yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Усов-Ю

Усов-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лоптюга йылғаһының һул ярына тамағынан 75 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Усов-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000046736
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004673
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Этгерслебен

Этгерслебен (нем. Etgersleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 798 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,26 км². Диңгеҙ кимәленән 88 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39448 һәм автомобиль коды — SLK.
# Кочет-Еган

Кочет-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вать-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Кочет-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044970
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204497
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Халыҡ хужалығы менән идара итеү институты

Халыҡ хужалығы менән идара итеү институты (ИУНХ) — етештереүҙе ойоштороу, планлаштырыу һәм алдынғы идарә итеү ысулдарын өйрәнеү өлкәһендә халыҡ хужалығы етәкселәре һәм белгестәренең квалификацияһын күтәркү маҡсатында 1970 йылда Фән һәм техника буйынса СССР Дәүләт комитеты эгидаһы менән ойошторолған юғары уҡыу һәм ғилми-методик уҡыу йорто.

# Халыҡ хужалығы менән идара итеү институты
## Тарихы

1970 йылда СССР Министрҙар Советы ҡарары нигеҙендә Мәскәүҙә халыҡ хужалыҡы менән идара итеү институты исеме аҫтында юғары аҡыу һәм ғилми-методик уҡыу йорто асылды, ул производствоны ойоштороу менән бәйле тематика буйынса Халыҡ хужалығы етәкселәре һәм белгестәренең квалификацияһын күтәреү, шулай уҡ идара итеүҙең һәм планлаштырыуҙың заманса ысулдарын өйрәнеүгә махсуслаштырылды.
Халыҡ хужалығы менән идара итеү институтында уҡыу ваҡыты өс ай тәшкил итте. Халыҡ хужалығы менән идара итеү институтының төп тыңлаусылары — Бөтә Союз һәм республика министрлыҡтары һәм ведомстволары, дәүләт комитеттары, эре етештереү берләшмәләре һәм предприятиелар етәкселәре араһынан юғары белемле кешеләр, шулай уҡ социалистик блок илдәренән халыҡ хужалығы хеҙмәткәрҙәре һәм белгестәре.
1975 йылда Халыҡ хужалыгы менән идара итеү институтының уөыу структураһында ғиломи-методик бүлек, иҡтисади-математик ысулдарҙы һәм операцияларҙы тикшерүҙең проблемалы ғилми-тикшеренеү лабораторияһы була, шулай уҡ дүрт төп профильле кафедра була: икътисади-математик ысулдарҙы планлаштыру кафедраһы, социаль-иҡтисади фәндәр кафедраһы, идара һәм прогнозлау кафедраһы, социологик һәм психологик аспекттар кафедраһы.
Халыҡ хужалыгы менән идара итеү институты системаһында үҙәк уҡытыу-иҫәпләү институты төҙелә, ул Фәнни идара итеү алымдары өлкәһендә халыҡ хужалығы етәкселәренең квалификацияһын күтәреү институттары эшмәкәрлеген координациялаү һәм методик етәкселек итәүҙе өйрәнә һәм ғәмәлгә ашыра.
1977 йылда СССР Министрҙар Советы ҡарары менән халыҡ хужалығы менән идара итеү институты базаһында "СССР Министрҙар Советы ҡарамағында халыҡ хужалығы Академияһы" исемеле яңы юғары уҡыу йорто нигеҙләнде, ул СССР халыҡ хужалығы менән идара итеү органдары менән бәйле министрлыҡтар һәм ведомстволар етәкселәре һәм белгестәрен әҙерләүҙе һәм яңыдан әҙерләүҙе камиллаштырыү мәсьәләләрен хәл итте.
# Устюбень

Устюбень — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Иша йылғаһының уң ярына тамағынан 90 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Устюбень
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100007357
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100735
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Күҙәнәк циклы

Күҙәнәк циклы — күҙәнәктең бер бүленештән икенсеһенә тиклемге ғүмере. Йәғни, инә күҙәнәктең бүленеүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгәндән алып, үҙе бүленгәнгә йәки үлгәнгә тиклемге ғүмере.

