yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кәмәлек (йылға)

Кәмәлек — рус. Камелик - Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ырғыҙ йылғаһының һул ярына тамағынан 406 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 222 км.

# Кәмәлек (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Ырғыҙ йылғаһы башынан Сулак һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001612112100009797
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100979
* Бассейн коды — 11.01.00.016
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бәхтиев

Бәхтиев — башҡорт ир-ат фамилияһы. Бәхти исеменән барлыҡҡа килгән. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.
Бәхтиева — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Бәхтиев
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Бәхтиев Индус Мәғәфүр улы (8 август 1937 йыл) — зоотехник. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1993).
* Бәхтиева Алһыу Исмәғил ҡыҙы — (26 июль 1970 йыл) — театр актёры, йырсы.
# Кокин Валерий Иванович

Кокин Валерий Иванович (18 сентябрь 1956 йыл — 15 ғинуар 2012 йыл) — хәрби хеҙмәткәр һәм дәүләт эшмәкәре, ғалим-философ. 2006—2012 йылдарҙа Наркотиктарҙың законһыҙ әйләнешен контролдә тотоу буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе, полиция генерал-лейтенанты. Наркоконтроль органдарының почётлы хеҙмәткәре. Философия фәндәре кандидаты.

# Кокин Валерий Иванович
## Биографияһы

Валерий Иванович Кокин 1956 йылдың 18 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Өфө районы Йоматау шифаханаһы ауылында тыуған.
Юғары белемле: СССР Дәүләт именлеге комитетының Киев ҡалаһындағы Юғары курсын һәм Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетын тамамлаған.

# Кокин Валерий Иванович
## Биографияһы
### Хәрби һәм махсус хеҙмәте

Валерий Кокин 1975—1977 йылдарҙа СССР Ҡораллы Көстәрендә хеҙмәт итә.
1979—2005 йылдарҙа дәүләт именлеге органдарында төрлө яуаплы вазифаларҙа хәрби хеҙмәтен дауам итә, шул иҫәптән 2003 йылдың июленән 2005 йылдың июненә тиклем Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Омск өлкәһе буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары була.
2005 йылдың сентябрендә Наркотиктарҙың законһыҙ әйләнешен контролдә тотоу буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары вазифаһына тәғәйенләнә, 2006 йылдың майынан 2012 йылдың ғинуарынаса идаралыҡ етәксеһе була.
Махсус дәрәжәһе — полиция генерал-лейтенанты.
2009 йылда «Личность наркомана: проблемы отчуждения» тигән темаға диссертация яҡлай һәм «философия фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһен ала.
Валерий Кокин 2012 йылдың 15 ғинуарында яман шеш (рак) ауырыуынан вафат була. Өфө ҡалаһында ерләнгән.

# Кокин Валерий Иванович
## Ғилми хеҙмәттәре

* Статус личности больных наркоманией: социальные и правовые аспекты : учеб. пособие / В. И. Кокин, В. А. Мурзин, Д. М. Абдрахманов. — Уфа : Информреклама, 2010. — 394, [1] с. : ил. ; 21 см. — Библиогр.: с. 287—314. — Библиогр.: с. 336—337. — 1000 экз. — ISBN 978-5-902279-54-9
* Ценностный подход к организации профилактической антинаркотической работы в высшей школе / Н. Е. Хабибова, В. И. Кокин ; Упр. Федер. службы Рос. Федерации по контролю за оборотом наркотиков по Респ. Башкортостан, Федер. агентство по образованию, Уфим. гос. акад. экономики и сервиса. — Уфа : Белая река, 2008. — 119 с. : ил. ; 20 см. — Библиогр.: с. 116—119.

# Кокин Валерий Иванович
## Уның менән әңгәмәләр

* Аввакумова Ю. Валерий Кокин, начальник управления Федеральной службы Российской Федерации по контролю за оборотом наркотиков по Республике Башкортостан, генерал-лейтенант полиции: «Мы работаем на будущее!» «ufa1.ru» сайты, 2009, 23 март.
# Аҡҡанат сарлаҡ

?Аҡҡанат сарлаҡ :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Көйөлдө һымаҡтар |
| Ғаилә: | Сарлаҡтар |
| Ырыу: | Һаҙ сарлаҡтары |
| Төр: | Аҡҡанат сарлаҡ |
Латинса исеме :
Chlidonias leucopterus (Temminck, 1815) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | рәсем эҙләү рәсемдәр | ITIS 176958 NCBI 297806 |
Аҡҡанат сарлаҡ(урыҫ.Белокры́лая боло́тная кра́чка) (лат. Chlidonias leucopterus) — Европала таралған ҡош.

