yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Tendence

Tendence.ru (рус. ООО «Тенденция») — рәсәй хостинг-провайдеры. Компания 2006 йылдан алып Хеҙмәттәр күрһәтә, Үҙәк офисы Мәскәүҙә урынлашҡан.
Компания рәсәйҙә беренсе рус телле балалар браузерына нигеҙ һала.

# Tendence
## Тарихы

Компания 2006 йылда Нигеҙләнгән һәм Мәскәүҙә урынлашҡан. Ойошма корпоратив почта сервисын, спам һәм вирустарҙан һаҡланған почта хостингын, VPS виртуаль серверҙарын хостинглауҙы, адреслы электрон почта таратыу хеҙмәттәрен күрһәтә.
2007 йылда компания «E-NIGMA» проектын эшләү менән шөғөлләнә башлай, алыҫтан һаҡлау һәм конфиденциаль мәғлүмәт менән алмашыу системаһы булған проект немец Шифрлау машинаһы Энигма хөрмәтенә аталған, 60 йылдан ашыу взломать итә алмаған кодты, конфиденциаль мәғлүмәтте алыҫтан һаҡлау һәм алмашыу системаһы асимметрик криптографияға нигеҙләнгән, ул йәмәғәт һәм шәхси асҡыстар системаһына нигеҙләнгән.
Компания Рәсәй Федерацияһының цифрлы үҫеш, элемтә һәм киң коммуникациялар Министрлығы тарафынан аккредитациялана, һәм мәғлүмәт технологиялары өлкәһендә эшмәкәрлек алып барған ойошмалар реестрына индерелгән.
Ойошмалар өсөн компания корпоратив почтаны хостинглау хеҙмәттәрен күрһәтә, электрон почта адрестарын спамдан һәм вирустарҙан һаҡлай, SPF, DKIM, DMARC сәйәсәтен индерә һәм рассылка исемлектәрен хуплай. Хеҙмәтте бушлай һынап ҡарау мөмкинлеге бар. Шулай Уҡ Email-ты киң таратыу ӨСӨН SMTP-серверҙарҙы ҡуртымға алыу мөмкинлеге бар.
# Курп (Тереки ҡушылдығы)

Курп — Рәсәй йылғаһы. Төнбяҡ Осетия-Алания Республикаһы,Ставрополье крайы, Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы, Ингушетия Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Терек йылғаһының уң ярына тамағынан 390 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Курп (Тереки ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек, Малка йылғаһы ҡушылған урындан Моздок ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000912108200005296
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200529
* Бассейн коды — 07.02.00.009
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вынокса

Вынокса — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Индоманка йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Вынокса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000009244
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000924
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рассыпная (Ҡариҙел ҡушылдығы)

Рассыпная — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡариҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 713 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Рассыпная (Ҡариҙел ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020582
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102058
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Биоспелеология

Биоспелеология, спелеобиология (бор. грек. βίος — йәшәү, σπήλαιον — мәмерйә һәм λόγος — тәғлимәт, фән) — биологияның мәмерйәләрҙә тереклек итеүсе организмдарҙы өйрәнеүсе бүлеге.
Беренсе тапҡыр был ер аҫты фаунаһы тураһында иезуит Кирхер яҙып сыҡҡан.
Ер аҫты тормошон өйрәнеү xviii-xix быуаттарға тиклем дауам итә.
Һөҙөмтәлә xix быуат аҙағына ер аҫты тереклегенең йөҙҙәрсә төрө асыла һәм өйрәнелә.
«Биоспелеология» терминын 1903 йылда француз А. Вирено тәҡдим итә.
Биоспелеология нигеҙҙәре башлап румын биологы Раковицэ (1907) тарафынан төҙөлә.
Ул Р. Женель (француз биологы, биогеограф, биоспелеолог, зоолог, энтомолог, ботаник, геолог, палеонтолог…) менән бергә мәмерйәләрҙәге шарттарҙың экологик үҙенсәлектәрен һәм уларҙың тере организмдарға йоғонтоһон асыҡлау, ер аҫты биоталарының эволюция законлылыҡтарын өйрәнеү, мәмерйәләрҙәге тереклектең үрсеүен һәм таралыуын тикшереү менән шөғәлләнәләр.
1907 йылда Раковицэ «Биоспелеолоджик» фәнни ассоциацияһын нигеҙләй.
СССР-ҙа биоспелеологияға мәскәү биологы Бирштейн Авадиевич Яков (1911—1970 йылдар) башлап нигеҙ һала. Әлеге ваҡытта С. Левушкин, Н. Залесская, С. Головач, В. Книсс, Р. Джанашвили һәм башҡа энтузиастар был эште дауам итәләр.

