yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Неня

Неня — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бия йылғаһының уң ярына тамағынан 92 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 185 км.

# Неня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100001042
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100104
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Разбойка

Разбойка — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Донгуз йылғаһының һул ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Разбойка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы бассейны (Рәсәй булеге) Һаҡмар йылғаһынан түбәнерәк, Илек йылғаһын керетмәй. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010001012112200007221
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200722
* Бассейн коды — 12.01.00.010
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Үрге Олёнка

Үрге Олёнка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Олёнка йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Үрге Олёнка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200025616
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202561
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Глухой Кожух

Глухой Кожух — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кожух (Оло Кожух)йылғаһының уң ярына тамағынан 118 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Глухой Кожух
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018354
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201835
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гробенгеройт

Гробенгеройт (нем. Grobengereuth) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 226 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,65 км². Диңгеҙ кимәленән 470 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7389 һәм автомобиль коды — SOK.
# Луйга

Луйга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волюга йылғаһының һул ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Луйга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030349
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003034
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мокрая Ельшанка

Мокрая Ельшанка — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртек йылғаһының һул ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Мокрая Ельшанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы бассейны (Рәсәй булеге) Һаҡмар йылғаһынан түбәнерәк, Илек йылғаһын керетмәй. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010001012112200009935
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200993
* Бассейн коды — 12.01.00.010
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Куяган

Куяган — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Песчаная йылғаһының һул ярына тамағынан 164 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Куяган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008023
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100802
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вихмар

Вихмар (нем. Wichmar) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 231 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,38 км². Диңгеҙ кимәленән 140 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7774 һәм автомобиль коды — SHK.
# Юпитер (мифология)

Юпи́тер (лат. Iupiter) — боронғо рим мифологияһында рим мифологияһында иң юғары илаһ, бар илаһтарҙың атаһы, күккә, көндөҙгө яҡтылыҡҡа, йәшенгә идара итә. Сатурн һәм Опаның өсөнсө улы. Ағаһы Плутон, Нептун, Церера һәм Вести. Ҡатыны Юнона алиһә, үҙенең ҡыҙ туғаны. Боронғо грек мифологияһына ярашлы - Зевс; өлөшләтә шулай уҡ боронғо этруск мифологияһындағы Тинияға тап килә. Юпитерҙы убалар, тауҙар түбәһендәге таш рәүешендә күреп табынғандар. Тулы ай ваҡыты көндәре уға арналған — ид.
Юпитер ҡорамы Капитолий убаһында торған, унда Юпитер менән бергә, Римдең өс төп илаһы Юнона һәм Минерва ла (Капитолий триадаһы) булған.

# Юпитер (мифология)
## Этимология

«Юпитер» (лат. Iupiter Iovi-/Iove-) архаик латин теленән килеп сыҡҡан (Iovis pater/Diēspiter), праиндоевропа мифологияһына барып тоташа, ул көндөҙгө яҡтылыҡ илаһы булып һаналған. Һинд-европа халыҡтары илаһтары : гректа Зевс (Ζεύς), боронғо һиндтә Дьяус пита (санскр. Dyáus Pitā, иллирий телендә Dei-pátrous һәм башҡалар

# Юпитер (мифология)
## Юпитер илаһтың төрлө рәүеше

Юпитер функциялары күп төрлө булып, урындағы италий илаһтарының бер нисә үҙ аллы һыҙаттар бергә йыйған.
* Юпитер Тонанс (Iuppiter Tonans) (күкрәүсе) — ямғыр ебәреү, йәшен йәшнәтеү;
* Юпитер Фульгур (Iuppiter Fulgur) (ялағайлы, ялтыраусы) — йәшен ебәреү ;
* Рим дәүләт культында Юпитер «Максимус Сотер Оптимус» (Optimus Maximus Soter) тип аталған («Иң яҡшы, Иң Бөйөк Ҡотҡарыусы»);
* Юпитер Виктор (Iuppiter Victor) — еңеү биреү;
* * Юпитер Лациарис (Iuppiter Latiaris) — латин ҡәбиләләре берләштереүсе илаһ;
* Сәсеү алдынан Юпитер Дапалисҡа (Iuppiter Dapalis) ҡорбан килтерелгән, ул игенселекте уны ҡурсалаусы һаналған, уға йөҙөм йыйғанда — виналий байрамы арналған, тип тоғролоҡ анты гаранты һаналған;
* Юпитер Терминус (Iuppiter Terminus) — ил сиктәрен һаҡлаған;
* Юпитер Либертас (Iuppiter Libertas) — азатлыҡ һаҡсыһы;
* Юпитер Феретриус (Iuppiter Feretrius) — һуғышы һәм еңеү илаһы, триумф йолалары уның менән бәйле. Еңп сыҡҡан полководец Капитолийға бара, унда Юпитерға ғәнимәт малдан ҡорбан килтерелгән һәм уның һыны аяҡ аҫтына лавр веногы һалынған.
M. Volteius осоронда Капитолий Юпитеры ҡорамы һүрәте беҙҙең эраға тиклем 75 йыл элек денарий аҡсаһында төшөрөлгән
Юпитер илаһ исеме менән Ҡояш системаһындағы бишенсе планета аталған.
# Середенка

