yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Эттерсбург

Эттерсбург (нем. Ettersburg) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылындағы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 574 кеше йәшәй. Майҙаны — 2,92 км². Диңгеҙ кимәленән 322 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 99439 һәм автомобиль коды AP.
# Бык (Днестр ҡушылдығы)

Бык (молд. Bîc) — Молдовалағы йылға. Днестрҙың уң ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 155 километр. Бык йылғаһында Молдавияның баш ҡалаһы – Кишинев урынлашҡан. Үрге ағышында Кодры ҡалҡыулығы буйынса үтә. Ҡайһы бер йылдарҙа бер нисә тәүлектән ике-дүрт айға тиклем ҡорой. Йылғала Гидигич һыуһыҡлағысы бар. Ҙур ҡушылдыҡтары: Быковец һәм Ишновец. Икеһе лә уң ҡушылдыҡ.

# Бык (Днестр ҡушылдығы)
## Йылғаның торошо

Кишиневҡа яҡынлашҡан һайын һыуы бысрағыраҡ була бара. Ҡала эргәһендә һыу фаунаһының бер нисә төрө генә осрай. Ҡаланан сыҡҡанда йылғала бары тик үле һыу ғына ҡала, ә бысраныу кимәле норманы тиҫтәләрсә тапҡырға артып китә. Шул уҡ ваҡытта йылғаның баш ҡала участкаһында иң хәүефле хәл-торош күҙәтелә. Дәүләт Экологик үҙәге мәғлүмәттәре буйынса, 10 йыл инде Кишиневтан Гура Быкулуйға тиклем арауыҡта бер ниндәй йән эйәһе юҡ. Экспреттар белдереүенсә, йылғаны предприятиеларҙан ағып төшкән токсик матдәләр (97 процент) бысрата. Ҡалған өс процент көнкүреш ҡалдыҡтарын тура килә. Икенсе зыянлы фактор – йылға ярҙарында рөхсәтһеҙ автомобилдәр йыуыу.
Шулай уҡ йылғаның ағышы буйынса торбалар ҡуйылған һәм уларҙан ямғыр йәки йыйылған һыуҙар ағып төшә. Бынан тыш, ике яҡ ярға ла ҡалдыҡтар ташлана, ә Бык йылғаһын һуғарған каналдарҙы ләм баҫҡан. Ил властарына хәл-торошҡа ҡыҫылыуҙарын саырып юлламалар ебәрелә, әммә әле һаман улар ҡыбырларға ашыҡмай. Парламент спикеры Мариана Лупуға ла махсус ҡара ҡабул итеү һәм Бык йылғаһы территорияһын экологик һәләкәт зонаһы тип иғлан итеү тураһында мөрәжәғәт була, әммә бер ниндәй һөҙөмтә юҡ. Эксперттар, төбәктең мөхитен тергеҙеү өсөн махсус программа кәрәк, тип белдерә.
# Суртан

?Суртандар :
Суртан балыҡ :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Супер-класс: | Балыктар |
| Класс: | Һөйәкле балыктар |
| Суб-класс: | Энә ҡанатлылар |
| Отряд: | Суртан һымаҡтар |
| Ғаилә: | Суртандар |
| Ырыу: | Суртандар |
Латинса исеме :
Esox Linnaeus, 1758 :
Төрҙәр :
Щука краснопёрая (Esox americanus)
Щука обыкновенная (Esox lucius)
Маскинонг (Esox masquinongy)
Щука полосатая (Esox niger)
Щука амурская (Esox reichertii)
†Esox kronneri :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 162138 NCBI 8009 |
Суртан, Шүкә (лат. Esox, рус. Щуки) — йыртҡыс йылға балығы.
* Был ихтиология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Гремучая (Шушпанка ҡушылдығы)

Гремучая (Ижа) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шушпанка йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Гремучая (Шушпанка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100012105
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101210
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кудрявцев Игорь Николаевич

Кудрявцев Игорь Николаевич (23 декабрь 1944 йыл) — рус совет шағиры.

