yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Венгрия энергетикаһында яңы сығанаҡтар

Венгрия, Европа Берлеге иле-ағзаһы булараҡ, энергетикала яңы сығанаҡтар эҙләүҙә үҙ өлөшөн арттырыу буйынса стратегияла ҡатнаша. 2009 йылда Европа Берлеге энергетикала яңы сығанаҡтар эҙләү тураһында Директива ҡабул итә, уның буйынса 2020 йылға Евроберлектә энергетикала яңы сығанаҡтар өлөшө 20 процентҡа етергә тейеш. 2030 йылға ел көсөн файҙаланып эшләүсе электр станциялары Евроберлектә етештерелгән бөтә электр энергияһының 26 проценттан 35 процентҡа тиклемге өлөшөн етештерергә һәм 56 млрд евро аҡса экономияларға тейеш. 2020 йылда Венгрияла был күрһәткес 14,7 процентҡа етәсәк, тип көтөлә. Әлеге ваҡытта Венгрияла энергетикала яңы сығанаҡтар буйынса күрһәткес Евроберлектә иң түбәне (11 процент). 2015 йылда был күрһәткес 10,5 % тәшкил иткән, шуның 52 проценты биомассанан, 22 проценты — елдән, 7 % — һыу ярҙамында, 3 % — ҡояштан энергия ҡулланып алынған.

# Венгрия энергетикаһында яңы сығанаҡтар
## Ел электр станциялары

Күҙаллауҙар буйынса, 2010 йылдан алып 2020 йылға тиклем Венгрияла ел электр станцияларының ҡеүәте 400 МВт-ға тиклем артырға тейеш була. 2010 йылда ни бары 295 МВт ҡеүәтенә генә өлгәшәләр, һәм артабан бер ниндәй ҙә тендерҙар тәҡдим ителмәй. 2016 йылда Венгрия хөкүмәте яңы ел энергогенераторҙарын ҡороуҙы тыя. Ел электр станцияларының ағымдағы ҡеүәте ил буйынса йәмғеһе 329 МВт тәшкил итә.
Венгрия ЕС һәм ҡеүәте ветроэнергетика. :
| No | Илдә | 2012 | 2011 | 2010 | 2009 | 2008 | 2007 | 2006 | 2005 | 2004 | 2003 | 2002 | 2001 | 2000 | 1999 | 1998 |
| - | ЕС (илдә 27) | 105,696 | 93,957 | 84,074 | 74,767 | 64,712 | 56,517 | 48,069 | 40,511 | 34,383 | 28,599 | 23,159 | 17,315 | 12,887 | 9,678 | 6,453 |
| 17 | Венгрия | 329 | 329 | 295 | 201 | 127 | 65 | 61 | 17 | 3 | 3 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 |

# Венгрия энергетикаһында яңы сығанаҡтар
## Ҡояш электр станциялары

Венгрияла ҡояш энергетикаһы үҫеше йылдам бара. 2015 йылға 110 МВт ҡеүәтле ҡояш батареялары ҡорола, 2016 йылда был йәһәттән ҡеүәттәрҙе икеләтә арттырыу планлаштырыла.

# Венгрия энергетикаһында яңы сығанаҡтар
## Гидроэлектростанциялар

Венгрия Карпат тауҙары итәгендә урынлашҡан, шуға күрә һыу сығанаҡтары энергияһы бик сикле. Габчиково — Надьмарош дамбаһы проекты уңышһыҙлыҡҡа осрағандан һуң илдә ГЭС төҙөү актуаллеген юғалта һәм йәмғиәттә лә хуплау тапмай. Венгрия хөкүмәте Хорватияға Драва участкаһында дамба төҙөлөшө тураһында һүҙ алып барыуҙы тыя. Илдә ике ғәйәт ҙур ГЭС — Тисалёк һәм Кишкёр дамбалары бар, уларҙың ҡеүәттәре ярашлы рәүештә 12,5 һәм 28 МВт-ға тигеҙ. Гидроэлектростанцияларға үҙгәртелгән элекке һыу тирмәндәре лә электр энергияһы эшләп сығара.

