yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Моҙға

Моҙға (диал. тубал, тәгәс, ҡаяҙ) — төп күстән айырылып сыҡҡан яңы күсте һоҫоп йыйып ала торған һауыт. Атамалары төрлөсә: ҡайһы бер райондарҙа, ауылдарҙа тубал тиҙәр, ҡайһылары тәгәс йә ҡаяҙ тип йөрөтә. Борон ҡабыҡтан эшләгәндәр, һәм күс тын алһын өсөн бер яғын ат ҡылынан йә нәҙек сымдан үрелгән селтәр менән ҡаплағандар. Хәҙерге көндә ҡабыҡ урынына йоҡа фанера ҡулланалар.

# Моҙға
## Тәғәйенләнеше

Моҙғаны (тубалды) күстән айырылып сығып ҡайҙалыр һарыған ҡортто йыйыу өсөн дә, күсте бер нисә көн һаҡлау өсөн дә, айырған ҡортто үҙенә һарытыр өсөн әүрәткес итеп тә файҙаланалар. Һуңғыһы өсөн моҙға эсенә бер аҙ балы булған балауыҙ йә балауыҙлы рам урынлаштыралар. Шим (шәкәрле йә баллы) татлы һыу һөртәләр.

# Моҙға
## Төрҙәре

Моҙғаның көбөн түңәрәк итеп тә, ярымтүңәрәк итеп тә эшләйҙәр. Иң мөһиме — ул умартасыға тотоноу өсөн уңайлы булһын. Ҡорттар тығыҙ, тынсыу һауытты яратмай, шуға күрә ул артыҡ ҙур ҙа, артыҡ бәләкәй ҙә булмаҫҡа тейеш. Хәҙер ҡортсолар ҙур булмаған фанера тәпәндәрҙе лә моҙға эшләү өсөн файҙалана. Моҙғала һоҫоп алынған күсте бер нисә көн һаҡларға ла мөмкин, әммә ул һалҡынса ҡоро урында тотолорға тейеш. Бәләкәй моҙғала ҡорт янып үлеп бөтә.
# Лопь-Ю (Маджа ҡушылдығы)

Лопь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Маджа йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Лопь-Ю (Маджа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000018372
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001837
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дёля-Налима-Вож

Дёля-Налима-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Налимья-Курья йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Дёля-Налима-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031333
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303133
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Дороватка (Пеженьг ҡушылдығы)

Дороватка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пеженьга йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Дороватка (Пеженьг ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028490
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002849
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Катал (Жасатер ҡушылдығы)

Катал — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Жасатер йылғаһының һул ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Катал (Жасатер ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004479
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100447
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Бәлеш (күл)

Оло Бәлеш (рус. Большо́й Боля́ш) — Рәсәйҙәге Силәбе өлкәһе Сыбаркүл районындағы, Сыбаркүл ҡалаһынан төньяҡтараҡ урынлашҡан күл.

# Оло Бәлеш (күл)
## Этимологияһы

Атамаһы буйынса белгестәр араһында берҙәм фекер, аңлатма юҡ.Был һүҙҙең төрки сығышлы булыуында ғына шикләнеүселәр юҡ. Бер фараз буйынса, күлдең атамаһы Бәлеш тигән башҡорт ир-ат исеменә барып тоташа. Икенсеһе башҡорттарҙың милли ашамлығы — бәлеш тигәндән килеп сыҡҡан тип һанай. Ысынлап та, күл яр һыҙатланыштары буйынса өс мөйөшлө бәлеште хәтерләтә. Яҙылыш ике вариантта осрай: Баляш һәм Боляш. Әммә йыш ҡына күрергә мөмкин. Әммә картографияла йышыраҡ Боляш варианты ҡулланыла, шуға күрә уны классик вариант тип һанарға була

# Оло Бәлеш (күл)
## Географияһы

Оло Бәлеш күле Сыбаркүл станцияһынан өс-дүрт километр төньяҡтараҡ урынлашҡан.
Күлдең тирә-яғында башҡа күп күлдәр ята, шуларҙың иң эреләре — Оло Киҫегәс, Кесе Тәрәнкүл, Йылыу, Сыбаркүл, Оло Һуңыкүл.
Силәбегә тиклем ара — 80 км, Екатеринбургҡа — 260 км, Сыбаркүлгә тиклем — 3 км алыҫлыҡта.
Административ йәһәттән Непряхин ауыл биләмәһенә инә.

