yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кәлимуллин Рәшит Шәрифулла улы

Кәлимуллин Рәшит Шәрифулла улы (8 декабрь 1956 йыл), журналист. 1985—2002 йылдарҙа «Башҡортостан» гәзите хәбәрсеһе, бүлек мөдире, 2011 йылдан — баш мөхәррир урынбаҫары, 2015 йылдан — баш мөхәррир ҡарамағындағы махсус хәбәрсе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (1999).

# Кәлимуллин Рәшит Шәрифулла улы
## Биографияһы

Рәшит Шәрифулла улы Кәлимуллин 1956 йылдың 8 декабрендә Башҡорт АССР-ының Учалы районы Илсе ауылында тыуған.
Урта мәктәпте тамамлағандан һуң 1975—1976 йылдарҙа Учалы районының «Серп и Молот» — «Ураҡ һәм Сүкеш» гәзитендә тәржемәсе булып эшләй.
1976—1978 йылдарҙа Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә слесарь һәм оператор булып хеҙмәт һала.
1978 йылда Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университеты филология факультетының башҡорт-рус бүлегенә уҡырға инә. Юғары белем алғандан һуң, 1983 йылдан «Башҡортостан пионеры» (хәҙерге «Йәншишмә») гәзитенең спорт һәм фән бүлеген етәкләй.
1985 йылда «Совет Башҡортостан» (хәҙерге «Башҡортостан») гәзитенә эшкә саҡырыла. Бында 2002 йылға тиклем осорҙа хәбәрсе, хәбәрсе-күҙәтеүсе һәм бүлек мөдире вазифаларында эшләй, редколлегия ағзаһы була.
1996 йылда ситтән тороп ул саҡтағы Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дəүлəт хеҙмəте һəм идара итеү академияһының дәүләт хеҙмәте факультетын тамамлай. «Дәүләт менән идара итеү факторы булараҡ йәмәғәт фекерен формалаштырыу» тигән темаға диплом эше яҡлай.
Хеҙмәттәге юғары күрһәткестәре өсөн һәм Башҡорт матбуғаты көнө уңайы менән 1999 йылдың июнендә «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була.
2002 йылда ул саҡтағы Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе тарафынан Башҡортостан Республикаһы Президентының матбуғат хеҙмәтенә баш белгес вазифаһына эшкә саҡырыла.
2006—2009 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Секретариатының киң мәғлүмәт саралары менән хеҙмәттәшлек итеү секторы мөдире була.
2009—2011 йылдарҙа «Новая экономическая газета» яуаплылығы сикләнгән йәмғитәттең директоры вазифаһында эшләй.
2011 йылда шулай уҡ „«Труд» в Башкортостане»“ гәзите хәбәрсеһе, бер үк ваҡытта «Тәбиғәт» исемле экологик журналдың баш мөхәррире була.
2011 йылдың авгусынан — «Башҡортостан» республика гәзите директоры—баш мөхәррире урынбаҫары, 2015 йылдың апреленән — баш мөхәррир ҡарамағындағы махсус хәбәрсе.

# Кәлимуллин Рәшит Шәрифулла улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзының тәүге партия ойошмаһы секретары.
* «Совет Башҡортостан» һәм «Башҡортостан» гәзите редакцияһының профсоюз комитеты рәйесе.

# Кәлимуллин Рәшит Шәрифулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (1999).
* Башҡортостан Республикаһының хеҙмәт ветераны.
# Елбак

Елбак — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Икса йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Елбак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200007014
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200701
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Винница

Винница (укр. Вінниця) — Украиналағы ҡала. Винница өлкәһенең үҙәге.

