ һаҡлаусы һәм колумнист.

# Аслы Эрдоған
## Биографияһы

Аслы Эрдоған 1967 йылда Истанбулда тыуған. 1983 йылда Роберт-колледжын тамамлай, 1988 йылда — Босфор университетын. 1991 йылдан 1993 йылға тиклем Ядро тикшеренеүҙәре буйынса Европа ойошмаһында (ЦЕРН) эшләй, эше һөҙөмтәләре буйынса Эрдоғанға Босфор Университеты тарафынан тәбиғи фәндәр буйынса магистр дәрәжәһе бирелә. Эрдоған һуңғараҡ Рио-де-Жанейрола физика менән шөғөлләнә, 1996 йылда Төркиәгә ҡайта һәм яҙыусы булып китә.
Аслы Эрдоғандың тәүге «Последняя прощальная записка» әҫәре 1990 йылда Юнус Надиҙың яҙыусылар конкурсында өсөнсө урынды яулай. Эрдоғандың беренсе «Kabuk Adam» романы 1994 йылда баҫылып сыға, уның артынан 1996 йылда «Mucizevi Mandarin» хикәйәләр йыйынтығы килә. 1997 йылда Аслы Эрдоғандың «Деревянные птицы» хикәйәһе «Deutsche Welle» ойошторған конкурста еңеүсе була, икенсе «Kırmızı Pelerinli Kent» романы киң танылыу ала һәм инглиз теленә тәржемә ителә. 1998 йылдан 2000 йылға тиклем Эрдоған Пен-клуб ойошторған төрмәләрҙәге яҙыусылар комитетына инә. 1998 йылдан алып «Radikal» гәзитендә колонка алып бара.
2011 йылдан «Özgür Gündem» гәзитендә колонка алып бара, унда ҡатын-ҡыҙҙар өҫтөнән көс ҡулланыу проблемалары, тотҡондарҙың йәшәү шарттары һәм курдтарҙың хоҡуҡтары тураһында яҙа.
2016 йылда Краковта ICORN яҙыусы-резидент булып һайлана.
Эрдоған Аслы һәм Дениз Юджель 2017 йылда Киң мәғлүмәт сараларына ярҙам итеүҙең Лейпциг фонды биргән «Киң мәғлүмәт сараларының азатлығы һәм киләсәге» премияһына лайыҡ була. Алдағы йылдарҙа был награда лауреаттары булып Әхмәт Алтана, Нәҙим Шенер һәм Джан Дюндар тора.
Эрдоғандың күп әҫәрҙәре француз теленә тәржемә ителгән. Аслы Эрдоғандың эштәре шулай уҡ босния, дания, болгар, фламанд, немец, швед, әрмән һәм нидерланд телдәренә тәржемә ителгән.

# Аслы Эрдоған
## Биографияһы
### Ҡулға алыныуы

2016 йылда түңкәрелеш маташыуынан һуң «Gündem Özgür» баҫмаһы Фәтхулла Гүлән хәрәкәте менән бәйләнештә ғәйепләнә һәм шул уҡ йылдың авгусында ябыла. Бынан һуң «Özgür Gündem» гәзитенең 20 хеҙмәткәре ҡулға алына, тиҙҙән уларҙың күбеһе сығарыла, ләкин дүртәүһе, шул иҫәптән Аслы Эрдоған, төрмәлә ҡалдырыла. Уларҙы Төркиәлә террористик ойошма тип танылған Курдистан эшселәр партияһы ағзалығында ғәйепләйҙәр.
«Cumhuriyet» баҫмаһына биргән интервьюһында астма һәм хроник үпкә сире менән ауырыған Аслы Эрдоған, төрмәлә тейешле дарыуҙар ала алмағанлығы тураһында белдерә. Ошонан һуң ««ПЕН-клуб» Төркиә властарынан уға тейешле медицина хеҙмәтләндереүен талап итә.
2016 йылдың 17 ноябрендә Франция яҙыусылары Франция властарына Аслы Эрдоған һәм Нәжмиә Алпайҙы азат итеүҙе талап итеп мөрәжәғәткә ҡул ҡуя. Аньес Дезарт был мөрәжәғәтте Франция президенты Франсуа Олландҡа ебәрә.
2016 йылдың 30 декабрендә Аслы Эрдоған ғәйепһеҙ тип табыла һәм төрмәнән башҡа ике элекке «Özgür Gündem» хеҙмәткәрҙәре Нәжмиә Алпай һәм Кая Зана менән сығарыла.
# Йомаев

Йомаев — фамилия.
* Ҡунаҡбай Йомаев (?—1774) — 1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Е. И. Пугачёвтың полковнигы.
* Йомаев Ямалетдин Ғималетдин улы (1892—?) — башҡорт шағиры, мәғрифәтсе.
# Амантаев Рафаэль Альберт улы

Амантаев Рафаэль Альберт улы (19 октябрь 1962 йыл) — бейеүсе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1997). Шағир һәм яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре Ғабдулла Амантайҙың ейəне.

