yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ниғмәтуллина Лиана Кәбир ҡыҙы

Ниғмәтуллина Лиана Кәбир ҡыҙы (17 август 1989 йыл) — башҡорт театр артисы һәм режиссёр.

# Ниғмәтуллина Лиана Кәбир ҡыҙы
## Биографияһы

Лиана Кәбир ҡыҙы Ниғмәтуллина 1989 йылдың 17 авгусында Башҡорт АССР-ының Ишембай ҡалаһында тыуған.
2011 йылда Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһын (2015 йылдан Өфө дәүләт сәнғәт институты) тамамлай һәм Салауат башҡорт дәүләт драма театры труппаһына ҡабул ителә.

# Ниғмәтуллина Лиана Кәбир ҡыҙы
## Биографияһы
### Башҡарған ролдәре

* Нәғимә Дәүләтшина — «Ете ҡыҙ» (Н.Асанбаев, 2008 й., ввод 2011 й.)
* Глашатай, палач — «Борон-борон заманда» (М.Бағаев, 2011 й., ввод 2011 й.)
* Көшбикә — «Борон-борон заманда» (М.Бағаев, 2011 й., ввод 2012 й.)
* Һатыусы — «Тылсымлы салма» (С.Кунин, 2009й, ввод 2012 й.)
* Кай — «Снежная королева» (Г. Х. Андерсен, 2004й, ввод 2012 й.)
* Хромка — «Прощай овраг» (К.Сергиенко, 2010 й.)
* Себеш — «Алтын себеш» (В.Орлов, 2011 й.)
* Кинйәбикә — «Ҡыҙҙар килде ауылға» (Н.Ғәйетбай, 2013й, ввод 2014 й.)
* Сәкинә — «Мөхәббәт күле» (М.Бағаев, 2012й, ввод 2014 й.)
* Гөлсөм Мирғәсимова — «Ете ҡыҙ» (Н.Асанбаев, 2008й, ввод 2015 й.)
* Принцесса Буковка — «Дәфтәр илендә» (А.Шабаев, 2013 й.)
* Рэпер — «Game over. Уйын аҙағы» (З.Сөләймәнов, 2014 й.)
* Света — «Ҡыҙын алдым ҡосаҡҡа» (Б.Аппаев, 2014 й.)
* Рая — «Эх, Өфө ҡыҙҙары» (И.Абдуллин, 2015 й.)
* Зөбәйҙә — «Ерҙәштәр» (М.Кәримдең «Ауыл адвокаттары» повесы буйынса А.Федоров инсценировкаһы)
* Тейен — «Бишкә тиклем һанайым» (М.Бартенев, 2016 й.) * Соня — «Шукшин» (В.Шукшин, 2016 й.)
* Дженй Уорзингтон — «№ 13» (Р.Куни, 2017 й.)

# Ниғмәтуллина Лиана Кәбир ҡыҙы
## Биографияһы
### Режиссер булараҡ эштәре

* «Приключения Джека Соловья» — балалар өсөн яңы йыл тамашаһы (2012 й.)
* «Бесәйҙең өйө» — музыкаль әкиәт (С.Маршак, 2013 й.)
* «Новогоднее приключение» — балалар өсөн яңы йыл тамашаһы (2013 й.)
* «Салтан батша тураһында әкиәт» — әкиәт (А.Пушкин, 2014 й.)
* «Новогодний переполох» — балалар өсөн яңы йыл тамашаһы (2014 й.)
* «Өс сусҡа балаһы» — музыкаль әкиәт (З.Сөләймәнов, 2015 й.)
* «Гөлкәйҙең бәхете» — мелодрама (Ш.Шәкүрова, 2015 й.)
* «Золушка» — әкиәт (инсц. Д.Голубецкий, 2017 й.)
# Гренланд диңгеҙе