# Оло Бәлеш (күл)
## Тасуирламаһы

Күл Киҫегәс курорт биләмәһенә инә һәм шифалы сифаттары менән билдәле. Төбөндә шифалы ләм һәм сапропелдәр ятҡылыҡтары.
Оло Бәлеш — ҙур булмаған күл: уның һыу көҙгөһө майҙаны — барлығы 1 кв. км. Мейәс йылғаһының үрге ағымы күлдәре төркөменә инә.
Абсолют һыу кимәле — 324.3 метр. Уртаса тәрәнлеге — 1,8 метр, иң тәрәне 3,5 метрға етә. Диңгеҙ кимәленән бейеклеге — 324 метр.
Һыуы таҙа, сөсө, үтә күренмәле. Үтәҙеклеге 1,6-2,2 метр тирәһендә тирбәлә.
Химик составы буйынса натрий төркөмө гидрокарбонат класына ҡарай.
Көнбайыш ярҙары күбеһенсә Һаҙлыҡлыҡлы, көнсығышы — убалы. Төньяҡтан күлде һаҙлыҡлы ҡылымыҡ Кесе Бәлеш күле менән тоташтыра.
Ҡайһы бер географтар был ике күл бер һыу ятҡылығы булған тип иҫәпләй. Кесе Бәлеш ныҡ һаҙлыҡлы. Йәнә бер ҡылымыҡ Оло Бәлеште Табанкүл менән бәйләй.
Көнсығыштан күлгә ҙур булмаған Ҡараһыу йылғаһы ҡоя. Көнбайыш ярында ғәйәт ҙур һарыҡташты күрергә мөмкин.
Иң яҡын тораҡ пункты — күлдең көнсығыш ярындағы Новая деревня ҡасабаһы.

# Оло Бәлеш (күл)
## Флораһы һәм фаунаһы

Һаҙлыҡлы төньяҡ-көнсығыш ярын ҡамыш һәм үлән баҫҡан.
Бында сабаҡ һәм алабуға тереклек итә
# Социаль реклама лабораторияһы

АНО «Социаль реклама лабораторияһы» — тулы цикллы Рәсәй реклама агентлығы, социаль реклама эшләүгә һәм етештереүгә махсуслашҡан. 2002 йылдан Гюзелла Николайшвили етәкселеге аҫтында эшләй. Социаль реклама буйынса коммерция булмаған ойошмалар араһынды иң алдыңғыһы һанала.

# Социаль реклама лабораторияһы
## Тарихы

Лабораторияға 2002 йылда сәйәси фәндәр кандидаты Гюзелла Геннадиевна Николайшвили нигеҙ һала. Беренсе етди проекттарының береһе «Социальная реклама.ру» сайты була, ул 2003 йылдан эшләй башлай һәм хәҙерге көндәлә уңышлы эшләп килә. 2003—2008 йылдар арауығында Рәсәйҙең ун туғыҙ төбәгендә һәм Киевта, Сухумила, Ригала ошошманың хеҙмәткәрҙәре социаль рекламаға бәйле иллегә яҡын семинар-тренингтар үткәрә.
Николайшвили эре социаль реклама ойошмаһының директоры булараҡ, Рәсәйҙең һатыу итеү һәм етештереү палатаһы ойошторған "түңәрәк өҫтәл"дә ҡатнаша.
2013 йылда Creative for Good бөтә донъя экономик форумы «Социаль реклама лабораторияһын» иң яҡшы донъя кейстары библиотекаһына индерә.

