# Кливленд

Кливленд (ингл. Cleveland) — Америка Ҡушма Штаттарының ҡалаһы. Огайо штаты
Кливленд — Кайахог округының баш ҡалаһы (ингл. Cuyahoga), Огайо штатында ҙурлыҡ буйынса икенсе ҡала. Эри күленең көньяҡ ярында, Каяхог йылғаһында, Пенсильвания штаты сигенә ҡарай яҡынса 100 км.көнбайышҡа урынлашҡан.
1796 йылда ҡалаға нигеҙ һалына һәм генерал Мозес Кливлендтың исемен ҡалаға ҡушҡалар (Cleaveland Moses), әммә урындағы гәзиттең опечаткаһы һөҙөмтәһендә «а» хәрефен төшөрөп ҡалдырғандар. Шулай итеп ҡала исеме барлыҡҡа килә.
Ҡала, күп ботакланған каналдар һәм тимер юлдары селтәре булған сәнәғәт үҙәгенә әйләнә. Ауыр сәнәғәт бөлгөнлөгө ҡалаға ауыр һуҡҡанға ҡарамаҫтан, Кливлендҡа үҙ иҡтисадын диверсифицировать итә. Хәҙер ҡала финанс, страховкалау һәм медицина хеҙмәттәрен күрһәтә.
2000 йылда халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡала халҡы 478 403 кеше. Был күрһәткес буйынса Кливленд Огайо штатында 2 урын ала, һәм бөтә ил буйынса 33 урын ала. Кливленд халыҡ һаны, бөтә ҡала эргәһендәге ҡалалар менән 2 250 871 кеше. Был күрһәткес буйынса Огайо штатында Кливленд беренсе урын, ә бөтә ил буйынса 23 урын ала.

# Кливленд
## Географияһы

АҠШ бюроһының статистикаһы буйынса, ҡала майҙаны 213.4 км² урын ала, уларҙың 201.0 км² ҡоро ергә, 12.4 км² — һыу ресурстарына төшә. Бөтәһе ҡаланың дөйөм майҙанынан 5,87 % һыу менән биләгән.

# Кливленд
## Транспорт

1955 йылдан Кливлендта метрополитен эшләй. Линияларҙың дөйөм оҙонлоғо 54 км, станциялары һаны - 49, 3 линия.

# Кливленд
## Спорт командалары

* Cleveland Indians — бейсбол командаһы
* Browns Cleveland — америка футболы
* Cleveland Cavaliers — баскетбол командаһы
* Monsters Erie Lake — хоккей командаһы

# Кливленд
## Университтар

Кливлендта күп университет һәм колледжтар урынлашҡан. Дәүләт университеты Clevelanбd State University (CSU) ҡала үҙәгендә урынлаша, һәм дүрт йыллыҡ программа тәҡдим иткән ҡала университеты булып тора.
Кейс Вестерн Резерв университеты (Reserve Case western University, CWRU) ҡаланың университеттар районында урынлаша һәм илдә, шулай уҡ сит илдәрҙә лә яҙшы танылған. Был шәхси университет, унда уҡыу менән дә , шулай уҡ тикшеренеү эштәре менән дә шөғөлләнәләр.
Кливленд сәнғәт институты (Institute of Art Cleveland) һәм Кливленд музыка институты (Institute of Music Cleveland) шулай уҡ ҡаланың университеттар районында урынлаша.
Шулай уҡ ҡалала Оhio Сollege of Рediatric Мedicine Cuyahoga Community College, Myers University һәм Ohio Technical College урынлашҡан.

# Кливленд
## Медицина

Кливленд АҠШ-ың медицина хеҙмәте күрһәтеү сифаты буйынса тәүге урындарҙың береһен биләй. Быны күп йәһәттән, унда бөтә донъяға билдәле Кливленд клиникаһы урынлашҡаны — кардиология обласында милли лидер, булыуы билдәләй.

