yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Покрашенко Анна Тихоновна

Покрашенко Анна Тихоновна (7 сентябрь 1928 йыл — 4 декабрь 1998 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Воронеж өлкәһенең Кантемировка районы «Писаревский» совхозы сусҡа ҡараусыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Покрашенко Анна Тихоновна
## Биографияһы

Анна Тихоновна Покрашенко 1928 йылдың 7 сентябрендә хәҙерге Воронеж өлкәһенең Кантемировка районы Писаревка ауылында тыуған.
1944 йылда урындағы «Писаревский» совхозы сусҡа фермаһында эшләй башлай. 1959 йылдан алып 1965 йылға тиклем ете йыллыҡ план йомғаҡтары буйынса ит етештереү һәм әҙерләүҙе арттырыу буйынса юғары производство күрһәткестәренә өлгәшә. Был уңыштары өсөн Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләүгә тәҡдим ителә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 8 апрелендәге Указы менән, ауыл хужалығы производствоһын үҫтереүҙә юғары һөҙөмтәгә һәм малсылыҡта рекордлы күрһәткестәргә өлгәшкәне өсөн, Анна Тихоновна Покрашенкоға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә
Артабан совхозда эшләүен дауам итә. 1983 йылда хаҡлы ялға сыға.
Тыуған ауылы Писаревкала йәшәй. 1998 йылдың 4 декабрендә вафат була.

# Покрашенко Анна Тихоновна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971)
* Ленин ордены (1971)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1966)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы (1971)
* башҡа миҙалдар.
# Фәйезов Ғәли Биктимер улы

Фәйезов Ғәли Биктимер улы (20 июль 1948 йыл) — ғалим-философ, дәүләт хеҙмәткәре һәм йәмәғәт эшмәкәре. Философия фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының 1-се класлы баш дәүләт кәңәшсеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

# Фәйезов Ғәли Биктимер улы
## Биографияһы

Ғәли Биктимер улы Фәйезов 1948 йылдың 20 июлендә Башҡорт АССР-ының Ҡыйғы районы Йүкәлекүл ауылында тыуған.
1967—1969 йылдарҙа тыуған ауылындағы һигеҙ йыллыҡ мәктәптә уҡытыусы булып эшләй.
1969—1971 йылдарҙа Совет Армияһында хәрби хеҙмәттә була һәм запасҡа ҡайтарылғандан һуң Силәбе дәүләт педагогия институтына уҡырға инә.
1976—1990 йылдарҙа комсомол һәм партия эшендә.
1990—1993 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Рәсәй идара итеү академияһы аспиранты.
1993—1994 йылдарҙа Башҡортостан энциклопедияһы баш редакцияһының бүлек мөдире.
1994—1996 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинеты Эштәр Идаралығы социаль-гуманитар бүлегенең мөдир урынбаҫары.
1997—2000 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика идаралығында социаль-мәҙәни үҫеш бүлеге мөдире.
2000 йылда — Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең Баш мәғлүмәт-аналитика идаралығы етәксеһе урынбаҫары — Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең социаль сәйәсәт бүлеге мөдире.
2001 йылда — Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең Социаль-иҡтисад сәйәсәте идаралығы етәксеһе урынбаҫары — Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең социаль сәйәсәт бүлеге мөдире.

# Фәйезов Ғәли Биктимер улы
## Китаптары

* Государственно-исламские отношения в Поволжье и Приуралье . Уфим. науч. центр Рос. АН, Отд-ние гуманит. наук АН Респ. Башкортостан, Ин-т истории, яз. и лит. — Уфа : УНЦ РАН, 1995. — 111, с.; 21 см.

# Фәйезов Ғәли Биктимер улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре
# Эремсек

Эремсек — әсегән һөттән әҙерләнгән һөт ризығы. Эремсекте әҙерләү өсөн һөт ҡайнап етер алдынан бер аҙ ҡатыҡ өҫтәйҙәр. Ҡайнаған ваҡытта һөт эреп эремсеккә әйләнә. Эрегән һөт һыуынғас, һөҙгөс аша һыуҙан айыралар. Бер литр һөттән 250 грамм самаһы эремсек сыға.
Эремсекте яңы һөттән генә түгел, әсегән һөттән дә, иҫкергән ҡатыҡтан да яһарға була. Был саҡта эретәһе аҙыҡҡты ҡайнатырға ҡуйып эрегәнен көтәләр.
* Был аш йә эсемлектәр тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Казённая (Неня ҡушылдығы)

Казённая — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Неня йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Казённая (Неня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100001240
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100124
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Астрид Иваск

Астрид Иваск (Astrid Ivask; 1926 йылдың 7 авгусы — 2015 йылдың 24 марты) латыш-америка шағирәһе.

