yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Штайнхайд

Штайнхайд (нем. Steinheid) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1264 кеше йәшәй. Майҙаны — 23,21 км². Диңгеҙ кимәленән 800 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98749 һәм автомобиль коды — SON.
# Лемпуа

Лемпуа — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лопь-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Лемпуа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000020411
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002041
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Герой подпольщиктар скверы (Таганрог)

Герой подпольщиктар скверы — Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһында Спартак тыҡрығында урынлашҡан сквер.

# Герой подпольщиктар скверы (Таганрог)
## Тарихы

1806 йыл менән билдәләнгән тарихи документтарҙа һаҡланған мәғлүмттәргә ярашлы, Балтазар Балтазарович Кампенгаузен әйтеүенсә, ҡалала үҫеп килеүсе йәш быуын белем алыу мөмкинлегенә эйә булырлыҡ уҡыу йорттары етмәй. Шул уҡ йылда Таганрогта гимназия асыу тураһында ҡарар ҡабул ителә һәм ул Рәсәйҙең көньяғында беренсе гимназия була. Таганрогтың перспективалы үҫеш планына ярашлы, хәҙерге Кампенгаузен тыҡрығы ҡаланың төп элементына әйләнергә тейеш була. Әммә был идеяны тормошҡа ашырырға гимназияның тап ошо участкала, ҡала башлығының йортонда урынлашыуы ҡамсаулай.
Таганрогты оккупациялау ваҡытында подпольела ҡатнашыусы бик күп кеше һәләк була. 1960 йылдар уртаһында уларҙың иҫтәлеген мәңгеләштереү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Күҙалланған монумент урынында скверҙа иҫтәлекле таҡтаташ барлыҡҡа килә, һуңынан ғына һөйкәл ҡуйыла. Уны уранлаштырыуҙы ойоштороу эштәре 1972 йылда башлана. 1973 йылдың авгусында һәйкәл әҙер була һәм скверҙа урын ала. Таганрог подпольщиктарына ҡуйылған «Йәшлек анты» хөрмәтенә тора-бара сквер Герой подпольщиктар скверы тип атала башлай.
# Кесе Пяша

Кесе Пяша (Широкий йырыны) — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пяша йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кесе Пяша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005599
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000559
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Аленка Герлович

Аленка Герлович (слов. Alenka Gerlovič; 17 сентябрь 1919 йыл, Любляна — 9 декабрь 2010 йыл, шунда уҡ) — Югославия һәм Словения рәссамы, ҡурсаҡсы, сценограф, журналист.

# Аленка Герлович
## Биографияһы

Аленка Герлович Любляна ҡалаһында тыуған. Апаһы — опера йырсыһы Ванда Герлович (словен.)баш. (сопрано). Брежицала башланғыс мәктәпте тамамлағанға тиклем йәшәй, бында уның атаһы 1929 йылға тиклем Франьо Герлович Чатеж дауалау сығанаҡтарында участка табибы булып эшләй. Любляна гимназияһында уҡый, атаһы Польела баш табип булып тәғәйенләнгәс ғаилә шунда күсенә. 1937 йылда Загреб академияһының нәфис сәнғәттәр академияһына профессор В.Бецичтың һынлы сәнғәт бүлегенә уҡырға инә, унда Крста Хедегушич ижады менән ҡыҙыҡһына.
Һуғыш йылдарында Аленка партизандарға китә: листовкалар һәм плакаттар төшөрә, шулай уҡ тәүге Партизан ҡурсаҡ театры ойоштора, сценограф һәм ҡурсаҡсы булып эшләй. Рәссам Вито Глобоникҡа кейәүгә сыға. Һуғыштан һуң Парижда Джонни Фриндландер ательеһында эшләй һәм пейзаж һынлы сәнғәтенә мөрәжәғәт итә. Уның эштәре өсөн ҡәтғи композиция, стилләштерү һәм реаль төҫтәрҙе һүрәтләү хас. Уның күпселек һуңғы әҫәрҙәре акварель менән яҙылған. Аҡ ҡағыҙҙа ирекле формала сәскә атыусы ағастар, ҡыуаҡлыҡтар йәки сәскәле яландар композицияһы һүрәтләнә. Айырым лирикаға Аленканың словен тауҙары һүрәте һәм ритмик мотивтар эйә.
Аленка һуғыштан һуң Словен халыҡ театрының беренсе сценографы була. Любляна классик гимназияһында сәнғәт тарихын уҡыта, шулай уҡ модернизм яңылыҡтарын һөйләй. 1968 йыл аҙағына тиклем гимназияла уҡыта. Күренекле яҙыусы һәм уҡытыусы була: 1968 йылда балаларҙы һүрәт төшөрөүгә өйрәтеү китабы өсөн Лествик премияһы менән бүләкләнә. Шулай уҡ билдәле сәйәхәтсе була, гәзиттәрҙә үҙенең сәйәхәте тураһында яҙа һәм лекциялар уҡый.
Пенсияға сыҡҡас Аленка үҙен акрил һынлы сәнғәтенә арнай һәм бер нисә күргәҙмә ойоштора (1969 йылдан 1990 йылға тиклем Брежиц музейында эштәре һаҡлана). Ғүмеренең һуңғы йылдарында акварель техникаһына күсә. 1981 йылда Франц Прешерн исемендәге премия менән бүләкләнә. «Кусочки моей жизни» (слов. Okruški mojega življenja) хәтирәләр китабын сығара. Тормошҡа һөйөүе, үҙенең әүҙем гражданлыҡ позицияһы һәм һынлы сәнғәткә тоғролоғо менән замандаштарының хәтерендә ҡала.
# М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы

М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы — 1919 йылдың 5 ғинуарында, Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып ҡаланың революцион комитеты ҡарары нигеҙендә ойошторола һәм бер йылдан һуң, 1920 йылдың 5 ғинуарынан, эшләй башлай. Ул саҡта Пролетар художество музейы тип атала. Музейға ҡаланың иң матур йорто бүленә, уға учреждениеларҙағы, ҡасҡан байҙар өйҙәрендәге, губерна— музейындағы һынлы сәнғәт әйберҙәре күсерелә. Музейҙы ойоштороу өсөн Мәскәүҙән рәссам һәм архитектор И. Е. Бондаренко саҡырыла. Ул килгәс тә, эшкә урындағы рәссамдарҙы йәлеп итә.
Тиҙҙән Мәскәүҙән күренекле рус рәссамы Михаил Васильевич Нестеровтың яҡташтарына — Өфө халҡына — бүләк иткән 102 картинанан торған коллекцияһы ҡайтарыла. Рәсәй империяһы һынлы сәнғәте мираҫтарынан торған был коллекцияла Репин Илья Ефимович, Исаак Левитан кеүек бөйөк рәссамдарҙың картиналары ла була.
Музейҙың XIX—XX быуаттағы урыҫ сәнғәте булеге Нестеров бүләге менән генә сикләнмәй. Уны тулыландырыуға Мәскәү һәм Ленинград галереялары һәм музейҙары ҙур ярҙам курһәтә. Улар аша Өфөгә Көнбайыш Европа, шулай ук Япония һәм Ҡытай сәнғәте өлгөләре лә килә. Музей өҙлөкһөҙ тулылана. Башкорт һынлы сәнғәтенең барлыҡҡа килеүе, халыктың һырлап, биҙәп, сигеп зауыҡ менән эшләгән әйберҙәрен йыйыу буйынса үткәрелгән экспедициялар һөҙөмтәһендә музейҙа бик бай, шул иҫәптән Башҡортостандың үткәнен һәм бөгөнгөһөн сағылдырыусы яңы бүлектәр асыла.
М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы — Башҡортостан Республикаһының мөһим мәҙәни үҙәктәренең береһе.

# М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы
## Ҡаҙаныштары

* «Турстат» аналитик агентлығының 2020 йылдың апрелендә иғлан ителгән «Рәсәйҙең иң яҡшы художество музейҙары» рейтингында, М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы, ун яҡшы сәнғәт учреждениеһы араһынан тәүге бишәү рәтендә атала, һәм ул исемлектә дүртенсе урын алып тора.
# Зарипов Ғәбделхәй Әхәт улы

Зарипов Ғәбделхай Әхәт улы (27 август 1923 йыл — 24 апрель 2020 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.

