yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Татар Ҡандыҙы

Татар Ҡандыҙы (Ҡондоҙ; татар. Татар Кандызы, рус. Татарский Кандыз) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Баулы районы ауылы.

# Татар Ҡандыҙы
## Атамаһы

Бер үк исемле ике ауыл барлыҡҡа килгәс, 1859 йылдан мосолман ауылы булараҡ урыҫ хакимиәте тарафынан Татар Ҡандыҙы тип атала башлай.

# Татар Ҡандыҙы
## География

Ауыл Ҡондоҙ йылғаһы буйында, Баулы ҡалаһынан көньяҡҡа табан 35 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Татар Ҡандыҙы
## Тарих

Ауылға байлар ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. 1765 йылдан билдәле. Ауыл Байлар улусына ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Бөгөлмә өйәҙенә ҡарай. 1850 йылда Бөгөлмә өйәҙе Һамар губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Сәлих улусы составына керә.
XX быуат башында ауылда 3 һыу тирмәне, земство почта станцияһы, 2 мәсет, мәктәп, урыҫ мәктәбе теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Бөгөлмә кантоны составына керә. 1930 йылдан Баулы районы, 1963 йылдан — Бөгөлмә районы, 1965 йылдан — йәнә Баулы районы составында була.

# Татар Ҡандыҙы
## Халҡы

XX быуат башында башҡорттарҙан тыш ауылда типтәрҙәр йәшәй.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1859 | 1889 | 1897 | 1910 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2008 |
| 1066 | 1220 | 1510 | 2120 | 2230 | 2333 | 1781 | 1742 | 1462 | 2078 | 1644 | 1317 | 1023 | 1030 |
# Ҡалыш евка (Иҫәт ҡушылдығы)

Ҡалыш евка — Рәсәйҙәге йылға. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иҫәт йылғаһының һул ярына тамағынан 164 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ҡалыш евка (Иҫәт ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Теча йылғаһы менән ҡушылған урынған тамағына тиклем, Мейәс йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501112111200003927
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200392
* Бассейн коды — 14.01.05.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Салауатов Юнир Хәй улы

Юнир Салауатов (рус. Салаватов Юнир Хаевич; 1 февраль 1948 йыл) — эстрада артисы, нәфис һүҙ оҫтаһы, юморист һәм сатирик, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы (1984).

# Салауатов Юнир Хәй улы
## Биографияһы

Юнир Хәй улы Салауатов 1948 йылдың 1 февралендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бөрйән районы Байназар ауылында тыуған. Байназар урта мәктәбен тамамлағандан һуң, Өфө сәнғәт училищеһының актерлыҡ бүлегендә уҡый. Армияла хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң уҡыуын Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр бүлегендә дауам итә, Гөлли Мөбәрәкова һәм Ғабдулла Ғиләжев класында белем ала. Хеҙмәт юлын Башҡорт академия драма театрында башлай, аҙаҡ Башҡорт дәүләт филармонияһыына күсә. «Кәтүк һәм Бағанай» төркөмөндә ижад итә.

# Салауатов Юнир Хәй улы
## Ижады

Авторҙың үҙенсәлекле ижады республика матбуғат баҫмаларында сыға, йәштәр сәхнәлә ҡуллана.
* «Ҡәйнә» (сатирик монолог);

# Салауатов Юнир Хәй улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостандың атҡаҙанған артисы (1984).
# Старобильск районы

Старобильск районы (укр. Старобільський район) — Луганск өлкәһендәге район. Район үҙәге — Старобильск ҡалаһы.
2019 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 43 122 кеше йәшәй.
# Бурзянцев Александр Данилович

Бурзянцев Александр Данилович (19 октябрь 1928 йыл — 25 май 1997 йыл) —рәссам, 1958 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1989), БАССР-ҙың халыҡ (1979) рәссамы һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1986).

