yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ребриха

Ребриха — ҙур ауыл. Рәсәй Федерацияһы Алтай крайы Ребриха районы ауылы, шул уҡ исемдәге райондың административ үҙәге.

# Ребриха
## Социаль сфера

Ауылдың социаль сфераһына: урта мәктәп, махсуслаштырылған коррекция мәктәп-интернат, ике балалар баҡсаһы, район дауаханаһы, поликлиника, 6 дарыухана, Ребриха профессиональ лицейы инә. Шулай уҡ бында Ребриха ауыл балалар сәнғәт мәктәбе, район китапханаһы һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы бар.
Ауылдарҙың ҡайһы бер урамдарында асфальт япмалары бар. Ауыл үҙәгендә өс ҡатлы торлаҡ йорто бар, ләкин ауыл халҡының күпселеге типик бер ғаилә йәшәгән ауыл йортонда көн итә.

# Ребриха
## Иҡтисад

Ауылда лесхоз, май-сыр завод, Ребриха Үҙәк ДСУ филиалы, Ребриха аҙыҡ-түлек компанияһы бар. Касмала йылғаһында районы һыуһаҡлағысы бар, уның күләме яҡынса 1 млн м³, уның һыуы баҫыуҙарға һыу һибеү, халыҡ ялын ойоштороу өсөн файҙаланыла. Касмала йылғаһы дамбаһының оҙонлоғо 200 метрҙан артыҡ.

# Ребриха
## Транспорт

Автобус менән Ребриханан (Подстепной, Паново, Боровлянка, Усть-Мосиха, Ясная Поляна, Рожнев Лог, Клочок һ. б.) ауылдарына һәм Барнаул ҡалаларына барырға мөмкин.. Шәхси һәм йөк такси хеҙмәте эшләй. Яҡындағы тимер юл станцияһы: Ребриха станцияһы — 9 км.

# Ребриха
## Радио

* 101,3 — Радио России / ГТРК Алтай
* 100,8 — Европа плюс — план
* 103,1 — Милицейская волна

# Ребриха
## Телевидение

* 7 ТВ — Беренсе канал
* 10 ТВ — Рәсәйҙәге 1 / ГТРК Алтай
* 21 ТВ — НТВ
* 35 ТВ — 24 Катунь
* 37 ТВ — Матч ТВ
* 32 ТВ — РТРС1
* 34 ТВ — РТРС2

# Ребриха
## Географияһы

Барнаулдан көнбайышҡа табан 110 км алыҫлыҡта урынлашҡан.. Ребриха тимер юл станцияһына тиклем Ребриха 12 км

# Ребриха
## Географияһы
### Климат

Климат Ребриха (1981—2010 йылдарҙа нормалары) :
| Күрһәткестәре | Дек. | Ғин. | Март | Апра. | Май | Июнь | Июль | Авг. | Сена. | Окт. | Нояб. | Февр. | Йыл |
| Абсолют максимум, °C | 7,6 | 6,6 | 14,6 | 31,8 | 37 | 38,9 | 40 | 36,8 | 33,1 | 27,0 | 15,3 | 6,1 | 40 |
| Уртаса температура, °C | -16,1 | -14,8 | -8 | 3,3 | 12,4 | 17,5 | 19,6 | 17,0 | 10,5 | 3,3 | -6,7 | -13,2 | 2,1 |
| Абсолют минимум, °C | -50 | -43,9 | -38,3 | -32,2 | -7,6 | -2,2 | 1,1 | -1,1 | -7 | -26 | -40,5 | -42,3 | -50 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 19 | 16 | 17 | 25 | 38 | 48 | 66 | 47 | 32 | 34 | 32 | 25 | 399 |
| Сығанағы: ФГБУ "ВНИИГМИ-МЦД" 2017 йыл 31 июль архивланған., Сlimatebase.ru (неопра.). 2016 йыл 14 март архивланған. 15 май 2012 йыл. ||||||||||||||

# Ребриха
## Тарих

1779 йылда күрше ауыл крәҫтиәндәре тарафынан нигеҙ һалынған.
Тимер юлына яҡын урынлашҡанлығы ауылдың артабанғы үҫешен тәьмин итә.Ауыл исеме шул исемдәге йылғанан килеп сыҡҡан.

