yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Овраг Лосенный

Овраг Лосенный — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Овраг Лосенный
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — [[Медведица (Дон ҡушылдығы)|Медведицайылғаһы Терса йылғаһы менән ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300312107000009035
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000903
* Бассейн коды — 05.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Батырова Банат Хәйрулла ҡыҙы

Батырова Банат Хәйрулла ҡыҙы (16 декабрь 1902 йыл — 19 июль 1970 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы, сөгөлдөрсө. башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһынан беренсе Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948), Башҡорт АССР-ының II—IV саҡырылыш (1947—1959) Юғары Советы депутаты.

# Батырова Банат Хәйрулла ҡыҙы
## Тормош һәм хеҙмәт эшмәкәрлеге

Банат Хәйрулла ҡыҙы Батырова Өфө губернаһы Өфө өйәҙе Иҫке Муса ауылында 1902 йылдың 16 декабрендә күп балалы ғаиләлә тыуған.
Урман эшсеһе булған атаһы бик иртә үлеп ҡала. Банат, әсәһенә ярҙам итеп, 6 йәшенән бар эштәрҙе башҡара. 1921 йылда Үтәгән ауылы егете Батыров Сәйетғәлигә кейәүгә сыға.
1932 йылдан ире менән колхозға инә. 1935 йылдан сөгөлдөр үҫтереүселәр звеноһын етәкләй. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, ире фронтҡа алына. Сөгөлдөрсөләр, «Бөтә нәмә фронт өсөн, бөтә нәмә еңеү өсөн!» тигән саҡырыуға ҡушылып, «Иҙел» колхозы ҡырҙарында икеләтә тырышлыҡ менән тылдағы ауыр хеҙмәттәрен дауам итә. 1943 йылдан уның ҡул аҫтында эшләгән һигеҙ ҡатындың барыһы ла тол ҡала.
1946 йылға Банат Батырова бригадаһы гектарынан 500 центнер сөгөлдөр үҫтерергә йөкләмә ала, көҙ йыйылған татлы тамыр уңышы һәр гектарға 502 центнер тәшкил итә. 1948 йылда сөгөлдөрсөләр яңы рекорд ҡуя: бер гектарҙан 611,5 центнер уңыш ала.
Ошо хеҙмәт ҡаҙанышы өсөн Банат Батыроваға «Социалистик Хеҙмәт Геройы» тигән юғары исем бирелә. Уның менән бергә эшләгән сөгөлдөрсөләр орден һәм миҙалдар менән бүләкләнә.
1947 йылда ауылдаштары колхоздың алдынғы бригадирын Башҡорт АССР-ының II саҡырылыш Юғары Советына депутат итеп һайлай. Банат Батырова үҙ һайлаусыларының наказдарын үтәү буйынса эҙмә-эҙлекле эш алып бара. Халыҡтың ышанысын яулағаны өсөн республиканың юғары органына Ҡырмыҫҡалы районы вәкиле итеп ул тағы ике тапҡыр һайлана.
1960 йылда хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң да ауыл һәм райондың йәмәғәт тормошонан айырылмай. Мәктәптәрҙә һәм хеҙмәт коллективтарында үткәрелгән осрашыуҙарҙа бик теләп ҡатнаша.
Хеҙмәт батыры 1970 йылдың 19 июлендә вафат була һәм тыуған ауылы Иҫке Мусала ерләнә.
# Лотьюга

Лотьюга — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының һул ярына тамағынан 437 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Лотьюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000044527
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004452
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сескутов Юрий Васильевич

Сескутов Юрий Васильевич (13 ноябрь 1927 йыл — 26 сентябрь 2008 йыл) — хужалыҡ эшмәкәре. 1960—1979 йылдарҙа Салауат техник быяла заводының директоры һәм генераль директоры. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1977). Ленин (1966) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) ордендары кавалеры, Салауат ҡалаһының почётлы гражданы.

