yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Албулена Криезиу

Албулена Криезиу (алб. Albulena Kryeziu; 27 август 1986 йыл) — албан актрисаһы, 2003 йылда "Debanti politik"театр постановкаһында актриса сифатында дебют яһай. Иң билдәле роле — «Debanti politik» исемле һабын операһында — Мимоза Укай һәм «O sa mirë» ситкомында Тринги Белегу роле.

# Албулена Криезиу
## Биографияһы

Албулена Криезиу 1986 йылдың 27 авгусында Джяковицала тыуа. Бала саҡтан актриса булырға хыяллана.
Пече ҡалаһындағы Одхис Паскале сәнғәт мәктәбендә актерлыҡ оҫталығы буйынса урта мәктәпте тамамлай. 2008 йылда тамамлай Приштина университетының сәнғәт факультетыy шулай уҡ актерлыҡ оҫталығы буйынса тамамлай, һуңынан шул уҡ өлкәлә магистр дәрәжәһен ала.
Альбулена кинола һәм театрҙа бик күп ролдәр уйнай. Гьяков профессиональ театрында, Приштиналағы Додона театрында, Скопьелағы Албан театрында һәм Act Productions-да хеҙмәт итә. 2016 йылда Италияла уҙғарылған "Урта Диңгеҙ кинофестивале"ндә һәм Францияла DC фестивалендә «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле» наградаһын ала/
Приштинала йәшәй, Косово милли театрында хеҙмәт итә. Криезиу үҙе хәбәр итеүенсә, театр уның өсөн — «икенсе йорт», сөнки унда ул үҙен иркен тоя, ә унда эшләү «айырыуса рәхәтлек килтерә».

# Албулена Криезиу
## Биографияһы
### Шәхси тормошо

Бер нисә тапҡыр кейәүгә сыға. 2016 йылдың авгусында режиссер Илер Бокшиға кейәүгә сыға. 25 декабря 2017 года у них родился сын Дон.
Бер интервьюһында Албулена Криезиу үҙенең яратҡан проекты тип Гьяков профессиональ театрында ире һәм режиссеры Илир Бокши менән бергә уйнаған «Dorëzimi në Spokan» спектаклен атай.

# Албулена Криезиу
## Эштәре
### Фильмографияһы

* 2005 — Anatema
* 2006 — Vaska
* 2006 — Tonight Is Cancelled
* 2007 — Rikthimi
* 2007 — E dehura
* 2009 — Si Merlin
* 2009 — Shiko botën
* 2009 — Darka
* 2010 — Këpuca
* 2010 — Ashensori
* 2010 — Kodi i jetës
* 2010 — Sinner’s Pride
* 2010 — Turpi
* 2010 — Tri dritaret
* 2011 — The Wedding Tape
* 2012 — Kolona
* 2014 — Dear Nita
* 2016 — Cheating for Papers

# Албулена Криезиу
## Эштәре
### Телевидениела

* 2009 — Lexi në qytet
* 2009 — SpitaliKS
* 2013 — O sa mirë
* 2014—2015 — Stinë dashurie
* 2019—2020 — iStar

# Албулена Криезиу
## Эштәре
### Театрҙа

* 2003 — Debanti politik
* 2004 — Lulëkuqet
* 2005 — Shi në Uerto Monte
* 2005 — Betohem se…
* 2005 — Letër nga burgu… letër në burg
* 2005 — Lumturizet
* 2006 — Sekretet e dashurisë
* 2009 — Tregimi zoologjik
* 2010 — Vdekja dhe vasha
* 2010 — Peer Gynt
* 2019 — The 39 Steps
* 2020 — Eshtrat që vijnë vonë
* 2020 — Allo Allo!

# Албулена Криезиу
## Эштәре
### Клиптар

* 2014 — Arsye s’kam (Вәли Куки)

# Албулена Криезиу
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Урта Диңгеҙ кинофестивалендә иң яҡшы ҡатын ҡыҙ роле өсөн приз, Италия (2016);
* DC фестивалендә иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле өсөн приз, Франция (2016).
# Ерик (Липовый Дон ҡушылдығы)

Ерик (Колодезь Ерик, Эрик, Колодезь Эрик) — Рәсәй йылғаһы. Белгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Липовый Донец йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ерик (Липовый Дон ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Донец (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Северский Донец (һыу бассейнының Рәсәй бүлеге), йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400112107000010733
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001073
* Бассейн коды — 05.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Горбушин