# Ребриха
## Ауыл менән бәйле кешеләр

* Куропятник Дмитрий Григорьевич — Советтар Союзы Геройы, ауылда йәшәй, эшләй һәм ерләнгән
* Зверев Максим Дмитриевич (1896—1996) — билдәле ғалим-зоологһәм яҙыусы-натуралист. Демобилизациянан һуң (1917 й. һуң) ауылда бер нисә йыл урман технигы булып эшләгән.
* Попов Филипп Васильевич (1930—2007) — совет партия һәм дәүләт эшмәкәре, Кемерово өлкә башҡарма комитеты рәйесе (1977-83 йй.), РСФСР-ҙың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры (1983-85 йй.) КПСС-тың Алтай крайкомы беренсе секретары (1985-90 йй.).
# Полуденный Алзас

Полуденный Алзас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Алзас йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Полуденный Алзас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011203
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201120
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Иҙәк

Кесе Иҙәк — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иҙәк йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Кесе Иҙәк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Павловка һыуһаҡлағысынан Шаҡша биҫтәһендәге һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201212111100024046
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102404
- Бассейн коды — 10.01.02.012
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
- ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мултанка

Мултанка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ува йылғаһының уң ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Мултанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039399
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103939
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бурнима

Бурнима — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы/ Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Молмыс йылғаһының һул ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Бурнима
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005089
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100508
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Теләсе

Теләсе — Татарстан Республикаһындағы Теләсе районының үҙәге.
# Клайнмюлинген

Клайнмюлинген (нем. Kleinmühlingen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан .
2005 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 658 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,49 км². Диңгеҙ кимәленән 64 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39221 һәм автомобиль коды — SBK.
# София Адлерспаре

София Адольфина Адлерспаре (швед. Sophie Adlersparre; 6 март 1808 йыл — 23 март 1862 йыл) — Швеция рәссамы.