# Аҡҡанат сарлаҡ
## Ҡылыҡһырлама

Күгәрсендән бәләкәйерәк. Йоплашып (парлашып), күмәкләшеп йылға һәм күл өҫтөнән осоп йөрөйҙәр. Дөйөм төҫө йәшкелт ялтырауыҡлы ҡара. Ҡанаттары аҡһыл һоро, төпкә ҡарай ағара бара, ә төбө ап-аҡ. Суҡышы ҡара-ҡыҙыл, аяҡтары ҡыҙыл. Ҡойроғо бер аҙ ярылған, уның өҫтө аҡ. Башҡа сарлаҡтар менән бутау мөмкин түгел

# Аҡҡанат сарлаҡ
## Тауышы

Тауышы яңғырауыҡлы: «криии» һәм «кик-кик».

# Аҡҡанат сарлаҡ
## Йәшәү рәүеше

Түңгәкле һаҙлыҡтар, үлән һәм ҡамышлы күлдәр, ҡылыларҙа йәшәй. Һирәк осрай. Күсмә ҡош. Ояһы ерҙә, түңгәктәрҙә була. Ҡара көрән таплы 1-3 бөртөк йәшкелт һоро йомортҡа һала.

# Аҡҡанат сарлаҡ
## Туҡланыуы

Һыу бөжәктәре, ҡусҡар, һөлөк, сиңерткә, ҡуңғыҙҙар менән туҡлана.
# Кывтанвож

Кывтанвож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кывтан йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Кывтанвож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000072443
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007244
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Керән

Керән (рус. Хрен обыкнове́нный, Хрен дереве́нский, лат. Armorácia rusticána) — Кәбеҫтә һымаҡтар (Brassicaceae) ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 50—150 см. Июнь-июль айҙарында аҡ сәске ата, емеше һирәк өлгөрә.

# Керән
## Таралыуы

Тәбиғи шарттарҙа керән көнбайыш өлкәләрҙә, Кавказ, Себерҙә осрай. Башҡортостанда сәсеп үстерелә.
* из книги Мартина Циленшека (словен.)баш. Naše škodljive rastline (1892)
# Ләмйән

Ләмйән — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Усолка (Богоявленский быуаһы) йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ләмйән
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018616
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101861
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Доценко Иван Иванович

Иван Иванович Доценко (укр. Іван Іванович Доценко; 16 май 1984 йыл) — украин футболсыһы. 2016 Йәйге Паралимпия уйындары чемпионы. 2012 Йәйге Паралимпия уйындары көмөш призеры.
# Шәйехзада Бабич музейы

Шәйехзада Бабич музейы — музей. Башҡортостан Республикаһы Дүртөйлө районының Әсән ауылында урынлашҡан. Күренекле башҡорт шағиры, башҡорт әҙәбиәте классигы, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре, 1917—1919 йылдарҙа Башҡорт Хөкүмәте ағзаһы Шәйехзада Бабичҡа бағышланған.

# Шәйехзада Бабич музейы
## Тарих

Музей 1995 йылда Шәйехзада Бабичтың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы асыла, 2002 йылдан —Башҡортостан Республикаһы «Милли әҙәбиәт музейы» дәүләт бюджет мәҙәниәт һәм сәнғәт учреждениеһы филиалы.
Музей өс экспозиция залынан тора. «Әсән ауылы тарихы» залында ауыл тарихына бәйле документтар, шәжәрәләр, ауылдан сыҡҡан билдәле шәхестәр тураһында мәғлүмәттәр тупланған.
«Шәйехзада Бабич ижады һәм тормошо» залында шағирҙың автографтары ҡуйылған «Аҡмулла» журналының ҡайһы бер һандары, 1922 йылда Ҡазанда баҫылған «Шиғырҙар мəжмүғəһе» китабы, ҡулъяҙма шиғырҙар йыйынтығы (1912), «Ҡармаҡ», «Шура» журналдарында, «Ваҡыт», «Тормош» гəзиттәрендә баҫылған шиғырҙары, визит карточкаһының күсермəлəре һаҡлана. Экспозицияла рəсем сəнғəте, графика һəм скульптура əҫəрҙəре, 19 быуаттың көнкүреш һəм биҙəү‑ҡулланма сəнғəте əйберҙəре, шағирҙың тормошо һəм эшмəкəрлеге тураһында фото- һəм документаль материалдар күрһəтелгəн.
«Этнография» залында ауыл һәм район халҡының мәҙәни-көнкүреш үҙенсәлектәре, ғөрөф-ғәҙәттәре сағылыш тапҡан.
Музейҙа билдәле шағирҙар, яҙыусылар менән осрашыуҙар уҙғарыла, шиғриәт кисәләрендә уҡыусылар Бабич шиғырҙарын һөйләй.
# Туғай

