yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хутюм

Хутюм — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Хутюм
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028817
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302881
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кода (Оло Илеша ҡушылдығы)

Кода (Кесе Кода) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Илеша йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Кода (Оло Илеша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035275
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003527
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Һул Пангода

Һул Пангода — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АОАО биләмәләрендә аға. Йылға Пангода йылғаһының һул ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Һул Пангода
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300050019
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305001
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Захар-Я

Захар-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Налима-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Захар-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026585
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302658
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Айка-Еган

айка-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1488/4/59/141/79 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 183 км.

# Айка-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044796
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204479
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Летца

Летца (нем. Leetza) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 367 кеше йәшәй. Майҙаны — 21,86 км². Диңгеҙ кимәленән 75 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6895 һәм автомобиль коды — WB.
# Михаил Круг һәйкәле

Михаил Круг һәйкәле — Тверь ҡалаһында тыуған рус шансонын башҡарыусы Михаил Круг (1962—2002) хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәл.
Композиция — шансонье эскәмйәлә яғаһы асылған күлдәктә гитараһына таянып ултыра, янында эшләпәһе ята; уның уң яғында буш урын — уның менән йәнәш ултырырға мөмкин, әгәр теләк булһа, фотоға ла төшөргә мөмкин. Ҡултамғаһы юҡ.
Бронза һәйкәлдең дөйөм ауырлығы (гитара менән бергә) — 250 килограмм.
Һәйкәл Трехсвятский урамынан алыҫ булмаған Радищев урамында урынлашҡан.

# Михаил Круг һәйкәле
## Тарих

Михаил Круг үлгәндән һуң уның дустары һәм якындары йырсы-шағирға һәйкәл ҡуйыр өсөн фонд барлыҡҡа килтерә, фондты йырсының өлкән апаһы Ольга Медведева етәкләй. 2003 йылдың 19 декабрендә һәйкәлгә нигеҙ ташы һалына. Тверь ҡалаһы ижади интеллигенцияһының күпселек өлөшө һәйкәл ҡуйыуға ҡаршы сыға. Һәйкәл проектың музыканттың һуңғы альбомын сығарыусы продюсер Вадим Цыганов эшләй, һәйкәлдең скульпторы булып Мәскәүҙән Андрей Смирнов тора. Һәйкәл ҡала үҙәгендәге Радищев бульварында, 21-се һанлы йорт эргәһендә 2007 йылдың 24 июнендә (ҡала көнө ваҡытында) асыла.
Һәйкәл ике тапҡыр вандализм акттарына дусар була. 2007 йылдың ноябрь айында һәйкәлдең 50 килограмлы гитараһын ҡырҡып алып, уны һәйкәлдән алыҫ түгел урында ташлап китәләр; артабан ул кире урынына йәбештерелеп ҡуйылған. Һәйкәл 2008 йылдың ғинуарында билдәһеҙ вандалдар тарафынан төрлө төҫкә буялған.
# Урыссу

Урыссу — Татарстан Республикаһындағы ҡала тибындағы ҡасаба, Ютазы районы үҙәге.

# Урыссу
## Билдәле шәхестәре

* Ғәниев Булат Тәлғәт улы (28.05.1949, ғалим-тел белгесе. 1980 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, 2004 йылдан — сит телдәр кафедраһы мөдире. Филология фәндәре докторы (2004). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2005), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиналь белем биреү хеҙмәткәре (2009).
* Саҙретдинов Марсель Әмирйән улы (13.04.1964), ғалим-анестезиолог-реаниматолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2007). 2008 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университетының курс һәм кафедра мөдире.
# Ҡоро Нерута

Сухая Нерута (Песчанка) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Болванская мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Ҡоро Нерута
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000085019
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008501
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Абицер

Абицер — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иҫәт йылғаһының уң ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Абицер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Тинес йылғаһы менән ҡушылған урынған тамағына тиклем, Мейәс йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501112111200004085
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200408
* Бассейн коды — 14.01.05.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Дюнвальд

