yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Фәтихов Миңлехан Әбүҙәр улы

Фәтихов Миңлехан Әбүҙәр улы (9 июнь 1953 йыл) — физик. Физика-математика фәндәр докторы (1997), профессор (2008). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2005).

# Фәтихов Миңлехан Әбүҙәр улы
## Биографияһы

Миңлехан Әбүҙәр улы Фәтихов 1953 йылдың 9 июнендә Башҡорт АССР-ының Йәрмәкәй районы Ҡушҡаран ҡасабаһында тыуған. 1976 йылда Башҡорт дәүләт университетының физика-математика бүлеген тамамлай һәм шунда уҡ өлкән ғилми хеҙмәткәр вазифаһында эшкә ҡала. 2002 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡытыуға күсә, 2010 йылдан башлап шунда уҡ — дөйөм һәм теоретик физика кафедраһы мөдире.

# Фәтихов Миңлехан Әбүҙәр улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге күп фазалы системаларҙың йылылыҡ физикаһына һәм гидродинамикаға арналған. М. Ә. Фәтихов тарафынан электромагнит, гидродинамик тәьҫирҙәрҙең һәм башҡа ҡатламға һәм ҡатлам эсендәге яныуға йоғонтоһон берләштереү буйынса тикшеренеүҙәр үткәрелгән; юғары йышлыҡлы электромагнит ҡырҙарының күҙәнәкле мөхиткә тәьҫире, газогидрат һәм парафин пробкалары булған скважиналарҙа һәм үткәргес торбаларҙа температураның таралыуы тикшерелгән; электромагнит ҡырҙарының нефть һәм газды сығарыу, әҙерләү, күсереү процестарына тәьҫир итеү ысулдары табылған һәм ғәмәлгә индерелгән.
380-дән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 10 уйлап табыу авторы.
Төп ғилми хеҙмәттәре:
* Особенности нагрева и плавления парафина в коаксиальной системе под воздействием высокочастотного электромагнитного излучения // Теплофизика высоких температур. 2002. Т.40. № 5;
* Математическое моделирование процесса воздействия соляной кислоты на нагрев карбонатосодержащего нефтяного пласт в высокочастотном электромагнитном поле // Шул уҡ. 2010. Т.48. № 5 (авторҙаш).

# Фәтихов Миңлехан Әбүҙәр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2005)
# Арыҫланса себендәр

?Арыҫланса себендәр :
Stratio sp. :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Быуынтыҡ аяҡлылар |
| Суб-тип: | Алты аяҡлылар |
| Класс: | Бөжәктәр |
| Отряд: | Ике ҡанатлылар |
| Подотряд: | Ҡыҫҡа ике ҡанатлылар |
| Ғаилә: | Арыҫланса себендәр |
Латинса исеме :
Stratiomyidae Latreille, 1804 :
Аҫ ғаилә :
Antissinae
Beridinae
Chiromyzinae
Chrysochlorininae
Clitellariinae
Hermetiinae
Nemotelinae
Pachygastrinae
Parhadrestiinae :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 130150 NCBI 34687 |
Арыҫланса себендәр (лат. Stratiomyidae, (рус. Львинки ) — себендәр ғаиләһе. 1,5 меңләп төрө билдәле, уларҙың күбеһе тропиктарҙа, Рәсәйҙә 200 ләп төрө йәшәй.
Кәүҙәһенең оҙонлоғо 5-15 мм, ҡанаттары асылмағанда ҡорһаҡ турыһында береһе икенсеһе өҫтөнә ҡуйыла. Төҫө асыҡ, йыш ҡына саға торған умарта ҡорттары һәм һағаҙаҡтар төҫөн хәтерләтә (һаҡлағыс төҫ − мимикрия). Себендәр сәскәләрҙә, һыу янындағы үҫемлектәр араһында, һирәгерәк ағас сөрөгөндә һәм ботаҡтарынанда тереклек итә. Личинкалары бысыраҡ һыуҙа, тупраҡта, тиреҫтә, ҡайыр аҫтарында, ҡороған ағаста, ҡырмыҫҡа ояларында үҫә; сапрофиттар (органика ҡалдыҡтар менән туйыналар) йәки йыртҡыстар. Ябай арысланса себендәр (Stratiomyia chamaeleon Dg.) - кәүҙәһенең оҙонлоғо 13-15 мм, ҡара, ҡорһаҡ аҫты һары төҫтә, һәм баҡыр арысланса себендәр (Geosargus cuprarius L.) - кәүҙәһенең оҙонлоғо 10-12 мм, түше йәшел, металл һымаҡ ялтырай, ҡорһағы бронза, зәңгәр йәки шәмәхә төҫтә.
# Юхма

Юхма — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Елнать йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Юхма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000013872
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001387
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Чирпан Хати

Хаты Чирпан (төр. Hatı Çırpan; 1890 — 21 март 1956), шулай уҡ Сати Ҡадын) — төрөк сәйәсмәне, 1935 йылғы дөйөм парламент һайлауҙарында Төркиәнең Бөйөк милли йыйылышына һайланған төрөк ҡатын-ҡыҙ — ағзаларының береһе.