# Винница
## Билдәле шәхестәр

* Зарудий Феликс Срульевич (31.01.1938), ғалим-фармаколог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1987), профессор (1990). Рәсәй Федерацияһының (2003) һәм Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған фән эшмәкәре.
# Муравей

Муравей — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ковач йылғаһының һул ярына тамағынан 3,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Муравей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038000
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003800
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Троп

Троп (бор. грек. τρόπος — оборот) — күсмә мәғәнәлә ҡулланылған һүҙ йәки һүҙбәйләнеш; күсмә мәғәнәлә ҡулланылған һүҙ йәки әйтем. Уның нигеҙендә ике оҡшаш күренештәрҙе үҙ-ара сағыштырыу ята. Тропҡа метафора, метонимия, синекдоха, ирония, гипербола, литота һ.б. инә.
Троптыҡ төп төрҙәре:
* Метафора
* Метонимия
* Синекдоха
* Эпитет
* Гипербола
* Дисфемизм
* Каламбур
* Литота
* Сравнение
* Перифраз
* Аллегория
* Олицетворение
* Ирония
* Пафос
* Сарказм
* Эвфемизм
* Мейозис
# Ем-ПАй-Соим

Ем-ПАй-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Атлым йылғаһының һул ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ем-ПАй-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019214
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301921
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тавеньга

Тавеньга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вожега йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Тавеньга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000000291
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000029
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Холерная

Холерная — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лапсейная йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Холерная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000051400
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005140
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы

Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы рус. Сафиуллин Нигамат Сафиуллович (Сафиевич) 1904 йыл — ?) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) менән бүләкләнгән (1942).

# Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы
## Биографияһы

Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы 1904 йылда хәҙерге Башҡортостандың Учалы районы Муса ауылында тыуа. 1941 йылда Учалы районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Служил сабельником, красноармейцем взвода противотанкового ружья 2-го эскадрона 112-се кавалерия дивизияһы 313-сө кавалерия полкының 2-се эскадронында танкҡа ҡаршы ҡорал взводы ҡыҙылармеецы, ҡылыссы булып хеҙмәт итә.
Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы һуғышта үҙен ҡурҡыу белмәҫ яугир итеп күрһәтә, һәр ваҡыт эскадрон алдында була, немец оккупанттарын винтовкаһы менән юҡ итеүҙә әүҙем ҡатнаша. Унға яҡын дошман һалдатын юҡ итә, һуғыш яланынан күп яралы яугирҙарҙы, шул иҫәптән 294-се кавалерия полкының штабы начальнигы майор Юренконы ла алып сыға. 1942 йылдың 31 июлендә ҡыҙылармеец Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы подразделениеның 68/н бойороғо менән «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
1943 йылдың 12 июнендә ҡыҙылармеец Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы алыштарҙың береһендә ҡаты яралана һәм госпиталгә эләгә. Госпиталдән сыҡҡас һуғышҡа яраҡһыҙ тип табыла һәм запасҡа сығарыла.
# Бәләкәй циртогипнум

?Бәләкәй циртогипнум :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Bryophyta |
| Класс: | Bryopsida |
| Тәртип: | Hypnales |
| Ғаилә: | Thuidiaceae |
| Суб-ғаилә: | Ehrhartoideae |
| Триба: | Oryzeae |
| Ырыу: | Cyrto-hypnum |
Латинса исеме :
Oryza L. :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр Ҡалып:Рәсеме булмаған мәҡәлә |
Бәләкәй циртогипнум — мүк һымаҡтар төрө.

# Бәләкәй циртогипнум
## Ботаник яҙма

Йомшаҡ яҫы ҡараһыу йәшел кәҫлектәр барлыҡҡа килтереүсе күп йыллыҡ бер өйлө, ян емешле мүк. Һабағы йәйелеүсе, ҡауырһын һымаҡ, 1—3 см оҙонлоҡта, еп формаһындағы ҡыҫҡа парафилия (бармаҡ һымаҡ теленмә йәшел үҫенте) менән ҡапланған. Һабаҡ япрағы йомортҡа-ланцет, ланцет‑беҙ формаһында, төрөлгән ситле. Һеңерсәһе япрағының өҫкө өлөшөндә тамамлана. Ҡумтаһы горизонталь, бөгөлгән, көрән төҫтә. Спора һәм вегетатив юл менән үрсей.

# Бәләкәй циртогипнум
## Таралышы

Ағас ҡайырыһында һәм киң япраҡлы урмандағы эзбизташ сыҡҡан урында үҫә. Бөрйән районында (Мораҙым ауылынан көньяҡҡа табан 1 км алыҫлыҡта) осрай. Һирәк төр, һаҡлауға мохтаж.
Бәләкәй циртогипнум // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: БР ДАҒУ «Башҡорт энциклопедияһы», 2015—2024. — ISBN 978-5-88185-143-9.
# Лентероде

Лентероде (нем. Lenterode) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 303 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,24 км². Диңгеҙ кимәленән 275 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37318 һәм автомобиль коды — EIC.
# Верхотор баҡыр иретеү заводы

Верхотор баҡыр иретеү заводы — XVIII быуаттың 50-се йылдарынан 1913 йылға тиклем Башҡортостан Республикаһы Верхотор ауылында эшләгән завод.