# Венгрия энергетикаһында яңы сығанаҡтар
## Геотермаль сығанаҡтар

Венгрия республикаһында геотермаль сығанаҡтар йорттарҙы һәм сәнәғәт райондарын йылытыу өсөн файҙаланыла. Турала ҡеүәте 2,6 МВт-ға тигеҙ булған беренсе геотермаль электр станцияһы төҙөлә, һәм ул 2017 йылда сафҡа индерелә.

# Венгрия энергетикаһында яңы сығанаҡтар
## Шулай уҡ ҡара

* Венгрияның ҡояш энергетикаһы
* Венгрияның ел энергетикаһы
# Хайнц Фишер

Хайнц Фишер (нем. Heinz Fischer; 9 октябрь 1938 йыл, Грац, Өсөнсө Рейх) — Австрияның дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, 2004 йылдың 8 июленән 2016 йылдың 8 июленә тиклем Австрияның федераль президенты.

# Хайнц Фишер
## Биографияһы

Вена университетының юридик факультетын тамамлаған. 1993 йылда Инсбрук университеты профессоры була. 1971 йылда тәүге тапҡыр парламент ағзаһы була. 1983—1987 йылдарҙа — Фред Зиновацтың коалицион хөкүмәтендә фән министры. 2004 йылда кандидатураһы Австрияның Социал-демократик партияһынан Австрия президенты посына күрһәтелә һәм һайлауҙа еңә. Тәнҡитселәр билдәләүенсә, Фишер конфликттарға ҡыҫылмаҫҡа тырыша. Өйләнгән, өлкән йәштәге ике балаһы бар. Альпинизм менән мауыға. Политология профессоры (1993 йылдан).
2010 йылдың 25 апрелендә сираттағы президент һайлауы үтте. Фишер яңы мөҙҙәткә ҡабат һайланды. Һайлаусыларҙың 78,7 проценты уның өсөн тауыш бирҙе.

# Хайнц Фишер
## Карьераһы

Уҡыуын тамамлағас, Фишер 1962 йылдан парламентта социалистик парламент төркөмөнөң секретары була, Милли советҡа һайлана һәм, фән буйынса министр булған осорҙан тыш (1983—1987), 2004 йылға тиклем уның составында була.
1975 йылда — Социал-демократик партия рәйесе, 1977 йылдан рәйес урынбаҫары була. 1983—1987 йылдарҙа Зиновацтың федераль хөкүмәтендә фән министры булып эшләй. 1990 йылда Австрия Милли советы президенты итеп ҡуйыла һәм 2002 йылға тиклем ошо вазифаны алып бара. 2002—2004 йылдарҙа, АНП-АПС партиялары коалицияла булған саҡта, түбәнге палата спикерының урынбаҫары була.
2004 йылдың ғинуарында үҙ кандидатураһын Австрияның федераль президенты посына күрһәтә. 10 мартта Хайнц Фишер федераль башҡарма власть ағзаһы посынан һәм Социал-демократик партия рәйесе урынбаҫарлығынан отставкаға китә. 25 апрелдә үткән һайлауҙа Фишер, тауыштарҙың 52,39 процентын йыйып, Бенита Ферреро-Вальднерҙы (Халыҡ партияһынан, шулай уҡ Азатлыҡ партияһының да хуплауында була) 4,78 процентҡа үтеп китә. 2004 йылдың 8 июлендә Фишер Икенсе республиканың Президенты булараҡ ант бирә. 2004 йылдың 8 июлендә вазифаһына инеү менән ул СДПА ағзалығынан бушана.
2009 йылдың 23 ноябрендә ул 2010 йылғы һайлауҙа Австрия президенты посына үҙ кандидатураһын ҡабат ҡуя һәм был хаҡта YouTube аша иғлан итә. Фишер күпселек тауыш менән еңеп сыға. Австриялылар һайлауға ҙур ҡыҙыҡһыныу күрһәтмәй, һайлау пункттарына һайлаусыларҙың иң аҙ килеү осрағы теркәлә. 2010 йылдың 25 апрелендә һайлаусыларҙың 53,6 проценты килгән һайлауҙа Фишер, 79,3 процент тауыш йыйып, еңеп сыға һәм алты йыллыҡ мөҙҙәткә ҡабат һайлана.

