yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Слупск

Слупск (пол. Słupsk), Штольп (нем. Stolp) — Польша төньяғындағы ҡала, Поморье воеводствоһына ҡарай. Халыҡ һаны — 104 964 кеше (2006 йыл).

# Слупск
## Хәле

Слупск ҡалаһы Слупск тигеҙлегенең Словин яр буйында — Кошалинский мезо төбәгендәге туристик үҙәге территорияһында урынлашҡан. Уның көнсығыш өлөшө Дамницкий ҡалҡыулығы менән тоташа. Слупск Слупи йылғаһы ярҙарында, Балтик диңгеҙенән алыҫ түгел (18 км алыҫлыҡта) һуҙылып ята (54°28´ төньяҡ киңлек һәм 17°02´көнсығыш оҙонлоҡта).

# Слупск
## Климат

Слупскта континенталь климат. Яҡынса уртаса йыллыҡ температура +7 °C, уртаса йыллыҡ яуым-төшөм һаны яҡынса 600 мм, йылдың иң йылы айы — июль (тирбәлеүсе июль температураһы +11 °c +21 °C). Иң һыуыҡ ай — февраль (февралдең уртаса температураһы −5 °c 0 °C).

# Слупск
## Иҫтәлекле урындары

* Ҡала ратушаһы (1901 йылда төҙөлгән неоготика һәйкәле)
* Мариацкий костелы(XIV быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән)
* Изге Яцек доминикан костелы(бер нефлы XIV быуат костелы)
* Померан герцогтары замогы (1508 йылда герцог Богуслав X хакимлыҡ иткән осорҙа төҙөлгән), унда Үҙәк Поморье музейы тора.
* Яңы ҡапҡа (XIV быуатта готика стилендә төҙөлгән.)
* Рихтер амбары (XVIII быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән) — хәҙерге ваҡытта Үҙәк Поморье музей филиалы.
* Сихырсы манараһы (төҙөү XIV—XV быуаттарҙа сихырсы ҡатын-ҡыҙҙар төрмәһе итеп төҙөлгән).
* Поветовый староство (1903 йылда повет советы ихтыяждары өсөн файҙаланыуға бирелгән)
* Асыҡ ҡала китапханаһы (готика стилендә XIV быуатта готика стилендә төҙөлгән).
* Дауахананың Изге Юрий сиркәүе (XV быуат башында готика стилендә төҙөлгән.)
* Төп почта (XIX быуаттың икенсе яртыһындағы неоготика кирбес бинаһы)
* Святейшее сердце Иисуса католик сиркәүе
* Изге апостолдар Петр һәм Павел православие сиркәүе

# Слупск
## Спорт

Слупск спорты — тәү сиратта баскетболсыларҙың «Энергия черных» клубы, юғары лигала сығыш яһай.

# Слупск
## Мәҙәниәт

Поляк пианинио йәмғиәте сәнғәтенең фестивале Слупскиҙа үтә, шулай уҡ К. Комед исемендәге джаз фестивале, «Ч Неман нон-стоп» йәштәр фестивале, спорт бридж буйынса халыҡ-ара «Берҙәмлек» фестивале. Слупскиҙә Профессиональ театр, ҡурсаҡ театры «Йәйғор», үҙешмәкәр театр «Рондо» эшләй, ә йәйге каникул ваҡытында Грифиттарҙың билдәле йәкшәмбе йәрминкәләре үтә.

# Слупск
## Белем

Юғары уҡыу йорттары
* Поморье Академияһы
* Хансеатик хакимиәте Юғары мәктәбе
* Иҡтисад инженерияһының Юғары мәктәбе
* Юғары эшҡыуарлыҡ һәм идара итеү мәктәбе

# Слупск
## Америка ПРО системаһы

Польша территорияһында Америка ПРО-һының ракета-перехватчиктарын ил территорияһында урынлаштырыу тураһындағы 2008 йылғы килешеүҙәр нигеҙендә, был ракеталарҙы Слупскиҙан 5 км алыҫлыҡта торған Редзиковола урынлаштырасаҡтар. Слупск базаһын төҙөү 2014—2016 йылдарҙа тамамланырға тейеш.