# Верхотор баҡыр иретеү заводы
## Барлыҡҡа килеү тарихы

Башҡортостан Республикаһы территорияһы файҙалы ҡаҙылмаларға бик бай, баҡыр ҙа шулар иҫәбенә инә. Диңгеҙ һыуына ағып төшкән гидротермаль иҙмәләрҙән йылы диңгеҙ төбөндә баҡыр ятҡылығы барлыҡҡа килгән.
Верхотор баҡыр иретеү заводы 1759 йылда Тор йылғаһында (Нөгөштөң ҡушылдығы) төҙөлә. Завод төҙөү өсөн ерҙәр Нуғай юлының Бошман-Ҡыпсаҡ, Тамьян һәм Юрматы улустары башҡорттарынан һатып алына. Заводты Сембер сауҙагәрҙәре И. Б. Твердышев һәм И. С. Мясников төҙөй. Улар 1745 йылда Тор йылғаһы буйында, Верхоторҙан 11 километр алыҫлыҡта ятҡан Воскресенск заводына ла нигеҙ һала. Верхотор баҡыр иретеү заводы Верхотор тау округына, ә 1900 йылдан Воскресенск округына инә.
XVIII быуат аҙағына завод 29 мең дисәтинә ерҙе биләй. 1772 йылда заводта 1548 эшсе эшләй, XVIII быуат аҙағына 78 оҫта һәм сословиела торғандар, 541 крепостной крәҫтиән, ә XX быуат башында 146 эшсе иҫәпләнелә. Үҙ милкендәге һәм һатып алынған крәҫтиәндәр оҫталар һәм сословиела торғандар иҫәбенә инә; ярҙамсы эштәр үҙ крәҫтиәндәре һәм ялланған хеҙмәткәрҙәргә (улар араһында башҡорттар ҙа була) йөкмәтелә. Воскресенск заводы хужалары А. И. һәм Н. А. Дурасовтар (1783—1804), Д. И. Пашковтар (1804 йылдан) Верхотор баҡыр иретеү заводы хужалары ла була. 1913 йылда Верхотор заводы ябыла. Элек заводта эшләгән кешеләр йәшәгән тораҡ пункты территорияһында Башҡортостан Республикаһы Ишембай районының Верхотор ауылы урынлашҡан.
Емельян Пугачев етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышы йылдарында завод баш күтәреүселәр ҡулында була. Был ваҡытта заводта орудиелар һәм ҡоралдар етештерелә. 1774 йылдың яҙында завод емертелә, өс йылдан һуң ғына ул эшләүен дауам итә. Завод эргәһендә сиркәү, училище, ике һыу тирмәне эшләй. 1913 йылда Верхотор баҡыр иретеү заводы ябыла. Хәҙер завод идаралығы бинаһы (1759) һәм келәт (1867), завод күпере (1855) — архитектура ҡомартҡыһы. Завод идаралығы һәм келәт биналары ваҡыт үтеү менән ярым емерек хәлгә килә.

# Верхотор баҡыр иретеү заводы
## Завод ҡорамалдары

XVIII быуат аҙағында 3 баҡыр иретеү мейесе, 3 тимерлек усағы, 3 сүкеү машинаһы ҡулланыла. XIX быуат башында 6 баҡыр иретеү мейесе, 2 гармахер һәм 2 шплейзофен сүкеү машанаһы була. Заводтың 140 баҡыр руднигы була.