# Чирпан Хати
## Биографияһы

1934 йылдың 18 авгусынан 23 авгуына тиклем Тел буйынса Икенсе конгресы (тур. Ikinci Dil Kurultayı Türk) 16 июль алдынан, 16 июлдә президент Мостафа Кәмал Ататөрк Анкаранан Ҡаҙан (ул ваҡытта Анкара провинцияһының Ҡызылжахамам районы составына инә) ауылына, Анкаранан 50 километр алыҫлыҡта ятҡан ауылға, экскурсияға сығып китә. Был экскурсия ваҡытында кадын Ататөрктө Ҡаҙандың ауыл старостаһы Сати Ҡадын менән таныштыралар. Ул Үҙәк Анатолия кәрҫтиән ҡатын-ҡыҙы, дүрт йыл дауамында Төркиә бойондороҡһоҙлоғо өсөн һуғышта ҡатнаша. Ататөрк уның менән һөйләшеп ултыра, шунан һуң унда, хәбәр итеүҙәренә ҡарағанда, Сати Ҡадындың ҡаҙаныштарынан һәм интеллектынан тәьҫирләнә.
Афет Инан әйткәнсә, Ататөрк уның менән осрашҡандан һуң былай тигән: «был парламент ағзаһы булараҡ уңыш ҡаҙанырлыҡ ҡатын-ҡыҙ». Сати Ҡадын үҙенең уңышлы һайлау алды кампанияһын Ататөрк ярҙамына таянып алып барған. Һуңынан ул, ул саҡта хаттар (Анатолия) цивилизацияһы менән ҡыҙыҡһынған Ататөрк кәңәш иткәнсә, үҙенең беренсе исемен Хатиға алмаштыра, сөнки уның беренсе исеме Сати төрөк телендә «һатыу» йәки «һатып алыу» тигәнде аңлата. 1934 йылда бөтә төрөк граждандары фамилияға эйә булырға тейеш тигән Фамилиялар тураһында закон ҡабул иткәндән һуң, Чирпан фамилияһын ала.
* 1935 йылда Төркиәнең Бөйөк милли йыйылышына һайланған 18 депутат - ҡатын-ҡыҙ.
* Хати Чирпан Төркиә Бөйөк Милли йыйылышы трибунаһында.
# Иҙиәтуллин Хәсән Сәғитйән улы

Иҙиәтуллин Хәсән Сәғитйән улы (рус. Идиатуллин Хасан Сагитзянович; (15 ғинуар 1957 йыл) — ауыл хужалығы ветераны, йәмәғәтсе. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, закон, законлылыҡ һәм хоҡуҡ тәртибе мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы.

# Иҙиәтуллин Хәсән Сәғитйән улы
## Биографияһы

Хәсән Сәғитйән улы Иҙиәтуллин 1957 йылдың 15 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Шишмә районы Тәпәреш ауылында тыуған. Милләте татар, юғары белемле: 1974—1976 йылдарҙа Ырымбур Юғары авиация институтында (хәҙерге Ырымбур юғары хәрби авиация лётчиктары училищеһы) уҡыған, 1980 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1980 йылда Илеш районы «Дружба» колхозында баш агроном булып башлай. 1981—1985 йылдарҙа Шишмә районының «Рассвет» һәм «Большевик» колхоздарында баш агроном, артабан Оло-Теләк совхозы директоры. 1991 йылдан Иглин районы «Оло-Теләк» крҫтиән хужалыҡтары ассоциацияһы рәйесе.
Иглин районы 210-сы Оло Теләк һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Закон, законлылыҡ һәм хоҡуҡ тәртибе мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы була.
Ғаиләһендә ҡатыны менән ике ҡыҙ һәм ике ул үҫтергәндәр.
# Көҙәш

Көҙәш (рус. Кузяшева) — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы башҡорт ауылы, Аҡбаш ауыл биләмәһенә керә.
Почта индексы — 456895.

# Көҙәш
## Халҡы

2010 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 749 кеше теркәлгән, шул иҫәптән 381 ир-ат һәм 368 ҡатын-ҡыҙ.
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (98 %) йәшәй.