# Кудрявцев Игорь Николаевич
## Биографияһы

Игорь Николаевич Кудрявцев Вологда өлкәһе Сокол ҡалаһында тыуған. Артабан уның ғаиләһе Краснодар крайының Кущевская станицаһына күсеп килә. 1962 йылда Ростов ауыл хужалығы машиналары эшләү техникумына, ә 1985 йылда — Горький исемендәге Әҙәбиәт институтының Юғары әҙәбиәт курстарына уҡырға инә. «Ростсельмаш» заводында йыйыусы-слесарь булып эшләй, заводтың әҙәби берләшмәһендә ағза була. Совет Армияһында хеҙмәт итә. 1967-1975 йылдарҙа стандарттар һәм үлсәү техникаһы Дәүләт надзоры лабораторияһында эшләй. 1977 йылда Советтар Союзы Коммунистар партияһы сафына ҡабул ителә. Хәҙерге ваҡытта Дондағы Ростовта йәшәй, Ростов өлкәһе ауыл хужалығы министрлығының пресса хеҙмәтендә етәксе булып эшләй. Беренсе етәксеһе Дон шағирәһе Елена Нестерова булған Ростов өлкәһе йәш яҙыусылары «Дон» әҙәби берләшмәһен етәкләй.

# Кудрявцев Игорь Николаевич
## Ижады

Кудрявцевтың тәүге шиғырҙары 1959 йылда «Ростсельмашевец» гәзитендә баҫылып сыға. Ул «Москва», «Молодая гвардия», «Огонёк», «Смена», «Дон» журналдарында, үҙәк һәм өлкә гәзит-журналдарында, коллектив йыйынтыҡтарҙа шиғырҙарын баҫтыра. Үҙенең әҙәбиәт уҡытыусыһы итеп Ростов шағиры, беренсе китабының мөхәррире булған Александр Рогачёвты , һуңғараҡ шулай уҡ Евгений Долматовскийҙы һанай. Тәүге шиғырҙар китабы «Ранняя тропа» Дондағы Ростовта сыға (1978) Был китабы өсөн И. Н. Кудрявцев СССР Яҙыусылар союзы, ВЛКСМ Үҙәк комитеты, СССР Дәүләт нәшриәт комитеты һәм Беренсе Бөтә Союз йәш яҙыусылары конкурсының премияларына лайыҡ була һәм 1979 йылда СССР Яҙыусылар союзына ҡабул ителә. Артабан уның һигеҙ шиғырҙар китабы һәм бер нисә документаль-тарихи әҫәрҙәре Ростов һәм Мәскәү ҡалалары нәшриәттәрендә баҫыла. Игорь Кудрявцев шиғырҙарының тематикаһы күп төрлө. Ул философия, мөхәббәт лирикаһын, көнүҙәк йәмәғәт-сәйәси һәм тарихи темаларға шиғырҙар яҙа, Дон ерен, уның кешеләрен һәм тәбиғәтен һүрәтләй. Кудрявцев шиғырҙары араһында иң ҙур популярлыҡ яулағаны - «Дуэль» шиғыры:
   Раздался выстрел на опушке, Заставив вздрогнуть чёрный лес… Лишь на мгновенье умер Пушкин, И лишь мгновенье жил Дантес.

# Кудрявцев Игорь Николаевич
## Маҡтаулы исмедәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР Яҙыусылар союзы, ВЛКСМ Үҙәк Комитеты, СССР Дәүләт нәшриәт комитеты һәм Беренсе Бөтә Союз йәш яҙыусылар конкурсы лауреаты

# Кудрявцев Игорь Николаевич
## Китаптары

* Ранняя тропа: Стихи. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1978. — (Первое слово). — Тираж 6000 экз.
* Слышу поступь дня: Стихотворения и поэма. — М.: Современник, 1981. — (Первая книга в столице). — Тираж 10000 экз.
* На стыках земных: Стихи, поэма. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1985. — (Донская поэзия). — Тираж 5000 экз.
* Уклад. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1989. — Тираж 1000 экз. — ISBN 5-7509-1263-9
* Мгновенье сладкого ожога. — Ростов-на-Дону: «Литера-Д», 1992. — Тираж 1000 экз. — ISBN 5-7509-0443-1
* Я люблю тебя тысячу лет… : Избранное . Сихи. Поэма / Игорь Кудрявцев [в авт. ред.]. — Ростов-на-Дону: АКРА, 2004. — 223 с. — Тираж 1000 экз. — ISBN 5-98213-003-6
* Поэзия прозы.
# Тесьма

