yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Аҡташ ҡаяһы

Аҡташ ҡаяһы — Еҙем йылғаһының уң яҡ яры буйында, Ғафури районынан ярты километр, район үҙәге булған Красноусольскийҙан 61 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Исеме ҡаяларының төҫөнә ҡарап бирелгән, сөнки Аҡташ ҡаяһы, ысынлап та, аҡ төҫтә.
Өмөтбаев Мөхәмәтсәлим Ишмөхәмәт улы үҙенең яҙмаларында: «бойондороҡһоҙ» һуңғы башҡорт хандарының береһе Аҡташ тауында йәшәгән Ялман бей булған", тип яҙа. Ялман бей менән булған хәлме, башҡа хан менәнме, башҡорт халҡының шундай легендаһы бар.
Аҡташта йәшәгән хандың ҡыҙы ныҡ һылыу була. Тау алдына ғәскәр килеп баҫа. Ғәскәр башлығы: «Хан ҡыҙыңды алырға килдем. Бирмәһәң, яу менән алам», — ти. Хан ҡыҙынан һорай. Ҡыҙ ғәрлегенән илап, атаһынан үҙен шундай һөмһөҙгә бирмәүен үтенә. Хан ғәскәр башлығына ҡыҙының күңеле тартҡан кешеһенә сығасағын әйтә. Яу башлана. Килгән ғәскәр бик ҙур була. Аҡташ ханы еңелә башлай. Ата кеше дошманға һиҙҙермәй яуҙан сыға ла, ҡыҙына килеп, яуҙа еңелә башлағандарын әйтә һәм ҡыҙына йәшенергә ҡуша. Ҡыҙҙы алтындары менән бергә Аҡташ тауына йәшерәләр. Хан яңынан яуға инә һәм һәләк була. Дошман ханды еңгәс, ҡыҙҙы эҙләп ҡарай, таба алмай. Шул тирәлә йәшәгән ауыл кешеләре ҡыҙҙың оҙаҡ йылдар Аҡташ ҡаяларында ҡайсаҡ сәсен тарап йә моңайып ултырғанын күрәләр. Ҡыҙ күренмәй башлағас та, уға тиклем дә Аҡташта хандың хазиналарын эҙләп ҡарайҙар, таба алмайҙар.
# Оло Хариусная (Усьва ҡушылдығы)

Оло Хариусная — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Усьва йылғаһының һул ярына тамағынан 200 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Оло Хариусная (Усьва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011429
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101142
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Аяла

Оло Аяла — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катунь йылғаһының һул ярына тамағынан 272 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Оло Аяла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006596
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100659
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бабушка (Куказара ҡушылдығы)

Бабушка — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куказар йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Бабушка (Куказара ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Долгобродск гидроузеленән Нязепетровск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200912111100020358
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102035
* Бассейн коды — 10.01.02.009
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Саттаров Ғәлләм Саттар улы

Саттаров Ғәлләм Саттар улы (27 июль 1894 йыл — 16 ноябрь 1986 йыл) — театр актёры, режиссёр, педагог. СССР-ҙың Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1929–1963 йылдарҙа Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1943). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1955).