# Күҙәнәк циклы
## Эукариот күҙәнәктең йәшәү циклы

Эукариот күҙәнәктең йәшәү циклында ике осорҙо айырып күрһәтергә була:
* Интерфаза — был күҙәнәктең үҫеү, тереклек итеү, бүленеүгә әҙерләнеү осоро. Интерфазала өс стадияны айыралар:
** G1-фаза — пресинтетик (от ингл. gap — промежуток) фазала күҙәнәк үҫә, тереклек итә, РНК, аҡһымдар һәм башҡа күҙәнәк компонентары синтезлана;
** S-фаза — синтетик(от ингл. synthesis — синтез)фазала ДНК икеләтелә (репликация). Шулай уҡ центриоль икеләтелә.
** G2-фаза—постсинтетик фазала бүленеүгә (митозға) әҙерлек бара.
* Митоз — эукариот күҙәнәктең бүленеү процесы. Бүленеү ике стадияла бара:
** кариокинез (күҙәнәк ядроһының бүленеүе);
** цитокинез (цитоплазманың бүленеүе).
Йәшәү циклының дауамлығы төрлө күҙәнәктәрҙә төрлөсә. Тиҙ алмашыныусы күҙәнәктәртәрҙең (эпидермис, лайлалы тиресә күҙәнәктәре, ҡан тәнсәләре һәм башҡалар) йәшәү циклы 12—36 сәғәт тирәһен тәшкил итә.
Тағы ла ҡыҫҡараҡ күҙәнәк циклы (30 минут тирәһе) хайуандарҙың йомортҡа күҙәнәктәре тиҙ-тиҙ ваҡланыуы (бүленеүе) процесында күҙәтелә.
Күҙәнәктең йәшәү циклында митоз интерфазаға ҡарағанда бик күпкә аҙ ваҡыт араһын алып тора.
Күпселек күҙәнәктәрҙә бөтә митоз процесы, профазанан алып телофаза бөткәнгә тиклем, 1—2 сәғәт ваҡытты ала, ә интерфаза күп тапҡырға оҙағыраҡ дауам итә.
Махсуслашҡан, йәғни дифференциация үткән күҙәнәктәр бүленмәйҙәр.
# Барабинск

Барабинск — Рәсәйҙең Новосибирск өлкәһендәге ҡала, Барабинск районының административ үҙәге.
2020 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 28 704 кеше йәшәй.
# Цариит-Дон

Цариит-Дон — Рәсәйҙәге йылға. Төньяҡ Осетия — Алания биләмәләрендә аға. Йылға Фиаг-Дон йылғаһының уң ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 8,6 км.

# Цариит-Дон
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ардон йылғаһы . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000112108200003382
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200338
* Бассейн коды — 07.02.00.001
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тикеев

Тикеев — фамилия.
* Тикеев Данис Солтан улы (1940—2008) — тел белгесе, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (2000).
* Тикеев Фаил Солтан улы (1950) — тел белгесе, тарихсы, педагог. Тарих фәндәре кандидаты (2004).
# Генерал Шайморатов ордены

Генерал Шайморатов ордены — Башҡортостан Республикаһының дәүләт наградаһы (бүләге).

# Генерал Шайморатов ордены
## Наградланыусылар (бүләкләнеүселәр)

Генерал Шайморатов ордены кавалерҙары

# Генерал Шайморатов ордены
## Бүләкләү тәртибе

Шәхесте орден менән, тейешле указ сығарып, Башҡортостан Республикаһы Башлығы бүләкләй.
# Лобковский Леопольд Исаевич

Лобковский Леопольд Исаевич (26 март 1948 йыл) — СССР һәм Рәсәй геологы, геофизигы һәм математигы, диңгеҙ геофизикаһы һәм геодинамикаһы өлкәһендә белгес, Рәсәй Фәндәр академияһы академигы (2019).

