yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Илһан Чилер

Чилер Илхан (тур. Çiler İlhan, 1972, Денизли, Төркиә) — төрөк яҙыусыһы, тәржемәсе, журналист һәм хоҡуҡ һаҡлаусы. Европа Союзының әҙәбиәт буйынса премияһы лауреаты (2011). Өс китап авторы. Уның китаптары донъяның 20-нән ашыу илендә нәшер ителә.

# Илһан Чилер
## Биографияһы

Чилер Илхан 1972 йылда Денизли ҡалаһында тыуған, Измир ҡалаһында үҫә..
1979—1983 йылдарҙа Денизли Меркезефенди башланғыс мәктәбендә уҡый. Һуңынан 1983 йылдан 1990 йылға тиклем Измир шәхси колледжы студенты була.
Босфор университетында халыҡ-ара мөнәсәбәттәр һәм политология фәндәрен өйрәнә. Швейцарияла Glion Hotel school ҡунаҡхана менеджменты мәктәбен тамамлаған.
Төрлө йылдарҙа Истанбул отелендә йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса менеджер, яҙыусы, мөхәррир, тәржемәсе һәм әҙәби тәнҡитсе булып эшләй.
2017 йылдан ул Нидерландта йәшәй. Condé Nast Traveller Türkiye журналының баш мөхәррире.
Төрөк һәм голланд ПЕН-клубтары ағзаһы. Ул хоҡуҡ һаҡлаусы булараҡ ҙур йәмәғәт эше менән шөғөлләнә. Һүҙ азатлығы, кеше хоҡуҡтары, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙарының хоҡуҡтарын яҡлап сығыш яһай. Төркиәлә ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата өйҙә көс ҡулланыуға һәм хоҡуҡ сикләүҙәргә (дискриминация) ҡаршы көрәшә.

# Илһан Чилер
## Ижады

Илхан үҙенең тәүге шиғырҙарын 10 йәшендә яҙа башлай. Колледжда уҡыған осорҙа үҙенең тәүге көндәлектәрен һәм театраль пьесаларын яҙа.
Уның әҙәби таланты Босфор университетында уҡыған ваҡытында бигерәк яҡшы сағыла, унда, үҙе әйткәнсә, ул «үҙ һүҙҙәре менән аңлы» хикәйәләр ижад итә башлай.
1993 йылда ул Йәшәр Нәби йәштәр премияһының «Мәшһүр хикәйә өсөн» наградаһына лайыҡ була.
Уның хикәйәләре, эссе, китаптарға рецензиялары, сәйәхәттәр тураһында мәҡәләләре һәм төрөк теленә тәржемәләре төрлө журналдарҙа һәм гәзит ҡушымталарында баҫылды.
2011 йылда ул «Һөргөн» («Изгнание») хикәйәләр йыйынтығы өсөн Европа Союзының әҙәбиәт өлкәһендәге Премияһы лауреаты булды. Китап, Бөйөк Британияны, Италияны, Францияны, Нидерландты һәм Мексиканы индереп, егерменән артыҡ илдә баҫыла. Шулай уҡ «Изгнание» йыйынтығы Prix Du Livre Lorientales 2017 әҙәби премияһының шорт-битенә индерелдә.
15-тән ашыу милли һәм халыҡ-ара әҙәби антологияларға үҙенең өлөшөн индерҙе.
2005 йылда «1002 төнгө әкиәт» («1002 ночные сказки») йыйынтығында «Вульгата» («Vulgata») хикәйәһе баҫылды.

# Илһан Чилер
## Ижады
### Китаптары

* 2006 йыл ─ «Комната торговцев мечтами»/ Rüya Tacirleri Odası (сборник рассказов)
* 2010 йыл ─ «Изгнание» / Exile (Sürgün) (хикәйәләр йыйынтығы)
* 2021 йыл ─ «Дом помолвки» /Nişan Evi (роман)
# Сава-Ильпа

Сава-Ильпа — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 194 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Сава-Ильпа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048878
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204887
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Теш (мәғәнәләр)