Дюнвальд (нем. Dunwald) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2352 кеше йәшәй. Майҙаны — 28,85 км². Диңгеҙ кимәленән 449 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99976 99713 (Zaunroden) һәм автомобиль коды — UH.
# Дәжжәл

Дәжжәл (рус. Даджаль, Даджаль, Даджал, Даджал; ғәр. الدجّال‎ — алдаҡсы‎ — алдаҡсы) — Ислам йолаһында: ялған мессия, христианлыҡтағы Антихристҡа (Мәсихкә) оҡшаш. Ул заман ахыры яҡынлашып килеү билдәләренең береһе булып тора. Уны шулай уҡ әл-Мәсих әл-Ҡаззаб һәм әл-Мәсих әд-Дәжжәл («ялған мессия») тип тә атайҙар.

# Дәжжәл
## Тарихы

Ҡөрьәндә Дәжжәл телгә алынмай, әммә Мөхәммәт пәйғәмбәр хәҙистәрендә, «заман ахыры» тураһында хикәйәттәрҙә лә (фитан мәләһим) йыш ҡына телгә алына. Дәжжәл Иблис менән бәйле һәм Яуап көнө алдынан кешеләрҙе һуңғы аҙҙырыусы була. Ул үҙен ысын мессия — Ғайса йәки Мәхди итеп күрһәтәсәк. Миғраж ваҡытында Ғайса пәйғәмбәрҙе Дәжжәл менән бутамаҫ өсөн бик ентекле ҡарарға тырыша.

# Дәжжәл
## Тарихы
### Дәжжәлдең ҡиәфәте

Дәжжәл һыңар күҙле, ҡыҙыл тәнле, яҫы кәүҙәле һәм бөҙрә сәсле була. Маңлайында йә кәф хәрефе, йәки тотош кафыр («ышанмаусы») һүҙе була.

# Дәжжәл
## Тарихы
### Дәжжәлдең килеүе

Дәжжәл көнсығыштан донъя бөтөүе алдынан ғәйәт ҙур ишәккә ултырып килеп сығасаҡ. Ул Мәккә менән Мәҙинәнән башҡа бөтә донъяны буйһондора ала, уның артынан бөтә кафырҙар менән монафиҡтар эйәрәсәк. Ул илаһилыҡҡа дәғүә итәсәк, ысынында иһә ялған мөғжизәләр тыуҙырырға һәләтле буласаҡ. Мөхәммәт пәйғәмбәр Дәжжәл тураһындағы хәҙистәрҙең береһендә «уның һыуы һәм уты буласаҡ. Әммә уның уты — тәмле һыу. Ә һыуы ысынында иһә ҡайнап ятҡан ут. Кем һеҙҙән был ваҡиғалар осорона тап килһә, утты һайлаһын. Сөнки был тәмле һәм һалҡын һыу буласаҡ». Ул хатта үлектәрҙе терелтә һәм бик ҙур тиҙлек менән йөрөй ала. Ошо ялған иллюзияларҙы шайтандар булдырасаҡ.
Уның батшалығы 40 көн дауам итәсәк. Мосолмандар Дәжжәлгә һәм уның ғәскәрҙәренә ҡаршы көрәшәсәк (Йәж). Ахыр сиктә күктән төшкән Ғайса пәйғәмбәр и Мәхди еңеп сығасаҡ һәм уны үлтерәсәк.

# Дәжжәл
## Тарихы
### Этимологияһы

Дәжжәл тураһындағы мосолман күҙаллауы иртә христиан образына барып тоташа. Исламға тиклемге Ғәрәбстанда Дәжжәл термины «ялған пәйғәмбәр» йәки «ялған шаһит» төшөнсәләрен аңлата. Мөхәммәт пәйғәмбәр заманында Мәҙинәнән килгән йәһүди күрәҙә Ибн Сайядты, һуңыраҡ күрәҙә Шиккуны шулай тип атайҙар. Һуңынан, моғайын, христиан эсхатологияһы йоғонтоһо менән Дәжжәл образы ислам эсхатологик хикәйәттәрендә төп урындарҙың береһен биләй.
# Кесе Маралиха