Тесьма — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Силәбе өлкәһе, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға тамағы: КАС/ВОЛГА/1804/177/487/382/451. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Тесьма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100021511
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102151
* Бассейн коды — 10.01.02.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ғардизи

Ғардизи (фарс. ابوسعید عبدالحی بن ضحاک بن محمود گردیزی), тулы исеме Әбү Са’ид Абд әл-Хай ибн аз-Заххак ибн Мәхмүт Ғардизи — фарсы тарихсыһы.

# Ғардизи
## Биографияһы

Уның тормошо тураһында бер нәмә лә билдәле түгел. Уның нисбәһе күрһәтеүенсә, сығышы менән Ғардиздан, Ғәзниҙән Һиндостанға бер көнлөк юл алыҫлығында. Уның Зайн әл-ахбар («Украшение известий») хеҙмәте Ғәзниүи Абд әр-Рәшит (1049—1053) осоронда яҙылған. Унда фарсы батшалары, Мөхәммәт һәм 1032 йылға тиклем хәлифтәр тарихы һәм Хорасандың ғәрәптәр баҫып алғандан алып 1041 йылға тиклем ентекле тарихы бар; шулай уҡ бында грек фәне (Дар ма’ариф-и румийан), йыл иҫәбе һәм төрлө халыҡтарҙың дини байрамдары тураһында трактаттар индерелгән. Йомғаҡлау бүлеге генеалогияға (Ансаб) һәм фәнгә (Ма’ариф) арналған; улар араһында ентекле, шулай уҡ Урта Азия географияһы өсөн бик ҙур әһәмиәткә эйә булған, төркиҙәр һәм Һиндостан тураһында бүлектәр бар. Ғардизи тарихи сығанаҡтарҙан өҙөмтә килтермәй; төркиҙәр тураһында бүлектә ул Ибн Хордадбехҡа, Джейхани һәм Ибн әл-Мукаффа'ға һылтана. Һиндостан байрамдары тураһында хәбәрҙәрҙе, Ғардизиҙың раҫлауы буйынса, ул Әл-Бируниҙан ишеткән, шуның һөҙөмтәһендә ул Бируниҙың уҡыусыһы тип һанала. Көнсығыштың тарихи традицияларына Ғардизи әҙ йоғонто яһай һәм цитаталар һирәк килтерелә.

# Ғардизи
## Башҡорттар тураһында

Ибн әл-Мукафф (яҡынса 780 йылғы) мәғлүмәттәренә нигеҙләнеп «Зәйн әл-әхбәр» («Хәбәрҙәр биҙәге») хеҙмәтендә, башҡорттар ҡыймаҡтар менән хазарҙар араһында йәшәгән, ә уларҙың башлығы Башҡорт (Башгирд, Башджурт) исемле шәхес булыуы телгә ала. Башҡорт (Башгирд, Башджурт) «хазарҙарҙың иң юғары дәрәжәлеләренән була. Ул 2000 һыбайлыһы менән хазарҙар һәм ҡыймаҡтар араһында урынлаша. Хазар ҡағаны Башҡортҡа саҡлабты ҡыҫырыҡлап сығарыу тәҡдиме менән кеше ебәрә…» тиелә унда.
# Юлтый

Юлтый — Ырымбур өлкәһе Ҡыҙыл Гвардия районы ауылы. Пушкин ауыл советы составына керә.
Юлтый ауылының төньяҡ-көнбайышында Красиков ауылы урынлашҡан, көньяҡ-көнсығышта — Пушкинский ҡасабаһы.

# Юлтый
## Халыҡ

2010 йылда — 306 кеше тип иҫәпкә алынған. Башҡорттар йәшәй.