# Хайнц Фишер
## Бүләктәре

* Аҡ арыҫлан Ҙур тәре ордены (Чехия, 2009)
# Львов

Львов, Львив йәки Илбау (укр. Львів, пол. Lwów, ҡырымтат. İlbav) — Украиналағы ҡала. Львов өлкәһенең административ үҙәге.

# Львов
## Эске бүленеш

Ҡала 6 районға бүленгән:
* Галыч районы
* Тимер юлы районы (Зализнычный районы)
* Личакив районы
* Франкив районы
* Шевченко районы
* Сыхив районы

# Львов
## Билдәле кешеләр

* Арыҫлан Әхмәтов (1948), техник фәндәре докторы.
# Үрге Расья

Үрге Расья — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Берёзовая йылғаһының уң ярына тамағынан 145 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Үрге Расья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005935
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100593
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Гельберг

Гельберг (нем. Gehlberg) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 652 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,44 км². Диңгеҙ кимәленән 720 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98559 һәм автомобиль коды — IK.
# Озимка

Озимка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сюксюм йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Озимка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036579
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003657
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дунцова, Екатерина Сергеевна

Екатерина Сергеевна Дунцова (рус. Екатерина Сергеевна Дунцова; 24 апрель 1983 йыл; Красноярск ҡалаһы, Красноярск крайы, РСФСР, СССР) Рәсәй сәйәсмәне һәм журналисы. Ул 2019 йылдан 2022 йылға тиклем Ржев ҡала думаһы депутаты була.
2023 йылдың 6 ноябрендә Дунцова 2024 йылдағы һайлауҙа Рәсәй президенты вазифаһына дәғүә итеү ниәте тураһында иғлан итә. Әммә Үҙәк һайлау комиссияһы уның документтарын ҡабул итмәй.

# Дунцова, Екатерина Сергеевна
## Биография

Дунцова Красноярскиҙа тыуған. 1995 йылда ул Ржевҡа (Тверь өлкәһе) күсеп килә, унда урта мәктәпте тамамлай.

# Дунцова, Екатерина Сергеевна
## Журналист карьераһы

2003 йылда Ржев муниципаль телекомпанияһында эшләй, һуңынан бер нисә йыл мәктәп телестудияһы етәксеһе булды.
Ул шулай уҡ бойондороҡһоҙ "РиТ" телекомпанияһы етәксеһе булды.

# Дунцова, Екатерина Сергеевна
## Сәйәси карьераһы
### Урындағы сәйәсмән

2009 йылда Дунцова Ржев мэры һайлауҙы юҡҡа сығарыуға ҡаршы 4000-дән ашыу ҡултамға йыя.
2019 йылдан 2022 йылға тиклем Ржев ҡала думаһы депутаты була.

# Дунцова, Екатерина Сергеевна
## Сәйәси карьераһы
### Президент кампанияһы

2023 йылдың 6 ноябрендә Дунцова 2024 йылдағы һайлауҙа Рәсәй президенты вазифаһына дәғүә итеү ниәте тураһында иғлан итә. Дунцова "Илгә киләсәкте ҡайтарасаҡбыҙ!" (урыҫ телендә "Вернём стране будущее!") лозунгыһы менән сығыш яһай.
Дунцова Путиндың Сәйәсәтенә һәм Украиналағы хәрби хәрәкәттәргә ҡаршы сығыш яһай.
2023 йылдың декабрендә Рәсәй Федерацияһы Үҙәк һайлау комиссияһы уның документтарын ҡабул итмәй.

# Дунцова, Екатерина Сергеевна
## Сәйәси карьераһы
### Ят агент

2024 йылдың 31 майында Рәсәй властары Дунцованы "ят агент".