# Слупск
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Архангельск, Россия
* Бари, Италия
* Бохара, Үзбәкстан
* Гродно, Беларусь
* Карлайл, Бөйөк Британия
* Карташу, Португалия
* Фленсбург, Германия
* Устка, Польша
* Вантаа, Финляндия
* Вордингборг, Дания
# Анатолий Соловьяненко

Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
Анатолий Соловьяненко (25 сентябрь 1932 йыл — 29 июль 1999 йыл) — СССР һәм Украинаның опера йырсыһы (лирик-драматик тенор). СССР-ҙың халыҡ артисы (1975). Украина Геройы (2008). Ленин премияһы (1980) һәм Украинаның Тарас Шевченко исемендәге дәүләт премияһы (1997) лауреаты.
# Видеоблог

Видеоблог (ҡыҫҡ. "влог" ингл. vlog - video blog йәки vildeo log]) — мәғлүмәтте еткерер өсөн видео ҡулланылған блогтарҙың бер төрө.
Видеоблог - веб-телевидениеның бер төрө. Видеоблогтағы яҙмалар мотлаҡ рәүештә видеолы була. Видеонан тыш влогтарҙа текст, рәсем һәм башҡа метамәғлүмәт булыуы ихтимал. Видеоблог форматындағы яҙмалар Youtube платформаһында урынлаша һәм таратыла.
Дөйөм Youtube каналдарынан айырмалы рәүештә влог бары тик бер авторҙың яҙмаларынан тора.

# Видеоблог
## Рәсәйҙә видеоблогтар

Башҡорт телендә беренсе видеоблог 22 октябрь 2017 йылында асылды
# Уң-Егорлык каналы

Уң-Егорлык каналы — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы,Ростов өлкәһе,Краснодар крайы,Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Раздел. на Л ветвь Право-Егорлыкско йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 123 км.

# Уң-Егорлык каналы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Егорлык йылғаһы Новотроицк һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500612107000016768
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001676
* Бассейн коды — 05.01.05.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тирибей-То-Вис

Тирибей-То-Вис — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нярма-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Тирибей-То-Вис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090578
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009057
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бенжереп

Бенжереп — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сары-Чумыш йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 66 км.

# Бенжереп
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200001992
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200199
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кирип-Вис-Юган

Кирип-Вис-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Амня йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Кирип-Вис-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021620
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302162
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Щукина Мария Николаевна

Мария Николаевна Щукина (1902 — 1973) — совет ғалимы-органик-химигы, химия фәндәре докторы (1947), профессор (1949). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1964).

# Щукина Мария Николаевна
## Биографияһы

Мария Николаевна Щукина 1902 йылда Мәскәүҙә тыуған.
1924 йылда Мәскәү дәүләт университетының химия факультетын тамамлағандан һуң аспирантурала уҡый һәм уны 1929 йылда уны тамамлай, кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай һәм Мәскәүә дәүләт техник университетында уҡытыусы булып эшләй . 1937 йылдан 1940 йылға тиклем — СССР Фәндәр академияһы Органик химия институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре
1940 йылдан 1972 йылға тиклем Бөтә Союз ғилми-тикшеренеү химия-фармацевтика институтында туберкулезға ҡаршы берләшмәләр синтезы лабораторияһының өлкән хеҙмәткәре, 1949 йылдан ошо лабораторияны етәкләй. 1847 йылда докторлыҡ диссертацияһы яҡлай, 1949 йылдан — профессор исеме ала. М. Н. Щукина тарафынан органик берләшмәләрҙең яңы класы — 3,4-диазафеноксазин сығарылмаһы билдәләнә, уға производствоға һәм медицина практикаһына индерелгән антидепрессант азафен ҡарай..
М. Н. Щукина тикшеренеүҙәре яңы дарыуҙар булдырыу һәм етештереүгә, синтездың яңы ысулдарын эшләүгә, матдәләр төҙөлөшөн өйрәнеүгә, матдәләрҙең биологик әүҙемлеге уларҙың төҙөлөшө менән бәйлелеген өйрәнеүгә арналған. Уның туранан-тура ҡатнашлығында күп эффектив препараттарҙы әҙерләү һәм етештереү, шул иҫәптән туберкулезға ҡаршы — фтивазид һәм солютизон, психотроп препараттар — аминазин, имизин һәм пролазииа, гипотензив — пентамин һәм аирессин, антибиотиктар — сульфапиридазин һәм амиказол, диуретиктар — диакарб һәм циклометиазид, комплекс барлыҡҡа килтереүсе берләшмәләр — тетацинкальций һәм пентациндар бар. ДДТ инсектицидын алыу буйынса, дарыу препараттарының синтезы буйынса эштәре билдәле.
1973 йылда Мәскәүҙә вафат булып ҡала.