# Астрид Иваск
## Биографияһы

Астрид Һелена Хартманя Рига ҡалаһында тыуған. Латвия армияһы генералы Мартинш Һартманис менән Ирма Мария Һартманеның ҡыҙы. Ағаһы ғалим-программасы Юрис Һартманис. Латвиялағы 1940 йылғы совет оккупацияһы һуң, генерал Һартманис төрмәгә ябыла. 1941 йылда уны язалайҙар, әммә 1991 йылда СССР тарҡалғанға тиклем ғаиләһе уның яҙмышы тураһында белмәй.
Иваск, уның әсәһе һәм ағаһы 1944 йылда Латвиянан Германиялағы ирекһеҙләп үҙ иленән алып кителгән кешеләр лагерына күсерелә. Иваск Марбург Университетында телдәр өйрәнә. Һуңыраҡ: «Ландағы Марбургта европа интеллектуаль тормошо беҙгә асыҡ булды. Өс йыл дауамында университетта мин, ҡайһыһы тере, ҡайһыһы күптән үле өс сит ил теле өйрәндем, һәм мин үҙемде фин-уғыр мәҙәниәте тикшеренеүҙәренә бағышланым.».
1949 йылда магистр дәрәжәһен тамамлай. Шул уҡ йылда эстон шағиры, әҙәбиәт һәм сәнғәт тарихы өлкәһендә фәлсәфә докторы дәрәжәһенә эйә булған Ивар Иваскка кейәүгә сыға. Ғаиләһе АҠШ-ҡа күсеп килә, унда Ивар Иваск Миннесота штатындағы Изге Олаф коллежы факультатив советы ағзаһы сифатында эшкә яллана.
1967 йылда ғаилә Норманға, Оклахома штатына күсеп килә. Ивар Иваск Оклахома Университетында хәҙерге заман телдәре һәм әҙәбиәт профессоры булып эшләй. Астрид урыҫ, немец һәм француз телдәре уҡытыусыһы булып эшләй. Ивар Иваск университеттың «Бөгөнгө донъя әҙәбиәте» әҙәби журналы редакторы. Ирле-ҡатынлы күп авторҙар һәм әҙәби тәнҡитселәрҙе өйҙәрендә ҡабул итә һәм уҡыуҙарҙа, әҙәби сараларҙа ҡатнаша.
1991 йылда ғаилә Ирландияның Корк округына күсеп килә. Ләкин Ивар Иваск 1992 йылда вафат булды. Астрид Иваск Ригаға 2001 йылда әйләнеп ҡайта.

# Астрид Иваск
## Ижады

Ивасктың беренсе шиғри йыйынтығы Ezera Kristibas («Күлдә һыуға сумдырылыу», 1966 йыл.). Ziemas Tiesa («Ҡышҡы хөкөм», 1968), Solis-Силос («Урманда аҙым», 1973), Līču Loki («Бөгөлгән бухта», 1981), Gaisma Levainoja («Яралы яҡтылыҡ», 1982). Уның күпселек хеҙмәттәре латыш телендә яҙыла, әммә Oklahoma Poems йыйынтығы (1990) инглиз телендә яҙыла. Шиғырҙары Wordings йыйынтығында баҫыла (1987).
Уның башҡа хеҙмәттәре, балалар шиғырҙары һәм хикәйәләре, Parsteigumi un atklajumi («Сюрприздар һәм асыштар», 1984) баҫыла, шулай уҡ Ивар Иваск иллюстрациялары менән шиғри сәйәхәттәр китаптары, Licu loki: Ainas un ainavas («Изогнутая бухта: взгляды и пейзажи», 1981).

