yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Комедия

Комедия — трагедияға ҡапма-ҡаршы булараҡ, ижтимағи тормоштағы йәки көнкүрештәге көлкөлө яҡтарҙы сағылдыра. Унда кеше характерындағы етешһеҙ яҡтар, тормоштағы кире күренештәртәнҡит ителә.
Башҡорт әҙәбиәтендә Х. Ибраһимовтың «Башмағым», М. Кәримдең «Ҡыҙ урлау» исемле комедиялары был жанрҙың милли драматургияла үҫеш кимәлен билдәләүсе әҫәрҙәр рәтенә инә.
# Нарва һыуһаҡлағысы

Нарва һыуһаҡлағысы (эст. Narva veehoidla) — Нарва йылғаһы һәм уның ҡушылдығы Плюссе йылғаһындағы Һыу һаҡлағыс, күл тибына ҡарай. Рәсәй (Ленинград өлкәһе) һәм Эстония (Ида-Вирумаа уезы) сигендә урынлашҡан. Бейеклеге — диңгеҙ кимәленән 24 метр.
Нарва йылғаһы улағын (максималь һыу баҫымы 25 м) быуыусы быуа (оҙонлоғо 206 м) һәм Ивангородтың көньяҡ өлөшөндә (Ленинград өлкөһе) урынлашҡан Нарва гидроузелының һыуҙы тотҡарлаусы ҡоролмалары (дөйөм оҙонлоғо 1647 м, күләме 575,5 кв. метр тупраҡ өйөмө) ярҙамында барлыҡҡа килгән. Һыуһаҡлағыс 1950—1955 йылдарҙа төҙөлгән һәм шул йылдарҙа уҡ һыу менән тултырылған.
Гидроузел ҡеүәте 125 МВТ булған Нарва ГЭС-ын үҙ эсенә ала, уның проектын Ленгидропроект институты төҙөгән.
Быуаның һәм һыуһаҡлағыстың һул яҡ яр буйы өлөшө (көнбайышы) Эстония биләмәһендә.
Һыуһаҡлағыстың майҙаны — 191,4 км², уның 150 кв. километры — Рәсәй һәм 40 км² яҡыны Эстония милкендә. Күләме — 0,365 км³ (365 млн м³), шул иҫәптән файҙалы күләме — 91 млн м³. Һыуһаҡлағыс төҙөгәндә 4030 га ауыл хужалығы ерҙәре һыу аҫтында ҡала, 742 төҙөлөш ҡоролмаһы күсерелә.
# Воим (Нердва ҡушылдығы)

Воим — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Нердва йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Воим (Нердва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009790
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100979
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дон хәрби-тарихи музейы

2006
Дон хәрби тарихи музейы — хәрби тарих музейы. Дондағы Ростов ҡалаһында һәм Мясниковский районының Недвиговка утарында урынлашҡан.

# Дон хәрби-тарихи музейы
## Тарихы

Ростов хәрби тарих музейы 2006 йылда ҡарай килеүселәрҙе Рәсәй армияһы тарихы, уның дәүләт тормошонда роле менән таныштырыу маҡсатында булдырылған. Музейҙа күп һанда атыу ҡоралы, автомобиль техникаһы, танктар һәм Дон крайының хәрби тарихы менән бәйле башҡа экспонаттар ҡуйылған. Музей Беренсе донъя һуғышы, Бөйөк Ватан һуғышы, татар-монгол ябырылыуы осоро һәм башҡа ваҡиғаларҙы тергеҙеү менән шөғөлләнә.
Дондағы Ростов ҡалаһында музейҙың түбәһе ябыҡ өлөшөндәге экспозицияла хәрби башлыҡтарҙың фотографиялары, хәрби форма, көнкүреш предметтары, төрлө осорҙарҙағы урыҫ һалдатының ғәскәри кәрәк-ярағы һәм ҡорамалдары ҡуйылған. Экспонаттар иҫәбендә: мушкеттар, пистолеттар, автоматтар, винтовкалар, пулеметтар, минометтар, шпагалар, ҡылыстар, шашкалар һәм күп һанда төрлө төрҙәге хәрби техника. Ростовтан егерме километр алыҫлыҡтағы Недвиговка утарында асыҡ майҙансыҡта урынлашҡан музей экспозицияһында эре хәрби техника урынлашҡан. Бында шулай уҡ хәрби ангарҙар төҙөлгән, боронғо хәрби нығытма макеты эшләнгән.
Асыҡ һауа аҫтында һәм ангарҙарҙа эре габаритлы техниканың һирәк экспонаттарын, шулар иҫәбендә танктар, бронялы машиналар, Ҡыҙыл тәре машиналары, мина яландарын минанан таҙартыусы машиналар, транспорттың төрлө төрҙәре (ГАЗ-М1 фаэтон, ГАЗ-67б, ЗИС-5, Stoewer R200 Kfz 4, L2H143 йөк машинаһы), Советтәр Союзының (гвардия минометы Катюша БМ-13Н), Германияның (75-мм еңел йәйәүлеләр орудиеһы 7,5-cm le.I.G.18) һәм Икенсе донъя һуғышы осорондағы АҠШ-тың артиллерия ҡоралдарын күрергә мөмкин. Эшләүсе хәрби техника хәрби парадтарҙа ҡатнаша.
Музей хеҙмәткәрҙәре тарихи-публицистик фильмдәр төшөрәләр. Улар иҫәбендә: «Февраль 43. Ростовты азат итеү», «Миус-фронтты өҙөү», «Ватандың ҡалҡан һәм ҡылысы» һәм башҡалар.
# Энтль-Ол-Еган