# Көҙәш
## Билдәле шәхестәре

* Ҡушаев Ҡәйүм Ҡушай улы (1908—2007) — инженер, крайҙы өйрәнеүсе.
* Ҡушаев Хафиз Ҡушай улы (1888—1937) – дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, БАССР-ҙың Үҙәк башҡарма комитетының рәйесе (1922—1929).
# Локшор

Локшор — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының һул ярына тамағынан 566 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Локшор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000044213
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004421
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ягмыг-Еган

Ягмыг-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Колик-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 330 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Ягмыг-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200040098
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204009
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тыныслыҡ урамы (Стәрлетамаҡ)

Тыныслыҡ урамы Стәрлетамаҡта, ВТС биҫтәһе һәм Ашҡаҙар йылғаһы араһында урынлашҡан. Оҙонлоғо — 3,36 км.

# Тыныслыҡ урамы (Стәрлетамаҡ)
## Тарихы

XIX быуатта барлыҡҡа килгән урам. Тәүҙә «Дворян» исемен йөрөткән, һуңынан Сталин урамы. 50-се йылдарҙа урамда ҡала автовокзалы урынлашҡан булған. Ҡала киңәйтелгәндән һуң автовокзал Хоҙайбирҙин урамына күсерелә. 1954 йылдың генераль планы буйынса Сталин һәм Хоҙайбирҙин урамдары киҫешкән урында ҡаланың үҙәк административ майҙанын төҙөү күҙ уңында тотола. Майҙандың үҙәгендә Сталин иптәштең монументаль скульптураһы төҙөлөргә тейеш була. КПСС-тың XX съезынан һуң план кире ҡағыла.

# Тыныслыҡ урамы (Стәрлетамаҡ)
## Инфраструктураһы

Учреждениелар:
* Форт-Юст, төбәк ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау йәмәғәт ойошмаһы — 1б йорт
* Башҡортостан хеҙмәтте һаҡлау, экология һәм етештереүҙә хәүефһеҙлек өлкәһендә тармаҡ-ара квалификация күтәреү институты, Стәрлетамаҡ филиалы — йорт 2б
* «Хәлит ибн Вәлит» ҡала мәсете — 15 йорт
* Росреестр, Башкортостан Республикаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһы һәм Стәрлетамаҡ районы буйынса дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография Федераль хеҙмәте Идаралығы бүлеге — йорт 18а
* Лицей № 3 — 47-се йорт
* Тегеү фабрикаһы «Дуҫлыҡ» — 53-сө йорт
* Почта бүлексәһе № 24 — 58-се йорт
* «Рәсәй Һаҡлыҡ банкыһының Урал банкыһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте өҫтәмә офисы — 58-се йорт
* Үҙәк ҡала китапханаһы — 61-се йорт
# Күсәрге

Күсәрге - рус. Касарги́ — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Сосновка районындағы күл.

# Күсәрге
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә күлдең исемен башҡортса "күсеү" һүҙенән килеп сыҡҡан тигән фараз яҙа..

# Күсәрге
## Географияһы

Сосновка районының төньяҡ өлөшөндә, Арғаяш районы сигендә урынлашҡан. Уның тирәләй күл эргәһендә Кесе Киҫегәс,Ҡара Күмәк, Ҡомкүл, Ишәле күле, Ҡарағайкүл, Яу Балыҡ, Ҡорға, Тәрәнкүл, Һаранғы һәм Оҙонгүл. Күлдең көньяҡ ярында Күсәрге ауылы урынлашҡан. Яҡындағы тораҡ пункттары: Ключёвка һәм Долгодеревенское ауылдары.

# Күсәрге
## Тасуирламаһы

Төбө ләмле, ҡомло, көнсығышта төбө ташлы. Ҡултыҡтарын һәм көнбайыш ярын ҡамыш баҫҡан. Иртә яҙҙан өҫтөн һыутәңкә баҫа башлай. Асыҡ ерҙә урынлашҡан. Һыуынан бер әҙ тоҙ тәме килә.
Күсәргелә карп, табан, сабаҡ, алабалыҡ, рипус, гибридтар тереклек итә. Шулай уҡ суртан, һыла, алабуға, судак бар.

# Күсәрге
## Шулай уҡ ҡара

* Күсәрге (ауыл)
* Күсәрге (ҡасаба)
# Әллат

Әллат, әл-Лат (ғәр. اللات‎ алиһә, йәһ. אלה, אלת-הים‎ алиһә) — боронғо ғәрәптәрҙә и шумерҙарҙа күк һәм ямғыр алиһәһе .
Халдейҙарҙа Аллат (Эллат) — ер аҫты батшалығы батшабикәһе. Шумерҙарҙа Эрешкигаль менән тиңләштерелә.

