yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Муринов Юрий Ильич

Юрий Ильич Муринов (4 март 1942 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы һәм физик химия уҡытыусыһы, химия фәндәре докторы (1982), профессор (1986). Рәсәй Федерацияһының фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты(1992), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1985).

# Муринов Юрий Ильич
## Биографияһы

Юрий Ильич Муринов 1942 йылдың 4 мартында Башҡорт АССР-ы Өфө ҡалаһында тыуа.
1958—1963 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының Химия факультетында Физик һәм аналитик химия кафедраһында уҡый һәм уны отличие менән тамамлап, физик-химик һөнәрен алып сыға.
1967 йылда Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Органик химия институтында фәнни эшмәкәрлек менән шөғөлләнә башлай: 1967—1982 йылдарҙа — ғилми хеҙмәткәр һәм өлкән ғилми хеҙмәткәр. 1982—2019 йылдарҙа утыҙ ете йыл дауамында Ю. И. Муринов Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Органик химия институтында Координацион химия лабораторияһы мөдире. Төп эшмәкәрлегенән тыш Башҡорт дәүләт университетының химия факультетында уҡыта: 1985—1990 йылдарҙа — органик булмаған химия кафедраһы мөдире, 1990 йылдан — ошо кафедра профессоры. Ю. И. Муриновтың төп фәнни эшмәкәрлеге термодинамика һәм полидентат органик берләшмәләрҙең экстракцион-сорбцион тигеҙлектә реакция һәләте механизмдарын өйрәнеү өлкәһендәге фундаменталь тикшеренеүҙәргә бәйле.
1970 йылда Ю. И. Муринов — химия фәндәре кандидаты, 1982 йылда химия фәндәре докторы була. 1986 йылда уға профессор исеме бирелә.
Ю. И. Муринов етәкселегендә һәм уның туранан-тура ҡатнашлығында медицина һәм ветиринария (ҡортсолоҡ, малсылыҡ), ауыл хужалығы (теплица үҫемлектәре үҫтереү һәм йәшелсәселек) өлкәһендә дарыу препараттары эшләү өсөн бик күп һанлы тикшеренеүҙәр үткәрелә. Ю. И. Муринов дауалау препараттары эшләү өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн Ю. И. Муринов СССР ВДНХ-һының алтын һәм көмөш миҙалдарына лайыҡ була Ул алты йөҙҙән ашыу фәнни эш, шул иҫәптән бер нисә монография, егерме биш патент һәм уйлап табыу авторы. Уның ҡатнашлығында өс докторлыҡ һәм егерме өс кандидатлыҡ диссертацияһы әҙерләнгән.

# Муринов Юрий Ильич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

1985 йылда Башҡорт ССР-ы Юғары Советы Президиумы Указы менән «фәнни эшмәкәрлектәге ҡаҙаныштары өсөн» Юрий Ильич Муринов Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре исеменә лайыҡ була.
1993 йылдың 28 мартында Рәсәй Федерацияһы Президенты Указы менән Рәсәй Федерацияһының фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһына лайыҡ була.
# Гота

Гота (нем. Gotha) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 45 593 кеше йәшәй. Майҙаны — 69,52 км². Диңгеҙ кимәленән 300 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99867 һәм автомобиль коды — GTH.
# Нохратка

Нохратка — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Салманка йылғаһының уң ярына тамағынан 7,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Нохратка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000312112100004484
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100448
* Бассейн коды — 11.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ельбаниха

Ельбаниха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Калыш енка йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ельбаниха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009853
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100985
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лайслау

Лайслау (нем. Leislau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 264 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,46 км². Диңгеҙ кимәленән 269 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6618 һәм автомобиль коды — BLK.
# Токио университеты

Токио университеты(япон. 東京大学То:кё: Дайгаку$^?$, ҡыҫҡ. 東大 То:дай) — Японияның иң билдәле университеттарының береһе, шул уҡ үҙенең тикшеренеү лабораториялары менән танылған.
Токио университетының 5 кампусы һәм 10 факультеты бар. Бында 30 000 студент, шул иҫәптән яҡынса 2100 сит ил граждандары белем ала. Университетты байтаҡ япон сәйәсәтселәре тамамлай.
Times донъя университеттары рейтингыһында Токио университеты 12 урында тора һәм тик АҠШ һәм Бөйөк Британия уҡыу йорттарынан ғына ҡалыша. Күп өлкәләрҙә Токио университеты иң абруйлы юғары уҡыу йорттарының береһе тип иҫәпләнә. Киото университеты менән бергә Японияның ике иң яҡшы университеттары тип иҫәпләнә.