# Зарипов Ғәбделхәй Әхәт улы
## Биографияһы

Ғәбделхай Әхәт улы Зарипов 1923 йылдың 27 авгусында Башҡорт АССР-ының Мишкә районы Татарбай ауылында игенсе ғаиләһендә тыуа, 1930 йылда Татарбай башланғыс мәктәбенең 1-се класына уҡырға инә.
Ғәбделхәй Зарипов Ҡыҙыл Армия сафына 1941 йылдың авгусында Мишкә районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла (рус.) (Тикшерелеү көнө: 6 июль 2021) (рус.) (Тикшерелеү көнө: 6 июль 2021). Башта район үҙәге Мишкәлә уларҙы өс көн тоталар: һуғыш режимына, винтовканан атырға, сетерекле хәлдәрҙән сығырға өйрәтәләр. Ғәбделхай Әхәт улы һауа-десант ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә. Десантсылар полкында ул разведчик була. Мәскәү тирәһендәге һуғыштарҙа ҡатнаша. 1942 йылдың йәйендә һауа-десант дивизияһын 41-се уҡсы гвардия дивизияһына ҡушып, Сталинград ҡалаһы биләмәһенә ебәрәләр (рус.) (Тикшерелеү көнө: 6 июль 2021). Шулай бер разведка барышында Ғәбделхәй Зариповтың отряды фашистарға эләгә. 28 һалдаттың һигеҙе генә әйләнеп ҡайта ала. Ғәбделхәй Әүхәт улы ҡаты яралар менән госпиталгә эләгә. Ун һигеҙе лә тулып өлгөрмәгән егетте дауаланырға тыуған яғына ҡайтаралар. Әммә өйҙә ятыу уға тынғылыҡ бирмәй, ул тағы ла военкомат юлын тапай. 1943 йылда уны данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының Туймазы станцияһындағы запас полкына ебәрәләр. Һигеҙ айҙан егет сапер батальоны составында фронтҡа ебәрелә. Башҡорт кавалерия дивизияһы составында Ғәбделхәй Әхәт улы Белоруссия, Польша, Варшаваны фашистарҙан азат итеүҙә ҡатнаша. Бранденбург, Белград, Трептов, Каммин, Гюльцов, Плате, Берлин тирәһендәге яуҙарҙа батырлыҡ күрһәтә. Шулай уҡ Висла, Одер, Варта, Көньяҡ Буг йылғаларын, Освенцим концлагерын азат итеүҙә ҡатнаша. Күп тапҡыр хәрби операцияларҙа була.
Һуғышты Берлиндың үҙендә тамамлай. 1947 йылда ғына тыуған яғына ҡайта. «Рәфәнде» совхозында экспедитор булып эшләй.

# Зарипов Ғәбделхәй Әхәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы
* «Хәрби уңыштары өсөн» миҙалы
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
* генерал Шайморатов ордены (23 февраль 2020 йыл).

# Зарипов Ғәбделхәй Әхәт улы
## Ғаилә хәле

Һуғыштан ҡайтҡас, ғаилә ҡора. 1965 йылдан Зариповтар ғаиләһе Кесе Нәкәрәк ауылында йәшәй. Тормош иптәше менән ете бала тәрбиәләп үҫтерәләр.
# Лойка

Лойка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Могоча йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Лойка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000005590
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000559
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Глыбочко Пётр Витальевич

Петр Витальевич Глыбочко (21 июль 1964, Кувшиново ауылы, Брянск өлкәһе) — Рәсәй табип-урологы, Рәсәй Фәндәр академияһы академигы (2016). 2010 йылдың 15 июненән — И. М. Сеченов исемендәге Беренсе Мәскәү медицина университеты ректоры. (2010 йылдың 24 мартынан алып вазифаһын башҡарыусы). 5 халыҡ-ара конференция делегаты. «Берҙәм Рәсәй» партияһының Юғары советы ағзаһы. Рәсәй урологтары йәмғиәтенең йыл һайын үткәрелгән конгресының ойоштороу комитеты ағзаһы.