Середенка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Векса йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Середенка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000011789
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001178
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Кумина

Оло Кумина — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Асовка йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Оло Кумина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012975
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101297
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шунга (Рутка ҡушылдығы)

Шунга — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Рутка йылғаһының һул ярына тамағынан 96 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Шунга (Рутка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000044010
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004401
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Абрикосов Алексей Алексеевич

Абрикосов Алексей Алексеевич (25 июнь 1928 йыл — 29 март 2017 йыл, Пало-Алто, АҠШ) — СССР, Рәсәй һәм Америка физик-теоретигы. Физика буйынса Нобель премияһы лауреаты (2003 йыл, Виталий Гинзбург һәм Леггет Энтони менән бергә).
Рәсәй Фәндәр академияһы академигы (1987 йылдан СССР Фәндәр академияһы академигы, 1964 йылдан — мөхбир ағзаһы), физика-математика фәндәре докторы. АҠШ Милли фәндәр академияһы ағзаһы (2000), Лондон король йәмғиәтенең сит ил ағзаһы(2001).

# Абрикосов Алексей Алексеевич
## Биографияһы

Алексей Алексеевич Абрикосов 1928 йылдың 25 июнендә Мәскәүҙә билдәле патологоанатомдар — Мәскәү университеты (1930 йылдан алып — Беренсе Мәскәү медицина институты) медицина факультетының патологик анатомия кафедраһы мөдире, академик Алексей Иванович Абрикосов һәм кафедра ассистенты, патологоанатомия бүлеге мөдире һәм Кремль дауаханаһының баш прозекторы Фани Давидовна Вульф (1895—1965) ғаиләһендә тыуа.
1943 йылда мәктәпте тамамлағандан һуң МЭИ-ға уҡырға инә һәм энерготехниканы өйрәнә башлай, әммә 1945 йылда Мәскәү дәүләт университетына физиканы өйрәнергә күсә. Уның физика уҡытыусыһы Л. Д. Ландау була. Алексей уға 19 йәшендә «теоретик минимумды» тапшыра, 1948 йылда уҡыу йортон отличие менән тамамлай. Ландау Л. Д. етәкселегендә «Термическая диффузия в полностью и частично ионизированных плазмах» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҙа һәм уны Мәскәүҙә Физика проблемалары институтында 1951 йылда яҡлай. Шул уҡ ваҡытта ата-әсәһе табип-ҡоротҡостар кампанияһына ҡаршы алып барылған эш буйынса Кремль дауаханаһынан эштән бушатыла.
1951—1965 йылдарҙа Физика проблемалары институтында эшләй. 1955 йылда (27 йәшендә) юғары энергияларҙа квант электродинамикаһы темаһы буйынса докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.
1965—1988 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Л. Д. Ландау исемендәге Теоретик физика иснтитутында булып эшләй.
1975 йылда — Лозанна университетының почетлы докторы.
1991—1988 йылдарҙа Троицкиҙа Юғары баҫым физикаһы институтын директоры.
# Комаров Владимир Николаевич (өлкә башҡарма комитеты рәйесе)

Комаров Владимир Николаевич (1911 йыл — 30 декабрь 1974 йыл) — совет партия һәм дәүләт эшмәкәре, Амур өлкә башҡарма комитеты рәйесе (1956—1960).