Энтль-Ол-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ай-Колик-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.

# Энтль-Ол-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200040517
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204051
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Анорога-Шор

Оло Анорога-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Воркута йылғаһының һул ярына тамағынан 171 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Оло Анорога-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000066152
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006615
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Күсәбә

Күсәбә — Рәсәйҙәге йылға, Башҡортостандың Баймаҡ районы биләмәләрендә аға. Һаҡмар йылғаһына уң яҡтан (тамағынан 670 километр алыҫлыҡта) Сыңғыҙ ауылы тирәһендә, ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км тәшкил итә.

# Күсәбә
## Этимологияһы

Варианты — Күсбә. Күсәбә һүҙе күсмә тормош алып барыусы мәғәнәһендә бирелгән.
Башҡорт тел белгесе М. Усманова фаразлауынса, Урта Урҙала бүлексә атамаһы күсәбә этнонимынан алыныуы ихтимал.

# Күсәбә
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәренә ярашлы Урал бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар йылғаһы, Оло Эйек йылғаһына һыуҙарын ҡойғандан йылға башына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — юҡ. Йылға бассейны — Урал (Рәсәй бассейны өлөшө).
Реестрҙа яңылыш Күрисә тип күрһәтелгән.
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды:
— 12010000512112200004921.
# Гарь (Парбиг ҡушылдығы)

Гарь — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парбиг йылғаһының уң ярына тамағынан 252 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Гарь (Парбиг ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023172
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202317
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Коспо-Ёль

Коспо-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тимшер йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Коспо-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000014350
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001435
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Герстенберг

Герстенберг (нем. Gerstenberg) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 538 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,13 км². Диңгеҙ кимәленән 160 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 4617 һәм автомобиль коды — ABG.
# Бокий Игорь Александрович

Игорь Александрович Бокий (бел. Ігар Аляксандравіч Бокій; 1994 йылдың 28 июнендә тыуған, беларусь спортсыһы, насар күреүселәр араһында паралимпиадала ҡатнашыусы. 11 тапҡыр паралимпия чемпионы, күп тапҡыр донъя һәм Европа чемпионы. Беларусь Республикаһының халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2011). Ирекле стилдә 50м һәм салҡан ятып 50м һәм 100м, баттерфляй 200м һәм 100м дистанцияға йөҙөү буйынса ете тапҡып паралимпия чемпионы.
2012 йылғы Лондондағы Йәйге Паралимпия уйындарында Беларусь командаһында сығыш яһап 6 миҙал алды: 5 алтын миҙал һәм 1 көмөш миҙал. 2016 йылғы Рио-деЖанейро Паралимпия уйындарында 6 алтын миҙал һәм 1 бронза миҙал алды.
2016 йылда Бобруйск ҡалаһының почётлы гражданы исеме бирелде.
# Кияик (Люк ҡушылдығы)

Кияик — Рәсәйҙәге йылға. Удмурт Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Люк йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кияик (Люк ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иж башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101212111100027019
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102701
* Бассейн коды — 10.01.01.012
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ягъю

Ягъю — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хейги-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 202 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Ягъю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300050590
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305059
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Болбан-Ель

Болбан-Ель[Уса] — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға БАР/ПЕЧОРА/754/29 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Болбан-Ель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071835
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007183
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Үрге Бикҡол (Бикҡол ҡушылдығы)

Үрге Бикҡол (рус. Верхний Биткул) — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе Александровка районы биләмәләрендә аға. Бикҡол йылғаһына һул яғынан тамағынан 7, 4 км алыҫлыҫта, Михайловка ауылы тирәһендә, ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км тәшкил итә.
Үрге Биҡҡол — Биҡҡол йылғаһының уң ҡушылдығы (Александровка районы).
Һул ҡушылдығы бар — Мокринка йылғаһы.

