yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Голи-Оток

Ҡалып:Необитаемые острова по странам
Голи-Оток (хорв. Goli otokGoli otok — Яланғас утрау) — Адриатик диңгеҙҙең хорват өлөшөндәге, майҙаны яҡынса 4,7 квадрат километр булған, Хорватияның көнбайышында, Велебитск ҡултығының Истрия ярымутрауынан кнөсығышта, Раб, Свети-Гргур һәм Првич уртапуҙары араһында урынлашҡан. Утрау атамаһы «Яланғас утрау» тип тәржемә ителә.

# Голи-Оток
## Концлагерь

«Голи-Оток» сәйәси лагеры 1949 йылда Югославия коммунистар партияһы (КПЮ) һәм Югославяи федератив халыҡ республикаһы (ФНРЮ) күрһәтмәһе буйынса сәйәси тотҡондар өсөн төҙөлә. Шул уҡ йылда тәүге тотҡондар килтерелә. 1956 йылда Свети-Гргур лагерындағы кеүек, бынан да тотҡондар сығарыла, ә утрау Хорват Социалистик республикаһына (СРХ) тапшырыла.

# Голи-Оток
## Тарихы

Утрауҙа даими йәшәгән халыҡ юҡ. Беренсе донъя һуғышы барышында Австро-Венгрия бында Көнсығыш фронттан әсиргә алынған рус һалдаттарын урынлаштыра.
Лагерҙы ойоштороуҙа генерал Краячич Стево һәм Титоның уң ҡулы — Эдвард Кардель әүҙем ҡатнаша.
1949 йылдан Яланғас һәм күрше Свети-Гргур утрауына сәйәси тотҡондар: Титоға ҡаршы булыусылар, сталинистар, усташи, четники, монархистар, Югославия короллеге эшмәкәрҙәре ебәрелә. Тотҡондар араһында һуғышҡа тиклем үк коммунист булған һәм ҡаршылыҡ геройҙары бихисап була.
Яланғас утрауҙа — ирҙәр, ә күрше Свети-Гргур утрауында ҡатын-ҡыҙҙар лагеры урынлаша.

# Голи-Оток
## Утрау бөгөн

Лагерь 1988 йылда эшләүен туҡтата, ә 1989 йылда тулыһынса ябыла.
Бөгөн утрауҙарға туристар һәм Раб утрауынан көтөүселәр генә килә.

# Голи-Оток
## Билдәле тотҡондар

* Барешич Миро
* Владо Дапчевич
* Александр Попович
* Венко Марковски
* Борислав Михиз Михайлович
* Мичунович Драголюб
* Драгослав Михаилович
* Йованович Милюша
* Шабан Байрамович
* Петр Комненич
* Йоле Станишич
* Доброслав Парага
* Алия Изетбегович
# Нәждәттәр

Нәждәттәр (ғәр. نجدات‎ — нәдждәт; рус. надждиты) — исламдағы хәрижиҙәрҙең сикке фирҡә ағымы вәкилдәре.

# Нәждәттәр
## Тарихы

VII быуатта Көнсығыш Ғәрәбстанда, Бахрейн һәм Йәмәмәнең тарихи төбәктәрендә идара иткәндәр. Фирҡәгә нигеҙ һалыусы — хәнифә ҡәбиләһенән Нәжд ибн Әмир әл-Хәнәфи.
Артабан Нәжд яҡлыларҙың бер өлөшө уның ҡайһы бер фекерҙәренә ҡаршы сыға һәм уға ҡаршы фетнә күтәрә, һәм ахыр сиктә ул үлтерелә.
Нәждәттәрҙең яңы башлығы Әбү Фүдәйк була, ләкин улар оҙаҡламай өмәүиҙәр хәлифәһе Әбд әл-Мәликтең ғәскәре тарафынан ҡыйратыла. Нәжд яҡлыларҙың бер өлөшө уның тәғлимәтенә һаман тоғро ҡалып, күпмелер ваҡыт нәждәттәр үҙенең йәшәүен дауам итә. Хәҙерге көнгә был фирҡә яҡлылар юҡ.
# Батшалыҡ (биология)

