yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Егерменсе Башҡорт атлы полкы

Егерменсе Башҡорт атлы полкы (рус. Двадцатый Башкирский конный полк) — 1812 йылғы Ватан һуғышы осоронда 1812 йылдың 8 авгусындағы “Башҡорт казак полктарын ойоштороу тураһындағы” Указға ярашлы Пермь губернаһы Пермь өйәҙе (хәҙер Пермь крайының Пермь районы) Ғәйнә олоҫоноң Ҡуян ауылында 1-се һәм 2-се кантон башҡорттарынан ойошторола.

# Егерменсе Башҡорт атлы полкы
## Полктың составы һәм хәрби эшмәкәрлеге

Полк 530 кешенән тора, уларға 768 ат беркетелә. 1812 йылдың 30 октябрендә был полк Түбәнге Новгородҡа ебәрелә. Дислокация урынына барып еткәс, полк Полтава губернаһының Гадяч ҡалаһында урынлашҡан һәм генерал-лейтенант граф П. А. Толстой командалыҡ иткән 3-сө округ ополчениеһы составына индерелә.
1812 йылдың ноябренән ун биш башҡорт полкы составында 20-се Башҡорт атлы полкы ла , Волга буйы ополчениеһы частары менән бергә, дошмандың Украинаға инеүенә ҡаршы тора.
Башҡорт полкы 1813 йылдың майынан Пенза ополчениеһы менән берлектә Варшава герцоглығында урынлаша. Башҡорт атлылары генерал-майор кенәз М. А. Горчаков командалыҡ иткән Резерв армияһының инфантериянан генерал кенәз Д. И. Лобанов-Ростовский комадалығындағы 3-сө кавалерия корпусы составында һуғыша. Шул уҡ йылдың 27 июлендә башҡорт полкы Плоцк ҡалаһына, 5 августа (160 атлы) Варшаваға “...Төп йорт менән Резерв армияһының 13 корпустары араһында йылдам хәрәкәт иткән почта ташыу учреждениеһын ойоштороу өсөн...” ебәрелә (4-әр кешенән торған 38 почта, 8 кешенән торған 1 почта).
Башҡорт полкының бер өлөшөнә әсирлеккә төшкәндәрҙе конвой менән оҙата барыу йөкмәтелә, икенсе бер өлөшө Венгрув ҡалаһы тирәләй урынлашҡан дивизиялар араһында эске элемтәне тәьмин итә. Полктың Төп йорто (штабы) Рава-Мазовецк ҡалаһында урынлаша.
1814 йылдың 2 октябрҙә бирелгән мәғлүмәттәр буйынса, Башҡорт полкында штаб-офицер, полк командиры, 5 есаул, 5 йөҙ башы, 5 хорунжий, 10 илле яугир командиры, полк муллаһы, писарь, квартирмейстер, унтер-офицер, 500 рядовой, 512 яу аты һәм 256 йөк аты иҫәпләнә. 1814 йыл аҙағына полк Ырымбур губернаһына ҡайта һәр таратыла. Полк командиры майор Руднев, полк командиры-есаул Райгул Ҡаһарманов була.
# Майлыҡоҙоҡ

Майлыҡоҙоҡ (рус. Майлы-козок) — Рәсәй Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районындағы сабынлыҡ.

# Майлыҡоҙоҡ
## Географияһы

Сабынлыҡ Ҡыуандыҡ районындағы хәҙер инде юҡҡа сыҡҡан Юныс (Ҡасҡын) ауылынан 2 км алыҫлыҡта ятҡан. Билдәле булыуынса, был ауыл Ҡыуандыҡ районы һәм «Медногорск ҡалаһы» муниципаль берәмеге аша аҡҡан Һаҡмар йылғаһының ҡушылдығы Ҡороған йылғаһына уң яҡ ярынан ҡойған Ҡасҡынйылға буйында урынлашҡан булған.