# Токио университеты
## Университет президенттары

Токио университеты президенттарының исемлеге :
| Ватанабэ Хиромото | 1886—1890 | Кихэйдзи Онодзука | 1928—1934 | Такаси Мукаибо | 1977—1981 |
| Като Хироюки | 1890—1893 | Матаро Нагаё | 1934—1938 | Рюити Хирано | 1981—1985 |
| Хамао Арата | 1893—1897 | Юдзуру Хирага | 1938—1943 | Ватару Мори | 1985—1989 |
| Тояма Масакадзу | 1897—1898 | Ёсикадзу Утида | 1943—1945 | Акито Арима | 1991—1993 |
| Кикути Дайроку | 1898—1901 | Сигэру Намбара | 1945—1951 | Ёсикава Хироюки | 1993—1997 |
| Ямакава Кэндзиро | 1901—1905 | Янаихара Тадао | 1951—1957 | Сигэхико Хасуми | 1997—2001 |
| Мацуи Наокити | 1905 | Сэйдзи Кая | 1957—1963 | Такэси Сасаки | 2001—2005 |
| Хамао Арата | 1905—1912 | Кадзуо Окоти | 1963—1968 | Хироси Комияма | 2005—2009 |
| Ямакава Кэндзиро | 1913—1920 | Итиро Като | 1969—1973 | Дзюнъити Хамада | 2009—2015 |
| Ёсинао Кодзай | 1920—1928 | Кэнтаро Хаяси | 1973—1977 | Макото Гоноками | 2015 йылдан |
# Көнгөрә.про

Көнгөрә.про — асыҡ һауалағы майҙансыҡтарға спорт ҡоролмалары (воркаут өсөн) эшләп ҡуйыу буйынса махсуслашҡан Рәсәй компанияһы. 2011 йылда Мәскәүҙә Максим Попов һәм Максим Неверов тарафынан ойошторола. «Беҙҙең киләсәк» һәм «Яҡшылыҡ импульсы» Бөтә Рәсәй социаль эшҡыуарлыҡ конкурстары лауреаты.

# Көнгөрә.про
## Тарихы

2010 йылда Австралияла Максим Попов воркаут — асыҡ һауала турниктарҙа һәм брустарҙа башҡарыла торған күнегеүҙәр системаһы — менән таныша.
2011 йылда Мәскәүгә ҡайтҡас, ул ошондай майҙансыҡтар өсөн ҡорамалдар етештереү менән шөғөлләнергә була. Был бизнестың идеяһы үҙ комплексын барлыҡҡа килтереүҙән һәм ҡала властарын уны һатып алырға күндереүҙән тора.
Беренсе майҙансыҡ проектын эшләүгә 150 000 һум кредит алына. Инженерҙар менән бергә майҙансыҡтың 22 элементы — ҡулда йөрөгөстәр, швед стенкалары, турниктар, брустар, эскәмйәләр яһала. Асыуға әҙерлек ярты йылға һуҙыла. Бығаса күрелмәгән продуктты бер кем дә алырға ашығып тормаҫын аңлап, тәүге майҙансыҡты Сокольники паркына бүләк итәләр.
Һөҙөмтә ике яҡты ла ҡәнәғәтләндерә, парк заманса спорт майҙансыҡлы була, ә Көнгөрә.про компанияһы парк администрацияһынан рәхмәт хаты һәм тормошҡа ашҡан проектты фотоға төшөрөү мөмкинлеген ала. Артабан, дизайнерҙарға башҡа майҙансыҡтарҙың 3D-моделен эшләргә заказ биреп, компания вәкилдәре ҡаланың төрлө структураларына мөрәжәғәт итә, социаль проектҡа иғтибар йәлеп итә, һөҙөмтәлә Мәскәүҙең көньяғында тағы өс майҙансыҡ йыһазландырыла.
2012 йыл башында компания мэрияла ҡаланы төҙөкләндереү буйынса күргәҙмәлә ҡатнашыу мөмкинлеген ала. Күргәҙмәнән һуң ҡала муниципалитеттарынан ҙур заказдар килә башлай.