Батшалыҡ (лат. regnum) — фәнни классификацияла биологик төрҙәрҙең иерархик дәрәжәһе. Юғары кимәлдәге таксон. Тере организмдарҙы биш батшалыҡҡа бүлеү ҡаралған: Хайуандар, Үҫемлектәр, Бәшмәктәр, Бактериялар һәм Вирустар. 1977 йылда тағы ике батшалыҡ өҫтәйҙәр — Протистар һәм Архейҙар 1998 йылда тағы бер батшалыҡ бүленә — Хромистар.
Бөтә батшалыҡтар өс супер-батшалыҡҡа бүленә: архейҙар, бактериялар, эукариоттар.
Архей батшалығы архей супер-батшалығына керә, бактериялар батшалығы бактериялар супер-батшалығына керә. Эукариоттар супер-батшалығы бөтә башҡа батшалыҡтарҙы берләштерә.
| Биота | Бактериялар Батшалыҡ Бактериялар Архейҙар Батшалыҡ Архейҙар  Эукариоттар  Батшалыҡ Иң ябайҙар (йәкиПротисты) Батшалыҡ Хромистар Батшалыҡ Үҫемлектәр Батшалыҡ Бәшмәктәр Батшалыҡ Хайуандар Вирустар |
* Был биология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ. Мөмкин булһа был иҫкәрмәне анығырағы менән алыштырыр кәрәк.
# Григорян

Григорян — әрмән ир-ат һәм ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Григорян
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Григорян Самвел Самвелович (1930—2015]) — ғалим, академик.
* Григорян Рафик Григорьевич (1948) — ғалим, йәмәғәт эшмәкәре.
* Григорян Сабрина Маркосовна (1956—1986) — итальян сығышлы әрмән актрисаһы.
# Абитаева Йәмилә Зөлҡәфил ҡыҙы

Абитаева Йәмилә Зөлҡәфил ҡыҙы (23 ғинуар 1916 йыл — 12 июнь 1994 йыл) — театр актёры. 1954 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1936–1974 йылдарҙа Баймаҡ колхоз-совхоз башҡорт театры (1968 йылдан — Сибай башҡорт драма театры) актёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1969).

# Абитаева Йәмилә Зөлҡәфил ҡыҙы
## Биографияһы

Йәмилә Зөлҡәфил ҡыҙы Абитаева 1916 йылдың 23 ғинуарында Һамар губернаһы Быҙаулыҡ өйәҙе (хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районы) Кесе Юлдаш ауылында тыуған.
1936 йылда Хажи Бухарский, Мәкәрим Мәһәҙиев курсы буйынса Башҡортостан сәнғәт техникумын тамамлай.
1936—1974 йылдарҙа Баймаҡ колхоз-совхоз драма театрында (1968 йылдан — Сибай драма театры) актриса булып эшләй.
1994 йылдың 12 июнендә Өфө ҡалаһында вафат була.

# Абитаева Йәмилә Зөлҡәфил ҡыҙы
## Төп ролдәре

* Ҡарлуғас (Баязит Бикбайҙың «Ҡарлуғас» драмаһы; 1936 йылда дебют роле)
* Ғәлимә (Мәжит Ғафуриның «Ҡара йөҙҙәр» повесы буйынса яҙылған Ғәйнан Әмири һәм Вәлиәхмәт Ғәлимовтың «Ҡара йөҙҙәр» драмаһы)
* Таңсулпан (Ҡадир Даяндың «Таңсулпан» драмаһы)
* Айһылыу (Сәғит Мифтаховтың «Һаҡмар» һәм «Дуҫлыҡ һәм мөхәббәт» драмалары)
* Мәрзиә (Әнғәм Атнабаевтың «Ул ҡайтты» драмаһы)
* Елена Кошевая (Александр Фадеевтың «Йәш гвардия» романы буйынса яҙылған Вәлиәхмәт Ғәлимовтың «Геройҙар» драмаһы)
* Туҡтабикә (Мостай Кәримдең «Ҡыҙ урлау» драмаһы)

# Абитаева Йәмилә Зөлҡәфил ҡыҙы
## Ғаиләһе

Улы Абыҙгилдин Абрек Әмир улы (1937—2013) — Рәсәй Федерацияһының (2009) һәм Татарстан Республикаһының (1995) халыҡ рәссамы.
# Оло Бугундырь

Оло Бугундырь — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бугундырь йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Оло Бугундырь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Варнавинск гидроузеле һыу объекттары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001912108100005846
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100584
* Бассейн коды — 06.02.00.019
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Вылат

Кесе Вылат — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вылат йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Кесе Вылат
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044062
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204406
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Печеньга (Вага ҡушылдығы)

Печеньга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вага йылғаһының уң ярына тамағынан 387 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Печеньга (Вага ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028391
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002839
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ух

Ух — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1162/86/923 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 134 км.