# Майлыҡоҙоҡ
## Климаты

Сабынлыҡ урынлашҡан төбәктең климаты Ҡыуандыҡ районының күпселек урыны өсөн дә бер кимәл. Бындағы климат уртаса континенталь, йылдың дүрт миҙгеле лә аныҡ ҡына айырыла. Температураның абсолют минимумы иң һалҡын ай — ғинуарҙа −45 °C; иң йылы ай июлдә температураның абсолют максимумы + 42 °C. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм 300—550 мм, шуның 70 % яҙғы-йәйге айҙарҙа яуа. Ҡар ҡатламы ярайһы тотороҡло, йылына уртаса 150 көн ята.

# Майлыҡоҙоҡ
## Этимологияһы

Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында бәйән итеүенсә, атама сабынлыҡтағы ҡоҙоҡ исеме буйынса килеп сыҡҡан. Ошо уҡ райондың Башҡалған ҡасабаһында йәшәгән информатор И. С. Туҡтағолов аңлатҡанса, был ҡоҙоҡтоң һыуы бик тәмле, май кеүек булған, шуға Майлыҡоҙоҡ тип атала башлаған да инде.
# Шилекша (Черный Лух ҡушылдығы)

Шилекша (Оло Шилекша) — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Черный Лух йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Шилекша (Черный Лух ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000016799
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001679
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нярта-Ю

Нярта-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мань-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 89 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Нярта-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026356
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302635
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Нерум-Ях

Нерум-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ларь-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 201 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Нерум-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036521
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203652
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡатнаш һөйәктәр

Ҡатнаш һөйәк (лат. os irregulare, рус. смешанная кость) — .
# Оло Айыусы

Оло Айыусы — рус. Большой Аюш - Рәсәй йылғаһы.

# Оло Айыусы
## Географияһы

Оло Айыусы йылғаһы Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Наҙы йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Оло Айыусы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020391
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102039
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Оло Айыусы
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Н. И. Шувалов гидронимды былай тип аңлата:
   Аюш (Айюш ), Большая и Малая речки, левый приток Нязи, Нязепетровский район, бассейн Уфы. От тюркского личного мужского имени Айюши — «долговечный»...
Башҡорт телендәге Айыусы, Айыухан исемдәре бала ныҡ булһын, көслө булһын тип ҡушылған
# Ней-Таню-Яха

Ней-Таню-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сармик-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Ней-Таню-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300079198
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307919
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Аннели Отт

Аннели Отт (эст. Anneli Ott, 2 май 1976, Тарту, Эстон ССР-ы) — эстон сәйәси һәм дәүләт эшмәкәре. Эстонияның центристик партияһы ағзаһы. 2021 йылдың 26 ғинуарынан Эстония мәҙәниәт министры, элегерәк — Эстония дәүләт идаралығы министры (2020—2021), XIII һәм XIV саҡырылыш Рийгиког ағзаһы (2016—2020), Выру мэры (2009—2010).

# Биографияһы
### Белеме һәм карьераһы

Аннели Отт Вырумаа ҡалаһының Парксепа урта мәктәбендә уҡый, 1994 йылда тамамлай. Ул 1999 йылда Таллин университетының физик тәрбиә факультетында «Хәрәкәте һәм спорт» һөнәре буйынса юғары белем ала, 2000 йылда педагогика һөнәре буйынса өҫтәмә белем ала.
1993— 1994 йылдарҙа — Выру ҡалаһында ҡыҙыҡһыныуҙар мәктәбе тренеры