# Лобковский Леопольд Исаевич
## Биографияһы

Леопольд Исаевич Лобковский 1948 йылдың 26 мартында Мәскәүҙә тыуған.
1972 йылда Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетын тамамлай, аэромеханика кафедраһы буйынса махсуслаша, ғилми етәксеһе — В. П. Мясников.
Математик геология лабораторияһында эшләй, Геология институтының Ю. Г. Леонов етәкселегендәге сейсмостратиграфия төркөмө.
1975 йылда СССР фәндәр академияһының Океанология институты аспирантураһын тамамлай. «Геомеханическая модель зон субдукции» темаһы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1985 йылда «Характер геодинамических процессов, геофизических полей и сейсмичности в зонах спрединга и субдукции» темаһы буйынса докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1993 йылдан — геология йүнәлеше буйынса институт директоры урынбаҫары.
1994 йылдан — сейсмология һәм геодинамика лабораторияһы мөдире.
Геологияла, геофизикала, геодинамикала һәм океанологияла тотош мөхит механикаһы ысулдарын ҡулланыуҙы өйрәнә. Плиталарҙың ике ҡатлы тектоникаһының яңы концепцияһын төҙөй. Цунамиген ер тетрәүҙәр циклының һан моделен эшләй, ул уларҙы аңлатыу һәм күҙаллау өсөн механик-математик нигеҙгә әйләнә.
2008 йылда Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.
Рәсәй диңгеҙ шельфының углеводород ресурстарын үҙләштереү буйынса комплекслы тикшеренеүҙәр ойоштора.
Каспий диңгеҙен комплекслы тикшереү һәм нефть-газ проекттарын фәнни оҙатыу өсөн Әстерханда Рәсәй Фәндәр академияһы Океанология институтының Каспий филиалын ойоштора.
2019 йылда Рәсәй Фәндәр академияһы академигы итеп һайлана.

# Лобковский Леопольд Исаевич
## Библиография

250-нән ашыу ғилми хеҙмәт авторы, улар араһында:
* Лобковский Л. И., Никишин А. М., Хаин В. Е. Современные проблемы геотектоники и геодинамики. — Москва: Научный мир, 2004. — 610 с. — ISBN 5-89176-279-X.
* Кононов М. В., Лобковский Л. И. Влияние верхнемантийной конвективной ячейки и связанной с ней субдукции Тихоокеанской плиты на тектонику Арктики в позднем мелу-кайнозое // Геотектоника. — Российская академия наук (Москва), 2019. — № 6. — С. 27—45. — ISSN 0016-853X.
* Шипилов Э. В., Лобковский Л. И., Шкарубо С. И. Хатангско-Ломоносовская зона разломов: строение, тектоническая позиция, геодинамика // Арктика: экология и экономика. — Институт проблем безопасного развития атомной энергетики РАН (Москва), 2019. — № 3. — С. 47—61. — ISSN 2223-4594.
# Ҡыуандыҡов Шанян Фәхрислам улы

Ҡыуандыҡов Шанян Фәхрислам улы (1913 йыл — 22 ноябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия рядовойы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкы яугиры, артиллерист.

# Ҡыуандыҡов Шанян Фәхрислам улы
## Биографияһы

Шанян (Шаһит) Фәхрислам улы Ҡыуандыҡов 1913 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) Иҫәнбәт ауылында йәшәгән. Сығышы менән ошо уҡ райондың Төркмән ауылынан. 1926 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, Ҡыуандыҡов фәхрисламдың ғаиләһендә 12 бала тәрбиәләнә. Яугирҙың исеме әлегә асыҡланмаған. БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында орудие номеры булып хеҙмәт итә. Хәрби техниканы расчет хеҙмәтләндерә. Расчет составындағы хәрбиҙәр номер тип атала, уларҙың һәр ҡайһыһы үҙ бурысын үтәй. Ҡыуандыҡов ошондай расчетта орудие номеры булған. 1943 йылдың 22 ноябрендә батырҙарса һәләк була, Белоруссия ССР-ы Полесье өлкәһе (хәҙер Беларусь Республикаһы Гомель өлкәһе) Головки ауылында ерләнә. Иҫәнбәт ауылында йәшәүсе ҡатыны Гөлсара күрһәтелгән.
# Караискакис (стадион)

Караискакис стадионы (грек. Καραϊσκάκης Γήπεδο Γεώργιος) — Грециялағы стадион, Пирей ҡалаһында Посидонос проспектында урынлашҡан. «Олимпиакос» футбол клубының үҙ майҙаны булып тора. Стадион Грецияның бойондороҡһоҙлоғо өсөн һуғыш геройы Георгиос Караискакис хөрмәтенә аталған, ул ошо ерҙә үлемесле яралана.