# Социаль реклама лабораторияһы
## Эшмәкәрлеге

Лаборатория коммерция булмаған ойошмалар һәм фондтар өсөн социаль реклама етештереү менән шөғөлләнә. Заказ биреүселәр булып дәүләт структуралары һәм шәхси хәйриә фондтары сығыш яһай, уларҙың иҫәьендә ЮНИСЕФ, Роспотребнадзор, «Перспектива» төбәк йәмәғәт инвалидтар ойошмаһы, «Альфа» ветерандар ассоцацияһы, Халыҡ-ара медицина корпусы, «Фокус-Медиа» һаулыҡ һаҡлау һәм социаль үҫеш фонды, «Открытый театр» хәйриә проекты һәм башҡалар.
# Миңлебаев Ғүмәр Хажинур улы

Миңлебаев Ғүмәр Хажинур улы (22 октябрь 1923 йыл — 19 ноябрь 1999 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби осоусы, штурмлау авиация полкының авиация эскадрильяһы командиры урынбаҫары. Майор. Советтар Союзы Геройы (1945).

# Миңлебаев Ғүмәр Хажинур улы
## Биографияһы

Ғүмәр Хажинур улы Миңлебаев 1923 йылдың 22 октябрендә Башҡорт АССР-ының Бәләбәй кантоны (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Бүздәк районы) Урҙайбаш ауылында тыуған. Милләте башҡорт.
Өфө ҡалаһы аэроклубында шөғөлләнә. 1941 йылдан алып Ҡыҙыл Армияла. 1942 йылда Молотов осоусылар хәрби мәктәбен тамамлай.
1943 йылдың апреленән Бөйөк Ватан һуғышында, осоусы-штурмовик, эскадрилья командиры урынбаҫары булып хеҙмәт итә.
3-сө Прибалтика фронтында 14‑се һауа армияның 7-се штурмлаусы авиация корпусы 289‑сы штурмлаусы авиация дивизияһы 947-се Севастополь штурмлаусы авиация полкының эскадрилья командиры урынбаҫары өлкән сержант Ғүмәр Хажинур улы Миңлебаев ... Күрһәткән батырлыҡтары өсөн, СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 23 февралендәге Указына ярашлы, «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ була.
1946 йылдан капитан Ғүмәр Хажинур улы Миңлебаев — запаста. Ҡаҙаҡ ССР-ы партия ойошмаларында эшләй. 1959 йылда Өфө юғары партия мәктәбен тамамлай.
1959 йылдан — «Туймазынефть» предприятиеһы хеҙмәткәре. 1965 йылда Алма-Ата халыҡ хужалығы институтын тамамлай.
Һуңыраҡ Краснодар крайының Геленджик ҡалаһында йәшәй. Бында 1999 йылдың 19 ноябрендә вафат була.

# Миңлебаев Ғүмәр Хажинур улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1945).
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (23.02.1945)
* Ленин ордены (23.02.1945)
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (06.11.1943; 14.01.1944)
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (18.05.1944; 1985)
* «1941—1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (18.06.1945)
* миҙалдар

# Миңлебаев Ғүмәр Хажинур улы
## Библиографияһы

* Миннибаев Г. Х. Мои боевые друзья: Воспоминания // Прибой. — 1976. — 6—8 мая.
* Миннибаев Г., Кравцов И. Вспоминают Герои Советского Союза // Прибой. — 1990. — 8 мая.

# Миңлебаев Ғүмәр Хажинур улы
## Хәтер

* Геленджик ҡалаһының 9-сы һанлы урта мәктәбенә Ғүмәр Миңлебаевтың исеме бирелгән.
* Өфө аэроклубын тамамлаусы Советтар Союзы Геройҙарының мемориаль алтаҡтаһында Ғүмәр Миңлебаевтың исеме индерелгән.
* Бүздәк районы Урҙайбаш урта мәктәбенең пионер дружинаһына уның исеме бирелә.
# Деб

Дёб — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының уң ярына тамағынан 275 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.