# Биографияһы
### Сәйәси эшмәкәрлеге

2005 йылдың 2 ноябренән 2009 йылға тиклем Эстон халыҡ союзының ағзаһы булып тора.
Аннели Оттың сәйәси карьераһы 2005 йылда башлана, ул Эстон халыҡ союзының вәкиле булараҡ, урындағы власть органдарына һайлауҙарҙа Ласва улусы советына һайлана.
2009—2010 йылдарҙа Аннели Выру ҡалаһы мэры була.
2009 йылдың 9 авгусында Аннели Отт Эстонияның социал-демократик партияһына инә, унда 2011 йылдың 25 апреленә тиклем була. 2011 йылдың 25 апрелендә Эстония центристик партияға инә. Вырумаала партия бүлегенең башлығы була.
2010 йылдан алып 2015 йылға тиклем Выру ҡала йыйылышы ағзаһы булып тора. 2014 йылдан 2015 йылға тиклем йыйылыш рәйесе вазифаһын башҡара.
2011—2014 йылдарҙа Таллинда Нымме районы аҡһаҡаланың урынбаҫары була.
Отт 2015 йылда Рийгикогу һайлауҙарында Центристик партия сафтарында Выру, Валга һәм Пылва өйәҙҙәрендә кандидатураһын ҡуя, 1119 тауыш йыя, парламентҡа эләгә алмай. Ләкин 2015 йылдың 19 ноябрендә 13-сө саҡырылыш Рийгикогу Прийт Тообалдың запас ағзаһы булып һынала. Коррупция менән көрәштә махсус комиссия урынбаҫары була.
2019 йылда һайлауҙарҙа ошо уҡ һайлау округында кандидатураһын ҡуя, 1474 тауыш ала һәм парламент ағзаһы булып һайлана. Депутат булараҡ Европа Союзы эштәре буйынса комиссияны етәкләй.
2020 йылдың 25 ноябренән 2021 йылдың 26 ғинуарына тиклем Юри Ратастың икенсе хөкүмәтендә Эстонияның дәүләт менән идара итеү буйынса министры булып тора.
2021 йылдың 26 ғинуарынан Отт Каи Каллас хөкүмәтендә Эстония мәҙәниәт министры булып тора.

# Иҫкәрмәләр

* ↑ https://www.kul.ee/en/minister-culture-anneli-ott
* ↑ https://www.riigikogu.ee/riigikogu/koosseis/riigikogu-liikmed/
* ↑ Anneli Ott // Vabariigi Valitsuse 51. koosseis (эст.)
* 1 2 https://m.riigikogu.ee/pressiteated/muu-pressiteade-et/anneli-ott-naases-riigikokku/
* ↑ Anneli Ott // Riigikogu liikmed - Riigikogu
* 1 2 3 Anneli Ott — Centre of Registers and Information Systems.
* ↑ Kes on tulevane riigihalduse minister Anneli Ott? (эст.) (24 ноябрь 2020). Дата обращения: 25 декабрь 2020.
* ↑ Министр государственного управления Аннели Отт (урыҫ). Дата обращения: 25 декабрь 2020.(недоступная ссылка)
* ↑ ERR. Новое правительство Эстонии вступило в должность (урыҫ). ERR (26 ғинуар 2021). Дата обращения: 26 ғинуар 2021.
* ↑ Президент Эстонии утвердила новый состав правительства. ТАСС(26 января 2021).Дата обращения: 27 января 2021.
# Горбачёва Вера Васильевна

Горбачева Вера Васильевна (1912 йыл — 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында фашистарға ҡаршы подпольеның актив ҡатнашыусыһы, Равенсбрюк концлагеры тотҡоно.

