yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡаратабан (ауыл)

Ҡаратаба́н — Силәбе өлкәһенең Эткүл районы составына ингән ауыл. Ҡаратабан ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

# Ҡаратабан (ауыл)
## Этимологияһы

Ауылдың атамаһы үҙе ярына урынлашҡан шул уҡ исемдәге күлдән алынған. Күлдең атамаһы иһә бер фараз буйынса ҡара табын тигән башҡорт ҡәбиләһе исеменән килеп сыҡҡан булыуы ихтимал Шул уҡ ваҡытта күлдә табан балығы күп булып, уның тап ҡара төрө үрсегәне менән бәйле булыуы ла мөмкин

# Ҡаратабан (ауыл)
## Географияһы

Ауыл Ҡаратабан күле ярында урынлашҡан. Район үҙәге Эткүлгә — 17 км. Ҡаратабан ауыл биләмәһе муниципаль берәмек булып тора, ул Силәбе өлкәһенең Эткүл муниципаль районы составына инә һәм өлкә законы менән ауыл биләмәһе статусы алған. Биләмә Эткүл муниципаль районының көньяғында урынлашҡан. Көньяҡтан ул Уйылға муниципаль районы, ә төньяҡ-көнбайыштан — Беленос ауыл биләмәһе, төньяҡтан — Печенкин ауыл биләмәһе, төньяҡ-көнсығыштан — Белоус һәм Лебедь ауыл биләмәһе, көнсығыштан — Писклов ауыл биләмәһе менән сикләшә.
Рельефы — тигеҙлек (Көнбайыш Себер уйһыулығы); бейеклектәр 205-тән 222 метрға етә. Ландшафт — урманлы дала. Биләмә ерҙәрендә һай күлдәр, һаҙҙар, күлдәр тиҫтәнән ашыу, иң ҙурҙары — Дыуанкүл, Ҡаратабан, Кесе Һарыкүл, Саҡсан, Хохлатое.
Ҡаратабан ауыл биләмәһе аша «Силәбе — Октябрь» шоссе юлы үтә. Күрше ауылдарға ла юл һалынған. Ҡаратабандан район үҙәге Эткүлгә — 18 км.

# Ҡаратабан (ауыл)
## Тарихынан

Ҡаратабан — Ҡаратабан ауыл биләмәһе үҙәге. Эткүл ҡәлғәһенән күсенеп сыҡҡан кешеләр урынлашҡан урында 1740 йылда барлыҡҡа килгән. Ырымбур казак ғәскәренең 11-се казак полкы Ҡаратабан станицаһы казактары малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнә, Рәсәй империяһы сиктәрен һаҡлай.

# Ҡаратабан (ауыл)
## Тарихынан
### Тораҡ пункттары

Ҡаратабан ауыл биләмәһендә (2531 кеше) 6 тораҡ пункт:
* Ҡаратабан (1400 кеше),
* Кузнецово (81 кеше),
* Грознецкий (164 кеше),
* Сухоруково (403 кеше),
* Николаевка (302 кеше),
* Яңы Баланды (181 кеше).
Ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге пай ерҙәрендә ЯАЙ «Челябинская птицефабрика» акционерҙар йәмғиәте эшләп килә. Ҡаратабанда һәм Сухоруково ауылында 1941 — 1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған яҡташтарына һәйкәл ҡуйылған. Яңы Баланды 1941—1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған яҡташтары иҫтәлегенә йәшел аллея һалынған. Ҡаратабан ауыл биләмәһе территорияһында эшләп килә: «Алмас» бокс секцияһы, Ҡаратабан урта мәктәп бинаһының тренажер залы. Шуға күрә Ҡаратабан ауыл биләмәһе спортта ҙур уңыштарға өлгәшә.

# Ҡаратабан (ауыл)
## Халҡы

2010 йылғы йәниҫәп буйынса Ҡаратабан ауыл биләмәһендә 1376 кеше йәшәгән (617 ир-ат һәм 759 ҡатын-ҡыҙ).

