yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ерек (ағас)

?Ерек :
Ольха мелкопильчатая (Alnus serrulata) слева — женские серёжки справа — мужские :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Бук сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Ҡайын һымаҡтар |
| Ырыу: | Еректәр |
| Төр: | Ерек |
Латинса исеме :
Alnus :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 19466 NCBI 3515 |
Ерек (рус. Ольха, лат. Alnus) — ҡайындар ғаиләһенә ҡараған еүеш, һыулы ерҙә, яр буйҙарында үҫә торған мурт ағас.
Март—апрель айҙарында сәскә ата, февраль—мартта улар осоп таралалар. Ерек йылға, күл буйҙарында, быуа ситтәренә үҫә.
50 төрө билдәле, Евразияла, Төньяҡ һәм Көньяҡ Америкала таралған. Башҡортостанда аҡ ерек һәм ҡара йәки һаҙ ереге таралған. Ҡыҙыл китапҡа инеүсе ҡыҙыл еректәр бик һирәк. 60—200 йәшкә етеүсе яҡтылыҡ яратҡан япраҡ ҡойоусы ағас. Сатыры ҡуйы, йомортҡа, тар пирамида йәки цилиндр рәүешендә, олоно төҙ, тармаҡлы, оҙонлоғо 5—20 м, диам. 60 см тиклем. Ҡайырыһы ҡара йәки һорғолт-көрән. Япрағы эре, овал йәки йомро, бысҡы ситле, сиратлы, оҙон һаплы. Сәскәһе айырым енесле: ата сәскә 3—6‑шарлап — үренделәрҙең өҫкө өлөшөндә урынлашҡан һырғаларға, инә сәскә үренделәрҙең аҫҡы өлөшөндә суҡҡа йыйылған башаҡтарҙа тупланған. Иртә яҙҙа япраҡ ярғанға тиклем сәскә ата, емеше октябрҙә өлгөрә. Инә башаҡтар үҫеп, февраль—мартта өлгөрөүсе ҡуш емешкә («тубырсыҡтарға») әйләнә. Емеше — сәтләүек. Йылға һәм шишмә ярҙары буйында, һаҙлыҡлы тупраҡтарҙа үҫә; Башҡортостандың бөтә биләмәһендә лә таралған. Йырындарҙы һәм битләүҙәрҙе нығытыу өсөн, үҙағасы фанера, мебель етештереү өсөн ҡулланыла. Ҡайырыһы һәм ҡуш емештәре тире дуплау өсөн яраҡлы. Баллы, һитә биреүсе дарыу үҫемлеге.
* Ҡара ерек. О. В. Томе, «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885 китабынан ботаник иллюстрация
# Нганото-Яха

Нганото-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лата-Марето-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Нганото-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300037689
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303768
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Перуджа

Перуджа (итал. Perugia, лат. Perusia) — Италияның Умбрия төбәгендәге тарихи баш ҡалаһы. Шул уҡ исемдәге провинцияның административ үҙәге. Ҡала бер нисә убала һуҙылып ята, унан Тибр йылғаһы үҙәненең һәм Тразимен күленең бик матур күренештәрен күрергә мөмкин.

# Перуджа
## Тарих

Ҡалаға нигеҙҙе һалыусылар умбрҙар була. Беренсе тапҡыр барлыҡҡа килеүе тарих биттәрендә 12 союздаш Этрурия ҡалаларының береһе булараҡ ҡалған. Б. э. тиклемге 310 йылда — римдең Перузия колонияһы. Б. э. т. 41-40 йылдарҙағы перузин һуғышы ваҡытында, Октавиан һәм Марк Антоний һуғышҡан саҡта, ҡала яндырыла. 592 йылда лангобард кенәзлегенең үҙәге була.
Урта быуаттарҙа Перуджа бик күп һуғыштарҙы үткәрә. Формаль ирекле булған ҡала папа яҡлы була (ҡарағыҙ гвельфтар). XIII быуат барышында папалар был ҡаланың стеналары артында үҙҙәренә ҡотолоу тапҡан; бында биш конклав үтә.
Ренессанс дәүерендә ҡала рәссамдары менән дан тота, улар араһында Перуджино һәм Рафаэль Санти була.
1540 йылда Пьерлуиджи Фарнезе Бальониҙағы хакимды еңә, артабан ҡала Папа өлкәһенә инә. 1797 йылдың февралендә француздар ҡыҫҡа ғына ваҡыт Перуджаны Тиберий республикаһының баш ҡалаһы итәләр. XIX быуатта ҡала бер нисә тапҡыр ер тетрәүҙән зыян күргән.
Ҡаланың ҡурсалаусыһы итеп Перуджанан изге Констанция, Геркулафл (итал. Ercolano di Perugia) һәм Лаврентий һанала.

