yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Серёгин Леонид Алексеевич

Серёгин Леонид Алексеевич (1 апрель 1944 йыл) — инженер-төҙөүсе, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1994—2000 йылдарҙа Белорет ҡала хакимиәте башлығы. Башҡортостан Республикаһының 1-се һәм 2-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1981). СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1985).

# Серёгин Леонид Алексеевич
## Биографияһы

Леонид Алексеевич Серёгин 1944 йылдың 1 апрелендә Башҡорт АССР-ының Белорет районының Лапышты ауылында тыуған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1961 йылда Белорет ҡалаһындағы тимер-бетон изделиелары заводының ағас эшкәртеү цехында балта оҫтаһы булып башлай.
1964 йылда Магнитогорск тау-металлургия институтына уҡырға инә һәм 1969 йылда уның сәнәғәт һәм граждан төҙөлөшө факультетын «инженер-төҙөүсе» һөнәре буйынса уңышлы тамамлай.
1969—1971 йылдарҙа СССР Ҡораллы Көстәре сафында хәрби хеҙмәттә була.
1971—1977 йылдарҙа «Череповецметаллургстрой» тресында эшләй: прораб, өлкән прораб, баш инженер һәм трестың төҙөлөш идаралығы начальнигы була.
1977 йылда тыуған яғына ҡайта һәм хеҙмәт эшмәкәрлеген «Белорецкметаллургстрой» тресында дауам итә. Бында ул 3-сө төҙөлөш идаралығы начальнигы, трестың баш инженеры һәм идарасыһы булып эшләй.
1994 йылдың 25 апрелендә Леонид Алексеевич Серёгин Башҡортостан Республикаһы Президентының Указы менән Белорет ҡалаһы хакимиәте башлығы итеп тәғәйенләнә һәм бында 2000 йылғаса эшләй. Ҡала хакимиәте структураһын үҙгәртеп ҡороу менән бәйле 2000 йылдың 26 июнендә Республикаһы Президенты Указы менән ул был вазифанан бушатыла.
2000 йылдан Белорет металлургия комбинатында: капиталь төҙөлөш бүлеге начальнигы, 2002 йылдан — төҙөлөш буйынса директор.
2010—2013 йылдарҙа «Мечел» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең (Мәскәү) төҙөлөш департаменты директоры.

# Серёгин Леонид Алексеевич
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты
* Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты

# Серёгин Леонид Алексеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1981)
* СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1985)
# Бәләбәй (йылға)

Бәләбәй — рус. Белебейка -Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Өҫән йылғаһының һул ярына тамағынан 114 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Бәләбәй (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028244
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102824
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Бәләбәй (йылға)
## Этимологияһы

Бәләбәй ҡалаһының сайтында «Бәләбәй ҡалаһы ҡайҙан башланған» («Откуда пошел город Белебей») тигән мәҡәлә бар:
* Что касается этимологии гидротопонима Белебей, то есть несколько версий, и никто не может претендовать на единственно верную.
* В топонимической науке существует несколько версий происхождения названия Белебей. Видный казанский ученый-лингвист профессор Г.Саттаров относит название нашего города к антропотопонимам, то есть к названиям, производным от собственных имен людей, как правило, основателей или первопоселенцев того или иного населенного пункта. По его мнению, основателя Белебея, возможно, и владельца земель, на которых располагался наш город, звали Балабей, то есть маленький бай (бей, бай, бек, бик, бий – у тюркоязычных народов означало то же, что и фон, дон, де или ди у немцев, испанцев, итальянцев и французов и присоединялось к собственным именам знатных людей). Под влиянием гласной е в слове бей произошло смягчение в слове бала и со временем стали произносить Белебей (для убедительности приведем яркий пример: в татарском и башкирском языках есть слово балакай – дитятко, оно трансформировалось в слово белекей – маленький). Кандидат педагогических наук А. Шарафутдинова считает, что в основе онима Белебей лежит древнеперсидский пласт. Персидское болооби означало начало реки: боло – исток, вершина, оба – вода, (отсюда, кстати сказать, название большой сибирской реки Обь.) Получается, что Белебей – Болооби – начало, исток реки.
# Сарыҡ (аяҡ кейеме)

Cарыҡ — ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәрҙең күндән тегелгән традицон аяҡ кейеме.
Сарыҡ башҡорттарҙың буҫтау ҡуңыслы, иләнмәгән тиренән эшләнгән традицион аяҡ кейеме. Уны ябай (4 һәм 6 ҡусҡарлы) һәм ҡатмарлы орнаментлыға (8, 10, 12) айыралар. Сарыҡтарҙы көндәлек тормошта, шулай уҡ байрамдарға йәки туйға кейгәндәр.

