yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гавриловка (Икса ҡушылдығы)

Гавриловка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Икса йылғаһының һул ярына тамағынан 229 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Гавриловка (Икса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023608
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202360
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Плоска (Вятка ҡушылдығы)

Плоска — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 1044 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Плоска (Вятка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030276
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103027
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡазыханов Вил Суфиян улы

Ҡазыханов Вил Суфиян улы (рус. Казыханов Виль Суфиянович; 24 сентябрь 1939 йыл) — уҡытыусы, йәмәғәтсе. Башҡорт АССР-ының һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Халыҡ мәғарифы, фән, мәҙәниәт, милли һәм интернациональ традициялар, тарихи мираҫты һаҡлау мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы.

# Ҡазыханов Вил Суфиян улы
## Биографияһы

Вил Суфиян улы Ҡазыханов 1939 йылдың 24 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Дүртөйлө районы Дүртөйлө ауылында тыуған. Милләте башҡорт, юғары белемле — 1962 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын район гәзитендә техник секретарь булып башлай. Университетты тамамлағас рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй. Артабан Илеш Районы паркомы инструкторы, ВЛКСИ комитеты секретары, Дүртөйлө ракомында комсомол секретары. 1966—1994 йылдарҙа Дүртөйлө 3-сө урта мәктәбенең директоры.
Дүртөйлө ҡалаһы 85-се Горшков һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының халыҡ мәғарифы, фән, мәҙәниәт, милли һәм интернациональ традициялар, тарихи мираҫты һаҡлау мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы.

# Ҡазыханов Вил Суфиян улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Башҡорт АССР-ының һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
# Дәүләтбаева Венера Ғилемхан ҡыҙы

Дәүләтбаева Венера Ғилемхан ҡыҙы (15 декабрь 1940 йыл) — юғары категориялы нейроофтальмолог, иридодиагност. Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау алдынғыһы. Балалар офтальмологы.

# Дәүләтбаева Венера Ғилемхан ҡыҙы
## Биографияһы

Венера Ғилемхан ҡыҙы Ғилемханова-Дәүләтбаева 1940 йылдың 15 декабрендә БАССР-ҙың Салауат районы Лағыр ауылында күп балалы сауҙа хеҙмәткәре Ғилемхандың ғаиләһендә донъяға килгән. Лағыр урта мәктәбен тамамлағандан һуң, Өфө ҡалаһындағы Башҡорт дәүләт медицина институтының дауалау факультетына уҡырға инә. Уҡыуын уңышлы тамамлағас, Өфө ҡалаһының поликлиникаларында башланғыс һөнәри белем баҫҡыстарын үтә, тәжрибә туплай.

# Дәүләтбаева Венера Ғилемхан ҡыҙы
## Хеҙмәт юлы, ҡаҙаныштары

1970-се йылдар уртаһынан Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһында окулист-нейроофтальмолог булып эшләй. Юғары категориялы белгес, иридодиагност үҙенең тырышлығы, хеҙмәтен яратып башҡарыуы, аныҡ профессиональ кәңәштәре менән бик күп пациенттарының күреү һәләтен тергеҙҙе, уларҙың рәхмәтенә лайыҡ булды. 51 йыл ғүмерен күҙ медицинаһына бағышланы.

# Дәүләтбаева Венера Ғилемхан ҡыҙы
## Ғаиләһе

Тормош иптәше Дәүләтбаев Мөхәмәтйән Ғәлимйән улы — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе, техник фәндәр кандидаты, «СССР уйлап табыусыһы» билдәһе менән бүләкләнгән. БашНИПИнефть ғилми учреждениеһының скважиналар төҙөү техникаһы һәм технологияһы бүлеге мөдире. Ғилми тикшеренеү һөҙөмтәләре буйынса 100-ҙән артыҡ ғилми хеҙмәт авторы.
Улы Мансур — электр элемтәһе инженеры һәм иҡтисадсы. Өс юғары уҡыу йортон, шул иҫәптән БДУ-ны, БАГСУ-ны, тамамлаған.
Улы Таһир УКСИВТ һәм Өфө дәүләт авиация техник университетын тамамлаған. Хисаплау машиналары, комплекстары, селтәрҙәре һәм радиоэлектрон техника буйынса юғары квалификациялы белгес. Электр элемтәһе инженеры.