# Дунцова, Екатерина Сергеевна
## Сығынаҡтар

* 1 2 Необходимо задать параметр url= в шаблоне {{cite web}}. Необходимо задать параметр title= в шаблоне {{cite web}}. [ ] (билдәһеҙ).
* ↑ Faulconbridge. In Russia, war and fear trouble one presidential hopeful (инг.), Reuters (27 November 2023). 30 ноябрь 2023 тикшерелгән.
# К (кириллица)

Кк [ка] — Башҡорт алфавитының ун дүртенсе хәрефе.
* Был яҙмалар йә хәреф тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Раянов Фәнис Мансур улы

Раянов Фәнис Мансур улы (12 декабрь 1938 йыл) — хоҡуҡ белгесе, юғары мәктәп эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1995), юридик фәндәр докторы (1982), профессор (1983). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1984), Рәсәй Федерацияһы почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1998). «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены (2018) кавалеры.

# Раянов Фәнис Мансур улы
## Биографияһы

Фәнис Мансур улы Раянов 1938 йылдың 12 декабрендә Башҡорт АССР-ы Баҡалы районының Туҡтағол ауылы ауылында тыуған.
1965 йылда Свердловск юридик институтын тамамлаған.
1965 йылдан — Башҡорт АССР-ының Нуриман районы прокуроры ярҙамсыһы, унан һуң Балтас районы прокуроры була.
1969—1970 йылдарҙа Свердловск юридик институтының Өфө факультетында өлкән уҡытыусы булып эшләй.
1970—1973 йылдарҙа — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы.
1974 йылдан Башҡорт дәүләт университетында уҡыта. 1978—1981 йылдарҙа һәм 1988—2004 йылдарҙа БДУ-ның дәүләт һәм хоҡуҡ теорияһы һәм тарихы кафедраһы мөдире була.
1981—1986 йылдарҙа һәм 1989—1992 йылдарҙа Фәнис Раянов БДУ-ның юридик факультетының деканы була.
2004 йылдан башлап ул — Урал дәүләт юридик академияһыың Өфө филиалында кафедра мөдире, 2005 йылдан — профессор.
2005 йылдан — «Правовое государство: теория и практика» журналының баш мөхәррире.
2006 йылдан башлап — Башҡорт дәүләт университетының дәүләт һәм хоҡуҡ теорияһы кафедраһында профессор, вуздың ғилми-инновация идаралығы фәнни-тикшеренеү секторының баш ғилми хеҙмәткәре.
Фәнис Мансур улының фәнни эшмәкәрлек даирәһе — дәүләт-хоҡуҡ төҙөлөшө, хоҡуҡ өлкәһендәге реформа, аграр-хоҡуҡ мәсьәләләре. Ул Рәсәй Федерацияһында һәм Башҡортостан Республикаһында дәүләт-хоҡуҡ төҙөлөшө һәм хоҡуҡ реформаһы буйынса тәҡдимдәр әҙерләй.
Раяновтың уҡыусылары араһында 4 фән докторы һәм 41 фән кандидаты бар.

# Раянов Фәнис Мансур улы
## Хеҙмәттәре

Фанис мансурович Раянов — 250-нән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән 7 монография авторы.
* Раянов Ф. М. Проблемы теории государства и права (юриспруденции). М.: Право и государство, 2003.
* Раянов Ф. М. Государственно-правовые «болезни»: исторический диагноз. Уфа, 2005.
* Раянов Ф. М. Правовое государство — судьба России, Уфа: Полиграф-Сервис. 2007.
* Раянов Ф. М. Правовое государство и современный мир.- СПБ.: Издательство «Юридический центр-Пресс». 2012. −175 с.
* Раянов Ф. М. Проблемы теории и практики правового государства. — Уфа: АН РБ, Гилем, 2013.-300 с.
* Раянов Ф. М. Теория правового государства.-М.: Юрлитинформ, 2014.-272 с.
* Раянов Ф. М. Гражданское общество и правовое государство: проблемы понимания и соотношения. -М.: Юрлитинформ, 2015. — 320 с.

# Раянов Фәнис Мансур улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены (2018)
* Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең почётлы хеҙмәткәре (1999)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1984)
# Рендсбург

Рендсбург (нем. Rendsburg) — Германияның Шлезвиг-Гольштейн федераль ерендәге ҡалаһы.
Был ҡала Рендсбург-Экернферде районы составына ҡарай. Рендсбург ҡалаһының халыҡ һаны 28 217 кеше тәшкил итә (2010 йылдың 31 декабренә ҡарата). Ҡаланың территорияһы 23,72 квадрат километр майҙанды биләп тора. Туғанлашҡан ҡалаһы — Нидерландтың Алмеро ҡалаһы. Рендсбург ҡалаһының рәсми коды — 135 58 0 01.

