yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пяваркута

Пяваркута — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Варкута йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Пяваркута
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300035415
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303541
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сандивейшор

Сандивейшор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сандивей йылғаһының уң ярына тамағынан 131 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Сандивейшор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000072504
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007250
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ростов һыу үткәргесе музейы

2000
Ростов һыу үткәргесе музейы — Дондағы Ростовта ҡала һыу үткәргесенә бағышланған махсуслаштырылған музей.
Адресы: Дондағы Ростов, Максим Горький урамы, 293.

# Ростов һыу үткәргесе музейы
## Тарихы

Ростов һыу үткәргесе музейы 2000 йылда асыла. Ул «Водоканал» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең административ корпусы бинаһында урынлашҡан. Корпус үҙе ҡаланың мәҙәни иҫтәлекле урыны тип һанала. Музей уның әлеге етәксеһе З. И. Акопов инициативаһы буйынса булдырыла.
Ҡаланы үҙәкләштерелгән һыу менән тәьмин итеү 1865 йылға барып тоташа. Уның барлыҡ үҫеш тарихы музей экспозицияһында сағыла. Ҡала һыу үткәргесенең әһәмиәте Водоканалдың 140 йыллығын билдәләгәндә Дондағы Ростовтың Покровск скверында ҡала һыу үткәргесенә ҡуйылған бронза һәйкәл менән билдәләнә.
Беренсе — 1865 йылғы — һыу үткәргестең оҙонлоғо 5,3 км самаһы тәшкил итә. Ҡала үҫкән һайын һыу үткәргес тә үҫешә. Экспонаттар араһында янғын гидранттары, һыу колонкалары, насос агрегаттары һәм төрлө башҡа һыу техникаһы ҡулайламалары бар. Экспонаттарҙың күбеһенең йәше бер быуаттан артып китә. Стендтарҙа фоторәсемдәр һәм документтар урын алған. Күрһәтелгән экспонатар буйынса һыу менән тәьмин итеү өлкәһендәге прогресты күрергә мөмкин. Музей залы уртаһында колонка эргәһендә һыу алып торған биҙрәле ҡыҙ скульптураһы урын алған. Шундай уҡ бронза һын ҡалала ла ҡуйылған. Скульптура артында һыу үткәргестең тергеҙелеүенә арналған фотолар ҡуйылған биш стенд урынлашҡан. Иҙәндә суйын канализация люгы ята.
Музейға килеүселәр ҡаланың 1865 йылда эшләнгән беренсе һыу үткәреү картаһы, боронғо колонка, 1901 йылғы беренсе һыу үлсәгес, ХIХ быуат люктары, революцияға тиклемге янғын һүндереү гидранттары һ. б. менән таныша ала. Хәҙерге экспонаттар буйынса заманса һыу үткәргесетең, һыу менән тәьмин итеүҙең, һыуҙы таҙартыуҙың ҡеүәте ни тиклем артыуын күререгә була.
Музейҙың алтмыш стендында ҡаланың һыу үткәреү-канализация хужалығының үҫеше, предприятиены һуғыштан һуң тергеҙеү, «Водоканал производство берекмәһе» Асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең үҫеше менән танышырға мөмкин. Хәҙерге ваҡытта «Водоканал» предприятиеһы 2600 км һыу торбаларын һәм 1260 км самаһы канализация селтәрҙәрен хеҙмәтләндерә. Ул Дондағы Ростовта, Аҡсай һәм Батайск йәшәүсе 1,2 млн кешене һыу менән тәьмин итә.
Предприятие холында ҡала башлығы Андрей Матвеевич Байковтың бюсы тора. Дондағы Ростовта беренсе һыу торбалары тап уның идара иткән ваҡытында һалына. 2004 йылда музейҙы Балалар экология үҙәге асыла.
# Фёльпке

Фёльпке (нем. Völpke) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1460 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,22 км². Диңгеҙ кимәленән 149 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39393 һәм автомобиль коды — BK.
# Еюг

Еюг — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юза йылғаһының һул ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Еюг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014672
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001467
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Абрамович

Абрамович — фамилия.
* Абрамович Абрам Григорьевич (1910—1937)
* Абрамович Роман Аркадьевич (1966)
* Абрамович Семен Шмилович (1929 йылдың 20 майында тыуған, Арциз, Бессарабия) — совет физигы һәм химигы, СССР дәүләт премияһы лауреаты (1981). Техник фәндәр кандидаты (1968).
* Абрамович Хаим-Занвл Моисеевич (1902—1995)
# Овраг Сухая Избалык

