yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Репная (Куказара ҡушылдығы)

Репная — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куказар йылғаһының уң ярына тамағынан 8,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Репная (Куказара ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Долгобродск гидроузеленән Нязепетровск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200912111100020365
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102036
* Бассейн коды — 10.01.02.009
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Когурса

Когурса — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Безымянная ҡылымығының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 85 км.

# Когурса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200028393
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202839
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ай (мәғәнәләр)

* Ай — календарҙа, яҡынса Ай Ер тирәләй бер әйләнеү периодына тигеҙ ваҡыт берәмеге.
* Ай (юлдаш) — Ерҙең берҙән-бер тәбиғи эйәрсене.

# Ай (мәғәнәләр)
## Исемдәрҙә

Башҡорт халҡында матурлыҡ символы итеп исемдәргә күк есеме "Ай" тигән һүҙҙе ҡушыу киң таралған. Ғәҙәттә, бындай исемде төндә донъяға килгән балаларға ҡушалар. Ай һүҙе ҡушылған ир-ат исемдәре лә, ҡатын-ҡыҙ исемдәре лә күп. Мәҫәлән, иң киң таралған ҡатын-ҡыҙ исеме: Айһылыу, ир-атта: Айбулат
* Рәхмәтуллин Айбулат Дәүләтбай улы
* Хажин Айбулат Вәкил улы
* Йәғәфәрова Айһылыу Шәйхетдин ҡыҙы
* Юнысова Айhылыу Билал ҡыҙы

# Ай (мәғәнәләр)
## Әҙәбиәттә

* Ай тотолған төндә (пьеса) - башҡорт яҙыусыһы һәм драматургы Мостай Кәрим пьесаһы.
# Горевка

Горевка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Алей йылғаһының һул ярына тамағынан 177 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Горевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алей йылғаһы Гилёв һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200212115200000768
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200076
* Бассейн коды — 13.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Болотнов Анатолий Миронович

Болотнов Анатолий Миронович (18 ноябрь 1953 йыл) — математик. Физика-математика фәндәре докторы (2003). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2016).

# Болотнов Анатолий Миронович
## Биографияһы

Анатолий Миронович (Болотнов 1953 йылдың 18 ноябрендә Смоленск өлкәһе Родьковка ауылында тыуған. 1985 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай һәм 1988 йылдан алып шунда уҡ уҡыта (2005 йылдан башлап мәғлүмәт технологиялары кафедраһы мөдире).
Фәнни эшмәкәрлеге
Фәнни эшмәкәрлеге ҡатмарлы электрохимик системаларҙағы электр ҡырҙарын тикшереүгә һәм уларҙың математик моделен әҙерләүгә арналған. А. М. Болотнов төрлө составлы мөхитле һәм һыҙыҡһыҙ монотон булмаған поляризация характеристикалы өс ҡырлы күп элементлы электрохимик системаларҙа электр ҡырҙарының математик моделдәрен; металдарҙы коррозиянан электромеханик һаҡлау, төҫлө металдарҙы гальваник эшкәртеү технологияһы һәм электролиз процесы алгоритмдарын һәм цифрлы тикшереү программаларын эшләй.
80-дән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Төп ғилми публикациялары:
* Иванов В. Т., Болотнов А. М. Пакет прикладных программ для численного исследования электрических полей в неоднородных электрохимических системах // Известия высших учебных заведений. Электромеханика. 1991. № 6. С. 21-28.
* Ivanov V.T., Makarov V.A., Bolotnov A.M. Electric field numerical models for anodic protection systems in heat-exchange equipment // Protection of Metals. 1992. Т. 28. № 6. С. 955—960.
* Bolotnov A.M., Ivanov V.T. Numerical Simulation for the Electric Fields of the Anodic Protection of Electrochemical Systems // Russian Journal of Electrochemistry. 1996. Т. 32. № 6. С. 637—640.
* Болотнов А. М. Математическое моделирование и исследование электродного токораспределения в условиях смешанной кинетики // Математическое моделирование. 2000. Т. 12. № 3. С. 11-16.
* Bolotnov A.M., Ivanov V.T. Numerical Simulation of the Anodic Protection Starting Conditions // Protection of Metals. 2001. Т. 37. № 2. С. 173—176.
* Болотнов А. М. Методы граничных элементов в расчетах электрических полей электрохимических систем. Монография. Уфа: РИО БашГУ. 2002. 143 с.
* Bolotnov A.M., Glazov N.N., Glazov N.P., Shamshetdinov K.L., Kiselev V.D. Mathematical Model and Algorithm for Computing the Electric Field of Pipeline Cathodic Protection with Extended Anodes // Protection of Metals and Physical Chemistry of Surfaces, 2008. Т. 44. № 4. С. 408—411.
* Болотнов А. М., Гарифуллина С. Р., Глазов Н. Н., Глазов Н. П., Башаев М. А. Компьютерное моделирование электрических полей в системах катодной защиты трубопроводов // Вестник компьютерных и информационных технологий. 2009. № 5. С. 27-33.
* Болотнов А. М., Хисаметдинов Ф. З. Численные исследования катодной защиты трубопроводов с учетом интервальной неопределенности в исходных данных // Вестник УГАТУ. 2018. Т. 22. № 3(81). С. 105—113.
* Болотнов А. М. Разработка программных приложений в среде BlackBox. Санкт-Петербург: Издательство «Лань». 2018. 144 с.

