# Ландау Лев Давидович

Ландау Лев Давидович (йыш ҡына хеҙмәттәштәре-физиктар Дау тип йөрөтә; 9 (22) ғинуар 1908 йыл, Баҡы — 1 апрель 1968 йыл, Мәскәү) — СССР-ҙың физик-теоретигы, ғилми мәктәпкә нигеҙ һалыусы, СССР Фәндәр академияһы академигы (1946 йылда һайлана). 1962 йылда Физика буйынса Нобель премияһы лауреаты.
Социалистик Хеҙмәт Геройы (1954). Макс Планк исемендәге миҙал лауреаты (ГФР) (1960), Лондон Фриц премияһы лауреаты (1960), Ленин (1962) һәм өс тапҡыр Сталин премиялары лауреаты (1946, 1949, 1953).
Лондон король йәмғиәтенең (1960), АҠШ-тың милли фәндәр академияһының (1960), Дания короллеге фәндәр академияһының (1951), Нидерланд короллеге фәндәр академияһы ағзаһы (1956), Американың фән һәм сәнғәт академияһының (1960), «Леопольдина» фәндәр академияһының (1964), Француз физика йәмғиәте һәм Лондон физика йәмғиәтенең сит ил ағзаһы.
Ландау физик-теоретиктарҙың күп һанлы мәктәбен булдыра. Уның уҡыусылары: Е. М. Лифшиц, А. А. Абрикосов, Л. П. Горьков, И. Е. Дзялошинский, И. М. Лифшиц, И. Я. Померанчук, И. М. Халатников, А. Ф. Андреев, А. И. Ахиезер, В. Б. Берестецкий, С. С. Герштейн, В Н. Грибов, Б. Л. Иоффе, Ю. М. Каган, .В. Г. Левич, Л. А. Максимов, А. Б. Мигдал, Л. П. Питаевский, Л. М. Пятигорский, Р. З. Сагдеев, Я. А. Смородинский, К. А. Тер-Мартиросян, Ласло Тисса һ. б.
Ландау исеме менән Рәсәй Фәндәр академияһының Теоретик физика институты атала.
Күп тапҡырҙар ҡайтанан баҫылған һәм 20 телдә нәшер ителгән классик Теоретик физика курсын булдырыу инициаторы һәм авторы (М. Е. Лифшиц мнән берлектә).

# Ландау Лев Давидович
## Биографияһы
### Ата-әсәһе

Лев Давидович Ландау 1908 йылдың 22 ғинуарында Баҡы ҡалаһының йәһүд ғаиләһендә тыуа, атаһы — инженер-нефтсе Давид Львович Ландау, әсәһе — табип Любовь Вениаминовна Гаркави-Ландау. Любовь Вениаминовна Гаркави-Ландау (1877—1941) Могилев ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһын, Еленинск кендек инәләре институтын һәм Петербургта Ҡатын-ҡыҙҙар медицина институтын тамамлай. 1905 йылда кейәүгә сыҡҡандан һуң, Балаханда акушер, Баҡы ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһында табип булып эшләй, эксперименталь фармакология буйынса ғилми хеҙмәттәр «Das des damarukam isolierte Phasenwirkung Digitalis Herz Die», 1925; «Об иммунитете жабы к её собственному яду», 1930) һәм «Эксперименталь фармакология буйынса ҡыҫҡаса ҡулланма» баҫтыра (1927). Давид Львович Ландау (1866—1943) шулай уҡ Могилевтан; урындағы гимназияны алтын миҙалға тамамлай (1884) һәм Баланахда, һуңынан Баҡыла The Caspian-Black Joint Sea-Company компанияһында инженер булып эшләй, ә 1920 йылдарҙа «Азнефть» промыслаларының үҙәк идаралығында техник бүлек управляющийы була; ғилми хеҙмәттәр, шул иҫәптән «Способ тушения горящего нефтяного фонтана» (Вестник общества технологов, СПб, 1913) һәм «Основной закон поднятия жидкости проходящим током воздуха (газа)» (Техник физика журналы, т. 6, сығарылыш 8, 1936) хеҙмәттәрен баҫтыра.

# Ландау Лев Давидович
## Биографияһы
### Уҡыуы (1913—1932)

1913 йылда Баҡыла асылған йәһүд балалар баҡсаһына йөрөй. 1916 йылдан әсәһе тәбиғи фәндәрҙән уҡытҡан Баҡы йәһүд гимназияһында уҡый. Математиканан бик һәләтле булараҡ, 12 йәшендә Ландау дифференцияларға өйрәнә, ә 13 йәшендә — интеграцияларға. 14 йәшендә Баҡы университетына бер үк ваҡытта ике: физика-математика һәм химия факультетына уҡырға инә. Тиҙҙән физик һөнәрен һайлай һәм химияны ҡалдыра. Айырым уңыштары өсөн 1924 йылда Ленинград университетына күсерелә, атаһы яғынан туғаны — стоматолог Мария Львовна Браудела йәшәй (1873—1970).
1927 йылда Ленинград университеты физика-математика факультетының физика бүлеген тамамлап, Ландау артабан Ленинград физик-техник институтының (директоры булып А. Ф. Иоффе) аспиранты, ә һуңыраҡ хеҙмәткәрҙәре булып китә, 1926—1927 йылдарҙа теоретик физика буйынса тәүге эшен баҫтыра. Шунда уҡ тиерлек 1927 йылда 19 йәшлек Ландау квант теорияһына фундаменталь өлөш индерә — ҙур системаның бер өлөшө булып торған тулы квант-механика системаһын һүрәтләү сифатында матрица тығыҙлығы билдәләмәһен индерә. Был төшөнсә квант статистикаһында төп төшөнсә булып тора.