# Караискакис (стадион)
## Тарихы

Стадион 1896 йылда асыла һәм тәүге тапҡыр йәйге Олимпия уйындары өсөн, әммә тик велодром булараҡ ҡулланыла, унда француз спортсыһы Поль Массон велосипед спортында өс алтын миҙал яулай.
Тәүге тапҡыр 1964 йылда реконструкциялана, ә 2004 йылда икенсе тапҡыр 33 334 урынлыҡ итеп тулыһынса яңынан төҙөлә һәм йәйге 2004 йылғы Олимпия уйындарын ҡабул итеүгә әҙер була. Был реконструкциялау рекордлы ваҡытта — 14 ай ғына дауам итә. Шул уҡ ваҡытта стадионды тулыһынса емереп, яңынан төҙөйҙәр.
1974 йылдың 10 октябрендә бында Грецияла хәрби диктатура тамамланыу хөрмәтенә композитор Микис Теодоракистың асыҡ концерты үтә (1967—1974).
1998 йылда төҙөлгән һуңғы килешеүҙән һуң «Олимпиакос» футбол клубы стадионды 2003 йылдан 2052 йылға тиклем ҡуртымға ала, ул клуб структураһының өлөшө булараҡ маркировкалана. Караискакис стадионында «Олимпиакос» клубынан тыш „Этникос“ клубы ла сығыш яһай.
2005 йылдың июнендә «Караискакис» стадионында кинотеатр төҙөлә (Cine Karaiskakis) уның экранының оҙонлоғо 20 м, киңлеге 10 м тәшкил итә һәм урындағы ваҡыт менән эш көндәрендә сәғәт 9-ҙан алып сәғәт 11-гә тиклем, ә ял көндәрендә тағы ла оҙағыраҡ эшләй.

# Караискакис (стадион)
## Тарихы
### «Караискакиста» фәжиғә

1981 йылдың 8 февралендә «Олимпиакостың» 21 көйәрмәне стадиондың «7-се секторында» (грек. Θύρα 7) «Олимпиакос» һәм Афина футбол клубы араһындағы матчтан һуң һәләк була. Был ваҡиға иҫтәлегенә трибунаның өлөшөндә 7-се секторҙа утырғыстар ҡыҙыл төҫ урынына ҡара төҫ менән буялған. Бынан тыш, стадиондың көнсығыш яғында һәйкәл ҡуйылған, унда шул уҡ көндә үлтерелгән 21 фанаттың исеме яҙылған.

# Караискакис (стадион)
## Инфраструктураһы

Караискакис УЕФА эгидаһы аҫтында 13 дүрт йондоҙло футбол стадиондарының береһе, был Лига чемпиондарының финалын үткәреүгә мөмкинлек бирә. Уның 40 VIP-залы һәм 472 кешене һыйҙыра алырлыҡ апартаменттары, 130 кешене һыйҙырышлы матбуғат конференцияһы залы, матбуғат һәм киң мәғлүмәт сараларын үткәреү өсөн 200 урыны бар. Стадионда шулай уҡ сауҙа үҙәге менән ресторандар, кафе, ваҡ магазиндар һәм атрибутика магазины, фитнес-зал һәм «Олимпиакос» тарихына бағышланған музей бар. Бөтә стадионда 10 механик станция бар. Бынан тыш, парковка өсөн 2500 машина һыйҙыра алырлыҡ майҙан бар. Заманса планировкаһы арҡаһында трибуналар барлыҡ көйәрмәндәрҙе 7 минут эсендә тышҡа сығара алыу мөмкинлегенә эйә.
# Нептуний

Нептуний (лат. Neptunium, Np) — Менделеевтың периодик таблицаһының 7-се осор элементы. Тәртип номеры — 93. Атом номеры 93.Актиноидтар ғаиләһенә ҡарай . Был беренсе трансуран элемент, Ерҙә уның эҙҙәре генә осрай, уны урандан ядро реакцияларыярҙамында яһалма рәүештә алғандар.

# Нептуний
## Символы

Нептуний элементының символы — Np (Нептуний тип уҡыла).

# Нептуний
## Тарихы

Атом ядроһы тарҡалыу теорияһы ҡабул ителгәнгә тиклем 93-сө элементты табыу тураһында өс тапҡыр иғлан ителә һәм улар хата булып сыға: аусоний (Ausonium) — Италияла (Энрико Ферми), богемий (Bohemium) — Чехословакияла (1934) һәм секваний (Sequanium) — Румынияла (1939).
Беренсе тапҡыр нептунийҙы Э. М. Макмиллан һәм Ф. Х. Абельсон 1940 йылда ала.
Синтезы реакцияһы: ²³⁸U(n,γ)²³⁹U(β⁻)²³⁹Np.
Атамаһы [[Плутон (планета)|]Плутон планетаһына] бағышланған.