# Горбачёва Вера Васильевна
## Биографияһы

Вера 1912 йылда Һарытау губернаһы Сердобск өйәҙе Ртищево ҡасабаһында (хәҙер ҡала) машинист ғаиләһендә тыуа. Ртищево ФЗО мәктәбен тамамлай. Хәрби инженер-химик Виктор Михайлович Горбачевҡа кейәүгә сыға. Башында 1940 йылда ғаилә Брест ҡалаһына күсенә.
Һуғыштың тәүге көндәрендә Вера Горбачева ингән комсомолдар төркөмө подвалда йәшерен «лазарет» аса. Уларҙы 67 яралы ҡыҙылармеец һәм офицерҙы дауалап, партизандарға оҙата. Һуңынан Вера А. Я. Кохановскийҙың разведка төркөмөнә («Раскат») инә. Улы менән прогулкаға сыҡҡан булып, ул дошмандың хәрби объекттарын өйрәнә һәм һуңынан уларҙы Брест картаһына индерә. Белорус ҡатыны булып кейенеп, ул Белоруссияның тиҫтәләгән ауылында, шул иҫәптән Жабинкала була, Брест подпольщиктары менән урындағы йәшерен ойошмалар араһында бьәйләнеш булдыра. Ул Совинформбюро сводкаларын, партизан листовкаларын тарата, немец гарнизондарының һанын асыҡлай, ҡоралдар, дарыу, инструменттар йыя. Көндөҙ Брест станцияһында, ә кисен немец тимер юлсылары ятағын йыйыштырыусы булып эшләп, Вера Горбачева гестапо машинисткаһы немец Елена Дрозд һәм уның ҡыҙы Антонина Дрозд — Брест полицияһы начальнигы Когуттың ҡатыны менән бәйләнеш урынлаштыра. Улар, шулай уҡ Германияла Гитлер режимы менән ҡәнәғәт булмаған немец тимер юлсылары аша Вера ҡиммәтле мәғлүмәттәр таба һәм һуңынан уларҙы партизандарға тапшыра. Ул Бреста тимер юл узелында диверсия өсөн чертеждар әҙерләй һәм үҙе үк уларҙы тормошҡа ашырыуҙа ҡатнаша. Вераға немецтарҙың 1943 йылдың майында Курск йүнәлешендә «Цитадель» операцияһын әҙерләүе тураһында мәғлүмәт табыу насип була. Вера Горбачеваның һуңғы разведдонесениеһы 1944 йылдың февралендә немецтарҙың Буг йылғаһы буйлап сара үткәреүе тураһында була. Сигенгән осраҡта улар сәнәғәт һәм коммуналь-көнкүреш предприятиеларын, тимер юл һәм порт ҡоролмаларын, складтарҙы һәм ҡаланың йәмәғәт биналарын миналарға ҡарар итә.
1944 йылдаң 24 февралендә Интернациональ урамында Горбачеваны улы менән бергә патруль ҡулға ала һәм Брест төрмәһенә оҙата. Язалағандан һәм һорау алғандан һуң уны улы менән бергә Равенсбрюк ҡатын-ҡыҙҙар лагерына оҙаталар (83788 һәм 83789 номерҙары). Унда ул газ камераһында язалана .

# Горбачёва Вера Васильевна
## Хәтер

* 1975 йылдың 27 февралендә Ртищево ҡалаһының Казачья урамы Вера Горбачева урамы тип үҙгәртелә.
* Ртищево ҡалаһында Вера Васильевна 1929 — 1940 йылдарҙа йәшәгән йортҡа иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылған.
# Северная Вайзица

Сев. Вайзица — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вайзица йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Северная Вайзица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040864
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004086
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хорочой

Хорочой (Хорочой-Эхкы) — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы, Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Хулхулау йылғаһының һул ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Хорочой
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы , Аргун йылғаһы ҡойған урындан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001312108200006340
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200634
* Бассейн коды — 07.02.00.013
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Самсонов Александр Максимович

Самсонов Александр Максимович (17 февраль 1935 йыл) — «Башнефтепромстрой» тресы 1-се төҙөлөш идаралығының комплекслы бригада бригадиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы. Башҡорт АССР-ының 7-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