# Перуджа
## Иҫтәлекле урындары

Ҡала үҙәге майҙаны булып 4 ноябрҙән алып Маджоре фонтаны тора (1275-78), ул төрлө мифологик темаларға рельефлап биҙәлгән. Майҙанға урта быуат ратушаһы ал яғы менән сығып тора (1293-97), хәҙер ул сәнғәт музейы өсөн яраҡлаштырылған, шулай уҡ изге Лаврентий соборы (1345—1430) бар, бында Дева Марияның никахлашҡан балдағы һаҡлана.
Ҡала боронғо ҡорамдарға бик бай ҡала, ундағы сиркәүҙәр:
* Сан-Анджело сиркәүе (барып тоташа V—VI бб.) — иң боронғо ғибәҙәтхананан килтерелгән колонналар менән биҙәлгән түңәрәк формала төҙөлгән ҡорам.
* Сан-Доменико сиркәүе (1305 йылда төҙөлгән, 1632 йылда яңыртылған) унда Бенедикт XI папаның ҡупшы кәшәнәһе тора.
* Сан-Пьетро сиркәүе.
* Сан-Северо капеллаһы — уның фрескаларын Рафаэль һәм Перуджино сиратлап эшләгән.
* Сан-Бевиньяте сиркәүе (1250 тирәһе) — ҡаты бәғерле тамплиерҙар ҡорамы.
* Колледжо-дель-Камбио (1452-57) Перуджиноның һәм уның уҡыусыларының монументаль фрескалары.
Перуджа — донъяла иң бәләкәй бер ҡала, унда метро бар. Перуджиҙың миниметроһы 2008 йылдың ғинуарында төҙөлгән һәм уның бар оҙонлоғо 4 км тәшкил итә
* Тамплиерҙар ҡорамы
* Маджоре фонтаны (1278)
* Нотариустар йыйылышы өсөн урта быуат йыйылыштар залы
* Сан-Бернардино сиркәүе
* Галленганың барокко палаццоһы

# Перуджа
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Гранд-Рапидс (англ. Grand Rapids), шт. Мичиган, США
* Братислава (словак. Bratislava), Словакия
* Потсдам (нем. Potsdam), Германия
* Сиэтл (англ. Seattle), Вашингтон, США
* Тюбинген (нем. Tübingen), Германия
* Экс-ан-Прованс (франц. Aix-en-Provence), Франция
# Ниязбай (исем)

Ниязбай — башҡорт ир-ат исеме. Бүтән төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла

# Ниязбай (исем)
## Этимология

Ниязбай — фарсы һәм башҡорт телдәрендәге нияз+ бай тамырҙарынан яһалған.

# Ниязбай (исем)
## Билдәле кешеләр

Сәлимов Ниязбай Булатбай улы (27 сентябрь 1958 йыл) — журналист, яҙыусы, шағир, ғалим, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ағзаһы. Филология фәндәре кандидаты. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Жәлил Кейекбаев исемендәге премия лауреаты (1992).

# Ниязбай (исем)
## Фамилияла

Ниязбаев Ғәбделрәүеф Хәким улы (12 февраль 1884 йыл — 18 апрель 1920 йыл) — драматург, мәғариф хеҙмәткәре. Милләте — башҡорт.
Ниязбаева Наталья Николаевна — педагогия фәндәре кандидаты, доцент. 2004—2005 йылдарҙа — мөдир, әлеге ваҡытта А. Байтурсынов исемендәге Ҡустанай дәүләт университетының педагогика һәм психология кафедраһы доценты.
# Артемьевтар

Артемьевтар — ике боронғо дворяндар нәҫеле.