# Бурзянцев Александр Данилович
## Биографияһы

Александр Данилович Бурзянцев 1928 йылдың 19 октябрендә Башҡорт АССР-ының Йылайыр кантоны Яңы Преображенка утарында контора хеҙмәткәре һәм ауыл уҡытыусыһы ғаиләһендә тыуған.
Утыҙынсы йылдарҙа атаһы һис ғәйепһеҙ ҡулға алына, ә 1943 йылда Сталинград эргәһендә һуғышта һәләк була. Әсәһе өс баланы бер үҙе аяҡҡа баҫтыра. Александр живопись менән тәүге тапҡыр, фронтовик рәссам Константин Ляпкин менән осрашыу һөҙөмтәһендә, ун ете йәшендә таныша. Уның кәңәше менән Пенза художество училищеһына уҡырға инә, тамамлағас, Йылайыр районында рәсем уҡытыусыһы булып эшләй, һуңынан Өфөгә күсеп килә һәм бында рәссамдың таланты тулыһынса асыла. Хәҙер Александр Бурзянцевтың картиналары күп музейҙарҙа — Третьяков галереяһында, рус музейында урынлаштырылған, ә иң ҙур коллекцияһы — Өфөләге Нестеров исемендәге Дәүләт художество музейында.
Ул 1997 йылдың майында вафат була. Ғүмеренең һуңғы йылында Александр Данилович «Быймалар — фронтҡа» тигән полотноһын төшөрә һәм уны Йылайыр тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейына бүләк итә. Картинаһында рәссам үҫмер сағында Йылайыр районы сәнәғәт комбинатының быйма баҫыу цехында эшләп йөрөгән сағын һүрәтләгән.
Тыуған яғында танылған рәссам тураһында иҫтәлекте ҡәҙерләп һаҡлайҙар.
# Грюнхайн-Байерфельд

Грюнхайн-Байерфельд (нем. Grunhain-Beierfeld) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 6253 кеше йәшәй. Майҙаны — 22,26 км². Диңгеҙ кимәленән 505 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8344 һәм автомобиль коды ASZ.
# Аҡҡужа

Аҡҡужа — хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Хәйбулла районындағы ауыл. 1950 йылдарҙа юҡҡа сыҡҡан.

# Аҡҡужа
## Географик урыны

Ерәнағас йылғаһы үҙәнендә, Юлбарыҫ ауылынан түбәндәрәк.

# Аҡҡужа
## Ауыл тарихы

1816 йылда Һабыр ауылында йәшәгән Исмәғил Хужамбирҙиндың улы Аҡҡужа Хужамбирҙин балалары һәм туғандары менән 1853 йылдың 18 майындағы 1280-се Башҡорт ғәскәренең баш командующийы бойороғо нигеҙендә Ерәнағас йылғаһы үҙәнендә, Юлбарыҫ ауылынан түбәнерәк, яңы ауыл төҙөй. Тәүге күсеп килеүселәр: Аҡҡҡужа Исмәғил улы Хужамбирҙин (1787 йылғы), уның улдары: Мөхәмәтсәлих, Хәмиҙулла, Мөхәмәтзаман, Мөхәмәтшәриф; Аҡҡужаның туғандары Ишмөхәмәт һәм Исхаҡ; Тулымғужа Бикбай улы Хужамбирҙин; Мөхәмәтсәлим һәм Мөхәмәтзариф Арыҫланҡоловтар; Мирзагилде Аҡтушев; Ғәлиәхмәт Аҙнабаев; Мәүлимбирҙе Бағышаев.
1859 йылда Аҡҡужа ауылында 24 ихатала 135 кеше йәшәгән.
«Списки населенных мест. Оренбургская губерния. 1866.» тәгән китапта түбәндәге яҙма бар: «Орск өйәҙе, 2-се стан, №778. Аккужин ауылы, Ерәнағас (Зирень-агач) йылғаһы буйында урынлашҡан. Иҫке һыҙат трактының уң яғы менән Орск ҡалаһынан алып Верхнеуральск ҡалаһына тиклем һул почта юлы араһында Ерәнағас йылғаһы буйында урынлашҡан. Өйәҙ ҡалаһынан алыҫлығы 115 саҡрым, стан фатирынан 65 саҡрым, ихаталар һаны 26, халыҡ һаны: ирҙҙәр 74, ҡатын-ҡыҙҙар 75 кеше».
1926 йылда Аҡҡужа ауылында 202 кеше иҫәпләнгән, 1940 йылда - 109 кеше. 50-се йылдар башында ауыл юҡҡа сыға.
# Посоха Антонина Ивановна

