yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Әмин (Уй районы)

Әмин (рус. Ами́нево) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Уй районындағы ауыл. Әмин ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

# Әмин (Уй районы)
## Географияһы

Ауыл аша Уй йылғаһы аға. Яҡындағы торамалар: Ҡоҙаш ауылы һәм Вишнёвка ҡасабаһы. Уй районы үҙәге Уй ауылына тиклем 25 км.

# Әмин (Уй районы)
## Тарихы

Нигеҙ һалынған яҡынса датаһы — 1746—1747 йылдар. Тәүҙә күсеп килеп ултырыусылар Бәғәрәк һәм Синара йылға буйҙарына яҡын урынлашҡан. Күскенселәрҙең башында Әмин Ибраһимов торған, ауыл уның исеме менән аталған.
1930 йылда «Ҡыҙыл юл» колхозы ойошторола.

# Әмин (Уй районы)
## Халҡы

Бөтә рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, 2010 йылда ауылдағы халыҡ һаны 830 кеше тәшкил иткән (408 ир-егет һәм 422 ҡатын-ҡыҙ).

# Әмин (Уй районы)
## Урамдары

Ауыл 7 урам һәм 7 тыҡрыҡтан тора.

# Әмин (Уй районы)
## Шулай уҡ ҡара

* Арбаһуҡҡантау
# Оло Казак

Оло Казак — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының һул ярына тамағынан 801 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Оло Казак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014170
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301417
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ричард Нойтра

Ричард Йозеф Нойтра (нем. Richard Joseph Neutra; 8 апрель 1892, Вена, Австрия — 16 апрель 1970, Вуппертал, Германия) — Австрия һәм Америка архитекторы, XX быуат уртаһындағы модернизмға нигеҙ һалыусыларының береһе.

# Ричард Нойтра
## Биографияһы

Рихард Йозеф Нойтра 1892 йылда Венала йәһүд ғаиләһендә тыуған һәм,Вена техник университетында уҡығанда, Адольф Лоостың уҡыусыһы була. Был ваҡытта Отто Вагнерҙың ижады менән мауыға, юғары белем алғас, Германияға стажировкаға китә, унда Эрих Мендельсондың студияһында эшләй. 1923 йылда Америка Ҡушма Штаттарына эмиграцияға китә һәм 1929 йылда был илдең гражданлығын ала. Бында архитектор Фрэнк Ллойд Райт һәм уның менән берлектәге ҡайһы бер проекттарҙа ҡатнаша, һуңынан университетта элекке дуҫы һәм курсташы Рудольф Шиндлер тарафынан эшкә саҡырыла, уның менән бергә Калифорнияға йәшәргә һәм эшләргә күсә.
Был йылдарҙа Нойтраның үҙенсәлекле стиле формалаша башлай, ул аныҡ геометрик пропорцияларҙы еңеллек һәм һауалылыҡ менән берләштереүгә нигеҙләнә, был көнбайыш яр буйы халҡының талаптарына тап килә. Уның ҡарашының айырыуса үҙенсәлеге булып клиенттарының ихтыяждарын теүәл үтәү тора, шул уҡ ваҡытта коллега-архитекторҙар заказсыларға резиденцияның художестволы ҡарашын көсләп һалырға тырыша. Проектлауҙы башлағанда, Нойтра тәү сиратта һәр ваҡыт үҙенең клиентының ихтыяждарын асыҡларға тырыша һәм шунан һуң ғына бинаға ниндәйҙер сәнғәт элементтарын өҫтәй, уны тирә-яҡ пейзаж менән сағыштыра. Бер нисә уңышлы проект тамамланғас, Лос-Анджелеста архитекторҙың тәүге уҡыусылары барлыҡҡа килә, уларҙың иң билдәлеләре — Грегори Эйн, Харвел Хамилтон Харрис һәм Рафаэль Сориано.
1970 йылда Германияла вафат була, үҙенән һуң «Тормош һәм форма» исемле китап-автобиографияһын ҡалдыра.
# Кагальный ҡоҙоғо (Мстиславль)

Кагальный ҡоҙоғо (бел. Кагальны калодзеж) — сығанағы булып ҡала Мстиславль Могилев өлкәһе , Белоруссияның Могилев өлкәһе Мстиславль ҡалаһындағы һыу сығанағы, урындағы әһәмиәттәге гидрологик тәбиғәт ҡомартҡыһы. Ҡаланың төньяҡ өлөшөндә, Ленин урамында, Замковый тау итәгендә, Здоровец йылғаһы ярында урынлашҡан. Шишмә һыуы анализдар һөҙөмтәһе буйынса санитар норма талаптарына һәм ҡағиҙәләренә эсәр һыу булараҡ тап килә. 2003 йылдан алып һаҡланылыусы сығанаҡ статусына эйә.

