yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Салауат Юлаев. Эстония хәтерләй

Салауат Юлаев. Эстония хәтерләй — башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаевтың һуңғы төйәге булған Эстония республикаһында баҫылып сыҡҡан китап. Баҫма Эстонияның аҙ һанлы милләттәре берләшмәһе, Палдиски ҡалаһының ҡала хакимиәте һәм «Урал» мәрхәмәтлек фонды ярҙамында сыҡҡан.
Идея авторы һәм төҙөүсеһе — Таллин ҡалаһындағы «Ағиҙел» башҡорт мәҙәниәте йәмғиәте етәксеһе Флүзә Хәйруллина. Мәҡәләләрҙе эстон теленә Илнур Хайруллин тәржемә иткән. Салауат Юлаев шиғырҙарын эстон шағирҙары Ли Сеппель һәм Андрес Эхин тәржемәһендә бирелә.
Китапта Салауат Юлаев биографияһы, Емельян Пугачев етәкселегендә восстаниела ҡатнашыуы турыһында материалдар бирелә. Мостай Кәримдең «Салауат. Өн аралаш ете төш» драмаһы, Салауат Юлаевтың Эстлянд губернаһы Рогервик ҡәлғәһендә (хәҙәрге Палдиски ҡалаһында) һөргөндәге ваҡыты менән бәйле архив материалдары бирелгән.
Китаптың баш битендә Эстония мәҙәниәт министры Урве Тийдус: « Таллин ҡалаһындағы “Ағиҙел” башҡорт мәҙәниәте йәмғиәтенең китап сығарыу башланғысын хуплайбыҙ. Китап Эстония халҡын тарихыбыҙҙың бер өлөшө менән таныштырасаҡ» ,-- тип яҙған.
«„Салауат Юлаев. Эстония хәтерләй“ китабы халҡыбыҙҙың аҫыл улының 25 йыл ғүмерен Рогервик ҡәлғәһендә үткәргән тетрәндергес яҙмышының изге аманаты булып, Балтиҡ диңгеҙе шауына, аҡсарлаҡтар тауышына ҡушылып, Салауатыбыҙҙың йөрәк сәләме булып башҡорт иленә тиҙҙән әйләнеп ҡайтыр. Милли батырыбыҙҙың һынмаҫ рухы булып ҡайтыр… Азатлыҡ рухы булып ҡайтыр!», — ти Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы.
Китаптың тулыларнырылған икенсе баҫмаһы сыҡты.
# Югала

Югала — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Иша йылғаһының һул ярына тамағынан 127 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Югала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100007272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100727
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хажи-мөридилек

Хажи-мөридтәр (чеч. Хьажи-Вирд, Хьажи-му́рдаш; рус. Хаджи-мюриды) — Чечняла һәм Ингушетияла, шулай уҡ Дағстандың көнбайыш райондарында, анди-цез халыҡтары тығыҙ йәшәгән урындарҙа, башлыса чечендар һәм ингуштар араһында таралған суфыйҙар дини ағымы.

# Хажи-мөридилек
## Нигеҙе

Тәғлимәткә нигеҙ һалыусы-остаҙ (уҡытыусы) Кунта-Хажи Кишиев — Иласхан-Юрт чечен ауылынан. 1848 йылда уның миссионер эшмәкәрлеге арҡаһында ингуштарҙың күпселеге ислам динен ҡабул итә. Кунта-Хажиҙың эйәрсендәре Хажи-мөриттәр тип атала, уларҙың үҙенсәлеге булып Аллаһты һәм уның пәйғәмбәрҙәрен маҡтап, түңәрәктә йөрөп ҡысҡырып зекер башҡарыу тора. Хажи-мөриттәр ингуштар араһында (400 меңгә тиклем кеше) 80 процент һәм чечендар араһында (1,1 миллиондан ашыу кеше) 65 процент кеше тәшкил итә.).
# Бөрйән районы элемтә бүлеге

Бөрйән районы элемтә бүлеге — халыҡҡа, етештереү предприятиеларына, ойошмаларға һәм учреждениеларға төрлө элемтә хеҙмәте күрһәтеүсе предприятие. Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылында Ленин урамы, 76 адресы буйынса урынлашҡан.