# Дәүләтбаева Венера Ғилемхан ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

2010 — Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау алдынғыһы
# Медногорск ҡалаһы ҡала округы

Медногорск йәки Медногорск ҡалаһы — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһендәге административ-территориаль берәмек (ҡала) һәм шул исемле муниципаль берәмек (ҡала округы)
Административ үҙәге — Медногорск.

# Медногорск ҡалаһы ҡала округы
## Географияһы

Ҡала округы Ырымбур өлкәһенең үҙәк өлөшөндә урынлашҡан, бөтә яғынан да Ҡыуандыҡ ҡала округы биләмәһе менән уратып алынған.

# Медногорск ҡалаһы ҡала округы
## Климаты

Климаты уртаса-континенталь. Йыл миҙгелдәре аныҡ айырылып тора. Район буйынса уртаса температура +4,0$^о$С -тән +4,8$^о$С-ҡа тиклем үҙгәрә. Йылдың иң һалҡын айы — ғинуар, уртаса айлыҡ температураһы яҡынса −20,5$^о$С — 35 $^о$С. Атмосфера яуым-төшөмө бер йыл эсендә 300-ҙән алып 450—550 миллиметрға етә, шуның менән бергә күпселек өлөшө яҙғы-йәйге осорға (70 процент самаһы) тура килә. Ҡар япмаһы тотороҡло, уның дауамлылығы уртаса 150 көн тәшкил итә.

# Медногорск ҡалаһы ҡала округы
## Тарихы

2 июль 2001 йылда ҡабул ителгән Ырымбур өлкәһе № 233/278-II-ОЗ Законына ярашлы, Медногорск ҡалаһы муниципаль берәмеге составына Ракитянка ҡасаба советы һәм Рысай ауыл Советы индерелгән.
21 июнь 2004 йылда ҡабул ителгән Ырымбур өлкәһе № 1155/179-III-ОЗ Законына ярашлы Ырымбур өлкәһе Медногорск ҡалаһы муниципаль берәмегенә ҡала округы статусы бирелә.

# Медногорск ҡалаһы ҡала округы
## Этимологияһы

1939 йылдың 8 апрелендә РСФСР Юғары Советы Президиумы Указы менән Чкалов өлкәһенең Ҡыуандыҡ районы Медный разъезының ҡасабалары Медногорск ҡалаһы итеп ойошторола. Топоним "баҡыр тауҙары" һүҙбәйләнешенән тора, тип яҙа Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында.
# Пода (Унжа ҡушылдығы)

Пода — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Унжа йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Пода (Унжа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000016720
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001672
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Макариха

Кесе Макариха — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Макариха йылғаһының уң ярына тамағынан 94 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кесе Макариха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071095
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007109
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы

Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы (1919—1921) — Рәсәйҙә Граждандар һуғышы осоронда Башҡорт частарының хәрби формированиеһы.

# Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы
## Ойошторолоуы һәм тарихы

Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы РСФСР-ҙың Революцион хәрби советы рәйесе Л. Т. Троцкийҙың 1919 йылдың 5 апрелендә сыҡҡан 615 һанлы фарманына ярашлы Бәләбәй ҡалаһында Башҡорт корпусы хәрбиҙәре һәм Бәләбәй, Стәрлетамаҡ, Өфө өйәҙҙәре новобранецтары иҫәбенә ойошторола.
1919 йылдың август айында бригада составында 3-се Башҡорт кавалерия полкы, Башҡорт айырым артиллерия дивизионы (3 батарея), запастағы батальон һ.б. булалар. Бригаданың дөйөм иҫәбе 15 373 кеше тәшкил итә.
Сентябрь айында бригада Петроград гарнизоны составына, ә октябрҙә — Башҡорт ғәскәрҙәре төркөмөнә инә.
1919 йылдың октябренән башлап Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы составында 1-се, 2-се һәм 3-се башҡорт уҡсылар полктары, 3-се башҡорт кавалерия полкы, Башҡорт айырым артиллерия дивизионы һ.б. булалар.
1920 йылдың башында бригада 7-се армия составына, ә 1920 йылдың май айынан — Петроград хәрби округы составына инә.
Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы частары Петроградты обороналауҙа һәм генерал Н. Н. Юденич етәкләгән Төньяҡ-Көнсығыш армияһын ҡыйратыуҙа ҡатнаша.
1919 йылдың декабрендә Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы Финляндия, ә 1920 йылдың май айынан — Латвия менән дәүләт сиктәрен һаҡлау өсөн күсерелә.
1921 йылдың яҙында Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы тарҡатыла.

# Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы
## Командующийҙар

* Х. Н. Әхмәров (1919 йылдың авгусынан);
* Х. Ф. Әлишев (1920 йыл башынан);
* Ә. Х. Тереғолов (1920 йылдың сентябренән — 1921 йылдың февраленә тиклем).

# Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы
## Айырма билдәләре

Еңгә беркетелә торған билдә Башҡорт төркөмө ғәсҡәрҙәре шәхси составының айырмалы билдәһе була. Ул йәшел төҫтәге ромбтан ғибәрәт була. Ромбтың ситтәре алтын бау менән ҡаймаланған. Ромб уртаһында алтын еп менән сигелгән ярым ай һәм йондоҙ урын алған. Бынан тыш, еңгә беркетелгән билдәләрҙең башҡа төрҙәре лә булған: ромбһыҙ ҡыҙыл йондоҙ һәм ярым ай (гимнастеркала), ҡыҙыл ҡаймалы йәшел ромб.

# Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы
## Наградалары

1920 йылдың 27 майында фронттарҙа һуғышҡан башҡорт частарының вәкилдәренең Революцион хәрби советы рәйесе Ф. Ә. Әхмәҙуллин Башҡортостан Хәрби-революцион комитеты исеменән өс башҡорт полкына байраҡтар тапшыра. Хәҙерге көндә был байраҡтарҙың икеһе Башҡортостан Республикаһының милли музейында һаҡлана.
# Å (латин хәрефе)

Å, å — латин хәрефе. Ул норвег, швед, дан, төньяк фриз, валлон, чаморро һәм истрорумын әлифбаларында, шулай уҡ луле-саами, колтта-саами һәм төньяҡ саами әлифбаларында ҡулланыла. Фин телендә был хәреф швед, дан һәм норвег исемдәрендә генә ҡулланыла.
Был хәрефтең боронғораҡ аналогы — aa диграфы. Артабан икенсе a хәрефе диакритик тамғаһына тип үҙгәртелде.

# Å (латин хәрефе)
## Әйтелеше

Скандинавия телдәрендә å хәрефтең ике әйтелеше бар: /ɔ/ һәм /ɔː/ (данса) йәиһә /oː/ (норвегса һәм финса)
Швед теленең эльвдаль диалектында Ą̊ харефе лә ҡулланыла.
# Пануты

Пануты — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Юрхарово йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Пануты
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300054792
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305479
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Линнеп (замок)

Линнеп замогы (нем. Schloss Linnep), шулай уҡ Линнеп усадьбаһы (нем.Haus Linnep) тип тә атала — Германияның Ратинген (Брайтшайд ҡалаһы өлөшө) ҡалаһында һыуҙағы замок, Төньяҡ Рейн-Вестфалия ере.

# Линнеп (замок)
## Тарихы

Беренсе тапҡыр был рыцарҙар замогы XI быуатта күрше Кайзерверт (Kaiserswerth) монастыры документтарында телгә алына.
Линнеп замогы 1802 йылға тиклем ҙур Линнеп бай үҙәге була. Әйткәндәй, барлыҡҡа килеүенән алып унда бер нисә ғаилә йәшәй. 1461 йылда унды рыцарҙар һәм Линнеп байҙары йәшәй (Linnep, Linepe, Lynepe). Аҙаҡ замок мираҫ буйынса граф Хоэнлимбургскийҙарға (von Grafen Hohenlimburg) күсә. 1582 йылдан бында протестантлыҡ таратыусы барон Иззельштайнский (Isselstein) ғаиләһе күсеп килә Тәүҙә һарайҙы залогҡа, ә 1643 йылда һатып алалар
1731 йылдан хужалары күп тапҡыр үҙгәрә. 1855 йылда поместьены империя графы Фердинанд фон Шпее граф п (von Ferdinand Spee), — Дюссельдорф эргәһендәге Хельторф һарайы хужаһының кесе ҡустыһы һатып ала. Бер үк ваҡытта урман участкаһын да һатып ала һәм поместьеның дөйөм майҙаны 300 гектарға тиклем арта.
1990 йылға тиклем фон Шпее реконструкциялаған һарайҙың яңы ҡабырғаһында Меттман районы архивы урынлаша.
Әлеге ваҡытта замок фермер һәм Христиан-демократик союзы партияһының күп йыллыҡ эшмәкәре, ғаиләһе менән замокта даими йәшәүсе Клеменс Граф фон Шпееның шәхси биләмәһе булып тора. Туристар замокты тыштан ғына ҡарай ала.
2008 йылдың ғинуарында замоктың хужалыҡ эшмәкәрлеге Изабелла һәм Вильдерих (барон Кеттелерский) етәкселеге аҫтына күсә. 2010 йылда замокта тәүге тапҡыр рәсми никахлашыу акттары төҙөлә башлай.