# Кагальный ҡоҙоғо (Мстиславль)
## Тарих

Ҡоҙоҡтоң тарихи атамаһы — «Здоровец». Элек ҡоҙоҡ ҡаланың төп эсәр һыу сығанағы була, ә уның һыуы Мстиславль ҡалаһын һаҡлаусы соҡорға тултырылған. Ҡаланың хәҙерге атамалары араһында йәһүд тамырҙары бар: «кагальный» һүҙе «йәмәғәт» тигәнде аңлата. Борон ҡоҙоҡ һыуын йәһүд халҡы йорттарына махсус һыу ташыусылар таратҡан. Ҡоҙоҡ янынан 1941 йылда нацистар йәһүдтәрҙе атырға алып барған һуҡмаҡ үтә.
2014 йылдың август айында ҡоҙоҡто төҙөкләндереү буйынса эштәр башлана. Сығанаҡ урынында Божья Матерь Тупичевский иконаһы православие сиркәүе төҙөлгән. 2014 йылдың декабрендә сиркәү протиерейы отец Тимофей тарафынан изгеләндерелгән. Ҡоҙоҡ эргәһендә тағы бер ҡоролма барлыҡҡа килә, унда христиан динен ҡабул итеүселәрҙе һыуҙа суҡындыралар.

# Кагальный ҡоҙоғо (Мстиславль)
## Хоҡуҡи режим

Тәбиғәт ҡомартҡыһы Мстиславль ҡалаһының дөйөм файҙаланыуға бирелгән шишмә һәм йылға ерҙәре аша үткән 10 х 10 метр ер участкаһын биләй.
Гидрологик тәбиғәт ҡомартҡыларын һаҡлау зонаһы сиктәрендә урындағы әһәмиәттәге «Кагальный ҡоҙоҡ» линияһы шартлы рәүештә үткәрелә. Ул һыу сығанағынан 20 метр радиуста Мстиславль ҡалаһының дөйөм ҡулланылыштағы ерҙәре буйлап үтә, был ер менән граждандар биләмәләре сиктәш.
Тәбиғәт ҡомартҡыһы сиктәрендә бөтә төр ер эштәре үткәреү тыйыла: тупраҡ менән бәйләнгән гидрологик режимды үҙгәртеү; мал һәм ҡыуыу һәм көтөү, усаҡ тоҡандырып, палаткалар ҡуйыу, туҡталыш, машиналар йыуыу һәм уларҙы техник хеҙмәтләндереү, төрлө күмәк саралар үткәреү; территорияны сүпләү йәки ниндәй ҙә булһа башҡа тәбиғи зыян килтереү, шулай уҡ төрлө ҡаралтылар төҙөү.
# Овраг Березовый (Щелкан ҡушылдығы)

овраг Берёзовый — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Щелкан йылғаһының һул ярына тамағынан 93 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Овраг Березовый (Щелкан ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терса. Бәләкәй йылға бассейны — Дон йылғаһы Хопёр һәм Северский Донец йылғалары ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300212107000008879
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000887
* Бассейн коды — 05.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яңы Юл (Силәбе өлкәһе)

Яңы Юл — Силәбе өлкәһе Арғаяш районындағы ауыл, Дәрүиш ауыл биләмәһе составына инә.

# Яңы Юл (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Арғаяш районының төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Тинес йылғаһының ике ҡушылдыҡтары араһында, урынлашҡан. Район үҙәге Арғаяш ауылына тиклем 35 км, Дәрүиш ауыл биләмәһе үҙәге Дәрүиш ауылына тиклем — 15 км.

# Яңы Юл (Силәбе өлкәһе)
## Тарихы

Ауылға нигеҙ 1930-сы йылдар башында һалына, унда «Яңы Юл» коммуннаһы ағзалары күсеп ултыра. 1933 йылда ошо коммуна базаһында «Уңыш» колхозы ойошторола.