Горбушин — урыҫ ир-ат фамилияһы.
Горбушина — урыҫ ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Горбушин
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Горбушина Нәфисә Муллайән ҡыҙы (1923) — тегенсе, Социалистик Хеҙмәт Геройы.
* Горбушина Светлана Николаевна (1952) — педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы.
# Мочаловка (йылға)

Мочаловка — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе, Силәбе өлкәһе, Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сысерть йылғаһының уң ярына тамағынан 4,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Мочаловка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Екатеринбург ҡалаһынан Теча йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500612111200002829
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200282
* Бассейн коды — 14.01.05.006
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гусиха (Порозиха ҡушылдығы)

Гусиха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Порозиха йылғаһының уң ярына тамағынан 49 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Гусиха (Порозиха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100010118
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115101011
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Генералка (Өпәйле ҡушылдығы)

Генералка (Оло Генералка) — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Өпәйле йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Генералка (Өпәйле ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, инештән Долгобродск һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200812111100020205
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102020
* Бассейн коды — 10.01.02.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Һарытау хәрби-медицина институты

Һарытау хәрби-медицина институты —юғары хәрби һөнәри белем биреү йорто, 1939—2010 йылдарҙа СССР Ҡораллы Көстәренә һәм Рәсәй Федерацияһының Ҡораллы Көстәренә медицина хеҙмәте офицерҙар кадрҙарын әҙерләү өсөн.
Оборона министры А. Э. Сердюковтың бойороғона ярашлы тарҡатыла.

# Һарытау хәрби-медицина институты
## Тарихы

1939 йылда илдең өс ҙур медицина вузы эргәһендә хәрби-медицина факультеттары булдырыла (2-се Мәскәү, Харьков һәм Һарытау).
1940 йылдың 1 сентябренән алып СССР Оборона халыҡ комиссарының 1940 йылдың 24 авгусындағы 0195-сы бойороғо менән Ҡыҙыл Армияның санитар идаралығы начальнигына буйһона.
1943 йылда факультет үҙгәртеп ҡорола. Был ваҡыт эсендә туғыҙ сығарыу эшләнелә, 1336 хәрби табип дипломдар ала.
1951 йылдың уртаһында СССР-ҙың Хәрби министры бойороғо нигеҙендә хәрби-медицина факультеты 1951 йылда ҡабаттан тергеҙелә, Әммә, СССР Ҡораллы Көстәрен кәметеү менән бәйле, 1958 йылдың 1 авгусында булдырыла. Был осорҙа төп йүнәлеше — тәү сиратта СССР Һауа-десант ғәскәрҙәре хәрби табиптарын әҙерләү.
1965 йылда, СССР Министрҙар Советының 1964 йылдың 30 декабрендәге ҡарарына ярашлы ҡабаттан хәрби-медицина факультеты асыла.
, Институт 1998 йылда Рәсәй Федерацияһы Һарытау дәүләт медицина университеты ҡарамағындағы Хәрби-медицина факультетының хоҡуҡ вариҫы булып тора
2008 йылда хөкүмәт бойороғо нигеҙендә институт C. М. Киров исемендәге Бөтә Рәсәй медицина университеты филиалына үҙгәртелә.
2008—2009 йылдарҙа хирургия корпусы төҙөлә һәм дауалау корпусы реставрацияланә
2010 йылдан РФ ВС реформаһы барышында оборона министры А. Э. Сердюковтың Оборона министры бойороғо менән Һарытау хәрби-медицина институты тарҡатылаа.
Институт клиникаһы базаһында әлеге ваҡытта госпиталь — Рәсәй Оборона министрлығының «354 ОВКГ» федераль дәүләт учреждениеһы филиалы булдырылған.

# Һарытау хәрби-медицина институты
## Институт начальниктары

* Медицина хеҙмәте полковнигы Кактыш П. И. (1951—1958)
* Медицина хеҙмәте полковнигы Носов А. ПП.
* Медицина хеҙмәте генерал-майоры Решетников В. А. (1998—2006)
* Громов М. С. Медицина хеҙмәте генерал-майоры (2006—2010)

# Һарытау хәрби-медицина институты
## Билдәле тамамлаусылар

* Арипов С. А. — Үзбәк ССР-ының һаулыҡ һаҡлау министры (1979—1981).
* Бережнов Е. С — Авиация һәм йыһан медицинаһы хеҙмәте начальнигы — Рәсәй Оборона министрлығының Үҙәк хәрби-медицина идаралығы начальнигы урынбаҫары (1991—1995)
* Лазарев Л. В.
* Онищенко П. И.
* Калмыков А. А.
* Нечаев Э. А.