# Саттаров Ғәлләм Саттар улы
## Биографияһы

Ғәлләм Саттар улы Саттаров 1894 йылдың 27 июлендә Ҡазан губернаһы Минзәлә өйәҙе (хәҙер Татарстан Республикаһы Дубьяз районы) Юрташ ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.
1903—1906 йылдарҙа ауыл мәҙрәсәһендә уҡый. Был яҡта театр сәнғәтен башлап ебәреүселәрҙең береһе. 1913 йылдан үҙешмәкәрҙәр ҡуйған спектаклдәрҙә ҡатнаша, 1917 йылдан — профессиональ актёр.
И. Б. Ҡудашев-Ашҡаҙарский театр труппаһында, Петроград татар театрында һәм Өфө дәүләт татар-башҡорт театрында, Күргәҙмә театрында, Ленсовет исемендәге Мәскәү эшселәр татар театрҙарында уйнай. 1929—1963 йылдарҙа Башҡорт дәүләт академия драма театры артисы. 1930—1932 йылдарҙа был театрҙың директоры була. 1929—1953 йылдарҙа Башҡорт сәнғәт техникумында актёр оҫталығы һәм сәхнә телмәренән уҡыта.
Актёрҙың репертуарында 500-ҙән артыҡ роль бар, шул иҫәптән, иң характерлы ролдәре булып Н. В. Гоголдың «Ревизор» комедияһындағы Ляпкин-Тяпкин, «Женитба» пьесаһында Жевакин, А. Н. Островскийҙың «Бесприданница»һында Гаврило, «Без вины виноватые» пьесаһында Дудукин, С. Мифтаховтың «Һаҡмар» пьесаһында Әлекәй, «Дуҫлыҡ һәм мөхәббәт»ендә Наум, «Зимагорҙар» пьесаһында Полицейский ролдәре тора. Ғ. С. Саттаровтың эстрада программаһы ла бик ҙур күләмле һәм бай: бары Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ғына ла ул 1043 концертта ҡатнашып, конферансье ролен башҡара.
Саттаров Ғәлләм Саттар улы 1986 йылдың 16 ноябрендә Ленинградта вафат була.

# Саттаров Ғәлләм Саттар улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены (1955)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1943)
# Солтан мәсете (Сараево)

Солтан мәсете (босн. Careva Džamija, төр. Hünkâr Camii; рус. Царёва мече́ть) — Босния һәм Герцеговинаның баш ҡалаһы Сараеволағы иң боронғо мәсет. Мәсетте Ғосман империяһы солтаны Сөләймән I хөрмәтенә атағандар.

# Солтан мәсете (Сараево)
## Тарихы

Беренсе тапҡыр 1462 йылда үҙенең диндарлығы, ғәҙеллеге һәм кешелеклелеге менән дан тотҡан солтан Морат II ваҡытында төҙөлгән. Ул идара иткән осорҙа Ғосман империяһында бик күп һарайҙар, мәсеттәр, күперҙәр, мәктәптәр һ. б. төҙөлә..
1480 йылда серб деспоты Вук Бранкович Сараевоны тулыһынса ут эсендә ҡалдырғанда мәсет тә яна. 1527 йылда, Сөләймән I (Ҡануни Сөләймән) идара иткән йылдарҙа, мәсет яңынан тергеҙелә. Сөләймән I хөрмәтенә мәсетте Солтан мәсете тип атағандар.
Мәсеттә дини мәктәп (мәҙрәсә) асыла, ҡала халҡының дөйөм йыйылыштары (мәжлестәр) үткәрелә, шулай уҡ бында илселәргә һәм ғибәҙәт ҡылыусыларға һыйыныу урыны бирәләр.

# Солтан мәсете (Сараево)
## Архитектураһы

Солтан мәсете архитектураһы ул ваҡытта төҙөлгән башҡа мәсеттәрҙең архитектураһынан бөтөнләй айырылмай тиерлек. Тура мөйөшлө ихата көмбәҙ ҡыйыҡлы ғибәҙәт залына йәнәш тора.
Төп бинаға бейек манара төҙөлгән, унан мәзин мосолмандарҙы намаҙға саҡыра. Мәсет алдында йола буйынса йыуыныу урыны (тәһәрәтхана) бар. Иҙәненә келәм түшәлгән
Ғосман-төрөк сәйәхәтсеһе Әүлиә Челеби бөтә донъяға билдәле «Сәйәхәтнамә»һендә раҫлауынса, был мәсеттә башҡаларына ҡарағанда диндарҙар күберәк булған. Тәһәрәт алыу өсөн һыу ҡайнар сығанаҡтарҙан торба буйлап килә, тип яҙған ул.
Ҡатын-ҡыҙҙар намаҙҙы ирҙәрҙән айырым уҡый. Килеүселәр өсөн мәсет намаҙ ваҡытынан тыш та асыҡ.
# Нагорное (Минск өлкәһе)

Нагорное (бел. Нагорнае) — агро ҡала. Белоруссияның]] Минск өлкәһе Клецк районы Краснозвездовский ауыл советында составында тора. 2013 йылға тиклем Нагорное ауылы Нагорный ауыл советының үҙәге булған (2013 йылда бөтөрөлгән). Нагорный ауылы халҡы 410 кеше тәшкил итә (2009 йылда халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса).