# Яңы Юл (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

(1956—146, 1959—171, 1970 — 97, 1983 — 43, 1995 — 19)
Хәҙерге ваҡытта ауылда татарҙар йәшәй (2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса)

# Яңы Юл (Силәбе өлкәһе)
## Урамдары

* Трактовый
# Мөлөков Ғәлинур Мөхәррәм улы

Мөлөков Ғәлинур Мөхәррәм улы (рус. Мулюков Галинур Мухаррямович; 1 ноябрь 1949 йыл) — ғалим-иҡтисадсы, СССР-ҙың партия һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1982 йылдан КПСС-тың Ауырғазы район комитеты секретары, 1985 йылдан — КПСС‑тың Стәрлебаш район комитетының 1‑се секретары, 1990 йылдан — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты секретары; 1991—2007 йылдарҙа — «Башсельстрой» йәмғиәтенең генераль директоры. Башҡорт АССР-ының 12‑се саҡырылыш Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының 1‑се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Иҡтисад фәндәре докторы (2001), профессор (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1992), Рәсәй Федерацияһының почётлы төҙөүсеһе (1999). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1981). Ауырғазы районының почётлы гражданины

# Мөлөков Ғәлинур Мөхәррәм улы
## Биографияһы

Ғәлинур Мөхәррәм улы Мөлөков 1949 йылдың 1 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Ауырғазы районы Яңы Ҡарамалы ауылында тыуған. Милләте татар, юғары белемле — 1972 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1972 йылда институтты тамамлағас «Ауырғазы» колхозында баш инженер булып башлай. Артабан Ауырғазы районы «Сельхозтехника» берләшмәһендә управляющий булып эшләй.
1982—1985 йылдарҙа Ауырғазы райкомында икенсе секретарб 1985—1990 йылдарҙа КПСС-тың Стәрлебаш райкомында беренсе секретарь. 1990—1991 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетында икенсе секретарь. 1991 йылдан «Башкирагропромстрой» берләшмәһе начальнигы.
Стәрлебаш районы, 250-се Йәшергән һайлау округынан 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы.

# Мөлөков Ғәлинур Мөхәррәм улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены,
* Ауырғазы районының почетлы гражданины.
# Ермачиха (йылға)

Ермачиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кишкинский Исток йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ермачиха (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200003841
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200384
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Богомолов Дмитрий Васильевич (дипломат)

Богомолов Дмитрий Васильевич (16.06.1890, Санкт-Петербург — 7.05.1938, «Коммунарка» атыу полигоны, Мәскәү өлкәһе) — совет дипломаты, Польшала (1927—1929) һәм Ҡытайҙа (1933—1937) тулы хоҡуҡлы вәкил.

# Богомолов Дмитрий Васильевич (дипломат)
## Биографияһы

Д. В. Богомолов 1890 йылдың 16 июнендә Санкт-Петербург ҡалаһында, трамвайҙан элгәр булған пассажирҙар транспорты кондукторы һәм тәмәке фабрикаһы хеҙмәткәре ғаиләһендә тыуа. Өс класлы башланғыс училищены, һуңынан дүрт класлы ҡала училищеһын тамамлай. 1910 йылда хәрби хеҙмәткә саҡырылғанға тиклем бер банкта контора хеҙмәткәре булып эшләй. Хеҙмәт иткән ваҡытында гимназия курсы өсөн экстерн булып имтихандар тапшыра. 1911 йылда прапорщик званиеһында хеҙмәттән китә һәм Владивостокка килә, унда бухгалтер һәм конторщик булып эшләй. Үҙ аллы белем алыу менән шөғөлләнә, сит телдәрҙе өйрәнә. Беренсе донъя һуғышы башында хәрәкәт итеүсе армияға мобилизациялана. 1915 йылдың авгусында яралана һәм Германияға әсирлеккә эләгә, унда һуғыш аҙағына тиклем була.
1918 йылда Петроградҡа әйләнеп ҡайта, РКП(б) сафына инә һәм Украинаның пропаганда халыҡ комиссариаты ҡарамағына ебәрелә. Рәсәйҙә Граждандар һуғышы ваҡытында Махно, һуңынан Петлюра әсирлегендә була.
1920 йылда Богомолов Одессала РСФСР сит ил эштәре халыҡ комиссариаты мәғлүмәт бюроһында, артабанМәскәүҙә Украина миссияһында хеҙмәт итә.
1922 йылдан алып Богомолов сит илдәр менән дипломатик хеҙмәттә була: 1922 йылда Австрияла хәрби әсирҙәрҙе репатриациялау буйынса Украина делегацияһында ҡатнаша, ә шул уҡ йылдың ноябрендә Украинаның Берлинда тулы хоҡуҡлы вәкиллегенең беренсе секретары итеп тәғәйенләнә.
1923 йылдың майында СССР-ҙың Австрияла тулы хоҡуҡлы вәкиллегенең беренсе секретары, ә 1924 йылдың декабрендә — Бөйөк Британияла тулы хоҡуҡлы вәкиллегенең беренсе секретары итеп ебәрелә. 1927 йылда СССР-ға ҡайтып килешләй (Бөйөк Британия менән дипломатик мөнәсәбәттәр өҙөлгәндән һуң), әйләнеп ҡайтыусы совет дипломаттары менән осрашыу өсөн Варшавала вокзалға килгән П. Л. Войковты үлтереү шаһиты була.
1927 йылдың 17 сентябрендә Д. В. Богомолов Польшала тулы хоҡуҡлы вәкил итеп тәғәйенләнә. Был осорҙа ул Польшанан революцияға тиклем сығарылған архивты, тарихи һәм мәҙәни ҡиммәттәрҙе кире ҡайтарырға булышлыҡ итә. Богомолов сауҙа килешеүе һәм һөжүм итешмәү тураһында килешеү буйынса уңышҡа өлгәшә алмай.
1929 йылдың декабренән 1932 йылдың ноябренә тиклем Богомолов Лондонда тулы хоҡуҡлы вәкиллектең кәңәшсеһе булып хеҙмәт итә.
1933 йылдың 20 февралендә Ҡытайға тулы хоҡуҡлы вәкил итеп тәғәйенләнә. Һөжүм итешмәү тураһында совет-ҡытай килешеүен төҙөүгә ҙур тырышлыҡ һала, ләкин тырышлығы уңыш килтермәй.
1937 йылдың 13 октябрендә, Мәскәүҙә сағында, советтарға ҡаршы террорсылар ойошмаһында ҡатнашыуҙа ғәйепләнеп ҡулға алына. 1938 йылдың 7 майында «Коммунарка» полигонында атып үлтерелә.
# Шәйҙуллина Фәйрүзә Динислам ҡыҙы