# Астрид Иваск
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

Ziemas Tiesa өсөн «Зинаида Лазда» наградаһына һәм латыш әҙәбиәте буйынса Мәҙәни фонды Solis-Силос наградаһына лайыҡ була. Прозаһы өсөн «Янис Янсудрабинс» наградаһы тапшырыла. Parsteigumi un atklajumi әҫәре «Goppers» ота. «Янис Яунсудрабинс» проза йыйынтығы өсөн Licu loki бүләге бирелә. Мәҙәниәткә һәм әҙәбиәткә өлөшө өсөн Латвияның Өс Йондоҙ Ордены, Эстонияның Аҡ йондоҙ ордены һәм Латвия яҙыусылар союзының йыл һайын бирелә торған наградаһына лайыҡ була.
# Ямышевка

Ямышевка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чарыш йылғаһының уң ярына тамағынан 103 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Ямышевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100010187
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115101018
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Кша

Оло Кша — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының һул ярына тамағынан 440 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Оло Кша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036753
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003675
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Эмма Виклунд

Эмма Виклунд (швед. Emma Wiklund), тыуғандағы исеме — Эмма Шеберг (швед. Emma Sjöberg); 13 сентябрь 1968 йыл, Стокгольм, Швеция) — швед фотомоделе һәм киноактёры. «Такси» фильмы һәм уның дауамында уйнаған төп роль полиция комиссары Петра аша киң билдәлелек яулай.

# Эмма Виклунд
## Биографияһы

1968 йылдың 13 сентябрендә Швецияла Стокгольм ҡалаһында тыуған. Атаһы — швед, әсәһе — Конго кешеһе. Эмма — фотомодель, косметика етештергән төрлө фирмаларҙың рекламаһында төшкән.
Актёрлыҡ карьераһы 1995 йылда башлана. Актёр булараҡ киң билдәлелекте уға «Такси» фильмдарында (1998—2007) башҡарған ҡатын-ҡыҙ-полицейский Петра роле килтерә. Беренсе фильмдың рус версияһында уны Ирина Маликова, ҡалған өс фильмдә — Тарасова Марина тауышландыра.
Швеция телевидениеһында үҙ тапшырыуы бар.
2003 йылда Ганс Виклундҡа кейәүгә сыға, уларҙың ике балаһы бар: ҡыҙы Тира һәм улы Элис. 2016 йылдың башында улар айырылыша.
# Үрге Кельчема

Үрге Кельчема — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кельчема йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Үрге Кельчема
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000048753
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004875
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Авар теле

Авар теле (уҙатамаһы: авар мацӀ) — Авар-анд-цез төркөмөнә ингән аварҙарҙың теле.

# Авар теле
## Телде белеүселәр һаны һәм уларҙың йәшәү урындары

Авар телендә дөйөм һөйләшеүселәр һаны — 800 000 кеше. Улар Рәсәйҙәге Дағстан Республикаһында, шулай уҡ Әзербайжан төньяғында, Грузия төньяҡ-көнсығышта һәм Төркиәлә йәшәй.
Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
Википедияла
ауар телендә бүлек бар
# Ән-Нәхл сүрәһе

Ән-Нәхл сүрәһе (ғәр. النحل‎, Бал ҡорто ) — Ҡөрьән Кәримдең 16 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 128 аяттан тора.
# Черёмушка (Молома ҡушылдығы)

Черёмушка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының уң ярына тамағынан 121 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Черёмушка (Молома ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035799
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103579
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Салауат ауыл советы (Салауат районы)

Салауат ауыл советы — Башҡортостандың Салауат районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — ауыл Малаяҙ.

# Салауат ауыл советы (Салауат районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһында законы»на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
1978 йылдан һуң элекке Иҫке Ҡаратаулы ауыл советына ингән биләмәләр ике: Салауат ауыл советы менән Малаяҙ ауыл советы биләмәләренә бүленгән. Салауат ауыл советы составына район үҙәге Малаяҙ, Ҡалмаҡтар һәм Ҡыҙырбаҡ ауылдары, ә Малаяҙ ауыл советы биләмәләренә Татар Малаяҙы, Гусевка, Покровка, Бычковка, Черепан ауылдары ҡарай.