# Нагорное (Минск өлкәһе)
## Географияһы

Нагорное ауылы район үҙәге Клецк ҡалаһынан 13 км көньяҡ-көнсығыштараҡ урынлашҡан. Ауыл аша Р43 автомобиль юлының Синявка — Слуцк участкаһы үтә, башҡа юлдар тирә-яҡ ауылдарға алып бара. Ауылдың көнбайыш ситендә Лань йылғаһының ҡушылдығы булған ҙур булмаған Балванка йылғаһы аға.

# Нагорное (Минск өлкәһе)
## Иҫтәлекле урындар

* Крестовозвиженский католик ғибәҙәтханаһы. Ул 1936 йылда Нагорное ауылы һуғыштар араһындағы Польша составында торған саҡта католиктар зыяратының неоготика стилендәге сиркәүе булараҡ төҙөлгән. Ҡорам Беларусь Республикаһының Дәүләт тарихи-мәҙәни ҡиммәттәре исемлегенә индерелгән.
* Спас-Преображенский православие сиркәүе. Православие зыяратында ағастан эшләнгән, ихтимал, XIX быуат аҙағында.
# Мила

Мила (нем. Mihla) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2262 кеше йәшәй. Майҙаны — 31,58 км². Диңгеҙ кимәленән 200 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99826 һәм автомобиль коды — WAK.
# Чуднив районы

Чуднив районы (укр. Чуднівський район) — Житомир өлкәһендәге район. Район үҙәге — Чуднив ҡалаһы.
2018 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 34 351 кеше йәшәй.
# Рәсәйҙең спорт мастеры

Рәсәйҙең спорт мастеры (СМ) (рус. Мастер спорта России (МС)) — Рәсәй Федерацияһында совет классификация системаһының туранан-тура вариҫы булған почетлы спорт исеме.
СМ-ның мотлаҡ шарты булып Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара категориялы 3 судья хөкөм иткән ярыштарҙа ҡатнашыу һәм кәрәкле балдар алыу йәки башҡа спортсылар араһында билдәле бер урын алыу тора. Рәсәй спорт министрлығы бүләкләү тураһында махсус бойороҡ менән күренекле спортсыларға титулдар бирә.
# Ай-Кыртып-Ях

Ай-Кыртып-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кыртып-Ях йылғаһының уң ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ай-Кыртып-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041849
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204184
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Зелёная(Вешеедиха ҡушылдығы)

Зелёная — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Векшеедиха йылғаһының һул ярына тамағынан 0,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Зелёная(Вешеедиха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031280
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103128
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Буранбаева Сара Абдулхай ҡыҙы

Буранбаева Сара Абдулхай ҡыҙы (24 июнь 1967 йыл) — башҡорт театр актёры. 2007 йылдан Рәсәй Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2009).

# Буранбаева Сара Абдулхай ҡыҙы
## Биографияһы

Сара Абдулхай ҡыҙы Буранбаева 1967 йылдың 24 июнендә Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районы Әлмөхәмәт ауылында тыуған.
1989 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлай (А. К. Лощенкова курсы). Артабан Милли йәштәр театрында, 1998 йылдан — Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында эшләй.

# Буранбаева Сара Абдулхай ҡыҙы
## Ролдәре
### Театрҙа

* Кинйә («Иҙеүкәй менән Мораҙым», М. А. Буранғолов; дебют, 1990),
* Нурия («Ҡатын-ҡыҙҙың ҡырҡ сыраһы», Ф. М. Бүләков),
* Зойка-Зәйнәб (Ф. М. Бүләковтың «Мөхәббәт исемлеге»),
* Нәзирә («Ҡыпсаҡ ҡыҙы» А. Ш. Яғафарова),
* Һомай («Урал батыр» Ғ. Ғ. Шафиҡов) һәм башҡалар.

