yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Буттельштедт

Буттельштедт (нем. Buttelstedt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 1342 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,82 км². Диңгеҙ кимәленән 200 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99439 һәм автомобиль коды — AP.
# Северник (Чёрная ҡушылдығы)

Северник — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Северник (Чёрная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035669
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103566
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вадсё (аэропорт)

Вадсё аэропорты (норв.Vadsø lufthavn;) — Норвегияла Финмарк фюлькеһының Вадсё коммунаһында урынлашҡан төбәк аэропорт. Дәүләт компанияһы Avinor идаралығы аҫтында. Аэропорт 997Х30 м ҙурлығындағы бер асфальт осоу-ултырыу һыҙатына эйә, ул 08/26 курсы буйынса урынлашҡан. Dash 8-100 самолеттарын ҡулланған Wideroe авиакомпанияһы хеҙмәтләндерә.

# Вадсё (аэропорт)
## Тарихы

1938 йылда Wideroe Вадсёнан яр буйы буйлап Тронхеймға тиклем гидросамолетта осоуҙарҙы башлай. Икенсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында маршрут ябыла, тик 1946 йылда Junkers Ju 52 ҡулланып Det Norske Luftfartselskap (DNL) уны хеҙмәтләндерә башлағас, ҡабаттан яңыртыла. Вадсёла һыу аэродромы ябай була, ул осоу зонаһынан һәм ҡалҡыуыстан тора, пассажирҙар самолетҡа кәмәлә илтеп ҡуйыла. 1954 йылдан маршрут Wideroe компанияһына күсә, ул De Havilland Canada DHC 3 Otter ҡуллана башлай.
1966 йылда Финнмаркта, шул иҫәптән Вадсёла ҙур булмаған аэродромдар төҙөүҙе өйрәнеү өсөн округ комитеты төҙөлә. Граждандар авиацияһы хакимиәте аэропорттың ике урынлашыу урынын ҡарай: ҡала үҙәгенән төньяҡҡараҡ Фоссемюренда һәм Кибюла, ҡаланан көнсығышҡа ҡарай 4 км алыҫлыҡта. Икенсе вариант өҫтөнөрәк булып һайлана. Төбәк аэропорты 1974 йылдың 1 авгусында асыла, уның хужаһы һәм операторы Вадсё муниципалитеты була. Осоуға хоҡуҡты Widerøe компанияһы ала, осоштарҙы De Havilland Canada DHC 3 Otter самолеттары башҡара. Аэропорт бинаһы 30 кешегә иҫәпләнгән пассажир терминалын һәм диспетчер вышкаһын үҙ эсенә ала. 1984 йылда Dash 7 самолеттарын ҡабул итеү өсөн 350 м² майҙан менән терминалдың яңы бинаһы 1000 м² ангар менән төҙөлә.
1997 йылдың 1 ғинуарынан Вадсе муниципалитеты менән 4,1 миллион норвегия кронаһына алмашып аэропорттың хужаһы һәм операторы Avinor дәүләт компанияһы тора. 2007 йылда навигация саралары һәм осоу-ултырыу һыҙаттары камиллаштырыла.

# Вадсё (аэропорт)
## Инфраструктураһы

Терминал бинаһы сәғәтенә 170 пассажирҙы үткәреү һәләтенә эйә һәм бер үк ваҡытта Dash 8-самолетын эшкәртә ала. 997 Х 30 м ҙурлығындағы осоу-ултырыу һыҙаты 08/26 курсы буйынса урынлашҡан. Аэропорт диңгеҙ кимәленән 38,7 м бейеклектә урынлашҡан. Перронда Dash 8-100 класлы ике самолет өсөн тораҡ бар.
2018 йылда аэропорт 100 395 пассажирҙы хеҙмәтләндергән, 6556 осоу/ултырыу башҡарылған

# Вадсё (аэропорт)
## Авиакомпания һәм йүнәлештәр

Wideroe авиакомпанияһы даими рейстар яһай. 2019 йылдың февраленә ҡарата аэропорт түбәндәге йүнәлештәр буйынса рейстарҙы хеҙмәтләндерә:
| Авиакомпанияһы | Тәғәйенләнеш пункттары |
| Wideroe | Алта, Берлевог, Ботсфьорд, Вардё, Киркенес, Мехамн, Тромсё, Хаммерфест |

# Вадсё (аэропорт)
## Транспорт бәйләнеше

Аэропорт Кибю ауылында, Вадсё үҙәгенән көнсығышҡа табан 4 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Паркинг, автомобиль прокаты һәм такси хеҙмәте бар.