# Ух
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300015743
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301574
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Якшанга

Кесе Якшанга — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Якшанга йылғаһының һул ярына тамағынан 3,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Кесе Якшанга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041943
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004194
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Таб-Яга

Таб-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сарембой-Яга йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Таб-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000088362
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008836
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Добрая (Чира ҡултығы)

Добрая — Рәсәй йылғаһы. Ростов өлкәһе,Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чир шығанағындағы Цимлян һыуһаҡлағысының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Добрая (Чира ҡултығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чир йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Дон йылғаһы Хопёр һәм Северский Донец йылғалары ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300812107000010029
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001002
* Бассейн коды — 05.01.03.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Синюха (Сейка ҡушылдығы)

Синюха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сейка йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 4 км.

# Синюха (Сейка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100020258
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115102025
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тане-Яха

Танё-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лангахэй-То күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Тане-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300040429
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304042
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шитка

Шитка — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/445 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Шитка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000031719
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003171
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Суховилялка

Суховилялка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Барҙым йылғаһының һул ярына тамағынан 79 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Суховилялка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020711
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102071
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Косвиг (Саксония)

Косвиг (Саксония) (нем. Coswig (Sachsen)) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 21297 кеше йәшәй. Майҙаны — 25,85 км². Диңгеҙ кимәленән 118 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 01631–01640 һәм автомобиль коды MEI.
# Йәйге Коммерция клубы ҡоролмалары комплексы

Йәйге Коммерция клубы ҡоролмалары комплексы Дондағы Ростовта, Оло Баҡса урамында урынлашҡан. Бина 1912—1913 йылдарҙа архитектор Г. Н. Гелат проекты буйынса модерн стилендә төҙөлгән. Коммерция клубы ансамбленә йәйге баҡса (хәҙер 1 Май исемендәге парк) инә. Хәҙерге ваҡытта бинала Өлкә физик культура йорто урынлашҡан. Коммерция клубы ансамбле федераль әһәмиәт тәге мәҙәни мираҫ объекты статусына эйә.

# Йәйге Коммерция клубы ҡоролмалары комплексы
## Тарихы

1855 йылда Коммерция клубы Дондағы Ростовта Оло Баҡса урамы, Крепостной тыҡырығы, Кесе Баҡса урамы, Нахичевань межаһы араһында ер учаткаһы һатып ала. Петербург архитекторы Петерс унда парк булдыра. XIX быуат һуңында бында Коммерция клубының беренсе бинаһы төҙөлә. 1901 йылда парктың көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә архитектор Н. А. Дорошенко проекты буйынса неоклассицизм стилендә ротонда (көмбәҙләп ябылған, колонналы түңәрәк бина) төҙөлә. Ул элекке редуттың (ҡәлғә эсендәге нығытма) ер валында тора.
1912—1913 йылдарҙа көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә архитектор Г. Н. Гелат тарафынан өс ҡатлы бина төҙөлә. Коммерция клубын биҙәүҙә классик декорация элементтары ҡулланала . Төп бина тәҙрәләре баҡсаға ҡарай.
Бинанан көнсығышта көньяҡҡа ҡарап торҡан ябыҡ эстрада төҙөлә. Уның ҡаршыһында асыҡ һауала тамашасылар урындары урынлаша. Эстрада декоратив лопаткалар, тумбалар һәм лепнина менән биҙәлә.
Территорияның төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә йәйге аласыҡтың ике ҡатлы бинаһы урынлаша, ул оранжерея менән тоташа. 1910 йылдар башында баҡсасы Нимиюченко парк территорияһын төҙөкләндереү менән шөғөлләнә. Ротонда ҡаршыһына бассейнлы һәм декоратив композициялы фонтан ҡуйыла. Оло Баҡса урамынан Коммерция клубы штукатурланған, декоратив тумбалы һәм селтәрле ҡойолған рәшәткәле кирбес ҡойма менән айырыла.
Участканың төньяғында, ҡойма эргәһендә фигуралы терә-ҙәрҙә ағас япма тора. Һуңынан ул өлөшләтә үҙгәртеп ҡорола һәм унда сатраш клубы, бильярд урынлаша. 1916 йылда япма өлөшө урынына ике ҡатлы, көнсығыш стилендә биҙәлгән ағас павильон ҡорола .
Совет власы килгәндән һуң Оло Баҡса яғындағы ҡойма һүтелә. Уның урынына ябай тимер ҡойма ҡуйыла, әммә ул 1960 йылдарҙа алына.
Революциянан һуң Коммерция клубы баҡсаһы Беренсе Май паркы тип үҙгәртелә. Элекке клуб ҡоролмаларында «трамвайсылар» клубы, «коммунальщиктар» клубы, ГПУ һәм башҡа ойошмалар урынлаша. 1950 йылдарҙа Беренсе Май паркы составына Коммерция клубы эргәһендәге мединститут клиникаһы паркы ла индерелә. Бинаны Өлкә физик культура йорто биләй. Шул уҡ ваҡытта Крепостной тыҡырығына ҡарарған фасад яғында сквер ойошторола. 1970 йылдарҙа унда Изге Дмитрий Ростовскийға бағышланған мемориаль диуар төҙөлә, постаментҡа пушкалар ултыртыла.
Аҡһаҡалдар һәм парк хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, ротонданың цоколендә бассейн аҫтындағы һәм Изге Дмитрий Ростовский ҡәлғәһенән ҡалған XVIII быуат гелереялары менән тоташҡан бинаға инеү юлы бар. Был галереяларҙың береһенән Йәйге Коммерция клубы подвалына үтеп була.
* Йәйге Коммерция клубы революцияға тиклемге открыткаларҙа
# Выя (Тура ҡушылдығы)