# Әллат
## Әллат ғәрәптәрҙә исламға тиклемге осорҙа

Боронғо грек тарихсыһы Геродот раҫлауынса, Әллат һәм Дионис ғәрәптәрҙә мосолман дәүеренәсә берҙән-бер хөрмәтле илаһтар булған.
Ҡөрьәндә Әллат Мәнәт һәм әл-Ғүззә менән бергә телгә алына (Ҡөрьән, 53:19). Таифтағы Әл-Лат һынташы Мөхәммәт Пәйғәмбәр бойороғо буйынса юҡ ителгән. Ләкин ул был биләмәлә һунар итеүҙе һәм ағас ҡырҡыуҙы тыйған.

# Әллат
## Исламда

Көнбайыш шәрҡиәтселәре фаразлауынса, ислам иңә генә башлағанда Мөхәммәт Пәйғәмбәр ҡорайыштар менән солох төҙөр өсөн Әл-Латты үҙенең пантеонына Аллаһтың ҡатыны (йәки ҡыҙы) итеп индерергә мәжбүр булған, ләкин һуңғараҡ, ислам нығыныу менән, уның һынташы емертелгән, ә сатыры яндырылған. Хәҙерге мосолман ортодоксаль дин белгестәре Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең Әл-Латты ислам пантеонына индереү мөмкинлеген кире ҡаға.
# Дәүләтшин Абдулла Дәүләтша улы

Дәүләтшин Абдулла Дәүләтша улы (1813 йыл — яҡынса 1883 йыл) — кантон начальнигы, подполковник (1886). Хиуа походында ҡатнашыусы (1839—1840). Ахун.

# Дәүләтшин Абдулла Дәүләтша улы
## Биографияһы

1813 йылда Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе Түбәнге Себенле ауылында (хәҙер Ырымбур өлкәһе Һаҡмар районы) тыуған. Фарсы, ғәрәп телдәрен яҡшы белгән. Түбәнге Себенле ауылында һәм Сәйет слободаһында (хәҙер Ырымбур өлкәһе Татар Ҡарғалы ауылы) мулла булып хеҙмәт итә.
1830 йылдан — хәрби хеҙмәттә. 1839 йылдан — урядник, 1840 йылдың ғинуарынан — зауряд-хорунжий. Шул уҡ йылдың октябренән — хорунжий, 1844 йылдан — сотник, 1846 йылдан — есаул, 1853 йылдан — ғәскәри старшина. 1841 йылдан — кантон начальнигы ярҙамсыһы, шул уҡ йылдың май айында Башҡорт уҡытыу полкына ебәрелә, 1842—1850 йылдарҙа һәм 1852 йылдан — 10-сы башҡорт кантоны начальнигы, 1854 йылдан — 10-сы кантондың 1-се отделениеһы начальнигы, 1856—1862 йылдарҙа — 1-се Башҡорт кантоны начальнигы.
1848 йылда Иманғол ауылына күскән.
1851 йылдың майында Ырымбур линияһының Арал нығытмаһына аҙыҡ-түлек еткереү өсөн отряд составында була, 1851—1852 йылдарҙа Башҡорт-мишәр ғәскәренең йылҡы заводы идарасыһы.
1839—1840 йылдарҙағы Хиуа походында ҡатнашҡан өсөн В. А. Перовскийҙан аҡсалата 95 көмөш һум бүләккә ала. Александр II коронацияһында башҡорт делегацияһы составында Мәскәүҙә була һәм «айырыуса тырыш хеҙмәте өсөн» «Ғәли йәнәптәренең коронацияһы иҫтәлегенә» алтын миҙал менән бүләкләнә.
Дәүләтшин Абдулла исеме менән «Абдулла ахун» башҡорт халыҡ йыры тарихы бәйле.

# Дәүләтшин Абдулла Дәүләтша улы
## Ғаиләһе

Улы Мөхәмәтвәли (1832 – 1859 йылдан һуң) — сотник, Башҡорт ғәскәре командующийының адъютанты булып хеҙмәт иткән.
# Оло Карныш

Оло Карныш — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кипшенг йылғаһының уң ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Оло Карныш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010347
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001034
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Талды

Талды — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Урсул йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Талды
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006367
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100636
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ишәле ауыл биләмәһе

Ишәле ауыл биләмәһе — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Арғаяш районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — тимер юлы станцияһы Ишәле ҡасабаһы.