Теш ошо мәғәнәләрҙә ҡулланыла:
* Кеше теше — ауыҙ ҡыуышлығында ризыҡты сәйнәү өсөн хеҙмәт иткән ағза.
* Теш (биология)
* Теш (коммуна) (франц. Têche) — Франциялағы коммуна
* Теш (техника)
* Теш — Франц-Иосиф Ере архипелагындағы ҙур булмаған утрау.
* Теш - Рәсәйҙең Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһындағы йылға.
* Кесе Теш — Рәсәйҙең Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһындағы йылға, Оло Тешкә ҡоя
* Оло Теш — Рәсәйҙең Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһындағы йылға
* Урта Теш - Оло Теш йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла
* Теш (биҙәк) - бер яғы киртләсләп эшләнгән биҙәк
* Теш - емеш һөйәге

# Теш (мәғәнәләр)
## Күсмә мәғәнәлә

* Тараҡ теш - сер тота белмәгән кеше
* Тешкә тейеү - теш сағылтыу, йәки ялҡытҡан , йәнгә тейгән тема
* Теш ҡайрау - үс тотоу
* Теш сығыу - тәжрибә тупланыу
* Теш тешкә теймәү - ныҡ ҡалтырау (өшөүҙән йә ҡурҡыуҙан)
* Теш төшкәнсә ҡуймау - онотмай һөйләнеп, мыжып йөрөү
* Теш үтеү - кемгәлер көс етеү
* Теш һыуын һурыу - ас йөрөү
# Пальник-Шор (Кесе Роговая ҡушылдығы)

Пальник-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Роговая йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пальник-Шор (Кесе Роговая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000068347
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006834
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пальник-Юнко

Пальник-Юнко — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пальник-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Пальник-Юнко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067937
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006793
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сәнжар әл-Башҡорди

Алтын Урҙа осоронда, бигерәк тә XIV быуат урталарынан, алыҫ ғәрәп иле Мысырҙа бер үк ваҡытта төрки телле фән һәм мәҙәниәт һиҙелерлек үҫеш ала. Һарайҙағы ҡаршылыҡтар, тәхет өсөн талаш-тартыш арҡаһында Урал, Волга, Яйыҡ буйҙарынан, Хәрәзмдән, Ҡырымдан бик күп ғалимдар, әҙиптәр Мысырға күсә. Үҙ сиратында Мысырҙа был дәүерҙә башлыса төркиҙәрҙән торған (уғыҙҙар, күберәк ҡыпсаҡтар) мәмлүктәр династияһы урынлаштырылған була. (Мәмлүк солтандары был илдә 1250 йылдан алып 1803 йылға тиклем хакимлыҡ итә.) Боронғораҡ дәүерҙә башҡорттар донъя халыҡтары тарихында һиҙелерлек ҡатнашҡан халыҡ булғандыр, күрәһең. Волга буйы Болғары дәүләтендә әйле башҡорттарының хандар династияһы, Дәшти Ҡыпсаҡта Башҡорт хандың хаким булып тороуы, урта быуаттарҙа Иранда Ғазан хан тигән башҡорттоң генерал дәрәжәһенә өлгәшеүе, Болғар дәүерендә йәшәгән Яҡуп ибн Ноғман, Ҡол Ғәли, йәнә башҡа шөһрәтле исемдәр шул фекерҙе дәлилләй. Алтын Урҙала урынлашҡан ҡыҫымға түҙә алмайынса йә башҡаса сәбәптәр арҡаһында Мысырға йыш ҡына башҡорттар ҙа барып юлыҡҡан. Улар араһында юғары ҡатлам мәмлүктәренән Ғилметдин Сәнжар әл-Башҡорди менән Насретдин әл-Насыри үҙҙәрен дәүләт эшмәкәрлеге, ғилем һәм шиғриәт өлкәһендә танытҡаңдар. Ғилметдин Сәнжар әл-Башҡордиҙың Мысырҙа әмир булып торғанлығы билдәле. Уның исеме Әл-Факиһи тигән ғәрәп ғалимының «Мәккә тарихы»нда 1284 һәм 1290 йылдарҙағы ваҡиғалар айҡанлы телгә алына. Тәүге осраҡта ул:
* «Мәккәнең башлығы Әбүнума менән Мысыр әмире Ғилметдин Сәнжар әл-Башҡорди һүҙгә килештеләр, шул арҡала Әбүнума Мәккәнең ҡапҡаларын бикләтте һәм берәүҙе лә ҡалаға индермәне...» — тиелгән.
Бынан ары китапта ошондай мәғлүмәт бирелә: «Мысырҙан хажға килеүселәр каруанының башы — Ғилметдин Сәнжар әл-Башҡорди ине».
# Маврина Виска