# Деб
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012495
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001249
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йенни Линд

Йоханна Мария Линд, бигерәк тә Женни Линд исеме аҫтында билдәле (6 октябрь 1820 йыл — 2 ноябрь 1887 йыл) — Швеция опера йырсыһы, «швед һандуғасы» тип йөрөтөлгән. XIX быуаттың иң билдәле йырсыларҙың береһе, ул Швецияла һәм бөтә Европала операла сопрано партиялары сығыштары менән, һәм шулай уҡ 1850 йылдан Америкала популяр концерт турнелары менән билдәле булған. 1840 йылдан Швеция король музыкаль акдемияһы ағзаһы була.

# Йенни Линд
## Биографияһы

Йоханна Мария Линд 1820 йылдың 6 октябрендә Швецияның баш ҡалаһы Стокгольмдә тыуған. Адольф Фредрик Линдблад уҡыусыһы.
1838 йылда Швецияла Карл Мария фон Веберҙың «Ирекле уҡсы» (рус. «Вольный стрелок») операһындағы сығышынан һуң билдәле булып китә. 1840-сы йылдарҙа Феликс Мендельсондың протежеһы булып бөтә Швеция һәм төньяҡ Европа буйлап опера партиялары менән уңышлы сығыш яһай. Лондонда ике уңышлы миҙгелдән һуң 29 йәшендә үҙенең операнан китеүе хаҡында иғлан итә.
1850 йылда шоумен Финеас Тейлор Барнум саҡырыуы буйынса Америка Ҡушма Штаттарына килә, уның өсөн 93 ҙур масштабтағы концерттар ҡуя. Артабан үҙ гастролдәрен үҙе ойоштора. Бында концерттарҙа 350 000 доллар аҡса эшләй. Алған килеменә Швецияла Ирекле мәктәптәр фондын ойоштороп иғәнә маҡсатында тотона.
1852 йылда ире Отто Гольдшмидт менән Европаға ҡайта, бында 3 бала таба һәм артабанғы ике тиҫтә йыл дауамында осраҡлы рәүештә концерттарҙа ҡатнаша. 1855 йылдан Бөйөк Британияла йәшәй.
1882 йылдан бер нисә йыл дауамында Лондонда Король музыкаль колледжында профессор булып эшләй.
1887 йылдың 2 ноябрендә Мальвернда вафат була.

# Йенни Линд
## Галереяһы

* Женни Линд портреттары
# Кәбирова Мәрйәм Шакир ҡыҙы

Кәбирова Мәрйәм Шакир ҡыҙы (7 апрель, 1955 йыл) — уҡытыусы, методист, йәмәғәт эшмәкәре, хеҙмәт ветераны.

# Кәбирова Мәрйәм Шакир ҡыҙы
## Биографияһы

Кәбирова Мәрйәм Шакир ҡыҙы 1955 йылдың 7 апрелендә Мәсетле районы Айып ауылында тыуған. 1963−1966 йылдарҙа Айып башланғыс мәктәбендә белем ала. 1967—1970 йылдарҙа Әбдрәхим һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә уҡый. 1970—1974 йылдарҙа Мәсәғүт педагогия училищеһында белем ала. 1974—1982 йылдарҙа Нуриман районы Ишморат ауылына башланғыс кластар уҡытыусыһы итеп эшкә ебәрелә. 1983—1991 йылдарҙа Әбдрәхим, Теләш, Оло Ыҡтамаҡ мәктәптәрендә башланғыс кластар, башҡорт теле һәм әҙәбиәте укытыусыһы булып эшләй. 1991—2005 йылдарҙа Теләш мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, 2005—2015 йылдарҙа Мәсетле районы мәғариф бүлегенә туған телдәр буйынса методист итеп күсерелә.