# София Адлерспаре
## Биографияһы

София Адольфина Адлерспаре 1808 йылдың 6 мартында швед коммунаһы Мёрбюлонгта тыуған. София Адлерспареның атаһы — лютеран дворяны, Аксель Адлерспарре (1763—1838), Эланд утрауҙары губернаторы, әсәһе — Каролина фон Арбин. Ҡыҙҙарының һынлы сәнғәткә ҡыҙыҡһыныуы бала сағынан уҡ күренә. Тәүҙә ҡыҙ һынлы сәнғәткә Эланд утрауына карап һәләкәтенән һуң килеп эләккән рәссам К. Ф. Педерсендан өйрәнгән. 1830 йылда ғаилә Стокгольмға күсеп килгән. София рәссамдар Карл Густав Кварнстремдан (1810—1867), Йохан Густав Сандбергтан һәм Олаф Йохан Седермарктан (1790—1848) художество белеме алған.
1836 йылда беренсе тапҡыр, тәхеткә ултырырға тейешле принцесса, буласаҡ Швеция королеваһы Жозефина Лейхтенбергская уға үҙенең портретын төшөрөргә заказ биргәндән һуң, ул рәссам булараҡ таныла.
Һынлы сәнғәтте өйрәнеү маҡсатында, Адлерспаре Германияға бер нисә сәйәхәт ҡыла. Адлерспар Германия, Франция һәм Италия. 1839—1840 йылдарҙа ул Парижда Леон Коньенан өйрәнә, рәссамдар Карл Вальбом һәм ПерВикенберг менән таныша. Швецияға ҡайтып, ул мәктәп рәсем төшөрөү мәктәбен аса, уның уҡыусылары араһында швед рәссамы Амалия Линдегрен да була.
1845 йылда Швеция королеваһы Софияның Парижда артабанғы уҡыуын түләгән; 1845—1846 йылда ул Дрезденда немец рәссамдары Юхан Кристиан Клаусен Далдә һәм Каспар Давид Фридрихта элекке оҫталарҙың картиналарының күсермәһен эшләргә өйрәнә, туҡтап ҡалды. 1851—1855 йылдарҙа уҡыу һәм Мюнхен, Болонья, Флоренция һәм Рим ҡалаларында туҡтап, унда ла уҡыған, Римдә ул швед һәм немец рәссамдары колонияһы ағзаһы була, рәссам Фридрих Овербек етәкләгән Назарейлылар хәрәкәтендә ҡатнаша. Римдә София Адлерспаре католицизмға күсә (үҙе лютеран ғаиләһенән булған), папа Пий IX портретын яҙа. Уның был йылдарҙағы эштәрендә романтизм һәм рәссам Рафаэлдың тәьҫире тойомлана. София Адлерспаре, Чиголи (Лодовико Карди) «Был — кеше» һәм Маркантонио Франческини «Иосифтың үлеме» кеүек рәссамдарҙың эштәрен дә индереп, билдәле рәссамдарҙың картиналарын күсереп эшләй.
1855 йылда Адлерспаре эштәре Король Һарайында ҡуйылған Швецияға визит яһай.
1862 йылда Адлерспаре Швецияға төпләнеп йәшәргә ҡайта. Унда уға Litteratörernas och Artisternas pensionsförening пенсия тәғәйенләй. Тәүге түләүҙе алғандан һуң күп тә үтмәй, рәссам вафат була.
Хәҙерге ваҡытта София Адольфина Адлерспаре картиналары Стокгольмдағы Швеция Милли музейында («Принцесса Жозефина», 1841; Оскар Беренсе портреты, 1846; Аксель фон Арбин һәм Генриетта", 1858 һ. б.), Крагеһольм замогында һәм шәхси коллекцияларҙа һаҡлана. Король ғаиләһе ағзаларының бер нисә портреты, Пий IX портреты король коллекцияларында һаҡлана.
# 1811 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1811 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1811 MDCCCXI |
| Юлиан стилендә | 1810—1811 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2563—2564 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7319—7320 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5571—5572 ה'תקע"א — ה'תקע"ב |
| Мосолман календары | 1226—1227 |
| Боронғо әрмән календары | 1260 ԹՎ ՌՄԿ |
| Ҡытай календары | 4507—4508 庚午—辛未 белый конь — белая овца |
| Эфиопа календары | 1803—1804 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1867—1868 |
| - Шака самват | 1733—1734 |
| - Кали-юга | 4912—4913 |
| Иран календары | 1189—1190 |
1811 йыл — шишәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Эяла

?Эяла :
Ата ҡош ҡышҡы хәлдә :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Ҡаҙ һымаҡтар |
| Ғаилә: | Өйрәктәр |
| Ырыу: | Эяла |
| Төр: | Эяла |
Латинса исеме :
Clangula hyemalis (Linnaeus, 1758) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 175147 NCBI 197941 |
Эяла, эялла, ияла (Моря́нка) (лат. Clangula hyemalis) — Аллаһы Тәғәләгә зикер әйтеүсе өйрәк.

# Эяла
## Ҡылыҡһырлама

Һуна өйрәктән бәләкәйерәк. Парлашып һәм күмәкләшеп йәшәйҙәр. Ата ҡоштоң икегә айырылып торған ҡара ҡойроғо нәҙек оҙон. Башы, муйыны, түше, арҡаһы һәм ҡанаттары тигеҙ көрәнһыу ҡара. Күҙҙәренең тирәһе, ҡабырғалары һәм ҡорһағы аҡ. Ҡылғойроҡтан башлыса ҡара һәм аҡ төҫтә булыуы менән айырыла.