Маврина Виска — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Голая Виска йылғаһының һул ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Маврина Виска
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000053427
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005342
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хәмәдан

Хәмәдан, боронғо Экбатана (фарс. همدان Hamadân; пехл. اَهمدان Ahmatan) — Ирандың көнбайышында урынлашҡан ҡала. Хәмәдан провинцияһының административ үҙәге.
# Мәтәле ауыл Советы (Асҡын районы)

Мәтәле ауыл Советы — Асҡын районының 2008 йылда бөтөрлөгән административ-территориаль берәмеге һәм ауыл биләмәһе. Ауыл Советы территорияһы Асҡын һәм Ҡубыяҙ ауыл Советтары составына инә. Почта индексы — 452899. ОКАТО коды — 80204834000.
1985 йылда ойошторола (Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1985 йылдың 24 майындағы 6-2/150-се «Асҡын районы составында Мәтәле ауыл Советын ойоштороу тураһындағы» Указы).
Ауыл Советының составы: Яңы Бағаҙы ауылы — административ үҙәк, Мәтәле ауылы. 1985 йылдан 2006 йылға тиклем административ үҙәк — Мәтәле ауылы (ауыл Советының үҙәге Башҡортостан Республикаһының 2006 йылдың 29 декабрендәге 404-з һанлы «Тораҡ пункттарын берләштереү, бөтөрөү, статусын үҙгәртеүгә һәм административ үҙәктәрен күсереүгә бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законына ярашлы күсерелә, ст.1, п. 13.). 1985 йылдан 2004 йылға тиклем ауыл Советы составына Үтәш ауылы ла инә (Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 125-з һанлы (ред. 06.11.2007) «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһының муниципаль берәмектәре сиктәренең үҙгәреүе һәм уларҙы үҙгәртеп ҡороуҙар тураһындағы» Законы).
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законында түбәндәге юлдар бар, ст.1:
   "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә: д) Мәтәле ауыл Советының Яңы Бағаҙы ауылын Асҡын ауыл Советы составына тапшырып, Асҡын һәм Мәтәле ауыл Советтарының сиктәрен үҙгәртергә. Мәтәле ауыл Советының Мәтәле ауылын Ҡубыяҙ ауыл Советы составына тапшырып, Ҡубыяҙ һәм Мәтәле ауыл Советтарының сиктәрен үҙгәртергә. Асҡын, Борма һәм Ҡуяштыр ауыл Советтарын, «Асҡын» атамаһын ҡалдырып берләштерергә, административ үҙәкте Асҡын ауылына урынлаштырырға. Борма ауыл Советының Яңы Борма, Үрге Никольский, Талог, Төй, Ҡуяштыр ауыл Советының Ҡуяштыр ауылын Асҡын ауыл Советы составына индерергә.Асҡын ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға. Борма, Мәтәле һәм Ҡуяштыр ауыл Советтарын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;
Ауыл Советы 2008 йылға түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Ҡубыяҙ ауыл Советы, Асҡын ауыл Советы, («Башҡортостан Республикаһының 17.12.2004 й., 126-з һанлы (ред. от 19.11.2008) „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).
Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1985 йылдың 24 майындағы 6-2/150-се Указынан:
   Асҡын районы составында Мәтәле ауыл Советын булдырырға, үҙәген Мәтәле ауылына урынлаштырырға.
   Мәтәле, Яңы Бағаҙы, Үтәш тораҡ пункттарын, Асҡын районы Ҡубыяҙ ауыл Советы составынан сығарып, Мәтәле ауыл Советы составына индерергә.
# Оккын-Игол

Оккын-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пьюкин-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Оккын-Игол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200037616
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203761
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Борн (Оре)

Борн (Оре) (нем. Born (Landkreis Börde)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 239 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,62 км². Диңгеҙ кимәленән 80 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39345 һәм автомобиль коды — BK.
# Салбар

    Ыштан бите бында йүнәтелә. Был терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Ыштан (мәғәнәләр).
Салбар (төр. pantolon, ингл. trousers) — был ир-аттар һәм ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тәғәйенләнгән кейем, билдән аҫҡа табан ике аяҡ өсөн айырым урындары булған туҡыманан эшләнә. Билдән түбән кейелә торған балаҡлы өҫ кейеме. Салбарҙар төрлө фасон, стиль һәм материалдарҙа эшләнелә, көндәлек кейемдән алып, махсус эш кейеменә тиклем.