# Щукина Мария Николаевна
## Наградалары

* Ленин ордены
* Почет Билдәһе ордены

# Щукина Мария Николаевна
## Наградалары
### Исемдәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1964)

# Щукина Мария Николаевна
## Ғаиләһе

* Ире — профессор Н. А. Преображенский
# Акжар

Акжар (Акжарка) — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кумак йылғаһының һул ярына тамағынан 97 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Акжар
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Иглинск гидроузеленән Орск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000412112200003208
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200320
* Бассейн коды — 12.01.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Серисей-Яха

Оло Серисей-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Часелька йылғаһының һул ярына тамағынан 281 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Оло Серисей-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067615
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306761
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Дөйөм Рәсәй муниципаль берәмектәр территориялары классификаторы

Дөйөм Рәсәй муниципаль берәмектәр территориялары классификаторы (Общероссийский классификатор территорий муниципальных образований, ҡыҫҡартмаһы ОКТМО) 2005 йылдың 14 декабрендә раҫланған.
Кәрәкле ОКТМО кодын ОКТМО эҙләү 2017 йыл 4 август архивланған. аша белергә була.
2014 йылдың 1 ғинуарынан Дөйөм Рәсәй муниципаль берәмектәр территориялары классификаторының яңы версияһы индерелә һәм статистика ғәмәлиәтенә керетелә: ОК 033—2013. Яңы версияның төп айырмаһы — тораҡ пункттар өсөн ОКТМО кодының булдырылыуы.
2014 йылдың 1 ғинуарынан һалым түләү поручениеларында нәҡ ОКТМО-ны күрһәтергә кәрәк (ОКАТО урынына, шул уҡ шаҡмаҡҡа яҙырға).

# Дөйөм Рәсәй муниципаль берәмектәр территориялары классификаторы
## Классификациялау

ОКТМО-ла классификациялау объекттары булып түбәндәге муниципаль берәмектәрҙең территориялары тора:
* ауыл биләмәләре;
* ҡала биләмәләре;
* муниципаль райондар;
* ҡала округтары;
* федераль әһәмиәттәге ҡалаларҙың ҡала эсе территориялары;
* тораҡ-ара территориялар

# Дөйөм Рәсәй муниципаль берәмектәр территориялары классификаторы
## ОКТМО һәм ОКАТО

Рәсәй Федерацияһы Финанс министрлығы квартал һайын ОКАТО кодтарының ОКТМО кодтарына тап килеүен асыҡлай торған таблицаларҙы баҫа.

# Дөйөм Рәсәй муниципаль берәмектәр территориялары классификаторы
## Формат

ОКТМО ике киҫәктән тора, уларға муниципаль берәмек һәм муниципаль берәмеккә ингән тораҡ пункттар инә.
ОКТМО коды структураһының формулаһы беренсе киҫәктә (8 билдә): XX XXX XXX, унда:
* 1, 2 билдәләр классификацияның беренсе баҫҡысындағы классификация объекттарын идентификациялай;
* 3 — 5 билдәләр классификацияның икенсе баҫҡысындағы классификация объекттарын идентификациялай;
* 6 — 8 билдәләр классификацияның өсөнсө баҫҡысындағы классификация объекттарын идентификациялай.
ОКТМО коды структураһының формулаһы икенсе киҫәктә (11 билдә): XX XXX XXX XXX, унда:
* 1 — 8 билдәләр составына тораҡ пункттар ингән муниципаль берәмектәрҙе идентификациялай;
* 9 — 11 билдәләр тораҡ пункттарҙы идентификациялай.
# Байкал дәүләт университеты

Байкал дәүләт университеты — Иркутскиҙа урынлашҡан юғары уҡыу йорто. Юғары уҡыу йорто булараҡ 1930 йылдан бирле эшләй, ул ваҡытта Себер финанс-иҡтисад институты булараҡ асыла.
Тулы рәсми исеме - «Байкал дәүләт университеты» федераль дәүләт бюджет юғары белем биреү учреждениеһы.