# Биоспелеология
## Мәмерйә фаунаһы

Хәҙерге ваҡытта мәмерйә фаунаһы тип айырым төркөм хайуандарҙы атайҙар. Улар мәмерйәләрҙә таш тоҡомдары араһында ярыҡтарҙа тереклек итәләр.
Биосфераның улар биләп торған урынын стигобиосфера (по имени мифической реки Стикс, протекающей через царство мертвых) тип атайҙар.
Болгар биологы Л. Цветков стигобиосфераға тупраҡ ҡатламы нигеҙенән алып биосфераның иң түбәнге сиге инә тип иҫәпләй.
Стигосфера тереклегенең төп өлөшөн төрлө бактериялар тәшкил итә.
Мәмерйәләр бында үҙҙәре бер донъя булып тора. Уларҙа хайуандарҙың 7 тибынан вәкилдәр осрай:
* иң ябайҙар
* губкалар,
* эсәк ҡыуышлылар,
* селәүсендәр
* быуынтығаяҡлылар (ҡыҫала һымаҡтар, пүрмәксе һымаҡтар, күп аяҡлылар, бөжәктәр),
* моллюскалар
* хордалылар (балыҡтар, амфибиялар, рептилиялар, ҡоштар, имеҙеүселәр).
Барлыҡ спелеофаунаны өс төркөмгә бүләләр: троглобионтов, троглофилов и троглоксенов.
* Троглобионттар — бөтә ғүмерен ер аҫтында үткәреүсе һәм шунда үрсеүсе хайуандар.
* Троглофилдар — мәмерйәлә тереклек итеүҙе өҫтөн күргән хайуандар. Улар ер өҫтөндә лә йәшәй алалар.
Мәмерйәләрҙе ышыҡланыу, һаҡланыу, эҫенән йәки һыуыҡтан ҡасыу һәм башҡа мәнфәғәттәрҙән файҙаланалар (мәҫ. Ярғанаттар).
* Троглоксендар — ер өҫтөндә тереклек итеүсе, ниндәйҙер сәбәп менән мәмерйәгә эләгеүселәр (күбәләктәр, себендәр, башҡа бөжәктәр…).

# Биоспелеология
## Иҫкәрмә

* ↑ Экологик энциклопедик һүҙлек. И. И. Дедь. — Молдова совет энциклопедияһының баш редакцияһы. Кишинев: 1989

# Биоспелеология
## Шулай уҡ

* Троглобионттар
# Оло Войтья

Оло Войтья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Пелым йылғаһының һул ярына тамағынан 205 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Оло Войтья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200012373
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201237
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вой-Вож (Пытыр-Ю ҡушылдығы)

Вой-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пытыр-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Вой-Вож (Пытыр-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000021876
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002187
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дахвиг

Дахвиг (нем. Dachwig) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1584 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,66 км². Диңгеҙ кимәленән 172 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99100 һәм автомобиль коды — GTH.
# Рамана ҡәлғәһе

Раманалағы дүрт мөйөшлө ҡәлғә (әзерб. Ramana qalası) — Баҡы ҡалаһының Рамана ҡасабаһында урынлашҡан. XIV быуатта төҙәлгән. Ҡәлғәнең бейеклеге 15 метр, 4 ҡатламлы.

# Рамана ҡәлғәһе
## Мәҙәниәттә

Ҡәлғәне «Кёроглу», «Нәсими» һәм «Бабек» фильмдарын төшөргәндә файҙаланғандар. «Кёроглу» фильмын төшөрә башлағанса ҡәлғә ярым емерек хәлдә булған һәм 1956 йылда яңынан тергеҙелгән.. Ҡәлғәнең артҡы өлөшөндә күҙгә тик ташланып тормаған ҡаяташ бар, фильмдағы тореадор Кёроглу арияһы тап шул таш эргәһендә башҡарылған булған. Ауыл кешеләре уны иҫтәлекле ҡомартҡы һанап, килгән кешеләргә шуны күрһәтергә ярата.