# Эяла
## Тауышы

Тауышы оҙон, яңғырауыҡлы, алыҫтан «эй-аа-алаа, эй-аа- алаа» һымаҡ ишетелә.

# Эяла
## Йәшәү рәүеше

Тайганың төньяҡ сигендә, тундрала йәшәй, һыу үҫемлектәре һәм бөжәктәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. һирәк осрай. Беҙҙә яҙлы-көҙлө үтеп барышлай ғына туҡтап китәләр. Беҙҙең яҡта ояламай. Ите өсөн аулайҙар.
# Мөҡағали Маҡатаев

Мөҡағали Маҡатаев (Мөхәмәтғәле Сөләймән улы Маҡатаев; ҡаҙ. Мұқағали Мақатаев; 9 февраль 1931 йыл — 27 март 1976 йыл) — ҡаҙаҡ шағиры, яҙыусы һәм тәржемәсе.

# Мөҡағали Маҡатаев
## Биографияһы

Мөҡағали Маҡатаев 1931 йылдың 9 февралендә Ҡаҙаҡ Автономиялы Социалистик Совет Республикаһының Алматы өлкәһе Нарынҡол районы Ҡараһаҙ ауылында тыуған.
1952—1969 йылдарда Ҡаҙаҡ радиоһында диктор булып, «Советтік шекара» (Советтик сик), «Социалистік Қазақстан» (Социалистик Ҡаҙағстан), «Мәдениет және тұрмыс» (Мәҙәниәт һәм тормош) гәзиттәрендә һәм «Жұлдыз» (Йондоҙ) журналында хеҙмәт итте. 1970 йылдан алып Ҡаҙағстан Яҙыусылар берләшмәһе ағзаһы.
Мөҡағали Маҡатаевтың әҫәрҙәре 1948 йылда баҫыла башлай. «Апассионата» (1962) поэмаһы менән наҡлы танылыу ала. Уильям Шекспирҙың сонеттарын, Уолт Уитмендың шиғырҙарын, Данте Алигьериның «Илаһи комедия»һын ҡаҙаҡ теленә тәржемә итә.
Маҡатаев 1976 йылның 27 мартында Алматы ҡалаһында вафат була. 1999 йылда Ҡаҙағстан хөкүмәте Ҡаҙағстан Республикаһының Дәүләт бүләген тапшыра.
# Глинденберг

Глинденберг (нем. Glindenberg) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1346 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,41 км². Диңгеҙ кимәленән 39 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39326 һәм автомобиль коды — BK.
# Чурчипыль-Кы

Чурчипыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Худосей йылғаһының уң ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Чурчипыль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069183
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306918
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Иноковка

Иноковка — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ворона йылғаһының уң ярына тамағынан 267 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Иноковка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ворона. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200212107000006649
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000664
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Борай ихтилалы

Борай ихтилалы — 1918 йылда Бөрө өйәҙе халҡының большевиктарға ҡаршы ҡораллы күтәрелеше.

# Борай ихтилалы
## Тарих

1917 йылда 21 декабрендә Өфө губернаһы аҙыҡ‑түлек комитетының «Артыҡ игенде мәжбүри тапшырыу тураһында» ҡарарын үтәүсе аҙыҡ‑түлек отрядтары эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә тыуа. Ихтилалға Сәхипзада Мәҡсүтов һәм сауҙагәр Шәрәфетдин Хәмитов етәкселек итә. Ҡатнашыусыларҙың төп өлөшөн башҡорт крәҫтиәндәре тәшкил итә. 1918 йылда март уртаһында Борай ауылы кешеләре Борай улус советы ағзаларын ҡулға ала, Башҡортостан автономияһы составында 8 улустан торған Борай башҡорт кантонын ойоштороу тураһында иғлан итә, үҙидара орган — Борай башҡорт милли советын төҙөй, «большевиктарға ҡаршы» ҡораллы отряд ойоштора һәм, теләктәшлеккә саҡырып, күрше улустарға агитаторҙар ебәрә. Крәҫтиәндәр Рәсәйҙең үҙәк губерналарына ебәреү өсөн әҙерләнгән 30 мең ташыу иген һалынған келәттәрҙе баҫып ала. Бөрө ҡалаһына килгән Ҡыҙыл гвардия отрядтарына ҡораллы ҡаршылыҡ күрһәтелә. 27 мартҡа ҡараған төндә Өфөнән килгән Ҡыҙыл гвардия отряды ҡаршылыҡһыҙ Борайға инә һәм совет власын тергеҙә. Улус кулактарына штраф (1,5 млн һум) һалына.
# Стырша