# Рендсбург
## Билдәле кешеләр

* Фридерихсен, Людвиг (1841—1915) — немец географы һәм картографы.
* Денкер, Альфред (1863—1941) — немец оториноларингологы.

# Рендсбург
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Нидерланд: Алмер
# Йәстү намаҙы

Йәстү намаҙы — киске шәфәҡ ҡыҙыллығы бөткәндән алып иртәнге намаҙға хәтле дауам итә. Төнгө намаҙҙа (Йәсғү, Әл-Ишә) 4 рәҡәғәт фарыз, 2 рәҡәғәт сөннәт. Аҙаҡтан 3 рәҡәғәт витр-важиб ҡушып уҡыла.

# Йәстү намаҙы
## Дүрт рәкәғәт фарыз

1-се рәкәғәттә «Ҫәнә доғаһы», әғүҙү-бисмилләһте әйткәс, «Фәтиха» сүрәһе һәм Ҡөръәндән бер нисә аят йәки сүрә (мәҫәлән, «Кәүҫәр» сүрәһен) уҡыйбыҙ ҙа, бер рәкүғ һәм ике сәждә ҡылабыҙ.
2-се рәкәғәттә торып баҫҡас, бисмилләһте әйтеп, «Фәтиха» сүрәһен һәм бер ҡыҫҡа сүрәне (мәҫәлән, «Ихлас» сүрәһен) уҡыйбыҙ, бер рәкүғ, ике сәждә ҡылғас, ултырып "Әттәхиййәт"те уҡыйбыҙ һәм өсөнсө рәкәғәткә торабыҙ.
3-сө рәкәғәттә Бисмилләһте әйтеп, «Фәтиха» сүрәһен уҡыйбыҙ, бер рөкүғ, ике сәждә ҡылғас, дүртенсе рәкәғәткә торабыҙ.
4-се рәкәғәттә Бисмилләһте әйтеп, «Фәтиха» сүрәһен уҡыйбыҙ, бер рөкүғ, ике сәждә ҡылғас, ултырып «Әттәхиййәт» менән "Салауат"ты, Раббәнә доғаһын уҡыйбыҙ ҙа, ике яҡҡа сәләм биреп, Сәләм доғаһын уҡыйбыҙ.

# Йәстү намаҙы
## Ике рәкәғәт сөннәт

1-се рәкәғәттә «Ҫәнә доғаһы», әғүҙү-бисмилләһте әйткәс, «Фәтиха» сүрәһе һәм Ҡөръәндән бер нисә аят йәки сүрә (мәҫәлән, «Кәүҫәр» сүрәһен) уҡыйбыҙ ҙа, бер рөкүғ һәм ике сәждә ҡылабыҙ.
2-се рәкәғәттә торып баҫҡас, бисмилләһте әйтеп, «Фәтиха» сүрәһен һәм бер ҡыҫҡа сүрәне (мәҫәлән, «Ихлас» сүрәһен) уҡыйбыҙ, бер рөкүғ, ике сәждә ҡылғас, ултырып «Әттәхиййәт» менән "Салауат"ты, Раббәнә доғаһын уҡыйбыҙ ҙа, ике яҡҡа сәләм биреп, Сәләм доғаһын уҡыйбыҙ.