# Верхотор баҡыр иретеү заводы
## Продукция

Төрлө ваҡытта (1856, 1857, 1860) йылына заводта 3 боттан 19 мең ботҡа тиклем баҡыр етештерелә. 154 йыл эшләү дәүерендә заводта дөйөм алғанда бөтәһе 1,6 млн бот таҙа баҡыр етештерелә. 1889 йылда завод иң юғары хеҙмәт етештереүсәнлегенә өлгәшә, бер йыл эсендә 16,9 бот баҡыр иретелә. Ҡарғалы рудниктары ярылыланыу сәбәпле, XIX быуат аҙағында заводта баҡыр иретеү производствоһы ябыла. 1912—1913 йылдарҙа бында баҡыр бөтөнләй иретелмәй.
# Студеновка (Карая ҡушылдығы)

Студеновка (Студенка) — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карай йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Студеновка (Карая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000006039
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000603
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нюльчим

Нюльчим — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының уң ярына тамағынан 276 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Нюльчим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019140
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001914
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ярулла (исем)

Ярулла — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла осрай.

# Ярулла (исем)
## Этимология

Ярулла башҡорт теленә фарсы һәм ғәрәп телдәренән үҙләштерелгән: яр (йәр) һәм улла (алла) һүҙҙәренән ҡушылып яһалған исем.

# Ярулла (исем)
## Билдәле кешеләр

Вәлиев Ярулла Носратулла улы (10 март 1921 йыл — 6 ғинуар 1981 йыл) — башҡорт журналисы, яҙыусы. 1966 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1942 йылдан — КПСС ағзаһы. БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981).

# Ярулла (исем)
## Фамилияла

Яруллин Ғималетдин Минһаж улы (1957) — башҡорт журналисы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2014).
Яруллин Хәмит Ғатаулла улы (1935—2015) — СССР һәм Рәсәй театр һәм кино актёры, режиссёр һәм педагог. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1985) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ (1977) артисы.
Яруллина Нурия Кинжәбай ҡыҙы (20 сентябрь 1951 йыл) — уҡытыусы, журналист. 1999—2006 йылдарҙа Салауат районының башҡорт телендә нәшер ителгән «Йүрүҙән» гәзитенең баш мөхәррире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.
Яруллин Мирсәйет Заһиҙулла улы (12 июль) 1938 йыл — 6 апрель 2009 йыл) — композитор, педагог. Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Ҡарағалпаҡ АССРр-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. РСФСРр-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Татарстан Республикаһының халыҡ артисы. М. Йәлил исемендәге Татарстан Республикаһы премия лауреаты.
Яруллин Хәйбулла Ярулла улы (1908 йыл — 6 июль, 1942 йыл) — өлкән сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
Яруллин Рауил Рафаэль улы (12 апрель 1961 йыл) — ғалим-иҡтисадсы. 1993 йылдан (өҙөклөк менән) Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1997 йылдан — финанстар кафедраһы мөдире. 2010 йылдан Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы уҡытыусыһы. Иҡтисад фәндәре докторы (2003), профессор (2006).
# Багайдат

Багайдат — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы/ Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тонгул йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Багайдат
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200020180
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202018
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аблаев Яҡуб Мамут улы

Аблаев Яҡуб Мамут улы (рус. Аблаев Якуб Мамутович) (12 май 1914 йыл — 11 февраль 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, дивизияның артиллерия-техник тәьмин итеү начальнигы. 3-сө ранглы техник-интендант. ВКП (б) ағзаһы.

# Аблаев Яҡуб Мамут улы
## Биографияһы

Яҡуб Мамут улы Аблаев 1914 йылдың 12 майында Таврия губернаһы (революциянан һуң — Ҡырым АССР-ының Балаклава районы) Уркуста ауылында тыуған.
1935 йылдың 5 ноябренән Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафында хеҙмәт иткән.
Хеҙмәт иткән частары — 113-сө кавалерия дивизияһы ПАРМ 128-се ПАРМ (передвижная авиационная ремонтная мастерская) һәм 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһы, 741-се уҡсылар полкы.
3-сө ранглы техник-интендант Аблаев Яҡуб Мамут улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының артиллерия-техник тәьмин итеү начальнигы була. ВКП (б) ағзаһы.
1943 йылдың 11 февралендә рейд ваҡытында һәләк була. Украина ССР-ы Ворошиловград өлкәһе (хәҙер — Луганск Халыҡ Республикаһы) Селезнёвка ауылында ерләнгән.