# Комаров Владимир Николаевич (өлкә башҡарма комитеты рәйесе)
## Биографияһы

1930 йылдан ВКП(б) ағзаһы. 1941 йылда ауыл хужалығы техникумын, 1954 йылда — ВКП(б) — КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы юғары партия мәктәбен тамамлай.
1930 йылдан алып 1951 йылға тиклем Башҡорт АССР-ында агроном, зоотехник, район ер бүлеге мөдире, хеҙмәтсәндәр депутаттары район Советы башҡарма комитеты рәйесе булып эшләй. Бер нисә йыл дауамында КПСС-тың район комитетының беренсе секретары итеп һайлана.
* 1951—1954 йылдарҙа — Башҡорт АССР-ы ауыл хужалығы министры урынбаҫары,
* 1954—1956 йылдарҙа — КПСС Үҙәк Комитеты аппаратында,
* 1956—1960 йылдарҙа — Амур өлкә советы башҡарма комитеты рәйесе,
* 1968—1974 йылдарҙа — Башҡорт АССР-ының статистика идаралығы начальнигы.

# Комаров Владимир Николаевич (өлкә башҡарма комитеты рәйесе)
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
* «Почёт Билдәһе» ордены;
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәт өсөн» миҙалы,
* «Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергән өсөн» миҙалы.
* «Ауыл хужалығы алдынғыһы» — СССР ауыл хужалығы министрлығының тамғаһы.
# Ясный ҡала округы

Я́сный ҡала округы — Ырымбур өлкәһе ҡала округы.
Округ 2016 йылда ойошторола. Ҡала округында «Ясный» хәрби полигон-космодром урынлашҡан. «Днепр» программа буйынса ракеталарҙы осоралар.
Шулай уҡ районда ябыҡ ҡала (ЗАТО) Комаровский һәм хәрби аэродром Ясный» урынлашҡандар.

# Ясный ҡала округы
## Ҡоролош

* Ясный ҡ.
* Акжар ауыл советы
* Веселовский ауыл советы
* Еленовский ауыл советы
* Комаровский ауыл советы
* Кумак ауыл советы
* Новосельский ауыл советы
# Мораҙым тораһы һәм яҙыуы

Мораҙым тораһы һәм яҙыуы (рус. Мурадымовская стоянка и писаница ) - Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы Мораҙым ауылынан (3‑сө Юлдыбай) йыраҡ түгел урынлашҡан. археологик ҡомартҡы.

# Мораҙым тораһы һәм яҙыуы
## Тасуирламаһы
### Урынлашыуы

Мораҙым тораһы һәм яҙыуы Мораҙым тарлауығы тәбиғи паркы биләмәһендә 3‑сө Юлдыбай (Мораҙым) ауылы янында табылған.Улар Мораҙым тарлауығында, Һаҡмар йылғаһының Оло Эйек ҡушылдығы буйында, йылғаның уң ярында йылға кимәленән 102 м бейеклектә урынлашҡан. Тора Күгәрсен мәмерйәһендә (1‑се Мораҙым) ҡоролған булған. Ул коридор булып эскә инеп киткән, оҙонлоғо 69 м.

# Мораҙым тораһы һәм яҙыуы
## Тасуирламаһы
### Табылдыҡтар

Тора урынында 49,5 м² ер ҡаҙылған. Тупраҡта хайуан һөйәктәре, саҡматаш ярғыстар, бысаҡҡа оҡшаш пластиналар, ҡырғыс табылған.
Мораҙым яҙыуы 1984 йылда Иҫке Мораҙым мәмерйәһендә (2‑се Мораҙым) табыла. Ул да коридор рәүешле мәмерйә эсенә инеп киткән, оҙонлоғо яҡынса 210 м. Мәмерйә ауыҙынан уңдараҡ 60 м алыҫлыҡта иҙәненән 1,5—2 м бейеклектә урынлашҡан. Кеше һыны рәүешендәге 3 төркөм һындарҙан тора. Уларҙың 2‑һе аҫта, 6‑һы диуар уртаһында, 3‑һө - берәмләп. Һүрәттәр ҡыҙыл охра менән төшөрөлгән, дөйөм майҙаны 1×2 м. Табылдыҡтар таш быуат дәүерендә Көньяҡ Урал халҡының мәмерйәләрҙе табыныу урыны итеп файҙаланыуын күрһәтә.

