yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Таулыҡай ауыл Советы (Баймаҡ районы)

Таулыҡай ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

# Таулыҡай ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Тарихы

Ойоштороу ваҡыты: 1963 йыл. Тәүге рәйестәре уларҙың урынбаҫарҙары - Изгин Аллабирҙе, Әғзәм мусин, һуңыраҡ - Исмәғилев Зиннур һәм Яҡупов Хәйбулла, сыңғыҙ ауылында - Этҡолов Мостафа.
1930 йылдан алып хәҙерге Советтың тораҡ пункттары 1-се Этҡол ауыл Советы составына ингән.
1963 йылдың 13 апрелендә буранбай, Түбәнге Таулыҡай, Сыңғыҙ ауылдары составында Таулыҡай ауыл Советы ойошторола.
Совет территорияһында Ленин колхозы һәм уның ҡарамағында булған учреждениелар урынлаша.
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы»на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Таулыҡай ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр

* Алтынбаева Миңнур Рамаҙан ҡыҙы (1972)
* Заманова Зәйтүнә Басир ҡыҙы (1982)
* Дарминова Хөмәйрә Вәли ҡыҙы (1976)
* Зәйнуллина Әсмә Мәһәҙи ҡыҙы (1974)
* Ибраһимова Ғәйниямал Һөйөндөк ҡыҙы (1971)
* Имамбаева Шәрифә Шәһивәли ҡыҙы (1971)
* Исмәғилова Зәйтүнә мырҙағәли ҡыҙы (1976)
* Моталлапова Хәтифә Дҡусмөхәмәт ҡыҙы (1979)
* Сәлихова Мәрзиә Хәбибрахман ҡыҙы (1974)
* Туйсина Миңзифа Муллағәли ҡыҙы (1974)
* Туйсина Фәүзиә Муллағәле ҡыҙы (1978)
* Тулыбаева Гөлнәзирә Саях ҡыҙы (1970)
* Хәмитова Мәғлүмә Әхмәт ҡыҙы (1972).

# Таулыҡай ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Ауыл биләмәһе составы
### Ауыл Советы етәкселәре

* Хәмитов Хәбибрахман, Әхмәтов Хажый, Фәхретдинов Әхмәҙи, Яхин Аҡрам, Хәсәнова Рәйсә, Сирбаев Фирғәт, Алтынбаев Рамаҙан, Яҡупов Нурулла, Ҡотдосов Мостафа, Яҡупов Ғәрифулла, Сәлихов Рауил, Мөхәмәтйәров Йәүҙәт, Сәғәҙәтов Рамаҙан, Сәғәҙәтова Мәхмүзә, Сәитов Фуат, Уразбаев Ҡәйүм.
Ауыл Советы хакимиәтенең адресы: 453678, Башҡортостан Республикаһы, Баймаҡ районы, Үрге Таулыҡай ауылы, З. Вәлиди урамы, 17-се йорт Башлығы: Уразбаев Ҡәйүм Рәжәп улы.
# Трик-ил-Висга

1659
Трик-иль-Висга башняһы (мальт. Torri ta' Triq il-Wiesgħa, шулай уҡ Мвейхель башняһы (мальт. Torri ta' Mwejġel йәки мальт. Torri tal-Imwiegħel) ― Мальталағы Заббар ҡалаһы янындағы ике ҡатлы күҙәтеү манараһы. 1659 йылдатөҙөлгән. Был Де Редин башнялары (De Redin towers) араһында иҫәп буйынса туғыҙынсы башня. XX быуатта башня ҙур зыян күрә (конструкцияларҙың бер өлөшө емерелә), әммә 2008-2009 йылдарҙағы реставрация арҡаһында ул хәҙер яҡшы хәлдә.