Антонина Ивановна Посоха (25 декабрь 1932 йыл, Гришково ауылы, Көнбайыш өлкә) — Ҡурған өлкәһенең Петухово районы Гагарин исемендәге совхоздың баш зоотехнигы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Посоха Антонина Ивановна
## Биографияһы

Антонина Ивановна Посоха 1932 йылдың 25 декабрендә Гришково ауылында (хәҙер Смоленск өлкәһенең Холм-Жирковский районы Нахимовское ауыл биләмәһе) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1950 йылда Высоковск ауыл хужалығы техникумын тамамлай, шунан һуң Ҡурған өлкәһенә күсеп китә, унда Петухово ҡошсолоҡ совхозына эшкә урынлаша. 1968 йылдан алып — Петухово районы Гагарин исемендәге совхоздың баш зоотехнигы. Ҡурған ауыл хужалығы институтын тамамлай (1970).
1945 йылдан КПСС ағзаһы.
Совхозда ҡоштарҙы ситлектәрҙә тотоуҙы һәм алдынғы технологияларҙы индерә, һөҙөмтәлә йомортҡа һалыусанлыҡ күпкә арта. Совхоз 1966 йылда 6 миллион йомортҡа етештерһә, 1971 йылда йомортҡа етештереү 23,5 миллионға тиклем арта.
СССР Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 8 апрелендәге Указы менән, ауыл хужалығы производствоһын үҫтереүҙә һәм игенселек һәм малсылыҡ продукцияһын етештереү һәм дәүләткә һатыу буйынса биш йыллыҡ планын үтәгәндә юғары һөҙөмтәләргә ирешкәне өсөн, Посоха Антонина Ивановнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Хҙмәтсәндәр депутаттарының Ҡурған өлкәһе Петухово район Советына күп тапҡырҙар депутат итеп һайлана.
1988 йылда хаҡлы ялға сыға. Петухово районы Октябрь ауыл советының Октябрь ауылында йәшәй.

# Посоха Антонина Ивановна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы
* Ленин ордены
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1966)
# Свеча (Юма ҡушылдығы)

Свеча — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Юма йылғаһының уң ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Свеча (Юма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036597
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103659
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оҡонкүл (Силәбе өлкәһе)

Оҡонкүл - рус. Окункуль - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Кәҫле районындағы күл.

# Оҡонкүл (Силәбе өлкәһе)
## Этимологияһы

рус. Окункуль топонимын Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә аныҡ ҡына атамай, башҡорттарҙың популяр Окункул тигән ир-ат исеменән сыҡҡан булыуы ихтимал тигән фараз яҙа. Окунь һүҙенән килеп сығыу фаразын кире ҡаға."Свое название озеро получило от популярного раньше башкирского мужского имени Орункул", - тигән фекер ҙә осраны.Балыҡ исеменән сығыуын был сығанаҡ та, башҡа бик күп сығанаҡтарҙа ышанырлыҡ түгел тип иҫбатлай, сөнки күлдә алабуға бик күп булмаған.
Окункул йәки Орункул тигәнгә оҡшаш исемдәр башҡорт исемдәре һүҙлектәрендә осрамай. Әммә башҡорт телендә "оҡон" тигән һүҙ бар - үҙ ырыуын белмәгән кеше тигәнде аңлата ул. Оҡонҡол тигән исем түгел, ә ҡушамат киң таралған булыуы бик ихтимал, сөнки башҡорт яуҙарында күпләп ҡырылғандар, етем ҡалыусылар күп булған.