Гренла́нд диңгеҙе — Гренландия, Исландия, Шпицберген һәм Ян-Майен утрауҙары араһында урынлашҡан Төньяҡ Боҙло океандың өлөшө.
Диңгеҙҙең дөйөм майҙаны — 1 205 000 км², уртаса тәрәнлеге — 1444 м, иң тәрән урыны 5527 м тәшкил итә.
Һыуҙың уртаса температураһы йәйен — 0 °C-тан +6 °C-ҡа, ҡышын — −2 °C-тан +1 °C-ҡа барып етә. Тоҙлолоғо — 32—34‰ (ғәҙәттә ҡышын юғарыраҡ, быға диңгеҙҙә сөсө боҙ барлыҡҡа килеүенә бәйле).
Гренланд диңгеҙенең үҙәк һәм төньяҡ өлөштәре боҙ баҫыуҙарына бай, ә ҡышын ошо урындар тулыһынса боҙ менән ҡаплана, ғәмәлдә был суднолар йөрөүен мөмкин түгел итә.
Гренланд диңгеҙендә планктон һәм бентос күп, был үҙ сиратында төрлө диңгеҙ фаунаһын аҙыҡ менән тәьмин итә. Гренланд диңгеҙенең һөтимәрҙәре бер нисә төр менән күрһәтелгән (тәүге сиратта — гренландия киты, белуха һәм гренландия тюлене).
Ау балыҡтары араһынан треска, сельдь, диңгеҙ алабуғаһы, ҡара палтус, камбала бында тереклек итә.
Диңгеҙ төбө рельефы — Мон һәм Книпович һыу аҫты һырттары, Гренланд-Исланд һикәлтәһе менән сикләнгән ҙур котловина.
Ағымдары — һыуыҡ Көнсығыш Гренландия, йылы Шпицберген.
# Чистюнька (Яма ҡушылдығы)

Чистюнька — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яма йылғаһының һул ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Чистюнька (Яма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200002234
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200223
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Истахри

Әбү Исхаҡ Ибраһим ибн Мөхәммәт әл-Истахри (яҡынса 850—934) — ғәрәп географы.

# Истахри
## Биографияһы

Сығышы менән Истахр ҡалаһынан (Персеполь ҡалаһынан 5 км алыҫлыҡта). Иран буйлап сәйәхәт иткән, Урта, Көньяҡ һәм Көнбайыш Азияның бер нисә илдәрендә булған.
943 һәм 965 йылдар араһында ғәрәпсә география тураһында «Климаттар китабы» әҫәрен яҙа, әҫәр һүрәтләүҙәргә бай, әммә илдәрҙең географик урыны тураһында хата төшөнсә менән яҙылған.
Истахри — «Дәүләттәр юлдары китабы» («Китаб масалик әл-мамалик») исеме аҫтында хеҙмәт авторы. Был хеҙмәт ғәрәп һәм фарсы географтары хеҙмәттәренә йоғонто яһай. Башҡа урта быуаттар географтарының оҡшаш атамалар менән хеҙмәттәре билдәле, атап әйткәндә, Ибн Хордадбехтың («Юлдар һәм илдәр китабы»).
Истахри мосолман илдәре буйлап сәйәхәт итә, ә иленән төньяҡ-көнсығыш тураһында сит кешеләрҙең һүҙҙәренән сығып яҙа, шуға күрә дөрөҫ булмаған мәғлүмәттәр бирә.

# Истахри
## Хеҙмәттәре

* «Сувар әл-акалим» («Климаттар (йәки „өлкәләр“) һүрәттәре».
* Илдәр (дәүләттәр) юлдары китабы
# Чивеля

Чивеля — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Назым йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Чивеля
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051625
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205162
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Олёкминск улусы

Олёкминск улусы (районы) (саха. Өлүөхүмэ улууһа) — Рәсәй Федерацияһының Саха Республикаһында (Яҡутстан) административ-территориаль берәмек (улус йәки район) һәм муниципаль берәмек (муниципаль район)
Административ үҙәге — Олёкминск ҡалаһы.

