yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Нюды-Сый-Яха

Нюды-Сый-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Гыдан ҡултығы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Нюды-Сый-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076357
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307635
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Индирчато-Се

Индирчато-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Салета йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Индирчато-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046823
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304682
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Микита-Ель

Микита-Ель — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ Кельтма йылғаһының уң ярына тамағынан 163 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Микита-Ель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100003185
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100318
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Айс Арена (спорт -күңел асыу комплексы)

«Айс Арена» — Дондағы Ростовта спорт-күңел асыу комплексы, 2014 йылдың декабрендә асылған.
Әлеге ваҡытта боҙ аренаһы административ комплекстан һәм ярыштар үткәреү өсөн боҙ майҙансығынан тора. Перспективала 700 урынға монтажлана, проекты буйынса ҡышҡы спорт төрҙәре менән генә түгел, шулай уҡ баскетбол, волейбол һәм мини-футбол менән шөғөлләнергә була. Бының өсөн майҙансыҡты махсус япма менән ябыу планлаштырыла. Икенсе сиратта – күнекмәләр өсөн һырғалаҡты 2015 йылдың яҙында төҙөй башлау планлаштырыла, хәҙерге ваҡытта ерҙе нығытыу буйынса эштәр башҡарыла.
Бинала кафетерий, конькиҙар прокаты пункты, сисенеү бүлмәләре, бәҙрәфтәр бар, икенсе ҡатта боулин урынлаштырыу мөмкинлеге ҡаралған. Ҡышҡы спорт төрҙәре буйынса 6-сы балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенә ҡуртымҡа бирелгән икенсе бинала сисенеү бүлмәләре, бәҙрәфтәр, душ бүлмәләре, спорт залдары, административ бүлмәләр урынлашҡан.
Мәктәптә бушлай 460 хоккейсы һәм фигурасылар уҡый, өлкә мәктәбе тағы ла 140 баланы уҡытыу өсөн контингентты киңәйтеүгә ғариза биргән
«Айс Арена» «Ростов» хоккей клубының запас стадионы һәм күнекмәләр базаһы булып тора. Беренсе рәсми уйынды бында 2015 йылдың 7 мартында үткәрәләр, Юғары хоккей лигаһы беренселегенә уйындың 1-се раундында «Ростов» Новочебоксар «Ыласынын» 10:0 иҫәбе менән тар-мар итә.
# Тлянкин-Игый

Тлянкин-Игый — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тукан йылғаһының һул ярына тамағынан 201 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Тлянкин-Игый
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049813
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204981
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Грек Благовещение сиркәүе (Дондағы Ростов)

1909
Грек Благовещение сиркәүе — грек православие сиркәүе, 1909 йылда Дондағы Ростов ҡалаһында төҙөлгән. Совет осоронда сиркәү емерелгән, уның нигеҙендә Ҡурсаҡ театры төҙөлгән. Яңы грек Благовещение сиркәүе яңынан 2014 йылда һалынған.

# Грек Благовещение сиркәүе (Дондағы Ростов)
## Тарих

Грек Благовещение сиркәүе Дондағы Ростовта XX быуат башында төҙөлгән. Йорт Ткачев тыҡрығында (хәҙер Университет) уның менән Бәләкәй Баҡса урамы (хәҙерге Суворов урамы) киҫешкән урында «Эллин мәрхәмәтлек йәмғиәте» территорияһында төҙөлгән. Төҙөлөш өсөн аҡсаны сиркәүгә ҡала гректары хәйергә биргән. Аҡсаның иң күп өлөшөн тәмәке фабрикаһы хужаһы Ахиллес Аспаниди кереткән. Йорт 1907 йылдаһалына башлап, 1909 йылда төҙөлөп бөткән.
Бина проектының авторы- архитектор И. П. Злобин. Төҙөлөштө ҡала архитекторы Г. Н. Васильев ҡарап төҙөткән. Эске стеналарын рәссам Е. Г. Черепахин биҙәгән. Йорт неоклассицизм стилендә төҙөлгән. Уның күләме 19 ×10 сажин тәшкил итә (40,5×21 м). Сиркәүгә ингән урындың өҫтөндә дүрт портиклы ҡыңғырауҙар манараһы торған. Сиркәүҙә грек телендә яҙылған китаплы китапхана булған. 1913—1914 йылдарҙа сиркәү йортоноң хужаһы дин әһеле Парис Савва булған.

