yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сыморья

Сыморья — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тультья йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Сыморья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016368
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301636
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡыуандыҡова Хәмдиә Ғәззәле ҡыҙы

Ҡыуандыҡова Хәмдиә Ғәззәле ҡыҙы (1 ғинуар 1959 йыл — 9 апрель 2013 йыл) — Башҡортостан Республикаһы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (2000).

# Ҡыуандыҡова Хәмдиә Ғәззәле ҡыҙы
## Биографияһы

Хәмдиә Ғәззәле ҡыҙы Ҡыуандыҡова (Сәғитова) 1959 йылдың 1 ғинуарында БАССР-ҙың Бөрйән районы Яңы Монасип ауылында тыуған.
1974—1978 йылдарҙа Хәмдиә Ғәззәли ҡыҙы Белорет педагогия училищеһында (хәҙер колледж) уҡый. Хеҙмәт эшмәкәрлеген Яңы Монасип мәктәбендә башлай. 2008—2011 йылдарҙа ситтән тороп психолог һөнәре буйынса юғары белем ала. 1980 йылдан Иҫке Собханғол мәктәбе интернатында тәрбиәсе булып эшләй. 1985—2000 һәм 2008—2013 йылдарҙа тыуған ауылы мәктәбендә уҡыта. 2000 йылдан алып 2008 йылға тиклем Иҫке Монасип ауыл Советында эштәр идарасыһы вазифаһын башҡара.

# Ҡыуандыҡова Хәмдиә Ғәззәле ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Хәмдиә Ғәззәле ҡыҙы драма түңәрәгендә шөғөлләнә, шиғырҙар яҙа. Ул йәмәғәтселек менән даими эшләй. Уға төрлө йылдарҙа ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе, ата-әсәләр комитеты рәйесе, кибет комиссияһы рәйесе вазифаларын башҡара.

# Ҡыуандыҡова Хәмдиә Ғәззәле ҡыҙы
## Ғаиләһе

Х. Ғ. Ҡыуандыҡова ире Ҡыуандыҡов Факил Афзал улы менән 3 бала тәрбиәләп үҫтерә.

# Ҡыуандыҡова Хәмдиә Ғәззәле ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (2000)
* «Йыл уҡытыусыһы» район конкурсында Гран-при (1993)
# Мала (Пушма ҡушылдығы)

Мала (Мола) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пушма йылғаһының уң ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.

# Мала (Пушма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011399
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001139
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вәдүт (исем)

Вәдүт — башҡорт һәм төрки мосолман ир-ат исеме.

# Вәдүт (исем)
## Этимологияһы

Вәдүт исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм һөйгән тигәнде аңлата.

# Вәдүт (исем)
## Билдәле шәхестәр

Исхаҡов Вәдүт Ғәйфулла улы (29 апрель 1971 йыл), журналист, матбуғат һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2018 йылдан «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире, 2020 йылдан Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы рәйесе.
Ишембәтов Вәдүт Харрас улы (10 май 1915 йыл — 13 апрель 1985 йыл — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы штабында өлкән телеграфист, һуңынан отделение командиры. Ватан һуғышы ордены II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) кавалеры.
Вәдүт Мифтах, Вәдүт Кәшшафетдин улы Мифтахов (1915 йылдың 20 ноябрь, Өфө губернаһы, Яҡшы Ҡаран ауылы — 1942 йылдың 30 марты, РСФСР, Тула өлкәһе, Рыдань ҡалаһы) — татар шағире. Бөйөк Ватан һуғышында һәлак булган. 1939 йылдан СССР яҙыусылар аҡзаһы.

# Вәдүт (исем)
## Фамилиялар

Вәдүтов Рәжәп Мулләғәле улы (16 май 1948 йыл) — баянсы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2008) һəм атҡаҙанған (1995) артисы, күп һанлы халыҡ-ара фестиваль һәм конкурстар лауреаты һәм дипломаты.
Вәдүтова Ынйы — йырсы.