# Һарытау хәрби-медицина институты
## Һөнәрҙәр

* Дауалау эше (терапия, хирургия, дөйөм практика табибы)
* стоматология (стоматолог)

# Һарытау хәрби-медицина институты
## Адрестар

* Штаб — Ильинская майҙаны, 17
* Стоматология поликлиникаһы — Үрге урамы, 26
* Клиника ҡаласығы — Рахов урамы, 89
# Ябраил хәҙисе

Ябраил хәҙисе (ғәр. حديث جبريل, حديث جبرائيل‎; рус. Хадис Джибриля) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең Ябраил фәрештә менән осрашыуы һүрәтләнгән, тотош ислам өсөн ҙур әһәмиәткә эйә булған риүәйәт (хәҙис).

# Ябраил хәҙисе
## Тарихы

Хәҙис Ғабдуллаһ ибн Ғүмәр тарафынан атаһы Ғүмәр ибн әл-Хәттаб һүҙҙәренән тапшырыла һәм Мөслим ибн әл-Хажаждың «Сәхих» йыйынтығында күрһәтелә (Сәхих Мөслим). Әбү Һөрәйрә һүҙҙәре буйынса, йөкмәткеһе буйынса бер төрлө булған хәҙис әл-Бохари "Сәхих"ендә лә бар.
Ябраил хәҙисе ислам әҙәбиәтендә йыш килтерелә, уның төрлө шәрехләмәләре бар. Хәҙисте имам ән-Нәүәүи «40 хәҙис» йыйынтығына индерә, шулай уҡ Мөхәммәт ибн Ғәбдел-Үәһһәб үҙенең трактатында ҡулланыла. .

# Ябраил хәҙисе
## Хәҙистең йөкмәткеһе

Хәҙис Ғүмәр ибн әл-Хәттаб хикәйәләүе булып тора. Бер ваҡыт, Мөхәммәт Пәйғәмбәр сәхәбәләре араһында булғанда, улар янына ҡап-ҡара сәсле, күҙҙе ҡамаштырырлыҡ аҡ кейем кейгән кеше килә, Мөхәммәткә яҡын ултырып, эҙмә-эҙлекле ислам, иман, ихсан, Ҡиәмәт көнө һәм уның билдәләре тураһында һорай. Мөхәммәт с.ғ.с. Ҡиәмәт көнөнән башҡа бөтә һорауҙарға ла яуап бирә, сөнки, уның һүҙҙәренсә, Ул һуңғыһы хаҡында һораусы белгәндән артығырағын белмәй. Һәр яуаптан һуң һораусы Мөхәммәттең әйткәндәренең дөрөҫлөгөн раҫлай, һәм был Ғүмәрҙе аптырата. Бөтә һорауҙарҙы биреп, ят кеше китә, һәм бер аҙҙан Мөхәммәт Ғүмәр ибн Әл-Хәттабҡа был уларҙы дингә өйрәтеү өсөн килгән Ябраил фәрештә икәнен әйтә.
# Елпәҙә ҡанатлылар

?Елпәҙә ҡанатлылар :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Быуынтыҡ аяҡлылар |
| Класс: | Бөжәктәр |
| Суб-класс: | Асыҡ яңаҡ һөйәклеләр |
| Инфракласс: | Ҡанатлы бөжәктәр |
| Отряд: | Елпәҙә ҡанатлылар |
Латинса исеме :
Strepsiptera Kirby, 1813 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 114989 NCBI 30261 |
Елпәҙә ҡанатлылар (лат. Strepsiptera, рус. Веерокры́лые ) — бөтә ер йөҙөндә йәшәй торған, инә заттары бал ҡортонда, һағыҙаҡтарҙа һәм цикадаларҙа паразитлыҡ итә торған бик ваҡ бөжәктәр.
300 -гә яҡын төре билдәле. Көслө енси диморфизмлы махсус эндопаразиттлар. Ата заттар — ирекле йәшәүселәр, хитинлы йомшак ҡаплам менән ҡапланған тигеҙ бүлгеләнгән кәүҙәле, 1− 6 мм оҙонлоҡта. Ҡанат йәйеме 2−8 мм. Ауыҙ аппараты ҡыҫҡарған. Инә заттар эндопаразит йәшәү рәүеше алып бара һәм бөжәктәргә аҙ оҡшаған. Кәүҙәләре селәүсен һымаҡ, ослоҡтары юҡ, сегментлашмаған баш күкрәк һәм сегментлашҡан ҡорһаҡ өлөшөнә бүленә. Елпәҙә ҡанатлылар, нигеҙҙә, тигеҙ ҡанатлылар (Homoptera) һәм элпә ҡанатлылар (Hymenoptera) отрядынан булған бөжәктәрҙә паразитлыҡ итә. Елпәҙә ҡанатлылар менән ағыуланған бөжәктәрҙең йәшәү активлығы түбәнәйәя, йыш ҡына улар үлә.
# Барнева