# Линнеп (замок)
## Архитектураһы

Замоктың хәҙерге ҡоролмаларында XII быуат элементтары иң боронғо булып тора.. Был роман стилендәге үҙәк башня һәм ҡәлғә диуарҙарының айырым участкалары. 1769 йылда һарай тулыһынса реконструкциялана, ә 1855 йылда капиталь ремонтлана һәм өлөшләтә яңынан үҙгәртеп ҡорола. Замок Химмельсбах (Hummelsbach) йылға үҙәнендә урынлашҡан, һыу менән тултырылған һәм өлөшләтә айырым быуаларға әйләндерелгән йырын менән уратып алынған, улар аша өс күпер һалынған. Төп инеү урыны бинаның фасады алдында урынлашҡан. Декоратив биҙәлгән баҫҡыстар беренсе ҡатҡа алып бара һәм төп бинаның бейек цоколе өҫтөнән күтәрелеп тора. Замокҡа үтеп инә торған эске ихата хужалыҡ һәм торлаҡ төҙөлөштәр менән уратып алынған. Уның төрлө йүнәлештә өс сығыу урыны бар.
Замоктан көньяҡ-көнбайыштараҡ, унан йөҙ метр алыҫлыҡта Линнеп инжил урман сиркәүе урынлашҡан, ул 1684 йылда төҙөлгән һәм Рейн еренең иң боронғо реформатор сиркәүҙәренең береһе булып тора. Эргәһендә элекке замок тирмәненең ағас йорто урынлашҡан, ул оҙаҡ ваҡыт трактир булып хеҙмәт иткән, ә бөгөнгө көндә ул ат аҙбары комплексының бер өлөшөн тәшкил итә.
# Шоит-Соим

Шоит-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Шеркальская йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Шоит-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019931
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301993
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шомица (Суда ҡушылдығы)

Шомица — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Суда йылғаһының һул ярына тамағынан 167 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Шомица (Суда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суда, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200212110000007524
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000752
* Бассейн коды — 08.01.02.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кетлинский Сергей Александрович

Кетлинский Сергей Александрович (21 июль 1940 йыл — 12 июнь 2019 йыл) — СССР һәм Рәсәй иммунологы, Рәсәй Медицина фәндәре академияһының мөхбир ағзаһы (2005), Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2014).

# Кетлинский Сергей Александрович
## Биографияһы

Сергей Александрович Кетлинский 1940 йылдың 21 июлендә Ленинградта тыуған.
Эшсе йәштәрҙең киске мәктәбен тамамлай, Ленинград металл эшләү заводында фрезеровщик булып эшләй.
1968 йылда 1-се Ленинград медицина институтын тамамлай.
1982 йылдан алып 1968 йылға тиклем — фәнни хеҙмәткәр, Эксперименталь медицина институтында гистология лабораторияһы мөдире.
1982 йылдан алып ғүмеренең аҙағына тиклем — айырыуса таҙа биопрепараттарҙың Дәүләт Ғилми-тикшеренеү институтында эшләй, тәүҙә ғилми хеҙмәткәр, ә 1990 йылдан — институттың ғилми эштәре буйынса директор урынбаҫары.
1990 йылда — профессор дәрәжәһе бирелә.
2001 йылда Япония хөкүмәте саҡырыуы буйынса Канадзава ҡалаһы университетында 10 ай дауамында шештәр патогенезында хемокиндарҙың ролен өйрәнә.
2005 йылда — Рәсәй Медицина фәндәре академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана
2014 йылда — Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана.
2019 йылдың 12 июнендә Санкт-Петербургта вафат була