# Вәдүт (исем)
## Атаһы исеме

Валеева Фарида Вадүтовна медицина фәндәре докторы, профессор, Татарстандың атҡаҙанған врачы.
# Ифань Хоу

Ифань Хоу (ҡыт. ябайл. 侯逸凡, пиньин: Ҡалып:Pinyin англ. (мәғл.), 27 февраль 1994 йыл) — Ҡытай шахматсыһы, ҡатын-ҡыҙҙар араһында дүрт тапҡыр донъя чемпионы (2010, 2011, 2013, 2016), Ҡытай ҡатын-ҡыҙҙар командаһы составында өс тапҡыр донъя чемпионаты еңеүсеһе (2007, 2009, 2011). Тәнәфестән һуң шахмат тажын кире ҡайтарыуға өлгәшкән өс донъя чемпионының (Елизавета Быкова, Се Цзюнь һәм Ифань Хоу) береһе.
Ифань Хоу алты йәшенән шахмат уйнарға өйрәнә. 10 йәшендә Пекинға күсә, Ҡытайҙың милли шахмат үҙәгендә шөғөлләнә башлай. Тренеры — гроссмейстер Е Цзянчуань.

# Ифань Хоу
## Карьераһының башы

2003 йылда Ифань Хоу Халкидикала (Греция) уҙғарылған 10 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар араһында шахмат буйынса донъя чемпионатында еңә: 11 мөмкинлектән 9,5 мәрәй йыя. 2004 йылда 10 йәшкә тиклемге малайҙар араһында беренсе-өсөнсө урындарҙы бүлешә, а тай-брейк һөҙөмтәһе буйынса 3-сө урын ала.
2005 йылда Ҡытайҙың ҡатын-ҡыҙҙар чемпионатында Хоу Ифань ҡатын-ҡыҙҙар өсөн гроссмейстер нормаһын үтәй. 2006 йылдың май — июнендә Туриндағы Шахмат олимпиадаһында ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһы өсөн өсөнсө таҡтала уйнап, 13 мөмкинлектән 11 мәрәй йыя һәм ҡатын-ҡыҙҙар араһында икенсе гроссмейстар нормаһын үтәй. Был ваҡытта Хоу Ифанға 12 йәш тә өс ай була һәм ул шахмат тарихында ҡатын-ҡыҙҙар араһында иң йәш гроссмейстер була. Гроссмейстер исеме рәсми рәүештә 2007 йылдың ғинуарында Антальяла (Төркиә) ФИДЕ-ның Президент Советында бирелә.
2007 йылда Ифань Хоу 13 йәшендә тарихта ҡатын-ҡыҙҙар араһында Ҡытайҙың иң йәш чемпионы була.
Мәскәүҙә «Аэрофлот опен 2007» турнирында 9 мөмкинлектән 3,5 мәрәй йыя.
2007 йылда Вейк-ан-Зеялағы турнирҙаС төркөмөндә бишенсе урынды биләй.

# Ифань Хоу
## Шахматтан башҡа тормошо

2012 йылда Пекин университетына уҡырға инә. 2017 йылда уға Родс стипендияһы бирелә һәм 2018 йылдан Оксфорд университетында уҡый. 2020 йылда Шэнчжэнь университетының иң йәш профессоры була.
# Цыпел

Цыпел — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Язьва йылғаһының уң ярына тамағынан 75 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Цыпел
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005294
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100529
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шәриф (исем)

Шәриф — ир-ат исеме.

# Шәриф (исем)
## Этимологияһы

Шәриф исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән. Мәғәнәһе дәрәжәле, данлы, юғары намыҫлы, мәрхәмәтле, күренекле, аҡһөйәк, затлы нәҫел, арҙаҡлы, юғары ҡатлам тигәнде аңлата. Шәриф исеменән Шәрифә тигән ҡатын-ҡыҙ исеме барлыҡҡа килә. Мәғәнәһе — ҡәҙерле, маҡтаулы, мәрхәмәтле.