Выя — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Тура йылғаһының һул ярына тамағынан 919 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Выя (Тура ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, инештән Тагил йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501212111200004466
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200446
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Яңы Николаевка (Стәрлетамаҡ районы)

Яңы Николаевка (рус. Новониколаевка) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 18 кеше. Почта индексы — 453165, ОКАТО коды — 80249820004.

# Яңы Николаевка (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 45 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Константиноградовка): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 45 км
# Яр-Бишҡаҙаҡ таш тоҙ ятҡылығы

Яр-Бишҡаҙаҡ таш тоҙ ятҡылығы (рус. Яр-Бишкадакское месторождение каменной соли) — Башҡортостан, Ишембай ҡалаһы һәм Стәрлетамаҡ районы биләмәләрендә урынлашҡан ятҡылыҡ. Ағиҙел йылғаһының уң һәм һул яҡ ярҙарында бүленгән участкаларҙан тора.
Ишембай ҡалаһында урынлашҡан уң яҡ участкаһын «Башҡортостан сода компанияһы» акционерҙар йәмғиәте (лицензия УФА 00956 ТЭ) эшкәртә . Һул яҡ участкаһы бүлеп бирелмәгән ер аҫты фондында урынлашҡан.
Ятҡылыҡтар Ишембай, Стәрлетамаҡ ҡалалары һәм башҡа тораҡ пункттар менән асфальт түшәлгән юлдар бәйләй.

# Яр-Бишҡаҙаҡ таш тоҙ ятҡылығы
## Тарихы

Ятҡылыҡты асыу һәм уны сәнәғәти эшкәртеү мөмкинлеге каустик сода етештереү буйынса химия заводы төҙөлөшө мәсьәләһен күтәрергә булышлыҡ итә. 1955 йылда СССР Министрҙар Советы Стәрлетамаҡ ҡалаһында Яр-Бишҡаҙаҡ тоҙонан химик сеймалға киҫкен ихтыяжды ҡаплаған «Каустик» заводын төҙөү тураһында ҡарар ҡабул итә.
Әлеге ваҡытта Башҡортостан сода компанияһы — Европаға иң ҙур кальцийлы сода экспортеры.
# Диего-де-Альмагро (Чили)

Диего-де-Альмагро (исп. Diego de Almagro) — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Чаньяраль провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 7951 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 18 664 км². Халыҡ һаны — 18 589 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 0,79 кеше/км².

# Диего-де-Альмагро (Чили)
## Географик урыны

Копиапо ҡалаһынан 121 саҡрым (114 км) төньяҡ-көнсығышта, Саладо йылғаһының үҙәнендә урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Тальталь һәм Антофагаста коммунаһы;
* көнсығышта — Катамарка провинцияһы (Аргентина);
* көньяҡта — Копиапо коммунаһы;
* көнбайышта — Чаньяраль коммунаһы;

# Диего-де-Альмагро (Чили)
## Транспорт

* Пуэбло-Ундидо тимер юлы станцияһы
* Автомобиль юлдар:
** С-13 таш юлы (Чаньяраль — Эль-Сальвадор)
** С-17 таш юлы (Копиапо — Диего-де-Альмагро)