# Нептуний
## Сығарып алыу

Нептунийҙы нептуний фторидын (IV) 1600 К температурала барий парҙары менән тергеҙеп алалар:
    ${\mathsf {NpF_{4}+2Ba\ {\xrightarrow {\ }}\ Np+2BaF_{2}}}$

# Нептуний
## Үҙенсәлектәре

Ябай нептуний — еңел сүкелеүсән, сағыштырмаса йомшаҡ, көмөшһыу ялтырауыҡлы металл. Был иң ауыр металдарҙың береһе: ул тығыҙлығы буйынса осмий, иридий, аҡ алтын һәм ренийҙан ғына ҡалыша.
Ҡоро һауала яй окислана, йоҡа оксид яры менән ҡаплана. Һауа температураһы юғары булһа, ул бик тиҙ NpO₂ тиклем окислана.
Берләшмәләрҙә окисланыу дәрәжәһе +2-нән +7-гә тиклем. Иретмәләрҙә Np³⁺, Np⁴⁺, NpO₂⁺, NpO₂²⁺ NpO һәм₅³⁻ иондары барлыҡҡа килтерә.
Нептуний иондары гидролизға һәм комплекстар барлыҡҡа килтереүгә һәләтле.

# Нептуний
## Изотоп

Нептуний изотоптарының ҡайһы бер радиоактив үҙенсәлектәре :

# Нептуний
## Ҡулланылышы

Плутоний алыу өсөн ҡулланыла.

# Нептуний
## Физиологик сифаттары

Радиоактив тарҡалғанда нептун юғары энергетик α-киҫәксәләр һәм урта энергиялы β-киҫәксәләр сығара. Нептундың физиологик йоғонтоһо валентлығы һәм организмға эләгеү юлдарына бәйле. Уның 60-80 % -ы һөйәктәрҙә ҡала, ә организмдан радиобиологик сығарылыу осоро 200 йыл тәшкил итә. Был һөйәк туҡымаһының етди радиацион зарарланыуына килтерә. Нептундың радиация ағыуы плутонийҙан аҙыраҡ, сөнки удел активлығы кәмерәк.
Нептуний изотоптарының организмда рөхсәт ителгән миҡдар сиге: <sup id="mwmQ">237</sup>Np — 0,06 мккюри (100 мкг), ²³⁸Np, ²³⁹Np — мккюри 25 (10⁻⁴ мкг).²³⁷Np өсөн эш бүлмәһендәге һауала ПДК-һы 2,6 ·10⁻³ Бк/м³.
# Распаиха

Распаиха — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Утка йылғаһының һул ярына тамағынан 7,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Распаиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010522
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101052
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сәғитов Ринат Шәйхимансур улы

Сәғитов Ринат Шәйхимансур улы (27 март 1955 йыл — 24 август 2017 йыл) — СССР һәм Рәсәй производство ойоштороусыһы һәм дәүләт эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының 5-се саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты (2007—2011).

# Сәғитов Ринат Шәйхимансур улы
## Биографияһы

Ринат Шәйхимансур улы Сәғитов 1955 йылдың 27 мартында Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. 1972 йылда Өфө дәүләт нефть институтын «инженер-төҙөүсе» һөнәре буйынса тамамлай.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1972 йылда Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә башлай, слесарь-йыйыусы булып эшләй. 1973-1975 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә.
1975 — 2002 йылдарҙа Өфө эре панелле йорттар төҙөү тресында эшләй, ташсы-монтажсынан генераль директорҙың беренсе урынбаҫарына тиклем юл үтә.
2002—2004 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының төҙөлөш, архитектура һәм юл комплексы министрының беренсе урынбаҫары, 2004—2005 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының төҙөлөш, архитектура һәм транспорт буйынса дәүләт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары, 2005—2007 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрының беренсе урынбаҫары.
2012 йылдың 8 февраленән — Өфө ҡалаһы ҡала округы Хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары, был вазифала бер йыл самаһы эшләй.
2007 йылда «Берҙәм Рәсәй» партияһынан Дәүләт думаһы депутаты итеп һайлана, Ер мөнәсәбәттәре һәм төҙөлөш буйынса комитет ағзаһы була.
2017 йылдың 24 авгусында Өфө ҡалаһында вафат була.

# Сәғитов Ринат Шәйхимансур улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе,
* Рәсәйҙең почетлы төҙөүсеһе.
# Allure of the Seas

Allure of the Seas — Oasis классының икенсе круиз судноһы, Allure of the Seas Inc. компанияһың милеге. Финляндияла эшләнгән. Иң ҙур пассажир судноһы. Оҙонлоғо — 362 метр.