# Сарыҡ (аяҡ кейеме)
## Эшләнеше

Күндән эшләнгән сарыҡты тегеү табанынан башланған. Табан өлөшөн үксәнең ситенә килтереп өҫкә ҡаратып бөккәндән һуң, ярым түңәрәк формалағы әҙерләмә теккәндәр.
Ҡуңысының бейеклеге 40-60 см булған сарыҡты тубыҡ аҫтынан үрелгән ҡуңысбау, ҡысмау менән уратып бәйләп кейгәндәр.
Ҡуңысы арттан башҡорт орнаментлы аппликацилар һәм сигеү менән биҙәлгән.
Ирҙәр сарығының ҡуңысына күн ярым түңәрәк (үксә өҫтөндә һәм башында) ромб һәм өсмөйөштәр сигелгән. Сигеүҙәр, биҙәүҙән башҡа, амулет һәм бетеү ролен дә башҡарған.

# Сарыҡ (аяҡ кейеме)
## Биҙәктәрҙең мәғәнәһе

Ирҙәр сарығы менән ҡатын-ҡыҙ сарығы биҙәктәре айырылып торған һәм төрлө сакраль мәғәнәгә эйә булған. Ҡунысына күн аппликацияларҙан тыш (төрлө геометрик киҫәктәр, мөгөҙ рәүешендәге кәкерсәктәр һәм башҡалар), аралаштырып йыш ҡына сигеүле биҙәктәр һалғандар. 4 һәм 6 ҡусҡарлы ябай биҙәк һәм 8, 10, 12 ҡусҡарлы ҡатмарлы ҡусҡар биҙәк ҡулланылған. Ирҙәр сарығының ҡунысына, үксә өҫтөнә, ситтәренә һәм башына һаҡлағыс итеп ярым түңәрәк, ромб йә өсмөйөш рәүешендәге күн киҫәктәре беркетелгән.
Ҡатын-ҡыҙ сарыҡтарында бай һәм ҡатмарлы сигеүле биҙәк өҫтөнлөк иткән. Яҙғы таң ҡояшы - ҡыҙыл төҫ ҡулланылған - был ҡояшҡа табынған мәжүсилек заманынан ҡалған. Үксә өҫтөндәге тулаға сигелгән оҙонса ярымтүңәрәктең уртаһында тереклек, нәҫел ағасын аңлатҡан биҙәк - уның тамырҙары һәм ботаҡтары бар. Өҫ яғынан соляр тамғалар сигелә торған булған. Йәшерен сакраль мәғәнәле тел менән тормош яралыу, енси ҡеүәт һүрәтләнгән

# Сарыҡ (аяҡ кейеме)
## Ҡулланыу

Сарыҡты тула ойоҡ һәм сылғау менән кейгәндәр.
# Ваганов Геннадий Викторович

Ваганов Геннадий Викторович (25 ноябрь 1936 йыл) — СССР саңғысыһы, Олимпия уйындары һәм донъя чемпионаты призёры. СССР-ҙың халыҡ-ара класлы (1965) һәм атҡаҙанған спорт мастеры (1960), спорттың саңғы төрҙәре буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1993). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1994).

# Ваганов Геннадий Викторович
## Карьераһы

Геннадий Викторович Ваганов 1936 йылдың 25 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Дыуан районы Дыуан ауылында тыуа.
П. Ф. Лесгафт исемендәге Ленинград физик культура институтын тамамлай (1967).
«Урожай» ирекле спорт йәмғиәте тәрбиләнеүсеһе, тренеры Н. Е. Веремей була.
Скво-Вэллиҙа 1960 йылғы Олимпия уйындарында эстафетала бронза миҙал яулай; 15 һәм 30 километрға уҙыштарҙа дүртенсе урынды ала; 50 километрлы дистанцияла етенсе була.
Инсбрукта 1964 йылғы Олимпия уйындарында ла эстафетала бронза миҙалға лайыҡ була, 15 километрға уҙышта — 14-се, 30 километрға уҙышта 19-сы килә.
Законпанела 1962 йылғы донъя чемпионатында эстафетала бронза яулай, 15 километрҙа — 9-сы, 50 километрҙа 10-сы урынды ала.
СССР чемпионаттарында 8 тапҡыр еңә: 15 километрға уҙыштарҙа — өс тапҡыр һәм эстафеталарҙа — биш тапҡыр.
1960 йылда Ваганов «Почёт Билдәһе» ордены менән наградлана. Спорт карьераһын тамамлағас, саңғы буйынса тренер булып эшләй, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры исеменә лайыҡ була.
# Пеньково (Хант-Манси автономиялы округы)