# Олёкминск улусы
## Географияһы

Яҡутстандың көньяҡ-көнбайышында, Себер платформаһында урынлашҡан, уның күпселек өлөшө эзбиз һәм мергелдән тора. Яҫы таулы рельеф. Күпселек өлөшөн Олёкмо-Старское һәм Чугин яҫы таулығы биләп тора, төньяҡта — Лена яны платоһы, көньяҡта — Удокан һыртының төньяҡ өлөшө. Ғинуарҙың уртаса температураһы −30 °С-тан 35 °С-ҡа тиклем, июль айындағы +12 °С-тан алып +18 °С-ҡа тиклем. Йылына 200 мм-ҙан 300 мм-ға ҡәҙәр яуым-төшөм була. Ҙур йылғаһы — Лена (уның күп һанлы ҡушылдыҡтары, иң ҙурыһы — Олёкма йылғаһы).

# Олёкминск улусы
## Халҡы
### Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса: :
| милләте | кеше | % |
| урыҫтар | 13 284 | 48.2 |
| сахалар | 11 481 | 41.65 |
| эвенктар | 1 064 | 3.86 |
| татарҙар | 621 | 2.25 |
| украиндар | 316 | 1.15 |
| эвендар | 149 | 0.54 |
| башҡалар | 648 | 2.35 |

# Олёкминск улусы
## Муниципаль-территориаль ҡоролошо

Олёкминск районы (улусы), урындағы үҙидаралыҡ сиктәрендә, 23 муниципаль берәмектән, шул иҫәптән 1 ҡала биләмәһе һәм 22 ауыл биләмәһенән (наслег) тора.

# Олёкминск улусы
## Билдәле шәхестәре

* Абагинский Георгиевич Архип — саха совет шағиры
* Кульбертинов Иван Николаевич — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, снайпер
* Габышев Лев Львович — саха совет прозаигы, драматург, тәржемәсе, беренсе саха киносценарисы
# Оло Слоча

Оло Слоча — Рәсәй йылғаһы. Калуга өлкәһе, Смоленск өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Угра йылғаһының уң ярына тамағынан 255 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Оло Слоча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000020774
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002077
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Доткомдар ҡыуығы

Доткомдар ҡыуығы (ингл. Dot-com bubble) — яҡынса 1995—2001 йылдарҙа йәшәгән иҡтисади ҡыуыҡ. Кульминацияһы 2000 йылдың 10 мартында, һатыу-һатып алыуҙар барышында NASDAQ индексы 5132,52 пунктҡа (көндөҙгө пик) етеп, ябылыу мәленә бер ярым тапҡырҙан ашыуға төшкән саҡта була.
Ҡыуыҡ интернет-компанияларҙың (башлыса Американыҡылар) акциялары ныҡ ҡиммәтләнеүе, шулай уҡ күп һанлы яңы интернет-компаниялар барлыҡҡа килеүе һәм иҫке компанияларҙың да XX быуат аҙағына интернет-бизнесҡа йүнәлеш тотоуы арҡаһында хасил була. Интернетты табыш алыу өсөн тәҡдим иткән компанияларҙың акциялары шашып ҡиммәтләнә. Был юғары хаҡтарҙы күп һанлы комментаторҙар һәм иҡтисадсылар аҡлай, «яңы иҡтисад» заманы килеүе тураһында тәҡрарлай. Ғәмәлдә был яңы бизнес-моделдәр һөҙөмтәһеҙ булып сыға, ә башлыса рекламаға һәм ҙур кредиттарға түгелгән аҡсалар банкротланыуҙар тулҡынына, NASDAQ индексының ныҡлы түбәнәйеүенә, сервер компьютерҙары хаҡтарының ишелеүенә килтерә.
Был осорҙоң ахырғы өлөшө киҫкен күтәрелеүҙәр-ишелеүҙәр сиратлашыуынан торһа ла, интернет-бумды 1993 йылда Mosaic веб-браузерын сығарған мәлдән башланған һәм бөтә 90-сы йылдар буйы дауам иткән бөтә донъя селтәрендә интернет-компанияларҙың тотороҡло коммерциаль үҫешенә бәйләйҙәр.
# Талановка (Саянзас ҡушылдығы)

Талановка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Саянзас йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Талановка (Саянзас ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201127
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Үрге Барҙым

Үрге Барҙым (урыҫ. Верхний Бартым) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ирень йылғаһының уң ярына тамағынан 199 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Үрге Барҙым
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013187
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101318
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Табров-Яга

Табров-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Черная йылғаһының уң ярына тамағынан 122 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.