# Шәриф (исем)
## Күренекле кешеләр

Бикҡолов Шәриф Сәғәҙәтулла улы, Шәриф Биҡҡол — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт шағиры, яҙыусы һәм журналист.
Шәриф Манатов (20 октябрь 1892 йыл — 1936 йыл) — башҡорт дәүләт эшмәкәре, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәкселәренең береһе, Башҡортостан автономиялы республикаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
Сөләймәнов Шәриф Сөләймән улы (13 октябрь 1920 йыл — 12 февраль 1994 йыл) — дәүләт, хужалыҡ һәм партия эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1971—1988 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының финанс министры, ете саҡырылыш (IV—XI) БАССР Юғары Советы депутаты. Советтар Союзы Геройы (1943). Отставкалағы полковник.
Солтанов Шәриф Хәбибулла улы (9 август 1913 йыл — 10 май 1998 йыл) — ауыл хужалығы эшмәкәре, 1957—1975 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Кушнаренко районы Салауат исемендәге колхоз рәйесе, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). Райондың почётлы гражданы (1987).
Шәриф Сөнчәләй (төп исеме — Шәриф Хәмиҙулла улы Сөнчәләев; 3 ноябрь 1885 йыл — 9 ноябрь 1959 йыл) — Башҡортостан мәғарифы тарихында мәктәп һәм башҡа балалар ойошмаһы эштәрен яңыса ойоштороусы күренекле хеҙмәткәр, этнограф, иҡтисадсы, педагог. Милләте — татар.
Әбү Бәкер Шәриф үл-Хәшим — Сулу солтанатына нигеҙ һалыусы
Шәриф — йырсы Шәрип Умхановтың сәхнә псевдонимы.

# Шәриф (исем)
## Фамилияла

Шариф, Азиз (1895—1988) — әзербайжан совет әҙәбиәт белгесе, тәнҡитсе һәм тәржемәсе.
Шариф, Мершад (1952 йыл) — француз, унан алда иран шахматсыһы, халыҡ-ара мастер (1975).
Шариф, Наваз (1949 йыл) — Пакистан сәйәсмәне һәм бизнесмены, Пакистандың дүрт тапҡыр премьер-министры.
Шариф, Омар (1932 йыл — 2015 йыл) — голливуд актёры, сығышы менән Мысырҙан.
Шариф, Рахиль (1956 йыл) — Пакистан ҡораллы көстәре генералы.
Шариф, Шаббир (1943 йыл — 1971 йыр) — өсөнсө һинд-пакистан һуғышы ваҡытында һәләк булған Пакистан хәрбиһе.
Шариф, Захид (1967 йыр) — Пакистандың үләндә хоккейсыһы.
Шариф, Шахбаз (1950 йыр) — Пакистан сәйәсмәне, Пенджаб провинцияһының баш министры (2009 йылдан).
# Уң Мудуй-Яха

Уң Мудуй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Мудуй-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 237 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Уң Мудуй-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300073288
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307328
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Аҫылғужа Бакиров

Аҫылғужа Бакиров (Аҫылғужа Әбүбәкиров; 1785—1848) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында 4-се Башҡорт атлы полкының полк командиры поход старшинаһы, подпоручик (1813).