# Салбар
## Тарихы

Салбарҙың килеп сығыу тарихы меңдәрсә йылдарға барып тоташа. Тәүге салбарҙарҙың археологик табыштары беҙҙең эраға тиклем II мең йыллыҡҡа ҡарай. Уларҙы күберәк Көнсығыш һәм Урта Азия халыҡтары кейгән. Башта салбарҙар атҡа менеп йөрөгәндә уңайлы булһын өсөн ҡулланылған. Салбар тураһында тәүге тапҡыр боронғо фарсылар һәм скифтар яҙмаларында телгә алына, улар һыбай йөрөү өсөн киң салбар кейгән. Боронғо Грецияла һәм Боронғо Римдә салбар вәхшиҙәр кейеме тип һаналған һәм уны ҡолдар һәм һалдаттар ғына кейгән. Көнсығыш Европаға салбарҙар күсмә халыҡтар, шул иҫәптән башҡорттар, ҡаҙаҡтар һәм башҡа төрки халыҡтар аша таралған. Урта быуаттарҙа һәм ренессанс дәүерендә салбарҙар ир-ат кейеме булараҡ ныҡлы урын алған. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың салбар кейеп йөрөүе XX быуатҡа ғына тура килә.

# Салбар
## Төрҙәре

Салбарҙар төрлө булыуы менән айырыла:
Классик салбарҙар — офис эшмәкәрлеге һәм рәсми саралар өсөн.
Джинсы салбарҙар — көндәлек кейем, иркен һәм ныҡлы туҡыманан эшләнгән.
Спорт салбарҙары — спорт менән шөғөлләнгәндә кейелә, уңайлы һәм һуҙылмалы материалдан эшләнгән.
Эш салбарҙары — махсус эштәр өсөн тәғәйенләнгән, махсус кеҫәләр һәм нығытмалары була.

# Салбар
## Төрҙәре
### Материалдары

Салбарҙар төрлө материалдарҙан эшләнә:
* Мамыҡ — йомшаҡ һәм һулыш ала торған материал.
* Йөн — йылы һәм уңайлы.
* Синтетик материалдар — спорт һәм эш кейемдәрендә ҡулланыла.
* Күн — ныҡлы һәм стильле, байрам һәм махсус саралар өсөн.

# Салбар
## Төрҙәре
### Салбарҙы ҡарау һәм һаҡлау

Салбар яҡшы торошта булһын өсөн улар тураһында хәстәрлек күреү мөһим:
* Етештереүсенең тәҡдимдәренә ярашлы, салбарҙы нескә режимда йыуырға
* Уртаса йылытыу режимын ҡулланып, салбарҙы тышҡы яҡтан үтекләргә
* Салбарҙы шкафта һаҡлағыҙ, аҫылмалыларға элеп ҡуйығыҙ йәки нескә итеп бөкләгеҙ
* Салбарҙарҙы даими таҙартыу һәм яңыртыу, бигерәк тә тубыҡ һәм ултырыу өлкәһендә

# Салбар
## Ҡулланыу

Салбарҙарҙың күп төрлө булыуы уларҙың төрлө шарттарҙа һәм маҡсаттарҙа ҡулланылыуына бәйле. Улар эшкә, спортҡа, ялға, байрамдарға һәм көндәлек кейеү өсөн яраҡлы. Һәр төрлө шарттарға яраҡлы салбарҙарҙы дөрөҫ һайлау кейемдә уңайлыҡ һәм стилде тәьмин итә.

# Салбар
## Фотогалерея

* Салбар кейгән скиф
* Салбар кейгән ҡатын-ҡыҙҙар, Сидней, 1946 йыл
* Ирҙәр салбарының деталдәре
* Зәңгәр джинсылар – эш салбарҙары итеп эшләнгән, ә бөгөн шулай уҡ классик көндәлек салбарҙар һынала
# Пиза (Бакчар ҡушылдығы)

Пиза — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бакчар йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Пиза (Бакчар ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023103
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202310
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Погорелов (Белая Калитва районы)

Погорелов — Ростов өлкәһе Белая Калитва районындағы утар
Таусылар ауыл биләмәһе составына инә.
Рәсми булмаған мәғлүмәттәр буйынса, утарҙа яҡынса 110 йорт хужалығы бар, 400-ҙән ашыу кеше йәшәй.