# Кәбирова Мәрйәм Шакир ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

2001 йылда «Минең ғаиләм — минең байлығым» район конкурсында еңеү яулайҙар. Мәрйәм Шакир ҡыҙы «Йыл уҡытыусыһы — 2004» район конкурсы призеры була. 2005—2015 йылдарҙа район ҡатын — ҡыҙҙар советы ағзаһы, 2010 йылдан Мәсетле районы башҡоттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ағзаһы. «Зөбәржәт» район фольклор ансамбленың актив ағзаһы. 2020 йылда «Зөбәржәт» ансамбле Екатеринбург ҡалаһында үткән «Урал һандуғасы» регион — ара фольклор конкурсында 2 урын яуланылар. 2005—2015 йырдарҙа Мәсетле районы терминология комиссияһы ағзаһы була.

# Кәбирова Мәрйәм Шакир ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары

* Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының Почет грамотаһы (2009, 2015 йылдар)
* Хеҙмәт ветераны (2012 йыл).
* Нуриман районы мәғариф бүлегенең Почет грамотаһы (1978 йыл)
* Мәсетле районы мәғариф бүлегенең Почет грамотаһы (1983, 1991, 1998 йылдар),
* Башҡортостан Республикаһы Мәсетле районы муниципаль районы хакимиәтенең Почет грамотаһы (2002, 2008 йылдар)
# Әйт-Бен-Хадду

Әйт-Бен-Хадду (берберский: Ath Benhadu, ғәр. آيت بن حدّو‎) — көньяҡ Мароккола ксар (нығытылған ҡала) , Варзазаттан төньяҡ-көнбайышҡа ҡарай в 29 саҡрым алыҫлыҡта ята. 1987 йылдан Бөтә донъя мираҫы ҡомартҡыһы булараҡ ЮНЕСКО яҡлауы аҫтында тора. Әйт-Бен-Хадду Варзазат йылғаһының һул ярында уба битләүендә урынлашҡан. Йылға үҙәне сүл буйлап үтә; йылға Атлас тауҙарының көньяҡ битләүҙәрендә башлана һәм артабан Сахара ҡомдарында юғала. Уның буйында Марракештан Загора аша Томбуктуға каруан юлы үтә. Ксар яҡынса XI быуатта каруан юлын һаҡлау өсөн барлыҡҡа килә. Транссахара сауҙаһының әһәмиәтен кәмегәндән һуң тарҡылыш кисерә башлай, халыҡ әкренләп йылғаның ҡаршы яҡ яры буйына күсеп ултыра. 1990 йылдарға ксар хараба хәлендә була, унда бөтәһе ун ғаилә генә йәшәй. Һуңғы йылдарҙа реставрация эштәре алып барыла, ксарҙы туристик үҙәккә әйләндереү һәм унда сәнғәт галереяһы урынлаштырыу күҙаллана.
Әйт-Бен-Худда Сахара алды өлкәһендә, Бейек Атластан көньяҡтараҡ традицион мароккко балсыҡ ҡатыш архитектураһының миҫалы булып тора. Ксарҙың барлыҡ торлаҡтары ҡыҙыл-һоро балсыҡтан төҙөлгән. Яҫы ҡыйыҡлы йорттар уба битләүендә террасалар булып урынлашҡан, урамдар горизонталь бара һәм аркалар һәм тар урамдар менән тоташа. Ксарҙа дүрт инеү урыны бар, уларҙың икеһе бушлай, икеһе түләүле. Бушлай инеү урындары стенала ҡапҡа аша алып бара, шул уҡ ваҡытта түләүле үтеп йөрөү урыны торлаҡ аша үтә һәм ике ғаиләгә ҡарай; бер инеү урынында музей урынлашҡан.