# Болотнов Анатолий Миронович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2016)
# Нуҡай ауылы янындағы һуғыш

1919 йылдағы хәҙерге Күгәрсен районы Нуҡай ауылы янындағы Ватандаштар һуғышы осорондағы 1-се башҡорт атлылар һәм 4-се башҡорт уҡсылар полктарының 20-се Пенза уҡсылар дивизияһы (РККА 1-се Армияһы) менән алышы.

# Нуҡай ауылы янындағы һуғыш
## Яҙма

Был һуғыш А. Б. Ҡарамышев исемендәге Беренсе Башҡорт атлылар полкының һәм Дүртенсе Башҡорт уҡсылар полкының РККА-ның 1-се Армияһының Егерменсе Пенза уҡсылар дивизяһы ҡарамағындағы 1-се Көнсығыш атлылар полкы менән уңышлы алыштарының береһе. Был алыш 1919 йылдың 18 ғинуарында Мораҡ биләмәһенең Көньяҡ — Көнбайыш фронтында Ҡыпсаҡ кантоны Нуҡай ауылы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы, Күгәрсен районы) янында була.
Алыш иртән менән башлана. Был ауылда биш йөҙләп ҡыҙыл ғәскәрҙәр һалдаттары була. Һөжүмде бер юлы Нуҡай ауылының өс яғынан башлайҙар. Һөҙөмтәлә ауыл башҡорт хәрбиҙәре тарафынан яулап алына. Алыш ваҡытында ҡыҙыл ғәскәрҙәр яртылаш ҡыйратыла. Ҡалған өлөшө ҡурҡыуҙан һәм күп юғалтыуҙар арҡаһында сигенергә мәжбүр була. Тәртипһеҙ рәүештә тырым-тыраҡай Ҡыҙыл мәсет яғына ҡасып ҡотола. Бащҡорттар был алышта ике кешеһен юғалта, өс башҡорт яугиры йәрәхәтләнә. Уларға ҡыҙыл ғәскәрҙәрҙән күп кенә ҡорал, кәрәк-яраҡ, хәрби поход канцелярияһы һәм башҡа монаяттар ҡала.
Ҡасып киткән ҡыҙылдар артабанғы ҡышҡы алыштарҙа ҡатнашмай.
Был алышта ҡатнашыусыларға Башҡорт ғәскәрҙәре етәксеһе Ә. Вәлиди тарафынан рәхмәт белдерелә. Ун бер офицер дәрәжә буйынса үрләтелә. Шулар араһынан Мораҡ төркөмөнөң башҡорт частары командиры поручик Х. Ф. Алишев штаб-ротмистр, юнкер Мөхәммәтов прапорщик дәрәжәһенә күтәрелә.
# Орск (станция)

Орск —Ырымбур өлкәһенең Көньяҡ Урал тимер юлы ҡала менән бер төрлө исем йөрөткән Орск тимер юл станцияһы.