# Глыбочко Пётр Витальевич
## Биографияһы

1991 йылда Һарытау медицина институтын тамамлай. 1996-2002 йылдарҙа Һарытау медицина университетының урология кафедраһында уҡыта (ассистент, доцент, профессор, кафедра мөдире), бер үк ваҡытта — Һарытау өлкәһе һуғыш ветерандары госпиталенең баш табибы.
2002 йылдың 14 июнендә В. И. Разумовский исемендәге Һарытау дәүләт медицина университеты ректоры итеп һайлана. Фундаменталь һәм клиник уронефрология ғилми-тикшеренеү институтын ойоштора.
2010 йылдың 24 мартында И. M. Сеченов исемендәге Мәскәү медицина академияһы ректоры вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнә; 2010 йылдың 15 июнендә И. М. Сеченов исемендәге Беренсе Мәскәү дәүләт медицина университеты ректоры итеп һайлана.
Уронефрология һәм кешенең репродуктив сәләмәтлеге ғилми-тикшеренеү институты директоры. Рәсәй медицина һәм фармацевтика университеттары ректорҙары Советы рәйесе, Рәсәй ректорҙар союзы вице-президенты, Рәсәй-Ҡытай медицина университеттары ассоциацияһы рәйестәше. Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Фән һәм мәғариф буйынса Совет ағзаһы (2013-2020), 2018 йылдан Совет Президиумы составына инә.
2022 йылдың 6 мартында Рәсәйҙең Украинаға баҫып инеүенән һуң Президент Владимир Путиндың ғәмәлдәрен яҡлап хатҡа ҡул ҡуя.

# Глыбочко Пётр Витальевич
## Фәнни эшмәкәрлеге

1996 йылда «Функциональные свойства тромбоцитов и антиагрегационная активность сосудистой стенки у больных гестационным пиелонефритом» темаһы буйынса кандидатлыҡ диссртацияһы яҡлай. 2001 йылда — «Оптимизация лечения больных с доброкачественной гиперплазией предстательной железы, сочетанной с сенильным остеопорозом» темаһына докторлылыҡ диссертацияһы яҡлай.
Рәсәй Медицина фәндәре академияһы ағза-корреспонденты (28.4.2005), Рәсәй Фәндәр академияһы ағза-корреспонденты (2014), Рәсәй Фәндәр академияһы академигы (2016).
150-нән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән 9 монография, 10 дәреслек һәм уҡытыу-методик әсбап, 38 уйлап табыу, 6 файҙалы модель авторҙашы. Рәсәй Федерацияһы мәғариф һәм фән министрлығының Юғары аттестация комиссияһы эксперт советы ағзаһы.

# Глыбочко Пётр Витальевич
## Ғаиләһе

Ҡатыны — Галина Хәмит ҡыҙы Глыбочко, медицина фәндәре кандидаты (2007).
* өс балаһы бар.

# Глыбочко Пётр Витальевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* III дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены
* IV дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены
* Почет ордены
* II дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» орден миҙалы
* Рәсәй Федерацияһы Президенты Рәхмәте
* «Һаулыҡ һаҡлау отличнигы» түш билдәһе.
# Үрге Лужица

Үрге Лужица (нем. Oberlausitz, үр.-луж. Hornja Łužica) — Германияның Саксония ерҙәрендә һәм Польшаның көньяҡ-көнбайышында (Нижнесилезский воеводствоһы биләмәһенең бер өлөшөндә) урынлашҡан тарихи-географик өлкә, Лужицаның бер өлөшө. Үҙәге — Баутценҡалаһы.
Үрге Лужила немецтәр менән бергә лужи (20 мең кеше) тигән бәләкәй көнбайыш славян халҡы йәшәй.
Лужи халҡы үрге лужи телендә һөйләшә, барыһы ла немецсә белә.
Беренсе мең йыллыҡта Үрге Лужи ерҙәрендә мильчан халҡы йәшәгән.
X быуатта Лужицаны Германия феодалдары баҫып ала. XI—XIV быуаттарҙа Үрге Лужица Польша, Чехия һәм Бранденбургтың Мейсенский маркграфы ерҙәре була. 1367 йылда Үрге Лужица Богемия Короллеге составына инә ( 1526 йылдан Габсбург монархияһы составында), 1635 йылда Саксония курфюршествоһы биләмәһенә ҡарай. 1815 йылда Үрге Лужица Герлиц ҡалаһы менән Силизия прусс провинцияһы өлөшө була.
С 1541 йылдан Үрге Лужицала Пасха ат парады (Пасха кавалькадаһы, Крижерье) үткәрелә.