# Үрге Бикҡол (Бикҡол ҡушылдығы)
## Исеменең килеп сығышы

Атамаһы Биҡҡол башҡорт ирҙәр исеменән алынған.

# Үрге Бикҡол (Бикҡол ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Түбәнге Волга бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һамар йылғаһы — Сорочинск гидроузелынан Елшән ауылы янындағы һыу үлсәү посынан алып Һамар ҡалаһына (ҡаланан үрҙәрәк) тиклем, Оло Кинәле йылғаһы һыу хужалығы участкаһына индерелмәгән. Йылға бассейны — Волга йылғаһы — Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001012112100006808.
# Ляпяха-Нем-Тяха

Ляпяха-Нем-Тяха — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Егур-Ях йылғаһының уң ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Ляпяха-Нем-Тяха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044314
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204431
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әсмә, йәки ғәмәл вә яза

Әсмә, йәки ғәмәл вә яза — повесть, башҡорт мәғрифәтсеһе Ризаитдин Фәхретдиновтың 1903 йылда Ырымбур ҡалаһында айырым китап булып сыҡҡан әҫәре. 9-сы кластың Башҡорт әҙәбиәте дәресе программаһына индерелгән. 1915 йылда яҙылған..

# Әсмә, йәки ғәмәл вә яза
## Әҫәрҙең жанры

Өс тиҫтәгә яҡын бүлектән тора. Уларҙың һәр бүлеге айырым хикәйә кеүек ҡабул ителә. Һәр ҡайһыһының темаһы, проблемаһы, геройҙары бар. Ваҡиғалар барышы ла бик ҡатмарлы. Мажаралар, фажиғәләрҙән торған сюжеттар өҫтөнлөк итә. Әммә автор уларҙы бик оҫта ҡуланған. Был әҫәрҙе уҡымлы итә. Һөҙөмтәлә, яҙыусы үҙе атаған хикәйә жанры рамкаһынан күпкә артып киткән, ҡатмарлы композициялы, эпик рәүештәге, образдар системаһы яғынан хатта роман жанрына яҡын. Әммә әҫәрҙә Әсмәнең яҙмышына бәйле йәки мөнәсәбәтле булып, төйөнләнеү сиселеү процессы буйынса повесть жанры сиктәренән ары китмәүсе әҫәр.

# Әсмә, йәки ғәмәл вә яза
## Повестағы образдар системаһы

Алдынғы ҡарашлы Ғәббәс мулла, уның итәғәттле ҡатыны Ғәйшә абыстай, ҡыҙҙары Әсмә, Ғәли хәлфә — әҫәрҙәге иң төп образдар. Сәлих бай — милләттең таянырҙай шәхесе Йософ һәм Сәлим байҙар — халыҡтың аҡһаҡалдары итеп бирелә. Кире образдарға — Хикмәт хажи, Бикбулат мулла, Муса мөрит, әшәке һәм әрмтамаҡ Хәмиҙә ҡарсыҡ, аҙғын, яуыз Зәйнүш абыстай.

# Әсмә, йәки ғәмәл вә яза
## Повестың төп идеяһы

Төп идеяны яҙыусы әҫәрҙең исеменең икенсе яртыһында биргән. «Ғәмәл вә яза». Халыҡ мәҡәлендә әйтелгәнсә — ғәмәленә күрә әмәле, гонаһына — язаһы. Тормошта гел генә изге ғәмәлдәр булып тормай, яҡшылыҡ менән яманлыҡ йәнәш йөрөй. Әҫәрҙә Хикмәт хажи менән Муса Ғәббәс муллаға яла яғып, уның матур ғаиләһен емерәләр. Берҙән бер ҡыҙҙарын, Әсмәне йәтим итәләр. Бәхетһеҙ Әсмә әшәке Хәмиҙә ҡарсыҡтар кеүек кешеләр арҡаһында яфа сигә. Әҫәрҙә яуыз кешеләрҙең насар ғәмәлдәре өсөн яза алыуы асыҡ һүрәтләнгән. Яуыз кешеләр яман ғәмәлдәре өсөн язаһын ала.
# Поим (Ырымбур өлкәһе)

Поим (рус. Поим) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.