# Бөрйән районы элемтә бүлеге
## Тарихы

Бөрйән районы өсөн күп тиҫтә йылдар дауамындағы юлдар, элемтә ауыр мәсьәлә булып ҡала. Был мәсьәлә 1930 йылдың көҙөндә хәл ителә башлай. 1931 йыл башына Өфө менән телефон бәйләнеше булдырыла. Абоненттар һаны әкренләп арта бара: 1931 йылда — 20, 1948 йылда — 30, 1954 йылда — 100, 1956 йылда — 200.
XX быуаттың 60-сы йылдарҙа Бөрйән почта контораһы элемтә контораһына әйләндерелгәндән һуң барлыҡҡа килә. Башта урындағы властарға үҙәк һәм өлкә властарының циркулярҙарын, бойороҡтарын һәм күрһәтмәләрен, шулай уҡ гәзит һәм почта корреспонденцияларын һыбай илтәләр (ҡара:Бөрйән районында почта хеҙмәте).
Һуңыраҡ электр бәйләнеше барлыҡҡа килә, телеграф хәбәрҙәре өсөн Морзе аппараты ҡулланыла. XX быуаттың 70-се йылдар башында райондың колхоздары һәм совхоздары араһында бәйләнеш булдырыла башлай. Ҡул телефон станциялары урынына автоматлаштырылғандары булдырыла. «Иҫке Собханғол — Әүжән» ҡала-ара элемтә линияһы төҙөлә.
1992 йылдан «Башинформсвязь» ААЙ-ның Белорет төбәк-ара элемтә үҙәге филиалы.
1995 йылда Бөрйән районында почта хеҙмәтенән айырыла.
1992 йылдан «Башинформсвязь» йәмәғәт акционерҙар йәмғиәтенең Сибай сервис үҙәге Иҫке Собханғол ауылы клиенттарҙы хеҙмәтләндереү төркөмө.
1994 йылда Бөрйән районы интернет селтәренә тоташтырыла (ҡара:Бөрйән районында телевидение).

# Бөрйән районы элемтә бүлеге
## Етәкселәре

* Кинйәбаев Тәлғәт Талха улы — 1991 йылдан
* Бирганов У. Ф. — 2020 йылдан

# Бөрйән районы элемтә бүлеге
## Хеҙмәткәрҙәре

* Әминев Роберт Уйылдан улы
* Газина Фәнүзә Зиннәт ҡыҙы
* Сәғитов Р. А.
* Мөхийәрова Р. Я.
* Шәмиғолова М. А.
* Дауытов Р. Ю.
* Газина А. Ф.
* Күлсарина Гөлсөм Нәҙир ҡыҙы
# Зедазени монастыры

Зедазени монастыры — Грузияла, Арагва йылғаһының һул яҡ ярында, Мцхета ҡалаһынан көнсығышта, Зедазени тау һыртында урынлашҡан.

# Зедазени монастыры
## Тарихы

Монастырь элек мәжүсиҙәрҙең һынташ Заденға табынған урынында VI быуатта һалынған. Беҙҙең көндәргәсә килеп еткән дини риүәйәттәргә ярашлы, уны нәҡ ошо дәүерҙә Сириянан Грузияға православ диненең 13 изгеһе килгән, һәм улар Зедазени тауында һыйыныу тапҡан. Грузин монахлығынаң башында торған был диндарҙар артабан төбәктең төрлө өлөштәренә таралған һәм барып төпләнгән урындарында дин әһеле, рухани вазифаларына баҫып, илдәге тәүге монастырҙарҙы нигеҙләгән. Зедазени тауындағыһын нәҡ шул изгеләрҙең береһе — Иоан төҙөткән. Вафатынан һуң ул ошонда уҡ ерләнә. Был ҡорамдағы һыу ятҡылығында, риүәйәттәр буйынса, һыу бары тик йыл һайын байрамға күп халыҡ йыйылған көндә — 7 майҙа ғына килеп сыға.
XVII быуатта Грузия биләмәләре фарсы шаһы Ғәббәс I тарафынан баҫып алынып, ҡыйратылғандан һуң монастырь ҙа, бушап ҡалып, бөлгөнлөккә төшә.
Монастырҙың ҡайһы бер ҡорамалары беҙҙең көндәргәсә һаҡланып ҡалған, мәҫәлән, баптист базиликаһын, манара, һарай ҡоймаларын бөгөн дә күрергә була.
1915—1922 йылдар арауығында монастырь емерек хәлгә килә. 1926—1927 йылдарҙа сәнғәт белгесе, Грузин ССР-ы Фәндәр академияһы академигы Георгий Николаевич Чубинашвили (1885—1973) сиркәүҙәге X—XI быуаттар иконостас фрагменттарын тергеҙә, улар хәҙер Дәүләт сәнғәт музейында һаҡлана.
Совет осоронда, атап әйткәндә 1938 һәм 1970—1971 йылдарҙа монастырҙа төҙөкләндереү һәм таҙартыу эштәре башҡарыла.
Зедазени монастырынан унан тәпәштәрәк, Сагурам һыртының күрше армыттарының береһендә урынлашҡан һәм билдәле рус шағиры Михаил Юрьевич Лермонтовтың «Мцыри» поэмаһында телгә алынған Джвари монастырына бик матур күренеш асыла.
# Амбар иген көйәһе