Шәйҙуллина Фәйрузә Динислам ҡыҙы (20 март 1951 йыл) — йырсы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1992).

# Шәйҙуллина Фәйрүзә Динислам ҡыҙы
## Биография

Фәйрузә Динислам ҡыҙы Шәйҙуллина 1951 йылдың 20 мартында Башҡорт АССР-ының Илеш районы Лаяшты ауылында тыуған.
Ишкәр ауылында һигеҙ йыллыҡ мәктәптә белем ала. 1965 йылда Өфөләге 2—се педагогия училищеһына уҡырға инә. Уны 1969 йылда тамамлағандан бирле Башҡорт дәүләт филармонияһында хор капеллаһында эшләй.
1969 йылдан солистка булып эшләй, 1992—1999 һәм 2003—2004 йылдарҙа — дирижёр, 1999 йылдан Өфө ҡалаһы Хор капеллаһы педагог-репетиторы.
2002—2003 йылдарҙа һәм 2004 йылдан — директор урынбаҫары, ә 2008 йылдан — Башҡорт филармонияһы труппаһы етәксеһе.
1976 йылда Өфө сәнғәт институтының хор дирижеры бүлеген ситтән тороп тамамлай (М. А. Букатова класы).

# Шәйҙуллина Фәйрүзә Динислам ҡыҙы
## Вокаль партиялары

Шамил Ибраһимовтың Ҡадир Даян шиғырына «Алыҫтағы йондоҙ», Заһир Исмәғилевтың Рәшит Назаров шиғырына «Әсә һүҙҙәре», Салауат Низаметдиновтың Рәми Ғарипов шиғырына «Биш уйланыу» хор әҫәрҙәрендә яңғыҙ башҡарылған партиялар, В. А. Моцарт Реквиемы, башҡорт йырҙары («Элмәлек»), татар йырҙары («Минең Ватаным») һ.б.

# Шәйҙуллина Фәйрүзә Динислам ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1992)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1975)
# Салауат башҡорт дәүләт драма театры

Салауат башҡорт дәүләт драма театры — Башҡортостан Республикаһының Салауат ҡалаһындағы драма театры.

