yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Таньша

Таньша — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 330 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Таньша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200010561
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201056
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# СССР Конституцияһы

СССР Конституцияһы
* СССР-ҙың 1924 йылғы Конституцияһы. ССР Союзы Советтарының II Съезы резолюцияһы менән 1924 йылдың 31 ғинуарында раҫлана.
* СССР-ҙың 1936 йылғы Конституцияһы («Сталин конституцияһы»). Ғәҙәттән тыш ССР Союзы Советының VIII Съезы ҡарары менән 1936 йылдың 5 декабрендә раҫлана.
* СССР-ҙың 1977 йылғы Конституцияһы («Брежнев конституцияһы»). 1977 йылдың 7 октябрендә СССР-ҙың Юғары Советы тарафынан ҡабул ителә

# СССР Конституцияһы
## Һәйкәлдәр

* Совет конституцияһы монументы. 1918—1941 йылдарҙа Мәскәү ҡалаһындағы Совет майҙанында (хәҙер Тверь майҙаны) Моссовет бинаһына ҡаршы урынлаштырылған була. Конкурста архитекторҙар Н. А. Всеволжский, Н. В. Докучаев, Д. П. Осипов, А. И. Ефимов һәм Н. А. Васильев ҡатнаша. Д. П. Осиповтың проекты В. И. Лениндың хуплауына лайыҡ була.
# Ағалы-энеле Карамазовтар

«Ағалы-энеле Карамазовтар» — Фёдор Достоевский яҙған иң һуңғы роман. Уны автор ике йыл эсендә яҙған. Ф.М.Достоевский был романын 1880 йылдың ноябрендә тамамлай һәм 4 айҙан вафат була.
Роман бөтә кешелек өсөн уртаҡ әхлаҡ, Алла, азатлыҡҡа ынтылыш кеүек проблемаларҙы күтәрә.
AҠШ-тын дәүләт сәркәтибе Хилари Клинтондын яратҡан әҫәре.
Роман Новгород өлкәһенең Старая Русса ҡалаһында яҙылған.

# Ағалы-энеле Карамазовтар
## Персонаждар, әҙәби әҫәрҙә ҡатнашыусылар

* Фёдор Павлович Карамазов
* Дмитрий Карамазов
* Иван Карамазов
* Алёша Карамазов
* Старец Зосима (Зиновий)
* Великий инквизитор
* Аграфена Александровна Светлова (Грушенька)
* Катерина Ивановна Верховцева
* Павел Смердяков
* Михаил Ракитин
# Кафыр

Кафыр, икенсе әйтелеше кәфер (ғәр.كافر‎ — динһеҙ, башҡа дин кешеһе), йәки гяу́р (төр.gävur — иманһыҙ) — Исламда көфөрлөк ҡылған кешегә ҡарата ҡулланылған термин. Ислам тәғлимәте буйынса,улар Аллаһы тәғәләнеңберлеген һәм Мөхәммәт с.ғ.с.-дең рисәләт (рәсүллек) миссияһы инҡар иткән, ахырызаманда терелеүгә, Ҡиәмәт көнөнә, йәһәннәмгә һәм йәннәткә ышанмаған кешеләр.

# Кафыр
## Этимологияһы

Урыҫ теленә «кафыр» йәки «кәфир» һүҙе күбеһенсә «неверные» йәиһә «неверующие» тип тәржемә ителә. Был осраҡта мосолман булмағандар күҙҙә тотола, шул уҡ ваҡытта йәһүд дине һәм христиан дине вәкилдәре өсөн махсус термин — «Китап әһелдәре» (ғәр. اهل الكتاب‎ — әһле әл-Китаб) тигән төшөнсә бар, сөнки улар формаль яҡтан тулыһынса кафыр түгел тип һанала.
Этимология йәһәтенән «кафыр» һүҙенә яҡын «гяур» (төр. gâvur — динһеҙ; ғәр. الكافرون‎) тигән һүҙ ҙә бар, мосолмандарҙың башҡа диндәгеләргә ҡарата ҡулланылған һүҙе (башлыса Урта быуаттарҙа), Ожегов Сергей Иванович һүҙлегендә — "магометан"дарҙа башҡа дин кешеләренә бирелгән ҡушамат тип әйтелә. Филолог һәм тәржемәсе Комлев Николай Георгиевич аңлатыуынса, «гяур» (giwr) төрөктәрҙең фарсынан алған gäbr һүҙенән алынған. Был һүҙ менән улар зороастризм утҡа табыныусыларын атай. Урыҫ яҙыусыһы, энциклопедист Михельсон Алексей Давидович та ошо уҡ фекерҙә. Лингвист, лексикология белгесе Крысин Леонид Петрович «гяур» һүҙе ғәрәптән - фарсыға, фарсынан төрөктәргә үҙгәреп килеп еткән тип һанай. Кемдәрҙер был һүҙ туранан-тура ғәрәп теленән ингән тип иҫәпләй "Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона" буйынса, «гяур» — «ғәрәп телендәге „Kiafir“ (мәжүси) һүҙенән боҙолоп килеп ингән».
Ҙур энциклопедик һүҙлек кафыр һүҙе Афғанстан һәм Пакистан араһындағы Нуристан (Кафиристан) виләйәте кешеләренә ҡарата ҡулланылған тип аңлата, улар XIX быуат аҙағынаса ислам ҡабул итмәй йәшәгән.