Стырша — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рудня йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Стырша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038123
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003812
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Поляктар йорто

Поляктар йорто (Ляхович йорто) — Минск ҡалаһында XIX быуат аҙағындағы тарихи бина, архитектура ҡомартҡыһы (номеры 712Г000145). Адресы: Мясников урамы, 76-сы йорт, Мясников майҙанында.

# Поляктар йорто
## Тарихы

Бина килем йорто булараҡ XIX быуат аҙағында төҙөлгән (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — 1903 йылда). Хужаһы Вениамин Элевич (Ильич) һәм Перла Поляк. 1904 йылда йорт Казимир Адольфович Ляховичҡа, аҙаҡ йәһүд үҙәк хәйриә йәмғиәтенә күсә. Был ваҡытта унда 7- се ҡатын-ҡыҙҙар училищеһы һәм 5-се бер синыфлы мәхәллә училищеһы, ә һуңғараҡ — 3-сө йәһүд ҡатын-ҡыҙҙар училищеһы урынлаша. Октябрь революцияһынан һуң мансардаһы торлаҡ итеп бирелә, унда 1939 йылға тиклем яҙыусы Янка Мавр йәшәй. Беренсе һәм икенсе ҡатында 31-се урта мәктәбе урынлаша. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң торлаҡ йорт була, БССР Мәғариф министрлығы ҡарамағына күсә. 1990—1998 йылдарҙа йорт реконструкциялана һәм уға ике ҡат өҫтәлеп төҙөлә.

# Поляктар йорто
## Архитектураһы

Бина эклектика стилендә төҙөлгән. Төп фасады симметриялы композицияға эйә. Йәйәгә оҡшаған фронтон менән мезонины, өслө тәҙрә һәм суйындан ҡойолған семәрле рәшәткәле балконы менән айырылып тора. Икенсе ҡат тәҙрәләре ярым түңәрәк формала, ҡалғандары тура мөйөшлө. Фасадтарын ике кәрниз бүлкәте һәм ионик ордерының пилястралары биҙәй.
# Нанометр

Наноме́тр (нм, nm) — метр системаһында оҙонлоҡ үлсәү беремеге, метрҙың миллиондан бер өлөшө (йәғни 10⁻⁹ метр). Элекке исеме — миллимикрон (10⁻³ микрона; ммк, μm). Нанометр нанотехнологияла үлсәү берәмеге.
* Был үлсәү берәмектәре тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Ҡайынтүш мәктәбе (Бөрйән районы)

Ҡайынтүш мәктәбе — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауыл советы биләмәһендәге уҡыу йорто. Адресы: Иҫке Собханғол аулы, Ҡыҙыл таш урамы, 16

# Ҡайынтүш мәктәбе (Бөрйән районы)
## Тарихы

Ҡайынтүш әҙ комплектлы башланғыс мәктәбе үҙ ишектәрен 1985 йылдың авгусында аса. Уҡыусылары — Иҫке Собханғол ауылының үрге осо балалары. Мәктәп асыу инициаторы һәм беренсе мөдире — Нурдәүләтова З. Д. Тәүге уҡытыусылары: Нурдәүләтова З. Д. һәм Йәнбирҙина Т. Б. 1992 йылда Ҡайынтүш тулы булмаған урта мәктәбе итеп үҙгәртелә. Мәктәп директоры итеп Хәлиуллин Урал Шәриф улы тәғәйенләнә. 1998 йылда мәктәп Ҡайынтүш башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһына әүерелә. Етәксеһе — Иманғолова Айгөл Роберт ҡыҙы.