# Амантаев Рафаэль Альберт улы
## Биографияһы

Рафаэль Альберт улы Амантаев 1962 йылдың 19 октябрендә Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
Кесе йәштән үк бейеү сәнғәтенә ғашиҡ була. Башҡорт дәүләт филармонияһының Хореография студияһын тамамлай. 1980—1990 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһында балет артисы; 1990—1991 йылдарҙа «Восток» концерны концерт коллективында балет артисы; 1991—1992 йылдарҙа «Мунсаҡ» концерт коллективында балет артисы; 1992 йылдан — Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы. Үҙенсəлекле бейеүсе. Донъяның бик күп ҡитғаларында башҡорт бейеүҙәрен бейегән артист ул.

# Амантаев Рафаэль Альберт улы
## Ижади эшмәкәрлеге

Рафаэль Альберт улында башҡарыу виртуозлығы («Арагон хотаһы» — «Арагонская хота», «Бесəнселəр», «Гопак») сағыу образлылыҡ («Андалузия кистəре» — «Андалузские вечера», «Бөркөткə һунар уйыны», «Кейəү» — «Жених») менән уңышлы берлəшə. Бөтə Рəсəй яңғыҙ халыҡ бейеүҙəрен башҡарыусылар конкурсы лауреаты (Һамар ҡалаһы, 1993).
45 йәше лә тулмаған Амантаев хаҡлы ялға сыҡҡас, яңы һөнәр үҙләштерә, төрлө биҙәүестәр, сулпылар, ҡәмәр-ҡайыштар яһай башлай. Рафаэль бер нисә йыл рәттән тотош ансамблдәге бейеүселәргә милли биҙәүестәр, ҡәмәр-ҡайыштар етештерә. Ул етештергән әйберҙәргә һорауҙар арта. Амантаев, шәхси иҫәп асып, үҙенең оҫтаханаһын булдыра. Бөгөн уның «Амантай» ижад үҙәге уңышлы эшләй. Билбау ҡаптырмаһы, алҡа-сулпылар, иҫке салғы киҫәгенән эшләнгән нәҡ боронғоса ағас һаплы башҡорт бысаҡ-хәнйәре, баҡыр беләҙек, барыһы ла Рафаэль Амантаевтың ҡулында зауыҡлы, камил төҫ ала. Амантаев бөгөн башҡорттоң милли яу-һунар ҡоралы булған йәйәһен тергеҙеү өҫтөндә әүҙем шөғөлләнә.

# Амантаев Рафаэль Альберт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1997)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1995)
* Бөтə Рəсəй халыҡ бейеүҙəрен яңғыҙ башҡарыусылар конкурсы лауреаты (Һамар ҡалаһы, 1993)
# Перевест

Перевест — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хопер йылғаһының уң ярына тамағынан 734 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Перевест
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005766
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000576
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хокодзь

Хокодзь — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы,Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Курджипс йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Хокодзь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Белая (Кубань ҡушылдығы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001112108100004656
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100465
* Бассейн коды — 06.02.00.011
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шехзаде мәсете

Шеһзадә мәсете (төр. Şehzade Camii), Шеһзадәбашы (төр. Şehzadebaşı Camii) йәки Шеһзадә Меһмәт джами (төр. Şehzade Mehmet Camii) — Истанбулдың Европа өлөшө Фатих районы Шеһзадәбашы микрорайонында урынлашҡан мәсет.
1543 йылда Бөйөк Сөләймән солтандың улы Шеһзадә Меһмәд (төр. şehzade — принц, вариҫ) вафат булғас, архитектор Синан Истанбулда 1543—1548 йылдарҙа уның хөрмәтенә мәсет төҙөй.
# Сәйәхова Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы

Сәйәхова Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы (9 июль 1967 йыл) — Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, БР Хөкүмәтенең Гранты эйәһе