# Юлтый
## Археология

* 2009 йылдың июнь уртаһында элек-электән башҡорттар йәшәгән Юлтый ауылы янында, Туҡ йылғаһы ярында кеше һөйәктәре табыла. Һөйәктәр янында трапеция формалы таш әйбер ҙә була. Мосолман ата-әсәләрҙең талабы буйынса үҫмерҙәр баш һөйәктең киҫәктәрен, башҡа һөйәктәрҙе, саҡматаштан яһалған әйберҙәрҙең һыныҡтарын үтек ҡумтаһына һалып, элекке Исмәғил ауылының боронғо башҡорт зыяратына алып барып күмәләр. Исмәғил ауылының урыны Юлтый ауылынан 3,8 км көнсығышта ята. Һөйәктәр табылған Красноярка ҡәберлеге Юлтый ауылынан төньяҡ-көнсығышта, Туҡ йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан. Археологтар табылған һөйәктәрҙе энеолит (4035-3992 йй. до н. э.) дәүеренә ҡарай тип иҫәпләйҙәр.

# Юлтый
## Билдәле шәхестәре

* Дауыт Юлтый (1893—1938) — башҡорт яҙыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре.
# Нумтосё

Нумтосё — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Танлова-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Нумтосё
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034654
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303465
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Джубга (йылға)

Джубга (Полковничья саңылауы) — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡара диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Джубга (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Пшада йылғаһының көнбайыш сигенән Дедаркай йылғаһының көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000212109100000265
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100026
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Листерферда

Листерферда (нем. Listerfehrda) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 368 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,55 км². Диңгеҙ кимәленән 69 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6918 һәм автомобиль коды — WB.
# Сава-Яха

Сава-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Һул Хетта йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 7 км.

# Сава-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300049853
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304985
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ғәҙелшин Хәмит Ғабдулла улы

Ғәҙелшин Хәмит Ғабдулла улы (10 июль 1923 йыл — 10 ғинуар 2000 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, элемтәсе. Полковник. Советтар Союзы Геройы (1944).

# Ғәҙелшин Хәмит Ғабдулла улы
## Биографияһы

Ғәҙелшин Хәмит Ғабдулла улы 1923 йылдың 10 июлендә Башҡорт АССР-ының Бәләбәй кантоны (хәҙерге Бишбүләк районы) Айыт (башҡа мәғлүмәттәр буйынса Вәхит ауылы) крәҫтиән Ғәҙелшин Ғабдулла Сәхибгәрәй ғаиләһендә тыуа.
Айыт ауылында башланғыс мәктәпте тамамлай. 1936 йылда ғаилә Ҡырғыҙ АССР-ының Кенеш ауылына күсеп килә, шунда ете йыллыҡ белем ала. Һуғыш алдынан Фрунзе ҡалаһында финанс-иҡтисад техникумында уҡый.
Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһына Ғәҙелшин 1941 йылдың авгусында Фрунзе ҡалаһы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла һәм радиотелеграфсылар курсына ебәрелә. Немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта рядовой Хәмит Ғәҙелшин Көньяҡ фронтта 1941 йылдың октябренән алып һуғыша. Таганрогта беренсе тапҡыр һуғышҡа инә. 1941 йылдың ноябрь айында Дондағы Ростовта Ҡыҙыл армияның контрһөжүмендә ҡатнаша. Көньяҡ-Көнбайыш, Кавказ аръяғы һәм Төньяҡ-Кавказ фронттарында, шулай уҡ дошман тылында разведка төркөмө составында һуғыша. Ғәҙелшин 1943 йылдың август айынан алып 1449-сы айырым элемтә ротаһы 31-се уҡсылар дивизияһының 46-сы Дала армияһының составында көрәшә. Айырыуса Днепр өсөн һуғышта батырлыҡ күрһәтә.
1943 йылдың авгусында — сентябрь аҙағында Дала фронты ғәскәрҙәре Полтава-Кременчуг фронты операцияһы барышында Днепрға сыға. 1943 йылдың 26 сентябрҙән 27-нә ҡарай төндә сержант Ғәҙелшин 75 -се уҡсылар полкының алдынғы подразделениелары менән Сошиновка (Украина, Верхнеднепровский районы) ауылы янында йылғаны аша сыға. Йылғаның уң яры эргәһендә өлкән радиотелегафсы Ғәҙелшин йөҙөп барған кәмә һыуға бата, әммә Хәмит Ғабдулла улы рацияны ҡотҡарып алып ҡала, аҙаҡ 13 сәғәт дауамында алмашһыҙ полк штабының дивизия штабы менән элемтә бәйләнешен тәьмин итә. Һуңынан сержант Ғәҙелшин Ауль плацдармындағы алыштарҙа ҡатнаша.
1944 йылдың 22 февралендә сержант Ғәҙелшин Хәмит Ғабдулла улына СССР-ҙың Юғары Советы Президиумы Указы менән «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.. Артабан Ғәҙелшин Хәмит 3-сө һәм 4-се Украина фронты составында һуғыша, Украинаны, Молдавияны, Румынияны азат итеүҙә ҡатнаша. Хәрби юлы Чехословакия территорияһында Моравия-Острава һөжүм операцияһы ваҡытында тамамлана.
Һуғыштан һуң Ғәҙелшин Германияла совет ғәскәрҙәре төркөмө составында хеҙмәтен дауам итә. Һуңынан Ленинград хәрби инженер элемтә училищеһын һәм С. М. Буденный исемендәге Хәрби академияны тамамлай. Житомир юғары элемтә училищеһында уҡыта, кафедраның мөдире була.
1969 йылда полковник Ғәҙелшин Хәмит Ғабдулла улы запастағы полковник, Фрунзе ҡалаһында йәшәй (1991 йылдан Бишкәк ҡалаһы). № 27 профессиональ техник училищела хәрби эш буйынса уҡытыусы булып эшләй. 2000 йылдың 10 ғинуарында вафат була. Ҡырғыҙстан Республикаһының Бишкәк ҡалаһында билдәле кешеләр зыяратында ерләнә.