# Кетлинский Сергей Александрович
## Биографияһы
### Ғаиләһе

* Әсәһе яғынан олатаһы - К.Ф.Кетлинский Рәсәй хәрби эшмәкәре, контр-адмирал, рус-япон һуғышында ҡатнашыусы (1875—1918).
* Атаһы — Е.А. Кибрик, совет графигы, рәссам һәм иллюстратор (1906—1978).
* Үгәй атаһы — Зонин, рус совет яҙыусыһы-маринисы (1901—1962).
* Әсәһе —Кетлинская, рус совет яҙыусыһы һәм сценарисы (1906—1976).

# Кетлинский Сергей Александрович
## Фәнни эшмәкәрлеге

Иммунитет медиаторҙарын— цитокиндар өйрәнеү өлкәһендә белгес.
Цитокин етештереүҙең яңы технологияларын төҙөү буйынса эшләгән фәнни мәктәпкә нигеҙ һалыусы.
Иммунологияның молекуляр аспекттарына арналған тикшеренеүҙәр алып бара, рекомбинант цитокиндар — ИЛ-1α, ИЛ-6, ИЛ-8 үҫешенә ҙур өлөш индерә, ВИЧ-инфекциялар иммунопатогенезы тураһында күҙаллауҙар формалаштырыуҙа һәм был ҡуҙғытҡысҡа ҡаршы ватан вакцинаһын булдырыу юлдарында ҙур өлөш индерә
Уның етәкселеге аҫтында илдә тәүге тапҡыр кешенең төрлө сирҙәре ваҡытында цитокиндарҙың һанын билдәләү өсөн диагностик тестар булдырыла.
200-ҙән ашыу фәнни мәҡәлә һәм күҙәтеүҙәр, 6 монография, 21 уйлап табыу авторы һәм авторҙашы, шул иҫәптән 11 патенты бар, улар араһында 1 — сит илдә.
Уның етәкселегендә 5 докторлыҡ һәм 10 кандидатлыҡ диссертациялары башҡарыла.
Халыҡ-ара, Рәсәй һәм Европа цитокин йәмғиәттәренең, иммунологтарҙың Рәсәй ғилми йәмғиәте идараһы президиумының, «Цитокины и воспаление», «Медицинский академический журнал» һәм «Иммунодефициты и СПИД» журналдарының мөхәрририәт ағзаһы.

# Кетлинский Сергей Александрович
## Наградалары

* Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендә премиялары (төркөм составында, 2006 йыл өсөн)
* Академик Н.Ф. Гамалея исемендәге премия һәм диплом — «Эндогенные иммуномодулятор» монографияһы өсөн (1992)
# Албанияның ауыл хужалығы

Албанияның ауыл хужалығына халыҡтың 47,8 %-ы һәм территорияһының яҡынса 24,31 %-ы йәлеп ителгән. Ауыл хужалығы өлөшөнә илдең эске тулайым продуктының 18,9 %-ы тура килә.
Европала иң боронғо фермаларҙың береһе көньяҡ-көнсығыш Албанияла табылған.

# Албанияның ауыл хужалығы
## Производство һәм экспорт

Албанияла төп ауыл хужалығы продукттары: тәмәке, инжир, зәйтүн, бойҙай, кукуруз, картуф, йәшелсә, емеш-еләк, шәкәр сөгөлдөрө, виноград, ит, бал, һөт продукттары, шулай уҡ дарыу үләндәре һәм хуш еҫле үҫемлектәр. Албанияла ауыл хужалығына эске тулайым продукттың 18,9 %-ы һәм экспорттың күпселек өлөшө тура килә. Шуға ҡарамаҫтан, заманса ҡорамалдар етешмәү, аныҡ булмаған милек хоҡуғы һәм ҙур булмаған, аҙ етештереүсәнле ер участкаларының өҫтөнлөк итеүе сәбәпле, ауыл хужалығы башлыса натураль хужалыҡтан һәм ҙур булмаған ғаилә предприятиеларынан тора. 1990 йылдан һуң ерҙе бүлгесләү, ер биләү билдәһеҙлеге, дәүләт реестры һәм банк кредитлауы булмау, юғары НДС заманса аграр индустрия юлында кәртә булып тора.
Әммә кооперативтар, сит ил инвестициялары индерелеп, фермерҙар булдырып һәм йыйыу һәм бүлеү үҙәктәре төҙөлгәс, ауыл хужалығы өлкәһе яйлап үҙгәрә.
Албания зәйтүн майы етештереү буйынса 11-се урында тора.