# Көнгөрә.про
## Финанс күрһәткестәре

2012 йылда 100-ҙән ашыу майҙансыҡ һатыла, айырыуса ҙурҙары (600 кв. м) — Горький паркында, Лужникиҙа һәм Тушино паркында. Шул уҡ йылды компания Можайск эргәһендә бәлиғ булмағандар өсөн колонияға үҙ аҡсаһына майҙансыҡ йыһазлап бирә.
2013 йылда тағы ла 100-ҙән ашыу майҙансыҡ һатыла, компания төбәк кимәленә сыға.
2014 йылда компания халыҡ-ара баҙарға сыға, үҙ бренды аҫтында Әрмәнстанда, Францияла һәм Төркиәлә майҙансыҡтар йыһазлай.
Компания килемдәренең 20%-ы — тура дәүләт заказдарынан, ҡалған 80%-ы ҙур ҡала майҙандарын комплекслы йыһазландырыуға тендер отҡан компанияларҙың субподрядтарынан килә. Компания һатҡан бер майҙансыҡтың уртаса хаҡы — 350 000 һум. Компанияның йыллыҡ әйләнеше 10 миллион самаһы тәшкил итә.
Көнгөрә.про Мәскәү өлкәһенең воркаут федерацияһын финанслай, шул юл менән спортсыларҙы берләштерергә, майҙансыҡтарға яңы кешеләрҙе йәлеп итергә тырыша.
# Таганрог (йылға)

Таганрог — Рәсәйҙәге Красноярск крайының Шарыпово районындағы йылға. Объюл йылғаһының уң яҡ ҡушылдығы, уның ике уң яҡ ҡушылдыҡтары — Сунгуюл һәм Сартачуль йылғалары араһында барып ҡоя. Йылға оҙонлоғо — 2700 метр самаһы тәшкил итә.
Таганрог йылғаһы Иваново һәм Холмогорский ауыл советтары биләмәләре буйлап аға. Яры ҡатнаш урмандар менән ҡапланған, ҡайындар өҫтөнлөк итә. Йылға буйында тораҡ пункттар юҡ. Иң яҡын биләмә — ҡала тибындағы Горячегорск ҡасабаһы — инештән өс-дүрт километр көньяҡ-көнсығышта урынлашҡан. Йылғанан Барсук тауы (753 м.) айырып тора.
# Күбәк (хан)

Күбәк (? - 1184 йылдан һуң; рус. Кобяк) —1 170—1180 йылдарҙа Киев Русенә бер нисә тапҡыр һөжүмдәр яһаған ҡоман ханы, шулай уҡ урыҫ кенәздәренең үҙ-ара һуғыштарында ҡатнаша.