# Ғәҙелшин Хәмит Ғабдулла улы
## Наградалары

* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (22.02.1944).
* Ленин Ордены (22.02.1944).
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985).
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (04.05.1945).
* Миҙалдар
# Кейекбай мәктәбе

Кейекбай мәктәбе — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Кейекбай ауыл Советы биләмәһендәге уҡыу йорто. Кейекбай ауылында урынлашҡан.

# Кейекбай мәктәбе
## Тарихы

Кейекбай мәктәбе 1930 йылда асыла.

# Кейекбай мәктәбе
## Тарихы
### Статустары

* 1937 йылдан — башланғыс мәктәп. 1986 йылдан — 5 — 6 кластар уҡый
* 1988 йылдан — тулы булмаған урта (һигеҙ йыллыҡ)
* 2002 йылдан төп мәктәп
* 2009 йылдан башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһы
# Бәләкәй Венеция

«Бәләкәй Венеция» (әзерб. Kiçik Venesiya) — Әзербайжандың баш ҡалаһы Баҡыла диңгеҙ буйына бульвары территорияһында урынлашҡан ял итеп йөрөү өсөн һыу каналы системаһы. «Кесе Венеция» 1960 йылдан барлыҡҡа килә, диңгеҙ буйы паркы паркының иҫтәлекле һәм кешеләрҙең яратҡан ял итеү урыны булы иҫәпләнә. Дөйөм оҙонлоғо — 1350 м, тәрәнлеге — 1,3 м, каналды һыу менән тултырыу өсөн 7 мең м³ һыу тотонола. Ҡаласыҡ территорияһының майҙаны 9740 м² тәшкил итә.

# Бәләкәй Венеция
## Тарихы

XX быуаттың 50-се йылдарында Баҡының башҡарма комитеты рәйесе Алиш Лемберанский Венецияла була.Ҡаланың гүзәллеге, зиннәтлелегенә таң ҡалған Лемберанский, Бакуға кире ҡайтып, «Кесе Венеция» төҙөү тураһында ҡарар ҡабул итә, ә урынын диңгеҙ буйы бульварынан һайлайҙар. Проект ҡаралһа ла, 1960 йылда «Кесе Венеция», ә Баҡы бульвары элекке СССР-ҙа беренсе һәм берҙән-бер бындай иҫтәлекле урынлы парк була.
Каналдар буйлап гондолалар йөҙә, яр буйында ҙур булмаған кафе һәм парктар асыла, ә кисен территория яҡтыртыла. Совет заманында балалар өсөн каналдар системаһы булараҡ билдәле була һәм, шаяртып, «Баҡы Венецияһы» тип атала. Һуңға тиклем моторлы кәмәләр йөрөгән каналды баҡылар яратып файҙалана. Бында күп ял итеүселәр килә. 2011 йылдың 30 мартында Әзербайжан президенты Илһам Әлиев, Әзербайжан келәме музейын төҙөү менән танышҡанда, "Кесе Венеция"ны үҙгәртеп ҡорорға ҡуша. 2012 йылдың 28 майында «Кесе Венеция» капиталь реконструкциянан һуң асылған. Реконструкция барышында дөйөм структураһын һаҡлап ҡалына, каналдар киңәйтелә, яңы кәмәләр — гондола һатып алына. Шулай уҡ өҫтәмә күпер, «Шарг» («Көнсығыш») һәм «Италия» ресторандары асыла.
# Иҙел (исем)