# Ишәле ауыл биләмәһе
## Тарихы

Ауыл биләмәһе статусы һәм сиктәре 2004 йылдың 12 ноябрендәге 292-ЗО-се «Арғаяш муниципаль районы һәм уның составындағы ауыл биләмәләренең статусы һәм сиктәре тураһында» исемле Силәбе өлкәһе Законына ярашлы билдәләнгән.

# Ишәле ауыл биләмәһе
## Иҡтисады

— «Уралбройлер» ҡошсолоҡ фабрикаһы
— «REXAM» алюмин банка етештереү буйынса завод.
# Хмелёвка (Кесе Какша ҡушылдығы)

Хмелёвка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Какша йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Хмелёвка (Кесе Какша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000042353
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004235
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кос-Ю

Кос-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының уң ярына тамағынан 229 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Кос-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047306
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004730
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ләйсән

Логотип Викисловаря      Викиһүҙлектә мәҡәлә бар      «Ләйсән» :
Ләйсән — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Ләйсән
## Этимология

Ләйсән исеменең этимологияһы.
Ләйсән (башҡорт теленән). Йәйсән — ҡояшлы ямғыр мәғәнәһәндәге һүҙҙең үҙгәргән формаһы.
Ләйсән (фарсы теленән) 1. Нисан (апрель) һүҙенең үҙгәртелгән варианты 2. Апрель ямғыры; яҙ көнө тыуған
Ләйсән (ғәрәп теленән) — «нисан» (апрель) тигән ғәрәп һүҙенән үҙгәргән Ғәрәп телендә «нисан» — йомарт тигәнде аңлата. Боронғо сүриә календарында апрель айының исеме. Шулай уҡ тәүге йылы яҙғы ямғырҙы Ләйсән тип атайҙар. Йомшаҡ күңел, изгелеклелек, тырышлыҡ, матурлыҡты күрә белеү хас.

# Ләйсән
## Билдәле кешеләр

* Рәхмәтуллина Ләйсән Зөфәр ҡыҙы (19 август 1964 йыл) — график-акварелсе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы.
* Үтәшева Ләйсән Альберт ҡыҙы (28 июнь 1985 йыл) — Рәсәйҙең билдәле спортсыһы, художестволы гимнастика буйынса атҡаҙанған спорт мастеры.
# Шапсуго

Шапсуго (Шапсухо) — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡара диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Шапсуго
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Пшада йылғаһының көнбайыш сигенән Дедаркай йылғаһының көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000212109100000272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100027
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Катовице

Катови́це (пол. Katowice, сил. Katowicy, нем. Kattowitz) — Польшалағы ҡала, Силезия воеводалығының административ үҙәге.

# Катовице
## Ҡалалағы райондар

| I. Үҙәк өлөшө 1. Сьрудместье (Śródmieście) 2. Кошутка (Koszutka) 3. Богучице (Bogucice) 4. Оседле-Падеревского — Муховец (Osiedle Paderewskiego — Muchowiec) II. Төньяҡ өлөшө 5. Заленже (Załężeээ) 6. Оседле Витоса (Osiedle Witosa) 7. Оседле Тысячелетие (Osiedle Tysiąclecia) 8. Домб (Dąb) 9. Велновец — Юзефовец (Wełnowiec — Józefowiec) III. Көнбайыш өлөшө 10. Лигота — Паневники (Ligota — Panewniki) 11. Брунов — Оседле Згжебньока (Brynów — Osiedle Zgrzebnioka) 12. Брунов — Заленська Галда (Brynów — Załęska Hałda) | IV. Көнсығыш өлөшө 13. Заводзе (Zawodzie) 14. Домбрувка Мала (Dąbrówka Mała) 15. Шопенице — Буровець (Szopienice — Burowiec) 16. Янув — Никишовец (Janów — Nikiszowiec) 17. Гишовец (Giszowiec) V. Көньяҡ өлөшө 18. Мурцки (Murcki) 19. Пётровице — Охоец (Piotrowice — Ochojec) 20. Зажече (Zarzecze) 21. Костухна (Kostuchna) 22. Подлесе (Podlesie) |
Был география буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ Мөмкин булһа был иҫкәрмәне анығырағы менән алыштырырға кәрәк.
* ↑ https://katowice.eu/
* ↑ https://www.mhk.katowice.pl/index.php/edukacja/historia-miasta (пол.)
# Шарама

Шарама — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡариҙел йылғаһының һул ярына тамағынан 646 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Шарама
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020834
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102083
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хончеас-Яха

Хончеас-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пырья-Тысынян-То күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Хончеас-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067592
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306759
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3