# Салауат ауыл советы (Салауат районы)
## Иҫтәлекле урындары

* Салауат Юлаев музейы — Салауат Юлаев, башҡорт халҡының милли геройы музейы Малаяҙ ауылында 1991 йылдың 15 июнендә асылған. Композицияһы нигеҙенә башҡорт тирмәһе моделе һалынған. Музей экспозицияһы шағир-импровизатор Салауат Юлаев яҙмышы тураһында һөйләй. Башҡорт тирмәһенең йорт-ҡаралдылары, кейем, эш ҡоралдары, көнкүреш әйберҙәре тәҡдим ителгән; Риүәйәттә һөйләнелгән Салауаттың эйәре һәм ҡылысы айырып ҡуйылған.
# Электра

Электра (һ. б.-греч. Ἠλέκτρα) — боронғо грек мифологияһында Агамемнон һәм Клитемнестра ҡыҙы.

# Электра
## Софокл буйынса

Эгист Агамемнонды үлтергәндә Клитемнестра сабый Оресты ла һәләк итергә уйлай, ләкин Электра ҡустыһын ҡотҡарып ҡала һәм уны олатаһына тапшыра. Олатаһы малайҙы Крис (Фокидала) батшаһы Строфийға алып китә, Орест шунда Строфий улы Пилад менән бергә тәрбиәләнә. Электра атаһы йортонда ҡала, уға бик ауырға тура килә, үлтерелгән атаһын онота алмай һәр ваҡыт күҙ йәштәрен түгә, шуның менән енәйәт ҡылған ғаиләгә тыныс йәшәргә бирмәй. Клитемнестра Электраны Оресты ҡотҡарып алып ҡалғаны өсөн ғәфү итә алмай, сөнки Орестың атаһы өсөн үс аласағы көн кеүек асыҡ. Агамемнон үлтерелеүенә 8-се йыл киткәс, Микеныға Орест ҡайта. Дельфа аллаһы Аполлон уға атаһы өсөн үс алырға ҡушҡан. Көслө ихтыярлы Электра йомшаҡ холоҡло Оресты алла ҡушҡанды үтәргә этәрә. Орест тәүҙә Клитемнестраны, һуңынан Эгисты үлтерә.

# Электра
## Еврипид буйынса

Электра бала сағында Кастор менән йәрәшелгән була. Еврипид буйынса, Эгисф Агамемнонды үлтергәндән һуң Электраны ябай кешегә кейәүгә бирә. Был никахтан тыуған балалар батша ҡанынан булмағас, тәхеткә ултырырға дәғүә итә алмаясаҡтар; ләкин Электраның ире уны ҡыҙ көйө ҡалдыра. Атаһының үлтерелеүенә 8-се йыл киткәс, Микеныға Орест ҡайта һәм Электраның өйөнә килә. Апаһы менән нисек үс алыуҙарын һөйләшеп, Орест тәүҙә Эгисфты ҡорбан килтергән ваҡытында үлтерә. Оҙаҡ икеләнеүҙәрҙән һуң, үҙ әсәһен дә юҡ итә. Электра әсәһен алдап, үҙ йортона алып килгән була.

# Электра
## Артабанғы тормошо

Электра Пиладҡа кейәүгә сыға. Тарихсы Гелланик хәбәр итеүенсә, ул Пиладҡа 2 ул: Медонт һәм Строфийҙы тыуҙыра. Электраның ҡәбере Микенала.
Электра хөрмәтенә 1873 йылда табылған астероид (130) Электраға уның исеме бирелә.