# Ҡаратабан (ауыл)
## Урамдары

Ауылдың 7 урамы бар.
# Янкуль (Калаус ҡушылдығы)

Янкуль — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Калаус йылғаһының һул ярына тамағынан 406 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Янкуль (Калаус ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Калаус йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500212108200000759
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200075
* Бассейн коды — 05.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Байышев Булат Таһир улы

Байышев Булат Таһир улы (1 апрель 1927 йыл — 14 июль 2012 йыл) — ғалим-тау инженеры. Техник фәндәр докторы (1989), профессор (1991). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1993), Рәсәй Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған эшмәкәре (1997), СССР-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1973) һәм почётлы нефтсеһе (1987). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1966).

# Байышев Булат Таһир улы
## Биография

* 1952 — Мәскәү нефть институтын тамамлай;
* 1944 й. — Өфө электротехник заводында мастер булып эшләй;
* 1952—1956 — өлкән инженер, өлкән ғилми хеҙмәткәр, Өфө нефть сәнәғәте ғилми-тикшеренеү институтында лаборатория етәксеһе;
* 1959 й. — фәнни хеҙмәткәр, фән лабораторияһы етәксеһе,
* 1974 й. — нефть ятҡылыҡтарын эшкәртеү бүлегенең мөдире,
* 2001 й. — Рәсәй ғилми нефеть һәм газ тикшеренеү иниститутының төп ғилми хеҙмәткәре;
* 1965 й. — нефть ятҡылыҡтары буйынса үҙәк эксперт комиссияһының алыштырғыһыҙ ағзаһы(Центральной комиссии по разработке нефтяных месторождений — ЦКР Миннефтепрома, Минтопэнерго, хәҙер Роснедра МПР)

# Байышев Булат Таһир улы
## Ҡаҙаныштары

* СССР-ҙың нефть һәм газ ятҡылыҡтарын геологик төҙөлөшө буйынса ҙур проект авторы һәм етәксеһе. Рәсәйҙәге һәм сит илдәрҙәге нефть ятҡылыҡтарын эшкәртеү буйынса проекттарҙы төҙөй (Туймазы, Ромашкинский, Самотлорский, Узеньский, Жетыбайский, Лянторский, Харьягинский, Приобский, Приразломный (шельф), Төньяҡ һәм көньяҡ Румейл (Ираҡ), Көнбайыш Курный (Ираҡ), Гелек (Һиндостан) һәм башҡалар).
* Нефть һәм газ яҡтылыҡтарында яңы ысул менән төрлө коллектр ярҙамында нефть һәм газды һыуҙан һәм төрлө ҡатнашмаларҙан таҙартыуҙы уйлап таба.
* Нефть һәм газ ятҡылыҡтарын эшкәртеү ҙә 11 уйлап табыу ,13 китап авторы ,130-ҙан ашыу монографиялар, мәҡәләләр авторы.
* Нефть һәм газ ятҡылыҡтары буйынса үҙәк комиссия ағзалары минтопэнерго эшләй (1963 й.)
* Ссср фәндәр академияһының нефть ятҡылыҡтарын эшкәртеү проблемалары буйынса ғилми советы ағзаһы (1972—1990)
* Рәсәй тәбиғи фәндәр академияһы ағзаһы (1997).

# Байышев Булат Таһир улы
## Фәнни дәрәжәләре һәм исемдәре

* техник фәндәр кандидаты (1962)
* техник фәндәр докторы (1989)
* профессор (1991)

# Байышев Булат Таһир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1993)
* Рәсәй Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1997)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1966)
* Почётлы нефтсеһе (1987)

# Байышев Булат Таһир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
### Миҙалдары

* «Өлгөлө хеҙмәте өсөн» (1977)
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» (1946)
* "Фиҙакәр хеҙмәт өсөн. (В. И. Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы) (1970).

# Байышев Булат Таһир улы
## Өҫтәлмә мәғлүмәт

* Атаһы Таһир Байышев — башҡорт тел белгесе. Филология фәндәре кандидаты (1950). Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1949).
# Кесе Боровушка

Кесе Боровушка — Рәсәй йылғаһы. Алтай биләмәләрендә аға. Йылға Корболиха йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Боровушка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алеййылғаһы, инештән Гилевск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200112115200000226
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200022
* Бассейн коды — 13.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Булач (Коса ҡушылдығы)

Булач — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы/ Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Коса йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Булач (Коса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100003079
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100307
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Варионовка

Варионовка — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Посная йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Варионовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024983
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002498
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Левая Урма

Левая Урма — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Урма йылғаһының һул ярына тамағынан 6,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Левая Урма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012364
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101236
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Авлуха