# Буранбаева Сара Абдулхай ҡыҙы
## Ролдәре
### Кино — һәм телефильмдарҙа

* Сания («Миҙал», 2000 «Башҡортостан» ТРК),
* Ғәҙилә («Ай ҡыҙы», 2001, 2002; «Башҡортостан» ТРК),
* Кесе инәй («Оҙон-оҙаҡ бала саҡ», «Башҡортостан» киностудияһы, 2005).

# Буранбаева Сара Абдулхай ҡыҙы
## Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1994)
* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2009)
# Пехотный

Пехотный (рус. Пехотное) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл

# Пехотный
## Географияһы

Ауыл Ырымбур өлкәһендә Яйыҡ йылғаһының һул ярында, райондың административ үҙәге Ҡыуандыҡ ҡалаһынан көньяҡ-көнбайышҡа табан туранан яҡынса 26 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. 2016 йылға тиклем ауыл Советы булып торған Новоуральск ҡасабаһына тиклем 22 км.

# Пехотный
## Климаты

Ауылдың климаты Ҡыуандыҡ районына хас — уртаса-континенталь. Йыл миҙгелдәре аныҡ айырылып тора. Район буйынса уртаса температура +4,0$^о$С -тән +4,8$^о$С-ҡа тиклем үҙгәрә. Йылдың иң һалҡын айы — ғинуар, уртаса айлыҡ температураһы яҡынса −20,5$^о$С — 35 $^о$С. Атмосфера яуым-төшөмө бер йыл эсендә 300-ҙән алып 450—550 миллиметрға етә, шуның менән бергә күпселек өлөшө яҙғы-йәйге осорға (70 процент самаһы) тура килә. Ҡар япмаһы тотороҡло, уның дауамлылығы уртаса 150 көн тәшкил итә.

# Пехотный
## Тарихы

2016 йылда күсенеп килгән украиндар ауылға нигеҙ һалған. Башта Яйыҡтың түбәнгерәк үҙәнендә урынлашҡандар, әммә ауылдың бер осон һыу йыуып тороу арҡаһында хәҙерге урынына күсенгәндәр.
1917 йылдан Ырымбур губернаһының Полтава улусы буйынса Пехотный ҡасабаһы булараҡ телгә алына. 1928 йылда ауылда «Яңы ағым» колхозы ойошторола, ул 1957 йылға тиклем ғәмәлдә була. 1957 йылда Пехотный ауылы «Приуральский» совхоз бүлексәләренең береһенең үҙәге булып китә.
Ырымбур өлкәһенең 2015 йылдың 6 мартындағы 3029 / 834-V һанлы Законына ярашлы Ҡыуандыҡ районы муниципаль берәмегенә, шулай уҡ уға ингән барлыҡ ауыл һәм ҡала биләмәләре Ҡыуандыҡ ҡала округы муниципаль берәмегенә берләштереү юлы менән үҙгәртелә. 2016 йылға тиклем Ҡыуандыҡ районыныңНовоуральск ауыл Советына ингән, муниципаль берәмектәрҙең икеһен дә үҙгәртеп ҡороуҙан һуң Ҡыуандыҡ ҡала округы составында раҫланған.

# Пехотный
## Этимологияһы

Пехота — йәйәүле ғәскәр төрө. Ауылдың атамаһы буйынса фараздар бер нисә. Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында ошоларҙы яҙа: Бер риүәйәт буйынса ауылға элекке пехота һалдаты нигеҙ һалған. Икенсеһендә Беренсе донъя һуғышында тол ҡалған ҡатындарға ауыл өсөн ер бирелгән тип раҫлана. Өсөнсө фаразы ла бар — ауыл өсөн ер һорап йәйәүләп барып йөрөгәндәр, шуның өсөн Пехотный тип атағандар.

# Пехотный
## Халҡы

2002 йылда даими йәшәгән халыҡ һаны 122 кеше (урыҫтар 34 %, ҡаҙаҡтар 42 %) , 2010 йылда 89 кеше йәшәгән.
# Вогулка (Дарья ҡушылдығы)

Вогулка (Оло Вогулка) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дарья йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Вогулка (Дарья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010485
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101048
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Һарыйылға (Силәбе өлкәһе)

Һарыйылға (рус. Сырыелга́ - Рәсәйҙә Көньяҡ Уралдағы йылға. Силәбе өлкәһе аша аға.