# Рамана ҡәлғәһе
## Архитектура үҙенсәлектәре

Ҡәлғә диуарында яғында өҫкә күтәрелә торған ике баҫҡыс бар. Был баҫҡыстар буйлап ҡыйыҡҡа күтәрелеп, ауылды күреп була.
Раманалағы ҡәлғә ҡаяла эшләнгән. Диуарҙары тәбиғи рәүештә ҡаяларҙы дауам иткән кеүек. Ҡәлғәгә инеү юлдары дошмандан һаҡланыу өсөн уңайлы итеп эшләнгән. Апшерондың башҡа ҡәлғәләренән айырмалы, бормалы баҫҡысҡа инер ишек иҙән кимәлендә, ә бейектәрәк урынлашмаған. Ул төҙөлөшө яғынан да айырыла — ҡаяның дауамы һымаҡ итеп эшләнгән, X быуаттағы ҡәбиләләрҙең тамғаларын һаҡлай.
# Кесе Кереч

Кесе Кереч — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кереч йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кесе Кереч
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030542
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103054
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Никитинка (Шишмә районы)

Никитинка (рус. Никитинка) — Башҡортостандың Шишмә районы Шөңгәккүл ауыл Советы составындағы ҡасаба. Татар ауылы Шөңгәккүлдән сыҡҡан урында урынлашҡан тарихи урыҫ ауылы. 2005 йылда Шөңгәккүл ауылы составына индерелә.
Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 июлендәге «Тораҡ пункттарҙың барлыҡҡа килеүе, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм статусы үҙгәреүе, административ үҙәктәрен күсереү менән бәйле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында» 211-з номерлы законында былай тип әйтелә:
ст. 2. Түбәндәге тораҡ пункттарҙы, исемдәрен һаҡлап, берләштерергә:
8) Шишмә районында:
Шөңгәккүл ауыл Советының Никитинка ҡасабаһын һәм Шөңгәккүл ауылын, берләштерелгән тораҡ пунктына «Шөңгәккүл» атамаһын һаҡлап, ауыл тибындағы тораҡ пуктын булдырырға.

# Никитинка (Шишмә районы)
## Географик урыны

Ҡасаба Оло Өйҙөрәк йылғаһының төньяҡ ярында, уға ҡойған Кесе Өйҙөрәк йылғаһы тамағы янында урынлашҡан. Кесе Өйҙөрәк ҡасаба тирә-йүнендә балығы менән дан тота. Бында суртан, ажау, ҡорман, ҡарабалыҡ, алабуға, ташбаш һәм табан балыҡ бар. Йылға ағымы буйынса үрҙә йылға ярҙары буйында ондатралар, ҡондоҙҙар һәм һыу ҡоштары йәшәй.
Алыҫлығы:
- район үҙәгенә (Шишмә) тиклем: 27 км;
- яҡындағы тимер юл станцияһына (Шөңгәккүл) тиклем: 2 км;
- ҡала яны тимер юл бәйләнешенең яҡындағы асыҡ платформаһы «1546 км» — 1 км-ҙан кәм.

# Никитинка (Шишмә районы)
## Халыҡ

1989 йылда ҡасабала 185 кеше иҫәпләнә (96 ҡатын-ҡыҙ һәм 89 ир-ат). 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны артҡан һәм 202 кеше тәшкил иткән (101 ир-ат һәм 101 ҡатын-ҡыҙ).

# Никитинка (Шишмә районы)
## Инфраструктураһы

Ҡасаба аша төбәк әһәмиәтендәге «М-5 «Урал» — Шишмә» юлының «80К-011» участкаһы үтә. Участка тулыһынса асфальтланған.. Ҡасаба газ үткәргес торбалар менән йыһазландырылған. Берләштерелгән «Шөңгәккүл» ауылында магазиндар, мәктәп, балалар баҡсаһы, ауыл табип амбулаторияһы урынлашҡан. Никитинкала 5 урам булған:
* Урман
* Йәштәр урамы
* Яр буйы урамы
* Шоссе урамы
* Малокольцевой урамы
# Андроновский Фердос

Андроновский Фердос — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Петровский Фердос йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Андроновский Фердос
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041622
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004162
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Железная

Оло Железная (Железная) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ис йылғаһының уң ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Оло Железная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, инештән Тагил йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501212111200004510
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200451
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Олыч

Олыч — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Иньва йылғаһының уң ярына тамағынан 150 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Олыч
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100008083
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100808
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ерсубайкино

Ерсубайкино — Рәсәй йылғаһы. Татарстан, Һамар өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Багряжка йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ерсубайкино
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шишмә, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000212112100003693
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100369
* Бассейн коды — 11.01.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бикбау (Хәйбулла районы)

Бикбау (рус. Бикбово) — Башҡортостан Республикаһы Хәйбулла районындағы юҡҡа сыҡҡан ауыл. Ивановка ауыл советына ҡараған.