Пеньково — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Сургут райондағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628454, ОКАТО коды — 71126916000.

# Пеньково (Хант-Манси автономиялы округы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Пеньково (Хант-Манси автономиялы округы)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Үрге Ҡараһыу (Силәбе өлкәһе)

Үрге Ҡараһыу — рус. Ве́рхние Караси́ - Рәсәйҙең Силәбе өлкәһе Сыбаркүл районындағы ауыл. Өлкәнең Непряхин ауыл биләмәһе составына инә.

# Үрге Ҡараһыу (Силәбе өлкәһе)
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә "Караси" топонимы урыҫ теленә башҡорт телендәге "ҡара һыу" — «река с чистой, прозрачной водой», или «речка, берущая начало из источника» тигәндән үҙгәреп килеп ингән тип яҙа. Бәлки, ул "ҡаран" һүҙен күҙҙә тотҡандыр. Шулай уҡ ул топонимдың Ҡараса, Ҡарас тигән ирҙәр исеменән булыуы ихтималлығын да яҙа

# Үрге Ҡараһыу (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Ауыл Ҡараһыу йылғаһы башында, Кесе Мейәс күле буйында ултыра. Яҡындағы тораҡ пункттар: Кесе Ҡуйһары һәм Ҡуянбай ауылдары. Көньяҡ-көнбайыштараҡ «Тәрәнкүл» коттедж ҡасабаһы урынлашҡан, ул да ауыл составына инә.

# Үрге Ҡараһыу (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

2010 йылғы йәниҫәп буйынса, ауылда 245 кеше йәшәгән (133 ир-ат һәм 112 ҡатын-ҡыҙ).

# Үрге Ҡараһыу (Силәбе өлкәһе)
## Урамдары

Ауыл 13 урамдан һәм 1 тыҡрыҡтан тора.

# Үрге Ҡараһыу (Силәбе өлкәһе)
## Шулай уҡ ҡара

* Ҡараһыу
# Харрасов Шәйхи Фәтҡулла улы

Харрасов Шәйхи Фәтҡулла улы (1898—?) — СССР-ҙың дәүләт хеҙмәткәре. 1929—1930 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының эске эштәр халыҡ комиссары.

# Харрасов Шәйхи Фәтҡулла улы
## Биографияһы

1898 йылда Ырымбур губернаһы Балҡан руднигы ҡасабаһында тыуған.
1919—1921 йылдарҙа Троицк—Орск тимер юлында эшләй.
1922—1924 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Хеҙмәт халыҡ комиссариаты инспекторы була.
1926 йылдан 1928 йылға тиклем Өфө ҡалаһы хеҙмәт биржаһы мөдире була.
1928 йылдан 1929 йылдың 1 апреленә тиклем Башҡорт АССР-ының Халыҡ Комиссарҙары Советы рәйесе урынбаҫары вазифаһын биләй. Һуңынан, 1929 йылдың 1 апреленән 1930 йылдың 14 авгусына тиклем — Башҡорт АССР-ның эске эштәр буйынса халыҡ комиссары.
Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
# Таволожка (Шайтанка ҡушылдығы)

Таволожка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шайтанка йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Таволожка (Шайтанка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, Тагил йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Ницца һәм Пышма йылғаһы йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502312111200006213
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200621
* Бассейн коды — 14.01.05.023
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Коршаж (Мехреньга ҡушылдығы)

Коршаж — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мехреньга йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Коршаж (Мехреньга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029930
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002993
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ханавэй-Яха (Нейта-Яха ҡушылдығы)

Ханавэй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нейта-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Ханавэй-Яха (Нейта-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300077422
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307742
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Төпәев Салауат Харис улы

Төпәев Салауат Харис улы (18 февраль 1924 йыл — 16 март 2018 йыл) — ғалим-инженер-механик, журналист, хужалыҡ эшмәкәре һәм юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Техник фәндәр кандидаты (1962), доцент (1972). Журналистар союзы ағзаһы (1998). 1991 йылдан Башҡортостандың Сәйәси золом ҡорбандары ассоциацияһы рәйесе, 2001 йылдан — почётлы президенты. СССР юғары мәктәбе отличнигы (1982). 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985), Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1999).