# Байкал дәүләт университеты
## Тарихы

Белем биреү учреждениеһының тарихы 1894 йылда төҙөлгән Александр-Мариинск ҡала училищеһынан башлана. Төп корпус архитектор В.А. Рассушин проекты буйынса төҙөлгән. 1930 йылдың 11 августында унда СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарары буйынса барлыҡҡа килгән Себер финанс-иҡтисад институты урынлаша.
Һуғыштан һуңғы йылдарҙа, Себерҙе киң масштаблы индустриаль үҙләштереү башланғас, юғары уҡыу йорто төбәктең барлыҡ төп тармаҡтары өсөн финанс-иҡтисад һәм инженер-иҡтисад профилдәре буйынса юғары квалификациялы белгестәр әҙерләй башлай.
1947 йылда план-иҡтисад факультеты ойошторола. 1940 йылдар аҙағында аспирантура асыла. 1953 йылда инженер-иҡтисад факультеты асыла. Забайкальела 1957 йылда институттың Чита филиалы асыла.
Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм фән министрлығының 2015 йылдың 29 октябрендә сыҡҡан 1252 номерлы бойороғо менән юғары һөнәри белем биреүсе «Байкал дәүләт иҡтисад һәм хоҡуҡ университеты» федераль дәүләт бюджет белем биреү учреждениеһы «Байкал дәүләт университеты» юғары белем биреү федераль дәүләт бюджет мәғариф учреждениеһы тип үҙгәртелә.
Үҙ тарихында юғары уҡыу йорто һымаҡ вертикаль көслө-интеграцияланған төбәкара уҡытыу-ғилми комплексы булараҡ үҫә, ул үҙ эсенә юғары уҡыу йортона тиклем, юғары уҡыу йортонан һуң һәм юғары уҡыу йортонан һуң әҙерлектең барлыҡ баҫкыстарын үҙ эсенә ала: колледж, бакалавриат, һөнәр, магистратура һәм аспирантура, докторантура программалары буйынса юғары белем, Россия Президенты программалары һәм өҫтәмә һөнәри белем биреү программалары буйынса белем бирә.

# Байкал дәүләт университеты
## Бүлек һәм филиалдары
### Чита институты

Чита институты 1958 йылда Забайкалье ИФТИИ уҡыу-консультация пункты булараҡ ойошторола. 1985 йылда институт — институттың филиалы статусын ала.

# Байкал дәүләт университеты
## Бүлек һәм филиалдары
### Усть-Илимск филиалы

1998 йылда Иркутск дәүләт иҡтисад академияһы филиалы булараҡ асыла. 2009 йылда филиал составына Усть-Илимск технология көллиәте инә.

# Байкал дәүләт университеты
## Бүлек һәм филиалдары
### Братск филиал

Филиал 2001 йылда барлыҡҡа килә. Иркутск өлкәһе, төньяҡ төбәге һәм Байкал-Амур магистрале зонаһы өсөн кадрҙар әҙерләү өсөн билдәләнгән. Иҡтисад һәм хоҡуҡ өлкәһендә Братсктың әйҙәп барыусы юғары уҡыу йорто булып тора.
# Ай-Тэлла-Юган

Ай-Тэлла-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Несь-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ай-Тэлла-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030435
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303043
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мәржә-и тәҡлид

Мәржә-и тәҡлид (ғәр. مرجع التقليد‎ — өлгөлө үрнәк‎; рус. Марджа' ат-таклид;) — шиғый дини лидерҙарының (мөжтәһидтәрҙең) юғары дини титулы. Был титул ислам хоҡуғында (Фиҡһ) һәм шәриғәт буйынса ҙур абруйлы шиғый ғөләмәләренә бирелә.

# Мәржә-и тәҡлид
## Тасуирлама

Мәржә-и тәҡлид теге йәки был мәсьәләләр буйынса шәриғәт һығымталарын (фәтүәләр) сығарыу хоҡуғына эйә, һәм йәмәғәттең барлыҡ ағзалары ла мәржә-и тәҡлидтең бойороҡтарын мотлаҡ үтәргә тейеш.
Жәғәфәри мәҙһәб тәғлимәтенә ярашлы, мәржә-и тәҡлид гонаһһыҙ һәм шиғыйҙарҙа тәртибе һәм ҡылыҡтары оҡшатыу өсөн өлгө булып торған йәшерен имамдың наместнигы тип һанала. Мәржә-и тәҡлид дөрөҫ булмаған эштән тыйылырға, динде яҡларға һәм Аллаһҡа абсолют буйһонорға һәләтле булырға тейеш.
Иран Ислам Республикаһында был исем конституция буйынса беркетелгән. Был титулды аятулла Хөмәйни Рухаллаһ Мусауи, Ираҡ аятуллаһы Әбүл-Ҡасим әл-Хеүей һәм башҡа аятуллалар йөрөтә.
# Порма