# Сескутов Юрий Васильевич
## Биографияһы

Юрий Васильевич Сескутов 1927 йылдың 13 ноябрендә Һарытау губернаһының Вольск ҡалаһында тыуған.
1946 йылда Вольск индустриаль техникумын тамамлай һәм хеҙмәт эшмәкәрлеген «Бөйөк Октябрь» быяла заводында механик булып башлай.
1955 йылда «тау инженеры» һөнәре буйынса СССР-ҙың Төҙөлөш материалдары етештереү министрлығының Юғары инженер курсын тамамлай.
1955 йылдан — Һарытау техник быяла заводында баш механик, артабан — предприятиеның баш инженеры.
1960 йылдың 1 октябренән Башсовнархоздың промышленность төҙөлөшө материалдары идаралығы бойороғо буйынса Ю. В. Сескутов Салауат ҡалаһында төҙөлөп ятҡан техник быяла заводының директоры итеп тәғәйенләнә.
1960 йылдан 1979 йылға тиклем Салауат техник быяла заводының директоры һәм генераль директоры булып эшләй.
1980 йылдан 1999 йылдарға тиклем — Дәүләт быяла институты проект-конструктор бюроһының Башҡортостан филиалы директоры була.
Сескутовтың тәрән белеме арҡаһында Салауатта быяла заводы табаҡлы тәҙрә быялаһын, сталинитты, балаҫ-мозаика плиткаларҙы, быяла тышлау плиткаһын, арматурланған быяла, быяла пакеттар, шымартылған быяла, халыҡ ҡулланыуы тауарҙары: көҙгөләр, керамика, термос һ.б. етештереүҙе үҙләштерә.
Ю. В. Сескутов производствоға индерелгән күп уйлап табыуҙар, рационализаторлыҡ тәҡдимдәр, авторы. Уның тарафынан уйлап табыуға 34 ғариза бирелә, шуларҙың 23-нә авторлыҡ танытмаһы ала, 5 асыш индерелә, 64 рационализаторлыҡ тәҡдимдәр бирелә, шуларҙың 16-һы производствоға индерелә.
Заводта эшләү менән бер үк ваҡытта Ю. В. Сескутов әүҙем йәмәғәт эше алып бара, КПСС-тың Салауат ҡала комитеты ағзаһы, хеҙмәтсәндәр депутаттарының Салауат ҡала Советы депутаты, башҡарма комитет ағзаһы булып тора.

# Сескутов Юрий Васильевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Производство заданиеларын үтәүҙә юғары күрһәткестәргә өлгәшкәне өсөн Ю. В. Сескутов 1966 йылда Ленин, 1971 йылда Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены, В. И. Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан «Фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. 1971 йылда ул «БАССР-ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була.
1998 йылдан Ю. В. Сескутов — Салауат ҡалаһының почётлы гражданы.
2008 йылда Салауатта вафат була.
# Строка (Мугая ҡушылдығы)

Строка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мугай йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Строка (Мугая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһы Түбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005668
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200566
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Зәкирйән

Зәкирйән (Закирйән) — төрки телле халыҡтар араһында ғәрәп һәм фарсы теленән таралған ир-ат исеме.

# Зәкирйән
## Этимологияһы

Зәкирйән (Закирйән) башҡорт теленә ғәрәп һәм фарсы телдәреннә үҙләштерелгән. «Иҫкә алыусы кеше» мәғәнәһен аңлатыусы Зәкир (Закир) һәм йән һүҙҙәрен ҡушып яһалған ир-ат исеме.
* Һәр ғаиләлә борондан исем атауҙың бер системаһы һаҡлана....Уландарҙың исемен атаһыныҡына ярашлы итеү,ҡыҙҙарҙыҡын әсәһенең исеменә йәки кесе туғандарҙыҡын ололарына яңғыраш итеү. Был башҡорттарҙа әле лә киң таралған күренеш.