# Орск (станция)
## Тарихы

Орск станцияһы Яйыҡ йылғаһы аша күпер менән бергә 1929 йылда асыла. Вокзал, Ырымбурҙан Орск ҡалаһына тиклем төҙөлә башлаған тимер юл менән бергә башланһа ла, 13 йылдан һуң ғына сафҡа баҫа. 1916 йылға станция бинаһы ысынбарлыҡта төҙөлөп бөткән була тиерлек, революция һәм граждандар һуғышы арҡаһында төҙөлөш 1926 йылға тиклем туҡтап ҡала.

# Орск (станция)
## Вокзал бинаһы

Проект һәм төҙөлөш эштәре менән немец әсирҙәре шөғөлләнгәнлектән, вокзал бинаһы немец классицизмы һәм урыҫ стилендә башҡарылған XX быуат архитектура һәйкәле булып тора.
1930-сы йылдарҙа Орск Мәскәү, Урта Урал, Себер һәм Рәсәйҙең көньяғы менән туранан-тура тимер юл бәйләнеше ала.
1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышы осоронда станция аша көнбайыштан заводтар һәм кешеләр эвкуациялана, ә көнсығыштан меңәрләгән эшелондар фронтҡа үтә.
2000-2003-се йылдарҙа, тәүге элементтары тергеҙелеп, бина яңыртыла. Интерьеры тулыһынса үҙгәртелә. 22 апреля 2005 йылдың 22 апрелендә Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 60 йыллығын билдәләр алдынан Орск станцияһы перронына һәйкәл-паровоз ҡуйыла.

# Орск (станция)
## Станциянан алыҫ араға илтеүсе юлдар

2019 йылдыңа декабренә ҡарата станция аша алыҫ араға йөрөүсе поездар:

# Орск (станция)
## Станциянан алыҫ араға илтеүсе юлдар
### Йыл әйләнәһенә поездар хәрәкәте

| поездар номеры | Хәрәкәт маршруты | поездар номеры | Хәрәкәт маршруты |
| 111 | Орск — Кисловодск | 112 | Кисловодск — Орск |
| 121 | Екатеринбург — Ырымбур | 122 | Ырымбур — Екатеринбург |
| 131 | Орск — Мәскәү | 132 | Мәскәү — Орск |
| 341 | Нижневартовск — Ырымбур | 342 | Ырымбур — Нижневартовск |
| 343 | Силәбе — Адлер | 344 | Адлер — Силәбе |
| 365 | Силәбе — Ташкент | 366 | Ташкент — Силәбе |
| 379 | Яңы Уренгой — Ырымбур | 380 | Ырымбур — Яңы Уренгой |

# Орск (станция)
## Станциянан алыҫ араға илтеүсе юлдар
### Поездарҙың миҙгелле хәрәкәте

| поездар номеры | Хәрәкәт маршруты | поездар номеры | Хәрәкәт маршруты |
| 241 | Иркутск — Адлер | 242 | Адлер — Иркутск |
| 249 | Новокузнецк — Имеретин курорты | 250 | Имеретин курорты — Новокузнецк |
| 251 | Барнаул — Адлер | 252 | Адлер — Барнаул |
| 269 | Чита — Адлер | 270 | Адлер — Чита |
| 273 | Северобайкальск — Адлер | 274 | Адлер — Северобайкальск |
| 519 | Орск — Анапа | 520 | Анапа — Орск |
| 545 | Орск — Имеретин курорты | 546 | Имеретин курорты — Орск |
# Пыктыгы-Игол

Пыктыгы-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Глубокий Сабун йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Пыктыгы-Игол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039245
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203924
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лопь-Ю (Пожёг ҡушылдығы)

Лопь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пожёг йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 75 км.