# Кливленд
## Мәҙәниәт

* Кливленд оркестры АҠШ - ның иң яҡшы симфоник оркестрҙарының береһе.
* Зал һәм рок-н-роллдың музейы иң билдәле һәм абруйлы рок-н-ролл дәүеренең эшмәкәрҙәренә арналған .
* Кливлендтың художество музейы үҙенең даими экспозицияһылары һәм ваҡытлы күргәҙмәләр менән билдәле.
* Кливлендтың тәбиғи тарих музейы
* [./https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%85%D0%BE%D0%B4-%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_William_G._Mather(недоступная+ссылка) William G. Mather] пароход-музейы

# Кливленд
## Енәйәтселек

Рәсәй һәм сит илдәге тормош тураһындағы видеотаҫмалар серияһы авторы америкалы Керби Тим күп тапҡыр Кливленд ҡалаһындағы ауыр социаль шарттарға зарлана, уның белдереүенсә, ҡала «аҡ» һәм «ҡара» кварталдарына туранан тура бүленгән һәм расизм бик көслө. Был фактты, ул АҠШ - нан китеүнең төп сәбәптәренең береһе тип билдәләй.
Һәм ысынлыҡта, Press Quitno Morgan төҙөгән АҠШ - ың милли рейтингы буйынса, 2008 йылда Кливленд иң криминаль ҡалаларҙың араһында 11 урында ине, ә 2009 йылда 8 - се урынға күтәрелә. Һәм шул уҡ ваҡытта, 2009-2010 йылдарҙа халыҡ һаны 100 - 500 мең кеше булған ҡалалар араһында, ҡала 6 - урында урынлаша.

# Кливленд
## Архитектура

Ҡалала бер нисә небоскреб урынлашҡан, шулай уҡ өс өй 200 метр билдәһенән аша. Ҡаланың иң бейек төҙөлөшө (һәм Огайо штатының) — Key Tower (289 метр), уның артынан Terminal Tower (235 метр) һәм 200 Square Public (201 метр).

# Кливленд
## Климат

Кливлендта дымлы континенталь климат, (Dfa ярашлы Кеппендың климат классификацияһы буйынса), АҠШ - ың күп өлөшөнә типиклы, бик йылы, дымлы йәй һәм һыуыҡ, ҡарлы ҡыш өҫтөнлөк итә.
Ваҡыты - ваҡыты менән, ҡалаға көслө йәшен менән эре боҙ борсаҡ менән, көслө елдәр һәм торнадолар ябырыла. Бындай ҡот осҡос тәбиғи күренештәр килеп сығыуы яҙ дауамында һәм иртә йәй дауамында барлыҡҡа килеүе ихтимал.
* Уртаса йыллыҡ температураһы — +10,8 C°
* Уртаса йыллыҡ ел тиҙлеге — 4,2 м/с
* Уртаса йыллыҡ һауа дымлылығы — 71 %
Климат Кливленд :
| Күрһәткестәре | Дек. | Два. | Март | Апра. | Май | Июнь | Июль | Авг. | Сена. | Октябрь | Ноябрь | Декабрь | Йыл |
| Абсолют максимумы, °C | 22,8 | 23,3 | 28,3 | 31,1 | 33,3 | 40,0 | 39,4 | 38,9 | 38,3 | 32,2 | 27,8 | 25,0 | 40,0 | Һауа температураһы, °C | 1,3 | 3,1 | 8,1 | 15,1 | 20,8 | 25,9 | 28,1 | 27,1 | 23,3 | 16,8 | 10,4 | 3,5 | 15,3 |
| Уртаса температура, °C | -2,2 | -0,8 | 3,6 | 9,9 | 15,4 | 20,7 | 23,1 | 22,2 | 18,3 | 12,1 | 6,6 | 0,2 | 10,8 |
| Ул кәм тигәндә, °C | -5,7 | -4,7 | -1 | 4,7 | 10,1 | 15,4 | 17,9 | 17,3 | 13,3 | 7,4 | 2,7 | -3,1 | 6,2 |
| Абсолют минимум, °C | -28,9 | -26,7 | -20,6 | -12,2 | -3,9 | -0,6 | 5,0 | 3,3 | 0,0 | -7,2 | -17,8 | -26,1 | -28,9 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 69 | 59 | 74 | 89 | 93 | 87 | 88 | 89 | 97 | 78 | 92 | 79 | 994 |
| Сығанаҡ: һауа торошо һәм климат 2012 йыл 4 сентябрь архивланған. ||||||||||||||