# Йәстү намаҙы
## Өс рәҡәғәт витр намаҙы

1-се рәкәғәттә «Ҫәнә доғаһы», әғүҙү-бисмилләһте әйткәс, «Фәтиха» сүрәһе һәм Ҡөръәндән бер нисә аят йәки сүрә (мәҫәлән, «Кәүҫәр» сүрәһен) уҡыйбыҙ ҙа, бер рәкүғ һәм ике сәждә ҡылабыҙ.
2-се рәкәғәттә торып баҫҡас, бисмилләһте әйтеп, «Фәтиха» сүрәһен һәм бер ҡыҫҡа сүрәне (мәҫәлән, «Ихлас» сүрәһен) уҡыйбыҙ, бер рәкүғ, ике сәждә ҡылғас, ултырып "Әттәхиййәт"те уҡыйбыҙ һәм өсөнсө рәкәғәткә торабыҙ.
3-нсө рәкәғәттә Бисмилләһте әйтеп, «Фәтиха» сүрәһен һәм бер ҡыҫҡа сүрәне уҡыйбыҙ ҙа,ҡулдарҙы күтәреп тәкбир әйтәбеҙ һәм уларҙы кире кендек аҫтына бағлап, Ҡунут доғаһын уҡыйбыҙ.
Шунан һуң бер рәкүғ, ике сәждә ҡылғас, ултырып «Әттәхиршәт» менән "Салауат"ты, Раббәнә доғаһын уҡыйбыҙ ҙа, ике яҡҡа сәләм биреп, Сәләм доғаһын уҡыйбыҙ. Намаҙҙан һуң берәй сүрә йәки аят уҡып, әруахтарға доға ҡылабыҙ ҙа, ике яҡҡа сәләм биреп, Сәләм доғаһын уҡыйбыҙ.
Намаҙҙа һәр ваҡыт бер үк сүрәләрҙе уҡыу мәкруһ һанала. Шуға күрә, намаҙ уҡырға ойрәнеү менән бергә күбрәк сүрәләрҙе яттан белергә тырышырға кәрәк.
# Кледен (Штендаль)

Кледен (Штендаль) (нем. Kläden (bei Stendal)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 729 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,45 км². Диңгеҙ кимәленән 38 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39579 һәм автомобиль коды — SDL.
# Шәрипов Фәиз Вилдан улы

Шәрипов Фәиз Вилдан улы (27 февраль 1979 йыл) — ҡурайсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы.

# Шәрипов Фәиз Вилдан улы
## Биографияһы

Фәиз Вилдан улы Шәрипов 1979 йылдың 27 февралендә Башҡорт АССР-ы Учалы районы Сораман ауылында тыуған.
* 1998 йылда Учалы музыкаль училищеһын тамамлай. Унда хәҙер «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы» исеменә лайыҡ булған Айбулат Рәхмәтуллиндың ҡурай класында уҡый.
* 2003 йылда Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының башҡорт музыкаһы факультетын тамамлай. Унда Традицион музыка башҡарыу кафедраһынла уҡый. Башта Вилдан Йомағужиндың, унан Башҡортостан Республикаһы атҡаҙанған артисы Азат Биксуриндың ҡурай класында уҡый.
* 2000—2003 йылдарҙа Өфөнөң Дим районы Балалар һәм үҫмерҙәр ижады һарайында ҡурайсылар ансамбле етәксеһе булып эшләй.
* 2003—2006 йылдарҙа Өфө дәүләт сәнғәт академияһында Традицион музыка башҡарыу кафедраһының фольклор кабинетында өлкән лаборант вазифаһын башҡара. Бер үк ваҡытта Өфө дәүләт сәнғәт академияһының ҡурай класы уҡытыусыһы булып та эшләй. Өлкән уҡытыусы, уҡытыу-методик эш буйынса махсус белгес. Традицион музыка башҡарыу кафедраһы доценты.
* 2006 йылдан алып Фәиз Шәрипов уҡыу йортоноң музыка студияһы һәм фольклор кабинеты етәксеһе.

# Шәрипов Фәиз Вилдан улы
## Ҡаҙаныштары

Шәрипов Фәиз Вилдан улы республика, бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты
* Йәш башҡарыусыларҙың Республика конкурсы лауреаты(1997г).
* Йомабай Иҫәнбаев исемендәге республика конкурсы дипломанты (2003г).
* Ҡала ҡурайсылары конкурсы лауреаты (Өфө, 2005г)
* Ғата Сөләймәнов исемендәге Республика Ҡурай байрамында Гран-при яулай (2016).
* Рөстәм Шәрипов исемендәге ҡурай конкурсы еңеүсеһе (Өфө, 2016).