# Трик-ил-Висга
## Тарихы

Башня 1659 йылда Мальтаның көньяҡ-көнсығыш яр буйында, Бөйөк гавандән йыраҡ түгел төҙөлгән. «Трик-иль-Висга» атамаһы «Киң урам» тигәнде аңлата, был исем башняға һаҡлауға мохтаж яр һыҙығының киң киҫелеше арҡаһында бирелгән. Трик иль-Висга башняһы Санта-Мария-делле-Грацие (көнбайышта) һәм Чонкор (көнсығышта) башнялары араһында урынлашҡан, әммә был ике башня юҡ, сөнки улар британ хәрбиҙәре тарафынан һүтелгән. Икенсе донъя һуғышы осоронда башня янында оҙайлы ут нөктәләре урынлашҡан.
# Үрге Хадыта

Үрге Хадыта — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 85 км.

# Үрге Хадыта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053054
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305305
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Грязнушка (Губс ҡушылдығы)

Грязнушка — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Губс йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Грязнушка (Губс ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003663
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100366
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тинц һарайы

Тинц һарайы (нем. Schloss Tinz) — Гера ҡалаһындағы һарай, 1745 —1748 йылдарҙа Тинц районында төҙөлгән. Төҙөлөштө башлаған граф Генрих XXV Ройс-Гера ул тамамлағанға тиклем вафат була; уның улы һарайҙы иркен парк һәм киң һыу ятҡылығы менән тулыландыра. Бина төрлө ваҡыттарҙа аристократтар резиденцияһы, хәрби әсирҙәр өсөн лагерь, госпиталь һәм реабилитация үҙәге, халыҡ һәм партия мәктәбе, хеҙмәт лагеры, суд бинаһы һәм университет кампусы булып хеҙмәт итә.

# Тинц һарайы
## Тарихы

1745 йылда буласаҡ Тинц һарайына тәүге нигеҙ ташы һалына— уның төҙөлөшө элек Каммергут Тинцҡа ҡараған урта быуат усадьбаһы урынлашҡан урында башлана. Проектты төҙөү һәм төҙөлөш менән етәкселек итеү Герхард Хоффманға йөкмәтелә. Төҙөлөштө башлаған граф Генрих XXV Ройсс-Гера (1681—1748) эштәр тамамланға тиклем вафат була; уның улы барокко стилендәге резиденциянан көнбайыштараҡ ҙур парк булдыра. Артабанғы йылдарҙа һарай Ройсстарҙың йәйге резиденцияһы булараҡ хеҙмәт итә, шулай уҡ Генрих XXX Ройсстың тол ҡатыны пфальцграфиня Кристиана Луиза Биркенфельд-Гельнхаузендың (1748—1829) даими резиденцияһы була. Уның вафатынан һуң һарайға Ройсс йорто ағзалары бик һирәк килә, ләкин уны хәрби маҡсаттарҙа бер нисә тапҡыр ҡулланалар: мәҫәлән, Франция-пруссия һуғышы ваҡытында унда 204 француз хәрби әсире урынлаша, ә Беренсе донъя һуғышы башында 1914 йылдың декабренән ул Герман империяһы армияһы һалдаттары өсөн дауахана һәм реабилитация клиникаһы булараҡ файҙаланыла.
1920 йылдың 8 мартында һарайҙа төбәктең бер нисә сәйәси партия һәм профсоюз инициативаһы буйынса социалистик йүнәлешле халыҡ урта мәктәбе ойошторола. «Сәйәси ныҡ» йәш белгестәргә биш айлыҡ курстарҙа социализм өлкәһендә системалы белем биреү күҙаллана. Мәктәптә шулай уҡ иҡтисад, йәмғиәт фәне, эшсе синыфтар тарихы, хеҙмәт хоҡуғы, профсоюз хәрәкәте тарихы, сәнғәт һәм әҙәбиәт тарихын уҡыталар. Тинцтағы мәктәпте герман эшселәр хәрәкәтенең күп билдәле вәкилдәре, шул иҫәптән Карл Корш һәм Отто Зур тамамлай. Германияла власҡа национал-социалистар килгәндән һуң халыҡ мәктәбе 1933 йылдың март айында ябыла: ябылғанға тиклем унда 1350 кеше белем ала. Национал-социалистик хөкүмәт һарайҙа 4-231-се RAD лагерын урынлаштыра; Икенсе донъя һуғышы ваҡытында бина йәнә хәрби госпиталь була. 1947 йылдың 15 ғинуарында замок Германияның берҙәм социалистик партияһына бирелә, ул уҡыу курстарын үткәреү өсөн, ә унан һуң партия мәктәбе кеүек ҡулланыла. Һарайҙы уратып алған йырындар һәм күпер ҡоролмалар 1975 йылда күмелә.
1996 йылдың 15 ғинуарынан алып 2010 йылдың апреленә тиклем һарай округ судының ваҡытлсыа бинаһы була. 2013 йылдың июлендә Гера властары һарайҙың реконструкцияһын һәм уны уратып алған территорияһының реконструкцияһын башлай: бинаны «Duale Hochschule Gera-Eisenach» юғары мәктәбе кампустарының береһе итеү күҙаллана.

