yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ижина

Ижина — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молога йылғаһының уң ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Ижина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000006641
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000664
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# И. М. Сеченов исемендәге Беренсе МДМУ-ның ботаника баҡсаһы

И. М. Сеченов исемендәге Беренсе Мәскәү медицина университеты ботаника баҡсаһы — Мәскәүҙәге ботаника баҡсаһы. Мәскәү-йылғаның һул ярында, Мәскәү үҙәк әйләнешенең «Деловой центр» станцияһы янында урынлашҡан. 1946 йылда нигеҙ һалынған. Баҡсаның майҙаны 4,95 гектар тәшкил итә. Ботаника баҡсаһы төбәк әһәмиәтендәге айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәһе статусына эйә.

# И. М. Сеченов исемендәге Беренсе МДМУ-ның ботаника баҡсаһы
## Тарихы

Мәскәү фармацевтика институты (хәҙер И. М. Сеченов исемендәге Беренсе Мәскәү медицина университеты) янындағы ботаника баҡсаһы студенттарҙың уҡыу практикаһы һәм ғилми эштәр базаһы булараҡ 1946 йылдың 25 сентябрендә булдырыла. Баҡсаһының проекты уның тәүге директоры Б. М. Гинер тарафынан ботаник В. Н. Ворошилов менән берлектә эшләнә. 1947 йылдың яҙында беренсе үҫемлектәр ултыртыла. 1949 йылда ағас һәм ҡыуаҡ үҫемлектәрҙең 100-ҙән ашыу төрө ултыртыла. 1950-1960-сы йылдарҙа ботаника баҡсаһында генетик-селекционерҙар А. Р. Жебрак һәм В. В. Сахаров эксперименттар үткәрәләр.
Ботаника баҡсаһы 2016 йылда тәүге тапҡыр ирекле экскурсион йөрөү өсөн асыла.

# И. М. Сеченов исемендәге Беренсе МДМУ-ның ботаника баҡсаһы
## Тасуирламаһы

Ботаника баҡсаһы биләмәһенең майҙаны 4,95 гектар тәшкил итә, шуларҙың 2,5 гектарын дендрарий биләй. Шулай уҡ үлән үҫемлектәре питомнигы (0,5 гектар) һәм эксперименталь участкалары (0,5 га) бар, унда башлыса дарыу үҫемлектәре үҫә.
2016 йылға ҡарата мәғлүмәттәр буйынса, ботаника баҡсаһында яҡынса үҫемлектәрҙең 1505 төрө үҫә, шул иҫәптән һирәк осрай торған 6 м бейеклектәге сәскәләнеүсе магнолия кобус. Шулай уҡ реликт ике ҡалаҡлы гинкго, Майер аҡ шыршыһы, бүре емеше, Кавказ морознигы, гортензия черешчатый һәм башҡалар үҫә.
# Пикиръёль

Пикиръёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ёлва йылғаһының һул ярына тамағынан 185 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Пикиръёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000021609
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002160
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Падся-Яха

Падся-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тиутей-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 144 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Падся-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300040566
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304056
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сколл фонды

Сколл фонды (ингл. Skoll Foundation) — АҠШ-та теркәлгән коммерцияға ҡарамаған халыҡ-ара фонд; социаль эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә — үҫеш кисереүсе илдәрҙә һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф тармаҡтарын инвестициялай.

# Сколл фонды
## Ойошторолоуы

Сколл фонды 1999 йылда барлыҡҡа килә, уны нигеҙләгән Джеффри Сколл, eBay'ҙан китеп, компаниялағы өлөшөн 2 млрд АҠШ долларына һатҡас, был сумманың яртыһын Фондҡа һала һәм уның етәсеһе була.
Фондтың штаб-фатиры Пало-Альтола (Калифорния, АҠШ) урынлашҡан.
«Сколл фонды селтәренә» 2014 йылда түбәндәгеләр инә:
* Лондондағы Оксфорд университетының бизнес-мәктәбе эргәһендәге Фәнни Skoll Centre for Social Enterpreneurship;
* Skoll World Forum on Social Enterpreneurship;
* Social Edge онлайн форум-общинаһы;
* Социаль эшҡыуар-новаторҙарҙың эшен дәртләндереү һәм үҫтереү буйынса Skoll Awards for Social Enterpreneurship грант программаһы.