# Погорелов (Белая Калитва районы)
## Географияһы

Утар Белая Калитва ҡалаһынан 15 км көнсығыштараҡ, Калитва йылғаһының һул ярында урынлашҡан. Бик йәмле урында йыл һайын Каяль уҡыуҙары үткәрелә.

# Погорелов (Белая Калитва районы)
## Географияһы
### Урамдары

| Яр буйы тыҡрығы, Мельничный тыҡрығы, Йәштәр тыҡрығы, Рыбачий тыҡрығы, Баҡса тыҡрығы, Казактар урамы | Меланья Ефремова урамы, Еңеү урамы, Сергей Саринов урамы, Дала урамы, Шахтерҙарурамы, Мәктәп урамы. |

# Погорелов (Белая Калитва районы)
## Тарихы

«Погорелов» исемен утар 1797 йылда ала, ул саҡта Ғәскәри канцелярия бойороғо буйынса Вальцов тирмәне янында барлыҡҡа килгән утар яндырыла. Ә Погорелов утары был урында һуңыраҡ яңынан төҙөлә.

# Погорелов (Белая Калитва районы)
## Иҫтәлекле урындары

Утарҙа яңы таш Воздвижение Креста Господня сиркәүе төҙөлә.
# Гумбати ҡәлғәһе

Гумбати циклопик ҡәлғәһе - Грузияның милли мәҙәниәт әһәмиәтендәге ҡомартҡыһы.

# Гумбати ҡәлғәһе
## Географияһы

Гумбатиҙың циклопик ҡәлғәһе Грузияның Түбәнге Картли төбәгендәге Цалка муниципалитеты Гумбати (Кумбати) (груз. გუმბათი) ауылындағы архитектура мираҫы. Ауылдан төньяҡ-көнбайыштараҡ, Гумбати йылғаһының уң яҡ ярында, диңгеҙ кимәленән 1650 метр бейеклектә урынлашҡн.

# Гумбати ҡәлғәһе
## Тасуирламаһы

Циклопик ҡәлғәнең диуарҙары ҙур һарыҡташтарҙан һалынған, ектәренә вағыраҡ таштар тултырылған. Нигеҙе тура мөйөшлө итеп һалынған. Ҡәлғә ҡапҡаһы көньяҡтан.
Ҡомартҡыға ҡәлғә һәм нығытма ҡоймалары инә. Түбәнге диуарна көньяҡтан һәм көнбайыштан инергә мөмкин булыуы ихтимал.
Комплекстың барлыҡ диуарҙары һарыҡташтарҙан ике ҡат итеп һалынған.
Бер аҙ балсыҡ һауыттар ярсыҡтары табылған. Төҙөлгән ваҡыты тимер быуатҡа һәм урта буаттарға ҡарай.
Ҡәлғә бик ныҡ емерелгән, нигеҙҙре, диуарҙары ер менән тигеҙләнгән тиерлек.
2006 йылда Гумбати циклопик ҡәлғәһе милли әһәмиәткә эйә булған күсемһеҙ мәҙәни мираҫ ҡомартҡыһы тип танылған.
# Эткенә ауыл Советы (Яңауыл районы)

Эткенә ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районындағы муниципаль берәмек. Эткенә ауыл Советы көнсығышта Асауҙыбаш ауыл Советы, төньяҡта Истәк ауыл Советы, төньяҡ-көнбайышта Шүдек ауыл Советы, көньяҡта Зайцев, өлөшләтә Орловка ауыл Советтары менән сиктәш.
Административ үҙәге — Эткенә ауылы.

# Эткенә ауыл Советы (Яңауыл районы)
## Тарихы

Эткенә ауыл Советы 1962 йылдың 14 авгусында барлыҡҡа килә.
Ауыл биләмәһе статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы менән билдәләнә.
# Пежа

Пежа — Рәсәй йылғаһы. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2231/87/173/62/58 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Пежа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уводь йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ока ҡушылдыҡтары бассейны Мокша йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301012110000033144
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003314
* Бассейн коды — 09.01.03.010
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Левая Ныда

Лев. Ныда — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ныда йылғаһының һул ярына тамағынан 196 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Левая Ныда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300052361
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305236
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кама Тамағы

Кама Тамағы — Татарстан Республикаһындағы Кама Тамағы районының үҙәге.
# Шәрипова Гөлсәсәк Тәбрис ҡыҙы

Шәрипова Гөлсәсәк Тәбрис ҡыҙы (28 апрель 1958 йыл) — башҡорт театр актёры, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008).