# Тинц һарайы
## Тасуирламаһы

Тинц һарайы мансардалы ҡыйыҡ менән барокко стилендәге тура мөйөшлө өс ҡатлы бинанан ғибәрәт; ул ҡомташтан, шулай уҡ таштан төҙөлгән. Фасадына классицизм стиле хас. Ишеге һәм ҡыйығы араһында Бавария һәм Ройсс йортоноң гербы урынлашҡан.
# Сижина

Сижина — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Селижаровка йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Сижина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000366
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000036
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шиштиә

Шиштиә (ғәр. جشتية‎ — жәштиә, фарс. چشتیه — жәштей; рус. Чиштия) — суфый тәриҡәте.

# Шиштиә
## Тарихы

Сүриә кешеһе Әбү Исхаҡ Шишт ҡаласығында нигеҙ һалған. X быуатта Афғанстан һәм Һиндостанда киң таралған. Дүрт төп суфый тәриҡәтенең беренсеһе булып (Шиштиә, Сүхрәүәрдиә, Ҡадириә, Нәҡшбәндиә) Афғанстанда һәм Көньяҡ Азияла төпләнә.
Башҡа суфый тәриҡәттәрендәге кеүек үк, рухи вариҫлыҡ теҙмәһе — силсилә уның иң яҡын кешеләренең береһе аша Мөхәммәт Пәйғәмбәргә барып тоташа.. Тәриҡәттең атамаһы сүриә суфыйҙары Әбү Исхаҡ Шами (шулай уҡ Әбү Исхаҡ Шами Шишти) йәшәү урыны менән бәйле (Афғанстандың көнбайышындағы Шишт ҡалаһы). Шишти тәриҡәтенең тәүге етәкселәре Шиштиҙә ерләнә.
Силсиләнең рухи вариҫтарының береһе булып Систанда тыуған хужа Мөғин әд-Дин Хәсән Шишти (Мөғинүддин Шишти) (1142—1236) тора. Яҡын Көнсығыш һәм Үҙәк Азия буйлап сәйәхәт иткәндән һуң ул Ажмерҙа урынлаша һәм тәриҡәт идеяларын Һиндостанда тарата .
Фәридуддин Мәғсүдтән һуң (1173 йәки 1175—1266) силсәләһе ике йүнәлештә үҫешә: Ғәләүеддин Сабир Кәлйәри (Шишти Сабри) һәм Низамеддин Әүлиә (Шишти Низами).
Башҡа суфый тәриҡәттәренән айырмалы рәүештә, Һиндостанда Шишти ағзалары көрән һәм ҡыҙыл-һары төҫтәр араһындағы кейем кейгән.