# Аблаев Яҡуб Мамут улы
## Хәтер

Аблаев Яҡуб Мамут улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм Ҡырым Республикаһының Балаклава районы Хәтер китабына, шулай уҡ Луганск Халыҡ Республикаһында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
# Салауат автовокзалы

Салауат автовокзалы — ҡала автовокзалы, Башҡортостан, Салауат ҡалаһы, Үҙәк район, Өфө урамы, 33 адресы буйынса урынлашҡан.
Салауат автовокзалы ҡала, ҡала-ара һәм ҡала яны автобустар бәйләнешен хеҙмәтләндерә. Ҡаланың көнбайыш өлөшөндә, ҡала үҙәгенән 300 м алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Салауат автовокзалы
## Тарихы

Элек автовокзал ҡаланың төньяғында — Беренсе Май урамының башында урынлашҡан булған. 1974 йылда типовой проект буйынса яңы 2 ҡатлы автовокзал төҙөлгән. Автовокзалда бөтә ҡала автобус маршруттары тап булыша.
Автовокзал бинаһында аҙыҡ-түлек магазины, кафе, сувенирҙар һәм матбуғат киосктары, касса, бәҙрәф, ярҙамсы биналар урынлашҡан. Кассанан билетте сәфәрҙән 14 көн алда һатып алырға мөмкин.
Автовокзал бинаһы артында автобус туҡталышы урынлашҡан.

# Салауат автовокзалы
## Ҡала автобус маршруттары

Йәйге миҙгелдә өҫтәмә «Баҡса» автобус маршруттары индерелә

# Салауат автовокзалы
## Ҡала автобус маршруттары
### Ҡала яны маршруттары

* Салауат — Даниловка — Сухаревка
* Салауат — Нордовка
* Салауат — Сытырман
* Салауат — Йомағужа

# Салауат автовокзалы
## Ҡала автобус маршруттары
### Өлкә эсендә ҡала-ара маршруттар

* № 111 Салауат — Ишембай
* № 110 Салауат — Стәрлетамаҡ
* № 112 Салауат — Мәләүез
* № 551 Салауат — Өфө
* № 799 Салауат — Красноусол

# Салауат автовокзалы
## Ҡала автобус маршруттары
### Өлкә-ара ҡала-ара маршруттар

* № 866 Салауат — Екатеринбург

# Салауат автовокзалы
## Ҡала автобус маршруттары
### Транзит

* Ишембай — Ырымбур
* Өфө — Ырымбур
* Өфө— Күмертау
* Өфө — Мәләүез
* Өфө — Сибай

# Салауат автовокзалы
## Ҡыҙыҡлы факттар

Салауат ҡалаһына яҡын — Ишембай һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларына һәр 10-15 минут һайын автовокзалдан автобус һәм маршрут таксиҙары йөрөй. Был йүнәлештәрҙә билет кассалары автовокзал эсендә. Стәрлетамаҡтан кире рейс маршрут таксиҙары — Үҙәк баҙарҙан ҡуҙғала.
Йәйге осорҙа Ағиҙел йылғаһы яғына баҡсаларға автобус рейстары ойошторола.
Өфөгә йөрөгән автобустар юл ыңғай Өфө аэропортына инеп сыға.
Салауат маршрут таксийында түләүҙәрҙе кондуктор башҡара. Кондуктор ишекте аса һәм яба, пассажирҙарҙан сәфәренең маҡсаты тураһында һораша.
Өфө ҡалаһының Көньяҡ автовокзалынан Салауат ҡалаһына һуңғы автобус 22 сәғәт 05 минутта юллана. Юл ыңғай Стәрлетамаҡҡа һәм Ишембайға һуғыла.
# 2002 йылда йыһанға осороуҙар исемлеге

2002 йылдағы орбитаға осороуҙар исемлеге. Ҡыҙыл төҫ менән уңышһыҙ осороуҙар билдәләнгән. Осоусы йыһан аппараттары (ЙА) ҡалын итеп айырып билдәләнгән.
# Пывсянъю

Пывсянъю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ёлва йылғаһының һул ярына тамағынан 136 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Пывсянъю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000021722
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002172
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Иша

Кесе Иша — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Иша йылғаһының һул ярына тамағынан 113 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.

# Кесе Иша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100007302
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100730
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1