# Салауат башҡорт дәүләт драма театры
## Тарихы

Театр тарихы 1933 йылдан башлана: ул Ауырғазы районының Талбазы ауылында колхоз-совхоз театры булараҡ ойошторола. Театрға нигеҙ һалыусы — Елизавета Шляхтина-Сыртланова, башҡорт театр сәнғәтенең иң тәүге профессиональ актёрҙарҙың береһе.
Коллективтың тәүге труппаһы ике актёр ғаиләһе вәкилдәренән торған — Зәкиә һәм Ибраһим Әхмәровтар, Ғәзизә Насирова һәм Бикташ Кәлимуллин. Улар үҙ ваҡытында колхоз-совхоз театрҙарының бөтә республика фестивалендә лә төп приздарҙы яулап йөрөүселәр. Театр эшмәкәрлеге Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ла туҡтамай.
Актёрҙар өсөн тәүге йылдарҙа бер ниндәй уңайлыҡтар ҙа булмаған. Улар баракта, һуңынан төрлө яраҡлаштырылған биналарҙа, махсус сәхнәһеҙ эшләргә мәжбүр булған. Театрҙың хәле яҡшы яҡҡа үҙгәреүе һәм, тәү сиратта, уның «йортло» булыуы 1977 йылда тәғәйенләнгән директор Марс Яппаров исеме менән турана-тура бәйле, нәҡ ул Салауат театрын бар йәһәттән дә яңы бейеклектәргә күтәреүсе. Ул — «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» һәм «Салауат ҡалаһының почетлы гражданы».
Салауат театрына данлыҡлы артист Вәзих Сәйфуллин 1965 йылда килә һәм унда 35 йыл буйы эшләй.
Театрҙа 75 йыл элек булдырылған матур йолаларға, яңылыҡтарға, замана драматургияһына ҙур иғтибар бирелә: музыкаль постановкалар күп ҡуйыла, әҫәрҙәрҙең ысынбарлыҡҡа, тормошҡа, кешеләргә яҡыныраҡ булғандары сәхнәләштерелә.

# Салауат башҡорт дәүләт драма театры
## Директорҙары

* Барый Сафин (1933—1941)
* Әхмәров Ибраһим Әхмәр улы (1941—1959; 1964—1966)
* Нәжиб Асанбаев (1959—1961)
* Яппаров Марс Шәрип улы (1977—1997)
* Сәфәрғолова Наилә Абдулхай ҡыҙы (02.12.1998—30.05.2014)
* Азат Йыһаншин (15.07.2014—01.12.2014)
# Ниғмәтуллина Әсмә Ибраһим ҡыҙы

Ниғмәтуллина Әсмә Ибраһим ҡыҙы (1942-2008) — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы Әхмәр ауылы биләмәһе хакимиәте башлығы.

# Ниғмәтуллина Әсмә Ибраһим ҡыҙы
## Биографияһы

Әсмә Ибраһим ҡыҙы Ниғмәтуллина 1942 йылдың 2 ғинуарында Ишембай районы Әхмәр ауылында тыуып үҫкән. 1966 - 1976 йылдарҙа Әхмәр ауылы биләмәһе хакимиәте башлығы булып эшләй.

# Ниғмәтуллина Әсмә Ибраһим ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены (1976)
# Кожух (Кия ҡушылдығы)

Кожух (Оло Кожух, Полуденный Кожух) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кия йылғаһының һул ярына тамағынан 351 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 144 км.

# Кожух (Кия ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018347
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201834
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Иламо

Иламо — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сынь-Ега йылғаһының һул ярына тамағынан 78 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Иламо
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051809
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205180
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кәбир (исем)

Кәбир — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Кәбир исеме бар.

# Кәбир (исем)
## Этимология

Кәбир исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән. Дәрәжәһе юғары, тиңдәше булмаған, оло, мөһабәт, етди тигәнде аңлата.

# Кәбир (исем)
## Билдәле кешеләр

Кәбир (Кабирнатх, Кәбир Дас, Санта Сахиб Кәбир; хинди: कबीर, панджаби: ਕਬੀਰ, урду: کبير; 1440, Бенарес, Пенджаб — 1518, Һиндостан) — һиндостандың урта быуаттарының мистик шағиры, сант-шағир, бхакти хәрәкәтенең күренекле реформаторы, хинди әҙәбиәте классигы.
Туйкин Кәбир Кәрим улы (10 июнь 1887 йыл — 15 февраль 1938 йыл) — яҙыусы, драматург һәм шағир. Сәйәси золом ҡорбаны.
Аҡбашев Кәбир Мөхәмәтшәрип улы (10 март 1932 йыл — 6 февраль 2019 йыл) — яҙыусы, шағир, драматург һәм тәржемәсе. 1990 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2000). Стәрлетамаҡ районының Ғәли Ибраһимов (1998) һәм Ғафури районының Йәлил Кейекбаев исемендәге премиялары лауреаты.
Закирйәнов Кәбир Закирйән улы (10 апрель 1931 йыл) — СССР һәм Рәсәй урыҫ теле белгесе, педагог-методист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы (1979), профессор (1981), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2007), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1981), Рәсәй Федерацияһы юғары белем биреүҙең маҡтаулы хеҙмәткәре (1997), СССР юғары белем биреү мәктәбенең отличнигы(1977), РСФСР халыҡ мәғарифы отличнигы(1973), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы(1994)[1]. Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында кафедра мөдире (1980—1996).
Кәбир Бәкер (Бәкиров Кәбир Кәрим улы) — мәшһүр татар драматургы, йәмәғәт эшмәкәре.
# Наталья Гаврилица