# Артемьевтар
## Сығышы

Был фамилия хаҡында мәғлүмәттәр 1550 йылдың 2 октябрендә Мәскәү өйәҙендәге алпауыт ере менән бүләкләгән Артемьев Семен Васильевичтан башлана. Артемьевтар дьяк һәм стряпчий булып хеҙмәт иткәндәр. Мәҫәлән, Борис Трифонович 1682 йылдан алып 1695 йылға тиклем Ҙур ҡаҙнаның дьягы, ә Федор Филиппович 1679 йылда стряпчий була. Артемьевтарҙың алтыһы 1699 йылда күп халыҡлы имениеларға эйә була.
Ырыу башлығының береһе булып Артемьев Иван Васильевич тора, ул новгород нәҫеленән, Ҡазанды алыуҙа (1552) һәм Өфө ҡалаһын төҙөүҙә ҡатнаша. Уның бүләсәре Илья Михайлович, 1681 йылда Өфө һәм Ырымбур губерналарында алпауыт ере хаҡы менән версткаға һалына. Уның тоҡомо әйтеп үтелгән губернияларҙың шәжәрә китаптарында VI киҫәгендә яҙылған.
Артемьев Мирон, Юрьев-Ливон өйәҙенең крәҫтиәндәренән, лейб-компанияһы гранадеры, 1741 йылдың 31 декабрендә Рәсәй империяһының тоҡомдан килгән дворян дәрәжәһенә күтәрелә. 1751 йылдың 25 ноябрендә дворян дәрәжәһе дипломы бирелә.
Артемьевтарҙың икенсе нәҫеле бригадир Артемьев Василий Васильевичтан килеп сыҡҡан (1791), Смоленск һәм Тула губерналарының шәжәрә китаптарының I киҫәгендә яҙылған. Арттемьев гербы Бөтә Рәсәй империяһы дворяндар нәҫедәренең дөйөм гербтар китабында 9-сы киҫәгенә индерелгән.

# Артемьевтар
## Герб тасуирламаһы

Ике өлөш булып бүленгән ҡалҡандың уң яғында ҡара ерлектә алтын атламала өс көмөш йондоҙ араһында өс янып торған тәбиғи төҫтәге аҫыл таш күрһәтелгән, был Беҙҙең Империяның Аллаһы тәғәлә ярҙамында ата-әсәнең вариҫлыҡ тәхетенә имен ултырыуы беҙҙең лейбкомпанияның күрһәтелгән данлыҡлы хеҙмәте һәм хәрби батырлығы, һул яғы ҡыҙыл тулҡынлы алтын ерлектә осло башы өҫкә ҡараған шпага һүрәтләнгән.
Ҡалҡан өҫтөндә ҡорос дворян шлем, шлемды уның өҫтөнә һалынған ябай ҡыҙыл һәм аҡ страус ҡанатлы һәм ике яҡҡа ҡайырылған ҡара төҫтәге ҡанатлы Гренадерҙар Лейбкомпанияһы шапкаһы биҙәй, ҡанаттарҙа өсөшәр көмөш йондоҙҙар һүрәтләнгән. Ҡалҡандың яҡтары буйлап ҡыҙыл һәм ҡара төҫтәге шлем билдәһе төшә, уң яҡтан көмөш, һул яҡтан алтын һалынған һәм ҡалҡан аҫтында «Тырышлыҡ һәм тоғролоҡ өсөн» тигән яҙыу бар.
# Боғҙан ауыл Советы (Миәкә районы)

Боғҙан ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Миәкә районындағы муниципаль берәмек
Административ үҙәге — Боғҙан ауылы.

# Боғҙан ауыл Советы (Миәкә районы)
## Тарихы

Боғҙан ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Миәкә районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
1980 йылда ауыл советы составынан Покровка ҡасабаһы сығарыла.
Башҡорт АССР-ының Юғары Советы Президиумының 1980 йылдың 5 ноябрендәге 6-2/359 һанлы указы «Башҡорт АССР-ының административ- территориаль бүленештәре буйынса иҫәп мәғлүмәттәренән ҡайһы бер тораҡ пункттарҙы төшөрөп ҡалдырырға»:
   Ауыл халҡының күсеп ултырыуы һәм ауылдарҙың бөтөнләй бөтөрөлөүе менән бәйле Башҡорт АССР-ының административ- территориаль бүленештәре буйынса иҫәп мәғлүмәттәренән түбәндәге тораҡ пункттарҙы алып ташларға:
   Миәкә районы буйынса:
# Ившина Лариса Алексеевна

Ившина Лариса Алексеевна (укр. Лариса Олексіївна Івшина; 9 июнь 1960({{padleft:1960|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:9|2|0}}) (64 йәш), Локачи, Волынь өлкәһе) — СССР һәм украин журналисы. «День» гәзитенең баш мөхәррире. Украинаның атҡаҙанған журналисы (2001).