# Төпәев Салауат Харис улы
## Биографияһы

Салауат Харис улы Төпәев 1924 йылдың 18 февралендә Башҡорт АССР-ының Тамъян-Ҡатай кантоны Төпәй ауылында тыуған.
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан.
1950 йылда Өфө авиация институтын тамамлағандан һуң Өфө моторҙар эшләү заводында хеҙмәт юлын башлай.
1958 йылдан Мәскәү Авиация технологиялары һәм производствоны ойоштороу ғилми-техник институтында эшләй. 1962 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1967 йылдан — баш инженер.
1968 йылдан алып ҒТИ-ның Өфөләге Урал филиалы начальник урынбаҫары.
1962 йылда диссертация яҡлап, «техник фәндәр кандидаты» ғилми дәрәжәһенә эйә була. 1972 йылдан — доцент.
1970—88 йылдарҙа Өфө авиация институтында уҡыта.
1991 йылдан Башҡортостандың Сәйәси золом ҡорбандары ассоциацияһы рәйесе, 2001 йылдан — почётлы президенты.
1995—98 йылдарҙа "Башҡортостан Республикаһы сәйәси репрессия ҡорбандарының хәтер китабы"н («Книга памяти жертв политических репрессий Республики Башкортостан») әҙерләүсе эшсе төркөм етәксеһе урынбаҫары , 1996—2001 йылдарҙа йыйынтыҡтың баш мөхәррир урынбаҫары була.
Матбуғатта сәйәси репрессия ҡорбандары, уларҙың иҫтәлеген мәңгеләштереү тураһында мәҡәләләр яҙа. Башҡорт антропонимикаһы буйынсаса бер нисә һүҙлек төҙөй: «Башҡорт фамилиялары» (2008), «Башҡорт исемдәренең мәғәнәүи һүҙлеге» (2010) һ.б.
1998 йылда Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзына ағза итеп ҡабул ителә.

# Төпәев Салауат Харис улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР юғары мәктәбе отличнигы (1982).
* 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).
* Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1999)
# Поделга

Поделга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тым йылғаһының һул ярына тамағынан 509 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 167 км.

# Поделга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033896
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203389
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кеза (Молога ҡушылдығы)

Кеза — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молога йылғаһының һул ярына тамағынан 241 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Кеза (Молога ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000005996
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000599
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бешметовка

Бешметовка — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Зайка йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Бешметовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300005990
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300599
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Аталык

Аталык — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тубыл йылғаһының уң ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Аталык
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Есет йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Тура һәм Тавда йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502612111200013409
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201340
* Бассейн коды — 14.01.05.026
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Добершюц

Добершюц (нем. Doberschutz) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 4300 кеше йәшәй. Майҙаны — 79,81 км². Диңгеҙ кимәленән 105 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4838 һәм автомобиль коды DZ.
# Латипов Мәркәз Каррам улы

Латипов Мәркәз Каррам улы (18 март 1926 йыл — 17 ғинуар 1999 йыл) — хужалыҡ эшмәкәре, нефтсе. 1970—1981 йылдарҙа Өфө быраулау эштәре идаралығы етәксеһе. Ленин (1964), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) һәм «Почёт Билдәһе» (1959) ордендары кавалеры. Нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре, РСФСР-ҙың (1986), БАССР-ҙың (1976) атҡаҙанған нефтсеһе, СССР-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1976), СССР-ҙың почётлы нефтсеһе (1974).