# Мораҙым тораһы һәм яҙыуы
## Тасуирламаһы
### Асыш яһаусылар

Ҡомартҡы 1942 йылда Н.А.Преображенский тарафынан асыла, 1960 йылда совет археологы, таш һәм бронза быуаттар буйынса күренекле белгес, тарих фәндәре докторы О.Н.Бадер өйрәнә. Ул 1960—1970‑се йылдарҙа Башҡортостанда палеолит—иртә тимер быуат ҡомартҡыларын, шул иҫәптән Мораҙым тораһы һәм яҙыуын, Урта Түбә, Шүлгәнташ һәм башҡаларҙы өйрәнергә килгән була, Көньяҡ Урал һәм Түбәнге Кама археологик экспедицияларына етәкселек итә.
# Сусҡа селәүсене

Сусҡа селәүсене, йәки энәбаш селәүсендәр (лат. Acanthocephala, рус. Скре́бни, колючеголо́вые че́рви) — кешеләрҙең һәм умыртҡалы хайуандарҙың эсәк буйҙарынҙда паразит булып йәшәй торған селәүсендәр; сағыштырмаса ҙур селәүсен кеүек организмдарҙы берләштергән умыртҡаһыҙ хайуандарҙың беренсел ауыҙлылар төркөмө. Был таксондың барлыҡ вәкилдәре һыу һәм ер хайуандарының паразиты булып тора, ҡыҫала һымаҡтар һәм бөжәктәр күсереүсе хужа организм булып торалар. 1150 төрө билдәле.
# Шкуратова Зинаида Фёдоровна

Шкуратова Зинаида Федоровна (28 ғинуар 1924 йыл) — фронт шәфҡәт туташы, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һуғыш яланынан Ҡыҙыл Армияның 120-нән ашыу яраланған яугирын алып сыға һәм 3 меңдән ашыу һалдат һәм офицерға медицина ярҙамы күрһәтә. Орден һәм миҙалдар менән бүләкләнә.

# Шкуратова Зинаида Фёдоровна
## Биографияһы

Зинаида Федоровна Шкуратова 1924 йылдың 28 ғинуарында Куйбышев өлкәһенең Кинель ҡалаһында тыуған. 13-сө мәктәптә белем ала. Комсомолға ингәс, 1940 йылдың ҡышҡы каникулында санитар поездда башҡа ҡыҙҙар менән бергә Выборг эргәһенә совет-фин һуғышында яраланған яугирҙарҙы госпиталгә оҙатып барыу өсөн һуғыш яланына ебәрелә. Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда Зинаидаға 17 йәш була һәм ул үҙ теләге менән район военкоматына барып, Куйбышев ҡалаһына шәфҡәт туташтары әҙерләү тиҙләтелгән курстарына 4,5 айға уҡырға ебәрелә. Зина Шкуратова госпиталдәрҙә медицина практикаһын «Михаил Ломоносов» теплоход-госпиталендә үтә. Медицина шәфҡәт туташтары курсын тамамлағандан һуң фронтҡа ебәрелә. 1943 йылдың ғинуарында ант ҡабул итә һәм 69-сы армияның уҡсылар батальоны менән бергә Харьков янына ебәрелә. Харьков янында ҡаты, ҡан ҡойғос һуғыштар бара, нескә генә Зинаида яу яланынан ут һәм снарядтар ямғыры аҫтынан ярылған яугирҙәрҙе алып сыға, улар: а медицина ярҙамы күрһәтә. Зинаида Федоровна Калинин, Воронеж, Көньяҡ-Көнбайыш, Үҙәк һәм 1-се Белоруссия фронттары алыш алып барған урындарҙа медсестра була. Курск һуғышы тамамланып барғандағы бер алышта яу яланында яралыны бәйләгән ваҡытта яҡында ғына немец снаряд ярылып, контузия ала. Ялан госпиталендә оҙаҡ дауаланғандан һуң фронтта 3-сө армияның медицина ротаһы составында була, Украинаны азат итеүҙә ҡатнаша. Еңнүҙе Берлинда ҡаршылай, Рейхстаг стенаһына: «Волганан старшина Шкуратова» тип яҙып ҡалдыра.
Старшина Зинаида Федоровна Шкуратова яу яланынан 120-нән ашыу яралыны алып сыға, Ҡыҙыл Армияның 3 меңдән ашыу һалдат һәм офицерына медицина ярҙамы күрһәтә.
Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғас, Германияла хеҙмәт итә, алты йыл Магдебургтың совет һалдаттары һәм офицерҙары дауаланған1408-се армия госпиталендә эшләй. Һуңынан тыуған ҡалаһы Куйбышевҡа ҡайта, фельдшер-акушерҙар мәктәбен тамамлап, оҙаҡ йылдар Красноглинск районында төрлө медицина учреждениеларында эшләй. Һуңынан 10 йыл самаһы ведомствонан тыш һаҡта хеҙмәт итә, Зинаида Федоровна хаҡлы ялға милиция сержанты дәрәжәһендә китә.
Бер нисә йыл элек Зинаида Федоровна шундай йөкмәткеле рәхмәт хаты ала: «Мин һеҙ 1943 йылда Харьков өсөн барған алыштарҙан алып сыҡҡан яралы капитан Леонид Михайлович Селяковтың ейәне. Рәхмәт. Павел». Капитаны Леонид Михайлович Селяков Зинаида Федоровнаға арнап шиғыр яҙа.
2019 йылда Зинаида Федоровна Шкуратованы 95 йәше менән Рәсәй Президенты Владимир Владимирович Путин ҡотлай.