# Вадсё (аэропорт)
## Авиатранспорт ваҡиғаһы

* 1984 йылдың 4 ғинуарында LN-DAM номеры менән теркәлгән Вадсё — Киркинес рейсы буйынса Cessna 172 самолеты осоштан һуң шунда уҡ диңгеҙгә ҡолай. 3 кеше һәләк була. Самолет киҫәктәре һәм пассажирҙарҙың кәүҙәһе табылмай
# Төньяҡ торлаҡ массив

Төньяҡ торлаҡ массив (ТТМ) — Дондағы Ростов ҡалаһындағы 2 торлаҡ массивтарҙың береһе, ҡаланың төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан һәм шуға күрә үҙенең исем алған. Төньяҡ торлаҡ массивҡа ҡайһы бер райондарҙың 3 төньяҡ өлөшө инә.

# Төньяҡ торлаҡ массив
## Тарихы

Большевиктар власҡа килгәс, Дондағы Ростовта индустриялаштырыу осоронда эре сәнәғәт гиганттары күп төҙөлә: 1926 йылда Ростсельмаш төҙөлә башлай, 1932 йылда "Труболит" заводы төҙөлә, эшкәртеү сәнәғәтенең яңы предприятиелары барлыҡҡа килә, шампан шараптары заводы, ит комбинаты, икмәк заводы төҙөлә. Был яңы эшсе ҡулдар талап итә, ошоноң менән бәйле ҡалала яңы торлаҡ ҡасабалар: Төньяҡ, Сельмаш, Орджоникидзе исемендәге, Фрунзе исемендәге, Ҡыҙыл ҡала-баҡса барлыҡҡа килә. 1971 йылда Дондағы Ростовты төҙөү буйынса яңы план төҙөлә. Ҡаланың сиктәре киңәйә, төньяҡта һәм төньяҡ-көнсығышта Төньяҡ ҡасабаһы, Орджоникидзе, Сельмаш ҡала составына индерелә. Көнбайышта ҡала составына көнбайыш Советск сәнәғәт ҡасабаһы индерелә .

# Төньяҡ торлаҡ массив
## Торлаҡ массив сиктәре

Торлаҡ массивтарының аныҡ сиктәре юҡ, әммә шартлы рәүештә Темерник йылғаһының иҫке һәм яңы йүнәлештәре буйынса билдәләргә була, улар көньяҡтан күп ҡатлы биналар биҫтәһен сикләй. Күп ҡатлы биналар арҡаһында массив Дондағы Ростов ҡалаһында иң күп халыҡлы район булып тора.
# Иҫәнбай

Иҫәнбай — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Гарейка йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Иҫәнбай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026206
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102620
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Татарка (Калалы ҡушылдығы)

Татарка — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы,Ростов өлкәһе,Краснодар крайы,Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Калалы йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Татарка (Калалы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Егорлык йылғаһы Новотроицк һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500612107000017116
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001711
* Бассейн коды — 05.01.05.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Уҫылыбаш

Уҫылыбаш (рус. Услыбаш) — Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 413 кеше. Почта индексы — 453163, ОКАТО коды — 80249892009.

# Уҫылыбаш
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 34 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Суртан): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 34 км

# Уҫылыбаш
## Билдәле шәхестәр

* Данилов-Чалдун Максим Николаевич (18.01.1894—2.03.1944), яҙыусы. Беренсе донъя, граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. Миномет полкы парторгы, гвардия кесе лейтенанты, яу ҡырында алған ҡаты яранан госпиталдә вафат була.
# Кәтинкә (йыр)

Кәтинкә (рус. Катенька) — башҡорт халыҡ йыры, оҙон көй. 1928 йылда Кәрим Дияров тарафынан Баймаҡ районы Күсей ауылынан Ғәлимйән Әхмәтовтан яҙып алына, көйөн ҡурайҙа уйнап ишеттерә. йырҙы ижад итеүсе Екатерина хөрмәтенә «Кәтинкә» исеме менән таралып киткән.
Йырҙа һағыш, ҡайғы темаһы тәрән лиризм менән һуғарылған.