Барнева — Рәсәйҙәге йылға. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иҫәт йылғаһының уң ярына тамағынан 281 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 97 км.

# Барнева
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Теча йылғаһы менән ҡушылған урынған тамағына тиклем, Мейәс йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501112111200003309
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200330
* Бассейн коды — 14.01.05.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мауыҡ (Силәбе өлкәһе)

Мауыҡ — Рәсәй Федерацияһының Силәбе өлкәһенең Кәҫле районындағы ҡасаба. Мауыҡ ҡасабаһы Кәҫле районының Мауыҡ ауыл биләмәһенең административ үҙәге булып тора.

# Мауыҡ (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Силәбенән төньяҡ-көнбайышҡа 138 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Мауыҡ ҡасабаһы район үҙәгенән, Кәҫле ҡалаһынан көнбайышҡа 19 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Төньяҡ-көнбайышта 500 метр алыҫлыҡта бәләкәй генә быуа бар. Мауыҡ ҡасабаһы күрше тораҡ пункттар: Үрге Өпәйле ҡалаһы, Вишневогорск ҡасабаһы, Ҡыштым ҡалаһы, Кәҫле ҡалаһы менән шоссе юлдар менән бәйләнгән. Ҡасаба янында йыланташ сығарыу буйынса Мауыҡ карьерҙары урынлашҡан.

# Мауыҡ (Силәбе өлкәһе)
## Этимологияһы

Башҡорт теленә хәҙер ҡулланылған зәңгәр һүҙе фарсы теленән алынып, ХХ быуатта ғына килеп ингәнсегә тиклем иҫке китапса (ғәрәп теленән алынған) мауи һүҙе ҡулланышта булған. Мауыҡ - мауи+ыҡ, йәғни, зәңгәр йылға тигәнде аңлатҡан булыуы ихтимал
Шул уҡ ваҡытта башҡорт телендә Мауыҡ - күңелдәге көслө тартылыу, теләк мәғәнәһе лә бар.

# Мауыҡ (Силәбе өлкәһе)
## Тарихы

Ҡасаба 1894 йылда төҙөлгән. Шулай уҡ Мауыҡ транспорт инфраструктураһында мөһим пункт булған, сөнки Кәҫле һәм Үрге Өпәйле ҡалалары араһында урынлашҡан.
Хәҙер ҡасаба бер нисә пилорам иҫәбенә йәшәй. Ҡасаба янында баҡыр мәғдәне һәм йыланташ сығарыу алып барыла.
# Ғирфан

Ғирфан — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

# Ғирфан
## Этимологияһы

Ғирфан — «аң», «белем», «тәрбиәле» тигән мәғәнәләрҙе аңлатҡан мосолман ир-ат исеме.

# Ғирфан
## Билдәле шәхестәр

Ғирфан Дәүләт улы Әлимғолов (1903 йыл —?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945), 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордены кавалеры.

