yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Чангыль-Кы (Ватылька ҡушылдығы)

Чангыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ватылька йылғаһының һул ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Чангыль-Кы (Ватылька ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300065871
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306587
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Леваняур

Леваняур — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уста йылғаһының һул ярына тамағынан 188 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Леваняур
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000043106
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004310
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Слатенка

Слатенка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тудовка йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Слатенка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000663
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000066
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яңы Сауҡалыҡ ауыл советы

Яңы Сауҡалыҡ ауыл Советы (рус. Новосокулакский сельсовет) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Һарыҡташ районының ауыл Советы.
Административ үҙәге — Яңы Сауҡалыҡ ауылы.

# Яңы Сауҡалыҡ ауыл советы
## Тарихы

Биләмә үҙәге булып торған Яңы Сауҡалыҡ ауылына 1866 йылда Рәсәйҙең һәм Украинаның үҙәк губернияларынан күсеп килеүселәр нигеҙ һалған. Күскенселәр бер-береһенә яҡын ғына таралышып ултырып, утарҙар, ауылдар барлыҡҡа килтергән. Совет осоронда ауыл Советы биләмәһендә «Наша Победа», «Красный пахарь», «Новый свет», Шевченко исемендәге, Чапаев исемендәге, Ворошилов исемендәге һәм «Заря» колхоздары эшләп килгән.
Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Ырымбур өлкәһенең 2004 йылдың 2 сентябрендәге 1424/211-III-ОЗ номерлы «Ырымбур өлкәһе муниципаль берәмектәренә муниципаль район, ҡала округы, ҡала биләмәһе статусы биреү, муниципаль берәмектәрҙең сиктәрен билдәләү һәм үҙгәртеү тураһында» Закон менән билдәләнгән

# Яңы Сауҡалыҡ ауыл советы
## Этимологияһы

Ауыл биләмәһе үҙәге Яңы Сауҡалыҡ ауылының атамаһы буйынса Ырымбур топонимдар белгесе Б. А. Моисеев бер нисә фараз буйынса ентекле тикшеренеүҙәр үткәргәндән һуң «Местные названия Оренбургской области. Историко-топонимические очерки» тигән китабында атама башҡорт теленән ингән, тип яҙа. Халыҡ телендә 3 төрлө фараз йөрөй, ти ул, һәм ойконимды башҡорт телендәге «һалҡынлыҡ», «суҡалаҡ» һүҙҙәре менән бәйләүҙәрен әйтә, ә өсөнсөһө — «сауҡалыҡ» — дөрөҫлөккә нығыраҡ тап киләлер, тигән һығымта яһай. Был тирәлә элек төрлө урындарҙа ҡайын урмандары үҫкән, әле лә сауҡалыҡтар бар, ти ул.
# Матбуғат йорто

архитектура ҡомартҡыһы (төбәк)
1972
Матбуғат йорто — редакция-нәшриәт комплексы.

# Матбуғат йорто
## Тарихы

1972 йылда архитектор А. А. Пахомов проекты буйынса төҙөлгән. Өфөлә урынлашҡан. Унда «Башҡортостан» нәшриәте, шулай уҡ ҡуртым шарттарында республика, ҡала гәзит һәм журналдары («Башҡортостан», «Башҡортостан ҡыҙы», «Вечерняя Уфа», «Йәшлек», «Йәншишмә», «Кызыл таң», «Молодёжная газета», «Республика Башкортостан», «Һәнәк» һ. б.), үҙәк ваҡытлы матбуғат баҫмалары вәкиллектәре һәм башҡа учреждениелар, ойошмалар урынлашҡан. Матбуғат йортонда Журналистар союзы һәм Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығының саралары үткәрелә.
# Костима

Костима — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубена йылғаһының һул ярына тамағынан 147 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Костима
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005665
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000566
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Юрманга (Леденга ҡушылдығы)

Юрманга — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Леденга йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Юрманга (Леденга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — йылғаның башынан алып Төньяҡ Двина Вычерга йылғаһына ҡойғанға тиклем, Юг һәм Сухона йылғаларын индермәйенсә (инештән Кубен гидроузлына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100312103000008350
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000835
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡамышлы (Ыҡ ҡушылдығы)

Ҡамышлы (рус. Комышла) — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 157 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ҡамышлы (Ыҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028794
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102879
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кыжья