# Кливленд
## Туғанлашҡан ҡалалар

Кливлентың 20 туғанлашҡан ҡалалары бар:
| Мысыр: Александрия  Эфиопия: Бахр-Бүләк  Һиндостан: Бангалор  Словакия: Братислава  Румыния: Брашов  Рәсәй Федерацияһы: Волгоград  Польша: Гданьск  Ирландия: Көнбайыш Мейо  Нигерия: Ибадан  Литва: Клайпеда | Бөйөк Британия: Кливленд (Англия)  Гвинея: Конакри  Перу: Лима  Словения: Любляна  Венгрия: Мишкольц  Франция: Ру  Сальвадор: Сегундо-Монтес  Ҡытай Республикаһы: Тайбэй  Албания: Фиер  Германия: Хайденхайм-на-Бренец |

# Кливленд
## Иҫкәрмә

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ralph J., Nikischer T., Mineralogy H. I. o. Mindat.org (ингл.): The Mineral and Locality Database —, Coulsdon, Surrey: 2000.
* ↑ http://www.cleveland.com/entertainment/index.ssf/2016/10/why_is_cleveland_called_the_la.html
* ↑ https://www.google.com/books/edition/Industries_of_Cleveland/Do0uAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&pg=PA37&printsec=frontcover
* ↑ https://case.edu/ech/articles/c/cleveland-city-government
* ↑ (unspecified title)
* ↑ http://purl.obolibrary.org/obo/GAZ_00226140
* ↑ United States Census Bureau 2023 U.S. Gazetteer Files (ингл.) — Washington: United States Census Bureau, 2023.
* ↑ https://mayor.clevelandohio.gov/
* ↑ Перепись населения США 2020 года / под ред. Бюро переписи населения США
* ↑ United States. Bureau of the Census 2010 U.S. Gazetteer Files (ингл.) — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2010.
* ↑ https://www.klaipeda.lt/lt/meras/miestai-partneriai/klyvlendas-cleveland-jav/3511/
* ↑ http://www.volgadmin.ru/d/about/TwinCities
* ↑ https://www.gdansk.pl/urzad-miejski/biuro-prezydenta/cleveland-usa,a,1630
* ↑ https://zastupitelstvo.bratislava.sk/data/att/11916.pdf
* ↑ http://bratislava-city.sk/bratislava-twin-towns/
* ↑ United States. Bureau of the Census 2016 U.S. Gazetteer Files (ингл.) — Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2016.
* ↑ https://data.census.gov/cedsci/table?d=ACS%205-Year%20Estimates%20Detailed%20Tables / под ред. Бюро переписи населения США — 2022.
* ↑ https://data.census.gov/cedsci/table?t=Income%20and%20Poverty&g=0100000US,%241600000&tid=ACSST5Y2020.S1902 / под ред. Бюро переписи населения США — 2022.
* ↑ Кливленд ҡалаһы тарихы 2012 йыл 3 февраль архивланған.
* ↑ Cleveland, Fact Sheet Ohio. 2020 йыл 12 февраль архивланған. United States Bureau Census. Retrieved on 2005-10-11.
* ↑ Мәҫәлән, ти ул был хаҡта «Иҫкәртеү» (youtube видео) һәм «Раздвоение шәхес» (youtube видео), телгә алынған мәҡәләнең, шулай уҡ «Һеҙ Раш» баҫма «Russia Beyond the Headlines».
* ↑ Crime City Rankings 2017 йыл 1 сентябрь архивланған. CQ баш Press.
* ↑ Sister сайтында мәғлүмәт менән Cities International, Inc. (инг.)