# Табров-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000085682
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008568
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Үрге Яла

Үрге Яла — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юрас йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Үрге Яла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037248
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003724
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Чир

Оло Чир — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Обва йылғаһының һул ярына тамағынан 182 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Оло Чир
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009264
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100926
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Майсыбыҡ

?Майсыбыҡ :
Майсыбыҡ Рассела. :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Баллыбабай сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Ирен сәскәлеләр |
| Суб-ғаилә: | Баллыбабайҙар |
| Ырыу: | Майсыбыҡ |
Латинса исеме :
Phlomis L. :
Синонимы :
Phlomoides Moench :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр |
Майсыбыҡ — ирен сәскәһымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

# Майсыбыҡ
## Таралышы

Яҡынса 100 төрө билдәле, Евразияла таралған. Башҡортостанда сәнскеле майсыбыҡ үҫә. Далала, болондарҙа, ҡоро һәм ташлы битләүҙәрҙә үҫә. Ейәнсура, Көйөргәҙе райондарында осрай.

# Майсыбыҡ
## Ботаник яҙма

Күп йыллыҡ үлән. Һабағы ҡарағусҡыл шәмәхә төҫөндә, төклө, ябай йәки төбөндә тармаҡлы, төҙ, бейеклеге 50—80 см. Тамыр яны япраҡтары оҙонса ланцет йәки ланцет формаһында, оҙон һаплы; һабаҡ япраҡтары оҙонса тар ланцет формаһында, ҡыҫҡа һаплы; ос япраҡтары ланцет, ултырма. Сәскәләре зәңгәрһыу ал төҫтә, ултырма, дөрөҫ төҙөлөшлө түгел, ялған суҡтарҙа. Июнь—июлдә сәскә ата. Емеше — өс ҡырлы сәтләүек, июль—августа өлгөрә. Баллы, декоратив, мал аҙығы үҫемлеге.

# Майсыбыҡ
## Составы

Составында С, В2, Е, К витаминдары, каротиндар, алкалоидтар, дуплау матдәләре, флавоноидтар бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.

# Майсыбыҡ
## Составы
### Таксономия

| | | | тағы 14 ғаилә (согласно Системе APG II) | | | тағы 80 ырыуҙан күберәк | |
| | порядок Баллыбабай сәскәлеләр | | | аҫ ғаилә Баллыбабайҙар | | | |
| | порядок Баллыбабай сәскәлеләр | | | аҫ ғаилә Баллыбабайҙар | | | 100-ҙән артыҡ төр |
| отдел Сәскәлеләр йәки ябыҡ орлоҡлолар | | | ғаилә Ирен сәскәлеләр | | | ырыуы Майсыбыҡ | 100-ҙән артыҡ төр |
| | ещё 44 порядка цветковых растений (согласно Системе APG II) | ещё 44 порядка цветковых растений (согласно Системе APG II) | | тағы ла 7 аҫ ғаилә | тағы ла 7 аҫ ғаилә | | | 100-ҙән артыҡ төр |
# Муниципаль район

Муниципа́ль район йәки муниципаль округ — административ-территориаль берәмек, үҙ эсенә билдәле бер территорияла йәшәгән халыҡты ала. Ул территория тип ҡала, ауыл, ауылдарҙың ҙур булмаған төркөмө йәки ауыл районы атала.

# Муниципаль район
## Рәсәйҙә

Рәсәйҙә муниципаль район — муниципаль берәмектең бер төрө, ҡала, ауыл һәм ауыл ара территорияларын берләштергән урындағы уҙидаралыҡ органдарының формаһы.
Муниципаль райондың административ үҙәге булып урындағы инфраструктура һәм ғәҙәт буйынса билдәләнгән тораҡ пункты һанала. Бында муниципаль берәмектең вәкәләт органы ла урынлаша.
«Муниципаль район» һүҙбәйләнеше 2003 йылдың 6 октябрендә № 131-ФЗ «Рәсәй Федерацияһында урындағы уҙидаралыҡты ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында» федераль законды ҡабул иткәс, барлыҡҡа килә.
# Башнефть-Өфөнефтехим

Башнефть-Өфөнефтехим — Өфө ҡалаһында урынлашҡан нефть эшкәртеү компанияһы.