# Кәтинкә (йыр)
## Тарихы

Йырҙа хәл-ваҡиғалар XVIII быуат урталарында 2-се Бөрйән волосы (хәҙер Баймаҡ районы) Төйәләҫ йылғаһы буйында ултырған бер башҡорт ауылында бара. Шул ауылдан Ғаяз исемле егетте ер үлсәүсе (землемер) һөнәренә уҡырға ебәрәләр. Унда егет бер мәрйә ҡыҙға ғашиҡ була. Уҡыуҙарын яҡшы билдәләргә тамамлап, йәштәр донъя ҡороп ебәрә. Йәй көндәрендә йыл һайын Ғаяз ҡатыны менән ауылға ҡайтып, ҡунаҡ булып китә торған булған. Катя башҡортса һөйләшергә тиҙ өйрәнә. Башҡорттарҙың йыр-моңдарын яратҡан, үҙе лә башҡорт йырҙарын матур йырлаған. Ғаяз да моңло егет булған, күкрәк киреп ҡурай уйнаған, йырҙар ижад иткән. Ҡунаҡҡа ҡайтҡан саҡтарында ҡымыҙ мәжлестәрендә икәүләп үҙҙәре сығарған йырҙарҙы йырлай торған булғандар. Ауылда йәй көндәрендә крәҫтиәндәргә ер межалау эштәрендә эшләй. Ябай халыҡҡа ер бүлеп биреү, межа һыҙыҡтары үткәреүҙә ярҙамлаша. Ул һәр ваҡыт ер үлсәү эштәрен ғәҙел башҡара, закон ҡушҡанса эш итә. Бер ваҡыт шулай межа һыҙығы алпауыттың таш һарайына тура килә. Бай үҙенә ерҙе күберәк алыр өсөн межа һыҙығын ситкә бороп үткәрергә ҡуша, ләкин Ғаяз межа һыҙығын закон буйынса һарай аша үткәреп китә. Бай алпауыт ер үлсәүсе егеткә үс тота, оҙаҡ та үтмәй егетте үлтертә. Катя илай, һыҡтай иренең кәүҙәһен уның тыуған ауылында ерләй. Ире менән мәңгелеккә хушлашҡан ҡатын, ҡайғыһына сыҙай алмай, ошо йырҙы йырлай:
Аласыбар тигән, ай, ала өйрәк,
Бәпкә уйната түңәрәк күлдәрҙә.
Ышанмағыҙ, дуҫтар, был донъяға,
Ҡан илата бәғзе көндәрҙә.
Төйәләҫкәй һыуы бигерәк йәмле,
Һыуҙарында уйнай күк бәрҙе.
Ышанмаҙыҙ, дуҫтар, был донъяға,
Үкендереп китә лә күптәрҙе.
# Несса (Германия)

Несса (Германия) (нем. Nessa) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 977 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,03 км². Диңгеҙ кимәленән 178 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6682 һәм автомобиль коды — WSF.
# Хенфштедт

Хенфштедт (нем. Henfstadt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 357 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,1 км². Диңгеҙ кимәленән 330 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98660 һәм автомобиль коды — HBN.
# Юғары Ҡарач

Юғары Ҡарач (татар. Югары Карач, рус. Верхнее Карачево) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районы ауылы.

# Юғары Ҡарач
## География

Ауыл Шәбеҙ йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көнбайышҡа табан 26 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Юғары Ҡарач
## Тарих

Ауылға байлар ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Ауыл Байлар улусының Ҡалмаш түбәһенә ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Семиострово (Ушар) улусы составына керә.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылдан Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составында була.