Кесе Маралиха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/3550/318/78 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Кесе Маралиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009730
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100973
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мечкор

Мечкор — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лопва йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Мечкор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100008045
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100804
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сагас-Кы (Пякаль-Кы ҡушылдығы)

Сагас-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пякаль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 72 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Сагас-Кы (Пякаль-Кы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068513
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306851
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Фридриксбрун

Фридриксбрун (нем. Friedrichsbrunn) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1038 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,34 км². Диңгеҙ кимәленән 533 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6507 һәм автомобиль коды — HZ.
# Сэрви-Се

Сэрви-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ляккато-Се йылғаһының һул ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Сэрви-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045642
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304564
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вәисов Нәҡиб Миҙхәт улы

Вәисов Нәҡиб Миҙхәт улы (26 март 1949 йыл — апрель 2012 йыл) — инженер-механик, юғары мәктәп уҡытыусыһы, ғалим. Техник фәндәр кандидаты (1977), доцент.

# Вәисов Нәҡиб Миҙхәт улы
## Биографияһы

1949 йылдың 26 мартында БАССР-ҙың Мәсетле районы Оло Аҡа ауылында тыуған (хәҙер Башҡортостан Республикаһы).
1973 йылда Өфө авиация институтын тамамлаған.
1973—1977 йылдарҙа Мәскәү автомехника институтда аспирантурала уҡый һәм бер үк ваҡытта фәнни-педагогик стажировка үтә.
1977 йылдан Өфө авиация университетында кесе ғилми хеҙмәткәр, ассистент, фәнни эштәр буйынса декан урынбаҫары, өлкән уҡытыусы, студент фәне бүлеге етәксеһе.
1982—1986 йылдарҙа административ-хужалыҡ эштәре буйынса проректор.
1989 йылдан доцент, ғилми-тикшеренеү лабораторияһы бүлек мөдире, бер үк ваҡытта 1989—1991 йылдарҙа «Тантал» студент конструктор-технология бюроһы баш конструктор-директор урынбаҫары; 1991 йылдан «Башресурсы» акционер ойошмаһының коммерция директоры, генераль директоры урынбаҫары, «Башресурсы» АО-ның «Ока» етештереү-коммерция фирмаһы директоры.
1996 йылдан алып уҡытыу-методика үҙәге директоры.
1999 йылдан Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының (Өфө) финанс-хужалыҡ эштәре буйынса проректоры.
2012 йылдың апрелендә Өфөлә вафат була.

# Вәисов Нәҡиб Миҙхәт улы
## Маҡтаулы исемдәре

Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2009).
# Пуговка

Пуговка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының һул ярына тамағынан 1551 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пуговка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100000542
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100054
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# «Отрада» паркы

«Отрада» — Мәскәү ҡалаһы паркы. Мәскәүҙең Төньяҡ Көнсығыш администрати́в о́кругында Лихоборка йылғаһы үҙәне территорияһында Отрадное районында Алтуфьев шоссеһы эргәһендә урынлашҡан (тар һыҙат булып Владыкинский метро күперенә тиклем һуҙылған). Иң яҡын метро станциялары — «Отрадное», «Владыкино». Парктан төньяҡта торлаҡ йорттар урынлашҡан, көньяғында — «Владыкино» сәнәғәт зонаһы.
Майҙаны — яҡынса 1,2 га.

# «Отрада» паркы
## Исеме

Парк урынлашҡан территорияһы районы исеме буйынса аталған.

# «Отрада» паркы
## Тарихы

2005—2006 йылдарҙа парк Лихоборка ярында ойошторола. Йылға үҙәненең ҙур булмаған участкаһы таҙартыла, таҡта һәм таштар-окатыштар түшәлгән юлдар яһала, ял итеү өсөн ағас конструкциялар менән биҙәлгән бер нисә майҙансыҡ йыһазландырыла, йылға аша йәйәүлеләр өсөн күпер һалына. Шунда уҡ скейт-парк урынлашҡан.