# Сколл фонды
## Эшмәкәрлеге

Мөһим социаль бурыстар араһында Сколл фонды тирә-яҡ мөхиттең тотороҡлолоғона, һаулыҡ һаҡлауға, үҙ-ара түҙемле мөнәсәбәттәргә һәм кеше хоҡуҡтарына, иҡтисади һәм социаль тиңлеккә, тыныслыҡ һәм хәүефһеҙлеккә ҙур әһәмиәт бирә.
2014 йылда Фонд климат үҙгәреүенә, ядро ҡоралы таралыуға, глобаль эпидемияларға, Яҡын Көнсығыштағы конфликтҡа һәм һыу ресусртары етмәүгә айырыуса ҙур иғтибар бүлде.
Гранттар программаһы буйынса өс йыл буйына Сколл фонды һәр проектҡа 1 миллионғаса доллар бүлә һәм уларҙың «тәжрибә-сәнәғәт һынауы» кимәленә сығыуына өлгәшергә тырыша, артабан улар тормошҡа ашырылырға һәм киң таратылырға тейеш буласаҡ.
Сколл фонды Global Impact Investing Network’тың ағзаһы булып тора.

# Сколл фонды
## Эшмәкәрлек күрһәткестәре

2000—2010 йылдарға Сколл фонды социаль эшҡыуарлыҡҡа булышлыҡ итеүсе иң эре ойошмаларҙың береһе булып тора һәм венчур филантропияһының иң йоғонтоло үҙәктәре иҫәбенә инә. Уның булышлығы менән башҡа ойошмаларҙан, программаларҙан һәм форумдарҙан тотош бер селтәр барлыҡҡа килде.
2010—2011 йылдар мәғлүмәттәре буйынса, Сколл фондының 512 млн долларҙан ашыу күләмдә үҙ активтары була.
Сколл фонды ярҙамын алыусылар араһына, мәҫәлән, Джон Вудтың (ингл. John Wood) Room to Read ойошмаһы инә, ул донъяның иң ярлы төбәктәрендә китапханалар, мәктәптәр төҙөй һәм уларҙың тәьминәте менән шөғөлләнә. Атап әйткәндә, үҙенә күрһәтелгән ярҙам арҡаһында Room To Read 2010 йылда 10 меңенсе китапханаһын аса алды, бер меңенсе мәктәпте төҙөнө һәм Girls>>Education программаһы аша 10 меңенсе ҡыҙыҡайға ярҙам итте.
Сколл фонды шулай уҡ түбәндәгеләргә ярҙам итте һәм билдәләне: B Lab, Barefoot College, Blue Ventures, Ceres, CrowdRise, Digital Divide Data, Educate Girls, Friends-International, Fundación Capital, KickStart International, M-KOPA, Medic Mobile, Proximity Designs, Slum Dwellers International, VisionSpring, Water & Sanitation for the Urban Poor, Ижтимағи һәм экологик эштәр институты, Экологик хәүефһеҙлек фонды һәм башҡа бик күп ойошмалар, уларҙы ойоштороусылар һәм етәкселек итеүселәр.
# Паюта-Яха (Нярово-Паюта-Яха ҡушылдығы)

Паюта-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нярово-Паюта-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 93 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Паюта-Яха (Нярово-Паюта-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300074957
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307495
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Нерым-Еган (Агрн-Еган ҡушылдығы)

Нерым-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Агрн-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Нерым-Еган (Агрн-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200043836
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204383
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ғәлимуллина Рәйсә Ғәли ҡыҙы

Ғәлимуллина Рәйсә Ғәли ҡыҙы (7 май 1931 йыл — 6 сентябрь 2000 йыл) — йырсы (лирик-колоратур сопрано), педагог, Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1974), профессор (1995).