# Һарыйылға (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Йылға тамағы Мейәс йылғаһының 478-се километрында уң ярынан ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Һарыйылға (Силәбе өлкәһе)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мейәс йылғаһын индермәйенсә Арғужа һыуһаҡлағысынан Силәбе ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500912111200003618
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200361
* Бассейн коды — 14.01.05.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Һарыйылға (Силәбе өлкәһе)
## Этимологияһы

Йылғаның атамаһы килеп сығышын Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай аңлата:
   Сары, Сары-Елга, Сары-Куль, Сары-Тюбе, Сары-Вакши, Сары-Сай, Сары-Камыш... входят слова сары — «желтый» и географические термины: елга — «река», кул — «озеро», тюбе — «холм», «гора»», вакши — «мелкое, кочковатое, заиленное место», сай — «мелководье», «пересыхающее русло реки» и сары — «желтый». Встречаются также названия в искаженной форме: Сари-Куль, Сир-Куль, Сыровое, Сыровское.
Йәғни,рус. Сырыелга́ тигән атама "сыровое" тигән хата вариант менән яһалған, тимәк, был топоним "һары" һәм "йылға" һүҙҙәренән килеп сыҡҡан.
# Захарка (Сургута ҡушылдығы)

Захарка — Рәсәй йылғаһы. Һамар өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сургут йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Захарка (Сургута ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суҡ йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000612112100005853
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100585
* Бассейн коды — 11.01.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дағстан дәүләт халыҡ хужалығы университеты

Дағстан дәүләт халыҡ хужалығы университеты (ДГУНХ) —Дағстандағы юғары уҡыу йорто, халыҡ хужалығының төрлө тармаҡтары буйынса белгестәр әҙерләй.
Университеттың 6 факультетында 10 меңдән ашыу студент уҡый. Уҡытыусылар составында 850-нән ашыу кеше иҫәпләнә, шуларҙың 42-һе фән докторы, 478 — фән кандидаты.

# Дағстан дәүләт халыҡ хужалығы университеты
## Тарихы

Университет 1991 йылдың 19 февралендә Дағстан АССР-ы Министрҙар Советының 19-сы ҡарары менән үҫешә барған баҙар иҡтисады өсөн кадрҙар базаһы әҙерләү маҡсаты менән асыла.
Дағстан дәүләт халыҡ хужалығы университеты — перспективалы юғары уҡыу йорто.
Бында Дағстан һәм Рәсәйҙең төрлө мөйөштәренән һәм сит илдәрҙән 10 меңгә яҡын студент уҡый. 700 яҡын уҡытыусы белем бирә.
Студенттар артабан ДГУНХ аспирантураһында иҡтисад өйрәнеүен дауам итә. Аспиранттар сит илдәрҙә стажировка үтә, конференция һәм симпозиумдарҙа ҡатнаша, фәнни эштәрен баҫтыра.
Дағстан дәүләт халыҡ хужалығы университетын асҡандан бирле, тиҫтә ярым йылдан ашыу, ректор булып Ғамид Әхмәдович Бучаев эшләне. Уның етәкселегендә университет матди-техник базаһын һиҙелерлек арттырҙы һәм Дағстанюғары уҡыу йорттары араһында алдынғы тип һанала.
2008 йылда яңы ректор — Яхья Ғамидович Бучаев һайланды.

# Дағстан дәүләт халыҡ хужалығы университеты
## Факультеттары

— Мәғлүмәти технологиялар һәм идара итеү
— Сит телдәр
— Бухгалтер иҫәье, анализ һәм аудит
— Финанс-иҡтисад
— Төҙөлөш
— Һалым
— Юридик
— Ерҙе файҙаланыу (Землеустроительный)
— Бизнес-колледж
— Төҙөлөш колледжы

# Дағстан дәүләт халыҡ хужалығы университеты
## Үҙәктәре

Дағстан дәүләт халыҡ хужалығы университетында 30-ҙан артыҡ фәнни-белем биреү үҙәктәре эшләй.
— Ярҙам үҙәге
— ЮНИСЕФ Тыныслыҡ һәм Толерантлыҡ үҙәге
— Юридик ярҙам үҙәге
Шулай уҡ Блогерҙар мәктәбе, Проектлау мәктәбе, Эшҡыуарлыҡ мәктәбе эшләй.