# Үрге Лужица
## Шулай уҡ ҡара

* Түбәнге Лужица
# Кесе Лобачейяга

Кесе Лобачейяга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Лобачейяга йылғаһының һул ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Лобачейяга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000056237
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005623
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Суши

Су́ши (япон. すし, 寿司, 壽司, 鮨, 鮓, 寿斗, 寿し$^?$); ингл. sushi, МФА: — традицион япон аштарының бер ризығы. Дөгө, диңгеҙ ризыҡтары һәм башҡа төрлө ризыҡтарҙан әҙерләнә. 1980 йылдарҙан донъяла танылыу яулай.
# Оло Шишменга

Оло Шишменга — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шишменга йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Оло Шишменга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014436
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001443
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мөздәлифә

Мөздәлифә (ғәр. مزدلفة‎) — Сәғүд Ғәрәбстанынының Мәккә ҡалаһы янындағы үҙән. Мина үҙәне менән Ғәрәфә тауы араһында урынлашҡан.Ғәрәфәт тауында көн буйы торғандан һуң хажиҙарҙы Мөздәлифә үҙәненә килтереп, таңға тиклем тоталар. Зөлхизә айының туғыҙында йыл һайын хаж ҡылырға килгән мосолмандар ошо үҙәнгә йыйыла. Бында улар шайтанға атыр өсөн ваҡ таш йыя. Таштар 49-ҙан кәм булмаҫҡа тейеш. Шунан Мина үҙәненә алып китеп, хажиҙар өс көн дауамында шайтандарға таш аталар. Шайтанды Мина үҙәненә ҡуйылған өс бағана кәүҙәләндерә.
Мөздәлифәлә ҡыйыҡһыҙ мәсет бар, ул "Тыйыулы баҡса" тип атала. (әл-Мәш’әр әл-Харам).

# Мөздәлифә
## Мөздәлифә тарихы

   ... Тарихи урындар. Ибраһим пәйғәмбәр үҙе биргән вәғәҙәгә ярашлы улы Исмәғилде Аллаһ ризалығы өсөн ҡорбанға килтерергә китеп барғанында ошо үҙәндән уҙған, ти. Кеше рәүешенә ингән шайтан Ибраһимдың ҡаршыһына сыҡҡан да:
   - Улыңды салып енәйәт эшләйәсәкһең, һин бит төш күреп һаташҡанһың да шуға ышанып ҡына киләһең, - тип күңеленә шик һалып маташҡан.
   Пәйғәмбәр ерҙән таш алып бәргәс, шайтан юҡҡа сыҡҡан, әммә йәнә ике тапҡыр вәсвәсә һалып маташҡан. Пәйғәмбәр ҡотҡоға бирелмәгән, уны йәнә таш бәреп ҡыуып ебәргән. Иблис Исмәғилгә :
   - Атайың һине ҡорбан итеп салырға алып бара, - тип бышылдай башлаған.
   Малай:
   - Атайым Аллаһ ризалығы өсөн быны эшләргә йыйына икән, нисә ғүмерем булһа ла бирер инем, - тип яуаплаған һәм һәр юлы уны таш бәреп ҡыуған.
   Былар тыңламағас, Иблис Һәжәр Инәбеҙҙе ҡоторторға маташҡан. Берҙән-бер улы менән ниндәй хәл булыуы мөмкинлеген ишеткәс, изге әсә:
   - Аллаһ ризалығы өсөн икән, мин нисә улым булһа ла ҡорбан ителеүенә риза булыр инем, - тип шайтанды ҡыуып ебәргән.
   Тауға килеп еткәс, атаһының үҙен ҡорбанға килтерергә йыйынғанын күргән Исмәғил бер генә теләк әйткән:
   - Атай, ни эшләргә йыйынғаныңды беләм. Салған саҡта күҙемә ҡарама, юҡһа, йәлләрһең. Ҡулымды муйыныма бәйлә, йөҙтүбән һал.
   Ибраһим пәйғәмбәр ул әйткәнсә эшләргә йыйынғас, малай кинәт:
   - Юҡ, атай, ҡулымды бәйләмә, юғиһә, Аллаһ мине үҙ тәҡдиремә риза булмаған тип уйлар, - тип, иҫ киткес тәҡүәлек менән ташҡа башын һалған.
   Әммә үткер бысаҡ ҡапыл киҫмәҫ була, ә Ибраһим пәйғәмбәр асыуланып уны ергә атып бәргәс, ҡапыл телгә килгән дә:
   - Мин дә бит Аллаға буйһонам, ә Уның улыңды салырға миңә рөхсәте юҡ, - тигән.
   Ошо мәлдә Аллаһы Тәғәлә ергә бер һарыҡ төшөргән. Шунан бирле Ҡорбан байрамы үткәрелеп, унда айыра тояҡлы берәй мал салалар.
# Ладыжинка (йылға)