# Ившина Лариса Алексеевна
## Биографияһы

Лариса Алексеевна Ившина 1960 йылдың 9 июнендә Волынск өлкәһенең Локачи ҡасабаһында тыуған. Атаһы — Жаловага Алексей Павлович (1927—1961), әсәһе — Мария Архиповна (1927 йылғы). 1984 йылда Тарас Шевченко исемендәге Киев дәүләт университетының журналистика факультетын тамамлай. Лариса Ившина университетын тамамлағандан һуң эшләй хәбәрсе, һуңғараҡ 1990 йылда «Киевский вестник» тип үҙгәртелгән «Знамя коммунизма» гәзитенең бүлек мөдире булып эшләй. 1992 йылдың июлендә «Киевские ведомости» гәзитенең сәйәсәт бүлеге мөхәррире, ә киләһе йылда баш мөхәррир урынбаҫары була. 1994 йылдың декабрь айында АҠШ-та Брукинг университетында стажировка үтә.
1995 йылдан алып 1996 йылға тиклем Ураинаның премьер-министры Евгений Марчуктың пресс-секретары. Артабан 1996—1997 йылдан — Халыҡ-ара медиа-үҙәктең баш мөхәррире вазифаһында.
1997 йылдың ғинуарында «День» гәзитенең баш мөхәррире булып эшләй.
Лариса Ившина Джеймс Мейс исемендәге премияны ойоштороусы. Блаженный Кароль Войтыла исемендәге журналистика премияһының жюри составына инә. «Острое академияһы» милли университетының, Леся Украинка исемендәге Волынь милли университеты, Иван Франко исемендәге Львов милли университетыы һәм «Львов политехник» милли университетының күҙәтеү советына инә. 2016 йыл — Леся Украинка исемендәге Волынь милли университетының почетлы профессоры.

# Ившина Лариса Алексеевна
## Йоғонтоһо

Ившина Лариса Алексеевна «Фокус» аҙналығы төҙөгән «Украинаның 100 иң йоғонтоло ҡатын-ҡыҙы» исемлегенә бер нисә тапҡыр индерелә. Мәҫәлән, 2006 йылда ул 32-се урынды биләгән, 2007 йылда — 35 урынды, ә 2008 йылда — 20-се урынды биләй, 2013 йылда — 83 урынды, 2014 йылда — 85 урынды биләй, 2015 йылда — 62 урынды биләй, ә 2016 йылда — 71 урынды.

# Ившина Лариса Алексеевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Украинаның атҡаҙанған журналисы (2001).

# Ившина Лариса Алексеевна
## Шәхси тормошо

Ире — сәйәсмән Евгений Марчук
# Кесе Актай (Актай ҡушылдығы)

Кесе Актай — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Актай йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Кесе Актай (Актай ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, инештән Тагил йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501212111200004701
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200470
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Фермерҙар мәктәбе

«Фермерҙар мәктәбе» — төрлө категория һәм төркөмдәргә ҡараған йәштәргә агробизнеста һөнәри йүнәлеш биреү маҡсатында эшләүсе төбәк йәмәғәт ойошмаһы. Ойошма етем балалар, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар учреждениелары тәрбиәләнеүселәре һәм сығарылыусылары, мөмкинлектәре сикләнгән етемдәр (олигофрендар), ауыл йәштәре, иректән мәхрүм ителеү урындарынан сыҡҡан йәштәр, ауыл хужалығы уҡыу йортон тамамлап, эш һәм торлаҡ мохтажлығын кисереүселәр менән эшләй.