# Поим (Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

1917 йылдан Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Үҫәргән кантоны составында була. 1922 йылдың 5 октябренән Йылайыр кантоны составына индерелә. 1930 йылдың 20 авгусынан Башҡортостан АССР-ының Ейәнсура районы составына керә. 1934 йылда яңы ойошторолған Ырымбур өлкәһенең составына бирелә. 1934—1959 йылдарҙа Ырымбур өлкәһе Ейәнсура районы составында була. 1959 йылда Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ районы составына индерелә

# Поим (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башҡорттар (47 %) тәшкил итә.
# Исламғол (исем)

Исламғол — башҡорт ир-ат исеме.

# Исламғол (исем)
## Этимологияһы

Исламғол исеме ғәрәп телендәге ислам һәм башҡорт телендәге ғол (ҡол) һүҙҙәре ҡушылып төҙөлгән исем. Алла ҡоло, алланың яратҡан бәндәһе тигәнде аңлата.

# Исламғол (исем)
## Билдәле кешеләр

Исламаев Исламғол Исламаевич (10 июль 1936 йыл — 26 август 2017 йыл) — мәғариф хеҙмәткәре. 1971—1997 йылдарҙа Нефтекаманың 1-се урта мәктәбе директоры. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1970), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1992). Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы (1997).
Исламғол Юлдашев — Башҡорт ихтилалы (1735—1740) юлбашсыларының береһе. Себер даруғаһы Ҡаратаулы улусы башҡорттарынан. Шул уҡ улустың сотнигы.

# Исламғол (исем)
## Фамилияла

Исламғолов Илдар Ғәли улы (2 ғинуар 1969 йыл) — СССР һәм Рәсәй театр һәм кино режиссёры, сценарист һәм продюсер.
Истамғолов Әмир Мираҫ улы (5 июнь 1931 йыл — 3 август 2009 йыл) — ауыл хужалығы алдынғыһы. 1949—1992 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районы «Ҡыҙыл Башҡортостан» совхозы Һамар бүлексәһе механизаторы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981).
Исламғолова Кинйәбикә Бастай ҡыҙы — Башҡортостандың халыҡ артисы</ref>.

# Исламғол (исем)
## Ауылдар

Исламғол (рус. Исламгулово) — Башҡортостандың Мәләүез районындағы ауыл.
Исламғол (рус. Исламгулово) — Башҡортостандың Миәкә районындағы ауыл.
# Ғарипов Фәүзи Ғариф улы

Ғарипов Фәүзи Ғариф улы (рус. Гарипов Фаузи Гарипович; 5 сентябрь 1930 йыл — 22 май 2008 йыл) — уҡытыусы, партия һәм совет органдары хеҙмәткәре, хужалыҡ эшмәкәре, йәмәғәтсе, ғалим-иҡтисадсы. 1970 йылдан Башҡортостан ҡулланыусылар йәмғиәттәре республика союзының идара рәйесе урынбаҫары, 1980—2001 йылдарҙа идара рәйесе. РСФСР-ҙың 12-се, Башҡорт АССР-ының 11-се, Башҡортостан Республикаһының 12-се саҡырылыш Юғары Советтары, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың 1-се саҡырылыш депутаты. Иҡтисад фәндәре кандидаты (2000). РСФСР-ҙың атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре (1989), совет ҡулланыусылар кооперацияһы отличнигы (1977). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1981), ике «Почёт Билдәһе» (1966, 1971) һәм Дуҫлыҡ (1995) ордендары кавалеры.

# Ғарипов Фәүзи Ғариф улы
## Биографияһы

Фәүзи Ғариф улы Ғарипов 1930 йылдың 5 сентябрендә БАССР‑ҙың Мишкә районы Мәүлит ауылында тыуған.
1950 йылда Бөрө уҡытыусылар институтын, 1960 йылда ситтән тороп Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған.
1971 йылда Свердловск Юғары партия мәктәбенең дипломын ала.
1950 йылдан алып Илеш һәм Мишкә райондары мәктәптәрендә эшләй, 1954—1958 йылдарҙа мәктәп директоры була.
1959—70 йылдарҙа Мишкә районында партия һәм совет эшендә; 1965 йылдан башлап район Советы башҡарма комитеты рәйесе.
1970—2001 йылдарҙа Башҡортостан ҡулланыусылар йәмғиәттәренең республика союзында — идара рәйесе урынбаҫары, 1980 йылдан — идара рәйесе.
2008 йылдың 22 майында Өфө ҡалаһында вафат була

# Ғарипов Фәүзи Ғариф улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1981)
* «Почёт Билдәһе» (1966, 1971)
* Дуҫлыҡ ордены (1995)
* РСФСР‑ҙың атҡ. сауҙа хеҙмәткәре (1989)
* Совет ҡулланыусылар кооперацияһы отличнигы (1977).