# Албанияның ауыл хужалығы
## Урман хужалығы

Албанияла урман сәнәғәте өсөн уңайлы тупраҡ һәм климат бар. 1990-сы йылдарҙа файҙаһыҙ ағас әҙерләү эшмәкәрлеге һәм ауыл хужалығы ерҙәрен киңәйтеү һөҙөмтәһендә, Албанияның тарихи урмандарының күбеһе юҡ ителә. Бөгөнгө көндә урмандар Албания территорияһының өстән бер өлөшө самаһын биләй. Италия һәм Бөтә донъя банкы менән килешеү арҡаһында урманды тергеҙеү эше алып барыла.

# Албанияның ауыл хужалығы
## Балыҡ тотоу

Албанияла Ион һәм Адриатик диңгеҙҙәр бар, был балыҡ тармағын үҫтереү өсөн ҙур потенциал бирә. Бөтә донъя банкы һәм Европа берләшмәһе иҡтисадсылары мәғлүмәттәре буйынса, Албанияла балыҡ сәнәғәте ҙур потенциалға эйә, сөнки яҡын ятҡан грек һәм итальян баҙарҙарында хаҡтар Албаниялағыға ҡарағанда күпкә юғары.

# Албанияның ауыл хужалығы
## Халыҡ-ара рейтингы

    Үҫемлекселек (дөйөм производство) Урыны Исемлектә илдәр align="left" Слива һәм күгән (Дөйөм етештереү күләме) 2014 31 85 Виноград (Дөйөм етештереү күләме) 2014 36 90 Ҡарбуз (Дөйөм етештереү күләме) 2014 40 130 Емеш-еләк (Дөйөм етештереү күләме) 2014 98 205 Инжир (Дөйөм етештереү күләме) 2014 11 52 Ҡыяр (Дөйөм етештереү күләме) 2014 39 133 Помидор (Дөйөм етештереү күләме) 2014 56 170 Йәшелсә (Дөйөм етештереү күләме) 2014 72 200
# Рәғиб (исем)

Рәғиб — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа осрай.

# Рәғиб (исем)
## Этимологияһы

Рәғиб исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм теләп алынған тигәнде аңлата.

# Рәғиб (исем)
## Билдәле шәхестәр

Ғимаев Рәғиб Насретдин улы (1 ғинуар 1935 йыл — 29 ғинуар 2016 йыл) — (1 ғинуар 1935 йыл — 29 ғинуар 2016 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, юғары мәктәп эшмәкәре. 1981—1999 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты ректоры. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1999), техник фәндәре докторы, профессор.
Бәҙретдинов Рәғиб Мәрүәретдин улы (17 август 1945 йыл) — Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры.
Хисмәтуллин Рәғиб Хәмит улы (1931 йыл — 27 июль 2006 йыл) — комсомол, партия һәм профсоюз органдары хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1965 йылдан КПСС-тың Баймаҡ район комитеты секретары, 1983 йылдан — ауыл хужалығы хеҙмәтсәндәре профсоюзының Баймаҡ район комитеты рәйесе, 1996—2006 йылдарҙа һуғыш һәм хеҙмәт ветерандарының район советы рәйесе. 1980 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы, ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1971, 1976). Баймаҡ ҡалаһы һәм Баймаҡ районының почётлы гражданы.
Бәҙретдинов Рәғиб Мәрүәретдин улы (17.8.1945, БАССР-ҙың Илеш районы Иҫәнбай ауылы.), Хеҙмәт Даны орд. тулы кавалеры. 1967—86 йй. «Октябрь» к‑зы комбайнсыһы, 1993 й. алып иген ырҙыны машинисы; 1986 й. — Илеш р‑нының «Сөн» с‑зы партия ком‑ты секретары, 1990—92 йй. дир. урынбаҫары. БАССР ЮС‑ының 11‑се саҡырылыш депутаты. Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры.