yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Оло Сурай

Оло Сурай (Ҙур Сурай, Сурай; рус. Большое Чураево) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.

# Оло Сурай
## Географик урынлашыуы

Һаҡмар йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Оло Сурай
## Тарихы

Оло Сурай (Сурай) ауылы документтарҙа тәүге тапҡыр 1765 йылда (йәки 1795 йылда) телгә алына. Ырымбур губернаһы Үҫәргән улусы составында була.
1917 йылдан Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Үҫәргән кантоны составында була. 1922 йылдың 5 октябренән Йылайыр кантоны составына индерелә. 1930 йылдың 20 авгусынан Башҡортостан АССР-ының Ейәнсура районы составына керә. 1934 йылда яңы ойошторолған Ырымбур өлкәһенең составына бирелә. 1934—1959 йылдарҙа Ырымбур өлкәһе Ейәнсура районы составында була. 1959 йылда Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ районы составына индерелә

# Оло Сурай
## Халҡы

Ауыл башҡорттарының иҫәбе :
| 1795 | 1816 | 1834 | 1866 | 1889 | 1892 | 1900 | 1917 | 1920 |
| 59 | 60 | 167 | 282 | 159 | 498 | 352 | 311 | 401 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башҡорттар 94 % тәшкил итә.
# Кочмас (исемһеҙ №2295 ҡушылдығы)

Кочмас — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға исемһеҙ №2295 ҡылымығының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Кочмас (исемһеҙ №2295 ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000022965
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002296
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ланге һарайы

Нападовкалағы һарай — XVIII быуат һуңындағы классицизм стилендә төҙөлгән бина өлгөһө. Элек уның хужаһы билдәле Дания шағиры, дипломат, тәржемәсе һәм ғалим Тор Ланге була (1851—1915).

# Ланге һарайы
## Тарихы

XVIII быуат һуңында төҙөлгән һарай эргәһендә ҙур булмаған парк булған, һарай алды — асыҡ. Биләмә бейек стеналар менән уратып алынған, инеү урынында ҡапҡалар бар. Тәүҙә бина һары төҫтә була. Һуңынан тағы бер бина төҙөлә һәм иҫкеһе флигель булараҡ файҙаланыла башлай.
Яҙыусы Мельник Виктор Иванович революцияға тиклемге Рәсәй империяһын һәм һарайҙа йәшәүселәрҙе шулай һүрәтләй:
Советтар Союзы дәүерендә Тор Ланге һарайы, башҡа һарайҙар кеүек үк, икенсе маҡсатта ҡулланыла (унда мәктәп урынлаша).
Әлеге ваҡытта һарайҙың:
* Төп бинаһы;
* Флигель (элекке «һары» һарай)
* Ҡапҡалар;
* Түңәрәк бассейн;
* Парктың бер өлөшө һаҡланып ҡалған.
Тейешле тәрбиә булмағанлыҡтан, усадьба яйлап емерелеп бара.

# Ланге һарайы
## Хужалары

Нападовкалағы һарайға Валериан Прилуцкий (1740—1830) нигеҙ һала. Артабан бында уның улы Ян хужа була (? −1853), һуңынан уларҙың туғаны Юлиан Струтинскийға күсә. Һарайҙың һуңғы хужаһы Ланге була.
# Оло Вешак

Оло Вешак — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2053/8 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Оло Вешак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200034909
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203490
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Цвинге (Айхсфельд)

Цвинге (Айхсфельд) (нем. Zwinge (Eichsfeld)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 440 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,17 км². Диңгеҙ кимәленән 180–210 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37345 һәм автомобиль коды — EIC.
# Кутку-Яга

Кутку-Яга — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хой-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кутку-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046508
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204650
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Волонга

Волонга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 110 км.

# Волонга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000054851
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005485
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хәйруллина Минзәлә Ғәйнетдин ҡыҙы

Хәйруллина Минзәлә Ғәйнетдин ҡыҙы (1961 йылда тыуған) — театр артисы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2004).

# Хәйруллина Минзәлә Ғәйнетдин ҡыҙы
## Биографияһы

Хәйруллина Минзәлә Ғәйнетдин ҡыҙы 1983 йылда Заһир Исмәғилов исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһының театр сәнғәте факультетын (педагогтары Исрафилов, Рифҡәт Вәкил улы һәм Мөбәрәкова Гөлли Арыҫлан ҡыҙы) тамамлай. 1983 йылдан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында эшләй башлай.

# Хәйруллина Минзәлә Ғәйнетдин ҡыҙы
## Театрҙа башҡарған ролдәре

* «Тутыйғош Жако» Славкин Виктор Иосифович — «Катя»
* «Ҡоштар ояларына ҡайталар» Ш. Рәхмәтуллина — «Мадам»
* «Миләүшә», Нәжиб Асанбаев — «Миләүшә»
* «Йәш йөрәктәр», Ф. Бурнаш — «Мәфтуха»
* «Өлкән ул» Вампилов Александр Валентинович — «Нина»
* «Аманатҡа хыянат», Ф. Богданов — «Римма»

# Хәйруллина Минзәлә Ғәйнетдин ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2004)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1992)
# Байтурина Вазифа Хәмит ҡыҙы

Байтурина Вазифа Хәмит ҡыҙы (25 ғинуар 1939 йыл — 21 апрель 2005 йыл) — комсомол, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1982—1990 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1981, 1986) һәм Почёт Билдәһе (1976) ордендары кавалеры.

# Байтурина Вазифа Хәмит ҡыҙы
## Биографияһы

Вазифа Хәмит ҡыҙы Байтурина 1939 йылдың 25 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Ольховка ауылында тыуған. Күп балалы ғаиләлә Вазифа — иң кесеһе, йәғни унынсыһы, була. Әсәһе ауылда абруйлы кешеләрҙән һанала, ауыл Советына ла һайлана. Старатель булып эшләгән атаһы, ҡыҙ беренсе класта уҡый башлағас, вафат булып ҡала. Рудник ҡасабаһының Ольховка ауылында дүрт класс тамамлағандан һуң, Баймаҡта урта белем ала.
Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын (1962), ВЛКСМ-дың Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары комсомол мәктәбен (1966), Свердловск партия мәктәбен (1971) тамамлай.
1962—1965 йылдарҙа БАССР-ҙың Баймаҡ районы Йылайыр урта мәктәп-интернатында урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй. 1965 йылда ВЛКСМ-дың Баймаҡ райкомына секретарь вазифаһына тәҡдим ителә. Ике йылдан Өфөгә, ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының бүлек мөдире урынбаҫары итеп үрләтелә (1966—1971). 1971—1976 йылдарҙа — ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты секретары. Артабан партия органдарында эшләй: 1976—1977 йылдарҙа — КПСС-тың Өфө ҡала комитетының пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире, 1977—1982 йылдарҙа — КПСС-тың Өфө ҡала комитеты секретары. 1977 йылдан алып РСФСР-ҙың «Белем» йәмғиәтенең Башҡортостан республика ойошмаһы идараһеның президиумы ағзаһы (1985 йылға тиклем), 1980—1985 йылдарҙа — БАССР-ҙың X саҡырылыш Юғары Советы депутаты. 1982 йылдан 1990 йылға тиклем — БАССР-ҙың Министрҙар Советы рәйесенең урынбаҫары. 1985—1990 йылдарҙа — БАССР-ҙың XI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. 1990—1997 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтай секретариатында ойоштороу бүлеге мөдиренең урынбаҫары.
Бер нисә йыл Башҡортостан Республикаһының Ҡатын-ҡыҙҙар союзы идараһы ағзаһы була.
Вазифа Хәмит ҡыҙы Байтурина 2005 йылдың 21 апрелендә вафат була.

# Байтурина Вазифа Хәмит ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1981, 1986)
* Почёт Билдәһе (1976)
# Лямпа (Вагран ҡушылдығы)

Лямпа — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вагран йылғаһының һул ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Лямпа (Вагран ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200009961
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200996
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Усть-Донецк (станция)

Усть-Донецк — Ростов төбәгендә Төньяҡ-Кавказ тимер юлының тимер юлы станцияһы, Ростов өлкәһе Усть-Донецкий районының Усть-Донецк ҡасабаһында урынлашҡан.

# Усть-Донецк (станция)
## Тарихы һәм эшмәкәрлеге

Урман-Дала — Усть-Донецк тимер юлы төҙөлөшө Усть-Донецк йылға портының төҙөлөшө менән бәйле.
Урман-Дала — Усть- Донецк тимер юлы участкаһы Төньяҡ-Кавказ тимер юлының Ростов— Лихая төп магистраленә йәнәшә тора.
Портҡа йөктәрҙе ташыу маҡсатында (башлыса күмер) йылға портына инеү юлдары менән Усть-Донецк йөк станцияһы төҙөлә.
1962 йылдың ноябренән бер юллы Урман-Дала —Усть- Донец ктимер юл линияһында даими йөк поездары хәрәкәте асыла.
1968 йылда тимер юл линияһы үҙгәреүсән ток менән электрлаштырыла.
Пассажирҙар хәрәкәте был участкала ҡала яны электропоездарынан ғибәрәт, улар Усть-Донецк станцияһын Дондағы Ростов ҡалаһы менән, шулай уҡ аралаш станциялар менән (Шахтный, Новочеркасск һ.б.) бәйләй.
Усть-Донецк станцияһы буйлап көн һайын Ростов—Усть-Донецк йүнәлешендә №6169/6170 электропоезы йөрөй.

# Усть-Донецк (станция)
## Иҫкәрмәләр һәм һылтанмалар

* ↑ http://osm.sbin.ru/esr/esr:512604
* ↑ Yevgeny Gromov. Сайт о железных дорогах и путешествиях — Railwayz.info (урыҫ). railwayz.info. Дата обращения: 30 октябрь 2017.
* ↑ Яндекс.Расписания (билдәһеҙ). rasp.yandex.ru. Дата обращения: 30 октябрь 2017.
# Һикияҙ (Йоҡ ҡушылдығы)

Һикияҙ — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йоҡ йылғаһына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Һикияҙ (Йоҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025940
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102594
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бөрйән район электр селтәрҙәре

Бөрйән район электр селтәрҙәре (рус. "Бурзянские РЭС" ОАО "Башкирэнерго") — электр станцияһынан электр энергияһын ҡулланыусыға таратыу менән шөғөлләнгән ойошма. Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылында (Совхоз урамы, 17) урынлашҡан

# Бөрйән район электр селтәрҙәре
## Тарихы

Бөрйән районын электрлаштырыу 1975 йылда Әүжән — Байназар һауа электр линияһы һәм Байназар электр подстанцияһы сафҡа ингәс башлана. 1976—1978 йылдарға район ауылдарының күпселеге юғары вольтлы электр сығанаҡтарына тоташтырыла.
1977 йылда Белорет электр селтәрҙәренең Бөрйән участкаһы барлыҡҡа килә. Ә 1983 йылдан Бөрйән электр селтәрҙәре итеп үҙгәртелә. 2005 йылда республиканың бөтә энергетика системаһын үҙгәртеп ҡороу һөҙөмтәһендә «БашРЭС» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Белорет бүлексәһе составына, 2012 йылда «Башкирэнерго» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Белорет электр селтәрҙәре бүлексәһе составына инә. 34 аылды хеҙмәтләндерә.
1998 йылда Бөрйән район электр селтәрҙәре «Башкирэнерго» ААЙ-ның электр селтәрҙәренең иң яҡшы районы конкурсында 3-сө урында яулай. Ойошманың үҫешенә Әминев Д. Р., Бәҙәмшин С. Й., Ишбулатов А. Ғ., Сафиуллин И. Н., Торсонбаев Х. С. тос өлөш индерә.