# Электра
## Сәнғәттә

* Орестея (458 до н. э.), трилогия Эсхила
* Электра (ранее 409 до н. э.), трагедия Софокла
* Электра (после 413 до н. э.), трагедия Еврипида
* Электра (1558), драма Петера Борнемисы (венг.)
* Орест в Аргосе (1685), опера Джакомо Антонио Перти
* Электра (1708), трагедия Проспера Жолио де Кребийона (Кребийон Старший)
* Электра (1782), опера Андре Гретри
* Электра (1787), опера Фридриха Хеффнера (нем.)
* Электра (1901), драма Бенито Перес Гальдоса
* Электра (1904), драма Гуго фон Гофмансталя
* Электра (1909), опера Рихарда Штрауса, по либретто Гофмансталя
* Траур — участь Электры (1931, фильм 1947), трилогия Юджина О’Нила
* Электра (1937), драма Жана Жироду
* Мухи (1943), драма Жана-Поля Сартра
* Электра (1944), трагедия Герхарта Гауптмана
* Электра, или Маски сброшены, драма Маргерит Юрсенар
* Электра (1962), фильм Михалиса Какоянниса (в заглавной роли Ирен Папас)
* Электра (1962), опера Микиса Теодоракиса
* Траур — участь Электры (1967), опера Марвина Дэйвида Леви (англ.) по драме О’Нила
* Любовь моя, Электра (1974), фильм Миклоша Янчо (в заглавной роли Мари Тёрёчик)
* Электра (опубл. 1995), драма Данило Киша
* Электричество (2005), пьеса американского драматурга Луиса Альфаро (англ.), модернизирующая сюжет
* Опозоренная Электра (2005), пьеса чилийского драматурга Бенхамина Галемири
# Салғыр

Салғыр (укр. Салгир, ҡырымтат. Salğır, Салгъыр) — Ҡырымдың иң оҙон йылғаһы, шулай ҙа иң мул һыулыһы түгел. Йылғаның оҙонлоғо — 232 км. Һыу йыйыу бассейнының майҙаны — 3750 км² (икенсе мәғлүмәттәр буйынса 4010 км² тиклем). Йылғаның урта ағымында һыу сығымы 2 м³/с тирәһе. Хужалыҡ яғынан әһәмиәте ҙур.

# Салғыр
## Ҡушылдыҡтары

Уң яҡтан иң ҙур ҡушылыдығы — Бөйөк Ҡараһыу. Ҡалған ҡушылдыҡтары: Йома, Кесе Салғыр, Биш тирәк, Зуя, Боролса, Кесе Ҡараһыу, Славянка, Ҡорма.
# Родиния

Роди́ния («Родина» йәки «родить» һүҙенән) — фаразланыуынса, протерозой — докембрий эонаһында бар булған гипотетик суперконтинент.
Яҡынса 1,1 миллиард йыл элек барлыҡҡа килгән һәм 750 миллион йыл элек тарҡалған. Ул ваҡытта Ер бер гигант ҡоро ерҙән һәм Мировия тип аталған бер гигант океандан торған. Родиния йыш ҡына билдәле иң боронғо суперконтинент тип иҫәпләнә, әммә уның позицияһы һәм һыҙаттары һаман да бәхәс предметы булып тора. Геофизиктар фаразлауынса, Родинияға тиклем башҡа суперконтиненттар ҙа булған: Кенорленд максималь йәше ≈2,75 млрд йыл элек, Нуна (Колумбия, Хадсонленд) —максималь йәше ≈1,8 млрд йыл элек. Родиния Прото-Лавразияға (төньяҡ континент) һәм Прото-Гондванға (көньяҡ континент) тарҡалғандан һуң, континенттар яңынан Паннотия (≈600 — 540 млн йыл элек) суперконтинентына берләшә. Паннотиятарҡалғандан һуң, континенттар Пангея суперконтинентына берләшә һәм яңынан тарҡалып, хәҙерге хәлендә формалаша.