# Юғары Ҡарач
## Халҡы

1795 йылда ауылда 27 башҡорт һәм 48 мари, 1816 йылда — 49 башҡорт һәм 95 типтәр (сирмештәрҙән), 1870 йылда — 70 башҡорт, 1902 йылда — 104 башҡорт иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1859 | 1870 | 1897 | 1913 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 2000 |
| 75 | 63 | 70 | 127 | 154 | 145 | 75 | 102 | 65 | 56 | 60 | 39 | 6 |
# Бадья-Юган

Бадья-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Харбей йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Бадья-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300033671
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303367
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Хажи (Ислам)

Хажи (ғәр. حَاج‎ — «паломник»‎; рус. Хаджи́) — Мәккәгә барып хаж йолаһын уңышлы үтәгән мосолманға бирелгән дәрәжәле исем. Дәрәжә, ғәҙәттә, исем алдынан ҡушып әйтелә (мәҫәлән, Хажи Морат, Хажи-Рамаҙан), шул уҡ ваҡытта исемдән һуң әйтелгән осраҡтар ҙа була (Әхмәт хажи, Мөхәммәт хажи). Ваҡыт үтеү менән исемдәргә һәм фамилияларға ла инеп киткән (мәҫәлән, Хажиәхмәт, Хаж(и)ғәле, Хажибәк). Хаж ҡылған ҡатын-ҡыҙҙарҙы хажжә тип атайҙар(ғәр. حاجة‎).
Ғәрәп илдәрендә оло йәштәге кешегә ҡарата, был кешенең хажға барыу-бармауына ҡарамаҫтан, хажи һәм хажжә тип өндәшеү ихтирамлы мөнәсәбәт күренеше булып тора. Ҡасандыр Ғосман империяһы хакимлығы аҫтында булған Балҡан илдәрендә Иерусалимға һәм Изге ерҙәргә барған христиандарҙы ла «хажи» термины менән йөрөтәләр.

# Хажи (Ислам)
## Ҡыҙыҡлы факттар

Ираҡ һуғышы ваҡытында Америка һалдаттары, вьетнамдарға ҡарата «Чарли» һәм «Виктор Чарли» һүҙҙәрен ҡулланған ише, «хажи» һүҙен ираҡ баш күтәреүселәрен һәм төп ғәрәп халҡын билдәләү өсөн ҡулланған.
# Мамыҡбаш күрән

Мамыҡбаш күрән (лат. Erióphorum, рус. Пушица) — күрән һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 20 төрө билдәле; п The Plant List мәғлүмәттәре буйынса (2013) — 27 төр. Элекке СССР биләмәһендә 12 төрө үҫә.

# Мамыҡбаш күрән
## Таралышы

Башлыса Төньяҡ ярымшарҙың уртаса һәм субарктик бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда 4 төрө үҫә. Кәҫлектәр һәм түңгәктәр барлыҡҡа килтереүсе күп йыллыҡ тамырһабаҡлы үлән. Ҡырҡбашаҡ мамыҡбаш күрән һаҙлыҡтарҙа, үлән баҫа башлаған күлдәрҙә һәм һаҙлы болондарҙа Башҡортостандың бөтә территорияһында, киң япраҡлы мамыҡбаш еүрән — Башҡортостандың Урал алдында һаҙлыҡтарҙа һәм һаҙлы болондарҙа, еңсәле мамыҡбаш күрән республиканың төньяҡ һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының иң юғары өлөштәрендә сфагнум һаҙлыҡтарында үҫә. Сүсле үҫемлектәр, декоратив үҫемлектәр. Һомғол мамыҡбаш күрән. Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.