Кыжья — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Вильва йылғаһының һул ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кыжья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007338
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100733
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Биткау

Биткау (нем. Bittkau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 734 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,06 км². Диңгеҙ кимәленән 34 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39517 һәм автомобиль коды — SDL.
# Нангуева-Яха

Нангуева-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Малыгина боғаҙы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Нангуева-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300041965
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304196
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Изге апостол Андрей Первозванный ғибәҙәтханаһы (Санкт-Петербург)

Балыҡсылар ғибәҙәтханаһы, Изге апостол Андрей Первозванный ғибәҙәтханаһы — Санкт-Петербургтағы православие ҡорамы Адресы: Санкт Петербург ҡалаһы, Заневский проспекты, 65-се йорт, 2-се корпус.

# Изге апостол Андрей Первозванный ғибәҙәтханаһы (Санкт-Петербург)
## Башы

Изге апостол Андрей Первозванний ғибәҙәтханаһы төҙөү инициативаһы — Петербург балыҡ тоторға яратыусылар клубы ағзаһы(недоступная ссылка) А. Краузеға һәм Кесе Охталағы Пресвятая Богородица Раштыуаһы мәхәлләһенең дин әһеле протоиерей Виталийға (Магдеев) ҡарай. Ғибәҙәтхана төҙөүгә фатиханы Санкт Петербург һәм Ладога митрополиты Владимир биргән.

# Изге апостол Андрей Первозванный ғибәҙәтханаһы (Санкт-Петербург)
## Тарих

2012 йылдың сентябрендә ғибәҙәтханаға тәүге нигеҙ ташы һалынған.
2012 йылдың 17 сентябрендә «Аквариум» төркөмө лидеры Гребенщиков Борис ғибәҙәтханаға Богоматерь иконаһын тапшыра. Балыҡсылар өсөн икона Афондағы Ватопед монастырында архимандрит Ефрем фатихаһы буйынса махсус яҙыла. Был икона Балыҡсылар ҡорамына ҡуйылған тәүге икона була. Шулай уҡ Борис Гребенщиков ғибәҙәтхана төҙөүҙә шәхсән ҡатнаша, ул сиркәүҙең бер нисә кирбесен үҙ ҡулдары менән һала һәм унда автографын ҡалдыра.
2013 йылдың 23 октябрендә ҡорамдың баштарын һәм тәреләрен ҡуйыу тантанаһы үтә.
# Уруш

Уруш — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кондома йылғаһының уң ярына тамағынан 295 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Уруш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200009479
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200947
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әләңйылға (Үҙән ҡушылдығы)

Әләңйылға (рус. Иленька) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Үҙән йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Әләңйылға (Үҙән ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Охлебинин ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Өфөгә тиклем, Ҡариҙел (инешенән Шаҡша ҡасабаһына тиклем) һәм Дим (инештән Бочкарёво һыу үлсәү посына тиклем) йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201412111100020077
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102007
* Бассейн коды — 10.01.02.014
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Измаил

Измаил (укр. Ізмаїл) — Украинаның Одесса өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала, Измаил районының административ үҙәге.
2015 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ҡалала 72 471 кеше йәшәй.
# Журавлиная (йылға)

Журавлиная — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Глубокий Сабун йылғаһының һул ярына тамағынан 124 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Журавлиная (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039139
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203913
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бөрйән (мәғәнәләр)

Бөрйән — этноним.
* Бөрйән — башҡорт ҡәбиләһе.
* Бөрйән районы — Башҡортостандың муниципаль районы.
# Саржематы

Саржематы — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чаган-Бургазы йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Саржематы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005421
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100542
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сысь-Ю

Сысь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кук-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.