# Сәйәхова Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы
## Биографияһы

Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы Сәйәхова 1967 йылдың 9 июлендә БАССР-ҙың Бөрйән районы Мәһәҙей ауылында тыуған.
Белорет педагогия училищеһын, Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.
Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы — 1985—1991 йылдарҙа 1-се Иҫке Собханғол балалар баҡсаһында балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе. 1991 йылдың авгусынан ул үҙенең тыуған Мәһәҙей ауылында башҡорт теле һәм әҙәбиәте, Башҡортостан тарихы һәм мәҙәниәте уҡытыусыһы булып эшләй башлай. 1994 йылдан мәктәп директорының уҡыу-тәрбиә эше буйынса урынбаҫары була. Юғары категориялы уҡытыусы.
1999 йылдан алып йәйге каникулда Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы йыл һайын райондың «Ағиҙел» йәйге-һауыҡтырыу тәрбиә лагерында өлкән вожатый, ә 2000—2005 йылдарҙа начальнигы булып эшләй.

# Сәйәхова Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* 1991 йылдан 2003 йылға тиклем Мәһәҙей ауылы ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе
* 2003 йылдан 2006 йылға тиклем — район ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе
* 1991 йылдан мәктәптең балалар һәм үҫмерҙәр хоҡуҡтарын яҡлау буйынса инспектор
* Бер нисә йыл рәттән район һәм ауыл Советтары депутаты
* 1999 йылдан 2004 йылға тиклем Бөрйән районында кеше хоҡуҡтарын яҡлау буйынса комиссарҙың ышаныслы вәкиле
* Мәктәптә тыуған яҡты өйрәнеү мәктәбенең мөдире
* Ауылдың «Элгеләү» фольклор ансамбленең әүҙем ағзаһы
* Бөрйән районы ижтимағи-сәйәси гәзите «Таң», республика матбуғатында әүҙем хәбәрсе.

# Сәйәхова Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «XIX Төбәк-ара башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы — 2014» конкурсының «Юғары педагогик оҫталыҡ» номинацияһы еңеүсеһе
* «XXV Төбәк-ара башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы — 2020» конкурсының «Педагог — ижади шәхес» номинацияһы еңеүсеһе
* Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы
* БР Хөкүмәтенең Гранты эйәһе
* «Иң яҡшы башҡорт һәм урыҫ теле уҡытыусылары» республика конкурсы еңеүсеһе<refПравительство Республики Башкортостан Распоряжение от 9 сентября 2015 года N 942-р</ref>
* «Ҡатын-ҡыҙ-милләт әсәһе» V республика конкурсында ҡатнашыусы
* «2006 йылғы Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы халыҡ иҫәбен алыуҙа әүҙем ҡатнашҡаны өсөн» билдәһе (2006 йыл)
# Таккыль-Кагыль-Кы

Таккыль-Кагыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кагыль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Таккыль-Кагыль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300070981
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307098
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Сарка

Кесе Сарка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының һул ярына тамағынан 304 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Кесе Сарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000037606
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003760
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мато Ловрак

Мато Ловрак (хорв. Mato Lovrak; 8 март 1899 йыл, Велики-Грджевац (хәҙер Беловарско-Билогорская жупания, Хорватия) — 14 март 1974 йыл, Загреб) — хорват һәм югослав балалар яҙыусыһы, педагог.

# Мато Ловрак
## Биографияһы

Загребта педагогия институтын тамамлай. 35 йыл Хорватияның төньяҡ-көнбайышындағы ауылдарҙа һәм ҡалаларҙа балалар уҡыта. Шуға ла китаптарының төп геройҙарының йәштәр һәм балалар булыуы ғәжәпләндермәй.
Хорват әҙәбиәтендә реалистик стиль һәм өлкәндәр өсөн романдар яҙыу киң таралған, һуғыш араһы осоронда яҙа башлай.
Мато Ловрак — балалар һәм үҫмерҙәр өсөн реалистик хикәйәләр, романдар һәм повестар авторы. «Ҡарҙағы поезд» һәм «Ер аҫтындағы һәм болоттар аҫтындағы отряд» китаптары уҡыусыға яҡшы таныш. Яҙыусының китаптары балаларға, тыуған төбәгенең тәбиғәтенә һөйөү һәм социаль ғәҙеллеккә ынтылыш менән һуғарылған.
Мато Ловрактың ижады хорват балалар әҙәбиәтен үҫтереүгә ҙур йоғонто яһай.
Автор китаптары бик күп телдәргә, шул иҫәптән урыҫ, немец, венгр, поляк, эсперанто, чех һәм словен телдәренә тәржемә ителгән.