# Аҫылғужа Бакиров
## Биографияһы

Аҫылғужа Бакиров (Әбүбәкиров) 1785 йылда Ырымбур губернаһы Бөрө өйәҙе Дыуанай улусы Ҡаракөсөк ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Саҡмағош районы Үрнәк ауылы) тыуған.
1812 йылда Ватан һуғышы башланғас, 12-се, 8-се, 5-се һәм 4-се кантон башҡорттарынан 4-се Башҡорт атлы полкы ойошторола, был полк составында Аҫылғужа Бакиров поход старшинаһы булып хеҙмәт итә. 1812 йылдың 25 июлендә полк Түбәнге Новгородҡа йүнәлә, артабан Полоцк яғына юл тота һәм унда 16 октябрҙә барып етә. 14-16 ноябрендә Березина буйындағы алышта һуғыша.
1813 йылда 4-се Башҡорт атлы полкы Лейпцигтағы «Халыҡтар һуғышы»нда ҡатнаша. 1813 йылдың 10 авгусында подпоручик званиеһын ала.
1813 йылдың октябрендә был полк шулай уҡ Лейпцигтағы «Халыҡтар һуғышы»нда ҡатнашҡан 1-се, 5-се һәм 14-се Башҡорт полктары менән бергә Дрезден гарнизонына ҡаршы һуғышҡан 2-се, 15-се һәм 18-се Башҡорт полктарына ярҙамға ебәрелә. 30 һәм 31 октябрҙәге Дрезден өсөн хәл иткес алыштарҙа бигерәк тә 4-се һәм 14-се Башҡорт полктары ҙур ҡаһарманлыҡ күрһәтә. Бында күрһәткән батырлыҡтары өсөн 1813 йылдың 27 декабрендә Аҫылғужа Бакиров III дәрәжәләге Изге Анна ордены менән бүләкләнә.
1813 йылдың декабрендә 4-се Башҡорт атлы полкы Богемия армияһының Төп фатиры ҡарамағында хеҙмәт итә һәм уның составында Аҫылғужа Бакиров Парижға ҡәҙәр барып етә. 1814 йылдың февраленән 4-се Башҡорт атлы полкының штабы Минск ҡалаһында була, шул уҡ йылдың ноябрендә полк туған яғына юл тота.
Туған яғына ҡайтҡас, 12-се башҡорт кантонының 14-се йортоноң старшинаһы булып хеҙмәт итә.
1823 йылдың 28 ғинуарында улдары Мөхәмәтгәрәй һәм Шаһингәрәй менән бергә дворянлыҡ хоҡуғына лайыҡ була.

# Аҫылғужа Бакиров
## Награды

* III дәрәжәләге Изге Анна ордены кавалеры (27 декабрь 1813 йыл).

# Аҫылғужа Бакиров
## Хәтер

* 2012 йылда Башҡортостан Республикаһы Саҡмағош районы Үрнәк ауылында уға мемориаль таҡтаташ асыла.
* 2014 йылда Силәбе ҡалаһының «Электрометаллург» баҡсаһында уға мемориаль таҡтаташ асыла.
# Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы

Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы (1906-) — 348-се Ҡыҙыл Байраҡ һәм 2-се дәрәжә Кутузов орденлы Бобруйск уҡсылар дивизияһының 1174-се уҡсылар полкы яугиры. Ефрейтор.

# Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы
## Биографияһы

1943 йылдың февралендә Башҡорт АССР-ы Стәрлебаш районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.
348-се Ҡыҙыл Байраҡ һәм 2-се дәрәжә Кутузов орденлы Бобруйск уҡсылар дивизияһы урал дивизияһы тип аталды.
1941 йылда Чкалов (Ырымбур) ҡалаһында формалашҡан.
Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы 348-се дивизияның 1174-се уҡсылар полкында хеҙмәт итә.

# Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы

# Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улы
## Хәтер

Абдуллин Миңлеғәли Абдулла улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Стәрлебаш районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
# Караска

Караска — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лоптюга йылғаһының һул ярына тамағынан 94 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Караска
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000043889
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004388
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Казарма 206 км

Казарма 206 км — Рәсәй, Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районы Беренсе Май ауыл Советындағы утар.

# Казарма 206 км
## Географияһы

Утар округ үҙәге Ҡыуандыҡ ҡалаһынан көньяҡ-көньяҡ-көнсығыштараҡ 9 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Беренсе Май ауыл Советына ингән Беренсе Май, Калиновка, Һарыбай ауылдары менән күршеләш булып тора.

# Казарма 206 км
## Тарихы

Казарманың барлыҡҡа килеү датаһы теүәл генә күрһәтелгән сығанаҡ юҡ. «История Кувандыкского района — О КУВАНДЫК.РФ» тигән мәғлүмәт порталында, Казарма 206 км 1949 йылдан алдараҡ барлыҡҡа килгән, тигән яҙма бирелгән Казарма 206 км утары ингән Беренсе Май ауыл Советы үҙәге халыҡ телендә Первомайка тип йөрөтөлә.
Әйткәндәй, рәт һаны тәртибендә килгән Казарма 207 км торамаһы Комсомольск-на-Амуре — Дежнёвка тимер юлы тармағы һалынғанда барлыҡҡа килгән, 1940 йылда асылған һәм инде ауыл тибындағы ҡасабаға әүерелгән

