# Сүриә (төбәк)

Тарихи Сүриә (Шам) төбәге (ғәр. ٱلشَّام‎ - әш-Шам, иероглифлы лувий теле : сура / и ; грек. Συρία; хәҙерге әҙәбиәттә шулай уҡ Бөйөк Сүриә, Сүриә-Фәләстин төбәге йәки Левант) — Урта диңгеҙҙән көнсығышҡа табан урынлашҡан территория.

# Сүриә (төбәк)
## Этимологияһы

«Сүриә» атамаһының иң боронғо яҙмаһы иероглифлы лувий телендә һәм финикия телдәрендә беҙҙең эраға тиклем VIII быуатҡа ҡарай. Был яҙыуҙа лувийса Sura/i һүҙе финикия теленә «Ассирия» тип тәржемә ителгән.

# Сүриә (төбәк)
## Тарихы

Беҙҙең эраға тиклем V быуатта Геродот өсөн Сүриә төньяҡҡа Галисҡа тиклем (хәҙерге Ҡыҙылырмаҡ йылғаһы) һәм көньяҡҡа Ғәрәбстанға һәм Мысырға тиклем һуҙылған.
Тарих дауамында төбәк бик күп төрлө халыҡтар контроле аҫтында була, шул иҫәптән арамейҙар, боронғо мысырҙар, ханаанейҙар, Ассирия, Бабилия (Вавилония), Әһәмәниҙәр дәүләте, боронғо гректар, әрмәндәр, Рим империяһы, Византия империяһы, Хаҡ хәлифәт, Өмәүиҙәр хәлифәлеге, Ғәббәсиҙәр хәлифәлеге, Фатимиҙар хәлифәлеге, тәре йөрөтөүселәр, Әйүбиҙәр династияһы, Мәмлүктәр солтанлығы, Ғосман империяһы, (Бөйөк Британия)Берләшкән Короллек һәм Өсөнсө Француз республикаһы.
Төбәк сиге тарих дауамында үҙгәрә һәм һуңғы тапҡыр беҙҙең көндәрҙә оҙаҡҡа һуҙылмаған Сүриә ғәрәп короллеге һәм артабан Франция менән Бөйөк Британия килешеүендә билдәләнә.
Беренсе донъя һуғышынан һуң биләмә Франция һәм Бөйөк Британия мандаттарына бирелә һәм Оло Ливанға, Сирия мандаты аҫтында төрлө дәүләттәргә, Түбәнге Палестинаға һәм Трансиордания Әмирлегенә бүленә. Сүриә мандаты аҫтындағы дәүләттәр яйлап Сүриә дәүләтенә берләштерелә һәм, ниһайәт, 1946 йылда бойондороҡһоҙ Сүриәгә әүерелә. Ошо осорҙа пансүриә милләтселәре Бөйөк Сүриә төҙөү өсөн сығыш яһай.

# Сүриә (төбәк)
## Дини әһәмиәте

Төбәктә ибраһими диндәр өсөн мөһим урындар бар :
| Урыны | Тасуирламаһы |
| Акра | Аккола Баһаулланың ҡәбере бар, ул баһаиҙар өсөн иң изге урын булып тора. |
| Алеппо | Алеппола Бөйөк мәсет урынлашҡан, унда Зәкәрийә ерләнгән тип иҫәпләнә, христианлыҡта ла, исламда ла иҫтәлекле урын. |
| Вифлеем | Вифлеемда йәһүдтәр, христиандар һәм мосолмандар өсөн мөһим урындар бар. Шуларҙың береһе — Рахиль (Рәхилә) Төрбәһе, уны бөтә өс конфессия вәкилдәре лә хөрмәт итә. Икенсеһе — христиандар хөрмәт иткән Раштыуа сиркәүе (Ғайса) һәм яҡында мосолмандар хөрмәт иткән Ғүмәр мәсете. |
| Дамаск | Иҫке ҡалала Өмәүиҙәр мәсете бар, ул Өмәүиҙәр дәүерендәге иң ҙур һәм иң яҡшы һаҡланған мәсеттәрҙең береһе тип һанала. Унда Зәкәриәнең улы Сумдырыусы Яхъяның мәйете ята тип иҫәпләнә ул христианлыҡта һәм исламда атаһы кеүек үк хөрмәт ителгән зат. Башҡа мөһим урындар: Баб әс-Сәғир Һәм Сәйед Руҡайя мәсете. |
| Хайфа | Хайфала Баб Төрбәһе урынлашҡан. Был Баһаи инаныслылар өсөн изге урын. Яҡында Кармель тауы урынлашҡан. Изге Яҙмалағы Илия фигураһы менән бәйле булғанлыҡтан, ул христиандар, друздар, йәһүдтәр һәм мосолмандар өсөн мөһим. |
| Хеврон | Иҫке Ҡалала Патриархтар мәмерйәһе урынлашҡан. Унда Библия персонаждары Ибраһим пәйғәмбәр, уның ҡатыны Сара, уларҙың улы Исхаҡ, уның ҡатыны Ревекка, уларҙың улы Яҡуб һәм ҡатыны Лиә ерләнгән ерләнгән тип фараз ителә, шунлыҡтан улар ибраһими конфессияларына, шул иҫәптән мосолмандарға һәм йәһүдтәргә изге урын тип һанала. |
| Хиттин | Хиттиндан алыҫ түгел Шөғәйеп пәйғәмбәр ерләнгән. Был друздар һәм мосолмандар өсөн изге урын һанала.. |
| Иерихон / Ән-Нәби Муса | Көнбайыш ярҙағы Иерихон ҡалаһы янында Нәби Мусаның (Муса пәйғәмбәр ғибәҙәтханаһы урынлашҡан, уны мосолмандар Муса ерләнгән урын тип иҫәпләй . |
| (Ҡотдос) Иерусалим | Бындай иҫтәлекле урындары бар: Храм Гроба Господня Илау диуары һәм Әл-Аҡса мәсете, Иҫке ҡала христианлыҡ, ислам һәм йәһүдиҙәр өсөн изге урындар һанала. |