# Грек Благовещение сиркәүе (Дондағы Ростов)
## Яңы ғибәҙәтхана

Файл: Ростов Дәүләт В. С. Былков исемендәге Ҡурсаҡ театры бинаһы.
# Няр

Няр — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Косьва (Широковск һыу һаклығысы) йылғаһының уң ярына тамағынан 133 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Няр
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100008687
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100868
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Айбау

Айбау (нем. Eibau) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса 4583 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,37 км². UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Хәҙерге ваҡытта коммуна менән Михель Гёрке идара итә.
# Кубик йорттар

Куб йорттар (нидер. Kubuswoning) —1984 йылда архитектор Пит Блом проекты буйынчса Роттердам һәм Хелмондта төҙөлгән ҡайһы бер йорттар. Роттердамда шундай 38 йорт һәм тағы 2 субер-куб бар.
Блом йорттоң кубын ғәҙәттәгесә ҡырына түгел, ә түбәһенә ҡуя, һәм был түбәлә ул алты ҡырлы пилонға таяна.
Бейеклектән комплекс мөмкин булмаған өсмөйөштө хәтерләткән хикмәтле ҡиәфәткә эйә.
Ҡайһы бер йәшәүселәре үҙҙәренең үҙенсәлекле торлаҡтары буйынса экскурсиялар тәҡдим итә.
Йорттар өс ҡаттан тора:
* Цоколь ҡаты — инеү урыны.
* Беренсе ҡатында аш-һыу менән ҡунаҡ бүлмәһе.
* Икенсе ҡатта йыуыныу бүлмәһе менән йоҡо бүлмәләре.
* Өҫкө ҡатта ҡайһы саҡта ҙур булмаған баҡса булдыралар
Стеналары һәм тәҙрәләре иҙәнгә ҡарата 54,7 градус ауыш. Фатирҙың дөйөм майҙаны 100 квадрат метр самаһы тәшкил итә, ләкин арауыҡтың яҡынса дүрттән бер өлөшө ауыш стеналары арҡаһында ҡулланыу өсөн яраҡлы түгел.
# Мырҙағәлин Радмир Дамир улы

Мырҙағәлин Радмир Дамир улы (23 февраль 1958 йыл) — тележурналист. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997). Журналистар союзы ағзаһы (1986). Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (1993).

# Мырҙағәлин Радмир Дамир улы
## Биографияһы

Радмир Дамир улы Мырҙағәлин 1958 йылдың 23 февралендә БАССР-ҙың Баймаҡ районы Бәхтегәрәй ауылында тыуған. 1981 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай һәм «Башҡортостан» телерадиокомпанияһында эш башлай, бында эшләгән дәүерендә төрлө вазифалар биләй, профессиональ һәм ижади яҡтан үҫешә: 1986 йылдан — өлкән мөхәррир, 1992 йылдан — ижади берекмә етәксеһе, 1999 йылдан — ТВ мәғлүмәт программаларының баш белгес координаторы, 2000 йылдан мәғлүмәт музыкаль радиотапшырыуҙар программаһының баш мөхәррире. 2002 йылдан алып «Башҡортостан» ТРК ДУП-ында: мәғлүмәт музыкаль радиотапшырыуҙар программаһының баш мөхәррире, 2003 йылдан — реклама мәғлүмәт үҙәгенең баш белгесе.
2007 йылда «Век» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә (Өфө) бүлек начальнигы итеп тәғәйенләнә.
Радмир Мырҙағәлин ижтимағи-сәйәси һәм социаль темаларға телевизион тапшырыуҙар авторы.

# Мырҙағәлин Радмир Дамир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997)
Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (1993)
# Флорида боғаҙы

Флорида боғаҙы (ингл. Straits of Florida) — Мексика ҡултығы һәм Атлантик океанды тоташтырыусы боғаҙ.