# Казарма 206 км
## Климаты

Климаты Беренсе Май ауыл Советындағы барлыҡ ауылдар өсөн дә бер иш — уртаса-континенталь. Йыл миҙгелдәре аныҡ сикләшә. Район буйынса уртаса температура +4,0$^о$С -тан +4,8$^о$С-ҡа тиклем үҙгәрә. Иң һалҡын ай — ғинуар, уртаса айлыҡ температура яҡынса −20,5$^о$С — 35 $^о$С. Йыллыҡ атмосфера яуым-төшөмө 300-ҙән 450—550 миллиметрға тиклем етә, шул уҡ ваҡытта күпселек өлөшө яҙғы-йәйге осорға тура килә (яҡынса 70 %). Ярайһы уҡ тотороҡло ҡар ҡатламы, ул уртаса алғанда 150 көн дауамында ята.

# Казарма 206 км
## Халҡы

2002 йылда даими йәшәгән халыҡ һаны 22 кеше (башҡорттар — 45 %, урыҫтар — 45 %), 2010 йылда 29 ҡалған.
# Вәлиева Зилә Рәхимйән ҡыҙы

Вәлиева Зилә Рәхимйән ҡыҙы (15 октябрь 1952 йыл) — Татарстан Республикаһының дәүләт һәм мәҙәниәт эшмәкәре. Философия фәндәре кандидаты (2010). Дуҫлыҡ ордены кавалеры (2008), Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең мәҙәниәт өлкәһендәге премияһы лауреаты (2009).

# Вәлиева Зилә Рәхимйән ҡыҙы
## Биографияһы

Зилә Рәхимйән ҡыҙы Вәлиева 1952 йылдың 15 октябрендә Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1970 йылда «Ленинец» республика йәштәр гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр булып башлай, артабан 1980 йылғаса ошо матбуғат баҫмаһында өлкән хәбәрсе, әҙәбиәт һәм сәнғәт бүлеге мөдире булып эшләй.
1978 йылда «журналист» һөнәре буйынса Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетын тамамлай.
2010 йылда «философия фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай.
1980 йылдан Зилә Вәлиева — Татарстан матбуғатында: 1982 йылғаса Ҡазанда рус телендә баҫылып килгән «Вечерняя Казань» гәзите хәбәрсеһе; 1982—1990 йылдарҙа — «Советская Татария» гәзитендә хәбәрсе, социаль проблемалар бүлеге мөдире; 1990—1992 йылдарҙа — Ҡазанда рус телендә яңы нәшер ителә башлаған «Известия Татарстана» гәзитенең сәйәсәт бүлеге мөдире.
1992—1995 йылдарҙа Татарстан Республикаһы Юғары Советы рәйесенең беренсе урынбаҫары;
1995—1999 йылдарҙа — Татарстан Республикаһы Дәүләт Советы рәйесе урынбаҫары;
1999 йылдың сентябре — 2001 йылдың апреле — Татарстан Республикаһының Матбуғат, телерадиотапшырыуҙар һәм киң күләм коммуникация саралары министры;
2001 йылдың майынан — 2005 йылдың апреле — Татарстан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары;
2005 йылдың 29 апреленән — Татарстан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары— мәҙәниәт министры;
2012 йылдың 17 майынан — «Ҡазан Кремле» тарих-архитектура музей-ҡурсаулығы директоры.
2020 йылдың ғинуарында Зилә Вәлиева Татарстан Республикаһының Йәмәғәт палатаһы рәйесе итеп һайланды.

# Вәлиева Зилә Рәхимйән ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* Татарстан Республикаһының ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһы рәйесе.
* «Татарстан ҡатын-ҡыҙҙары» респулика йәмәғәт ойошмаһы рәйесе.