?Амбар иген көйәһе :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Буынтыкаяклылар |
| Класс: | Бөжәктәр |
| Суб-класс: | Ҡанатлылар |
| Надотряд: | Amphiesmenoptera |
| Отряд: | Lepidoptera |
| Ғаилә: | Күбәләктәр |
| Төр: | Амбар иген көйәһе |
Латинса исеме :
Халыҡ-ара исеме күрһәтелмәгән Һеҙ , latin=исеменн ҡалып эсенә яҙып ярҙам итә алаһығыҙ :
| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=ru}} Викитөрҙәр систематикаһы] | [{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=ru}} рәсем эҙләү рәсемдәр] Ҡалып:Рәсеме булмаған мәҡәлә |
Амбар иген көйәһе − ҡоротҡос күбәләк. Аҙыҡ-түлек келәттәре, ашлыҡ амбарҙары, элеваторҙар, тирмәндәрҙә тереклек итә.
Ҡанат йәйеме 20-25 мм, алғы ҡанаттары - һоро төҫтә, китекле ике аҡ һыҙығы һәм ҡара төҫтәге буй-буй арҡыры һыҙыҡтары һәм нөктәләре бар. Ҡортоноң оҙонлоғо 20 мм-ға етә, асыҡ-һары, алһыу, ҡайһы ваҡыт йәшкелт төҫтә була. Башлыса он, ярма, сохари һ.б. ашамлыҡтарҙы зарарлай. Он көйәһе (Pуralis farinalis) бөтә ерҙә таралған, ҡанат йәйеме 30 мм-ға етә, алғы ҡанаттары - ҡанат төбендә һәм осонда шәмәхә-көрән, уртада көлһыу-һоро һыҙыҡ үтә, артҡы ҡанаттары ҡараңғы һоро төҫтә, борылма һыҙыҡлы. Йыл быйына көйәләрҙең 5 быуыны үҫеп өлгерә. Ҡортоноң оҙонлоғо 20 мм-ға етә, һарғылт-аҡ төҫтә, һирәк кенә ҡыҫҡа һыҙыҡтар менән ҡапланған; ашлык, он, ярма, бесән, көрпә һәм кондитер аҙыҡтарын зарарлай.
# Елена Джионат

Елена Джионат (рум. Elena Djionat) — тәрбиәсе, журналист, хоҡуҡ яҡлаусы, «Бессарабия ҡатын-ҡыҙҙары ойошмаһы»ның ойоштороусыларының береһе һәм лидеры

# Елена Джионат
## Биографияһы

1888 йылда Рәсәй империяһының (хәҙерге Молдавия Хынчешты районының) Бозиены ауылында тыуған.
Ике йыл дауамында Одесса университетының медицина факультетында белем ала.
1917 йылдың сентябрендә Кишинёв ҡалаһында тәүге румын мәктәбенә нигеҙ һала. 1919 йылдан 1935 йылдарҙа башланғыс мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй, бер осор уның директоры вазифаһын башҡара.
Педагогик эшмәкәрлектән тыш, феминизм хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша. 1928 йылдың ноябрендә Кишинёвта ҡатын-ҡыҙҙар йыйылышын ойоштора, Бессарабия ҡатын-ҡыҙҙары ойошмаһына нигеҙ һала һәм уны етәкләй.
1933 йылдың 18-19 июнендә Бессарабия ҡатын-ҡыҙҙарының 1-се съезы булы, бында Румыния короллегенең барлыҡ төбәгенән делегаттар саҡырыла. Конгрессты Елена Джионат етәкләй.
Халыҡ крәҫтиән партияһы ағзаһы булып китә. Үҙ аҡсаһына «Феминистик хәрәкәт» журналын нигеҙләй.
Бессарабия ҡатын-ҡыҙҙары ойошмаһы Румыния короле Кароль II мөрәжәғәтнамә яҙа, унда енескә, ҡатламға, килемгә йәки титулға ҡарамай барлыҡ граждандарға тулы сәйәси һәм гражданлыҡ тигеҙ хоҡулығын, һәм шулай уҡ ҡатын-ҡыҙҙар белеменә төрлө сикләүҙәрҙе бөтөрө-ҙе талап итә.
1936 йылдан һуң Елена Джионаттың артабанғы эшмәкәрлеге билдәһеҙ ҡала.
# Шухорма

Шухорма — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хотча йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Шухорма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000003615
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000361
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Доценко Нина Яковлевна

Доценко Нина Яковлевна (17 апрель 1922 йыл — 5 май 2018 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1949).