Иҙел — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Иҙел исеме бар.

# Иҙел (исем)
## Этимология

Иҙел — йылға исеменән алынған ир-ат исеме. Ҙур йылға тигәнде аңлата. Иҙел йылғаһы буйында тыуғанын билдәләп ҡушылған исем (боронғо йола буйынса, бала ҡайҙа тыуһа, шул ерҙең, һыуҙың атамаһын исем итеп ҡушҡандар).

# Иҙел (исем)
## Билдәле кешеләр

Агишев Иҙел Миһран улы (4 февраль 1928 йыл — ?) — башҡорт телсеһе, лексиколог, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985).
Нурғәлин Иҙел Зиннур улы (1988 йыл) — баянсы, йырсы. Заһир Исмәғилов исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһын тамамлаған. Стәрлетамаҡ ҡалаһында аккомпаниаторҙарҙың Республика конкурсы лауреаты (2006 йыл). «Гәлсәр һандуғас» телевизион конкурсында үҙе ижад иткән «Рәхмәт йыры» менән еңеү яулай (2008 йыл). Башлыса үҙе ижад иткән йырҙарҙы башҡара.

# Иҙел (исем)
## Ауылдар

Иҙел (Белорет районы) — Башҡортостан Республикаһының Белорет районындағы ауылы.
# Окунёва (Кельват ҡушылдығы)

Окунёва — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кельват йылғаһының һул ярына тамағынан 146 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Окунёва (Кельват ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030751
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203075
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Черновая (Песчаная ҡушылдығы)

Черновая — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Песчаная йылғаһының уң ярына тамағынан 87 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Черновая (Песчаная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008139
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100813
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мистик фильм

Мистик фильм йәки мистика — кинематография жанры, йыш ҡына фантастика һәм фэнтези элементтарын үҙ эсенә ала. Мистик фильмдарҙың сюжеттары нигеҙендә реаль донъя персонаждарының теге донъя көстәре һәм күренештәре донъяһы менән үҙ-ара бәйләнеше ята. Готика фильмы менән тығыҙ бәйле.
«Мистика» һүҙе грек сығышлы (грек. μυστικός) һәм «йәшерен» тип тәржемә ителә. Антик осорҙа рухтарҙың теге донъяһы менән аралашыу өсөн махсус йолаларҙы серҙәр тип атағандар. Мистика кинематография жанрынан киңрәк һәм унан тыш әҙәбиәттә лә бар.

# Мистик фильм
## Уҡығыҙ

* Leeder, Murray (2017). The Modern Supernatural and the Beginnings of Cinema. Palgrave Macmillan. ISBN 9781137583710.
* Morehead, John W, ed. (2015). The Supernatural Cinema of Guillermo Del Toro: Critical Essays. McFarland. ISBN 9780786495955.
* Rodríguez-Hernández, Raúl; Schaefer, Claudia (2019). The Supernatural Sublime: The Wondrous Ineffability of the Everyday in Films from Mexico and Spain. Nebraska. ISBN 9781496214249.
* Sen, Meheli (2017). Haunting Bollywood: Gender, Genre, and the Supernatural in Hindi Commercial Cinema. University of Texas Press. ISBN 9781477311608.
* Striner, Richard (2011). Supernatural Romance in Film: Tales of Love, Death and the Afterlife. McFarland. ISBN 9780786446643.
# Кичи

Кичи — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пызас йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кичи
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008525
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200852
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2