Наталья Гаврилица (рум. Natalia Gavrilița, 21 сентябрь 1977({{padleft:1977|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:21|2|0}}) (47 йәш), Малаешты, Молдавия Совет Социалистик Республикаһы) — Молдавия дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре. «Теләктәшлек һәм хәрәкәт» партияһының вице-рәйесе. Элек — Молдавияның финанс министры (2019).

# Наталья Гаврилица
## Биографияһы

Наталья Гаврилица 1977 йылдың 21 сентябрендә Малаешты ауылында тыуған (Днестр буйы)
2000 йылда Молдавия юридик университетының юридик факультетын, 2005 йылда Джон Ф.Кеннеди идара итеү мәктәбен — Гарвард университеты факультеттарының береһен тамамлай, дәүләт сәйәсәте магистры дәрәжәһен ала.
2000—2003 йылдарҙа Кишиневта АҠШ илселеге ҡарамағында Сәйәси һәм иҡтисади эштәр бюроһында сәйәси мәсьәләләр буйынса ассистент булып эшләй, 2005 йылда — Вашингтонда Бөтә донъя банкының Европа һәм Үҙәк Азия буйынса офиста вице-рәйестең кәңәшсеһе, 2005—2006 йылдарҙа — стажер, ә һуңынан Брюсселдә Европа комиссияһында иҡтисад һәм финанс баш идаралығында консультант булып эшләй.
2007—2008 йылдарҙа — Молдавияла Иҡтисад һәм сауҙа мингистрлығы ҡарамағында сәйәси идара итеү һәм макроиҡтисади программаларҙың үҫеше идаралығы етәксеһе, 2008—2009 йылдарҙа — Молдавия хөкүмәте янында ярҙам күрһәтеү һәм координациялау программалары идараһының башлығы.
2009—2013 йылдарҙа — өлкән консультант, артабан Оксфордта урта һәм түбән килем менән үҫешкән илдәрҙең статистика программаһының анализлау, иҫбатлау һәм яуаплылыҡ ысулы менән шөғөлләнгән Oxford Policy Management халыҡ-ара консалтинг компанияла менеджер.
2013—2014 йылдарҙа — Молдавия мәғарифы министрлығының аналитика, мониторинг һәм сәйәсәте идаралығының баш консультанты (был осорҙа мәғариф министры Майя Санду була).
2014—2015 йылдарҙа — Молдавия мәғариф министрлығының дәүләт секретары.
2015—2019 йылдарҙа — Лондонда Global Innovation Fund (GIF) генераль директоры.
2017 йылдан — Лидеры Майя Санду булған «Теләктәшлек һәм хәрәкәт» партияһы ағзаһы, хәҙерге ваҡытта — вице-рәйесе.
2019 йылдың 8 июнендә Майя Санду хөкүмәтендә финанс министры портфелен ала. 12 ноябрҙә Молдавия парламенты Майя Санду хөкүмәтенә ышанмаусанлыҡ вотумын белдерә. 2021 йылдың 27 ғинуарында Молдавия президенты Майя Санду Гаврилицаның кандидатураһын премьер-министр вазифаһына тәҡдим итә был пост Иона Кику отставкаға киткәс буш була, ләкин 11 февралдә Молдавия парламенты Гаврилица күрһәткән хөкүмәт составын бер тауыштан кире ҡаға. 11 февралдә Майя Санду ҡабаттан Наталья Гаврилицаны кандидат итеп премьерлыҡҡа тәҡдим итә. Румын, рус, инглиз, француз һәм испан телдәрен белә.

# Наталья Гаврилица
## Шәхси тормошо

Кейәүҙә.
# Шистом

Шистом — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының уң ярына тамағынан 566 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Шистом
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041646
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004164
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0