# Ғарипов Фәүзи Ғариф улы
## Китаптары

* Гарипов Фаузи Гарипович. След на земле. Уфа, 1998.
# Чайнашки

Чайнашки — Рәсәй йылғаһы. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы, Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Черек Балкарский йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Чайнашки
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Черек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000612108200004995
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200499
* Бассейн коды — 07.02.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Янсора

Янсора — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пелюга йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Янсора
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035046
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003504
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нексеря

Нексеря — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аратка йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Нексеря
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500412110000039586
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003958
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ертишкестәр

Ертишкестәр (лат. Soricidae, (рус. Землеройковые ) — ләпәк сысҡандарға яҡын торған, тышҡы күренештә сысҡандарға оҡшаған, бөжәктәр, ваҡ ҡоштар һ.б. менән туҡлана, Көньяҡ Америка менән Австралиянан башҡа бөтә илдәрҙә йәшәй торған ваҡ кейектәр;Soricomorpha отрядынан һөтимәрҙәр.
21 ырыуҙы, 300 -гә яҡын төрҙө үҙ эсенә ала. Һәр ерҙә (поляр өлкәләрҙән, Австралия һәм Көньяк Американан тыш) таралған. Ертишкестәр кулҡанатлы ярғанаттар менән бер рәттән булған имеҙеүселәрҙән иң кескенәләре: кәүҙә оҙонлоғо 4-18 см, ҡойроғо 1-12 см. Тышҡы ҡийәфәте менән сысҡандарға оҡшаш, әмма, уларҙан айырмалы булараҡ, йөҙө осланып һуҙылған. Күҙҙәре кескенә, ҡара сәйлән бөртөгөләй. Күпселегенең ҡолаҡ япрағы бөтөнләй тейәрлек йөн менән ҡапланған. Йөн ҡапламы ҡыҫҡа, тығыҙ, ялтырауыҡлы. Ер өҫтөндә, ер аҫтында һәм яртылаш һыуҙа йәшәйҙәр. Тәүлек әйләнәһе әүҙемдәр, ҡышын йоҡоға талмайҙар. Йылына бер нисә тапҡыр үрсейҙәр. Бер ояла 3 тән 12 гә ҡәҙәр бала була. Ертишкестәр һаны бөжәктәр һ.б. умыртҡаһыҙҙарның күплегенә, шулай уҡ метеорологик шарттарға бәйле, аҙ ҡарлы һалҡын ҡыштарҙан һәм ҡоролоҡтан һуң киҫкен кәмей. Урман һәм ауыл хужалығы өсөн файҙалы, зарарлы бөжәкләрне күпләп юҡ итәләр. 12−15 ай йәшәйҙәр.
# Ҡарлыман ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)

Ҡарлыман ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡырмыҫҡалы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Олокүл ауылы.

# Ҡарлыман ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Ҡарлыман ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)
## Башҡарма власы

Ҡарлыман ауыл Советы ауыл биләмәһе хакимиәте: Рәсәй, 453003, Башҡортостан Республикаһы, Ҡырмыҫҡалы районы, Олокүл ауылы, К. Маркс урамы, 64.

# Ҡарлыман ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)
## Иҡтисады

Урал ауылында спирт заводы эшләй.

# Ҡарлыман ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)
## Билдәле шәхестәре

* Ҡунаҡбаев Сабирйән Абдулла улы (29 декабрь 1901 — 3 июль 1996 йыл) — ғалим-селекционер, Социалистик Хеҙмәт Геройы.
* Сәмихов Хәмит Исмәғил улы (1927) — татар яҙыусыһы.
# Көндәшле ауыл Советы (Балтас районы)

Көндәшле ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһы Балтас районындағы муниципаль берәмек.

# Көндәшле ауыл Советы (Балтас районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәр сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһында» законына ярашлы, ауыл биләмәһе.статусына эйә.