# Бикбау (Хәйбулла районы)
## Этимологияһы

Атамаһы — Ултыраҡ Бикйәновтың (1736—?) исеменән.

# Бикбау (Хәйбулла районы)
## Географик урынлашыуы

Һаҡмар йылғаһының һул яҡ яр буйында, район үҙәге Аҡъяр ауылынан көнбайышҡа табан 45 км алыҫлыҡта урынлашҡан булған.
Элек ауыл янындағы Ҡаҙанбаш-Ҡарағай тауы — «һаҡ тауы» йәки баҫҡынсылар килеүен иҫкәртеү өсөн файҙаланылған.

# Бикбау (Хәйбулла районы)
## Тарихы

Бикбау ауылы XVIII быуаттың беренсе яртыһында нигеҙләнгән. Рәсми сығанаҡтарҙа тәүге тапҡыр 1775 йылда телгә алына.
Үҫәргән ырыуы башҡорттарының Гөбөрлө йылғаһы буйында (хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Гай районы) Бикбау (Аҡҡужа) исемле ауылдары булған. Башҡорт ихтилалдарын баҫтырыу барышында ауыл каратель отрядтары тарафынан юҡ ителгән. Ә уның халҡының бер өлөшө Кесе Һүрәм буйына (хәҙерге Башҡортостандың Ейәнсура районы) Бикбау ауылына, икенсе өлөшө — Һаҡмар буйында (хәҙерге Башҡортостандың Хәйбулла районы) Бикбау ауылына нигеҙ һала.
Бикбау ауылы кешеләре Ултыраҡ, Ибраһим (Ботороз) һәм Ҡолбирҙе ауылдарына нигеҙ һалған.
1795 йылда ауылда 22 хужалыҡта 142 кеше (80 ир-егет һәм 62 ҡатын-ҡыҙ) теркәлгән. ә 1816 йылғы ревизия мәғлүмәттәренә ярашлы, ауылда 17 йортта 158 кеше йәшәгән. Ревизияларҙа йорт старшинаһы Ильяс Бикбауов (1753—1815) һәм уның улы Ибраһим (1777—?; атаһы үлгәндән һуң йорт старшинаһы вазифаһын үтәй); указлы мәзин Абдулла Бикбауов һәм уның улдары — указлы мулла Фәтхулла Абдуллин (1786—?) һәм сотник Кәлимулла (1792—?); мәсетте ҡараусы Утап Бикбауов; йорт писары Вәлит Суҡбаев (1775—?); Яманғол Боҫҡонов, Бошан Бүләков (1749-1813), Алтынбай Аллабирҙин, Әбделғәзим Карсанов, Мөхәммәт Ҡужагилдин (1787—?), Абдулйәлил Ҡужагилдин (1783—1855), Абыҙгилде Атанов, Баязит Сатышев, Батыровтар, Карпиевтар ғаиләләре иҫәпкә алынған.
1866 йылда ауылда мәсет булыуы теркәлгән.
Хәйбулла районы Бикбау ауыл советының үҙәге булған, һуңынан Ивановка ауыл советына ҡараған.
1970-се йылдарҙа «перспективаһыҙҙар» исемлегенә ингән ауыл юҡҡа сыҡҡан.

# Бикбау (Хәйбулла районы)
## Халҡы

Халыҡ иҫәбе :
| 1795 | 1834 | 1866 | 1889 | 1900 | 1917 | 1920 | 1939 | 1959 | 1969 |
| 142 | 305 | 295 | 377 | 253 | 505 | 469 | 145 | 139 | 107 |

# Бикбау (Хәйбулла районы)
## Билдәле шәхестәре

* Бикташ Байбулдин (?—?) — 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Атанов Әйүп Кәрим улы (1948) — педагог.
* Байсурин Азат Әхмәт улы (1933) — педагог, журналист.
* Бикбов Ғәле Вәлихәмәт улы (1928—1985) — партия һәм дәүләт эшмәкәре.
# «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы

«Ураҡ һәм сүкеш» алтын миҙалы— СССР-ҙа Социалистик Хеҙмәт Геройҙарына тапшырылған айырым отличие билдәһе. Был юғары исемгә лайыҡ булыусыларға шулай уҡ СССР-ҙың юғары наградаһы — Ленин ордены һәм СССР Юғары Советы Президиумы грамотаһы тапшырыла.