# Кафыр
## Шулай уҡ ҡара

* көфөр
* ширек
* мөртәтлек
# Иглин ауыл Советы

Иглин ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Иглин районы муниципаль районының административ- территориаль һәм муниципаль берәмеге.

# Иглин ауыл Советы
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярышлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Иҫке-Таш мәсете

1802
Иҫке-Таш мәсете (Туғыҙынсы йәмиғ, Иҫке - Таш) — Ҡазанда Яңы Татар биҫтәһендә урынлашҡан ғәмәлдәге тарихи мосолман культы ҡомартҡыһы.
Риүәйәт буйынса, мәсет Ҡазанды 1552 йылда Иван Грозный ғәскәренән һаҡлағын яугирҙәрҙең туғандар ҡәберлеге урынында төҙөлгән.
# Пыя

Пыя — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 70 км.

# Пыя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000050749
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005074
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғәйтҡолов Даян Булат улы

Ғәйтҡолов Даян Булат улы (29 октябрь 1973 йыл) — кинооператор. Мелодрама, детектив, боевик жанрҙарында эшләй.

# Ғәйтҡолов Даян Булат улы
## Биографияһы

1973 йылдың 29 октябрендә Һарытау өлкәһендә тыуған. Милләте башҡорт. Өфөнөң 20-се мәктәбен тамамлаған.
Мәктәптә уҡыған йылдарында уҡ Малик Яҡшымбәтов уны үҙе төркөмөнә алып, кино төшөрөү серҙәренә өйрәтә.
ВГИК-ты тамамлағандан һуң Мәскәүҙә эшкә ҡалған. 2002—2014 йылдарҙа 16 фильм төшөрөүҙә ҡатнашҡан.

# Ғәйтҡолов Даян Булат улы
## Төшөрөшкән фильмдары

* Чужая война (ТВ, 2014)
* Розыск (сериал, 2013)
* Наружное наблюдение (сериал, 2012)
* Сорок третий номер (сериал, 2010)
* Услышь мое сердце (ТВ, 2010)
* Метель (мини-сериал, 2010)
* Эффект домино (ТВ, 2009)
* Всё могут короли (2008)
* Код апокалипсиса (2007)
* Ночь на Земле. Эпизод 6. Москва (2006)
* Русский перевод (сериал, 2006)
* Игра на выбывание (сериал, 2004)
* Красная площадь (мини-сериал, 2004)
* Ундина (сериал, 2003 — …)
* На грани (2002)
# Танги (Мартан ҡушылдығы)

Танги (Тенг) — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы,Ингушетия/Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мартан йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Танги (Мартан ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы, инештән Грозный ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001112108200005741
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200574
* Бассейн коды — 07.02.00.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йыһангир (исем)

Йыһангир — башҡорт ир-ат исеме.

# Йыһангир (исем)
## Этимологияһы

Йыһангир исеме фарсы теленән йыһанды баш эйҙереүсе тип билдәләнә.

# Йыһангир (исем)
## Билдәле шәхестәр

Абыҙгилдин Йыһангир Талха улы (10 февраль 1875 йыл — 17 июнь 1938 йыл) — мосолман дин әһеле, мәғрифәтсе. Ахун (1912 йылдан). Сәйәси золом ҡорбаны.
Байбурин Йыһангир Нурғәли улы (20 март 1852 йыл (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1859 йыл) Ырымбур губернаһы Өфө өйәҙе Сафар ауылында (хәҙерге Шишмә районыны) — 1915 йыл) — дәүләт эшмәкәре. Ырымбур губернаһынан Рәсәй Империяһының 3‑сө саҡырылыш Дәүләт думаһы (1907—1912) ағзаһы. 1906 йыл алып Рәсәй мосолмандары союзы ағзаһы. Ҡазан университетының медицина факультетында уҡыған (1883—1887). 1906 йылда (март—ноябрь) мосолман халыҡ партияһы (Ырымбур ҡалаһы) рәйесе, бер үк ваҡытта июндән Ырымбур мосолман хәйриә йәмғиәте секретары. Думаның ер комиссияһы ағзаһы. Дәүләт думаһының мосолман фракцияһына ингән. 3‑сө мосолман съезы делегаты.
Һөйәрембәтов Йыһангир (рус. Суярембетов Яганги(е)р) (1912 йыл — 18 ноябрь 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
Йәндәүләтов Йыһангир Хәйбулла улы — «Сибайский рабочий» гәзите мөхәррире, Баймаҡ баҡыр-иретеү комбинаты руднигының партком секретары.
Йыһангир Сыртланов (1832—?) — указлы мулла;
# Урта Сапач