# Флорида боғаҙы
## География

Төньяҡта Флорида ярымутрауы һәм Флорида-Кис утрауҙар теҙмәһе, ә көньятан — Куба утрауы менән сикләнгән. Оҙонлоғо 650 км, киңлеге 150 км, уртаса тәрәнлееге 150 м. Боғаҙ аша Флорида ағымы үтә.
1977 йылғы АҠШ һәм Куба араһындағы килешеү менән был ике дәүләт араһында боғаҙ буйлап иҡтисади сик билдәләнгән.
# Патра (йылға)

Патра — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Рязань өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/350/105/55/108 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Патра (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем, Цна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200412110000028425
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002842
* Бассейн коды — 09.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Альба (йылға, Рәсәй)

Альба — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/640 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Альба (йылға, Рәсәй)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы башынан Пирогово һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300312110000031188
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003118
* Бассейн коды — 09.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Низяна

Низяна — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Снигиревка йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Низяна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100034808
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103480
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Боғорослан

Боғорослан («буға+арыҫлан») — топоним.

# Боғорослан
## Мәҡәләләр

* Боғорослан (Башҡортостан) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл.
* Боғорослан (Ырымбур өлкәһе) — Ырымбур өлкәһендәге ҡала.
# Бәкәбез

Бәкәбез (Бакабыҙ, Бикабыз; татар. Бәкәбез, рус. Бакабизово) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Мөслим районы ауылы.

# Бәкәбез
## География

Ауыл Ҡалмиә йылғаһы буйында, Мөслим ауылынан көнсығышҡа табан 33 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Бәкәбез
## Тарих

Ауылға бүләр ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Революцияға тиклемге урыҫ сығанаҡтарында Бикабызово, Бекабызов, Бакабызово, Бикабизово атамалары осрай. 1782 йылдан билдәле. Ауыл Бүләр улусының Бүләр түбәһенә ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Әмәкәй улусы составына керә.
1870 йылда ауылда һыу тирмәне, мәсет, мәҙрәсә теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылдан Мөслим районы, 1963 йылдан — Сарман районы, 1965 йылдан — йәнә Мөслим районы составында була.

# Бәкәбез
## Халҡы

1795 йылда ауылда 31 башҡорт һәм 66 типтәр, 1834 йылда — 74 башҡорт һәм 87 типтәр, 1912 йылда — 274 аҫаба башҡорт һәм 664 керҙәш типтәр иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1859 | 1897 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2000 |
| 547 | 769 | 869 | 383 | 378 | 231 | 223 | 205 | 145 | 79 | 51 |
# Урмансылыҡ белгесе Георгий Рутто исемендәге дендропарк

Урмансылыҡ белгесе Георгий Рутто исемендәге дендропарк — айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәһе. Дендропарк Өфө ҡалаһының Йәшел сауҡалыҡ биҫтәһендә, Өфө лимонарийы, «Йәшел сауҡалыҡ» шифаханаһы һәм Радио биҫтәһе эргәһендә урынлашҡан.

# Урмансылыҡ белгесе Георгий Рутто исемендәге дендропарк
## Тарихы

Өфө урман хужалығының парк урмансылығы дендрарийына нигеҙ 1950 йылда урмансылыҡ белгесе Георгий Михайлович Рутто тарафынан һалынған. Дендропаркының дөйөм майҙаны 7 гектар тәшкил итә.
Уның бер гектары — имәнлек, ҡалған биләмәгә ҡарағай, ҡарағас, йүкә һәм саған ағастары ултыртылған. Шулай уҡ унда Беларустан Рутто алып ҡайтҡан акация (робиния) ағастары ултыртылған.
Дендропарк үҙәгендә төп дендрарий урынлашҡан. Төп дендрарийҙан ситтәренә гөлйемеш, мышар, айыу баланы ултыртылған юлдар айырылып китә. Төп ҡапҡа алдынан ике бейек имән үҫеп ултыра. Һәр береһенең диаметры бер метрҙан ашыу, йәштәре өс йөҙҙән ашып китә.
Шулай уҡ төп ҡапҡа алдында "Урмансылыҡ белгесе Георгий Рутто паркы " тигән яҙыу менән тотош ағас олононан киҫеп алынған стела ҡуйылған.
1989 йылдың көҙөндә дендропаркка хәҙерге исеме бирелә. Шулай уҡ Менделеев урамында Рутто исеменә атап йүкә аллеяһына башланғыс һалына.
Октябрь проспектындағы йүкә аллеяһы 65-70 йыл элек дендропаркта һайлап санитар ҡырҡыу ваҡытында унан алынған 20 йәшлек ағастарҙан ултыртылған. Аллея «Галле ҡала» туҡталышынан алып «Дәүләт циркы» туҡталышына тиклем һуҙылған. Әлеге ваҡытта унда 680 ағас иҫәпләнә.
2018 йылдың 12 майында ҡырҡҡан ағастар урынында 400 ҡарағай үҫентеһе ултыртылды.
2020 йылдың мартында шәхси инвесторҙарҙың дендропаркты реконструкциялау буйынса пландары билдәле булды