Ладыжинка (укр. Ладижинка) — Украиналағы йылға. Винница өлкәһенең Ғайсин районы аша көньяҡҡа табан аға. Собтың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 4 километр.
# Ишеть

Ишеть — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Суводь йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Ишеть
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037617
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103761
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ворт-Юган

Ворт-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мингит-Нел-Посл ҡылымығының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 86 км.

# Ворт-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300022331
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302233
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вюстойтероде

Вюстойтероде (нем. Wustheuterode) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 604 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,93 км². Диңгеҙ кимәленән 395 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37318 һәм автомобиль коды — EIC.
# Нечаев Леонид Петрович

Леонид Петрович Нечаев (1915 йыл, Пенза губернаһы, Рәсәй империяһы - 1968 йыл, Алабуға, Татар АССР-ы, РСФСР) - совет табибы, хирург, Татар АССР-ының атҡаҙанған табибы (1962).).

# Нечаев Леонид Петрович
## Биографияһы

1915 йылда Рәсәй империяһының Пенза губернаһында тыуған.
Ҡазан дәүләт медицина институтына уҡырға инә. Уны, уҡыу алдынғыһы булараҡ, Куйбышев хәрби-медицина академияһына күсереләр, был уҡыу йортон 1940 йылда тамамлай.
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, унда хәрби табип, ялан хирургы була. РККА-ның Баш хәрби-санитария идаралығы начальнигы приказы менән 18-се гвардия миномет полкының өлкән табибы итеп тәғәйенләнде. Был полк һөжүм ваҡытында ҡамауға эләгә. Ҡамауҙа урындағы кеше ҡиәфәтендә йәшенепп йөрөй, ләкин ҡулға алына һәм хәрби әсирҙәр өсөн лагерға оҙатыла. 1945 йылда тыуған яғына ҡайта.
НКВД тарафынан ҡамауҙа ҡалған әсир булараҡ күп тикшереүҙәр үтә. Ул ваҡытта эшһеҙ ҡала. Тикшереүҙәр тамамланғандан һуң, Алабуғала хәрби әсирҙәр өсөн ойошторолған НКВД-ның 97-се лагерына хирург итеп эшкә алына.
Һуңынан Алабуға үҙәк район дауаханаһының хирургия бүлексәһендә ординатор булып эшләй башлай. Алабуға медицина училищеһында хирургиянан уҡыта. 1955 йылда был ҡалала ҡан биреү пункты асыла, Нечаев бында уның кураторы була. 1959 йылда Алабуға үҙәк район дауаханаһының хирургия бүлексәһенә мөдир итеп тәғәйенләнә. Татар АССР-ының бер юлы дүрт районында - Мамадыш, Яр Саллы, Бондюг һәм Алабуғала - әйҙәүсе хирург була.
1962 йылда һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн Леонид Петрович Нечаев «Татар АССР-ының атҡаҙанған табибы» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була.
1968 йылда йөрәк хәлһеҙлегенән ҡапыл вафат була.
1993 йылда Леонид Нечаевҡа үлгәндән һуң «Алабуғаның почетлы гражданы» исеме бирелә, ҡаланың 4-се биҫтәһе урамдарының береһенә уның исеме менән йөрөтөлә.
# Курашасай

Курашасай — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бурлы йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Курашасай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Орск ҡалаһынан Һаҡмар йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000812112200004416
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200441
* Бассейн коды — 12.01.00.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2