# Самсонов Александр Максимович
## Биографияһы

Александр Максимович Самсонов 1935 йылдың 17 февралендә Ырымбур өлкәһе Троицк районының Савельевка ауылында (хәҙер — Төйлөгән районы) тыуған.
Махсус урта белемле, 1972 йылда Нефтекама нефть техникумын тамамлаған.
1951—1957 йылдарҙа «Башкируголь» (Күмертау) тресының балта оҫтаһы. 1959 йылда «Башнефтепромстрой» тресында (Нефтекама), өсөнсө разрядлы балта оҫтаһы булып башлай. 1962 йылдан мастер, 1963 йылдан — тәьминәт бүлеге инженеры, 1964 йылдан — «Башнефтепромстрой» 1-се трест төҙөлөш идаралығының комплекслы бригада бригадиры.
Бригада илдә беренсе булып нефть промыслалары, энергетика һәм ауыл хужалығы объекттарын эре керамзит панелдәрҙән төҙөүҙең индустриаль алымын үҙләштерә. Үҙ-ара алмашыусанлыҡ һәм төрҙәш профессияларҙы үҙләштереү арҡаһында бригада ағзалары төҙөлөш эштәренең тулы комплексын башҡара. Бригада өсөн эре панеллы төҙөлөштөң файҙаһы насос станцияһын төҙөү ваҡытын 40 көндән 9-12 көнгә, ә электростанцияларҙы төҙөү ваҡытын 60 көндән 15-18 көнгә тиклем ҡыҫҡартыуҙа була. Бөтә эштәр механизмдар ярҙамында башҡарыла. Автомашиналар һаны 2,4 тапҡырға, механизмдар — 1,8 тапҡырға кәмей, ике тапҡыр аҡса сарыф итеү кәмей. 1965 йыл аҙағына етештереү трест буйынса уртаса 4 300 булғанда бригадала бер эшләүсенең 12 824 һумға барып етә. Һөҙөмтәлә 210 мең һум экономия яһала. Объекттарҙы тапшырыуҙы тиҙләтеүгә иҫәп-хисап һәм хеҙмәт өсөн түләүҙең аккорд-премиаль системаһы ярҙам итә. Уртаса айлыҡ етештереү эшсегә уртаса 138 процентҡа етә. Төҙөлөш материалдарын экономиялау 2 500 һумдан ашыу тәшкил итә. А. М. Самсонов етәкселегендәге бригада, ете йыллыҡ планды (1959—1965) 5 йыл һәм 6 ай эсендә үтәй, 1966 йылдағы 11 айлыҡ планды 8 айҙа үтәп сыға һәм 3 271 һум экономия бирә. Коллективҡа «Коммунистик хеҙмәт бригадаһы» исеме бирелә.
Газ сәнәғәтен үҫтереүҙәге ҡаҙаныштары һәм ете йыллыҡ план йөкләмәләрен үтәгәндә юғары техник-иҡтисади күрһәткестәргә өлгәшеүе өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 1 июлендәге Указы менән А. М. Самсоновҡа Социалистик Хезмәт Геройы исеме бирелә.
1969—1972 йылдарҙа «Башнефтепромстрой» 1-се тресы төҙөлөш илдаралығының прорабы булып эшләй, 1972 йылда Надымға «Газпромстрой» тресына эшкә күсерелә.

# Самсонов Александр Максимович
## Наградалары

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966)
* Ленин ордены (1966).
# Сафина Миңлеғаян Миңләхмәт ҡыҙы

Сафина Миңлеғаян Миңләхмәт ҡыҙы (2 июль 1951 йыл) — Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрының ҡурсаҡсы-артисы. 1980 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1999).

# Сафина Миңлеғаян Миңләхмәт ҡыҙы
## Биографияһы

Миңлеғаян Миңләхмәт ҡыҙы Сафина 1951 йылдың 2 июлендә Башҡорт АССР-ының Ҡыйғы районы Абзай ауылында тыуған.
1974 йылда Өфө сәнғәт училищеһын (педагогы К. Ф. Ғәҙелшина) тамамлай һәм үҙаллы хеҙмәт эшмәкәрлеген Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрында башлай. «Травести артисы» амплуаһына эйә.