* Туғай (Благовещен районы) — Башҡортостандың Благовещен районындағы ауыл.
* Туғай (Борай районы) — Башҡортостандың Борай районындағы ауыл.
* Туғай (Бүздәк районы) — Башҡортостандың Бүздәк районындағы ауыл.
* Туғай (Сәйетбаба ауыл советы, Ғафури районы) — Башҡортостандың Ғафури районы Сәйетбаба ауыл советындағы ауыл.
* Туғай (Үтәк ауыл советы, Ғафури районы) — Башҡортостандың Ғафури районы Үтәк ауыл советындағы ауыл.
# Первомайский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)

Муниципаль берәмек
Первомайский ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Первомайский ауылы.

# Первомайский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда ауыл Советы составына Дергачевка ауыл Советы инә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законында түбәндәге юлдар бар:
   40) Стәрлетамаҡ районы буйынса: г) «Первомайский» атамаһын һаҡлап, Первомайский һәм Дергачевка ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Первомайский ауылында урынлаштырырға. Дергачевка ауыл Советының Владимировка, Дергачевка, Соколовка, Фёдоро-Петровка ауылдарын Первомайский ауыл Советы территорияһы составына индерергә. Первомайский ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға. Дергачевка ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;

# Первомайский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Археология

1960-сы йылдарҙа Яңы Абдрахман ауылы янында Чумарово-I ҡурған ҡәберлеге табыла. Ул 15 ерләү комплексынан тора. Ҡәберлек ике ҡатлы — беҙҙең эраға тиклем XVII һәм III быуаттарҙа: бронза дәүерендә (бура археологик мәҙәниәте) һәм иртә тимер быуатында (сармат мәҙәниәте) ерләгәндәр).
# Шавляш

Шавляш — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №1371 Юмыш йылғаһының уң ярына тамағынан 7,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Шавляш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013743
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101374
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Галкин Александр Алексеевич

Галкин Александр Алексеевич (12 февраль 1928 йыл — 9 апрель 2002 йыл) — сыуаш шағиры, прозаик һәм тәржемәсе. 1963 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Сыуаш АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1977), Сыуашстандың халыҡ шағиры.

# Галкин Александр Алексеевич
## Биографияһы

Александр Алексеевич Галкин 1928 йылдың 12 февралендә Сыуаш АССРның Әлек районы Челкасы ауылында тыуған. Урындағы мәктәпте, 1948 йылда Калинин педагогия училищеһын, 1953 йылда Сыуаш дәүләт педагогия институтын тамамлай. Сыуаш китап нәшриәтендә мөхәррир, «Тыван Атал» журналының баш мөхәррире, «Капкан» журналының әҙәбиәт бүлеге мөдире булып эшләй.
Чебоксарҙа 2002 йылдың 9 апрелендә вафат була.

# Галкин Александр Алексеевич
## Ижады

Әҙиптең һәләте күп яҡлы. Ул үҙен поэзия, проза һәм тәржемәлә уңышлы күрһәткән. А.Пушкин, М. Горький, А. Серафимович,т. Шевченко, С. Есенин, М. Шолохов, М. Пришвин, В. Бианки, С. Михалков һ. б. әҫәрҙәрен сыуаш теленә тәржемә итә. Балалар өсөн күп яҙа.
30 китап баҫтыра, шул иҫәптән:
* «Пĕчĕк ĕçченсем» — ҙур булмаған эшселәр (1958);
* «Сурăм шарлакĕсем» — Сурым Шарлауыҡтары (1961);
* «Хăрушă тĕлĕк» — Ҡот осҡос төш (1969);
* «Пурнăçра — пĕр маскара» — Тормош - бер мәрәкә
* «Сĕрен кĕперĕ умĕнче» - Ҡарағай күпере янында
* «Тан тавралăхра» — Тыуған яҡта
* «Кукăр пăшал» — Кәкре молтоҡ
* «Сиплĕ сăмах» - Шифалы һүҙ
* «Вăйăран вăкăр» - Уйын
* «Дуҫым»- Дустар
* «Хĕвел духан» — Ҡояш сыҡҡанда
* «Хаваслă асаһым» — Бәхетле балалар
Рус телендә 5 китабы, татар телендә 1 китабы нәшер ителгән.
Уның шиғырҙарына 200-ҙән артыҡ йыр яҙылған:
* «Шупашкар каçĕсем» (Чебоксар төндәре)
* «Кăвак сескем» (Күк сәсәктәр)
* «Сана кăна» (Һинең менән генә)
* «Сурăмпала Выла худший» («Сурым менән Выла араһы»)
* «Аннете» (Әсәйгә)
* «Çĕмĕртсем ларсассăн çеçкене» (Муйыл сәскә атҡанда)
* «Мĕн кирлĕ-ши» (Ни кәрәк инде)
# Секванг-Сос