# Әйт-Бен-Хадду
## Кинола

Ксар ниндәйҙер кимәлдә көнсығыш сюжеттарын ҡулланған кинофильмдар төшөрөү өсөн иң популяр урындарҙың урыны булған һәм булып ҡала. Бында төшөрөлгән фильмдар:
* Лоуренс Аравийский (1962)
* Человек, который хотел стать королём (1975)
* Иисус из Назарета (1977)
* Бандиты времени (1981)
* Жемчужина Нила (1985)
* Искры из глаз (1987)
* Последнее искушение Христа (1988)
* Под покровом небес (1990)
* Кундун (1997)
* сериал «Клон» (2001)
* Мумия (1999)
* Гладиатор (2000)
* Александр (2004)
* Принц Персии: Пески времени (2010)
# Төньяҡ Македония һәм НАТО

Төньяҡ Македония Республикаһы һәм НАТО (Төньяҡ Атлантик договор Ойошмаһы) әлеге ваҡытта илде альянсҡа ҡушыу буйынса һөйләшеүҙәр алып бара. НАТО етәкселегенең Македония Республикаһын альянсҡа инергә саҡырыуы 2008 йылғы Бухарест саммиты ваҡытында Греция тарафынан бикләнә. НАТО илдәре, Македонияның атамаһына бәйле бәхәс хәл ителгәс, илдең НАТО-ға инергә яңынан саҡырыласағы менән килешә. Греция фекеренсә, күршеһенең конституция менән раҫланған исеме уның Грецияның Македония төбәген территориаль экспансиялауға ынтылышы тип баһалана. Вето һалынғас, БМО-ның Халыҡ-ара судына «Элекке югослав Македония Республикаһы» тигән атаманың НАТО-ға инеү өсөн ҡабул ителерлек вариант булыуы тураһында Греция өҫтөнән дәғүә бирелә. Греция етәкселеге иһә, Македонияны НАТО-ға алмау ҡарарының күмәкләп ҡабул ителеүен һәм ике ил араһындағы ваҡытлы килешеүҙең боҙолмауын билдәләп, дәғүәне урынһыҙ күрә. Греция ошо бәхәс арҡаһында Македонияның Европа берләшмәһенә инеүен дә тотҡарлай алыуын белдерә. АҠШ-тың элекке Дәүләт секретары Хиллари Клинтон Македонияны һәм Грецияны бәхәсте хәл итеү буйынса «ҡулай ҡарар табырға» һәм Македонияның НАТО-ға инеүен тотҡарламаҫҡа саҡыра. 2014 йылда, барлыҡҡа килеүенә 65 йыл тулғанда, НАТО әлегә яңы илдәрҙе ағза булырға саҡырмай тороуы тураһында иғлан итә. Ҡайһы бер аналитиктар, мәҫәлән, Атлантика советының аналитика үҙәгенән Хорхе Бенитес, өлөшләтә быны Ҡырымдың Рәсәй Федерацияһына ҡушылыуына бәйле донъя хәүефһеҙлегенә ҡағылышлы яңы шарттар тыуыуы менән аңлата.
Македонияла саммит һөҙөмтәләре буйынса һорашыу үткәрелә, һорашылған халыҡтың 82,5 проценты НАТО-ға ҡушылыу өсөн генә илдең Конституция менән нығытылған исемен үҙгәртеүгә ҡаршы булыуын белдерә. Шул уҡ ваҡытта 85,2 процент НАТО ағзаһы булыуға ҡаршы түгел.
Ил «Тыныслыҡ хаҡына партнерлыҡ» программаһына 1995 йылда инә һәм, Албания кеүек үк, 1999 йылда ағза булыу өсөн тейешле эш-ғәмәлдәр планын үтәй башлай. Ил 1999 йылда НАТО-ның Югославияға һөжүмендә ҡатнаша, шулай уҡ Косово ҡасаҡтарын урынлаштырыу буйынса ярҙам ала. 2001 йылдың авгусында НАТО көстәре албан сепаратистары менән бәрелештәрҙә ҡатнаша, был алышта Милли азат итеү армияһы тигән фетнәсел албан төркөмө хөкүмәт ғәскәрҙәренә ҡаршы тора. «Мул уңыш» операцияһы барғанда, утты туҡтатыу тураһында килешеүгә өлгәшкәнән һуң, НАТО ғәскәрҙәре урындағы хәрбиҙәр менән бергә баш күтәреүселәрҙе ҡоралһыҙландыра.
# Козятын

Козятын (укр. Козятин) — Украинаның Винница өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала, Козятын районының административ үҙәге.
2015 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 25 179 кеше йәшәй.