Авлуха — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1162/1762 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Авлуха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300005242
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300524
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Рогозин-Вож

Рогозин-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Рогозин йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Рогозин-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000072542
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007254
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ыктыл

Ыктыл — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ Мылва йылғаһының һул ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Ыктыл
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000014428
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001442
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Куличиха

Куличиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кучук йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Куличиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200003629
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200362
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Лосёвая

Кесе Лосёвая — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Мег-Тыг-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кесе Лосёвая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038804
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203880
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Налкаси-Я

Налкаси-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пупу-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 36,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Налкаси-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300027407
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302740
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Максимовский төбәге

Максимовский төбәге (рус. Максимовское урочище) — төбәк әһәмиәтендәге ботаник тәбиғәт ҡомартҡыһы (2005).

# Максимовский төбәге
## Тасуирламаһы

Әлшәй районы Клиновка ауылынан көньяҡҡа табан 3 саҡрым алыҫлыҡта Липовка йылғаһының һул ярындағы таулы участка. Майҙаны — 6,6 гектар. Пермдең татар ярусы терриген тоҡомдарынан тора. Ландшафы төньяҡ текә битләүҙәрҙә сәскәгә бай ҡоро болондарҙан һәм киң япраҡлы имән, йүкә, йыла ҡатнаш урмандарҙан ғибәрәт. Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының Ҡыҙыл китаптарына ингән ҡаурый ҡылған, ҡыҙыл ойошһеркә, шырттөклө еҙүлән, орхидея кеүек һирәк үҫемлек төрҙәре үҫә. Башҡортостанда реликт ҡуян кәрешкәһе үҫкән берҙән-бер урын булып тора.
Ҡомартҡы фәнни һәм экологик әһәмиәткә эйә.
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2018 йылдың 11 апрелендәге 161-сө Ҡарары менән урман ултыртыу йәки ҡырҡыу (санитариянан башҡа), көтөүлек, үҫемлектәрҙе йыйыу, битләүҙәрҙе һөрөү, геологик разведка, теләһә ниндәй төҙөлөш, тау эше һәм тракт биоценозының йәшәү шарттарының насарайыуына һәм экосистеманың бөтөнлөгөн боҙоуға килтереүе мөмкин булған теләһә ниндәй эшмәкәрлек тыйыла.
# Гюнштедт

Гюнштедт (нем. Gunstedt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 776 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,58 км². Диңгеҙ кимәленән 133 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99631 һәм автомобиль коды — SOM.
# Шәрифулла Мифтахетдин

Шәрифулла Мифтахетдин (?—1967) — башҡорт дин әһеле. Токио йәмиғ мәсетенең имам-хатибы (1951—1967).

# Шәрифулла Мифтахетдин
## Биографияһы

Шәрифулла Мифтахетдин Граждандар һуғышы осоронда Аҡтар хәрәкәте яғында була һәм Мөхәмәтғәбделхәй Ҡорбанғәлиевтың иң яҡын көрәштәштәренең береһе була.
1920 йылда башта Ҡытайға, аҙаҡ Японияға эмиграциялай. Башта Иокогамала, аҙаҡ Токиола йәшәй.
1924—1951 йылдарҙа Токио йәмиғ мәсете имам-хатыбының урынбаҫары булып хеҙмәт итә.
1951 йылда Мөхәмәтәмин Ислами Мысырға күсеп киткәндән һуң 1967 йылға ҡәҙәр Токио йәмиғ мәсетенең имам-хатибы була һәм «Исламиә» мәхәлләһен етәкләй.
1967 йылдың ғинуарында Токио ҡалаһында вафат була.

# Шәрифулла Мифтахетдин
## Ғаиләһе

Тәүге ҡатыны һәм ҡыҙы 1923 йылдың 1 сентябрендә Японияла булған көслө ер терәүе ваҡытында һәләк була.
Икенсе ҡатыны — Рауза Мөхит, улы Фәрит.
# Башҡорт Ҡансураһы

Башҡорт Ҡансыраһы (Ҡансура; рус. Башкирское Канчерово) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.