Сухой Избалык йырыны — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Ульяновск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Избалык йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Овраг Сухая Избалык
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терешка, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001912112100010455
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101045
* Бассейн коды — 11.01.00.019
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Казгулак

Казгулак — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға айгурка йылғаһының һул ярына тамағынан 93 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Казгулак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Калаус йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500212108200001251
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200125
* Бассейн коды — 05.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ватикан музейҙары исемлеге
## Папа һарайындағы мезейҙар

* Кардинала Бибьен лоджияһы
* Зал колесницы

# Ватикан музейҙары исемлеге
## Иннокентий VII һарайы

* Борджиа башняһы
* Николай V һарайы
* Сан Дамазо лоджияһы
* Урбан VIII капелаһы
* Дамалар залы
* Богородица залы
* Папа апартаменттары
* Изге Мартазалы
* Собиеска залы
* Иммаколат залы
# Башҡорт Самаҙыһы

Башҡорт Самаҙыһы, Самаҙы (рус. Башкирская Чумаза) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453391, ОКАТО коды — 80226804003.

# Башҡорт Самаҙыһы
## Тарихы

Ауылға Ырымбур өйәҙе Үҫәргән улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һала, 1786 йылдан алып Самаҙы исеме менән билдәле. 1837 йылда бында шул уҡ өйәҙҙең Абҙан, Этҡол, Ниязғол ауылдары башҡорттары ла килеп урынлашҡан. 1866 йылда 25 йортта 133 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. XX быуаттың 30‑сы йылдарынан хәҙерге исемен йөрөтә.

# Башҡорт Самаҙыһы
## Географик урыны

Башҡорт Самаҙыһы ауылы Самаҙы йылғаһы (Һаҡмар йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 35 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һарыҡташ): 52 км

# Башҡорт Самаҙыһы
## Билдәле шәхестәре

* Майоров Анатолий Петрович (1940) — ғалим-тел белгесе. 1962—1967 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, 1973 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университетының сит телдәр кафедраһы мөдире. Филология фәндәре докторы (1999), профессор (2000). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт (1982) һәм Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү (2005) хеҙмәткәре.

# Башҡорт Самаҙыһы
## Халыҡ һаны

Халҡы: 1900 йылда — 437 кеше, 1920 йылда 511 кеше тәшкил иткән. 2009 йылда 518 кеше йәшәгән.
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 375 | |
| 1959 | 422 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 572 | |
| 1979 | 500 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 452 | |
| 2002 | 481 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 518 | |
| 2010 | 404 | |

# Башҡорт Самаҙыһы
## Халыҡ һаны
### Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар (98 %) өҫтөнлөк итә.

# Башҡорт Самаҙыһы
## Урамдары

* Ҡайын урамы (рус. Березовая улица)
* Комсомол урамы (рус. Комсомольская улица)
* Кооператив урамы (рус. Кооперативная улица)
* Йәштәр урамы (рус. Молодежная улица)
* Яр буйы урамы (рус. Набережная улица)
* Ханнан урамы (рус. улица Ханнана)
* Мәктәп урамы (рус. Школьная улица)

# Башҡорт Самаҙыһы
## Тирә-яҡ мөхит
### Ер-һыу атамалары

Тауҙар
* Йөрәктау тауы
* Ҡашҡатау тауы
* Ҡырла тауы
* Ҡорһаҡ буйы
* Сыуалташ тауы
Йылғалар
* Күкшишмә шишмәһе
* Теләүкәй йылғаһы

# Башҡорт Самаҙыһы
## Видеояҙмаларҙа

Зианчуринский район д. Самазы
# Керженга

Керженга — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шарженга йылғаһының һул ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Керженга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010538
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001053
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Серзва

Серзва (Серзева) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тинева йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Серзва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035619
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003561
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нирус-Хулюм

Нирус-Хулюм — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тапсуй йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Нирус-Хулюм
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024475
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302447
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вотлеб-Юган

Вотлеб-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Марья-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Вотлеб-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300050736
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305073
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сабанов Юрий Викторович

Сабанов Юрий Викторович (4 июнь 1978 йыл) — Рәсәй спортсыһы. Билбау көрәше буйынса Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған спорт мастеры (2009).