# Мато Ловрак
## Һайланма әҫәрҙәре

* Slatki potok i druge priče za djecu (Božićni dar) (1930),
* Djeca Velikog sela (1933),
* Družba Pere Kvržice (1933),
* Prijatelji (1946),
* Divlji dječak (1952),
* Prozor do vrta (1955)
* Anka Brazilijanka (1956),
* Naši dječaci (1956)
* Micek, Mucek i Dedek,
* Devetorica Hrabrih,
* Tri dana života,
* Dijamant u trbuhu,
* Dječak konzul,
* Slamnati krovovi,
* Andrija Jug,
* Doka Bedaković ili 100.000 na cesti,
* Sretna Zemlja и др.
# Хара-Пэ-Яха

Хара-Пэ-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ою-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Хара-Пэ-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300035838
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303583
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Квайенфельд

Квайенфельд (нем. ) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан .
2004 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса 545 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,67 км². Диңгеҙ кимәленән 370 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98631 һәм автомобиль коды — SM.
# Аленкин Еган

Аленкин Еган — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы/ Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1762/11 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Аленкин Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036774
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203677
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Недьба

Недьба — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Има йылғаһының уң ярына тамағынан 9,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Недьба
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001082
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100108
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Биржа

Би́ржа (нидерл. beurs, нем. Börse, франц. bourse, итал. bórsa, исп. bolsa, ингл. exchange) — тауарҙарҙы, финанс инструменттарын һәм сит ил валюталарын күмәртәләп һатыу-алыуҙы ойоштороусо һәм даими эшләүсе баҙар. Беренсе тапҡыр тауар һәм валюта һатыу биржалары 15—16 быуаттарҙа Италияла (Венеция, Генуя, Флоренция) барлыҡҡа килә. 16 быуатта дәүләттең ҡиммәтле ҡағыҙҙары (бурыс йөкләмәләре) менән сауҙа итеү эштәре башлана. 1566 йылда Лондонда Король тауар һәм вексель биржаһы, 17 быуат аҙағында Лондон фонд биржаһы ойоша. Тауарҙар һәм ҡиммәтле ҡағыҙҙар һатыу буйынса хәҙерге көнгә тиклем эшләп килгән универсаль Амстердам биржаһы 17 быуат башында ойошторола. 1817 йылда АҠШ- та Нью-Йорк фонд биржаһы асыла.
Рәсәйҙә беренсе биржа Пётр I күрһәтмәһе буйынса 1703 йылда Санкт-Петербургта асыла, 18 быуат аҙағында Мәскәүҙә ойоша. 1914 йылда Рәсәйҙә 115 универсаль биржа иҫәпләнә. Ҡиммәтле ҡағыҙҙар менән сауҙа итеү ысулы Халыҡ комиссарҙары советының 1917 йылғы 23 декабрь декреты менән бөтөрөлә. 1922—30 йылдарҙа биржалар баҙарҙы көйләүсе дәүләт органы сифатында эшләй. 1930 йылда СССР-да биржалар эшсәнлеге туҡтатыла. 1990 йылдар башында биржалар яңынан эшкә керешә.
Тауар биржаһы — тауар баҙарында күпләп һатыу-алыуҙы ойоштороусы. Бында килешеү сроктары фонд биржаһына ҡарағанда оҙағыраҡ дауам итә (нигеҙҙә — 6-ҙан 24 айға тиклем). Иҡтисадтың монополиялаштырылыуы менән тауар биржаларының мөстәҡиллеге сикләнә (монополияләр, биржаларҙы ситләтеп, тауар менән күберәк үҙҙәре сауҙа итәләр). РФ-ҙа «Биржа тауарҙары һәм биржа сауҙаһы» тураһындағы закон 1992 йылдың 20 февралендә ҡабул ителә. 2007 йылда РФ нефть продукттары һәм газ менән һатыу итеүсе биржалар барлыҡҡа килә, уларҙа иҫәп-хисап һумдарҙа алып барыла. Фонд биржаһында акцияләрҙы, корпоратив облигациялар, опциондар, дәүләт заёмдары облигациялары һ.б. финанс инструменттарын һатыу-алыу ғәмәлгә ашырыла. Унда ҡиммәтле ҡағыҙҙар курсы формалаша. Эре акционерлыҡ компанияләрының акциялары Нью-Йорк һәм Лондон биржаларында. 2006 йылда Нью-Йорк биржаһында Рәсәйҙең 6, ә Лондон биржаһында 16 компанияһының ҡиммәтле ҡағыҙҙары урнынлаштырыла. Килешеүҙәр күләме артыуға карамаҫтан, фонд биржаларының роле сағыштырмаса кәмей, сөнки эре банкылар ҡиммәтле ҡағыҙҙарҙы уҙ клиенттарына һатыу һәм таратыу менән үҙҙәре шөғөлләнә. Сит ил валюталары һәм алтын менән һатыу итеүҙе лә банкылар үҙҙәре башҡара; элегерәк уларҙы ғәмәлгә ашыру өсөн фонд биржалары ҡаршыһында валюта биржалары ойошторолған.
Рәсәйҙә фонд биржаларының эшсәнлеге 1991 йылдың 28 декабрендә раҫланған «РСФСР-ҙа ҡиммәтле ҡағыҙҙарҙы сығарыу һәм әйләнешкә керетеү һәм фонд биржалары тураһындағы нигеҙләмә» менән көйләнә. 1996 йылда РФ-ҙың «Ҡиммәтле ҡағыҙҙар тураһында»ғы федераль законы ҡабул ителгәс, шуға тура килтереп, фонд биржаһы коммерцияһыҙ партнёрлык формаһында ойошторола.
# Ғәйнанова Мөнирә Ғәтиәт ҡыҙы