# Доценко Нина Яковлевна
## Биографияһы

Нина Яковлевна Доценко (ҡыҙ фамилияһы Герман) 1922 йылдың 17 апрелендә Совет Рәсәйенең Октябрь ҡасабаһында, хәҙер Краснодар крайының Ленинград районында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1934 йылда урындағы «Икенсе биш йыллыҡ» сусҡасылыҡ совхозында ябай эшсе булып башлай, унда 1936 йылдан алып сусҡа ҡараусы булып эшләй. 1940 йылда Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында тракторсылар курсын тамамлағандан һуң, Нина Герман тракторсы булып эшләй.
Һуғыш тамамланғандан һуң, 1947 йылда иген үҫтереү буйынса баҫыусылыҡ звеноһын етәкләй, ул 1948 йылда эш йомғаҡтары буйынса 43,6 гектар майҙанда 32,2 центнер бойҙай уңышы ала.
СССР Юғары Советы Президиумының 1949 йылдың 11 майындағы указы менән 1948 йылда юғары бойҙай уңышын алғаны өсөн Герман Нина Яковлевнаға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Кейәүгә сығып, Нина Яковлевна Доценко 1950 йылдан алып «Икенсе биш йыллыҡ» совхозының иген келәтендә пенсияға киткәнсе эшләй. Хаҡлы ялда булып, тыуған Октябрь ҡасабаһында йәшәй (2017 йыл мәғлүмәттәре буйынса).
КПСС ағзаһы була, миҙалдар менән бүләкләнә, улар араһында «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы бар, «Хеҙмәт ветераны» исеменә лайыҡ була.
Ветеран 2018 йылдың 5 майында вафат була.
# Оло Вешка

Оло Вешка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының һул ярына тамағынан 484 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Оло Вешка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035886
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003588
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Башҡортостан (авиакомпания)

ЯСЙ «Башҡортостан» авиакомпанияһы — 2002 йылда Өфө ҡалаһында ойошторолған авиакомпания. Домодедово аэропортынан чартер авиа йөк ташыуҙы тормошҡа ашырыу менән махсуслаша.

# Башҡортостан (авиакомпания)
## Тарихы

Рәсми рәүештә авиакомпания 2006 йылда эшләй башланы. Компания акцияларының 76% хужаһы — VIM Airlines, 24 проценты иһә Башҡортостан хөкүмәтенә эйә. Компанияла 2007 йылдың мартында 101 кеше эшләгән.
2011 йылдың 21 һатай көнө «Көнсығыш Ульяновск» халыҡ-ара аэропортында авиакомпанияның яңы самолёты, Diamond DA-42 MNG, ергә төшкән. Был самолёт Австрияла эшләнгән һәм күп төрлө авиация эштәре башҡарыу өсөн күп функциялы платформа булып һанала.
# Ҡоро Речка (Чичка-Юла ҡушылдығы)

Сухая Речка — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чичка-Юл йылғаһының уң ярына тамағынан 250 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ҡоро Речка (Чичка-Юла ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021605
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202160
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Земледелец (Күмертау)

Земледелец (башҡ. ) — Башҡортостан Республикаһының 1964 йылда Күмертау ҡалаһы составына ингән тораҡ пункт. 1964 йылда Башҡорт АССР-ы Мәләүез районының Подгорный ауыл Советына ҡараған.