# Шәрипов Фәиз Вилдан улы
## Репертуары

* Урал — Шарипов Фаиз
* Йәштәр бейеүе — Шарипов Фаиз
* Томан (башҡорт халыҡ йыры) — Шарипов Фаиз
* Ҡара тауыҡ — Шарипов Фаиз
* Children — Шарипов Фаиз
* Ҡурай — Шарипов Фаиз
* Ҡурай 2 — Шарипов Фаиз
* Ҡурай 3 — Шарипов Фаиз
* Бейеү көйҙәре — Шарипов Фаиз
* Шыршы — Шарипов Фаиз)
* Закир көйҙәре — Шарипов Фаиз
* Йәнгәле көйҙәре — Шарипов Фаиз
* Марш — Шарипов Фаиз
* Попурри — Шарипов Фаиз
* Порт Артур — Шарипов Фаиз
* Теҙмә — Шарипов Фаиз
* Флейта — Шарипов Фаиз)
* Ҡурайсы егет — Шарипов Фаиз
* Һарна бәйете — Шарипов Фаиз
# Андреев

Андреев — фамилияһы.
* Андреев Владимир Петрович (24.07.1910—24.10.1955), башҡорт совет рәссамы, 1952—1955 йылдарҙа БАССР Рәссамдар союзы идараһы рәйесе.
* Андреев Григорий Александрович (7.01.1976), алыҫ дистанцияға йүгереүсе спортсы, 2004 һәм 2008 йылдарҙағы Йәйге Олимпия уйындарында ҡатнашыусы.
* Андреев Кирилл Дементьевич (7.07.1901—2.01.1972), граждандар һуғышында ҡатнашыусы һәм Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар дивизияһының батальон парторгы, лейтенант. Советтар Союзы Геройы (1943).
# Уяр Фёдор Ермилович

Афанасьев Федор Ермил улы (сыуаш. Хветĕр Уяр, Хветер Уяр) (19 апрель, 1914, Сухарь Матаҡ, Һамар губернаһы - 9 июль 2000, Чебоксары) - сыуаш яҙыусыһы һәм драматургы. Сыуаш АССРның халыҡ яҙыусыһы.

# Уяр Фёдор Ермилович
## Биографияһы

Федор Афанасьев 1914 йылда Һамар губернаһының Сухарь Матаҡ ауылында (бөгөнгө Һамар өлкәһенең Исаҡлы районына ҡарай) крестьян ғаиләһендә тыуа. Благовещенск һәм педагогия институттарында уҡый. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша.
1936 йылда сыуаш актрисаһы Елена Шорников менән ғаилә ҡоралар, 64 йыл бергә ғүмер иткән дәүерҙә ике ҡыҙ бала тәрбиәләп үҫтерәләр.
Уның беренсе әҫәрҙәре 1930 йылда баҫыла. Уның хикәйәләре айырым баҫмаға 1941 йылда сыға («Тропа» — «Һуҡмаҡ»). 1943-1947 йылдарҙа уның хикәйәләре, очерктары, фельетондары һәм «Юлдар-йөрөүҙәр» («Сулсем-йĕрсем», 1943), «Сок һыуы йылғаһында» («Суҡ шывĕ хĕррринче») яҙмалары йыйынтыҡтары сыға. Уяр 1842 йылда Әкрәм восстаниеһы һәм быға тиклем булған тарихи ваҡиғалар тураһында «Тенета» тарихи романының авторы.
Типшар йолһына Сыуаш йәш тамашасы театрында ҡуйылған «Типшар» пьесаһын бағышлай.
1998 йылда, яҙыусы үлеменән һуң, Сухарь Матаҡ урта мәктәбендә яҙыусы музейы асыла, уға Хветер Уяр үҙ китапханаһын һәм ҡулъяҙмаларын тапшыра.
# Иккырашан

Иккырашан — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Хобда йылғаһының һул ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Иккырашан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Илек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Урал (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000912112200009175
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200917
* Бассейн коды — 12.01.00.009
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гинзбург Лидия Яковлевна

Гинзбург Лидия Яковлевна (18 март 1902 йыл — 17 июль 1990 йыл) — СССР-ҙың әҙәбиәт белгесе, яҙыусы, мемуарсы, филология фәндәре докторы (1957). СССР дәүләт премияһы лауреаты (1988).