# Фермерҙар мәктәбе
## Тарихы

1980 йылда Вячеслав Горелов спорт орентиры буйынса спортсылар әҙерләй. 1994 йылда Горелов хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү үҙәге һәм спорт мәктәбе нигеҙендә хоҡуҡ боҙоуҙарҙы иҫкәртеү эшен ойоштора. Шул уҡ йылды «Койва» ойошмаһы асыла, ул ауыр үҫмерҙәр һәм хөкөм ителгән йәштәр өсөн сәйәхәттәр ойоштора. Ошо маҡсатта Горелов «Туризм енәйәттәргә ҡаршы» тигән проект әҙерләй, уны ҡала хакимиәте хуплай. «Ирень» лагеры ойошторола, уның атлы һәм велосипедлы маршруттары була, лагерь аша бөтәһе 2000-ләп кеше үтә. Тиҙҙән лагерь дәүләт милкенә күсерелә. 2000 йылда Вячеслав Горелов шәхси эшҡыуар булып теркәлә һәм Пермь крайы Ильинский районы Кривец ауылында ситтән килеүсе балыҡсылар өсөн ҡунаҡ йорто төҙөй. 2003 йылда етем балалар өсөн лагерь үткәрә. Ошо йылдан башлап Горелов [ Ваһит Әләкбәров]тың «Беҙҙең киләсәк» фонды менән хеҙмәттәшлек итә.
«Фермерҙар мәктәбе» ойошмаһы 2009 йылда барлыҡҡа килә. Уның программаһы этаплап тормошҡа аша: һөнәри йүнәлеш һәм социалләшеү курстарына 18 — 23 йәшлек 30 кеше саҡырыла. Икенсе этапта иң яҡшы һөҙөмтәгә өлгәшкәндәр агробизнес менән бәйле специальностар буйынса һөнәри әҙерлек үтә. Ойошма продукция һатыуҙы көйләгән, шуға үҫмерҙәрҙең дә, продукция һатып, табыш алыу мөмкинлеге бар. 2012 йылда «Фермерҙар мәктәбе» проекты «Беҙҙең киләсәк» фондының премияһына лайыҡ була.
Район хакимиәте проектҡа ер бирә, унда балалар йорттары сығарылыусылары төйәкләнә алыр ине — йорттар һалыр өсөн ағас участкаһы ла бүленә. Ләкин «Фермерҙар мәктәбе» өсөн тигән урман майҙанында, Горелов әйтеүенә ҡарағанда, быға тиклем законһыҙ ағас һатыу барған, ниһайәт, эшҡыуар ағас яҙҙырыуға өлгәшһә, был ерҙең ағастары ҡырҡып, ташып алынған булып сыға. Горелов иһә былар хаҡында үҙенә рөхсәтһеҙ ағас ҡырҡҡан өсөн 160 мең һумлыҡ штраф ҡағыҙы килеп төшкәс кенә белә.
# Колик Еган

Колик Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1730/195 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 457 км.

# Колик Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200040050
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204005
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мурах

Мурах — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тап йылғаһының уң ярына тамағынан 204 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Мурах
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016665
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301666
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Камышенка (Ангурепа ҡушылдығы)

Камышенка — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ангуреп йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Камышенка (Ангурепа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200002128
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200212
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кам-Ега

Кам-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Таут-Ях йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Кам-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050284
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205028
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Виндишлойба

Виндишлойба (нем. Windischleuba) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2097 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,72 км². Диңгеҙ кимәленән 194 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 4603 һәм автомобиль коды — ABG.
# Андорра

Андорра Кенәзлеге (кат. Principat d’Andorra, исп. Principado de Andorra, франц. Principauté d'Andorre), Андо́рра — Европаның диңгеҙгә сығыу юлы булмаған кәрлә дәүләте, кенәзлек. Көнсығыш Пиренеи тау системаһында Франция һәм Испания араһында урынлашҡан. Атамаһы баск. andurrial һүзенән килеп сыҡҡан, «буш ятҡан ер» тигәнде аңлата.
Элек ябыҡ кенәзлек бөгөн туризмға күрә үҫешкәнгә күрә сәскә ата.
Милли составы буйынса халҡы (1995):
* андоррандар (каталандар) — 31 %
* испандар — 45 %
* португалдар — 11 %
* француздар — 8 %.
Рәсми тел — каталан теле.