Секванг-Сос — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хултым-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Секванг-Сос
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300023591
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302359
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Рукавец

Рукавец — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Инюха йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Рукавец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Тверь ҡалаһынан Иваньков ГЭС-ына тиклем (Иваньков һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100712110000002947
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000294
* Бассейн коды — 08.01.01.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Агишев Сәфәр Аҡбулат улы

Агишев Сәфәр Аҡбулат улы (рус. Агишев Сафар Акбулатович; 1913 — 10 июль 1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се гвардия кавалерия полкында хеҙмәт итә. Кесе лейтенант.

# Агишев Сәфәр Аҡбулат улы
## Биографияһы

Сәфәр Аҡбулат улы Агишев 1913 йылда Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе (алдараҡ БАССР-ҙың Маҡар районы, хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы) Йәнырыҫ ауылында тыуған.
1941 йылда Маҡар районы хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.
Кесе лейтенант Агишев Сәфәр Аҡбулат улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се гвардия кавалерия полкында хеҙмәт итә.
1942 йылдың 10 июлендә Курск өлкәһен азат итеү һуғыштарында хәбәрһеҙ юғала.

# Агишев Сәфәр Аҡбулат улы
## Хәтер

Агишев Сәфәр Аҡбулат улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Ишембай районы Йәнырыҫ ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
Шулай итеп, оҙаҡ йылдар дауамында ул хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнә. 1996 йылда эҙәрмәндәр һуғыш барған урындарҙа ҡыҙылармеецтарҙың һөйәктәрен тапты. Барлығы 671 яугир исемен белә алдылар. Һәм хәрби хөрмәт күрһәтелеп, һәләк булыусылар исемлегендә кесе лейтенант Агишев Сәфәр Аҡбулат улы ла Липецк өлкәһе Тербуны ауылындағы туғандар ҡәберлегендә ерләнде.
Сәфәр Агишевтың исеме ҡәберлек һәйкәленең мемориал таҡтаһына уйып яҙылған.
# Ачешбок

Ачешбок — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы/Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Бугунж йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ачешбок
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003588
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100358
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Солнечный (Хант-Манси автономиялы округы)

Солнечный — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Сургут райондағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628452, ОКАТО коды — 71126908001.

# Солнечный (Хант-Манси автономиялы округы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Солнечный (Хант-Манси автономиялы округы)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Рябов Андрей Фёдорович

Рябов Андрей Фёдорович (29 октябрь 1925 йыл — 14 февраль 2004 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, уҡсы, рядовой. Советтар Союзы Геройы (1944).

# Рябов Андрей Фёдорович
## Биографияһы

Андрей Фёдорович Рябов 1925 йылдың 29 оҡтябрендә Башҡорт АССР‑ының Стәрлетамаҡ кантоны Воскресенск ҡасабаһында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ.
8 синыфты тамамлағас, Мәләүез ҡалаһында һөт заводында эшләй.
1943 йылдың ғинуарында Башҡорт АССР-ы Мәләүез район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышы фронтында 1943 йылдан.
1944 йылдың март айында аяғы яралана һәм сентябргә тиклем Днепропетровск һәм Силәбе госпиталендә дауалана.
Демобилизациянан һуң Ишембай ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. Башта токарь, аҙаҡ — машиналар төҙөү заводында техник контоль бүлегендә контолер булып эшләй. 1962 йылда — инвалидлыҡ буйынса пенсияла. Хаҡлы ялда булып, 1977 йылдан 1988 йылға тиклем Ишембай уҡсылар тирында инструктор булып эшләй.
2004 йылдың 14 февралендә вафат була, Ишембай ҡалаһында ерләнгән.