# Зәкирйән
## Билдәле шәхестәр

Зәкирйән Ғәлимйән улы Әминев — (30 ғинуар 1954 йыл) — Башҡортостандың ғалим—этнологы, философия фәндәре кандидаты (2011). Юрист, хоҡуҡ һаҡлау органдары ветераны. Башҡорт АССР-ының Баймаҡ ҡалаһында тыуған.
Закирйән Хан улы Ханов — (7 февраль 1920 йыл — 9 август 1990 йыл) — театр актёры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1937—1940 йылдарҙа һәм 1946 йылдан Ҡыйғы колхоз-совхоз театры, 1952—1987 йылдарҙа Сибай драма театры актёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1971) һәм халыҡ (1978) артисы. Башҡорт АССР-ының Мәсәғүт кантоны (хәҙер Башҡортостан Республикаһы) Салауат районы Лағыр ауылында тыуған.
Хәкимйәнов Зәкирйән Хәкимйән улы (1904 йыл) − 112-се башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. Ылау йөрөтөүсек, һуңынан 148-се гвардия артиллерия-миномет полкының 1-се батареяһы ашнаҡсыһы була. Ике тапҡыр «Батырлыҡ өсөн» (икеһе лә 1945 йылда), «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн» (1943) миҙалдары менән наградлана.

# Зәкирйән
## Фамилияларҙа

Зәкирйәнов Әлфәт Мәғсүм улы (7 октябрь 1959 йыл) — әҙәбиәт ғалимы, тәнҡитсе, педагогия фәндәре кандидаты, филология фәндәре докторы (2012 йыл), Татарстан Фәндәр академияһының Ғ. Ибраһимов исемендәге Тел, әҙәбиәт һәм сәнғәт институтының әҙәбиәт белеме бүлеге мөдире.
Зәкирйәнов Кәбир Зәкирйән улы — (10 апрель 1931 йыл) — СССР һәм Рәсәй урыҫ теле белгесе, педагог-методист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы (1979), профессор (1981), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2007), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1981), Рәсәй Федерацияһы юғары белем биреүҙең маҡтаулы хеҙмәткәре (1997), СССР юғары белем биреү мәктәбенең отличнигы(1977), РСФСР халыҡ мәғарифы отличнигы(1973), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы(1994, Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында кафедра мөдире (1980—1996). 750-гә яҡын ғилми һәм уҡытыу-методик хеҙмәттәренең авторы, Өфө методик берләшмәһе филология советының «Милләт-ара коммуникацияла рус теле һәм әҙәбиәте» секцияһы рәйесе, Башҡорт АССР-ы Үрге Ҡыйғы районының (хәҙер Башҡортостан Республикаһы Ҡыйғы районы) Йыланлы ауылында тыуған.
Нәсибуллин Закирйән Һиҙиәт улы (5 август 1925 йыл -) — запастағы офицер, алыҫ йөҙөү штурманы, 1 ранг капитаны.
# Куй-Еган ( Ай-Куй-Еган ҡушылдығы)

Куй-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ай-Куй-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Куй-Еган ( Ай-Куй-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041764
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204176
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хәйруллин Баязит

Баязит Хәйруллин (1871 — ?) — шәйех, суфый, Владикавказ мәсете имамы. Зәйнулла Рәсүлевтың шәкерте.

# Хәйруллин Баязит
## Биографияһы

Шәйех Баязит Хәйруллин 1871 йылда Нуриман районының Яңы Күл ауылында тыуа (башҡа сығанаҡтар буйынса — Өфө ҡалаһында), бүләкәй-көҙәй ырыуы башҡорто. Хәрби хеҙмәтен Владикавказда үтә һәм үҙен ғәҙел, намыҫлы мосолман итеп күрһәтә. Хәрби часть командиры уның дингә ынтылышын күреп, Ислам белемен алыуҙа ярҙам итә — егеткә Ырымбур ҡалаһы мәҙрәсәһенә йүнәлтмә бирә. Баязит унда өс йыл уҡығандан һуң, Владикавказға барып имам булып китә.
1918 йылда ул Махачкалаға күсенә һәм 1950 йылға тиклем шунда имам була. 1933 йылда золомға эләгә һәм барлыҡ мөлкәте, йорто тартып алына.

# Хәйруллин Баязит
## Ғаилә хәле

Шәйех Баязит ике тапҡыр өйләнә. Тәүге никахынан 4 балаһы була. Туберкулез менән оҙайлы сирләгәндән һуң беренсе ҡатыны вафат булғас, ул икенсегә өйләнә. икенсе никахында ике балаһы тыуа, әммә береһе ете йәшендә вафат була.