# Латипов Мәркәз Каррам улы
## Биографияһы

Мәркәз Каррам улы Латипов 1926 йылдың 18 мартында Башҡорт АССР-ының Бәләбәй кантоны (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы) Балтай ауылында күп балалы уҡытыусы ғаиләһендә тыуған. Урта мәктәпте тамамлағас, Львов политехник институтына уҡырға инә һәм 1950 йылда «тау инженеры» һөнәре алып уңышлы тамамлай.
Диплом алғандан һуң йәш белгс хеҙмәт юлын Ишембай быраулау контораһында башлай һәм алты йыл эсндә инженер-быраулаусы булараҡ формалашыуҙың бөтә баҫҡыстарын үтә. Латипов тиҙ арала бик яҡшы белгес һәм ойоштороусы булып таныла.
Башҡортостандың 77 ятҡылығында 7 меңдән ашыу скважинаны төҙөүҙә ҡатнаша. Карташевка ятҡылығында уның етәкселеге аҫтында донъя практикаһында тәүге тапҡыр күп забойлы скважиналар быраулау тормошҡа ашырыла. БАССР-ҙа ауыш быраулау ысулына нигеҙ һала.
1950—1956 йылдарҙа — «Ишембайнефть» тресында: өлкән инженер, разведка етәксеһе, производство-техник бүлек етәксеһе; 1956—1964 йылдарҙа — директоры, 1964—1970 йылдарҙа — «Туймазабурнефть» тресы идарасыһы; 1970—1981 йылдарҙа — Өфө быраулау эштәре идаралығы етәксеһе; 1981—1991 йылда — «БашНИПИнефть» («Башнефть» производство берекмәһе составындағы ғилми-тикшеренеү институты) өлкән ғилми хеҙмәткәре.
20 баҫма эш һәм 3 асыш авторы.
Уның улы Валерий — инженер-төҙөүсе, техник фәндәр докторы (1998), профессор (1999).

# Латипов Мәркәз Каррам улы
## Хәтер

* Өфөлә Мәркәз Каррам улы йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.

# Латипов Мәркәз Каррам улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ленин (1964), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971), «Почёт Билдәһе» (1959) ордендары.
* Нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре
* РСФСР-ҙың (1986), БАССР-ҙың (1976) атҡаҙанған нефтсеһе
* СССР-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1976)
* СССР-ҙың Почётлы нефтсеһе (1974)
# Серебряков Иван Давыдович

Серебряков Иван Давыдович (1881 йыл — 1914 йыл) — эшсе, Өфө губернаһынан II саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты.

# Серебряков Иван Давыдович
## Биографияһы

Иван Давыдович Серебряков 1881 йылда Өфө губернаһы, Златоуст өйәҙе, Йүрүҙән ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Ике класлы завод мәктәбен тамамлай. Йүрүҙән заводының механика бүлексәһендә эшсе була. Хәрби хеҙмәтен Варшавала Литва полкының лейб-гвардияһында үтә. Демобилизациянан һуң, Өфө губернаһына ҡайтып, шул уҡ заводта конторщик булып эшләй. «Драма сәнғәтен һөйөүселәр» эшселәр түңәрәген ойоштора. РСДРП сафында тора, большевик.
1907 йылдың 6 февралендә Өфө губернаһынан II саҡырылыш Дәүләт Думаһына һайлана. Социал-демократик фракция составына инә. Думаның хәрби-ялан судын бөтөрөү буйынса һәм аграр комиссияларҙа тора. Эшһеҙҙәргә ярҙам итеү мәсьәләһе буйынса фекер алышыуҙарҙа ҡатнаша.
1907 йылдың июнендә Дума ҡыуып таратылғандан һуң социал-демократтарҙы эҙәрлекләү башланғас йәшерен рәүештә Бельгияға эмиграциялана. Льежда университетҡа йөрөй, сөнки С. В. Аникиндың хәстәрлеге һөҙөмтәһендә бай рус нәшриәтсеһенән стипендия ала. Уның Йүрүҙәндәге туғандары бельгия маркаһы менән хаттар алып тора, әммә Беренсе донъя һуғышы башланыу менән бәйләнеш өҙөлә.
Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша, 1914 йылда вафат була.

# Серебряков Иван Давыдович
## Хәтер

Йүрүҙән ҡалаһында Зайцев, 62 урамындағы ҡасандыр И. В.Серебряков йәшәгән йорт бөгөн мәҙәни мираҫ объекты итеп һаҡлана.Ҡала урамының береһенә уның исеме бирелгән, Халыҡ музейында портреты ҡуйылған
# Төньяҡ Косово

Төньяҡ Косово - (ҡитға исеме) лағы дәүләт.