# Гинзбург Лидия Яковлевна
## Биографияһы һәм ижады

Лидия Яковлевна Гинзбург 1902 йылдың 18 мартында Одессала инженер Яков Моисеевич Гинзбург һәм Рахиля (Раиса) Давидовна Гинзбург (ҡыҙ фамилияһы Гольденберг) ғаиләһендә тыуған; 1867—1942). Бала сағында Люся исемен йөрөтә. Режиссёр Виктор Яковлевич Типоттың апаһы. 1909 йылдың декабрендә атаһы мәрхүм булғас ағаһы — инженер-химик Гинзбург Марк Моисеевич ғаиләһендә йәшәй һәм тәрбиәләнә (?-1934).
Ленинградта сәнғәттәр тарихы институтының һүҙ факультетын тамамлай (1926), унда 1922 йылдан Борис Эйхенбаумдың уҡыусыһы була.
Йәш сағында формаль мәктәпкә яҡын була, йәш формалистар — Николай Степанов, Гофман Виктор, Николай Коварский, Вениамин Каверин һәм башҡалар даирәһендә нәшер ителә (егерменсе йылдарҙан баҫылмаған эштәре 2007 йылда баҫылып сыға). Әҙәби-художестволы авангардҡа яҡынлығы менән бәйле уның һәм йәш формалистарҙың «Радикс» (1927) һәм обэриуттарҙың «Ванна Архимеда» (1929, сыҡмай) йыйынтығында берҙәм ҡатнашлығы планлаштырыла. Шәхес булараҡ 1920 йылда формалашыуын һыҙыҡ өҫтөнә ала. ГИИ ябылғандан һуң эшселәр факультетында уҡыта.
1935 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1940 йылда Ленинград дәүләт университетында «Творческий путь Лермонтова» монографияһы нигеҙендә кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
Ленинград блокадаһын кисерә, әсәһен юғалта, ул 1942 йылда дистрофиянан вафат була. Ҡала радиокомитетында штатлы мөхәррир булып эшләй. Карелия-Фин университетының әҙәбиәт кафедраһы доценты (1947—1950).
1957 йылда «„Былое и думы“ Герцена» монографияһы сыға, ул ғалимдың докторлыҡ диссертацияһы нигеҙе була. «О лирике» (1964) һәм «О психологической прозе» (1971) китаптары әҙәбиәт ғилеменә байтаҡ өлөш индерә.
Шәхсән Ахматова, Маяковский, Шкловский, Эйхенбаум, Тынянов, Н. Я Мандельштамды белә һәм улар тураһында хәтирәләр ҡалдыра. Бенедиктов, Вяземский, Веневитинов һ. б. тураһында күп хеҙмәттәр авторы.
Гинзбургтың 1920—1980 йылдарҙағы мемуаристикаһы һәм ҡуйын дәфтәре тик Үҙгәртеп ҡороу осоронда ғына нәшер ителә башлай һәм әлегә тиклем тулыһынса баҫтырып сығарылмаған. Уның Н.Мандельштам, Н. Ильина, Б. Бухштаб менән хатлашыуҙары өлөшләтә баҫылып сыҡҡан.
Туғаны — яҙыусы Наталья Соколова.

# Гинзбург Лидия Яковлевна
## Китаптары

* «Агентство Пинкертона» (1932)
* «Творческий путь Лермонтова» (1940)
* «„Былое и думы“ Герцена» (1957)
* «О лирике» (1964, 1974, 1997)
* «О психологической прозе» (1971, 1977; англ. пер. 1991)
* «О литературном герое» (1979)
* «О старом и новом» (1982)
* «Литература в поисках реальности» (1987)
* «Человек за письменным столом» (1989)
* «Претворение опыта» (1991)
* «Записные книжки» (1999)
* «Записные книжки. Воспоминания. Эссе» (2002)
* «Работы довоенного времени: Статьи. Рецензии. Монография» (2007)
* «Проходящие характеры: Проза военных лет. Записки блокадного человека». М.: Новое издательство, 2011. 600 с., ISBN 978-5-98379-143-5
«Записки блокадного человека» китабы инглиз, француз, испан, немец, нидерланд, швед телдәрендә баҫылып сыҡҡан.