# Оҡонкүл (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Оҡонкүл Кәҫле районының төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан, өлкәнең иң төньяҡҡы күлдәрең береһе тип һанала. Көньяҡ ярында Воздвиженка ауылы урынлашҡан
Төньяғынан ҡылымыҡ аша Кесе Оҡонкүл менән тоташа, ә көньяғында Синараға ҡоя.Был күлдән ул 2,5 км төньяҡтараҡ урынлашҡан.
Кәҫле ҡалаһынан йыраҡ түгел – 40 км, Силәбегә – 120 км, Екатеринбургҡа – 92 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Снежинск ҡалаһынан - 10 км]
Координаттары: 56°9′56″N 60°47′22″E

# Оҡонкүл (Силәбе өлкәһе)
## Тасуирламаһы

Һыу көҙгөһө майҙаны - 11,6 км² (БС буйынса кимәленең абс. билдәһе 249,4 м булғанда). Һыуйыйғыс майҙаны 29,5 км².
Тәрәнлеге — 2 метр самаһы, иң тәрән урыны — 4 метрға етә.
Күл буйҙарын ҡатнаш урман ҡаплаған, тупрағы урмандарға хас ҡара-һоро.
Ярҙары күпселек текә, ярлаулы, әммә бик бейек түгел. Һаҙлыҡлы. Яр буйҙарын элодия баҫып бара, ҡаты һыу үҫемлектәре ҡамлаған (һыу өҫтөнөң 30% самаһын ҡаплаған).Төбө ләмле.
Һыуы сөсө, үтәҙек. Химик составы буйынса гидрокарбонатлы-натрийлы типҡа ҡарай. Минераллылығы - 200 мг/л.
Һыуҙа һелтеле металдар (натрий һәм калий) миҡдары бик юғары, бының сығанағы - гранитогнейстар һәм ялан шпаттары. Күл ағып тора, шуның өсөн уның һыу режимын ярайһы уҡ тотороҡло.

# Оҡонкүл (Силәбе өлкәһе)
## Ихтиофаунаһы

Балыҡлылығы бик юғары түгел. (10-15 кг/га).Башлыса табан, алабуға, сабаҡ, шамбы, опто тереклек итә.
# Керенка (йылға)

Керенка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2064/551/59 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Керенка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036210
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003621
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Куча (Иньва ҡушылдығы)

Куча — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Иньва йылғаһының уң ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Куча (Иньва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100008298
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100829
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шаймөхәмәтов