# Күбәк (хан)
## Биографияһы

1171 йылда ҡыпсаҡ ханы Ҡоншаҡ менән бергә үҙенең төньяҡ дружиналары менән ҡыпсаҡ еренә килгән кенәз Игорь Святославичтан еңелә. Атаҡлы алыш Ворскла йылғаһы буйында була.
1181 йылда Ҡоншаҡ хан менән бергә Святослав Всеволодовичҡа Киевҡа ҡайтырға ярҙам итә.
1183 йәки 1184 йылда (Бережков Н. Г. реконструкцияһы буйынса) Киев кенәздәре Святослав Всеволодович һәм Рюрик Ростиславич Айырылы (Орель) йылғаһы буйындағы алышта ҡыйратыла һәм әсирлеккә алына. Күбәк Ҡарлы улының артабанғы яҙмышы тураһында йылъяҙмала телгә алынмай, әммә С.&nbsp;А.&nbsp;Плетнева «Слове о полку Игореве» әҫәрендә Святослав Всеволодовичҡа «А поганаго Кобяка изъ луку моря, от желѣзныхъ великихъ плъковъ половецкихъ, яко вихръ, выторже. И падеся (буквально „упал“) Кобякъ въ градѣ Кіевѣ, въ гридницѣ Святъславли» " тигән маҡтау һүҙҙәре нигеҙендә әсиргә алынған Күбәк Киевта Святослав һарайында үлтерелгән тигән һығымта яһай.
Был дөйөм урыҫ походы була, Рюрик һәм Святославтан башҡа унда ун бер кенәз ҡатнаша. Күбәк менән бергә уның ике улы һәм тағы ла 16 хан әсирлеккә алына (Изай Билюкович, Товлий улы һәм ҡустыһы Бокмиш менән, Осолук, Барак, Тарх, Данила, Съдвак Кулобичский, Коряз Калотанович. Был убит Тарсук "и иных без числа". Күбәктең улдары араһында Данила тигәне билдәле. Әсирҙәрҙең яҙмышы ғәҙәти була, уларҙың күбеһе түләнеп ҡайта, сөнки улар һуңғы йылъяҙмаларҙа телгә алына.
# Тюринто-Ях

Тюринто-Ях — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ури-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Тюринто-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300039867
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303986
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пчелья

Пчелья — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Поеж йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Пчелья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000016645
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001664
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сидя-Юмб-Яха

Сидя-Юмб-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Сидя-Юмб-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300042740
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304274
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Юлдыбай

Юлдыбай — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ассель йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Юлдыбай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Эйек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Урал (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000612112200006375
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200637
* Бассейн коды — 12.01.00.006
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Ем-Юган

Кесе Ем-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ем-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кесе Ем-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030763
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303076
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Элизабет Блэкбёрн

Элизабет Элен Блэкбёрн (ингл. Elizabeth Helen Blackburn; 26 ноябрь 1948 йыл, Хобарт, Австралия) — Америка Ҡушма Штаттары ғалимы, цитогенетик, 1971 йылда Алексей Оловников тәҡдим иткән теория буйынса «хромосомаларҙың теломерҙар менән һаҡланыу механизмдарын һәм теломераза ферментын асҡан өсөн» Кэрол Грейдер һәм Джек Шостак менән берлектә физиология һәм медицина буйынса 2009 йылғы Нобель премияһы лауреаты.

# Элизабет Блэкбёрн
## Биографияһы

1948 йылдың 26 ноябрендә Австралияның Хобарт ҡалаһында табиптар (Harold һәм Marcia) ғаиләһендә тыуа.
Мельбурн университетында (Австралия) бакалавр (B.Sc., 1970) һәм магистр (M.Sc., 1972) дәрәжәһен ала.
Докторлыҡ дәрәжәһен (Ph. D.) 1975 йылда Англияның Кембридж университетында ала, 1975—1977 йылдарҙа Йель университетында (Коннектикут штаты, АҠШ) молекуляр һәм күҙәнәк биологияһы өлкәһендә эшләй.
1978 йылда Блэкбёрн Берклиҙағы Калифорния университетына эшкә инә.
1985 йылда Блэкбёрн Кэрол Грейдер менән бергә теломераза ферментын аса.
1990 йылда Сан-Францисколағы Калифорния университетына (UCSF) Department of Microbiology and Immunology эшкә күсә, был бүлеккә 1993—1999 йылдарҙа етәкселек итә.
2003 йылда Америка гражданлығын ала.
2007 йылда Time Magazine журналы Блэкбёрнды донъяның иң йоғонтоло 100 кешеһе иҫәбенә индерә (100 Most Influential People in The World)..
Кейәүҙә. Улы бар.