# Земледелец (Күмертау)
## Тарихы

1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙан һуң барлыҡҡа килә һәм 1925 йылда Стәрлетамаҡ кантонының Мәләүез улусы территорияһында урыҫтар тарафынан «Земледелец» ширҡәте кеүек нигеҙ һалына. Күршелә шул уҡ йылдарҙа «Ҡырмыҫҡа» ширҡәте ойошторола. Икеһе лә улус үҙәге — Мәләүез ауылынан 20 саҡрым алыҫлыҡта урынлаша. 1925 йылда һәр береһендә 6 ихата иҫәпләнә. Артабан ике ширҡәт тә Земледелец ауылы булараҡ иҫәпкә алына.
1952 йылдың 1 июненә Көйөргәҙе районының Ира ауылында үҙәге менән Подгорный ауыл Советына инә.
1960 йылдың 31 октябрендә Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының № 6-2/159 «Земледелец тораҡ пунктын Көйөргәҙе районының административ-территориаль бүленеше буйынса иҫәп-хисап мәғлүмәттәренән төшөрөп ҡалдырыу тураһындағы» Указы менән иҫәпкә алыу мәғлүмәттәренән төшөрөп ҡалдырыла.
Әммә даими халыҡтың булыуы һәм Күмертауҙың яҡында урынлашыуы 1964 йылда бөтөрөүҙе ғәмәлдән сығарырға һәм Земледелец тораҡ пунктын Күмертау ҡалаһы составына күсерергә мөмкинлек бирә (Башҡортостан Рсепубликаһының административ -территориаль бүленеше тарихы (1708—2001). Документтар һәм материалдар йыйынтығы. Өфө: Китап, 2003. — 536 б. 317 б.ф)
   «Күмертау ҡалаһынан өс километрҙа урынлашҡан Мәләүез районы Подгорный ауыл Советының Земледелец тораҡ пунктында хәҙерге ваҡытта 738 кеше даими йәшәй. Барлыҡ өлкән кешеләр Күмертау ҡалаһының учреждениеларында һәм предприятиеларында эшләй һәм улар тарафынан хеҙмәтләндерелә. Күмертау һәм Мәләүез ҡала советы башҡарма комитеты һәм Земледелец тораҡ пункты халҡының үтенесен иҫәпкә алып, Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы ҡарар итә:
   1. Мәләүез районы Подгорный ауыл Советының Земледелец тораҡ пунктын хеҙмәтсәндәр депутаттарының Күмертау ҡала Советы административ буйһоноуына тапшырырға.
   2. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1960 йылдың 31 октябрендәге № 6-2/159 Указы менән «Земледелец тораҡ пунктын Көйөргәҙе районының административ-территориаль бүленеше буйынса иҫәп-хисап мәғлүмәттәренән төшөрөп ҡалдырыуҙы» ғәмәлгә ашырмаҫҡа

# Земледелец (Күмертау)
## Географик урыны

1952 йылдың 1 июне мәғлүмәттәре буйынса район үҙәге Ермолаевканан 8 км алыҫлыҡта, ауыл Советы Иранан 12 км алыҫлыҡта, яҡындағы Күмертау тимер юл станцияһынан 4 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Земледелец (Күмертау)
## Халҡы

