# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы

Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы (итал. Nazionale di calcio dell'Italia) — халыҡ-ара матчтарҙа һәм футбол турнирҙарында Италия исеменән сығыш яһаусы футбол командаһы. Етәксе органы — Италия футбол федерацияһы, ул 1905 йылдан ФИФА һәм 1954 йылдан УЕФА ағзаһы булып тора.
Италия йыйылма командаһы рәттән 37 уйын еңелмәй (донъя рекорды), дүрт тапҡыр донъя чемпиондары (1934, 1938, 1982 һәм 2006) һәм Европа идәре араһында беренсе донъя чемпионы.
Йыйылма командаһының ҡушаматы — «Скуа́дра Адзу́рра» (итал. Squadra Azzurra, букв. «голубая команда»). Был ҡушамат командаһының һәм Италия исеменән сығыш яһаусы спортсыларҙың зәңгәр йәки асыҡ зәңгәр төҫлө кейеменән килеп сыҡҡан.
Уйындар һаны буйынса рекордсмены — ҡапҡасы Джанлуиджи Буффон (176 матч), иң яҡшы бомбардиры — Луиджи Рива, 35 гол индерә. 2023 йылдың 21 сентябренә ҡарата ФИФА рейтингында 9-сы урынды биләй.

# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы
## Тарихы
### Ойошторолоуы һәм беренсе еңеүҙәре

1880-се йылдарҙа Италияла футбол уйыны барлыҡҡа килә. Оҙаҡ ваҡыт илдә клуб футболы ғына була. Шул уҡ ваҡытта йыйылма командалар кимәлендәге футбол ярыштары донъяла популярлыҡ яулай бара — икенсе Олимпия уйындарында уҡ футбол буйынса күрһәтмә турнир үткәрелә, ә 8 йылдан һуң был спорт төрө рәсми рәүештә Йәйге Олимпия уйындары программаһына индерелә.
1910 йылда Италия футбол федерацияһы илдең йыйылма командаһын булдырыу тураһында ҡарар ҡабул итә, шул уҡ йылдың 15 майында был команданың тәүге рәсми матчы үтә. Миландағы стадионда итальяндар Франция йыйылма командаһын ҡабул итә һәм, командала иң көслөләр булһа ла, «Про Верчелли» 6:2 иҫәбе менән ышаныслы еңеү яулай.
Ике йылдан һуң Италия йыйылма командаһы Стокгольмда йәйге Олимпия уйындарында футбол буйынса беренсе халыҡ-ара турнирында ҡатнаша. Витторио Поццо етәкселек иткән команда Финляндия йыйылма командаһынан 2 — 3 иҫәбенә еңелә һәм турнирҙың беренсе этабында уҡ наградалар өсөн ярыштарҙан төшөп ҡала.
Рәсми халыҡ-ара ярыштарҙа тәүге миҙалдарҙы Италия уйынсылары 16 йылдан һуң ғына яулай, улар 1928 йылда Амстердамда үткән Йәйге Олимпия уйындарында бронза миҙал яулай.
Дүрт йылдан һуң, 1934 йылда, ФИФА башҡарма комитеты ҡарары менән финал турнирын үткәреү урыны итеп Италия һайлана. Өйҙәге трибуналар ярҙамында Италия йыйылма командаһы турнирҙы еңел үткәрә һәм финалға тиклем барып етә. Көсөргәнешле көрәштә улар Чехословакия йыйылма командаһынан өҫтөнөрәк була. Был уйындың өҫтәмә ваҡыттарында Анджело Скьявио индергән гол арҡаһында 2:1 иҫәбе менән еңә. Шулай итеп, донъя чемпионатында итальяндар тәүге сығыштарҙа уҡ үҙҙәрен донъяның иң көслө футбол командаһы итеп таныта.

# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы
## Халыҡ-ара турнирҙарҙа сығыш яһау тарихы

| Год | Раунд | Место | И | В | Н | П | РМ |
| 1930 | Ҡатнашмай | Ҡатнашмай | Ҡатнашмай | Ҡатнашмай | Ҡатнашмай | Ҡатнашмай | Ҡатнашмай |
| 1934 | Чемпион | 1 | 5 | 4 | 1 | 0 | 12-3 |
| 1938 | Чемпион | 1 | 4 | 4 | 0 | 0 | 11-5 |
| 1950 | Төркөм этабы | 7 | 2 | 1 | 0 | 1 | 4-3 |
| 1954 | Төркөм этабы | 10 | 3 | 1 | 0 | 2 | 6-7 |
| 1958 | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй |
| 1962 | Төркөм этабы | 9 | 3 | 1 | 1 | 1 | 3-2 |
| 1966 | Төркөм этабы | 9 | 3 | 1 | 0 | 2 | 2-2 |
| 1970 | 2-се урын | 2 | 6 | 3 | 2 | 1 | 10-8 |
| 1974 | Төркөм этабы | 10 | 3 | 1 | 1 | 1 | 5-4 |
| 1978 | 4-се урын | 4 | 7 | 4 | 1 | 2 | 9-6 |
| 1982 | Чемпион | 1 | 7 | 4 | 3 | 0 | 12-6 |
| 1986 | 1/8 финала | 12 | 4 | 1 | 2 | 1 | 5-6 |
| 1990 | 3-сө урын | 3 | 7 | 6 | 1 | 0 | 10-2 |
| 1994 | 2-се урын | 2 | 7 | 4 | 2 | 1 | 8-5 |
| 1998 | Сирекфинал | 5 | 5 | 3 | 2 | 0 | 8-3 |
| 2002 | 1/8 финал | 15 | 4 | 1 | 1 | 2 | 5-5 |
| 2006 | Чемпион | 1 | 7 | 5 | 2 | 0 | 12-2 |
| 2010 | Төркөм этабы | 26 | 3 | 0 | 2 | 1 | 4-5 |
| 2014 | Төркөм этабы | 22 | 3 | 1 | 0 | 2 | 2-3 |
| 2018 | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй |
| 2022 | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй |
| Бөтәһе | 18/21 | 4 титул | 83 | 45 | 21 | 17 | 128-77 |
| Йыл | Раунд | Урын | И | В | Н | П | РМ |
| 1960 | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй |
| 1964 | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй |
| 1968 | Чемпион | 1 | 3 | 1 | 2 | 0 | 3-1 |
| 1972 | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй |
| 1976 | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй |
| 1980 | 4-се урын | 4 | 4 | 1 | 3 | 0 | 2-1 |
| 1984 | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй |
| 1988 | Ярымфинал | 3 | 4 | 2 | 1 | 1 | 4-3 |
| 1992 | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй | Квалификациянан үтмәй |
| 1996 | Төркөм этабы | 10 | 3 | 1 | 1 | 1 | 3-3 |
| 2000 | 2-се урын | 2 | 6 | 4 | 1 | 1 | 9-4 |
| 2004 | Төркөм этабы | 9 | 3 | 1 | 2 | 0 | 3-2 |
| 2008 | Сирекфинал | 8 | 4 | 1 | 2 | 1 | 3-4 |
| 2012 | 2-се урын | 2 | 6 | 2 | 3 | 1 | 6-7 |
| 2016 | Сирекфинал | 5 | 5 | 3 | 1 | 1 | 6-2 |
| 2020 | Чемпион | 1 | 7 | 5 | 2 | 0 | 13-4 |
| Бөтәһе | 10/16 | 2 титул | 45 | 21 | 18 | 6 | 52-31 |

# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы
## Халыҡ-ара турнирҙарҙа сығыш яһау тарихы
### Дуҫлыҡ Кубоктарында

* 1971 — ҡатнашмай
* 1973—1977 — квалификациянан үтмәй
* 1979 — чемпион
* 1983 — чемпион
* 1985 — дисквалификациялана

# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы
## Ҡаҙаныштары

Донъя чемпионаттары
* Чемпион: 1934, 1938, 1982, 2006
* Финалсы: 1970, 1994
* Бронза призёр: 1990
* 4-се урын: 1978
Европа чемпионаттары
* Чемпион: 1968, 2020
* Финалсы: 2000, 2012
* Ярымфиналсы: 1988
* 4-се урын: 1980
Олимпия уйындарры
* Чемпион: 1936
* Бронза призёр: 1928, 2004
Конфедерациялар Кубогы
* Бронза призёр: 2013

# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы
## Команда рекордсмендары

    2022-11-20 торошло

# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы
## Команда рекордсмендары
### Матчтар иҫәбе буйынса

| # | Исеме | Йылдар | Уйындар | Голдар |
| 1 | Джанлуиджи Буффон | 1997—2018 | 176 | -140 |
| 2 | Фабио Каннаваро | 1997—2010 | 136 | 2 |
| 3 | Паоло Мальдини | 1988—2002 | 126 | 7 |
| 4 | Леонардо Бонуччи | 2010—х. в. | 120 | 8 |
| 5 | Даниэле Де Росси | 2004—2017 | 117 | 21 |
| | Джорджо Кьеллини | 2004—2022 | 117 | 8 |
| 7 | Андреа Пирло | 2002—2016 | 116 | 13 |
| 8 | Дино Дзофф | 1968—1983 | 112 | -83 |
| 9 | Джанлука Дзамбротта | 1999—2010 | 98 | 2 |
| 10 | Джачинто Факкетти | 1963—1978 | 94 | 3 |

# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы
## Команда рекордсмендары
### Голдар иҫәбе буйынса

| # | Исеме | Йылдар | Голдар (уйындар) | Бер уйында гол |
| 1 | Луиджи Рива | 1965—1973 | 35 (42) | 0.83 |
| 2 | Джузеппе Меацца | 1930—1939 | 33 (53) | 0.62 |
| 3 | Сильвио Пиола | 1935—1952 | 30 (34) | 0.88 |
| 4 | Роберто Баджо | 1988—2004 | 27 (56) | 0,48 |
| 4 | Алессандро Дель Пьеро | 1995—2008 | 27 (91) | 0,29 |
| 6 | Алессандро Альтобелли | 1981—1989 | 25 (61) | 0.41 |
| 6 | Филиппо Индзаги | 1997—2007 | 25 (57) | 0.44 |
| 6 | Адольфо Балончери | 1920—1933 | 25 (47) | 0.53 |
| 9 | Франческо Грациани | 1975—1982 | 23 (64) | 0.35 |
| 9 | Кристиан Вьери | 1997—2005 | 23 (49) | 0.47 |

# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы
## Формаһы

Италия 1911 йылдың 6 ғинуарында Венгрияға ҡаршы уйында тәүге тапҡыр зәңгәр күлдәктә сыға, шул ваҡыттан алып футбол турнирҙарында уларҙың формаһында тик ошо төҫ өҫтөнлөк итә..

# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы
## Формаһы
### Ҡапҡасы формаһы

Сығанаҡтар:

# Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы
## Формаһы
### Кейем бағыусылары

1974 йылға тиклем команданың бағыусыһы булмай. 2003 йылдан 2022 йылға тиклем команданы Puma формаһы менән тәьмин итә. 2023 йылдан команданы «Адидас» формаһы менән тәьмин итә.
| Спонсор | Йылдар |
| Юҡ | 1910—1974 |
| Adidas | 1974—1978 |
| Baila | 1978—1979 |
| Le Coq Sportif | 1979—1984 |
| Ennerre | 1984—1985 |
| Diadora | 1985—1994 |
| Nike | 1994—1999 |
| Kappa | 1999—2003 |
| Puma | 2003—2022 |
| Adidas | 2023—х. в. |