# Шкуратова Зинаида Фёдоровна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы одендары
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* «Хәрби батырлығы өсөн»,
* «Батырлыҡ өсөн»,
* «Сталинградты обороналаған өсөн»,
* «Берлинды алған өсөн» һәм башҡа бик күп миҙалдар.
# Исмәғил ауыл Советы (Ауырғазы районы)

Исмәғил ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районындағы муниципаль берәмеге.

# Исмәғил ауыл Советы (Ауырғазы районы)
## Тарихы

Ауыл Советы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Громыко Андрей Андреевич

Андрей Андреевич Громыко (18 июль 1909 йыл — 2 июль 1989 йыл — совет дипломаты һәм дәүләт эшмәкәре, 1957—1985 йылдарҙа — СССР сит ил эштәре министры, 1985—1988 йылдарҙа — СССР Юғары Советы Президиумы Рәйесе.

# Громыко Андрей Андреевич
## Биографияһы

Андрей Андреевич Громыко 1909 йылдың 18 июлендә Рәсәй империяһының Могилев губернаһы Гомель өйәҙенең Старые Громыки ауылында тыуған.

# Громыко Андрей Андреевич
## Эшмәкәрлеге

1944 йылда СССР-ҙың АҠШ-тағы илсеһе булған Громыко Вашингтонда, АҠШ-та, Думбартон-Окс усадьбаһында үткән халыҡ-ара конференцияһында совет делегацияһын етәкләй. Был конференцияла Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы төҙөү буйынса проблемалар хәл ителә. Тегеран конференцияһын әҙерләүҙә, 1945 йылда Ҡырымда СССР-ҙа Ялта конференцияһын әҙерләүҙә һәм үткәреүҙә, 1945 йылда Потсдам конференцияһында ҡатнаша. Шул уҡ йылда АҠШ-та Сан-Франциско конференцияһында СССР исеменән БМО Уставына ҡул ҡуйған делегация менән етәкселек итә.
Громыко совет коммунистарының лидеры Л. И. Брежневтың иң яҡын арҡаҙаштарының береһе була. Совет дипломатия башлығы булып Громыко 28 йыл хеҙмәт итә, был СССР һәм Рәсәй өсөн рекорд була.
Дипломатик эшмәкәрлегендә Громыко — «бер көн һуғышыуға ҡарағанда 10 йыл һөйләшеүҙәр алып барыу яҡшыраҡ» тигән девиз менән эш итә.
Андрей Громыко 1909 йылдың 18 июлендә Рәсәй империяһының Могилев губернаһы Гомель өйәҙенең Старые Громыки ауылында тыуа. Уның ата-бабалары Бурмаковтар ярлы белорус шляхет тоҡомонан булалар. Ләкин ЦК КПСС ағзаһы биосправкаһында Громыко рус тип яҙыла. 13 йәштән Андрей атаһы менән йылға буйлап ағас ағыҙырға эшкә йөрөй.

# Громыко Андрей Андреевич
## Эшмәкәрлеге
### Послевоенный период. Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы

Мәскәүҙә 1989 йылдың 2 июлендә вафат була.

# Громыко Андрей Андреевич
## Бүләктәре

* Ике Тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1969, 1979)
* ете Ленин ордены
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (9.11.1948)
* «Почёт Билдәһе» ордены
* Ленин премияһы (1982)
* «Внешняя экспансия капитала: история и современность» монографияһы (1982) өсөн СССР Дәүләт премияһы (1984)
* «Перу Ҡояшы» ордены Ҙур тәреһенең кавалеры