# Ғәлимуллина Рәйсә Ғәли ҡыҙы
## Биографияһы

Рәйсә Ғәли ҡыҙы Ғәлимуллина 1931 йылдың 7 майында Ҡырғыҙ АССР-ының Каракол ҡалаһында (хәҙерге Пржевальск) тыуған.
1954 йылда П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһын Е. В. Кузьмина класында тамамлай. Ошо уҡ Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры йырсыһы була.
1957—1988 йылдарҙа Башҡорт филармонияһында эшләй.
1971 йылда бер үк ваҡытта Өфө сәнғәт институтында уҡытыусы булып эшләй, 1983 йылдан алып — опера әҙерлеге кафедраһы мөдире, 1995 йылдан — яңғыҙ йыр кафедраһы мөдире.
Йырсының профессиональ стартының әһәмиәтле факты булып уның 1955 йылда Мәскәүҙә «Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһында», 1969 йыл Ленинградта һәм Ҡазанда БАССР көндәрендә ҡатнашыуы тора. 1976 йылда Ҡарағалпаҡ АССР-ында БАССР әҙәбиәте һәм сәнғәте көндәрендә ҡатнаша. Башҡорт опера һәм балет театры труппаһы составында СССР һәм сит илдәр буйлап (Ҡытай, Корея, Монголия, Финляндия, Чехословакия һ. б.) гастролдәргә сыға.
Репертуарында сит ил, рус, башҡорт композиторҙарының, башҡорт традицион халыҡ-йыр ижады өлгөләренең камера-вокаль әҫәрҙәре. Марфа, Ҡарһылыу (Римский-Корсаковтың шул уҡ исемле әҫәренән "Батша кәләше) һ.б. опера партияларын башҡара.
Ул 10-дан ашыу фәнни һәм уҡытыу-методик хеҙмәт, шул иҫәптән башҡорт вокаль сәнғәтенең тарихы буйынса эштәр баҫтырып сығара.
Уның уҡыусылары араһында ‑ Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының төп солистары ‑ Аҙнаҡаева Рәйлә Шәрәфи ҡыҙы, Арғынбаева Светлана Роберт ҡыҙы, Сәлихов Фәнәүи Зиҡаф улы, Хәмбәлиева Әлфиә Саяр ҡыҙы, Чечен республикаһының халыҡ артисы Р. Х.Әсәҙуллин, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы Л. А. Гәрәева һәм Р. Й. Иҙрисова, БАССР- ҙың атҡаҙанған артисы Г. С. Захарова.
Рәйсә Ғәли ҡыҙы 2000 йылдың 6 сентябрендә Өфөлә вафат була һәм ерләнә.

# Ғәлимуллина Рәйсә Ғәли ҡыҙы
## Хәтер

Күренекле педагог һәм йырсы иҫтәлегенә Карл Маркс урамындағы ул күп йылдар йәшәгән 83-сө йортта мемориаль таҡтаташ ҡуйылған
# Ғәдир хәҙисе

Ғәдир хәҙисе — (ғәр. ﻏﺪﻳﺮ ﺧﻢ‎ — Ғәдир Хүм: Хүм һаҙлығы йәки быуаһы; рус. Гадир Хумм) — Мәккә менән Мәҙинә араһындағы Хүм быуаһы янында Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең сәхәбәләре алдында вәғәз менән сығыш яһауы тураһындағы хәҙис.

# Ғәдир хәҙисе
## Тарихы

Пәйғәмбәр вәғәз барышында үҙенең ике туған ҡустыһы һәм кейәүе Али ибн Әбү Талип тураһында былай тип иғлан иткән: «Кемдең мәүләһе — Мин, уның мәүләһе — Али».
Был ваҡиға тураһында хәҙис төрлө йыйынтыҡтарҙа, шул иҫәптән сөнниҙәр өсөн абруйлы Сәхих әл-Бохари, Сәхих Мөслим,Әт-Тирмизи сүнәне, Ибн Мәжа сүнәне, шулай уҡ Китаб фидаил әс-сәхәбә, Мүстәдрәҡ Әл-Хәкимә, Яҡуби "Тарихтар"ы , Фәхретдин әр-Рази һәм ән-Нәйсәбуриҙың Ҡөрьән тәфсирҙәрендә килтерелә. Әммә был хәҙискә шиғый мосолмандарҙың тәғлимәтендә ҙур әһәмиәт бирелә, улар уны Али ибн Әбү Талиптың имамлыҡ һәм виләйәтенең мөһим дәлилдәренең береһе һәм Алиҙың Мөхәммәттән һуң мосолман общинаһын етәкләргә һәм был ваҡиғаның йыллығын ғәйет әл-Ғәдир булараҡ билдәләргә тәғәйенләнеүе тураһында аныҡ күрһәтмә тип иҫәпләй.
Шул уҡ ваҡытта сөнни йәмғиәт был белдереүҙе Мөхәммәттең Алиға ҡарата хөрмәтен раҫлаусы ябай дәлил тип ҡарай.
Иран ғалимы Джафар Субхани үҙенең "Ислам тәғлимәте принциптары " тигән китабында Ғәдир хәҙисен 110 сәхәбә, 89 тәбиғин (сәхәбәләр артынан килгән быуын) һәм 3500 сөнни ғалим һүҙҙәренән тапшрыуын билдәләгән.