# Лопь-Ю (Пожёг ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000020404
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002040
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Коряжный Дол

Коряжный Дол (Каряжная) — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе, Ырымбур өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Синташты йылғаһының уң ярына тамағынан 103 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Коряжный Дол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, Увелька йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500212111200000232
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200023
* Бассейн коды — 14.01.05.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сафин Әхмәт Мөхлис улы

Сафин Әхмәт Мөхлис улы (10 декабрь 1925 йыл — ???) — ғалим-педагог. Педагогия фәндәре докторы (1995), профессор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1992). 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1945). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

# Сафин Әхмәт Мөхлис улы
## Биографияһы

Әхмәт Мөхлис улы Сафин 1925 йылдың 10 декабрендә БАССР‑ҙың Стәрлетамаҡ кантоны Иҫке Бурлы ауылында, хәҙер Башҡортостан Республикаһының Ғафури районы Бурлы ауылында тыуа. Бала сағы Ғафури районында үтә. Ете йыллыҡ мәктәпте Яңғыҙҡайын мәктәбендә тамамлай Әхмәт Мөхлис улы унынсы кластан үҙ теләге менән армияға китә, Бөйөк Ватан һуғышын үтә, 1943 йылдан алып һуғыш аҙағынаса фронтта радист-телеграфсы булып хеҙмәт итә. 1945 йылда 2-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985 йылғы) орден менән бүләкләнә. Һуғыштан һуң хәрби училищеға уҡырға инә һәм 1951 йылға тиклем армияла финансист булып хеҙмәт итә.
Һуңынан мәктәпкә эшкә күсә: Шишмә мәктәбе уҡытыусыһы һәм артабан директоры булып эшләй (1963 йылға тиклем). Бер үк ваҡытта 1955 йылда К.А. Тимирязев исемендәге Башҡорт педагогия институтын, 1959 йылда Стәрлетамаҡ педагогия институтын тамамлай.
1963 йылдан алып Башҡортостан уҡытыусылар белемен камиллаштырыу институтында, 1968 йылдан — Мәскәү технология институтының Өфө филиалында, 1970 йылда — Бүздәк районының Михайловка тулы булмаған урта мәктәбе директоры булып эшләй. Ун ете йыл дауамында республика мәктәптәрендә уҡытыусы һәм директор була, юғары һөнәри белем биреү системаһына килгәнсе кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. 1973 йылда — Өфө авиация институтында инженерлыҡ педагогикаһы һәм психология кафедраһының өлкән уҡытыусыһы. 1979—2004 йылдарҙа СДПА‑ла (1983—97 йылдарҙа башланғыс белем биреү педагогикаһы кафедраһы мөдире).
А.М. Сафин факультет тарихында һәр ваҡыт беренсе булды: уның етәкселегендә ғәмәлдәге методологик семинар эшләй башланы, ул тәүгеләрҙән булып институтта педагогия фәндәре докторы ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай (1995 йыл), тәүгеләрҙән булып профессор ғилми исемен (1996 йыл) һәм Халыҡ-ара педагогия академияһы академигы исемен ала. Фәнни белгеслек буйынса аспирантураны асыуҙа ул туранан-тура ҡатнаша. Уның етәкселегендә кандидатлыҡ диссертациялары уңышлы яҡлана.

# Сафин Әхмәт Мөхлис улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни тикшеренеүҙәре Башҡортостанда мәғариф тарихына, этнопедагогика, мәктәп уҡыусыларын хеҙмәткә өйрәтеү проблемаларына һ.б. арналған. 150‑гә яҡын фәнни хеҙмәт авторы. Педагогик эшмәкәрлеген ул ғилми-тикшеренеү эше менән уңышлы алып барҙы. А.М. Сафин — бер нисә монография һәм уҡыу әсбабы, 150-нән ашыу фәнни мәҡәлә авторы.

# Сафин Әхмәт Мөхлис улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945).
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (19.05.1945)
# Лапта-Яха (Нгарка-Хорта-Яха ҡушылдығы)

Лапта-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Няда-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 278 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Лапта-Яха (Нгарка-Хорта-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300072861
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307286
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кәбисә йыл

Кәбисә йылы (лат. bis sextus — икенсе алтынсы, урыҫ. високосный год) — Григориан һәм Юлиан календарҙарында бер йыл, оҙайлылығы ғәҙәти йылдан айырылып, 366 көн тәшкил итә. Юлиан календарында һәр дүртенсе йыл кәбисә йылы була, григориан календарында иһә башҡаса төрлө: бер йыл 365 көн, 5 cәғәт, 48 минуттан, 46 секундтан тора (365,25 тәүлек).
# Камзолка (Хопер ҡушылдығы)

Камзолка (Рянза) — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хопер йылғаһының һул ярына тамағынан 806 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Камзолка (Хопер ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005629
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000562
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Янкөй

Янкөй (ҡырымтат. Canköy, Джанкой, рус. Джанкой, укр. Джанкой) — Ҡырым Республикаһыдағы/Ҡырым Автономиялы Республикаһыдағы ҡалаһы.