Порма — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кен күле-Кена йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Порма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000001342
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000134
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Герберсхаузен

Герберсхаузен (нем. Gerbershausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 646 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,53 км². Диңгеҙ кимәленән 290 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37318 һәм автомобиль коды — EIC.
# Гвоздикова Инга Михайловна

Гвоздикова Инга Михайловна (16 август 1937 йыл) — ғалим-тарихсы. 1971—2013 йылдарҙа Рәсәй Фәндәр Академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1982). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2000).
Рәсәй фәндәр академияһы (РФА) Археология комиссияһының Көньҡ Урал бүлексәһе ғилми сәркәтибе. XVIII быуаттың 2-се яртыһы — XIX быуаттың 1-се яртыһында Башҡортостандың социаль-иҡтисади үҫеше, 1773-1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы, Салауат Юлаевтың тормошо һәм эшмәкәрлеге, Ырымбур казак ғәскәре һәм Урал казак ғәскәре тарихы буйынса 100-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2000).

# Гвоздикова Инга Михайловна
## Библиография

* Гвоздикова И. М. Салават Юлаев: Исследование документальных источников. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1982. — С. 208.
* Гвоздикова И. М. Башкортостан накануне и в годы Крестьянской войны под предводительством Е. И. Пугачева. — Уфа: Китап Пресс, 1999. — 512 с. — 4000 экз. — ISBN 5-295-01952-7.
* И. М. Гвоздикова, М. И. Роднов, Ф. Г. Хисамитдинова, Ю. М. Абсалямов. История Башкортостана во второй половине XIX - начале XX века. В 2-х томах. — Уфа: АН РБ, 2006. — ISBN 5-7501-0693-4.
* Гвоздикова И. М. Отчет Оренбургского военного губернатора В. А. Перовского по управлению краем (1833-1842): Документальная публикация.. — Уфа: ИИЯЛ УНЦ РАН, 2010. — С. 124.
* составитель Гвоздикова И. М. Салават: Энциклопедия. — Уфа: Научное издательство `Башкирская энциклопедия, 2004. — ISBN 5-08185-054-8.
# Ураваш

Ураваш — Рәсәй йылғаһы. Сыуашстан биләмәләрендә аға. Йылға Хирлеп йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ураваш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цивиль йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга ҡушылдыҡтары Ҡуйылыһыу аралығында, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400412112100000094
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100009
* Бассейн коды — 08.01.04.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Емоснерка

Емоснерка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тужа йылғаһының һул ярына тамағынан 6,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Емоснерка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036924
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103692
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Абдрахманов Рәхим Абдрахман улы

Абдрахманов Рәхим Абдрахман улы (рус. Абдрахманов Рахим Абдрахманович) (1900 —) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкының гвардия рядовойы, ездовой. Гвардия ҡыҙылармеецы. «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән билдәләнгән.

# Абдрахманов Рәхим Абдрахман улы
## Биографияһы

Рәхим Абдрахман улы Абдрахманов Рәсәй империяһы Өфө губернаһында (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Краснокама районы) тыуған.

# Абдрахманов Рәхим Абдрахман улы
## Хәрби хеҙмәте

Краснокама район хәрби комиссариаты 1943 йылдың ғинуарында Абдрахманов Рәхимде Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.
112-се Башҡорт кавалерия (16-сы Чернигов гвардия) дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкының рядовойы, ездовой. Был подразделение 1-се Белорус фронты составындағы 7-се гвардия кавалерия корпусына ингән.
Днепр йылғаһын кискәндә, үҙе һал эшләй һәм поход кухняһын йылғаның ҡаршы ярына сығара.

# Абдрахманов Рәхим Абдрахман улы
## Наградалары

* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)

# Абдрахманов Рәхим Абдрахман улы
## Хәтер

Абдрахманов Рәхим Абдрахман улының исеме Башҡортостанда баҫылып сыҡҡан һәм Краснокама районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.