# Башҡорт Ҡансураһы
## Географик урынлашыуы

Һаҡмар йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Башҡорт Ҡансураһы
## Тарихы

Ҡансыра (Ҡансура, Ғәбйәлил) ауылы документтарҙа тәүге тапҡыр 1773 йылда телгә алына. Ырымбур губернаһы Үҫәргән һәм Ҡара Ҡыпсаҡ улусы составында була.
1917 йылдан Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Үҫәргән кантоны составында була. 1922 йылдың 5 октябренән Йылайыр кантоны составына индерелә. 1930 йылдың 20 авгусынан Башҡортостан АССР-ының Ейәнсура районы составына керә. 1934 йылда яңы ойошторолған Ырымбур өлкәһенең составына бирелә. 1934—1959 йылдарҙа Ырымбур өлкәһе Ейәнсура районы составында була. 1959 йылда Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ районы составына индерелә

# Башҡорт Ҡансураһы
## Халҡы

Ауыл башҡорттарының иҫәбе :
| 1795 | 1834 | 1859 | 1866 | 1889 | 1892 | 1900 | 1917 | 1920 | 1926 |
| 186 | 226 | 402 | 380 | 434 | 297 | 326 | 395 | 327 | 163 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башҡорттар 91 % тәшкил итә.

# Башҡорт Ҡансураһы
## Билдәле шәхестәре

* Ишбулатов Рәхим Усман улы (1911—1967) — рәссам.
# Суборъю

Суборъю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сынь йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Суборъю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071736
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007173
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рунет

Рунет (рус телле Интернет, рус Интернеты) — Интернетта рус телле сайттарҙың бер өлөшө. Бөтә континенттарға, шул иҫәптән Антарктидаға ла таратылған, әммә башлыса БДБ илдәрендә, айырыуса Рәсәйҙә һәм Украинала тупланған. 2018 йылдың февраленә ҡарата, W3Techs компанияһы үткәргән тикшеренеүҙәргә ярашлы, донъялағы 10 миллион самаһы иң популяр интернет-сайттың 6,8 проценты рус телен файҙалана. 2013 йылдан рус теле Интернетта популярлығы буйынса инглиз теленән (51,3 %) һуң икенсе урында тора.
Рус телен айырыуса йыш файҙаланған домендар: .su, .ru, .рф, .рус, .дети, .ua, .by, .kz, .com, .org. Домен адрестары (IDN), мәҫәлән, өлөшләтә — .su һәм.com, тулыһынса — .рф рус телендә теркәлә ала. Рус телле популяр сайттарҙың бөтәһе лә БДБ илдәре домендарында урынлашмаған. Мәҫәлән, «ВКонтакте» социаль селтәре ВКонтакте vk.com доменын, ә Урыҫ Википедияһы ru.wikipedia.org доменын ҡуллана.
Рус телле баҙар ярайһы уҡ ҙур. Әйтәйек, Рәсәйҙең Рәсәйҙә, Украинала, Ҡаҙағстанда, Беларуста һәм Төркиәлә генә эшләгән Яндекс интернет-компанияһы рус телле файҙаланыусылар менән донъяның бөтә эҙләү системалары араһында 4-се урынды биләй.

# Рунет
## Рунет

Рунет («ru» — Рәсәй, рус теле йәки домен исеме + «net» — селтәр коды) — Интернет өлөшө. Терминдың аныҡ бер төшөнсә генә аңлатҡан билдәләмәһе юҡ.
Төрлө билдәләмәләргә ярашлы, Рунет — ул:
* рус Интернеты (рус телле һәм/йәки Рәсәйгә төбәлгән сайттар) (Интернеттың бөтә домендарында);
* рф, su, ru, am, az, by, ge, kg, kz, md, ua, укр, uz домендарындағы серверҙар;
* Интернет селтәренең Рәсәй өлөшө (был билдәләмәне Рәсәйҙең дәүләт структуралары өҫтөн күрә);
* .ru доменындағы Интернет.
# Правая Сарала

Пр.Сарала — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2542/1799/52/44 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Правая Сарала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200014432
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201443
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Таимтаит

Таимтаит — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Туй йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Таимтаит
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300007673
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300767
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Илиней

Илиней — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вагай йылғаһының һул ярына тамағынан 254 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 64 км.

# Илиней
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012762
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301276
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мегин-Еган

Мегин-Ёган — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ватылька йылғаһының һул ярына тамағынан 185 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Мегин-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300065819
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306581
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3