# Вәлиева Зилә Рәхимйән ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Дуҫлыҡ»» ордены (Татарстан) (2017).
* Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең мәҙәниәт өлкәһендәге премияһы (2009)
* Дуҫлыҡ ордены (2008)
* Татарстан Республикаһы Президентының Рәхмәт хаты (2007)
* «Фиҙакәр хеҙмәт өсөн» миҙалы (Татарстан)
* «Ҡазандың 1000 йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы (2005)
* «Санк-Петербургтың 300 йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы (2003)
* Татарстан Республикаһының Почёт грамотаһы (2002)

# Вәлиева Зилә Рәхимйән ҡыҙы
## Ғаиләһе

* ире Римзил Вәлиев
* улы Динислам (Денис).
# Кесе Мег-Тыг-Еган

Кесе Мег-Тыг-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мег-Тыг-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 164 км.

# Кесе Мег-Тыг-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038705
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203870
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Солеев Иван Андреевич

Солеев Иван Андреевич (1910 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

# Солеев Иван Андреевич
## Биографияһы

Солеев Иван Андреевич сығышы менән хәҙерге Башҡортостандың Күгәрсен районы Бөркөт ауылынан. 1910 йылда тыуған. 1943 йылда Күгәрсен районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16 гвардия кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында ездовой булып хеҙмәт итә.
Ике тапҡыр «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. 76 мм батареяның гвардия ҡыҙылармеецы ездовой Солеев Иван Андреевич Бранденбург ҡалаһы өсөн һуғыш ваҡытында дошман уты аҫтында Зило каналы аша кәмәлә хәрби кәрәк-яраҡтар ташый, һәм дошмандың контрһөжүмен кире ҡағыуға булышлыҡ итә. 1945 йылдың 14 майында подразделениеның 10/н бойороғо менән ул «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була.
1945 йылдың 15 июлендә гвардия ҡыҙылармеецы батарея ездовойы Солеев Иван Андреевич Браллентин ауылы янында барған һуғышта дошмандың көслө миномет уты аҫтында снарядтар ташый һәм һуғыш яланынан өс яралы яугирҙы алып сыға. Был батырлығы өсөн ҡыҙылармеец Молеев икенсе тапҡыр «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
1945 йылдың 9 майында СССР Юғары Советы Президиумының ҡарары менән «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.

# Солеев Иван Андреевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (май 1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (июль 1945)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
# Нанкин университеты

Нанкин университеты (Наньцзин университеты; ҡыт. ғәҙәти 南京大學, ябайл. 南京大学, пиньин: Nánjīng Dàxué; көндәлек тормошта ҡыт. ябайл. 南大, пиньин: Nándà) — Ҡытайҙың иң боронғо һәм абруйлы юғары уҡыу йорттарының береһе. Илдең элекке баш ҡалаһы Нанкинда урынлашҡан.

# Нанкин университеты
## Тарихы

Хәҙерге университеттан алдараҡ донъялағы иң боронғоларҙан тип иҫәпләнгән император университеты эшләгән. Император университеты 258 йылда Өс батшалыҡ дәүерендә, У батшалығында асылған һәм 317 йылда 155 яңы класс өҫтәлеп киңәйтелгән. XV быуатта Мин династияһы осоронда университетта 10 мең студент белем алған, был уны донъялағы иң ҙур уҡыу йорто дәрәжәһенә күтәргән.
1902 йылда Саньцзян педагогия институты асыла, бер аҙ ваҡыт үткәс ул Нанкин университеты башында булған 9 уҡыу йортона бүленә.
Яңы уҡыу йорто бик тиҙ Ҡытайҙа иң абруйлылар рәтенә инә. Бында билдәле ҡытай һәм сит ил профессорҙары һәм ғалимдары лекциялар уҡый, улар араһында Лян Цичао, Джон Дьюи, Бертран Рассел, Рабиндранат Тагор һ.б. булған.
1950 йылдан хәҙерге исемен йөрөтә.
Хәҙерге ваҡытта университетта 27 мең студент, шул иҫәптән 5 мең кандидат һәм аспирант белем ала.
Хәҙерге тулы университет курсы 4 йылға иҫәпләнгән, ҡайһы бер дисциплиналар буйынса 5 йыл уҡыйҙар. Университет илдәге иң яҡшы фәнни китапханаға эйә, бында яҡынса 4 миллион китап, шулай уҡ компьютер үҙәктәре һәм лабораториялары бар.