# Шәрипова Гөлсәсәк Тәбрис ҡыҙы
## Биографияһы

Гөлсәсәк Тәбрис ҡыҙы Шәрипова 1958 йылдың 28 апрелендә Башҡорт АССР-ының Ишембай районы Кинйәкәй ауылында тыуған.
1986 йылда Стәрлетамаҡ ҡалаһында мәҙәниәт техникумын тамамлай. 1989 йылдан башлап Салауат башҡорт дәүләт драма театры труппаһында эшләй. Артистың бөтә ижади тормошо Салауат башҡорт дәүләт драма театры менән бәйле. Гөлсәсәк Тәбрис ҡыҙы — лирик жанрҙағы йырлаусы, халыҡсан сағыу калоритлы, ярылып ятҡан мелодраматик темпераментлы артист.

# Шәрипова Гөлсәсәк Тәбрис ҡыҙы
## Спектаклдәрҙәге ролдәре

* Шәүрә — «Шәүрәкәй» (М. Буранғолов)
* Рәйсә — «Ҡояш булып ҡалығыҙ» (А. Папаян)
* Зөмәрә — «Мөхәббәт хаҡына» (Р. Байбулатов)
* Көнһылыу — « Таштуғай» (Ф. Буләков)
* Ғәлиәбаныу — «Ғәлиәбаныу» (М. Фәйзи)
* Сәрүәр — «Башмағым» (Х. Ибраһимов)
* Абби — «Ҡарама төбөндә мөхәббәт» (Ю. О. Нил)
* Нәсимә — «Игеҙәктәр» (А. Атнабаев)
* Суфия — «Ҡатындар болаһы» (М. Багаев)
* Роза — «Бәйләнсек» (Ф. Бүләков)
* Сәжидә — «Хушлашыу» (Т. Миңнуллин)
* Рода — «Артабан — тынлыҡ» (В. Дельмар)
* Зөлхизә — «Упҡын янында» (Н. Ғәитбаев)
* Лилиә — «Мәҙәк хәлдәр» (Р. Фатыхов, И. Ихсанов)
* Райля — "Яран — хушлашыу сәскәһе " (Ф. Бүләков)
* Алтынай — «Мин — ҡатын-ҡыҙ» (З. Атнабаева)
* Монолог — «Һуғыш ҡатын-ҡыҙ сырайлы түгел» (С. Алексеевич)
* Зөләйха — «Өмөтөмдө өҙмә» (Х. Ирғәлин)
* Мария — «Салауат» (М. Кәрим)
* Хәҙисә — «Үлтереп китәм» (Н. Ғәитбаев)
* Зарифа — «Үтте минең аҡ йәйем» (Л. Станкова)
* Люциә — «Парижда апрель» (Л. Станкова)
* Суфия — «Ҡатындар болаһы» (М. Багаев, 2004)
* Айһылыу — «Зәйтүнгөл» (Н. Асанбаев, 2005)
* Сурия — «Хәл былай булды» (Т. Миңнуллин, 2006)
* Сәжидә — «Он, Она и Я» (З. Хәким, 2007)
* Ҡар королеваһы — «Мультляндия планетаһына сәйәхәт» (Я. Шәрипов, 2007)
* Сәғиҙә — «Ул ҡайтты» (Ә. Атнабаев, 2009)
* Әсә — «Әсәкәйем» (С. Белов, 2009)
* Зарифа — «Бес в ребро» (М. Багаев, 2010)
* Хариза — «Сейәле тау» (Н. Асанбаев, 2011)

# Шәрипова Гөлсәсәк Тәбрис ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1999 йыл), халыҡ артисы (2008 йыл).
* 1993 йылда Шәрипова Гөлсәсәк Тәбрис ҡыҙы Илһам Шәкиров исемендәге «Татар йыры — 1993» конкурсында лауреат һәм 1 премия эйәһе булды.
* 1995 йылда «Дуҫлыҡ йыры» фестивалендә (Нефтекама ҡалаһы) Гөлсәсәк Шәрипова беренсе урынды яулай.
# Лесной Воронеж

Лесной Воронеж — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Липецк өлкәһе, Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Воронеж йылғаһының уң ярына тамағынан 342 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 164 км.

# Лесной Воронеж
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронеж йылғаһы Липецк ҡалаһына тиклем, Матыра йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100512107000002450
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000245
* Бассейн коды — 05.01.01.005
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0