# Шиштиә
## Йоғонтоһо

Был тәриҡәттең уҡыусыһы һинд музыканты һәм мистик Хәҙрәт Инайәт Хан (1882—1927) була, ул Көнбайышта «универсаль суфыйлыҡ» уҡытыусыһы була.
Уның туғаны Носрат Фәтих Али Хан (1948—1997) Хажи Ғөләм Фәрит Сәбри менән бергә Көнбайыш илдәрендә ҡәүүәли жанрын беренсе популярлаштырыусы була. Уның туғаны — Рәхәт Фәтих Али Хан йырсы, суфый музыкаһы һәм зекерҙәрен башҡарыусы.
# Матнакаш

Матнакаш (әрм. մատնաքաշ) — әрмән милли икмәге төрлө сорт бойҙай ононан ҡалын оҙонса формалы йәки эске йомшаҡ ере һығылмалы эре тишекле һәм ҡаты тышлы булған күмәстәр.

# Матнакаш
## Әҙерләү процесы

Матнакаш әсетелгән ҡамырҙан бешерелә. Әҙерләү ваҡытында ҡамыр күләме буйынса нығыраҡ артһын өсөн.бер нисә тапҡыр баҫыла. Әҙер булып бөтөп барғанда, ҡамырҙың өҫтөн һыуҙа башареп алынған он менән һылайҙар, түңәрәк йә оҙонса формалағы күмәс килеп сығырлыҡ итеп һуҙалар, бармаҡтар менән ябыҡ һыҙыҡ барлыҡҡа килтерәләрһәм урталыҡҡа ҡарай арҡыры параллель һыҙыҡтар үткәрәләр. "Матнакаш" һүҙе "маты" — бармаҡ һәм "кашел" — һуҙыу тигән әрмән һүҙҙәренән хасил булған һәм уны "бармаҡ менән һуҙылған" тип тәржемә итергә була.
Матнакаш тонирҙарҙа (Таулы Ҡарабах, Сюник өлкәһе) һәм под мейестәрендә (пур) ( Лорий өлкәһе, Тавуш өлкәһе) бешерәләр. Оҙаҡ ваҡыт үҙенең тәмен юғалмаған лаваштан айырмалы рәүештә, матнакаш һаҡлау өсөн тәғәйенләнмәгән, уны бары бер нисә көн генә һаҡларға була.

# Матнакаш
## Ҡыҙыҡлы факттар

Әрмәнстанға 1960 йылда ике тапҡыр килгән Америка рәссамы Рокуэлл Кент матнакаштың тәме менән һоҡланыуын белдергән. Әрмәндәрҙең был икмәк төрөн Рәсәйҙә йыш ҡына "лаваш", тип атап хаталаналар, ә лаваштың үҙен "йоҡа лаваш" тиҙәр — был дөрөҫ түгел, оҙон икмәкте "матнакаш" тигән үҙ исеме менән атау дөрөҫ булыр ине.
# Дубошин Георгий Николаевич

Дубошин Георгий Николаевич (25 декабрь 1904 йыл, Серпухов, Мәскәү губернаһы — 20 октябрь 1986 йыл), Мәскәү ҡалаһы) — совет астрономы.