# Мамыҡбаш күрән
## Ботаник яҙма

Һабаҡтары цилиндр формаһында йәки өс ҡырлы, бейеклеге 15—80 см. Япраҡтары сиратлы, ҡыяҡ, яҫы йәки өс ҡырлы, тамыр яны япраҡтары оҙон, һабаҡ япраҡтары ҡыҫҡартылған йәки еңсәләргә тиклем редукцияға бирелгән. Сәскәләре ваҡ, ике енесле, тәңкәләр менән ҡапланған, суҡ йәки ҡалҡан рәүешле сәскәлектәр барлыҡҡа килтереүсе спираль һымаҡ башаҡтарға йыйылған. Сәскә эргәлеге аҡ йәки ерәнһыу төктәрҙән тора, улар, сәскә атҡандан һуң оҙонайып, мамыҡлыҡ барлыҡҡа килтерә. Апрель—майҙа сәскә ата. Емеше — сәтләүек, июнь—июлдә өлгөрә.
# Альберсрода

Альберсрода (нем. Albersroda) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 467 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,58 км². Диңгеҙ кимәленән 148 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6268 һәм автомобиль коды — SK.
# Бөрйән совхозы

«Бөрйән» совхозы — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районындағы ауыл хужалығы ойошмаһы.

# Бөрйән совхозы
## Тарихы

«Бөрйән» совхозы 1969 йылда «Яңы юл» колхозы нигеҙендә ойошторола. Йүнәлеше ит өсөн эре мөгөҙлө мал үрсетеү була. Уның составына «Алға», «Үрнәк», «Марс», «Салауат» (Салауат исемендәге АХК) колхоздары инә.
Дөйөм ер майҙаны 12027 гектар тәшкил итә, шул иҫәптән 2021 гектар — һөрөнтө ерҙәр.
Беренсе директоры — Ғәбитов Исмәғил Әхмәҙулла улы.
1992 йылдың февралендә бөтөрөлә.

# Бөрйән совхозы
## Директорҙары

* Ғәбитов И. Ә.
# Игол-Орт

Игол-Орт — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 491 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Игол-Орт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200047819
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204781
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тынгыни-Яха

Тынгыни-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Хуты-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Тынгыни-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300037795
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303779
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Үрге Зәйет

Үрге Зәйет (Верхнее Заитово) — элек Башҡортостандың Туймазы районында урынлашҡан, 1940 йылда Октябрьский (1946 йылдан ҡала) эшселәр ҡасабаһы составына ингән бөтөрөлгән ауыл.

# Үрге Зәйет
## Географияһы

Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығы үҙәгендә Башҡортостандың көнбайышында урынлашҡан булған.

# Үрге Зәйет
## Топонимы

1773 йылдан Зәйет исеме менән билдәле. 1906 йылда Бәләбәй өйәҙе Үрге Бишенде улусына ҡараған ауыл.
Шулай уҡ Үрге Зәйет тип тә билдәле булған.

# Үрге Зәйет
## Тарихы

Ауылға Ҡазан даруғаһы Ҡыр-Йылан улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. Беҙҙең көндәргә тиклем 1773 йылда хеҙмәтле татарҙар менән төҙөлгән керҙәшлек тураһында килешеү һаҡланған.
1940 йылға Туймазы районы Үрге Зәйет ауыл советының (Верхнезаитовский сельсовет) ауыл административ үҙәге булып торған. Хәҙерге ваҡытта Октябрьский ҡалаһының Ленин проспекты менән Космонавтар һәм Кортунов урамы киҫешкән урындағы дөрөҫ булмаған дүрт мөйш эсендә тороп ҡалған.

# Үрге Зәйет
## Халҡы

1795 йылда 44 йортта 264 кеше йәшәгән, 1865 йылда 110 йортта — 628 кеше, 1906-1124; 1920-1329; 1939-989 йылдарҙа.

# Үрге Зәйет
## Халҡы
### Милли составы

Башта башҡорттар йәшәгән, һуңынан XVIII быуатта хеҙмәтле татарҙар күсеп килгән, һуңынан улар типтәрҙәр ҡатламына күскән.

# Үрге Зәйет
## Инфраструктураһы

Зәйет ауылы халҡы малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгән. Мәсет, 2 училище, ел тирмәне булған. 1906 йылда мәсет, тимерлек, мөгәзәй эшләй.