# Сафина Миңлеғаян Миңләхмәт ҡыҙы
## Спектаклдәрҙәге ролдәре

Салауат (А. С. Фәтҡуллин, «Бөркөт балаһы ҡанат йәйә» —"Орлёнок учится летать"), принц Жак («Итекле бесәй» —"Кот в сапогах", М. Алтухов, Ш. Перроның шул уҡ исемле әкиәте буйынса), Нуретдин («Алтын ҡуллы Нуретдин», Г. Абакаров), Ильсур, Мансур («Әлдермештән Әлмәндәр» — «Альмандар из деревни Альдермеш», Т. Ғ . Миңнуллин), Шайхаттар («Хыял күпере» — «Мост мечты» М. Кәримдең «Оҙон-оҙаҡ бал саҡ» повесы буйынса), батша ҡыҙы Будур («Аладдиндың серле лампаһы» — «Волшебная лампа Аладдина», Н. В. Гернет).

# Сафина Миңлеғаян Миңләхмәт ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1987)
* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1999)
# Северная Лебеда

Сев. Лебеда — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лебеда йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Северная Лебеда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012754
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001275
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғимранов Эрнст Ғайса улы

Ғимранов Эрнст Ғайса улы (22 ноябрь 1939 йыл) — инженер-механик. Техник фәндәре докторы (1990), профессор (1992). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1992). Өфө дәүләт авиация техник университетының атҡаҙанған профессоры (2012). К.Э. Циолковский исемендәге (1980), М.В. Келдыш исемендәге (1990) һәм В.П. Макеев исемендәге (1993) миҙалдар менән бүләкләнгән.

# Ғимранов Эрнст Ғайса улы
## Биографияһы

Эрнст Ғайса улы Ғимранов 1939 йылдың 22 ноябрендә Өфө ҡалаһында тыуған.
1965 йылда инженер-электромеханик һөнәре алып Өфө авиация институтын тамамлай. Артабан шунда уҡ эшләй башлай.
1966 йылдан - Өфө авиация институтында (ӨДАТУ): ассистент (1966-1968); аспирант (1968-1971); өлкән уҡытыусы (1975-1980); доцент (1980-1992); 1992 йылдан алып профессор, авиация двигателдәре факультеты деканы (1988-1995).

# Ғимранов Эрнст Ғайса улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Эрнст Ғайса улы Ғимрановтың фәнни эшмәкәрлеге газ динамикаһы һәм гидрогаз автоматикаһы, осоу аппараттары двигателдәрен автоматик көйләү системалары менән идара итеү проблемаларын тикшереү менән бәйле. Осоу аппараттары двигателдәре каналдарында тауыштан шәберәк үҙле ағымдарҙың газодинамикаһын өйрәнеү буйынса белгес. Эрнст Ғайса улы етәкселегендә осоусы аппараттар һәм энергетика ҡулайламалары двигателдәре каналдарында үҫешкән сик буйы ҡатламлы тауыштан шәберәк үҙле ағымдарҙы тотҡарлау процестары теорияһы уйлап табыла. Асыштары Башҡортостан Республиканың һәм Рәсәй Федерацияның авиация сәнәғәте предприятиеларында индерелгән. 130‐ҙан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 7 уйлап табыу авторы.

# Ғимранов Эрнст Ғайса улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1992).
* Өфө дәүләт авиация техник университетының атҡаҙанған профессоры (2012).
* К.Э. Циолковский исемендәге миҙал (1980)
* М.В. Келдыш исемендәге миҙал (1990)
* В.П. Макеев исемендәге миҙал (1993)

# Ғимранов Эрнст Ғайса улы
## Хеҙмәттәре

* Расчёт динамических параметров и анализ частотных характеристик быстродействующего гидропривода. Өфө, 2004 (авторҙаш);
* Нестационарные гидрогазодинамические эффекты в системах гидравлических и пневматических приводов. Өфө, 2008 (авторҙаш).
# Швань-Ёль

Швань-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вой-Вож йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Швань-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000022323
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002232
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0