# Рябов Андрей Фёдорович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 22 февралендәге указы менән командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм шул уҡ ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн ҡыҙылармеец Рябов Андрей Федоровичҡа Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 6798) тапшырылып, «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены миҙалдар менән (1985) бүләкләнә.
А. Ф. Рябовтың бүләкләү ҡағыҙынан:
   1943 йылдың 28 сентябрендә Днепр йылғаһының уң яғында һөжүм ваҡытында дошмандың пулемёт нөктәһе беҙҙең һөжүм итеүсе пехотаға ҡамасау итә, Рябов, оҫта йәшеренеп, дошманың алғы һыҙығына үтеп инә һәм пулемёттан атҡан немец һалдаттарының окобына гранаталар ташлай, 10-ға яҡын гитлерсыны юҡ итә, пулемёттары менән өсәүһен әсирлеккә ала.
   Дошман үҙенең көслө ҡаршы һөжүмендә танктарына тотона, беҙҙең пехота ҡыҫымға алына. Беҙҙең пехота өсөн ошондай киҫкен ваҡытта, Рябов, батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәтеп, дошмандың танкын яҡын аралыҡҡа ебәрә һәм ПТР уты менән бер танкты һәм бер бронемашинаны яндыра, шул уҡ ваҡытта 10-ға яҡын немец һалдатын һәм офицерын юҡ итә. Ҡараңғылыҡтан файҙаланып, һуғыш яланынан өс яралы яугирҙе сығара һәм уларға ярҙам күрһәтә.
   Иптәш Рябовтың иҫәбендә 20 юҡ ителгән немец һалдаты. Өс немецты әсирлеккә ала.
# Ғиззатуллин Ғәйфулла Ғөбәйҙулла улы

Ғиззатуллин Ғәйфулла Ғөбәйҙулла улы (1922 йыл Бөрйән районы Иҫке Монасип ауылы — 1977 йыл, Иҫке Монасип ауылы) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, гвардия ҡыҙылармеецы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

# Ғиззатуллин Ғәйфулла Ғөбәйҙулла улы
## Биографияһы

Ғиззатуллин Ғәйфулла Ғөбәйҙулла улы 1922 йылда Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Иҫке Монасип ауылында тыуа. 1941 йылдың декабрендә Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы сафында хәрби юл үтә.

# Ғиззатуллин Ғәйфулла Ғөбәйҙулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

Ғиззатуллин Ғәйфулла Ғөбәйҙулла улы «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» (1945), «Батырлыҡ өсөн» (1945) миҙалдары, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945) менән бүләкләнгән.
# Рәсәй Федерацияһы субъекттарының халыҡ һаны

Халыҡ һаны буйынса Рәсәй төбәктәре (1.01.2013)
# Полдневая (Бабица ҡушылдығы)

Полдневая — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бабица йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Полдневая (Бабица ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035621
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103562
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сулавеси

Сулаве́си (индон. Sulawesi — бәлки sula (утрау) һәм besi (тимер) һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән; традицион европа атамаһы — Целебес, порт. Celebes) — Индонезиялағы ҙур утрау, Ҙур Зонд утрауҙарына ҡарай. Майҙаны 174 600 км², ҙурлығы буйынса донъяла 11-се урынды биләй. Макасар боғаҙы, Сулавеси (Целебес) һәм Банда диңгеҙҙәре менән уратып алынған.

# Сулавеси
## География

Ғәҙәти булмаған формаға эйә: дүрт аныҡ билдәләнеп торған ярымутрауҙарҙан тора, уларҙы тоташтырған үҙәк өлөшө таулы, шунлыҡтан ярымутрауҙар халҡы традицион рәүештә бер-береһе менән башлыса диңгеҙ аша бәйләнеш тота.

# Сулавеси
## Флора һәм фауна

Утрау фаунаһы бик бай, бер нисә эндемиктар, шул иҫәптән юҡҡа сығыу янауында тороусы аноа буйволы һәм бабирус сусҡаһы бар.

# Сулавеси
## Тарих

Европалыларға 1512 йылдан билдәле (португалдар тарафынан асылған).

# Сулавеси
## Халҡы

Халҡы 16 475 600 кеше (2007), башлыса бугистар һәм макасарҙар йәшәй. Шулай уҡ башҡа милләт вәкилдәре бар: тораджи, горонтало, болаанг-монгондоу, минахастар, мори һ.б. Сулавеси телдәрендә һөйләшләр.
80 % мосолмандар, 18 % христиандар. Иң ҙур ҡала — Макасар (Уджунгпанданг).

# Сулавеси
## Административ бүленеше

Административ яҡтан алты провинцияға бүленә:
* Горонтало
* Көнбайыш Сулавеси
* Төньяҡ Сулавеси
* Үҙәк Сулавеси
* Көньяҡ Сулавеси
* Көньяҡ-Көнсығыш Сулавеси

# Сулавеси
## Вулкандар

Утрауҙа Амбанг вулканы урынлашҡан.