Урта Сапач — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Покшеньга йылғаһының уң ярына тамағынан 99 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Урта Сапач
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037798
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003779
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Юрика (Пижма ҡушылдығы)

Юрика — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пижма йылғаһының уң ярына тамағынан 213 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Юрика (Пижма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036498
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103649
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Саранскиҙың «Резинотехника» заводы

Саранскийҙың «Резинотехника» заводы — Рәсәйҙең сәнәғәт еңе етештереүсе предприятиеһы. Предприятиеның төп продукцияһы — гидравлик һәм сәнәғәт еңе, шулай уҡ техпластина. Төп продукцияһын ҡулланыусылар — сәнәғәт һәм ауыл хужалығының төрлө тармаҡтары.

# Саранскиҙың «Резинотехника» заводы
## Предприятие тарихы

Элекке Куйбышев исемендәге совхоз территорияһының бер өлөшөндә 1960 йылда Мордва АССР-ның 30 йыллығын байрам итеү хөрмәтенә йыйылған митингта буласаҡ комбинатҡа нигеҙ ташы һалына.
Тәүге продукцияны беренсе етештереү цехы 1965 йылда сығара.
1965—1970 йылдар осоронда предприятие түбәндәге төр продукция сығарыуҙы үҙләштерә:
* төньяҡта ҡулланылыусы ҡыйыҡ ҡайыш
* металл менән үрмәтелгән еңдәр
* автобустар өсөн резина келәмдәр
1980—1990 йылдарҙа тармаҡтың предприятиелары араһында предприятие алдынғы позицияны биләй, ул «ГАЗ», «ИжМаш», «УАЗ», «ПАЗ» һәм башҡа автогиганттарҙы үҙ продукцияһы менән комплектлай.
Үҙ үҫеше ваҡытында предприятие төҙөлөш эштәре алып бара, үҙ хеҙмәткәрҙәрен торлаҡ менән тәьмин итеү менән шөғөлләнә, шулай итеп, предприятиеның тирә-яғында ҙур бер район барлыҡҡа килә, артабан уға «Октябрь районы» исеме бирелә. Әлеге ваҡытта районда 110 466 кеше йәшәй.
1992 йылда Саранскиҙың «Резинотехника» заводы приватизациялана. 1993 йылда завод асыҡ акционерҙар йәмғиәте Саранскиҙа «Резинотехника заводы» булдырыу тураһында ҡарар ҡабул итә. 2006 — 2011 йылдарҙа завод ОАО «СИБУР — Русские шины» холдингыһы составында тора.

# Саранскиҙың «Резинотехника» заводы
## Идара итеүсе компания

2011 йылда «Рабэкс групп» компаниялары төркөмө бойошторола, ул тармаҡта иң эре холдинг була, унда Саранск «Резинотехника» заводынан тыш «Курскрезинотехника» заводы ла инә.

# Саранскиҙың «Резинотехника» заводы
## Етештереү

2013 йылда инвестиция проекты сиктәрендә предприятиела сәнәғәт еңдәре етештереүҙең яңы линияһы эшләй башлай.

# Саранскиҙың «Резинотехника» заводы
## Продукция

Предприятие түбәндәге төр продукция етештереү менән шөғөлләнә:
* сәнәғәт еңдәре
* техник пластиналар
# Кугай

Кугай — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Люнда йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Кугай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000043816
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004381
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кеджервмъель

Кеджервмъёль — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сыня йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кеджервмъель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071750
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007175
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нылга (Вала ҡушылдығы)

Нылга — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вала йылғаһының уң ярына тамағынан 111 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 80 км.

# Нылга (Вала ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039214
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103921
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тарлык (йылға)

Тарлык — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волгоградское һыуһаҡлағысының һул ярына тамағынан 903 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Тарлык (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Саратов һыуһаҡлағысынан Волгоград һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Ырғыҙ, Оло Караман, Терёшка, Еруслан, Торгун йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002212112100011036
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101103
* Бассейн коды — 11.01.00.022
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бельский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)

Бельский ауыл Советы — Стәрлетамаҡ районы составындағы административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы), 2008 йылда бөтөрөлә. Почта индексы — 453119. ОКАТО коды — 80249819000. ИФНС коды — 0242. Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы 2004 йылдың 16 декабренән ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда Бельский ауыл Советы Алатана ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә.