1939—173 кеше; 1959 йылда 738 кеше иҫәпләнә.
# Икенсе Минск килешеүе

Ҡалып:Украинаның көнсығышында конфликт
Минск протоколы (2014) менән бутамаҫҡа.
Минск килешеүен үтәү буйынса саралар комплексы, Икенсе Минск килешеүе — Украинаның көнсығышындағы ҡораллы низағты көйләү маҡсатын ҡуйған документ. 2015 йылдың 11-12 февралендә Минск саммитында көйләү Германия, Франция, Украина һәм Рәсәй етәкселәренең «норманд дүрте» форматында килешелгән һәм Украина, Рәсәй, ОБСЕ һәм танылмаған Донецк һәм Луганск халыҡ республикаһы вәкилдәренән торған Украинаның көнсығышындағы хәлде тыныс юл менән көйләү буйынса контакт төркөмө тарафынан ҡул ҡуйылған. Һуңғараҡ Минск килешеүҙәре БМО Именлек Советының махсус резолюцияһы менән хупланған.
Минск килешеүҙәре төҙөлгәндән алып уларҙың бер пункты ла үтәлмәгән: Рәсәй Украинаны Минск килешеүҙәренең сәйәси өлөшөн хәл итеүгә аяҡ салыуҙа (Донецк һәм Луганск өлкәләренең айырым райондарының үҙенә хас статусын даими нигеҙҙә ҡабул итеүҙе, уны Украина Конституцияһында нығытыуҙы, амнистия үткәреүҙе һәм урындағы һайлауҙарҙы ойоштороуҙы күҙ уңында тотҡан) ғәйепләне, ошо һәм башҡа килешеү пункттарын үтәгәндән һуң ғына Украина хөкүмәтенең Рәсәй-Украинаның тотош сиген контролдә тотоуҙы тергеҙеүҙе талап итте; Украина иһә урындағы һайлауҙар үткәреү һәм был территорияларҙы Украина дәүләте составына кире ҡайтарыу өсөн төп шарт булараҡ хәүефһеҙлек мәсьәләләрен хәл итеү кәрәклегенең (танылмаған республикалар һәм Рәсәй араһында сик өҫтөнән контролде тергеҙеү, украин киң мәғлүмәт саралары һәм сәйәси партияларҙың Донецк һәм Луганск өлкәләрене айырым райондары (ОРДЛО) территорияһына ирекле инеүен тәьмин итеү) өҫтөнлөклө булыуы тураһында белдерә.
Украина, Америка Ҡушма Штаттары һәм Евросоюз Донбастағы ҡораллы низағты Рәсәй яғынан агрессия күренеше тип ҡараны. Рәсәй етәкселеге, Рәсәй, Украина властары һәм танылмаған республикалар араһында аралашсы яҡтарҙың береһе булып торған эске низағ тураһында һүҙ барҙы, тип ныҡышты.
* ↑ Минские соглашения делают вашингтонскими. Киев продвигает альтернативный план для Донбасса // Коммерсантъ, 13.02.2019 (билдәһеҙ). Дата обращения: 18 февраль 2019. Архивировано 7 май 2019 года.
* ↑ «Мирные граждане неоднократно говорили нам, что это не их конфликт». Заместитель главы миссии ОБСЕ на Украине о том, как завершить войну в Донбассе // Газета «Коммерсантъ» № 175 от 26.09.2018 (билдәһеҙ). Дата обращения: 2 март 2019. Архивировано 24 март 2019 года.
* ↑ К проблеме Донбасса подходят миротворчески. Представители России и Украины разошлись во взглядах на формат возможной миссии ООН // Коммерсантъ, 21.09.2017 (билдәһеҙ). Дата обращения: 20 февраль 2019. Архивировано 27 март 2019 года.
* ↑ Донбасс на Манхэттене. Москва и Киев инициировали обсуждение в ООН конфликта на востоке Украины // Газета «Коммерсантъ» № 27 от 14.02.2020 (билдәһеҙ). Дата обращения: 16 февраль 2020. Архивировано 30 октябрь 2020 года.
# Карахта

Карахта — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ненокса йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Карахта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000004750
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000475
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мусака

Мусака (грек. μουσακάς; молд. musaca; әрм. մուսատկա("мусатка"); төр. musakka; көн. слав. мусака/musaka; ғәр. musaqqaʿa) — Балҡан һәм Яҡын Көнсығыш илдәрендә баклажандан әҙерләнгән аш-һыу.

# Мусака
## Һүрәтләү

Грек мусакаһы киләһе ҡатламдарҙан тора: түбәнге ҡатлам — баклажан менән зәйтүн майы, урта ҡатлам — һарыҡ ите менән помидор, һәм өҫкө ҡатламында бешамель соусы. Шулай уҡ мусакаға таш ҡабаҡ, картуф йәки бәшмәк өҫтәргә мөмкин.
Ғәрәп илдәрендә мусака тип помидор, баклажандан әҙерләнгән һалҡын салатты аңлайҙар. Сербия, босний һәм румын халҡында мусаканы әҙерләгәндә, баклажан урынына помидор һалалар.

# Мусака
## Әҙерләү ысулы

Мусака өсөн төп аҙыҡ — баклажан. Уны йыуып, түңәрәкләп ҡырҡып, әсеһе сыҡһын өсөн, төҙ һибәләр. Мусака вегетарианса булмаһа, һарыҡ ите өҫтәлә. Итте йыуып, ит үткәргес аша үткәрәләр. Башҡа компоненттарҙы (һуған, кишер, болғар боросо һ. б.) таҙартып, рецепт буйынса, йышыраҡ түңәрәкләп, ҡырҡалар.

# Мусака
## Этимология

Мусака һүҙе ғәрәпсә musaqqa` («һыуытылған», saqqaʿa — һыуытырға ҡылымынан) тигәнде аңлата, башҡа телдәргә грек теле аша ингән.

# Мусака
## Ҡыҙыҡлы мәғлүмәт

2000 йылда грек режиссёры Панос Коутрас «Нападение гигантской мусаки» фантастик фильмын төшөргән.
# Криволуцкая

Криволуцкая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пасал ҡылымығының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Криволуцкая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200035999
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203599
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Падун (Повалиха ҡушылдығы)

Падун — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Повалиха йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Падун (Повалиха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200001472
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200147
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2