# Дубошин Георгий Николаевич
## Биографияһы

Георгий Николаевич Дубошин 1904 йылдың 25 декабрендә Мәскәү губернаһының Серпухов ҡалаһында тыуған. 1924 йылда Мәскәү дәүләт университетын тамамлай. Уның бөтә хеҙмәт эшмәкәрлеге Мәскәү дәүләт университетында һәм П. К. Штернберг исемендәге дәүләт астрономия институтында үтә. Мәскәү дәүләт институтын тамамлағандан һуң, 1924 йылдан дәүләт астрофизика институтының теоретик бүлегендә эшләй башлай, ул 1931 йылда яңынан булдырылған П. К. Штернберг исемендәге дәүләт астрономия институты (ГАИШ) составына инә. ГАИШ-та теоретик астрономия бүлегендә эшләй, һуңынан ул күк механикаһы бүлеге тип үҙгәртелә, 1956—1979 йылдарҙа — бүлек мөдире. 1935 йылда физика-математика фәндәре докторы ғилми дәрәжәһе бирелә. 1930 йылдан Мәскәү дәүләт университетында уҡыта (1935 йылдан — профессор, 1956—1979 йылдарҙа — күк механикаһы һәм гравиметрияһы кафедраһы мөдире, 1979 йылдан — профессор-консультант). Мәскәү күк механикаһы мәктәбенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе, күк механикаһы буйынса бер нисә фундаменталь дәреслек авторы.
Күк механикаһынан тыш, астродинамика, теоретик механика, тотороҡлолоҡ теорияһы, тартылыу теорияһы, дифференциаль тигеҙләмәләрҙе интеграллау теорияһы өлкәһендә тикшеренеүҙәр алып бара. А. М. Ляпуновтың есемдәрҙең өҙлөкһөҙ тәьҫир иткән көстәр йоғонтоһо аҫтында хәрәкәтенең тотороҡлолоғо тураһында теорияһын үҫтерә (1940). Сатурн юлдаштарының хәрәкәтенең юғары аныҡлыҡтағы теорияһын эшләй. Күк йөҙө механикаһында алға ынтылышлы хәрәкәт һәм әйләнмәле хәрәкәт араһында үҙ-ара бәйләнеште тәүге тапҡыр ныҡлап өйрәнә, үҙ-ара тартылыусы n ҡаты есемдәр системаһының алға ынтылышлы-әйләнешле хәрәкәтенең дифференциаль тигеҙләмәләрен яҙа. Йыһан аппараттарын тотороҡландырыу мәсьәләләрендә практик әһәмиәткә эйә булған, яһалма күк есемдәренең масса үҙәктәре тирәләй әйләнешле хәрәкәтен өйрәнә. Материаль нөктәләр системаһының үҙ-ара арауыҡҡа ғына түгел, тиҙлеккә һәм тиҙләнешкә бәйле көс тәьҫирендә хәрәкәттәрен тикшерә.
Астродинамикала Орион трапецияһында, ζ Персей ассоциацияһында, «Орион ҡылысы» төркөмөндә йондоҙҙар хәрәкәтен өйрәнә.
Халыҡ-ара астронавтика академияһы ағзаһы (1969), Халыҡ-ара астрономия союзының «Күк йөҙө механикаһы» 7-се номерлы комиссияһы президенты (1970—1973). «Күк йөҙө механикаһы» халыҡ-ара журналының редакторы (1971 йылдан).
РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1976).
СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1971), СССР Фәндәр академияһының М. В. Ломоносов исемендәге премияһы лауреаты (1969).
1986 йылда вафат була. Введенское зыяратында ерләнгән (11 уч.).
# Соза (Неня ҡушылдығы)

Соза — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Неня йылғаһының һул ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Соза (Неня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100001158
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100115
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ала миләүшә

?Ала миләүшә :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Malpighiales |
| Ғаилә: | Миләүшәләр |
| Ырыу: | Миләүшә |
| Төр: | Ала миләүшә |
Латинса исеме :
Viola tricolor L. (1753) :
Подвиды :
См. текст :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 22175 NCBI 214053 |
Ала миләүшә (рус. Фиа́лка трёхцве́тная, Аню́тины гла́зки, лат. Víola trícolor) — миләүшәләр үҫемлектәр ғаиләһенә ҡараған ҡыҫҡа һабаҡлы, ялтыр яҫы япраҡлы, көрән, аҡ йәки төрлө төҫтәге сәскәле бер йыллыҡ, һирәк осраҡта ике йыллыҡ һәм күп йыллыҡ үҫемлек.
Был сәскәнең бейеклеге 40 см-ға етә. Тәүге сәскәләре апрель айында күренә һәм көҙгә ҡәҙәр сәскә ата. Емештәре июндә өлгөрә башлай. Урман ситтәрендә, йылға буйҙарында, болондарҙа, ҡыуаҡлыҡ араһында үҫә.
* Viola tricolor
* Viola tricolor var. tricolor
* Viola tricolor
* Viola tricolor var. maritima
* Viola tricolor
* Viola tricolor
* Viola tricolor
* Viola tricolor
* Viola tricolor var. maritima
# Рибау