# Урмансылыҡ белгесе Георгий Рутто исемендәге дендропарк
## Хәҙерге ваҡытта

Дендропарк дөйөм алғанда, бөгөн ташландыҡ хәлдә. Урналар һәм эскәмйәләр юҡ. Юлдарға бетон плиталар түшәлгән була, әммә ваҡыт үтеү менән улар өлөшләтә йыйып алынған. Әлеге ваҡытта үҙәк дендрарий тулыһынса юҡ ителгән. Килтереп ултыртылған акациялар тулыһынса тиерлек ҡырҡылған
Көнсығыш өлөшө коттедж ҡасабаларының ҡоймаһы менән уратып алынған. Көньяҡ өлөшөнә «Йәшел сауҡа» санаторий ҡоймаһы ҡурсау булып тора. Элек дендропарк аша Таҡыртау (Лысая гора) тауына йәйәүлеләр өсөн һуҡмаҡтар булған.
# XI быуат

II мең йыллыҡ :
IX быуат — X быуат — XI быуат — XII быуат — XIII быуат :
Хронологик таблица :
Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
# Нядтей

Нядтей — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нерута йылғаһының уң ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Нядтей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000056770
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005677
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Латвияла ислам

Төрлө сығанаҡтар буйынса, Латвияла 0,5 алып 12 меңгә тиклем мосолмандар йәшәй (күбеһенсә сунниттар). 2007 йылда илдә 15 мосолмандар общинаһы теркәлгән. Ригала мосолман ойошмалары байтаҡ («Иҙел», «Иман», «Ислам» һәм «Ҡөрьән» йәмғиәттәре) һәм Даугавпилста «Иҙел» йәмғиәте бар.

# Латвияла ислам
## Тарихы
### XIX быуат

Хәҙерге Латвия биләмәһендә мосолмандарҙың булыу-булмауы беренсе тапҡыр 1838 йылда билдәләнә. 1897 йылда ислам динен тотҡан кешеләр һаны кеше 1 671 булған. Унда йәшәгән мосолмандар татар һәм башҡа төрки халыҡтарға ҡараған; уларҙың күбеһе был төбәктә үҙ ихтыярҙары менән булмай, мәҫәлән, улар араһында Ҡырым һәм Рус-төрөк һуғыштарының ғосман хәрби әсирҙәре күп булған. Рус-төрөк һуғышынан һуң йөҙләп тиерлек төрөк әсирҙәре Цесис ҡалаһына ебәрелгән, унда 30 -ға яҡыны климаттың ҡырҡа үҙгәреү арҡаһында һәләк булған, сөнки йәшәү өсөн яраҡһыҙ биналарҙа йәшәгән, ә унда һалҡындан һаҡланыу өсөн кәрәк-яраҡ булмаған