# Ҡайынтүш мәктәбе (Бөрйән районы)
## Етәкселәре

* Нурдәүләтова З. Д.
* Хәлиуллин Урал Шәриф улы.
* Хоҙайбирҙин Нияз Әҙеһәм улы
* Иманғолова Айгөл Роберт ҡыҙы
* Айытбаева Ф. У.
* Шәкирова Г. И. (2008—2010)
* Йәнбирҙина Т. Б. (2011—2012)
* Ырыҫбаева Илүзә Зиннур ҡыҙы (2013—2016) (ҡара:Ғәлиәкбәр мәктәбе уҡытыусылары)
* Йәмилова А. М. (2017 йылдан)

# Ҡайынтүш мәктәбе (Бөрйән районы)
## Уҡытыусылары

* Ҡаһарманова Зөлфиә Ғәбит ҡыҙы — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы, уҡытыусы-методист
* Кинйәкәйева Гүзәл Рәхимйән ҡыҙы — Башҡортостан Республикаһы мәғариф алдынғыһы
* Хәсәнова Л. М.
* Заманова Г. Х.

# Ҡайынтүш мәктәбе (Бөрйән районы)
## Тамамлаусы уҡыусылары

Ҡайынтүш мәктәбен 450-нән ашыу уҡыусы тамамлай.

# Ҡайынтүш мәктәбе (Бөрйән районы)
## Тамамлаусы уҡыусылары
### Улар араһында

* Фәтҡуллин Илмир Фәнил улы
* Иманғолов Илнур Таһир улы
* Зәйнуллин Р. Р.
* Зәйнуллина Д. Р. — табиб-кардиолог
* Азангулов Денис Зиннәт улы
* Гизәтуллин Айгиз Гранит улы — Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы, опера йырсыһы
# Иҫке Борма

Иҫке Борма (рус. Cтарая Бурминка) — бөткән ауыл. Башҡортостандың Асҡын районы Борма ауыл Советы биләмәһәнә ингән. 1986 йылда ауылдар исемлегенән алынған.

# Иҫке Борма
## Географик урыны

Башҡортостандың Асҡын районында Борма йылғаһы тамағы тирәһендә Төй йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан.

# Иҫке Борма
## Тарихы

«Генеалогия и архивы» сайтындағы мәғлүмәттәргә ярашлы, 1784, 1786 йылдарҙағы карталарҙа Үрге Борма, Урта Борма, Иҫке Борма ауылдарын күреп була. Уларҙың нигеҙләү ваҡыты билдәһеҙ. Аҫаба башҡорт ерҙәренә 1784 йылға тиклем Рязань губернаһы Александр Невский районындағы Бурминка ауылынан күсенгәндәр, күрәһең. Бурминка ауылы атамаһының ике версияһы бар: 1. Алпауыт Бурмин фамилияһынан алынған 2. Буря миновала һүҙбәйләнешенән килеп сыҡҡан, сөнки Рязандәге Бурминка ауылы башҡа ауылдарҙан айырмалы рәүештә дауыл ваҡытында имен тороп ҡалған. Элекке төйәктәрендә ошо уҡ исемле йылға ла булыуы билдәле. Асҡын районындағы Борма йылғаһының боронғо исеме асыҡланмаған. XIX быуаттың икенсе яртыһында Иҫке Борма ауылы Өфө губернаһы Бөрө өйәҙенең 1-се станы составына инә. 1870 йылғы мәғлүмәттәргә ярашлы, Иҫке Бормала 31 йортта 154 кеше йәшәгән, шул иҫәптән 74 ир-ат, 80 ҡатын-ҡыҙ. Күпселеге — урыҫтар. Төп шөғөлдәре — умартасылыҡ.
1920 йылдарҙа Иҫке Борма ауылы Бөрө кантоны Асҡын улусы составына инә. 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда 66 йортта 340 кеше йәшәй, шул иҫәптән 150 ир-ат, 190 ҡатын-ҡыҙ, башлыса — урыҫтар. 1952 йылда Иҫке Борма ауылы Яңы Борма ауылы менән бер рәттән Гордин ауыл Советына инә. 1969 йылғы мәғлүмәттәргә ярашлы, Борма ауыл Советы составындағы Иҫке Бормала 141 кеше йәшәй; өҫтөнлөклө милләт — рус. 1972 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, Иҫке Борма ауылында урыҫтар йәшәгәне күрһәтелә.
Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1986 йылдың 12 декабрендәге « Ҡайһы бер тораҡ пункттарҙың иҫәп мәғлүмәттәрен юҡҡа сығарыутураһында» тигән Н 6-2/396-сы Указына ярашлы бөтөрөлә.