# Ғәдир хәҙисе
## Ваҡиғаларҙы шәрехләү

Сөнниҙәр күрһәтелгәндәр хәҙистәрҙе, аяттарҙы һәм иңеү шарттарын таный, әммә уларҙа һүҙ Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең Али ибн Әбү Талиптың абруйын таныу тураһында ғына бара, тип иҫәпләй.
Шиғыйҙар үҙ сығанаҡтарында кешеләр йәшәргә яраҡһыҙ тип ташлап киткән Хүм янында үлер алдынан Мөхәммәткә ашығыс иғлан яһау йөкмәтелгәнен, йәки ул был мәлде хәтерҙә ҡалдыртырға теләгәнен, йәки хаж ҡылыусылар үҙ юлдары менән таралыр алдынан уға күп шаһиттар кәрәк булғанлығы менән аңлата. Был аяттарҙы һәм хәҙистәрҙе улар имам Али ибн Әбү Талиб файҙаһына, уның өммәткә етәкселек итеүгә бәхәсһеҙ хоҡуғы барлығына дәлил итеп ҡарай.
Шиғый мосолмандар өсөн 18 зөлхизә, шулай итеп, иң мөһим дини байрамдарының береһе булып тора.Улар был көндә Кәрбәләгә хаж ҡыла
# Юн-Яга (Колва ҡушылдығы)

Юн-Яга — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 417 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Юн-Яга (Колва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000072030
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007203
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Медведовка

Медведовка — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Керженец йылғаһының уң ярына тамағынан 198 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Медведовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000034653
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003465
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Фульда

Фульда (нем. Fulda) — Гессен федераль еренең ҡалаһы, ҙурлығы буйынса туғыҙынсы урында тора, Көнсығыш Гессен төбәгенең үҙәге. Ҡала үҙенең исеме менән унан аша аҡҡан Фульда йылғаһы исеменә бурыслы, Фульда аббатлығында барлыҡҡа килгән һәм ҡала хоҡуҡтарын 1114 йылда алған.

# Фульда
## Дине

Германияла Фульданы «католицизм бишеге» тип атайҙар, сөнки бында немец тарихы өсөн мөһим булған монастырҙарҙың береһе— Фульда аббатлығы урынлашҡан, унда, «юғары собор» тип аталған соборҙа «немецтәрҙең апостолының» —изге Бонифацийҙың мәйете ята. Фульда ҡалаһы кенәз-аббаттар (улар епископтар) башлығында үҙенең сәйәси үҙаллылығын XIX быуат башына тиклем һаҡлаған.
2006 йылдың февраленән алып Фульдала Мәскәү патриархаты Рус православие сиркәүенең Берлин епархияһы мәхәлләһе эшләй, ул Сретение Господне байрамы хөрмәтенә аталған. Ғибәҙәт ҡылыу даими алып барыла
* Фульда аббатлығында Ҡотҡарыусы соборы
* Фульда аббаттары-кенәздәре һарайы

# Фульда
## Иҡтисады, инфраструктураһы һәм сәнәғәте

* Jumo — датчиктар һәм автоматлаштырыу системаларын етештерә
* Йөк автомобилдәре өсөн автомобиль шиндарын етештерә (сауҙа маркаһы FULDA).
* Эре юғары уҡыу йорто Фульда ғәмәли фәндәр университеты

# Фульда
## Билдәле кешеләре

* Адам Фульдский (1445—1505) — немец композиторы һәм музыка теоретигы.
* Георгий Адельман Викентьевич (1811—1888) — педагог һәм хирург.
* Альфред Дреггер — ХДС лидерҙарының береһе, 1956—1970 йылдарҙа Фульданың обер- бургомистры.
* Карл Фердинанд Браун (1850—1918) — Нобель премияһы лауреаты.
* Вольфганг Драф (1940—2011) — немец оториноларингологы
* Себастьян Келя (1980 р-ны) — немец футболсыһы.
* Леблейн, Франц (1744—1810) — немец.
* Тобиас Саммет (1977) —композитор, Edguy һәм Avantasia төркөмдәренең йырсыһы
* Штеле хугыу (1826—1848) — немец композиторы.

# Фульда
## Туғандаш ҡалалар

* Сергиев Посад (Рәсәй), 1991
* Комо (Италия), 1960
* Арль (Франция), 1964
* Уилмингтон (Делавэр) (АҠШ), 1997
* Литомержице (Чехия), 2001
# Зайчиха (Бердь ҡушылдығы)

Зайчиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бердь йылғаһының уң ярына тамағынан 229 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Зайчиха (Бердь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004640
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200464
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Яуымбай

Кесе Яуымбай (рус. Малая Яумбаева) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл. Кузнецкое ауыл биләмәһе составына инә.

# Кесе Яуымбай
## Тарихы

Оло Яуымбай ауылы кешеләре тарафынан нигеҙләнә. Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Һырҙы улусы составында була.
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡортостан АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡортостан АССР-ы Арғаяш районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Арғаяш районы составында.