# Сысь-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000014770
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001477
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ариан (Шүдек ҡушылдығы)

Ариан — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы/ Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Шүдек йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ариан (Шүдек ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Беүә башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101112111100016359
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101635
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ай-Лунх-Кал-Юган

Ай-Лунх-Кал-Юган — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Рыть-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ай-Лунх-Кал-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300029166
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302916
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ауыл хужалығы үҫемлектәре ҡоротҡостары

Ауыл хужалығы үҫемлектәре ҡоротҡостары — культуралы үҫемлектәрҙе зарарлай йәки уларҙы һәләк итә торған ҡоротҡостар. Ауыл хужалығы культураларына иң ҙур зыянды бөжәктәр килтерә, был уларҙың биологик үҙенсәлектәре, төрҙәренең күплеге, тиҙ үрсеүе, күп ашауы, күп төр личинкаларҙың тәүлеккә уҙ ауырлыҡтрынан да күберәк үҫемлек ашарға һәләтле булыуы менән аңлатыла.
Бөжәртәрҙән төп ҡортҡостарға тура ҡанатлылар, тигеҙ ҡанатлылар, ярым ҡаты ҡанатлылар, суҡлы ҡанатлылар, ҡаты ҡанатлылар, тәңкә ҡанатлылар, елпәҙә ҡанатлылар һәм ике ҡанатлылар отрядтары керә. Үҫемлек ашаусы бөжәктәр һәм талпандар полифагларга, йә иһә төрлө үҫемлектәр менән туҡлыныусыларға; олигофагларга − бер ғаиләләге үҫемлектәр менән туҡлыныусыларға (мәҫәлән, әүернә сәскәлеләр менән) бүленә. Типик олигофагҡа колорадо ҡуңыҙы миҫал булып тора. Ауыл хужалығы культураларына полифагтарҙан иң ҙур зыян килтереүселәр: ҡара сиңерткәләр, Сиңерткәләр, күбәләктәр.
Бөртөклө ашлыҡ культураларына олигофагтарҙан швед себене, йәшел күҙ, гессен себене, икмәк ҡуңыҙы иң ҙур зыян килтерә. Ҡуҙаҡлы үҫемлектәрҙе - бүлбе оҙонмороно, емеш ҡорттары, борсаҡ ҡорто; кәбеҫтәне – кәбеҫтә күбәләге, кәбеҫтә көйәһе, әүернә сәскәлеләр босалары күберәк зарарлай. Күп төрлө ҡортоҡостарҙан бигерәк тә емеш һәм еләк үҫемлектәре ныҡ зыян күрә. Былар - емеш йомшағын ашап керә торған алма, груша, слива емеш ҡорттары, сейә себене, лайлалы һәм сейә киҫмәнднәре, алмағастың сәскә бөрөләрен зарарлаусы алмағас сәскәашары һәм сейә оҙонмороно. Вегетатив бөрө һәм япраҡтарҙы зарарлаусы ҡоротҡостар - алмағас, сейә, слива япрағы, крыжовник бәбәге бете, дүрт аяҡлы беттәр һәм күп һандағы япраҡ кәмереүсе ҡоротҡостар – бухарка-ҡуңыҙ, энәлек күбәләге, тулҡынсалар, алмағас ҡорто, слива ҡорто. Улар араһында иң ҡурҡыныслыһы - ағастың бөтә япрағын юҡ итеүсе алмағас ҡорто Еләк культуралары өсөн ҡурҡыныс ҡоротҡостар - ҡарағат күбәләге, мыйыҡлы ҡуңыҙ, ҡарағат япраҡ һәм һабаҡ осо себендәре, ҡарағат бөрөләре талпаны, үрмәкес талпаны, крыжовник көйә күбәләге, крыжовник ҡарышлауығы, ҡурай һәм ер еләге ҡорто, япраҡ ҡуңыҙы, ер еләге талпаны, ҡурай еләге ҡуңыҙы, ҡурай еләге бөрөһө көйәһе, ҡурай еләге һабағы себене һ.б.
Баҫыу, йәшелсә һәм баҡса культураларының бөжәк ҡортокостарына ҡаршы химик (пестицидтлар), биологик һәм механик (участоктарҙы сүп үләндәренән таҙартыу, тупраҡты уҙ ваҡытында эшкәртеп тороу) көрәш саралары ҡулланыла. Имеҙеүсе хайуандарҙан баҡса үҫемлектәренә иң ҙур зыян килтереүселәр – кимереүселәр: сысҡандар, ҡыр сысҡандары һәм ҡуяндар, улар бер сезон эсендә баҡсасыларҙың күп йыллыҡ хеҙметен юҡҡа сығарырға һәләтле. Сысҡан һәм һуҡыр сысҡандарға ҡаршы химмк көрәш саралары (ағыуланған алдағыс ем), биопрепараттар (бактериаль) ҡулланыла. Ағас олондарын һәм ботаҡтарын ҡуяндарҙан һаҡлау өсөн уларҙы төрлө материалдар менән урап бәйләйҙәр йә иһә ҡурҡытҡыс матдәләр һылайҙар.
# Бикмәт (исем)

Бикмәт — башҡорт ир-ат исеме.