# Бельский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Ауыл советы составында

Бельский ауыл Советы: село Бельский ауылы — административ үҙәк (приложение 44д);

# Бельский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законында түбәндәге юлдар бар:
   40) по Стерлитамакскому району: Стәрлетамаҡ районы буйынса: а) «Алатана» атамаһын һаҡлап, Алатана һәм Бельский ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәкте Алатана ауылында урынлаштырырға. Бельский ауыл Советының Бельский ауылын Алатана ауыл Советы составына индерергә. Алатана ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға. Иҫәп мәғлүмәттәренән Бельский ауыл Советын алып ташларға;

# Бельский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Йылғалары

Ағиҙел йылғаһы.

# Бельский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ) километр. Яҡындағы тимер-юл станцияһына тиклем (Стәрлетамаҡ) километр.
2008 йылға тиклем Ишембай районы, муниципальными образованиями Алатана ауыл Советы, Краснояр ауыл Советы («Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).

# Бельский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Автомобиль юлдары

Стәрлетамаҡ — Алатана, Стәрлетамаҡ — Мебельный.
# Бегила

Бегила — Рәсәй йылғаһы. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ук йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Бегила
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Курган ҡалаһынанЕсет йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500412111200002678
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200267
* Бассейн коды — 14.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мордонга

Мордонга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Устья йылғаһының уң ярына тамағынан 302 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Мордонга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029947
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002994
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яроватка

Яроватка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Пачиш күле янында Пачиха йылғаһына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Яроватка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037323
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003732
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тарлау

Тарлау — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан Республикаһы Учалы районы биләмәләрендә аға. Йылға Яйыҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 2376 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Тарлау
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, инешенән Верхнеурал һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000112112200001429
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200142
* Бассейн коды — 12.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡазан губернаһы

Ҡазан губернаһы — 1708—1920 йылдарҙа Рәсәй империяһының һәм РСФСР административ-территориаль берәмеге. Үҙәге — Ҡазан ҡалаһы.
# Аят әл-Күрси

Ая́т әл-Көрси́ (ғәрәп. آية الكرسي‎‎ — Тәхет аяты) — «Әл-Бәҡара» («Һыйыр») сүрәһенең 255-се аяты. Аят эсендә Көрси (Тәхет) һүҙе осрағанлыҡтан, уға шундай атама бирелгән. Был һүҙ Аллаһы тәғәләнең һәр нәмәнән өҫтөнлөгөн һәм ҡөҙрәтен һынландыра. Аят әл-Көрси — Ҡөрьән Кәримдең иң билдәле аяты. Башҡортса халыҡ телендә Аят әл-Көрси тип әйтеү һәм яҙыу осрай.

# Аят әл-Күрси
## Башҡортса транскрипцияһы

* Әғүҙү билләһи минә-шшәйтаани-рраджиим
* Бисмилләһир-рахмәнир-рахиим
* Аллааһү ләә иләәһә иллә һүүәл-хәййүл-ҡаййүм
* Ләә тәʼхуҙүһү синәтү үә ләә нәүм
* Ләһү мәә фи-ссәмәүәәти үә мәә фил-ард
* Мәң ҙәлләҙи йәшфәғү (ғ)индәһү илләә би'иҙниһ
* Йәғләмү мәә бәйнә әйдииһим үә мәә хальфәһүм
* Үә ләә йүхиитүүнә би шәйʼим-мин (ғ)илмиһи иллә бимәә шәә
* Үәсиғә күрсиййүһү-ссәмәәүәәти үәл-ард
* Үә ләә йә'үүдүһү хифҙуһүмәә үә һүүәл-(ғ)әлиййүл(ғ)аҙыиим
* Әл-Бәҡара Мөхәммәт Кәрим 2:255
اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ ۚ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ ۚ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ ۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ ۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ ۖ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا ۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ

# Аят әл-Күрси
## Мәғәнәһе

* Ләғнәтле шайтан ҡотҡоһонан Аллаһҡа һыйынам.
* Рәхимле һәм Рахманлы Аллаһ исеме менән!
* Аллаһ – Ул тере һәм мәңге, Унан башҡа илаһ юҡ.
* Уны йоҡо ла, йоҡомһорау ҙа алмай.
* Күктәрҙә һәм ерҙә булған бар нәмәләр – Уныҡы.
* Уның рөхсәте булмай тороп, кем Уның алдында үҙен
* йә бүтән берәүҙе яҡлаша алһын?
* Был кешеләргә тиклем ни булғанын да һәм уларҙан
* һуң ни буласағын да Ул белә,
* Ә кешеләр Уның белеменән
* тик Ул рөхсәт иткәнде генә аңлай алыр.
* Уның тәхете күктәрҙе һәм ерҙе биләй,
* Бөтә был нәмәне һаҡлау Уға ауыр түгел, һәм Ул – Бөйөк, Олуғ
* Әл-Бәҡара Мөхәммәт Кәрим 2:255