Шаймөхәмәтов — башҡорт фамилияһы. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.
Шаймөхәмәтова — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Шаймөхәмәтов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Шәймөхәмәтов Хажмөхәмәт Баймөхәмәт улы (1902 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙылармеецы.
* Шәймөхәмәтов Мөфтәхетдин Бәҙретдин улы (27 июль 1911 йыл — 14 сентябрь 1979 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы, 1937—1963 йылдарҙа Өфө нефть эшкәртеү заводы операторы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1959).
* Шаймөхәмәтов Фәнил Сафуан улы (21 март 1957 йыл) — педагог, рәссам-график. Республика балалар сәнғәт мәктәптәренең элекке уҡытыусыһы. 1991 йылдан Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2015).
* Шәймөхәмәтова Гөлнара Зиннәтнур ҡыҙы (ижади псевдонимы Гөл Мирһаҙый — Гуль Мирхади — Гөл Мирһади; 23 апрель 1971 йыл) — мәҙәниәт хеҙмәткәре, уҡытыусы, журналист, яҙыусы. 2010 йылдан «Балтач таңнары» район гәзите хәбәрсеһе, 2017 йылдан — район мәҙәниәт һарайы директоры. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар һәм 2011 йылдан Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы.
* Шәймөхәмәтова Людмила Николаевна (12 ноябрь 1951 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең музыка белгесе, педагог, сәнғәт фәндәре докторы (2001), профессор (2001), Рәсәй Федерацияһының (2007) һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2001). «Проблемы музыкальной науки» һәм «Креативное обучение в Детской музыкальной школе» журналдарының баш мөхәррире, музыкаль семантика фәнни өлкәһендәге йүнәлеште ойштороусыларҙың береһе, Музыкаль семантика лабораторияһы ғилми етәксеһе.
* ↑ Память народа. Шаймухаметов Хазимухамет Баймухаметович
* ↑ Шаймуратовцы. ШАЙМУХАМЕТОВ Хазимухамет Баймухаметович
* ↑ «Креативное обучение в Детской музыкальной школе». Сайт Лаборатории музыкальной семантики.
* ↑ Холопова В. Н. Введение. Июнь 2005. 2014 йыл 7 ғинуар архивланған. // Теория музыкального содержания: Уч. пособие.— 1-е изд.— СПб.: Планета Музыки, 2006.— ISBN 5-8114-0600-2 «…Своё направление развито Лабораторией музыкальной семантики под руководством профессора Л. Н. Шаймухаметовой…»
* ↑ Саввина Л. В. Звукоорганизация музыки XX века как объект семиотики. Диссертация на соискание учёной степени доктора искусствоведения; Саратовская государственная консерватория (академия) имени Л. В. Собинова, 2009. «В настоящее время получает всестороннее развитие одна из составных частей семиотики музыкальная семантика, в частности, данная проблема широко разрабатывается лабораторией музыкальной семантики Уфимского института искусств им. 3. Исмагилова, которым руководит доктор искусствоведения, профессор Л. Шаймухаметова».
* 1 2 Казанцева Л. П. Научные чтения по музыкальному содержанию // Астраханская государственная консерватория. Журнал «Камертон», № 7. (автор — доктор искусствоведения, профессор) «В наше время проблематика музыкального содержания привлекает к себе многих исследователей. Однако, пожалуй, наиболее плодотворно она развивается в трех реально существующих научных школах — Москвы, Уфы (в „Лаборатории музыкальной семантики“) и Астрахани-Волгограда».
# Ҡайынды

Ҡайынды (рус. Каинда - Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Һөйөндөк йылғаһының һул ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ҡайынды
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәте буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002561
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200256
- Бассейн коды — 12.01.00.003
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Песчанокопский районының тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы

Песчанокопский районының тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы — Песчанокопское ауылындағы музей.

# Песчанокопский районының тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы
## Музей тарихы

Песчанокопский районының тарих музейы 1984 йылдың 4 мартында, ағза-ойоштороусылар — райондың колхоздары, совхоздары, предприятиеләре, ойошмалары һәм учреждениеләре кооператив башланғысында, халыҡтың әүҙем ярҙамы менән төҙөлгән. Тәүҙә ул халыҡ депутаттарының район Советы башҡарма комитеты ҡарамағында була. 2001 йылда райондың тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы тип үҙгәртелә, ә 2002 йылдан — Песчанокопский районының тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы. В 2003 году музей получил статус муниципального учреждения культуры, а в 2010 году — муниципального бюджетного учреждения культуры.
Хәҙерге ваҡытта музейҙа 4 күргәҙмә залы бар: зал № 1 — көнкүреш әйберҙәре; холл; зал № 4 — Ҡаһарманлыҡ һәм дан залы (тыл хеҙмәтсәндәренә арналған); зал № 5 — Бөйөк Ватан һуғышы.
Ростов өлкәһе тыуған яҡты өйрәнеү музейында Донецк милли университет профессоры Евглевский А. В. атрибуция һәм тикшеренеү эштәре үткәргәндән һуң, «Половецк X быуат таш һыны» музей предметы «Таш һындарҙың Бөтә донъя каталогына» индерелә.
2008 йылдың 1 июлендә Ростов өлкәһе буйынса Россвязьохранкультура Идаралығында музейҙың төп фондынан 19 музей предметы юғалыу факты теркәлгән (Бөйөк Ватан һуғышы һәм совет осоро орден һәм миҙалдары).
2016 йылда Рәсәй Федерацияһының дәүләттеке булмаған Музей фонды составына 550 музей предметы индерелә.