# Иҫке Борма
## Географик урыны

* ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Яңы Борма): 2 км,
* район үҙәгенә тиклем (Асҡын): 6 км,
* яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем (Щучье Озеро): 42 км.
# Кожемякина Валентина Яковлевна

Кожемякина Валентина Яковлевна (1936) — совет ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Кожемякина Валентина Яковлевна
## Биографияһы

Валентина Яковлевна Кожемякина 1936 йылдың 20 июнендә Новосибирск өлкәһендә тыуған.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында колхоз фермаһында һауынсы булып эшләй. 1953 йылда ғаиләһе Кубанға күсеп килә, ҡыҙ урман хужалығына урман киҫеүсе булып эшкә урынлаша. 1955 йылдың июнендә Вардан ҡасабаһында «Черноморец» совхозының һөт фермаһында һауынсы булып эшләй башлай. Тиҙҙән Валентина Яковлевна совхозының, ә аҙаҡ — Сочи ҡалаһы Лазаревский районының алдынғы һауынсыһы була. 1960 йылдар башында Сочи «Овощепром» тресының «Черноморец» совхозы фермаһының иң алдынғы һауынсылар иҫәбенә инә
1970 йылда ул һәр һыйырҙан 6000 килограмдан ашыу һөт һауа, 1976 йылда — 6021 килограмм, 1979 йылда — 6346 килограмм һөт һауып ала. 1980 йылда үҙ төркөмөндәге һәр һыйырҙан Валентина Кожемякина 7118 килограмм һөт һауып алып, СССР-ҙа иң яҡшы һауынсыларҙың береһе була.
СССР Юғары Советы Президиумының 1982 йылдың 12 мартындағы Указы менән 1981 йылда етештереүҙе арттырыу буйынса социалистик йөкләмәләрҙе үтәүҙә һәм дәүләткә иген һәм ауыл хужалығының башҡа продукттарын һатыуҙа күрһәткән хеҙмәт батырлығы өсөн Кожемякина Валентина Яковлевнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Производство менән бер рәттән, йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә, — халыҡ депутаттарының Сочи ҡала советы депутаты итеп һайлана.
Пенсияға сыға, хаҡлы ялда булып Сочи ҡалаһының Вардан биҫтәһендә йәшәй. Сочи ветерандар ойошмаһының ижтимағи эшмәкәрлегендә ҡатнаша, йәштәр менән йыш осраша.

# Кожемякина Валентина Яковлевна
## Ҡаҙаныштары

* Икенсе Ленин ордены (12.03.1982), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (06.09.1973) һәм миҙалдар менән бүләкләнә .
* СССР халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә ҡатнаша, ВДНХ-ның алтын миҙалы һәм «Москвич» автомобиле менән бүләкләнә.
* Кубандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1996).
* Ғүмерлек исемле пенсияға лайыҡ була.