Ғәйнанова Мөнирә Ғәтиәт ҡыҙы (24 октябрь 1927 йыл — 2012 йыл) — малсы, һауынсы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған малсыһы.

# Ғәйнанова Мөнирә Ғәтиәт ҡыҙы
## Биографияһы

Мөнирә Ғәтиәт ҡыҙы Ғәйнанова 1927 йылдың 24 октябрендә Башҡорт АССР-ы Мәсәғүт кантоны Мырҙалар улусының (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Салауат районы Бишәүҙәр ауылында тыуған.
Йәш кенә көйө фермаға һауынсы булып эшкә бара.

# Ғәйнанова Мөнирә Ғәтиәт ҡыҙы
## Тормош һәм хеҙмәт юлы

1974 йылда һәр һыйырҙан уртаса йыллыҡ һауым 2860 килограмм, 1975 йылда — 3179 килограмм тәшкил итә. Ул ваҡытта фермаларҙа механикалаштырылған хеҙмәт булмағанлыҡтан, бындай күрһәткестәр яҡшы тип һанала.
1976 йылда «Һарғамыш» совхозы Бишәүҙәр фермаһының бригадиры итеп тәғәйенләнә.
Мөнирә Ғәтиәт ҡыҙының тырышлығы арҡаһында ферма совхозда алдынғы коллективтарҙың береһенә әйләнә, һәм уға «Коммунистик хеҙмәт коллективы» тигән почётлы исем бирелә.

# Ғәйнанова Мөнирә Ғәтиәт ҡыҙы
## Ғаиләһе

Тәүге тормош иптәше Марселдән ике балаһы була. Икенсе иптәше Абралдың дүрт балаһын ҡарап үҫтерешә. Ул балалар ҙа уны ихтирам итә. Тағы уртаҡ бер балаһы тыуа. Бөтәһе 7 бала тәрбиәләй.

# Ғәйнанова Мөнирә Ғәтиәт ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған малсыһы
* Коммунистик хеҙмәт ударнигы
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* Октябрь Революцияһы ордены
* «Почёт Билдәһе» ордены
# Рәбаш (Бәләбәй районы)

Рәбаш разъезы (башҡ. Рәбаш) — Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районы Малиновка ауыл Советының 2005 йылда бөтөрөлгән ауылы.

# Рәбаш (Бәләбәй районы)
## Географияһы

Рә йылғаһының башында тора.

# Рәбаш (Бәләбәй районы)
## Географияһы
### Географик урыны

* район үҙәге (Бәләбәй): 17 км,
* ауыл советы үҙәгенә (Малиновка): 4 км,
* яҡындағы тимер юл станцияһына (Аксаково): 9 км.

# Рәбаш (Бәләбәй районы)
## Тарихы

«Тораҡ пункттарҙың ойошторолоуы, берләшеүе, бөтөрөү һәм статусын үҙгәртеү, административ үҙәктәрҙе күсереү менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы Законы 2005 йылдың 20 июлендәге 211-з, 1-се статьяһы түбәндәгеләрҙе еткерә:
   4. 4. Түбәндәге тораҡ пункттарҙы бөтөрөргә:
   8) Бәләбәй районында:

# Рәбаш (Бәләбәй районы)
## Халҡы

1969 йылдың 1 ғинуарына 80 кеше, башлыса урыҫтар, йәшәгән.

# Рәбаш (Бәләбәй районы)
## Инфраструктураһы

* Богородица-Тихва ҡатын-ҡыҙҙар монастырының Илья пәйғәмбәр скиты.