# Янкөй
## Иҫтәлекле урындар

* Янкөй Жами мәсете
# Түбәнге Елима

Түбәнге Елима (Түбәнге Елема) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ухта йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Түбәнге Елима
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000000642
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000064
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Олву-Яха

Олву-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Олву-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300075497
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307549
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Балыксу

Балыксу — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы/ Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының һул ярына тамағынан 762 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Балыксу
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200007481
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200748
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йөрәккүл (ҡасаба)

Йөрәккүл — Рәсәйҙең Силәбе өлкәһе Һатҡы районы ҡасабаһы. Һатҡы ҡала биләмәһе составына инә. Шул уҡ исемле күлдең төньяҡ-көнсығыш ярында урынлашҡан. .
«Йөрәккүл» милли паркының үҙәк усадьбаһы урынлашҡан
Ҡасаба аша Оло Һатҡы йылғаһы аға.

# Йөрәккүл (ҡасаба)
## Исеме

Яҡындағы Йөрәккүл күле исеме менән аталған. Ул башҡорт телендәге "йөрәк" һәм "күл" һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән.

# Йөрәккүл (ҡасаба)
## Тарихы

Ҡасабаға 1881 йылда урман кордоны кеүек һәм бер үк ваҡытта плотина төҙөү менән барлыҡҡа килә. 1968 йылдың 10 сентябрендә Рыбный утары Йөрәккүл ҡасабаһы составына инә

# Йөрәккүл (ҡасаба)
## Тасуирламаһы

Һатҡы районының көнбайыш өлөшөндә, Оло Һатҡы йылғаһының башында, Йөрәккүл күлен яры буйында урынлашҡан. Рельефы таулы, төньяҡ- көнсығышҡа ҡарай 6 км алыҫлыҡта Кеүәш Үре тауы урынлашҡан (814 м), көньяҡ-көнсығышҡа ҡарай 8 км алыҫлыҡта — Һандыҡтар тауы (993 м), көньяҡҡа ҡарай — Лукаш тауы (1013 м). Ландшафты — тау-урман зонаһы. Ҡасабаны күрше тораҡ пункттар менән грунт һәм шоссе юлдары бәйләй. Район үҙәгенә һәм ҡала биләмәһе үҙәгенә тиклем алыҫлыҡ (Һатҡы) 30 км. Торлаҡ төҙөлөшө 1942 йылда Йөрәккүл ГЭС-ы плотиналарын төҙөү менән әүҙем башлана. 1968 йылда Йөрәккүл составына күрше Рыбный ҡасабаһы индерелә. 1970 йылдарҙа Йөрәккүл ҡасабаһы территорияһында урман участкаһы урынлаша. Хәҙер урмансылыҡ, «Магнезит» комбинатының ял итеү базаһы эшләй. Йөрәккүл ҡасабаһы ҙур түгел: ағас өйҙәр төҙөлгән 2 урамдан тора, башлыса хаҡлы ялға сыҡҡан кешеләр һәм дачаға килеүселәр йәшәй.

# Йөрәккүл (ҡасаба)
## Халҡы

Халҡы 26 кеше тәшкил итә. (1970 йылда — 78, 1979 йылда — 27, 1983 йылда — 40, 1989 йылда — 27, 1995 йылда — 20).
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны 2010 йылда кеше 86 тәшкил иткән (42 ир-ат һәм 44 ҡатын-ҡыҙ).

# Йөрәккүл (ҡасаба)
## Урам селтәрҙәре

Йөрәккүл ҡасабаһы урам селтәре 6 урамдан тора.
# Вачка (Вад ҡушылдығы)

Вачка — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Рязань өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вад йылғаһының һул ярына тамағынан 93 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Вачка (Вад ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем, Цна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200412110000028364
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002836
* Бассейн коды — 09.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0