Рибау (нем. Riebau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 305 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,09 км². Диңгеҙ кимәленән 22 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 29416 һәм автомобиль коды — SAW.
# Оло Речка (Толмовая ҡушылдығы)

Оло Речка — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Толмовая (Оло Толмовая) йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Оло Речка (Толмовая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005585
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200558
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Машаҡ (һырт)

Машаҡ — Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт.
Башҡортостандың Белорет районы һәм Силәбе өлкәһе буйлап Оло Мәргән йылғаһы (Йүрүҙән йылғаһы ҡушылдығы; Силәбе өлк.) алып Ямантау киңлегенә тиклем субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған.
Оҙонлоғо яҡынса 36 км, киңлеге яҡынса 1,5—7 км, абсолют бейеклеге 1383 м (Мөйөш Машаҡ тауы). Бейеклектәре 1000 м ашыу булған 10 түбәһе бар (Кәбиә, Айыулы, Харитонов, Широкая һ.б. тауҙар). Көньяҡ‑көнсығыш битләүҙәре текә, көнбайышы — һөҙәк; түбәләргә курумдар, таш ҡаласыҡтар хас. Урта рифейҙың егәлгә свитаһының кварцлы ҡомташтарынан, алевролиттарынан, балсыҡлы һәүерташтарынан һәм машаҡ свитаһының конгломераттарынан, ҡомташтарынан, балсыҡлы‑углеродлы һәүерташтарынан, вулканиттарынан тора. Мағаш Кесе һәм Оло Ҡытау йылғалары (Йүрүҙән йылғаһы бассейны), Кесе Инйәр йылғаһы ҡушылдыҡтары, көньяҡ‑көнсығыш итәгенән — Йүрүҙән йылғаһы, көнбайыштан — Бәләкәй Ҡаҙауҙы йылғаһы (Кесе Инйәр йылғаһы ҡушылдығы) башлана. Тау араларындағы уйпатлыҡтар урыны менән һаҙға әйләнгән (Йүрүҙән, Ҡуянтау һаҙлыҡтары). Ландшафтарҙың бейеклек бүлкәтлеге күҙәтелә: шыршы һәм аҡ шыршы урмандары тау‑тундра һәм көрән тау‑урман тупраҡтарындағы бейек үләндәр үҫкән болонло һирәк урмандар, тау тундралары менән алмашына. Көньяҡ Урал ҡурсаулығы биләмәһендә урынлашҡан.
# Шерникау

Шерникау (нем. Schernikau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 450 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,19 км². Диңгеҙ кимәленән 35 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39579 һәм автомобиль коды — SDL.
# Милуоки

Милуоки (ингл. Milwaukee) — АҠШ-тың төньяҡтағы ҡалаһы, Висконсин штатында шул уҡ исемле округтың административ үҙәге. Мичиган күле буйындағы порт. 600 мең кешеһе менән (2015 йыл), Висконсенда халыҡ һаны буйынса беренсе урынды, АҠШ-та 22-се урынды биләй.

# Милуоки
## Географияһы

Милуоки Мичиган күленең көнбайыш ярында, Меномони, Кинникиник һәм Милуоки йылғаларының ҡушылған урынында урынлашҡан.