# Сабанов Юрий Викторович
## Биографияһы

Юрий Викторович Сабанов 1978 йылдың 4 июнендә Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған.
Юрий йәш сағында йөҙөү менән шөғөлләнә, ярыштарҙа ҡатнаша һәм йөҙөү буйынса ҡала чемпионы була. 12 йәшендә грек-рим көрәше һәм көрәш менән шөғөлләнә башлай.
Соликамск ҡалаһында (Пермь өлкәһе) грек-рим көрәше турниры ваҡытында, был көрәш төрө буйынса Рәсәй спорт мастеры булған Юрий, йәрәхәт ала һәм ул был спорт төрөн ҡалдыра. 2006 йылда Стәрлетамаҡ физик культура институтын тамамлай.
Спорт менән Стәрлетамаҡ станоктар эшләү заводының спорт клубында (тренеры А. А. Сәфәров) һәм «Уфимец» спорт клубында (тренеры Н. Ю. Мазов) шөғөлләнә.
2003-2008 йылдарҙа билбау көрәше буйынса Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы була. 100 килограмдан ашыу ауырлыҡ категорияһында сығыш яһай (162 килограмм).

# Сабанов Юрий Викторович
## Ҡаҙаныштары

* Билбау көрәше буйынса Донъя (2006-2007), Европа (2005, 2007-2008) һәм Рәсәй (2003, 2006-2007) чемпионы.
* Рәсәй Кубогын яулаусы (2005), донъя чемпионаттарының көмөш призеры (2003, 2005)
* Билбау көрәше буйынса Ш. С. Сафин иҫтәлегенә халыҡ-ара турнир еңеүсеһе (Мәскәү, 2005-2007)
* Көрәш буйынса Рәсәй чемпионы (2004)
* Грецияла (Лариса ҡалаһы, 1997) һәм Чехияла (Хомутов ҡалаһы, 1998) үҫмер спортсылар араһында грек-рим көрәше буйынса халыҡ-ара турнир еңеүсеһе.
# Козим

Козим — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Обва йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Козим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009653
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100965
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вена халыҡ операһы

Вена халыҡ операһы, шулай уҡ Фольксопер (нем. Volksoper Wien) — Венала Вена операһынан ҡала икенсе опера театры. Сентябрҙә башланып июлдә тамамланған миҙгел эсендә театр өс йөҙ самаһы тамаша ҡуя. 1473 урынға иҫәпләнгән, өҫтәмә рәүештә баҫып тороусы 102 кешене һыйҙыра ала. Фольксопер репертуары традицион рәүештә немец телендәге оперетта һәм опера менән бәйле. Хәҙер унда опера, оперетта, зингшпиль, мюзикл һәм балет ҡуйыла.

# Вена халыҡ операһы
## Тарихы

Театр 1898 йылда төҙөлә. Башта Фольксопер Франц Иосиф Беренсенең идара итеүенең 50 йыллығы хөрмәтенә Император юбилейы ҡала театры (нем. Kaiser-Jubiläums-Stadttheater) атамаһын ала һәм бары тик пьесалар ғына ҡуйыла. Әммә 1903 йылда сәхнәгә опера һәм оперетта сығарыла башлай.
1906 йылда беренсе капельмейстер дирижер Александр Цемлинский була. Тәүге «Һағыш» һәм «Саломея» постановкалары 1907 һәм 1910 йылдарҙа ҡуйыла. Бында бөтә донъяға билдәле опера йырсылары Мария Ерица һәм Рихард Таубер сығыш яһай. Беренсе донъя һуғышы йылдарында Фольксопер Венаның популярлыҡ буйынса икенсе урында тора, әммә 1929 йылда репертуарын алмаштыра һәм водевилдәргә өҫтөнлөк бирә башлай. Икенсе донъя һуғышынан һуң театр хәрби хәрәкәттәр барышында емерелгән Вена дәүләт операһының өҫтәмә сәхнәһенә әүерелә. 1955 йылда Вена халыҡ операһы тәү баштағы ролен кире ҡайтарып, опералар, оперетталар һәм мюзиклдар ҡуя башлай. 1983 йылда Фольксоперҙың СССР-ҙа гастролдәре үтә. Мәскәүҙә спектаклдәр К. С. Станиславский һәм Вл. И. Немирович-Данченко исемендәге театрҙа ҡуйыла. Программала И. Штраустың «Летучая мышь», Ф. Легарҙың «Веселая вдова», И. Кальмандың «Королева чардаша» («Сильва») оперетталары, шулай уҡ гала-концерт була. Театр директоры (2007 йылдан) — Роберт Мейер, художество етәксеһе — Штрассер Дитмар, баш дирижеры (2016 йылдың апреленә ҡарата) юҡ.
Театрҙың тиҫтәләрсә йылдар патриотик сәйәсәтенең мөһиме һыҙаты булып немец телендәге әҫәрҙәрҙе, ситтелдәрҙәген немец теленә тәржемә итеп (атама шунан килеп сыҡҡан да инде Volksoper, тура тәржемәлә — халыҡ операһы) сәхнәләштереү тора. XXI быуатта яйлап сит телдәрҙәге әҫәрҙәрҙе — бигерәк тә Америка мюзиклдарын — шул телдә башҡарыу тәжрибәһе индерелә. Бик йыш вокал партияларындағы диалогтар немец һәм инглиз телендә аралаштырылып алып барыла.
# Сөләймәнов Ирек Ғәҙей улы