# Андорра
## Тарихы

* 778 — беренсе мәртәбә телгә алына.
* 790 —Франк короле Карл Великий Андорраның бойондороҡһоҙлоғон гарантиялай.
* 805 — Андорра кенәзлеге нигеҙләнгән йыл. Андорра общинаһы кешеләре франк ғәскәрен ғәрәптәрҙең тылына үткәрә, шуның өсөн Бөйөк Карл общинаға Бөйөк азатлыҡ Хартияһын (Magna Carta) бүләк итә.
* IX век — ил биләмәһенә ғәрәптәр һөжүме.
* 1278 — Графом де Фуа и испан епископы Урхельский Андорраның ике ҡатлы суверинитеты тураһында килешеү төҙөй.
* 1479 — граф Франциск Феб де Фуа Королевство Наварра кореллегенең короле була, шулай итеп Андорраға хоҡуҡтар навар короллегенә күсә.
* 1589 — Наварра кореле Генриха IV исеме менән Франция тәхетенә күтәрелә. Суверинитет хоҡуҡтары Францияға күсә.
* 1866 — Андорра конституцияһы төҙөлә.
* 1934 — хәҙергә Андорра консититуцияһы нигеҙҙәре төҙөлә.
* 1934 — Скосырев Борис Михайлович 8 июлдә үҙен Андорра кореллеге короле итеп тәҡдим итә.
* 1976 — беренсе сәйәси фиркә — Андорра демокритик фирҡәһе төҙөлә.
* 1981 — власть закон сығарыу һәм башҡарма власҡа бүленәю
* 1993 йылға тиклем — Франция һәм епископ Урхельскийҙың ике ҡатлы протектораты аҫтында була.
* 1993 — яңы конституция ҡабул ителә; БМО ағзаһы.
* 1994 год — Андорра Евросоюз ағзаһы; Марк Форне Мольне — премьер.
* 13 июнь 1995 йыл — Рәсәй Федерацияһы менән дипломатик мөнәсәбәт булдырыла.
* 2004 — Футбол буйынса Андорра йыйылма командаһы Македония менән матчта беренсе еңеү Стадионда 114 кеше була.
* С 2004 — Евровидение йыр конкурсында Андорра ҡатнаша башлай.
# Безвель

Безвель — Рәсәй йылғаһы. Калуга өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Березуй йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Безвель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000021429
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002142
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Псебепс

Псебепс — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Адагум йылғаһының ҡамышлы урыны ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Псебепс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Варнавинский Сбросной канал. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020002012108100006184
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100618
* Бассейн коды — 06.02.00.020
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Rába

Rába Járműipari Holding Nyrt. («"Раба" Автомобиль Холдингы» ААЙ-һы) — йөк автомобилдәрен, автобустар һәм машиналар өсөн комплекттар эшләүсе венгр предприятиеһы.
1896 йылда Дьёр ҡалаһында венгр вагон һәм машиналар эшләү заводы булдырыла, ул Раба йылғаһы буйында урынлаша.
Rába Тимер юл техникаһын ғына түгел, ә йөк автомобилдәре, автобустар, һәр төрлө двигателдәр, трансмиссиялар һәм хәрәкәтләндереүсе мостар сығарып, бик оҙон юл үтә.
Автобустар Rába өсөн бер ҡасан да төп продукция булмай. Әммә ниндәйҙер дәрәжәлә уңайлы социалистик осор тамамлана, һәм, предприятиеның юҡҡа сығыуына юл ҡуймау өсөн, Rába заводы беренсе тапҡыр автобустар сығара башлай.
Ikarus заводы барлыҡҡа килеү менән Rába предприятиеһы уға автобус шассиҙары комплекттары, двигателдәр, тапшырыу колодкалары, ә 60-сы йылдарҙан алып бөтә «социализм системаһын», дөрөҫөрәге ул илдәрҙә сығарылған автобус, троллейбус, хатта йөк машиналарын хәрәкәтләндереүсе мостар менән тәьмин итә. Баҙар иҡтисады һәм элекке сауҙа бәйләнештәренең юҡҡа сығыуы заводты етди һәм йөрөй торған продукция сығарыуға күсергә мәжбүр итә.
1998 йылда Rába һәм Jonckheere белгия фирмаһы араһында айырым һәм тағылмалы Premier ҡала автобустарын (оҙонлоғо 12 метрҙан 18 метрға тиклем, 110-160 пассажир ташырға һәләтле һәм тулы ауырлығы ярашлы рәүештә 18,2 т һәм 28 тонна) етештереүгә лицензиялы килешеүгә ҡул ҡуйыла. Улар Көнбайыш Европалағы иң яҡшы пассажирҙар ташыусы машиналарҙың береһе була. Raba Premierҙың беренсе варианты оригиналдан үҙҙәрендә етештерелгән 6 клапанлы дизель двигателдәре һәм үҙҙәренең «фирма» мостары менән айырыла. Һөҙөмтәлә автобус иҙәне һәм юл араһы 780 мм-ға тиклем арта, һәм ғәмәлдә бер генә быға тиклемге автобус та уға конкурент була алмай.

# Rába
## Rabaның запас частарын файҙаланыусы башҡа машиналар

* ПАЗ
* ЛАЗ
* ЛиАЗ
* НефАЗ
* Неман
* Тролза
* БТЗ

# Rába
## Шулай уҡ ҡара

* Ikarus
* ZF
* Cummins