# Диего-де-Альмагро (Чили)
## Демографик мәғлүмәттәр

Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
| Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | 18589 |
| шул иҫәптән: | Ҡала халҡы | 17674 | Ҡала халҡы өлөшө, % | 95,08 |
| | Ауыл халҡы | 915 | Ауыл халҡы өлөшө, % | 4,92 |
| | Ир-егеттәр | 10031 | Ир-егеттәр өлөшө, % | 53,96 |
| | Ҡатын-ҡыҙҙар | 8558 | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө, % | 46,04 |
| Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | 1 |
| Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | 7,78 |

# Диего-де-Альмагро (Чили)
## Административ бүленеш

Коммуна 4 райондан тора:
| № | Район | Майҙаны км² | Халыҡ һаны (2002) | Ҡала халҡы | Ауыл халҡы | Халыҡ тығыҙлығы кеше/км² |
| 1 | Диего-де-Альмагро | 2295 | 8192 | 7951 | 241 | 3,57 |
| 2 | Сальвадор | 2997,5 | 9745 | 9723 | 22 | 3,25 |
| 3 | Потрерильос | 11761,3 | 228 | 0 | 228 | 0,02 |
| 4 | Инка-де-Оро | 1610 | 424 | 0 | 424 | 0,26 |

# Диего-де-Альмагро (Чили)
## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)

| № | Торама | Категория | Халыҡ һаны (2002) | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Майҙаны км² |
| 1 | Диего-де-Альмагро | ҡала | 7.951 | 4.168 | 3.783 | 4,05 |
| 2 | Эль-Сальвадор | ҡала | 8.697 | 4.555 | 4.142 | 3,35 |
| 3 | Порталь-дель-Инка | ҡасаба | 1.026 | 577 | 449 | 3,37 |
# Өфө ауыл Советы (Хәйбулла районы)

Өфө ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Хәйбулла районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Өфө ауылы.

# Өфө ауыл Советы (Хәйбулла районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Өфө ауыл Советы (Хәйбулла районы)
## Ауыл биләмәһе составы

* Өфө ауылы,
* Әлебай ауылы,
* 1-се Мырҙа ауылы,
* Түбәнге Ысмаҡ ауылы,
* Яңы Петровка ауылы,
* Первомайский ауылы,
* Петропавловка ауылы,
* Рафиҡ ауылы.
# Мәрйәм сүрәһе

Мәрйәм сүрәһе (ғәр. مريم‎, Мәрйәм ) — Ҡөрьән Кәримдең 19 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 98 аяттан тора.
# Тайһары (ҡасаба)

Тайһары — Рәсәйҙең Силәбе өлкәһе Верхнеурал районындағы ҡасаба. Ҡырһа ауыл биләмәһе составына инә.

# Тайһары (ҡасаба)
## Географияһы

Райондың көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, Башҡортостан Республикаһы менән сиккә яҡын, Тайһары йылғаһы буйында урынлашҡан.
Район үҙәге Верхнеуралға тиклем алыҫлыҡ автомобиль юлы буйлап 39 км.

# Тайһары (ҡасаба)
## Этимологияһы

Крайҙы өйрәнеүсе Николай Иванович Шуваловтың топонимик һүҙлегендә атамаға: «Тайһары, ҡасаба, Верхнеурал районы. Башҡорттарҙа элек таралған Тайһары тигән төрки ир-ат исеменән, нигеҙе — һары — «жёлтый», тай — исем һүҙ төркөмөнә хас киҫәксә» тигән аңлатма бирә

# Тайһары (ҡасаба)
## Тарихы

Ҡасаба 1890 йылда Тайһары тип йөрөтөлгән буш ятҡан ерҙә төҙөлгән Һәм Верхнеурал өйәҙенең Тамъян-Түңгәүер улусына ҡараған шәхси утар урынында үҫкән .

# Тайһары (ҡасаба)
## Халҡы

Халык саны динамикасы:
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре: урыҫтар (74%), башҡорттар (20%).

# Тайһары (ҡасаба)
## Урамдары

* Йылға аръяғы,
* Киров,
* Ленин,
* Тыныслыҡ,
* Йәштәр,
* Таулы,
* Келәт,
* Мәктәп.

# Тайһары (ҡасаба)
## Инфраструктураһы

* Фельдшер-акушерлыҡ пункты.
* Башланғыс мәктәп (Смеловка урта мәктәбе филиалы).
* Балалар баҡсаһы.