# Ғирфан
## Фамилияларҙа

Ғирфанов Вәкил Кәли улы (25 ғинуар 1909 йыл — 10 май 1980 йыл) — ғалим-агробиолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. 1975—1979 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Рәйесе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1965), профессор (1967). РСФСР-ҙың (1969) һәм Башҡорт АССР-ының (1957) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Октябрь Революцияһы (1971), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1949), Халыҡтар дуҫлығы (1979), Ҡыҙыл Йондоҙ (1944), Почёт Билдәһе (1966) ордендары кавалеры.
Ғирфанов Агиш Шәйех улы 14 апрель 1928 йыл — 8 ноябрь 1999 йыл) — башҡорт сатирик яҙыусыһы, журналист, тәржемәсе, 1971 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Башҡорт АССР-ының (1978) һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988).
Ғирфанов Рәсим Мәсәлим улы 14 декабрь 1951 йыл) — хәрби хеҙмәткәр һәм дәүләт эшмәкәре, генерал—майор, 2002—2009 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Федераль именлек хеҙмәтенең Омск өлкәһе буйынса идаралығы етәксеһе, 2010—2012 йылдарҙа Омск өлкәһе хөкүмәте рәйесе урынбаҫары, Омск ҡалаһының вице-мэры. Почёт ордены кавалеры (2007). Дәүләт именлегенең почётлы хеҙмәткәре.
Ғирфанов Түләк Хәбибрахман улы (1939, Башҡорт АССР-ның Миәкә районы Әбеш ауылы) — журналист, совет-партия хеҙмәткәре, тыуған яҡты өйрәнеүсе, шағир, прозаик. Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премияһы лауреаты — Аҡмулла исемен матбуғат биттәрендә яҡтыртҡан өсөн (2008).
Ғирфанов Солтан Ғирфан улы (3 июль 1913 йыл — 31 март 1989 йыл) — ауыл хужалығы хеҙмәткәре. 1946—1949 йылдарҙа Ҡыйғы районының Киров исемендәге колхозының йылҡысылыҡ фермаһы мөдире. Совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948), 3‑сө дәрәжә Дан ордены кавалеры (1943).
Ғирфанов Рәхимйән Ғирфан улы (1904 йыл — 14 февраль 1944 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы, 62-се гвардия кавалерия полкының ҡул пулеметы тоҫҡаусыһы, ҡылыссыһы була.
Ғирфанов Камил Вәли улы (18 сентябрь 1926 йыл) — юғары мәктәп ветераны; уҡытыусы, журналист, ғалим-педагог. 1967 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре кандидаты (1967), доцент; Башҡорт дәүләт университетының почетлы профессоры (2006). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәйҙең почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре һәм мәғариф отличнигы.
# Якуб Колас дәүләт әҙәби-мемориаль музейы

Якуб Колас дәүләт әҙәби-мемориаль музейы Минскта XX быуат уртаһындағы тарихи бинала урынлашҡан, тарих һәм архитектура ҡомартҡыһы (713Д000006 номерлы). Академик урамы, 5 (иҫке адрес: Азатлыҡ проспекты, 66а) адресы буйынса урынлашҡан.

# Якуб Колас дәүләт әҙәби-мемориаль музейы
## Тарихы

Белоруссия Коммунистар партияһы Үҙәк Комитеты һәм БССР Министрҙар Советының 1956 йылдың 16 авгусындағы ҡарарына нигеҙләнеп музейға нигеҙ һалына, килеүселәр өсөн 1959 йылдың 4 декабрендә асыла. Ул шағир Якуб Колас 1944 йылдың аҙағынан 1956 йылдың 13 авгусында вафат булғанға тиклем йәшәгән йортта урынлашҡан. Колас Минск азат ителгәндән һуң БССР фәндәр академияһы баҡсаһында урынлашҡан йортта йәшәй. Шағирҙың 70 йәшлек юбилейына, 1952 йылда, иҫке йорт урынында архитектор Г. Заборский проекты буйынса яңы йорт төҙөлә.

# Якуб Колас дәүләт әҙәби-мемориаль музейы
## Архитектураһы

Биналар Сталин неоклассицизмы стилендә төҙөлә. Ҙур булмаған бина, ике ҡатлы, кирбестән, планда тура мөйөшлө була. Төп фасады симметриялы. Симметрия күсәре буйынса ярым түңәрәк фронтон менән биҙәлгән инеү урыны урынлашҡан. Бинаның арҡыры ҡырын симметрик өс ҡырлы эркерҙар биҙәй. Фасадтың биҙәлешендә пилястралар, колонналар, профилле кәрниздәр,һылап яһалған биҙәктәр ҡулланылған. Ихаталағы фасадтың ҡабырға өлөшөндә тәүге торлаҡ бина һаҡланып ҡала. Эсендә экспозиция залдары урынлашҡан, шағир йәшәгән икенсе ҡаттағы йыһаз шағир йәшәгән осорҙағы кеүек һаҡлана. Икенсе ҡатҡа менә торған ағас баҫҡыс рәссам В. Позняктың эштәре витражы менән биҙәлгән.
# Ғафаров Арыҫлан Әмерғәзе улы

Ғафаров Арыҫлан Әмерғәзе улы (1907 — 6 сентябрь 1997 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусыһы, рядовой минёр, сапёр.