# Дағстан дәүләт халыҡ хужалығы университеты
## Ректорҙары

* Бучаев Ғамид Әхмәдович (1991—2008)
* Бучаев Яхья Ғамидович (2008 — хәҙерге көнгә тиклем)
# Иван-Казанка ауыл Советы (Иглин районы)

Иван-Казанка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Иглин районы муниципаль районының административ- территориаль һәм муниципаль берәмеге.

# Иван-Казанка ауыл Советы (Иглин районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярышлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Гагарин урамы (Ишембай)

Гагарин урамы — Ишембай ҡалаһының иң мөһим магистрале. Чкалов урамын ҡаланың үҙәк өлөшө менән тоташтыра (Ленин проспекты, Геология һәм Бульвар урамдары менән). Урамды Юрий Гагарин хөрмәтенә атау осраҡлы түгел. Урам Гагарин скверы аша үтә (|Н 53.45925,|E 56.035305), унда беренсе космонавҡа һәйкәле ҡуйылған.
1961 йылдың 12 апрелендә йыһанға беренсе «Восток» карабы ебәрелә, 1961 йылдың 8 июнендә Ишембай ҡала башҡарма комитеты хеҙмәтсәндәр депутаттары советы Баҡса урамын Ю. А. Гагарин урамы тип үҙгәртергә тигән ҡарар сығара.
1967 йылдың 12 октябрендә Ишембай ҡала башҡарма комитеты хеҙмәтсәндәр депутаттары советы ултырышында 19-сы һанлы протоколына ярашлы 1-се биҫтәләге скверға Ю. Гагарин исеме бирелә һәм унда Гагариндың скульптураһы ҡуйыла.

# Гагарин урамы (Ишембай)
## Тасуирлама

Урам башта бик йәшел була.
ОКАТО коды 8388607.
Почта индекстары: 453203 (Таҡ йорттар (11-35), йоп (16-20)), 453215 (таҡ (1-9), йоп(2-14)), 453205 (таҡ (87-107), йоп (66-108)), 453200 (йоп йорттар (52-64)).

# Гагарин урамы (Ишембай)
## Мөһим объекттар

Бөгөн Гагарин урамында урынлашҡан:
* Дәүләт учреждениелары: Ишембай мәғариф бүлеге (Гагарин урамы, 1), Башҡортостан Республикаһы буйынса Рәсәй ҡулланыусылар күҙәтеү идаралығының территориаль бүлеге Салауат ҡалаһында, Ишембай районында һәм Ишембай ҡалаһында (Гагарин урамы,19).
* Сәнәғәт предприятиелары: Ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең бәйләү цехы «Ишембай ойоҡ фабрикаһы» (Гагарин урамы, 5 һәм 7).
* Медицина учреждениеһы: Ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһы (Гагарин урамы, 65), ҡала дауаханаһы (балалар дауаханаһы (Гагарин урамы, 48), «Башҡортостан Республикаһында Гигиена һәм Эпидеминология үҙәге» ФГУЗ филиалы (Гагарин урамы, 19)).
* Белем биреү учреждениеһы: 18-се һанлы «Аҡсәскә» балалар баҡсаһы (Гагарин урамы, 14).
* Парктар: Еңеү паркы, Ю. А. Гагарин исемендәге сквер
# Ай-Лемы

Ай-Лемы — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ай-Лемын йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Ай-Лемы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046362
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204636
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Семеновка (Черная ҡушылдығы)

Семеновка — Рәсәй йылғаһы. Ростов өлкәһе,Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Черная йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Семеновка (Черная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чир йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Дон йылғаһы Хопёр һәм Северский Донец йылғалары ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300812107000009634
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000963
* Бассейн коды — 05.01.03.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0