# Элизабет Блэкбёрн
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1990 — Молекуляр биология өлкәһендә АҠШ Милли фәндәр академияһы премияһы
* 1990 — Harvey Society Lecturer at the Harvey Society in New York
* 1991 — Йель университетының почётлы фән докторы
* UCSF Women’s Faculty Association Award
* 1998 — Австралия премияһы
* 1998 — Халыҡ-ара Гайрднер премияһы
* 1998 — Charles-Léopold Mayer Prize
* 1999 — Розенстил премияһы (Кэрол Грейдер менән бергә)
* 1999 — Харви премияһы
* 1999 — Кэйо премияһы
* 1999 — Калифорния штатында йыл ғалимы, (California Scientist of the Year)
* 2000 — American Association for Cancer Research — G.H.A. Clowes Memorial Award
* 2000 — American Cancer Society Medal of Honor
* 2000 — Диксон премияһы
* 2001 — AACR-Pezcoller Foundation International Award for Cancer Research
* 2001 — General Motors Cancer Research Foundation Alfred P. Sloan, Jr. Prize
* 2001 — Америка күҙәнәк биологияһы йәмғиәтенең Уилсон миҙалы
* 2003 — Robert J. and Claire Pasarow Foundation Medical Research Award
* 2004 — Хейнекен премияһы
* 2005 — Бенджамин Франклин миҙалы
* 2006 — Фундаменталь медицина тикшеренеүҙәре өсөн Альберт Ласкер премияһы (Кэрол Грейдер һәм Джек Шостак менән берлектә)
* 2006 — Генетика буйынса Грубер премияһы
* 2006 — Уайли премияһы
* 2006 — Майенбург премияһы
* 2007 — Луиза Гросс Хорвиц премияһы (Кэрол Грейдер һәм Джозеф Галл менән берлектә))
* 2008 — «Фәндәге ҡатын-ҡыҙҙар өсөн» Л’Ореаль — ЮНЕСКО премияһы
* 2008 — Олбани медицина үҙәге премияһы
* 2008 — Pearl Meister Greengard Prize
* 2009 — Mike Hogg Award
* 2009 — Пауль Эрлих һәм Людвиг Дармштадтер премияһы
* 2009 — Физиология һәм медицина буйынса Нобель премияһы (Кэрол Грейдер һәм Джек Шостак менән бергә).
* 2012 — Америка химиктар институтының алтын миҙалы
* 2013 — Шрёдингер лекцияһы
* 2015 — Король миҙалы
# Шишмә ауыл Советы (Бөрө районы)

Шишмә ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Бөрө районы составындағы муниципаль берәмек.

# Шишмә ауыл Советы (Бөрө районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә[.
# Жираф (йондоҙлоҡ)

Жираф (йондоҙлоҡ) (лат. Camelopardalis) — төньяҡ ярымшарында йондоҙлоғо, иң яҡты йондоҙо — β Cam, яҡтылығы 4,03 була. Майҙаны буйынса урыны — 18.
# Динамо (стадион, Өфө)

«Дина́мо»— Өфө ҡалаһындағы футбол стадионы, 4500 тамашасыға иҫәпләнгән. 2015 йылдың 15 авгусына тиклем «Ѳфѳ» футбол клубының үҙ аренаһы булып һанала. 1930 йылда тѳҙѳлгән, 1934 йылдың 6 майында асылған. Футбол майҙаны йылытыу системаһы булмаған яһалма газонлы. Адресы: Ѳфѳ ҡалаһы, Карл Маркс урамы, 2.

# Динамо (стадион, Өфө)
## Стадиондың тасуирламаһы

Арена элекке Ушаков паркы территорияһында тѳҙѳлгән. Ул 1934 йылдың 6 майында асыла. Советтар Союзы ваҡытында стадиондың исеме йыш ҡына үҙгәреп тора. Башлыса улар ауыр әйтелешле БОСФК, БСПС йәки ГСФК кеүек аббревиатуралар була.
Стадион 4500 кешегә иҫәпләнгән. Унда республика масштабындағы ярыштар уҙғарыла. «Динамо» стадионында яһалма газон түшәлгән, был уны йыл әйләнәһенә файҙаланырға мөмкинлек бирә. Футбол майҙанынан тыш, стадион инфраструктураһына еңел атлетика (йүгереү) юлы, оҙонлоҡҡа һикереү секторы, теннис майҙансығы һәм шулай уҡ халыҡ-ара кимәлдәге спорт залы инә. 2007 йылда 3-сѳ тѳҙѳлѳш тресы стадионды заманса итеп яңыртты.
2012 йылдың йәйендә стадиондың футбол майҙанына яһалма газон түшәлә, уның йылытыу системаһы юҡ.
# Перша (Усьва ҡушылдығы)

Перша — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Усьва йылғаһының уң ярына тамағынан 199 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Перша (Усьва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011436
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101143
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дәрүишхан (төркөм)

«Дәрүишхан» — башҡорт телендә йырҙар башҡарған башҡорт рок-төркөмө. Башҡорт рогына нигеҙ һалыусыларҙың береһе.