# Бөрйән район электр селтәрҙәре
## Етәкселәре

* Әхмәтов Х. С. — 1983 йылдан
* Ишбулатов А. Ғ. — 1993 йылдан
* Әминев Д. Р. — 2009 йылдан
# Куль-Еган (Ильяк ҡушылдығы)

Куль-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ильяк йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Куль-Еган (Ильяк ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036200
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203620
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пелуч

Пелуч — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Вильва йылғаһының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Пелуч
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100008878
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100887
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вунтынг-Ай-Юган

Вунтынг-Ай-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кур-Ех йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Вунтынг-Ай-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020500
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302050
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Котвиска

Котвиска — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рочуга йылғаһының уң ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Котвиска
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000049194
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004919
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сабит (исем)

Сабит — башҡорт ир-ат исеме.

# Сабит (исем)
## Этимологияһы

Сабит исеме ғәрәп теленән килеп ингән. Һүҙендә ныҡ тороусы, даими, тоғро тигәнде аңлата.

# Сабит (исем)
## Билдәле кешеләр

Суфиянов Сабит Әбүсуфиян улы, әҙәби псевдонимы Әбүс (27 декабрь 1904 йыл — 10 ғинуар 1974 йыл) — башҡорт журналисы, шағир. Сәйәси золом ҡорбаны.
Абдуллин Сабит Ғәбит улы (рус. Абдуллин Сабит Габитович) (1902 йыл — 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкының 2-се эскадронында отделение командиры. Сержант.
Йәғәфәров Сабит Фәтих улы (1 ғинуар 1935 йыл — 16 июнь 1981 йыл) — быраулау мастеры, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975).

# Сабит (исем)
## Фамилия

Сабитов Нариман Ғиләжетдин улы (11 ғинуар 1925 йыл — 9 июнь 1971 йыл) — композитор, дирижер. БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1961). СССР Композиторҙар союзы ағзаһы (1951). Ғәлимов Сәләм исемендәге (1968) һәм Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1972). Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1955, 1971) һәм «Почёт Билдәһе» (1969) ордендары кавалеры.
Сабитов Рөстәм Нариман улы (5 декабрь 1955 йыл) — башҡорт композиторы, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2010), Рәсәй Композиторҙары союзының Дмитрий Шостакович исемендәге премияһы лауреаты (2001).
Сабитов Сәлих Ғиззәт улы (10 октябрь 1912 йыл — 18 май 1979 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, гвардия уҡсылар полкының миномет ротаһы тоҫҡаусыһы, гвардия рядовойы. 1943 йылдан КПСС ағзаһы. Дан орденының тулы кавалеры.
Сабитов Мөхтәр Абдрахман улы (20 декабрь 1946 йыл) — журналист, яҙыусыһы, драматург, топонимист һәм тыуған яҡты өйрәнеүсе. 2001—2006 йылдарҙа Салауат ҡалаһында башҡорт телендә сыҡҡан «Салауат» гәзите мөхәррире. 1992 йылдан Башҡортостандың Яҙыусылар союзы, 2002 йылдан — Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2006), СССР-ҙың мәҙәниәт отличнигы (1989), Х. Ғиләжев исемендәге премия лауреаты (1998).
Сабитов Рәшит Мәхмүт улы (27 март 1937 йыл) — башҡорт яҙыусыһы. Ғафури районы Яңғыҙҡайын ауылында тыуған. РСФСР матбуғаты алдынғыһы (1987).
Сабитов Сәләм (Ғәбсәләм) Сабит улы (рус. Сабитов Салям (Габсалям) Сабитович) 1921 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, сержант. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).
Сабитов Камил Басир улы (15 май 1951 йыл) — ғалим-математик, юғары мәктәп эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2006), физика-математика фәндәре докторы (1992), профессор (1993), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1999), Рәсәй Федерацияһының почетлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2001), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1996).
Сабитов Хәй Сабит улы (15 сентябрь 1915 йыл, Яңы Ҡанысар ауылы, Мамадышский өйәҙе, Ҡазан губернаһы, Рәсәй империяһы — 24 декабрь 1993 йыл, Ижевск, Удмурт Республикаһы) — удмурт совет йырҙары яҙыусы шағир (татар сығышлы), радиожурналист. СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы(1964). УАССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1965).
# Дәүләтҡолов Әхмәт Хажмөхәмәт улы

Дәүләтҡолов Әхмәт Хажмөхәмәт улы (17 июль 1944 йыл) — ғалим-философ, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Философия фәндәре докторы (1999), профессор (2001). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (2004), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2012), Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия лауреаты (2014).