# Песчанокопский районының тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы
## Адресы

Музей түбәндәге адрес буйынса урынлашҡан: 347570, Ростов өлкәһе, Песчанокопский районы, Песчанокопское ауылы, Мәктәп урамы, 1-се йорт.
# Поньжевая (Берёзовка ҡушылдығы)

Поньжевая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Берёзовка йылғаһының уң ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Поньжевая (Берёзовка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200028211
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202821
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ямал-Яха

Ямал-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Урта Хадыта йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Ямал-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053122
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305312
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ябта-Хадыта

Ябта-Хадыта — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ер-Хадыта йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Ябта-Хадыта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300035200
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303520
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Старый Калдаис

Старый Калдаис — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Инза йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Старый Калдаис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036531
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003653
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Техера Доминго

Техер Доминго (исп. Domingo Tejera; 27 сентябрь 1899 йыл — 30 июнь 1969 йыл) — Уругвай футболсыһы, ҡапҡасы, Уругвай командаһы уйынсыһы, уның өсөн 17 уйындан үткәрә, 9-ында капитан була. 1930 йылғы Донъя чемпионы, 1928 йылғы Олимпия уйындары чемпионы. Эусебио Техераның туғаны, 1950 йылғы донъя чемпионы.

# Техера Доминго
## Биографияһы

Доминго Техера «Уондерерс» командаһының төп составында 18 йәшендә дебют уҙғара. Дебют миҙгелдә Уругвай чемпионатының юғары дивизионында илдең йыйылма командаһына саҡырыу ала башлай. 1923 йылда командаһына футбол федерацияһы эгидаһы аҫтында (ФУФ) Уругвай чемпионы булырға ярҙам итә. Был ваҡытта илдә ике чемпионат үтә (икенсеһе — Уругвай футбол ассоциацияһы эгидаһы аҫтында).
Хосе Насасси дәүерендә Уругвай йыйылма командаһының капитаны була.
Арҡаһы йәрәхәтләнеүе һөҙөмтәһендә 1930 йылда Донъя чемпионатында сығыш яһай алмай, әммә заявкаға индерелгәнлектән Донъя чемпионы исеменә лайыҡ була.
1931 йылда «Уондерерс»ҡа тағы ла Уругвай чемпионы булырға ярҙам итә — был титул клуб тарихында бөгөнгәсә һуңғыһы.
1932 йылда Техера Уругвай йыйылма командаһы өсөн һуңғы матчын үткәрә.
һуңыраҡ «Монтевидео Уондерерс» клубының Директорҙар советы ағзаһы сифатында эшләй. 1969 йылдың 18 июлендә вафат була. "Монтевидео Уондерерс"тың Дан залына индерелгән.

# Техера Доминго
## Ҡаҙаныштары

* Уругвай чемпионы (2): 1923 (ФУФ), 1931
* Икенсе дивизионда Уругвай чемпионы (1): 1919
* Донъя чемпионы (1): 1930
* Олимпиада чемпионы: 1928
* Көньяҡ Америка чемпионы: 1920, 1926
* Липтон кубогы эйәһе: 1922, 1928
* Ньютон кубогы эйәһе: 1930
* Рио-де-Ла-Плата Кубогы еңеүсеһе (1): 1924