# «Отрада» паркы
## Иҫтәлекле урындары

Паркта, Лихоборка йылғаһының ике ярында, Рәсәй традицион диндәренең рухи-ағартыу комплексы ҡаралтылары урынлашҡан. Һыуы эсеүгә яраҡһыҙ шишмә бар. Күп өйрәктәр йөҙөп йөрөй. Алтуфьев шоссеһынан паркка ингән ерҙә Лихоборка ҡапҡаһы төҙөлгән. Ярында беседкалар бар, мангалдар менән йыһазландырылған ял итеү урындары ойошторолған. Йылға аша бер нисә ағас күпер һалынған. Уңайлы булһын өсөн йылға үҙәненә төшә торған баҫҡыс бар. Юлдарға таш түшәлгән һәм фонарь менән яҡтыртыла.
# Һул Поделга

Һул Поделга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Поделга йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 79 км.

# Һул Поделга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033919
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203391
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сенная (Әртә ҡушылдығы)

Сенная — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Әртә йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Сенная (Әртә ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020926
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102092
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оженарка

Оженарка (Илюксар, Ворскер) — Рәсәй йылғаһы. Сыуашстан биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Цивиль йылғаһының һул ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Оженарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цивиль йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга ҡушылдыҡтары Ҡуйылыһыу аралығында, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400412112100000407
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100040
* Бассейн коды — 08.01.04.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Легчим

Легчим — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Зырянка йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Легчим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006963
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100696
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тарынг-Ега

Тарынг-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Салым йылғаһының һул ярына тамағынан 113 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Тарынг-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050291
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205029
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лейпциг

Лейпциг (нем. Leipzig) — Германиялағы, Ирекле дәүләт Саксония ерендәге ҡала. 2011 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 531 809 кеше йәшәй. Майҙаны — 297,6 км². Диңгеҙ кимәленән 113 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы һәм автомобиль коды L.
* 1813 йылда «Халыҡтар алышы» яуында ҡатнашҡан башҡорт яугирҙәренә ҡуйылған һәйкәл. Лепциг, Германия
# Өрөк (емеш)

Өрөк рус. Абрикос (фрукт) — өрөк (абрикос) ағасы емеше, ғәҙәттә, уны ябай өрөктән (лат. Prunus armeniaca Lin. Lam vulgaris Armeniaca.) алалар, шулай уҡ маньчжур абрикосы (Prunus mandshurica), япон абрикосы (Prunus mume), себер абрикосы (Prunus sibirica), бриансон абрикосы (Prunus brigantina), ҡайһы бер гибрид төрҙәрҙең емештәрен дә өрөк тип атайҙар

# Өрөк (емеш)
## Тышҡы күренеше

Өрөккә төҫтө уның матдәләрендәге каротиноидтар бирә.

# Өрөк (емеш)
## Аҙыҡ ҡиммәте

Емеше составында шәкәр, витаминдар, органик кислоталар (лимон һәм алма), каротин, минералдар бар. Кеше өсөн калий, каротин, С витамины сығанағы булып тора, хәйер, С витамины бик күп түгел: 1 мг-да — 10 мг. Тимер ҙә әҙерәк 100 г-ға — 0,4 г мг, был оло кешенең тәүлек ихтыяжының 3-4 % тәшкил итә
Өрөктә калория әҙ (100 г-ға 48 ккал), шуға күрә диетик аҙыҡ булараҡ яҡшы.
Өрөктән ҡайнатма, джем, һут, компот, марципан һәм цукат, шулай уҡ ликёр һәм шараптар эшләйҙәр. Шулай уҡ бәлеш һәм билмәндәргә эслек сифатында ҡулланалар.
Бынан тыш, өрөк киптергән ваҡытта файҙалы сифаттарын һаҡлап ҡала. Һөйәкһеҙ киптерелгән өрөктәр күрәгә тип атала, төшө эсенән емен сығарып кире өрөк эсенә тығып ҡуйылғаны — аштак-паштактип атала.
Өрөктөң төшө асыҡ-көрән, еме ҡырҡыуыраҡ. Уны ашайҙар, шулай уҡ марципан эшләйҙәр. Ҡайһы саҡ әсе миндаль урынына ҡулланалар.