# Allure of the Seas
## Тышҡы һылтанмалар

* Характеристики судна на странице Royal Caribbean (англ.)
* Морской бюллетень. Подробное описание корабля класса Оазис 2010 йыл 20 август архивланған.
* Был транспорт тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Тлар

Тлар (Ачи-су) — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы, Чечен Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сулак йылғаһының һул ярына тамағынан 121 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Тлар
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы, Чиркей гидроузеленән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000212109300001403
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300140
* Бассейн коды — 07.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Селифантовица

Селифантовица — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Селифантовица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011566
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001156
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йәнекәев

Йәнекәев — фамилия.
* Йәнекәев Айрат Рафаэль улы (1966 т.) — травматолог-ортопед, медицина фәндәре докторы (2007).
* Йәнекәев Булат Һиҙиәт улы (1942 т.) — халыҡ музыканты, йырсы. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993).
* Йәнекәев Вил Ғүмәр улы (1936 т.) — инженер-механик. Техник фәндәре докторы (1984), профессор (1985).
* Йәнекәев Ғайса Хәмиҙулла улы (1864—1931) — уҡытыусы, мәғрифәтсе, этнограф, Ҡазан һәм Ырымбур губерналарынан III һәм IV Дәүләт Думаһы депутаты (1907—1917).
* Йәнекәев Дамир Әхмәт улы (1939 т.) — патофизиолог. Медицина фәндәре докторы (1988), профессор (1989).
* Йәнекәев Дәрд Ғәли улы (1925—2016) — психиатр. Медицина фәндәре докторы (1979), профессор (1980).
* Йәнекәев Заршат Дәүләтша улы (1932—2011) — хоҡуҡ белгесе, 1994-2011 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты Хоҡуҡ институтының кафедра мөдире, профессор (1992), юридик фәндәр докторы (1992), Рәсәй Федерацияһының (2000) һәм Башҡорт АССР-ының (1981) атҡаҙанған юрисы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2007), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1997).
* Йәнекәев Зөфәр Ирғәли улы (1951 т.) — хоҡуҡ белгесе, юридик фәндәр докторы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2001).
* Йәнекәев Ҡасим (?—?) — хәрби эшмәкәр. Батша армияһы штабс-капитаны, Башҡорт армияһы подполковнигы (1918—1919), 4-се Башҡорт пехота полкының командиры.
* Йәнекәев Рафаэль Ғизетдин улы (1942—1993) — педиатр. Медицина фәндәре докторы (1990), профессор (1992).
* Йәнекәев Рафаэль Исхаҡ улы (1962 т.) — травматолог-ортопед. Медицина фәндәре докторы (1997), профессор (1997).
* Йәнекәев Рафаэль Сәлихйән улы (1932—2007) — селекционер. Башҡорт ССР-ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1992).
* Йәнекәев Ринат Радик улы (1984 т.) — спортсы. Башҡортостандың күренекле спортсыһы (2007).
* Йәнекәев Рифҡәт Сәлих улы (1924—2000) — хужалыҡ әшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
* Йәнекәев Таң Ғүмәр улы (1948 т.) — сценограф. РФ-тың (1994) һәм Башҡорт АССР-ының (1980) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
* Йәнекәев Фәрит Усман улы (1960 т.) — инженер-физик. Техник фәндәре докторы (2000).
* Йәнекәев Хәсән Кәрим улы (1910—1984) — селекционер. Биология фәндәре докторы (1958), профессор (1960).
* Йәнекәев Әбүбәкер Әбделкәрим улы (1897—1983) — педагог. Педагогия фәндәре кандидаты (1945).
* Йәнекәев Әмирхан Ниғмәтйән улы (Еники Әмирхан) (1909—2000) — яҙыусы, Татар АССР-ының халыҡ яҙыусыһы (1989).
* Йәнекәев Әхмәт Сафиулла улы (1903—1989) — башҡорт совет дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре.
* Йәнекәйева Дилә Дәрд ҡыҙы (1951 т.) — Рәсәйҙең ғалим-психиатры, медицина фәндәре кандидаты (1981), яҙыусы.
* Йәнекәева Зәриә Муса ҡыҙы (1940 т.) — педиатр. Медицина фәндәре докторы (1999), профессор (2000).
* Йәнекәева Светлана Әхмәт ҡыҙы (1946 т.) — аллерголог-иммунолог. Медицина фәндәре докторы (1991), профессор (1996).