# Дәүләтҡолов Әхмәт Хажмөхәмәт улы
## Биографияһы

* Әхмәт Хажмөхәмәт улы Дәүләтҡолов 1944 йылдың 17 июлендә Башҡорт АССР-ының Архангел районы Муллаҡай ауылында тыуған.
* 1970 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.
* 1970—1982 йылдарҙа Архангел һәм Стәрлетамаҡ райондары мәктәптәрендә уҡыта, педагогик эшмәкәрлек менән шөғөлләнә.
* 1982 йылдан алып Өфө районының «Правда» колхозында эшләй.
* 1985 йылдан алып Башҡорт дәүләт университетында уҡыта.
* 1992 йылдан алып М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында эшләй.
* 2004—2009 йылдарҙа шул уҡ юғары уҡыу йортоноң башҡорт әҙәбиәте һәм мәҙәниәте кафедраһы мөдире.

# Дәүләтҡолов Әхмәт Хажмөхәмәт улы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Әхмәт Дәүләтҡоловтың ғилми эшмәкәрлеге башҡорт эпик хикәйәттәренең философик һәм донъяға ҡараш аспекттарын өйрәнеүгә бәйле. 100-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы, шцл иҫәптән:
* Проблемы художественно-эстетического осмысления истории этноса в башкирском эпосе: опыт социально-философского анализа. Уфа, 1998;
* История этноса и его социально-духовная жизнь в эпической поэзии башкир (социально-философской анализ). Уфа, 2012.

# Дәүләтҡолов Әхмәт Хажмөхәмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (2004).
* Рәсәй Федерацияһының почетлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2012).
* Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия лауреаты (2014).
# Вышкув

Вышкув (пол. Wyszków) — Польша ҡалаһы. Польшаның Мазовецкий воеводствоһының Вышкувский повятына инә. Ҡала-ауыл гминаһы статусына эйә. вышкув ҡалаһы 20,78 квадрат километр майҙанды биләй. Вышкув ҡала халҡы — 26 948 кеше (2004 йыл). Бер квадрат километрҙа халыҡ тығыҙлығы — 1296,8 кеше тәшкил итә.

# Вышкув
## Географияһы

Вышкув ҡалаһы Польшаның көнсығышында Көнбайыш Буг йылғаһы ярында урынлашҡан, Мазовецкий воеводствоһының Вышкувский повяты составына инә.

# Вышкув
## Тарих

Вышкув тураһында беренсе тапҡыр иҫкә 1203 йылда алына. Вышкув ҡалаһына 1502 йылда нигеҙ һалына. 1528 йылда ҡала янындағы Көнбайыш Буг йылғаһы аша күпер төҙөлә, шунан һуң ҡала үҫешен ныҡ тиҙләтә.
Төньяҡ һуғышы барышында, 1655 −1660-сы йылдарҙа, Вышкув ҡалаһы емерелә.
1870 йылдың 19 майына Вышкув ҡала статусын юғалта һәм уны 4 февраль 1919 йылда кире ала.
1897 йылда Вышкув ҡалаһында тимер юл төҙөлә һәм был ҡаланың сәнәғәте үҫешенә ныҡ булышлыҡ итә.
Икенсе бөтә донъя һуғышынан алда ҡалала иң ҙур йәһүд общинаһы була. Общинала 9000 тирәһе кеше иҫәпләнә, һуғыш ваҡытында улар немецтар тарафынан тулыһынса юҡ ителә. 1997 йылдың 14 сентябрендә Вышкув ҡалаһының Холокост ҡорбандарына һәйкәл асыла.
# Хумык

Хумык (чеч. Хумг) — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Теллин-Ахко йылғаһының уң ярына тамағынан 2,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Хумык
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы , Аргун йылғаһы ҡойған урындан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001312108200006265
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200626
* Бассейн коды — 07.02.00.013
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2