Сөләймәнов Ирек Ғәҙей улы (1933) — ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары (1963—1966).
Сөләймәнов Ирек Ғәҙей улы 1933 йылда БАССР-ҙың Дәүләкән районы Рублевка ауылында тыуған. 1958 йылда коммунистар партияһына инә.
1953−1954 йылдарҙа «Трудовые резервы» Балалар спорт йәмғиәтенең тренеры.
1954−1955 йылдарҙа «Колхозник» Балалар спорт йәмғиәтенең Башҡортостан советы инструкторы.
1955−1956 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының пропаганда һәм агитация бүлеге мөдиренең урынбаҫары.
1956−1959 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетыныңхәрби-физкультура бүлеге мөдире.
1959−1963 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Өфө ҡала комитетының икенсе, беренсе секретары.
1963 йылдың авгусынан 1966 йылдың ғинуарына тиклем ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары.
1966 йылда партия эшенә күсерелә. КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының ойоштороу-партия эше бүлеге мөдиренең урынбаҫары.
1966−1969 йылдарҙа — «Урожай» Балалар спорт йәмғиәтенең Башҡортостан советы начальнигы урынбаҫары. заместитель начальника, главный инженер «Башмелеоводстрой» (1969−1980 йылдарҙа — «Башмелеоводстрой» төҙөлөш тресы идаралығының баш инженеры, начальнигы урынбаҫары.
1980−1988 йылдарҙа — «Башмебельсбыт» берләшмәһенең генераль директоры урынбаҫары.
1988−1992 йылдарҙа — «Башавтоспецоснастка» предприятиеһының директоры урынбаҫары.
1992−2000 йылдарҙа — «Константа» Ябыҡ акционерҙар йәмғиәтендә эшләй.
1965 йылда Өфөлә «Башкнигаиздат» нәшриәте Сөләймәнов Ирек Ғәҙей улының «Обряды и обычаи народов СССР» исемле китабын нәшер итә.
Сөләймәнов Ирек Ғәҙей улы шахматтар менән даими ҡыҙыҡһынған, үҙе лә был уйынға битараф булмаған, хатта Башҡортостандың чемпионы исеменә лә лайыҡ булғаны билдәле. Ҡайҙа эшләһә лә, ул шахмат клубтарын асырға тырышты, тип шахмат спортына ғүмер буйы тоғро ҡалған Юрий Шуганов ошолай иҫләй:
# Кесе Карай

Кесе Карай — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карай йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Кесе Карай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030201
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203020
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сызранка

Сызранка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе, Һамар өлкәһе, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/1269 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 168 км.

# Сызранка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сызранка йылғаһы, инештән Сызрань ҡалаһына (ҡаланан юғарыраҡ) тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001312112100008908
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100890
* Бассейн коды — 11.01.00.013
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Маша-Юл

Маша-Юл — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чуя йылғаһының һул ярына тамағынан 94 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Маша-Юл
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005704
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100570
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яком-Сань-Кыкке

Яком-Сань-Кыкке — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оглат йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Яком-Сань-Кыкке
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200032809
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203280
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сылва Рассоха

Сылва Рассоха — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сылвица йылғаһының уң ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Сылва Рассоха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011023
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101102
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1