# Башнефть-Өфөнефтехим
## Продукцияһы

Нефть эшкәртеү күләме 6 млн тонна самаһы (3% күләм тәшкил итә). Бөгөнгө көндә «Өфө нефть эшкәртеү заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә иң табышлыларҙың береһе.
Завод 60-ҡа яҡын продукция, улар араһында — бензин, мазут, авиация яғыулығы, шыйыҡландырылған газ етештерә.

# Башнефть-Өфөнефтехим
## Тарихы

Предприятие 1957 йылдың ноябрендә Черниковка нефть эшкәртеү заводы булараҡ барлыҡҡа килгән.
1962 йылда завод «КПСС-тың XXII съезы исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводы» тип үҙгәртелә.
1993 йылда предприятие акционерҙар йәмғиәтенә әүерелә һәм "Уфанефтехим" исеме ала.
# Каля

Каля — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының һул ярына тамағынан 244 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Каля
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500412110000038923
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003892
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Асҡар

Асҡар — күп мәғәнәле һүҙ.

# Асҡар
## Мәҡәләләр

* Асҡар (Башҡортостан) — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, район үҙәге.
* Асҡар (Ҡурған өлкәһе) — Ҡурған өлкәһенең Әлмән районындағы ауыл.
* Асҡар (Ырымбур өлкәһе) — Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.
# Ҡәҙерғолов Хисаметдин Ғәлләм улы

Ҡәҙерғолов Хисаметдин Ғәлләм улы (рус. Кадыргулов Хисамитдин Галлямович (1902—?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, сержант.

# Ҡәҙерғолов Хисаметдин Ғәлләм улы
## Биографияһы

1904 йылда, хәҙерге административ бүленеш буйынса, Башҡортостандың Көйөргәҙе районы Яҡут ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1942 йылдың декабрендә Көйөргәҙе районы военкоматы тарафанан хәрби хеҙмәткә саҡырыла.
116 гвардия дивизияһының 1943 йылдың 27 сентәбрендәге наградаға тәҡдим ителгән приказында: «Гвардия рядовойы Ҡәҙерғолов Хисаметдин Ғәлләм улы дошман атышы аҫтында кыҙылармеецтарға ваҡытында хат һәм газеталар килтереп торҙо», — тиелгән.

# Ҡәҙерғолов Хисаметдин Ғәлләм улы
## Наградалары

* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (№: 81 от: 27.09.1943)
# Быҙаусы

Быҙаусы (рус. Бызаусы) — Рәсәй, Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районындағы йылға.

# Быҙаусы
## Географияһы

Быҙаусы йылғаһы Ҡыуандыҡ районындағы Ғүмәр ауылынан йыраҡ түгел Яйыҡ ҡушылдығы Һаҡмар йылғаһының уң ярынан барып ҡоя.

# Быҙаусы
## Климаты

Ауылдың климаты, Ҡыуандыҡ районына хас булғанса, уртаса-континенталь. Йыл миҙгелдәре аныҡ айырылып тора. Район буйынса уртаса температура +4,0$^о$С -тән +4,8$^о$С-ҡа тиклем үҙгәрә. Йылдың иң һалҡын айы — ғинуар, уртаса айлыҡ температураһы яҡынса −20,5$^о$С — 35 $^о$С. Атмосфера яуым-төшөмө бер йыл эсендә 300-ҙән алып 450—550 миллиметрға етә, шуның менән бергә күпселек өлөшө яҙғы-йәйге осорға (70 процент самаһы) тура килә. Ҡар япмаһы тотороҡло, уның дауамлылығы уртаса 150 көн тәшкил итә.