# Дәрүишхан (төркөм)
## Тарихы

Төркөм 1989 йылда Башҡортостан Республикаһының Хайбуллы районы Маҡан ауылындағы Маҡан мәҙәниәт йортонда, лидер-гитарасы һәм композитор Альберт Ғәббәсов етәкселегендә ойошторола. Тәүҙә урыҫ телендә йырҙар башҡарған «Крик» төркөмөн ойоштора. Әммә шул уҡ 1989 йылда төркөм «Дервиш» тип атала башлай, ә 1992 йылда «Дервиш хан» тип үҙгәртелә.
Коллектив составында: аранжировкалаусы һәм тауыш режиссеры Р.Абдеев, клавиатурасы Ирек Абдуллин, вокалсы һәм гитарасы Юлай Асҡаров, гитарасы һәм музыка авторы Альберт Ғәббәсов, вокалсы һәм йыр тексы авторы Дим Ҡулахмәтов (Дим Маннанов булараҡ билдәле), бас-гитарасы Альберт Ниғмәтуллин һәм барабансы Альберт Нурисламов. Төркөмдөң лидеры Дим Маннанов була.
1992 йыл аҙағында төркөм тулыһынса Өфөгә күсә, ә бер айҙан һуң, 1992 йылдың февралендә, беренсе «Урал Моңо» конкурсында Гран-при ала. Был унда «тере тауыш» менән уйнаған берҙән-бер команда була (телевидение ҡурҡа һәм фонограмма тауышын талап итә). Артабан төркөм концерттарҙа һәм башҡорт телевидениеһында әүҙем сығыш яһай. Тап ошо осорҙа төркөмгә ҙур популярлыҡ килтергән йырҙар яҙыла. Композицияларҙы һәм йырҙарҙы башҡарыуҙың техник кимәле күтәрелә.
Төркөм 2009 йылда, Дим Маннановтың вафаты менән бәйле, йәшәүҙән туҡтай. Шуға ҡарамаҫтан, 10 йылдан һуң Бөтә донъя башҡорттар Ҡоролтайы йыйылышында сығыш яһау, ретро-концерттар һәм башҡа саралар сиктәрендә үҙ эшен тергеҙә.

# Дәрүишхан (төркөм)
## Фекерҙәр

Тарих фәндәре кандидаты Азамат Бураншин билдәләүенсә, «Дәрүишхан»дың ижады, «Рух», «Ант», «Каруанһарай» рок төркөмдәре кеүек үк, 1990 йылда милли үҙаңды күтәреү тулҡынында барлыҡҡа килгән башҡорт рок музыкаһына хас вәкиле булып тора. Уның фекеренсә, «Рух» менән бер рәттән «Дәрүишхан» замандағы «легендар» тип атарға мөмкин булған ике башҡорт төркөмөнөң береһенә әүерелде.

# Дәрүишхан (төркөм)
## Составы

* Альберт Ғәббәсов — йырҙар авторы, композитор
* Дим Маннанов (Ҡулахмәтов) — вокал, йыр тексы авторы
* Альберт Ниғмәтуллин — бас-гитара
* Ирек Абдуллин — клавиатурасы
* Альберт Нурисламов — барабансы
* Юлай Асҡаров — вокал һәм гитара
* Р. Абдеев — аранжировкалаусы һәм тауыш режиссеры
* Ринат Зарипов — вокал, гитара
* Артур Ғүмәров — барабандар
* Надир Юлбарисов - гитара

# Дәрүишхан (төркөм)
## Дискографияһы

* Эх, Зөлфиә!
* Нисек барһың, тик шулай бул...

# Дәрүишхан (төркөм)
## Наградалары

* «Урал моңо» Республика конкурс-фестиваленең Гран-приһы («Урал көйҙәре»; Өфө, 1992)