# Кесе Яуымбай
## Халҡы

| 1916 | 1920 |
| 209 | 163 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (96 %) йәшәй.
# Дворкин Карп Акимович

Дворкин Карп Акимович (6 ғинуар 1909 йыл — 28 июль 1977 йыл) — СССР-ҙың атом сәнәғәте системаһында эшләгән ғалим-химик. Техник фәндәр кандидаты (1949). Ленин (1961) һәм Сталин премияһы (1954) лауреаты.

# Дворкин Карп Акимович
## Биографияһы

Карп Акимович Дворкин 1909 йылдың 6 ғинуарында Смоленск губернаһының Красный өйәҙе Ляды ҡасабаһында тыуған.
1937 йылда Ленинград дәүләт университетының Химия факультетын органик булмаған химия һөнәре буйынса тамамлағандан һуң Дәүләт ғәмәли химия институтының электрохимия лабораторияһы ғилми хеҙмәткәре һәм Ленинград дәүләт университетының химия факультетының органик булмаған химия кафедраһы ассистенты булып эшләй.
1941 йылдан алып 1945 йылға тиклем — Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы офицеры. Бөйөк Ватан һуғышында Волхов һәм Ленинград фронттарында ҡатнаша, 8-се армияның Химия бүлеге начальнигының өлкән ярҙамсыһы була. 1944 йылдың 30 ноябрендә командованиеның хәрби бурыстарын үтәгәне өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.
1949 йылда СССР атом сәнәғәтенең ябыҡ объекттарында — СССР Фәндәр академияһының үлсәү приборҙары лабораторияһында ғилми хеҙмәткәр һәм сектор начальнигы урынбаҫары. 1951 йылда Свердловск-45 ябыҡ ҡалаһына ебәрелә, Химия лабораторияһы начальнигы итеп тәғәйенләнә. 1956 йылдан СССР урта машиналар төҙөү министрлығының 418-се заводының махсус химия лабораторияһы начальнигы.
1951 йылдан төп эшмәкәрлеге менән бер үк ваҡытта Мәскәү инженер-физика институтының 3-сө бүлегендә уҡыта һәм ғилми советы ағзаһы була. 1964 йылдан алып А. Ф. Иоффе исемендәге Ленинград физик-техник институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре.
1977 йылдың 28 июнендә Ленинградта вафат була.

# Дворкин Карп Акимович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

Сығанаҡтар:

# Дворкин Карп Акимович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
### Ордендары

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)

# Дворкин Карп Акимович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
### Премиялары

* Ленин премияһы (1961)
* III дәрәжә Сталин премияһы (1954) — «изотоптарҙың бүленеүенең электромагнит ысулын эшләгәне һәм сәнәғәткә индергәне һәм был ысул менән литий-6-ны алғаны өсөн»

# Дворкин Карп Акимович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
### Миҙалдары

* «Ленинградты обороналаған өсөн» миҙалы (1943)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
# Алтынбаев Сәмиғулла Ғиләж улы

Алтынбаев Сәмиғулла Ғиләж улы (рус. Алтынбаев Самигулла Гилязович; 12 август 1916 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се кавалерия полкы кавалерисы. Гвардия кесе сержанты. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

# Алтынбаев Сәмиғулла Ғиләж улы
## Биографияһы

Сәмиғулла Ғиләж улы Алтынбаев 1916 йылдың 12 авгусында Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙенең (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы Сәйетбаба ауыл Советы составындағы) Ҡолҡан ауылында тыуған.
1916 йылдың декабрендә Ғафури районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.
Гвардия кесе сержанты Алтынбаев Сәмиғулла Ғиләж улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се кавалерия полкы кавалерисы булып хеҙмәт итә .

# Алтынбаев Сәмиғулла Ғиләж улы
## Һуғыштан һуң

Сәмиғулла Ғиләж улы Алтынбаев хәләл ефете Мәстүрә Гәрәй ҡыҙы менән 7 бала тәрбиәләп үҫтерә.
Ғаилә башлығы Красноусол быяла заводында эшләй.

# Алтынбаев Сәмиғулла Ғиләж улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)

# Алтынбаев Сәмиғулла Ғиләж улы
## Хәтер

Алтынбаев Сәмиғулла Ғиләж улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Ғафури районы Ҡолҡан ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
# Балакина

Балакина — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Калганчиха йылғаһының уң ярына тамағынан 3,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Балакина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005798
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200579
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Юкерлы-Юган

Юкерлы-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тать-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Юкерлы-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051021
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205102
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2