# Быҙаусы
## Этимологияһы

Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында гидронимдың башҡорт телендәге быҙау һүҙенә -сы аффиксы ҡушып яһалған тигән аңлатма бирә. Йәғни, быҙау көтөүсеһе, быҙау ҡараусы тигәнде аңлата.
Гидронимдың риүәйәтен дә яҙып алған С. М. Стрельников. Борон был ерҙә быҙау көтөп йөрөгән малай үлеп ҡалған. Уны икенсе көндө ерләргә булғандар. Мәгәр, икенсе көнөнә малай ерләнгән булып сыҡҡан, ҡайҙандыр ҡалҡып сыҡҡан уба аҫтына ҡалған. Убаға ҡағылмаҫҡа булғандар — Аллаһы тәғәләнең бер хикмәте тип ҡабул иткәндәр.
# Сәғитов Салауат Тәлғәт улы

Сәғитов Салауат Тәлғәт улы (22 апрель 1977 йыл) ― муниципаль хеҙмәт, дәүләт һәм юғары мәктәп эшмәкәре, ғалим-социолог. 2010 йылдан Өфө ҡалаһы Киров район хакимиәте башлығы, 2011 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, 2018 йылдан Мифтәхетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры вазифаһын башҡарыусы, 2019 йылдан — ректор. Социология фәндәре кандидаты (2002), доцент. Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (2015), Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2004).

# Сәғитов Салауат Тәлғәт улы
## Биографияһы

Салауат Тәлғәт улы Сәғитов 1977 йылдың 22 апрелендә Өфөлә тыуған.
1999 йылда Өфө дәүләт авиация техник университетын тамамлаған.
1999—2000 йылдарҙа ― Өфө ҡала хакимиәтендә әйҙәүсе белгес.
2000—2003 йылдарҙа ― Өфө ҡала хакимиәтенең мәҙәниәт идаралығы начальнигы урынбаҫары.
2003—2005 йылдарҙа ― Өфө ҡала хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте буйынса комитет рәйесе вазифаһын башҡарыусы, Өфө ҡала хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте буйынса комитет рәйесе.
2006—2008 йылдарҙа ― Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте буйынса комитет рәйесе.
2008—2009 йылдарҙа ― Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте буйынса Дәүләт комитеты рәйесе..
2009—2010 йылдарҙа ― Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте, спорт һәм туризм министры урынбаҫары.
2010—2011 йылдарҙа ― Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Киров районы хакимиәте башлығы.
2011 йылдан ― Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары.

# Сәғитов Салауат Тәлғәт улы
## Ғилми эшмәкәрлеге

40-тан ашыу ғилми хеҙмәт авторы. 2002 йылда «Мәҙәниәт өлкәһендә идара итеү социаль мәсьәлә күҙлегендә» (рус. Управление сферой культуры как социологическая проблема) темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.
Өфө дәүләт авиация техник университетының социология и социаль технологиялар кафедраһы доценты.

# Сәғитов Салауат Тәлғәт улы
## Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре

* Фән һәм техника өлкәһендә дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты (2003).
* Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы менән бүләкләнә (2015).

# Сәғитов Салауат Тәлғәт улы
## Ғәиләһе

* Атаһы — Сәғитов Тәлғәт Ниғмәтулла улы, башҡорт журналисы һәм дәүләт эшмәкәре. 1986—1987 һәм 1997—2001 йылдарҙа Башҡортостандың мәҙәниәт министры.
* Әсәһе — Сәғитова Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы, йырсы, вокал буйынса педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Профессор (2009). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2018), Рәсәй Федерацияһының (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1983). Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге призына республика йәш йырсылар конкурсы лауреаты (1970)..
* Ағаһы — Сәғитов Азамат Тәлғәт улы,
# Пэ-Хэхэ-Се

Пэ-Хэхэ-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пэ-Хэтэ-Яга йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км./Башҡорт википедияһы.//

# Пэ-Хэхэ-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000085880
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008588
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дессау

Дессау (нем. Dessau-Roßlau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2007 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 90507 кеше йәшәй. Майҙаны — 244,62 км². Диңгеҙ кимәленән 60 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 06842-06862 һәм автомобиль коды — DE.