# Бикмәт (исем)
## Этимологияһы

Бикмәт "Бикмөхәмәт"тән ҡыҫҡартылған исем. Бикмөхәмәт — башҡорт һүҙе бик һәм ғәрәп теленән мөхәмәт һүҙҙәре ҡушылып төҙөлгән.

# Бикмәт (исем)
## Фамилияла

Бикмәтов Мөхәмәт Мөхәмәтзариф улы (16 февраль 1838 йыл — 1927 йыл) — башҡорт дин әһеле.
Бикмәтов Сәлим Түрйән улы (рус. Бикметов Салим Турьянович; 1902 йыл — 10 июль 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, өлкән лейтенант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы политругы.
Бикмәтов Ниғмәт Ишмырҙа улы (1918 йыл — 1983 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия капитаны, I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, III дәрәжә Богдан Хмельницкий ордены, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
Бикмәтова Рәшиҙә Шаһиморат ҡыҙы, Рәшиҙә Бик (21 октябрь 1952 йыл) — Башҡортостанда йәшәп, рус телендә ижад итеүсе балалар яҙыусыһы, шағир. 2002 йылдан Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы, «Рәсәйҙең алтын ҡәләме» Милли әҙәби (2013) һәм төрлө кимәлдәге башҡа, шул иҫәптән халыҡ-ара әҙәби премиялар лауреаты.
Бикмәтов Альберт Әлмир улы (1964 йыл) — спортсы. 1987—1991 йылдарҙа СССР-ҙың, 1992 йылдан — Рәсәй Хәрби Һауа көстәренең йыйылма командаһы ағзаһы. Парашют спорты буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1996). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (2003).
Бикмәтов Ирек Ниғәмәт улы (1948 йыл) — ғалим-зоотехник, юғары мәктәп уҡытыусыһы, ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1998). Йәмәғәт эшмәкәре һәм тыуған яҡты өйрәнеүсе. 1982—1990 йылдарҙа Баймаҡ районы «Таналыҡ» колхозы рәйесе. Сибай ҡала башҡорттары Ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

# Бикмәт (исем)
## Ауылдар

Түбәнге Бикмәт (Түбән Бикмәт; татар. Түбән Бикмәт, рус. Нижнее Бикметово) — Рәсәй Федерацияһының Татарстан Республикаһы Сарман районы ауылы.
Яңы Бикмәт (рус. Новобикметово) — Башҡортостандың Борай районындағы ауыл.
Иҫке Бикмәт (рус. Старобикметово) — Башҡортостандың Борай районындағы ауыл.
Кесе Бикмәт (рус. Малое Бикметово) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл.
Бикмәт (рус. Бикметово) — Башҡортостандың Саҡмағош районындағы ауыл.
Бикмәт (рус. Бикметово) — Башҡортостан Республикаһының Туймазы районындағы ауыл.
Бикмәт ауыл Советы — Башҡортостандың Борай районы составындағы 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмеге һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы).
# Неклениха йырыны

Неклениха йырыны — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Иргиз йылғаһының һул ярына тамағынан 139 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Неклениха йырыны
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кесе Ырғыҙ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001412112100009423
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100942
* Бассейн коды — 11.01.00.014
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡыҙыл майҙан

Ҡыҙыл майҙан (рус. Красная площадь) — Мәскәүҙең төп майҙаны, ҡаланың радиаль-түңәрәк үҙәгендә урынлашҡан, Мәскәү Кремле менән (көнбайышта) Ҡытай-ҡала (көнсығышта) араһында урынлашҡан. Майҙандан Мәскәү йылғаһынаса яр буйлап һөҙәк Васильевск төшөү юлы бар. Дөйөм оҙонлоғо — 330 метр, киңлеге — 70 метр, дөйөм майҙаны 23 100 м².
Майҙан территорияһында Ҡаҙан сиркәүе, Василий Блаженный Соборы (рус ғәскәрҙәр Ҡаҙанды баҫып алыу иҫтәлеғенә һалынды), Баш универсаль магазин, В. И. Ленин некрополе, дуар буйынса зыярат.