# Ғафаров Арыҫлан Әмерғәзе улы
## Биографияһы

Арыҫлан Әмерғәзе улы Ғафаров 1907 йылда Өфө губернаһы Златоуст өйәҙе Нәсибаш улусына (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Салауат районы Мөрсәлим ауыл биләмәһе) ҡараған Илсекәй ауылында Ғафаров Әмерғәзе менән Мәрхәбәнең (Яхъя ауылынан килен булып төшкән) күп балалы ғаиләһендә донъяға килгән. Тыуған ауылында башланғыс белем ала.
1929 йылда Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына хеҙмәткә саҡырыла, әммә хәрби хеҙмәткә ярамай, тип запасҡа яҙалар.
Күрше Лаҡлы ауылы ҡыҙы Рауза Ҡәриповаға өйләнә. Дүрт бала атаһы булыуына, һуғыш башлана.
Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң, 1945—1948 йылдарҙа ғаиләһе менән тыуған ауылы Илсекәйҙә йәшәй. Күрше Ҡарағол ауылында уҡытыусы булып эшләй.
Скрипкала, мандолинда иҫ киткес матур уйнай.
1948 йылда паровоз ремонтлау заводына йыйыусы һөнәре буйынса эшкә алына, артабан Һатҡы урман эшкәртеү хужалығына күсерелә.
Бер аҙҙан Йүрүҙән ҡалаһында төпләнә, өй һалып инә. Бер нисә тапҡыр Йүрүҙән ҡала советына депутат итеп һайлана. 1967 йылда пенсияға сыға. Әммә эштән туҡтамай.
1973—1984 йылдарҙа Йүрүҙән механика заводында, Йүрүҙән механика техникумында эшләй.
1984 йылдан, күреү һәләте кәмегәнлектән, II төркөм инвалиды.
Тормошта тыныс холҡло, сыҙамлы, әҙәпле ир-егет, яғымлы атай була. Нәфис әҙәбиәт китаптарын, фәнни-популяр әҙәбәитте күп уҡый.
1997 йылдың 6 сентябрендә Силәбе өлкәһе Йүрүҙән ҡалаһында вафат була.

# Ғафаров Арыҫлан Әмерғәзе улы
## Хәрби хеҙмәте

1941 йылдың 5 ноябрендә Салауат районы хәрби комиссариаты тарафынан һуғышҡа алына һәм 11 ноябрҙә алғы һыҙыҡҡа оҙатыла.
1941—1943 йылдарҙа III Белорус фронтының Хәрби-ялан төҙөлөшө идаралығына ҡараған 52-се айырым отделениеһында рядовой сапёр булып хеҙмәт итә.
1943 йылдың 21 декабрендә ҡаты яралана.
1943—1945 йылдарҙа 98-се Хәрби-төҙөлөш отрядының 52-се айырым отделениеһында рядовой минёр булып хеҙмәт итә.
   Рядовой минёр Гафаров Арслан Анургазович, работая на разминировании бывшего рубежа обороны противника в р. Гольдап (до январского наступления) в трудных условиях местности (густой кустарник) снял и обезвредил 2224 штук мин разных типов. Тов. Гафаров является отличным, знающим минное дело, минёром

# Ғафаров Арыҫлан Әмерғәзе улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* II дәрәжә «Ватан һуғышы» ордены (1985)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы
* «Кёнигсбергты алған өсөн» миҙалы
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
* «Японияны еңгән өсөн» миҙалы

# Ғафаров Арыҫлан Әмерғәзе улы
## Ғаиләһе

Ғафаров Әмерғәзенең 6 балаһы була: ҡыҙҙары Бибикамал, Мәстүрә, Әсҡәпъямал, Мәхүпъямал, улдары Абдулла менән Арыҫлан.
Бер туған ағаһы Ғафаров Абдулла Әмерғәзе улы — ҡыйыу разведчик, 1943 йылда Бөйөк Ватан һуғышында һәләк була, Дондағы Ростов ҡалаһында ерләнгән.
Арыҫлан Ғафаровтың балалары: Ансар, Анфиса, Руфина, Рәфиҙә.
Улы Ансар Арыҫлан улы Ғафаров Берияны ҡулға алған осорҙа Кремль ғәскәрҙәрендә хеҙмәт иткән. Ҡырғыҙ ССР-ы Ош ҡалаһына барған сағында хәбәрһеҙ юғала.
# Водовойка

Водовойка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Байса йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Водовойка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037846
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103784
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1