# Латвияла ислам
## Тарихы
### XX быуат

1902 йылда мосолман общинаһы хөкүмәт тарафынан рәсми рәүештә таныла һәм ойошторола. Йәмғиәт үҙенең башлығы итеп Давидов Ибраһимды һайлай. Хәҙерге Латвия биләмәһендә йәшәгән күп мосолмандар XX быуат башында рус армияһына саҡырыла. Күпселеге хеҙмәтен тамамлағандан һуң Мәскәүгә китә. Хәҙерге Латвия биләмәһендә даими йәшәгән мосолмандарҙың күбеһе Беренсе донъя һуғышында ҡулға алына. Был властар тарафынан хәүефһеҙлек йәһәтенән эшләнә, уларҙың фекеренсә, төрөк сығышлы граждандар именлек өсөн ҡурҡыныс тыуҙыра, сөнки Ғосман империяһы һуғышта Рәсәй дошмандарының береһе була. Уларҙың күпселеге Мәскәүгә оҙатыла.
Рәсәйҙә Граждандар һуғышы ваҡытында Латвияға ҡасаҡтар күсеп килә, улар араһында төрлө этник сығышлы мосолмандар була, әммә латыштар уларҙың бөтәһен дә төрөк һымаҡ ҡабул итә. 1921 йылда рига мосолман берләшмәһе лидеры булып имам Хөснөтдинов Шакир һайлана, был вазифаны ул 1940 йылға тиклем биләй.
# Лим Игорь Николаевич

Лим Игорь Николаевич (3 август 1952 йыл) — Башҡортостан Республикаһының хужалыҡ һәм дәүләт эшмәкәре, 1994—2003 йылдарҙа Нефтекама ҡала хакимиәте башлығы, 1995—2002 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (2002), Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы (2013).

# Лим Игорь Николаевич
## Биографияһы

Игорь Николаевич Лим 1952 йылдың 3 авгусында Тажик ССР-ының Ленинабад ҡалаһында тыуған.
1974 йылда Ҡазан инженер-төҙөлөш институтын тамамлаған, һөнәре буйынса «инженер-төҙөүсе».
Хеҙмәт эшмәкәрлеген йүнәлтмә буйынса шул уҡ йылда Татар АССР-ының Сарман районында урынлашҡан «Джалильнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығының төҙөлөш-монтаж идаралығында мастер булып башлай, артабан 1976 йылғаса прораб вазифаһын башҡара.
1976 йылда Нефтекама ҡалаһына күсеп килә һәм 1979 йылға тиклем Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденлы «Башнефтепромстрой» (БНПС) республика әһәмиәтендәге төҙөлөш тресының 4-се төҙөлөш идаралығында прораб, производство-техник бүлеге (ПТО) начальнигы булып эшләй.
Шул уҡ 1979 йылда бер ни тиклем ваҡыт «Башнефть» берләшмәһе күсмә механизацияланған колоннаһының Нефтекама участкаһында өлкән прораб вазифаһын башҡарғандан һуң, артабанғы хеҙмәт эшмәкәрлеген «БНПС» төҙөлөш тресында дауам итә: 1981 йылға тиклем 4-се төҙөлөш идаралығының ПТО етәксеһе була. 1981—1986 йылдарҙа трестың күсмә механизацияланған колоннаһының баш инженеры һәм начальнигы, 1986—1994 йылдарҙа — «Башнефтепромстрой» тресының баш инженеры.
1994 йылдың декабрендә Игорь Лим Нефтекама ҡала хакимиәте башлығы итеп тәғәйенләнә һәм был яуаплы вазифала 2003 йылдың майына тиклем эшләй. Был осорҙа ул Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр палатаһы депутаты итеп һайлана.
2003 йылдың майынан 2006 йылдың авгусына тиклем Арлан керамик кирбес заводы директоры, артабан 2008 йылдың майынаса — «Интегралжилстрой» төҙөлөш ойошмаһының генераль директоры, 2013 йылдың мартында хаҡлы ялға сыҡҡансы — «Нефтегазстрой» ойошмаһының производство-техник бүлеге етәксеһе.
Нефтекама ҡалаһын төҙөүгә һәм уның артабан үҫешенә индергән ҙур өлөшө һәм ҡаланың йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны өсөн Нефтекама ҡала округы Советының 2013 йылдың 27 июнендәге 3—14/09-сы ҡарары менән Игорь Николаевич Лимға «Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы» тигән маҡтаулы исем бирелә.

# Лим Игорь Николаевич
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты
* Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты

# Лим Игорь Николаевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (2002)
* Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы (2013).
# Лелюг

Лелюг — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының һул ярына тамағынан 238 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Лелюг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012600
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001260
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0