# Родиния
## Материктарҙың фаразланған урынлашыуы

Плиталарҙың ситтәрендә Көньяҡ Америка һәм Антарктида менән һиҙелерлек тап килеүҙәр был ике континент протерозойҙа тоташҡан тип фаразларға мөмкинлек бирә. Уларҙан төньяҡтараҡ, күрәһең,, Австралия һәм Һиндостан урынлашҡандыр. Гренландия менән Төньяҡ Америка Европа менән тоташҡан булырға тейеш. Европа менән Азия бәрелешкәндә бөгөнгө көндә иң боронғо тау массивтарының береһе булған һәм эрозия эҙемтәһендә формалашҡандан һуң сағыштырмаса бәләкәйерәк булып ҡалған Урал тауҙары барлыҡҡа килгән.
Палеоклимат реконструкцияларының береһенә ярашлы (хәҙерге фәндә таралған «Земля-снежок» фаразы), Родиния дәүерендә, йәғни яҡынса 850—635 миллион йыл элек, планетала глобаль боҙлоҡ осоро башлана, һәм Родиния тарҡалғас ҡына тамамлана. Криогений атамаһын алған геохронологик осор, фаразлауҙар буйынса, Родинияның күп өлөшө экваторға. яҡын урынлашҡан булған. Эдиакарийҙа, 600 миллион йыл элек, Родинияның ярсыҡтары полюстарға таралғандан һуң, уларҙа күп күҙәнәкле ябай тормош үҫешә башлай, Мировия Панталасса һәм Панафрикан океандарына әйләнгән.
2013 йылдың февралендә Nature Geoscience журналында геологтарҙың Һинд оеканындағы Маврикий утрауында составында циркон минералдар булған ҡом табылыуы тураһында мәҡәлә баҫылып сыға, быны ситләтелгән Родинияның ҡалдыҡтары тип иҫәпләргә мөмкин.
2017 йылда тәҡдим ителгән фараз буйынса Родиния суперконтинентының тарҡалыуы Ерҙең сәйәхәтсе планета менән туранан-тура булмаған бәрелешеүе арҡаһында килеп сыға. Был яҡынса 750 миллион йыл элек, Ҡояш системаһыныың Ҡош Юлы галактика еңдәренең береһе аша булыуы мөмкин. Һөжүмдең фаразланған районы Колорадо яйлаһына тура килгән.
# Новикова Мария Ефимовна

Новикова Мария Ефимовна (ҡыҙ фамилияһы Соколова; 9 ноябрь 1935 йыл — 21 июнь 2018 йыл) — СССР-ҙың хеҙмәт алдынғыһы. «Ростсельмаш» заводының производство мастеры, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1974).

# Новикова Мария Ефимовна
## Биографияһы

1935 йылдың 9 ноябрендә Могилев өлкәһенең Славгородский районы Бахань ауылында тыуған. Атаһы — Фин һуғышы инвалиды Ефим Федорович Соколов, әсәһе — Мария Игнатьевна Соколова, икеһе лә колхозсылар. Ул ваҡытта ғаиләлә өс бала булған.
1952 йылда Гомель өлкәһенең Чечерск ҡалаһында малсылыҡ мәктәбен тамамлай һәм зоотехник һөнәре ала.
1955 йылдан «Ростсельмаш» заводында (Дондағы Ростов ҡалаһы) эшләй. Эшенән айырылмайынса станоктарҙа эшләү өсөн ете һөнәр үҙләштерә.
1957 йылдан — бригада бригадиры һәм комсоргы. 1959 йылдан — мастер. Биш станокты хеҙмәтләндерә, ун кешенең хеҙмәтен алмаштыра.
1950-се йылдар аҙағында Новикованың бригадаһы коммунистик хеҙмәт коллективы исемен яулай.
1973 йыл пландарын үтәүҙәге һәм арттырып үтәүҙәге уңыштары өсөн «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеменә лайыҡ була.
1982 йылдың октябрь айында Новикова «Ростсельмаш» заводының 1-се ПТУ-һына производствоға өйрәтеү мастеры итеп күсерелә.
Хаҡлы йылға сыҡҡандан һуң, Дондағы Ростов ҡалаһының ветерандар советы рәйесе урынбаҫары була.
КПСС ағзаһы һәм КПСС-тың XXV съезы делегаты була. Ростов ҡалаһы һәм Первомайский районы хеҙмәтсәндәр депутаттары Советы депутаты итеп һайлана .
Дондағы Ростовта йәшәй. 2018 йылдың 21 июнендә вафат була, Дондағы Ростовтың Төньяҡ зыяратында ерләнгән.

# Новикова Мария Ефимовна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1974),
* Ленин ордены (1974),
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971),
* миҙалдар,
* Машиналар эшләүҙең иң яҡшы хеҙмәткәре,
* «Дондың иң яҡшы остазы» ,
* ВЦСПС һәм ВЛКСМ Үҙәк Комитетының «Йәштәрҙең остазы» билдәһе (1979),
* Ростов өлкәһе хакимиәтенең почет грамотаһы (70 йәше менән бәйле).
# Ереминка

Ереминка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 130 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ереминка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011338
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201133
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ташлаир

{{Река
Ташлаир — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға [[Таган (Обь ҡушылдығы)|Таган]] йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ташлаир
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200007182
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200718
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2