# Үрге Зәйет
## Транспорты

Ауылға автотранспорт менән барып етергә мөмкин була.
# Рендсбург (станция)

Рендсбург станцияһы Рендсбург ҡалаһында (Шлезвиг-Гольштейн германия ерҙәре) Ноймюнстер — Фленсбург линияһының һәм Киль — Рендсбург линияһының бергә тоташҡан ерендә урынлашҡан. Әлеге ваҡытта Bahn Deutsche компанияһы тарафынан идара ителә, ул 4-се категория станция һанала. Әлеге ваҡыттағы Юбек аша булған маршруттан айырмалы рәүештә, элек Рендсбургтан Эрфде аша Хузумға ҡыҫҡа юл була, ул юл әле лә йөктәр ташыу өсөн ҡулланыла.
20 быуат башында Киль каналы, ә уның өҫтөнән Рендсбург элмәге өҫтөндә Рендсбург бейек күпере төҙөлә һәм Рендсбург станцияһын файҙаланырға мөмкинлек бирә. 2007-2009 йылдарҙа станцияның ҡыйығы ремонтлана. Һуңыраҡ платформалар тергеҙелә. Ремонт тамамланғандан һуң, станцияның биш юлы була, шуларҙың дүртәүһенең платформалары бар.

# Рендсбург (станция)
## Операциялар

2007 йылдың 9 декабренән башлап Intercity-Express алыҫ юл поездары Орхус — Гамбург — Берлин маршрутында һәм шулай уҡ EuroCity поездары Орхус — Гамбург маршруттарында Рендсбург станцияһында туҡтап торалар. Ял көндәрендә Фленсбург вокзалынан туранан-тура Берлинға барыусы InterCity ҡала-ара поездары ла Рендсбург станцияһында туҡталыш яһай.
Schleswig Regionalbahn Holstein DB (RB-SH) — Regional-Express һәм Regionalbahn поездары һәр ике сәғәт һәм һәр бер сәғәт һайын Фленсбург менән Ноймюнстерға йөрөп тора..
Хузум — Юбек — Шлезвиг — Рендсбург — Киль маршрутында Nord-Ostsee-Bahn (NOB, хәҙер Veolia Verkehr тарафынан идара ителә) хәҙерге заман поездары һәр сәғәт һайын йөрөп тора.
Поездарҙы яртышар сәғәт интервал менән йөрөтөү маҡсатында Киль — Рендсбург линияһын яҡшыртыу планлаштырылған.

# Рендсбург (станция)
## Ҡала-ара һәм төбәк ташыуҙары

| Линия | Маршруттар | Интервал |
| 76 ICE | Берлин (Көнсығыш вокзалы) – Гамбург – Ноймюнстер – Рендсбург – Фленсбург – Орхус | Индивидуаль хеҙмәт күрһәтә |
| RE | Schleswig-Holstein-Express: Падборг – Фленсбург – Рендсбург – Ноймюнстер – Гамбург | Һәр ике сәғәт һайын |
| RB | (Падборг) – Фленсбург – Рендсбург – Ноймюнстер | Һәр ике сәғәт һайын |
| NOB | Кил Кил – Рендсбург – Шлезвиг – Хузум | Һәр сәғәт һайын |

# Рендсбург (станция)
## Ҡала-ара һәм төбәк ташыуҙары
### Юл

Станцияның биш юлы бар, шуларҙың дүртәүһендә платформалар урынлашҡан. Поездар юлға түбәндәгесә сыға:
* 1 юл платформаһынан: Гамбургҡа барыусы ҡала-ара һәм RB-SH / Ноймюнстер төбәк поездары;
* 2 юл платформаһынан: Килгә барыусы төбәк NOB поезы.;
* 3 юл платформаһынан : Данияға барыусы ҡала-ара поезы, Падборг һәм Фленсбургҡа RB-SH поезы, Хузумға һәм Санкт-Петер-Ордингҡа барыусы NOB төбәк поезы ;
* 4 юл платформаһынан: регуляр ташыуҙар юҡ.

# Рендсбург (станция)
## Галереяһы

* Поезд NOB Килгә табан.
* Поезд RB-SH Фленсбургҡа табан
* Вокзалдың сигнал манараһы
# Пасмондар

Пасмондар — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чижапка йылғаһының һул ярына тамағынан 444 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Пасмондар
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200032199
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203219
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2