# Козятын
## Билдәле шәхестәр

* Бондарук Анатолий Моисеевич (21.03.1958), ғалим, йәмәғәт эшмәкәре. Техник фәндәр докторы. 2011—2015 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһынан Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышы Федерация Советы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған химигы.
# Ягмун-Ягун

Ягмун-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тром-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Ягмун-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200045236
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204523
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Осиновая (Куртлака ҡушылдығы)

Осиновая (Кесе Осиновая) — Рәсәй йылғаһы. Ростов өлкәһе,Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куртлак йылғаһының һул ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Осиновая (Куртлака ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чир йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Дон йылғаһы Хопёр һәм Северский Донец йылғалары ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300812107000009825
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000982
* Бассейн коды — 05.01.03.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хужабай

Хужабай ҡасабаһы Силәбе өлкәһенең Нуғайбәк районында урынлашҡан. Париж ауыл биләмәһесоставына инә.

# Хужабай
## Географияһы

Түбәнге Туғыҙаҡ йылғаһы буйында урынлашҡан. Яҡындағы тораҡ пункттары: Париж һәм Татищево ауылдары. Район үҙәгенә тиклем алыҫлыҡ, ауыл Фершампенуаз ауылы 46 км.

# Хужабай
## Этимологияһы

Хужабай атамаһы антропологик сығышлы тип фаразлар кәрәк. Шуваловтың топонимик һүҙлегендә ауыл урынлашҡан йылғаға түбәндәге аңлатма бирелә: Туғыҙаҡ — Тубыл бассейнына ҡараған Уй йылғаһының уң ҡушылдығы; Уй бассейны, Уйылғаның уң ҡушылдығы; Урта Туғыҙаҡ, Үрге Туғыҙаҡ — Туғыҙаҡтың һул ҡушылдыҡтары. Шулай уҡ Түбәнге Туғыҙаҡ атамалы йылға ла бар.
Троицк, Чесмен һәм Варненский райондарында Туғыҙаҡ исеменә йөрөткән ике ҡасаба һәм утар бар.
Был йылғалар буйында күсеп мал көткән, башҡорттарҙа ла, ҡаҙаҡтарҙа ла билдәле Табын ҡәбиләһе составындағы туғыҙаҡ ырыу төркөмөнөң атамаһынан гидронимға күскән. Туғыҙаҡ — ғаиләлә туғыҙынсы (туғыҙ — «девять», -аҡ — исем аффиксы) булып тыуған ир балаға ҡушылған төрки халыҡтарҙа таралған ир-ат исеме.

# Хужабай
## Халҡы
### Гендер составы

2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ҡасабала йәшәүселәр һаны 240 кеше (123 ир-егет һәм 117 ҡатын-ҡыҙ) тәшкил иткән.

# Хужабай
## Урамдары

Ҡасабаның урамдар селтәре 3 урамдан тора.
# Шалом (гәзит)

Шалом (Şalom) (йәһ. שָׁלוֹם‎ "тыныслыҡ") — Төркиәлә сыҡҡан йәһүд аҙналыҡ гәзите. Уның төрөксә Şalom тип аталышы йәһүд телендәге шалом (йәһ. שָׁלוֹם‎) һүҙенән алынған.
Гәзит төрөк-йәһүд журналисы Аврам Лейон тарафынан 1947 йылдың 29 октябрендә ойошторолған. Стамбулда нәшер ителә.
Гәзит төрөк телендә һәм бер бите ҡушымта булып ладино телендә сыға.
Гәзиттең баш мөхәррире — Яҡуп Барокас. Тиражы 5 000 дана.