# «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы
## Тарихы

1940 йылдың 22 майында СССР Юғары Советы Президиумының 1940 йылдың 22 майындағы Социалистик Хеҙмәт Геройҙары өсөн өҫтәмә отличие билдәләре тураһында Указына ярашлы булдырыла. Барыһы «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы менән — 20 605 кеше, ике тапҡыр — 205 кеше, 16 кеше — өс тапҡыр бүләкләнгән.

# «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы
## Тасуирламаһы

Рәсми тасуирламаға ярашлы, «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы осло йондоҙҙан ғибәрәт, уның алғы яғында ике ҡырлы шыма нурҙар төшөрөлгән, миҙалдың уртаһында — рельефлы ураҡ һәм сүкеш һүрәте, йондоҙҙоң диаметры — 33,5 мм, ураҡ һәм сүкештең тотҡаһынан үрге нөктәгә тиклем — 13 һәм 14 мм. Миҙалдың артҡы яғы шыма, контур буйлап нәҙек күтәрмә менән сикләнгән. Артҡы яғында ҡабарынҡы хәрефтәр менән — «Герой Социалистического Труда» яҙыуы. Йондоҙҙоң үрҙәге нурында миҙалдың һаны күрһәтелгән.
Миҙалдың эскизын 1931—1937 йылдарҙағы СССР Үҙәк Башҡарма Комитетының баш архитекторы Мержанов Мирон Иванович эшләгән.
Миҙал элмәк һәм дүңгәләк ярҙамында алтынға ялатылған бәләкәй генә ҡалыпҡа беркетелгән. Ҡалып көмөштән эшләнә, формаһы — 15 мм бейеклегендәге һәм 19,5 мм киңлегендәге тура мөйөшлө пластинка, өҫкө һәм аҫҡы өлөштәрендә рамкалары бар. Ҡалыптың эске өлөшө ебәр муар таҫма менән ҡапланған, төҫө ҡыҙыл, киңлеге — 20 мм. Ҡалыптың артҡы яғында кейемгә беркетеү өсөн гайкалы һырлы штифт. Миҙал 950-се пробалы алтындан эшләнгән һәм ҡалыпһыҙ 15,25 грамм тарта.
Социалистик Хеҙмәт Геройының «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы СССР ордендары һәм миҙалдары өҫтөнән күкрәктең һул яғында йөрөтөлә.
* СССР-ҙы поста маркаһы, 1946 йыл
* Социалистик Хеҙмәт Геройҙары портреттары янында миҙалдың һүрәте. Ленинград, 1984 йыл.
# Мудьюга (Онега ҡушылдығы)

Мудьюга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Онега ҡушылдығының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 119 км.

# Мудьюга (Онега ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000003810
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000381
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вилданов Әхмәт Шафиҡ улы

Вилданов Әхмәт Шафиҡ улы (рус. Вильданов Ахмет Шафикович; 26 февраль 1932 йыл — 9 июль 2016 йыл) — төҙөлөш тармағы эшмәкәре. 1993—1997 йылдарҙа «Баштрансстрой» дәүләт берекмәһенең генераль директоры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш (1990—1995) Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш (1995—1999) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының Төҙөүселәр союзын ойоштороусы һәм 1995—2004 йылдарҙа уның тәүге пезиденты. Рәсәйҙең һәм Башҡорт АССР-ының (1983) атҡаҙанған төҙөүсеһе. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.

# Вилданов Әхмәт Шафиҡ улы
## Биографияһы

Әхмәт Шафиҡ улы Вилданов 1932 йылдың 26 февралендә Башҡорт АССР-ы Бүздәк районы Боғаҙы ауылында тыуған Башҡорт, юғары белемле — 1979 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын, 1954 йылда Совет Армияһында хеҙмәт итеп ҡайтҡас башлай. 1954 йылдан 1981 йылға тиклем төҙөүселәр бригадиры булып эшләй. Артабан төҙөлөштә прораб, төҙөлөш-монтаж поезы начальнигы булып эшләй. Харьков юл төҙөлөшө техникумын тамамлай.
1981—1983 йылдарҙа «Уфимтрансстрой» тресының идарасы урынбаҫары.
1992 йылдан «Уфимтрансстрой» тресының генераль директоры.
1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы һәм һәм Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш (1995—1999) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Сәнәғәт, энергетика, элемтә информатика, төҙөлөш һәм архитектура буйынса комиссия ағзаһы.

# Вилданов Әхмәт Шафиҡ улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Хеҙмәт Ҡыҙыл Байрағы» ордены,
* «Почёт Билдәһе» ордены,
* Башҡорт АССР-ының һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған төҙөүсеһе.