# Милуоки
## Тарихы

Мичигандың көнбайыш яры буйҙарында фокс, маскутен, потаватоми һ.б. индеец ҡәбиләләре йәшәгән. XVII быуатта был яҡтарға француз миссионерҙары килә башлай. Индеецтарҙың бер телендә Милуоки «яҡшы ерҙәр, һыу йыйыу урыны» тигәнде аңлата.
Беренсе аҡ тәнле кеше, 1795 йылда хәҙерге Милуоки территорияһында сауҙаға нигеҙ һалыусы, Канаданан француз Жак Вио була. XIX быуат урталарында ҡалаға беренсе нигеҙ һалыусыларҙың береһе Вионың кейүе Лоран Соломон Жюно була.
1840 йылдарҙа ауыл ныҡ ҙурая, уға ҡала статусы бирергә ҡарар ителә. Ҡала булыуының рәсми датаһы 1846 йыл 31 ғинуар һанала.
1912 йылда был ҡалаға АҠШ-тың 26-сы президенты Теодор Рузвельт килә, һәм бында тап 14 октябрҙә Джон Шрэнк уның ғүмеренә ҡул һуҙа.

# Милуоки
## Иҡтисады

* Ҡалала мотоциклдар сығарыусы Harley-Davidson фирмаһының штаб-фатиры урынлашҡан.
* 1948 йылда эре халыҡ-ара Manpower рекрутинг компанияһына нигеҙ һалына.

# Милуоки
## Иҫтәлекле урындары
### Музейҙары

* Милуоки художество музейы— ҙур һынлы сәнғәт музейы, коллекцияларында (25 меңдән ашыу әҫәр) элекке оҫталарҙың да, хәҙерге заман америка сәнғәтенең дә әҫәрҙәре бар. Музей бинаһы һәм Квадрачча павильоны — архитектура ҡомартҡылары
* Милуоки йәмәғәт музейы
* Һыра һәм һыра ҡайнатыу музейы — энтузиастар төркөмө ойошторған музей.

# Милуоки
## Иҫтәлекле урындары
### Башҡа иҫтәлекле урындары

* Хоан күпере 3058 метр оҙонлоҡта Милуоки йылға аша [[|Милуоки]]. 1972 йылда төҙөлгән, тик 1977 йылда ғына асылған. 2000—2001 йылдарҙа етди зыян күреү менән бәйле файҙаланылмаған — етешһеҙлектәрен бөтөрөү 16 миллион долларға төшә. Күперҙе йүнәтеүҙә һәм асыуҙа волокиталыҡ, шулай уҡ күп аҡса сарыф ителеүе менән бәйле «күпер бер ергә лә түгел» тигән ҡушамат ала.

# Милуоки
## Дине

* Изге Троица лютеран сиркәүе
* Изге Иоанн лютеран сиркәүе
* Изге Стефан лютеран сиркәүе

# Милуоки
## Спорты

Милуокила өс профессиональ команда бар: «Милуоки Бакс» (ингл. Bucks Milwaukee) — профессиональ баскетбол командаһы, Милли баскетбол ассоциацияһы ағзаһы. «Милуоки Брюэрс» командаһы (ингл. Brewers Milwaukee) Баш бейсбол лигаһының ағзаһы булып тора. «Милуоки Эдмиралс» - АХЛ-да сығыш яһаусы хоккей клубы.

# Милуоки
## Туғандаш ҡалалар

* Украина: Ирпень
* Ирландия: Голуэй
* Танзания: Морогоро
* Индонезия: Медан.
* Венесуэла: Карора
* Кения: Бомет
* Хорватия: Задар
* Һиндостан: Канпур
# Мелекесс (йылға)

Мелекесс — Рәсәйҙәге йылға. Ульяновск өлкәһе,Һамар өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Куйбышев (Черемшанский залив) һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Мелекесс (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Куйбышев һыуһаҡлағысы Камское Устье ҡала тибындағы ҡасабаһынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Черемшан йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000512112100005342
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100534
* Бассейн коды — 11.01.00.005
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Речка (Пенома ҡушылдығы)

Оло Речка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пенома йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Оло Речка (Пенома ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041042
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004104
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0