# Хәйруллин Баязит
## Хәтер

Шәйех Баязит тураһында бик күп дини баҫмаларҙа телгә алына. 2016 йылда Махачкала ҡалаһының Тарки ҡасабаһы зыяратында шәйехтең ҡәбере төҙөкләндерелә, урындағы мәсеттәрҙең береһенә уның исеме бирелә. 2021 йылда шәйехтең бер туғанының ейәне Ғафуан Хәйруллин нәҫел ебе менән ҡыҙыҡһына башлай һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ярҙамы менән шәйех Баязиттың шәжәрәһен төҙөй.
# Вилькау-Хаслау

Вилькау-Хаслау (нем. Wilkau-Haßlau) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 10953 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,7 км². Диңгеҙ кимәленән 280 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8112 һәм автомобиль коды Z.
# Кряжим

Кряжим — Рәсәй йылғаһы. Пенза өлкәһе, Һарытау өлкәһе, Ульяновск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кадада йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Кряжим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура йылғаһы, инештән Сура гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500112110000035413
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003541
* Бассейн коды — 08.01.05.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ауэ-Фалльштайн

Ауэ-Фалльштайн (нем. Aue-Fallstein) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 5245 кеше йәшәй. Майҙаны — 118,41 км². Диңгеҙ кимәленән 172 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38835 һәм автомобиль коды — HZ.
# Лоренка

Лоренка — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кинель йылғаһының уң ярына тамағынан 375 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Лоренка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100007695
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100769
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шуйка (Каменка ҡушылдығы)

Шуйка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каменка йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Шуйка (Каменка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000003721
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000372
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рентгений

Рентгений (лат. Roentgenium, Rg) — элек унуну́ний, лат. Unununium, Uuu йәки эка-алтын) Менделеевтың периодик таблицаһының 7-се осор, яһалма синтезлап сығарылған 11-се төркөм элементы. Тәртип номеры — 111,.атом номеры 111. Ябай матдә рентгений — күсемле металл. Иң оҙайлы тороусы (ярым тарҡалыу осоро — 2,1 минут) билдәле изотобының масса һаны 282.

# Рентгений
## Символы

Рентгений элементының символы — Rg (Рентгений тип уҡыла).

# Рентгений
## Тарихы һәм исем бирелеүе

Рентгений 1994 йылда Германияның Дармштадт ҡалаһы эргәһендәге Виксһаузен районында урынлашҡан Ауыр иондар институты тарафынан асыла.
111 элемент синтезын 1994 йылдың 8 декабрендә тәүге тапҡыр немец физиктары үткәргән. Немец физиктарынан тыш, халыҡ-ара төркөмгә Берләштерелгән ядро тикшеренеүҙәре институтынан өс рәсәй ғалимы, болгар (В. Нинов), ике словак һәм Финляндияның бер вәкиле ингән.
Тәүге синтез түбәндәге реакция буйынса үткәрелә.
    ${\ce {^{209}_{83}{Bi}+_{28}^{64}{Ni}\to _{111}^{272}{Rg}+_{0}^{1}{n}}}$
Элементты башлап асыусылар уны билдәле немец физигы, Нобель премияһы лауреаты, нурҙы асҡан Конрад Вильгельм Рентген хөрмәтенә рентгений тип атарға тәҡдим итәләр. Элементтың символы— Rg.
IUPAC 111 элементтың асылыуын рәсми рәүештә 2003 йылда танылған, ә 2004 йылдауға рентгений исеме бирелгән.
# Крапивная (Лангура ҡушылдығы)

Крапивная — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лангур йылғаһының уң ярына тамағынан 103 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Крапивная (Лангура ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200010196
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201019
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Чедь-Вож

Чедь-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чедь-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Чедь-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017993
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001799
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Черновая (Сентелек ҡушылдығы)

Черновая — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сентелек йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Черновая (Сентелек ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009242
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100924
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мусина Флариса Сабирйән ҡыҙы

Мусина Флариса Сабирйән ҡыҙы (1956 йыл, БАССР‑ҙың Иглин районының Түбәнге Ләмәҙ ауылы) ― юғары квалификациялы терапевт. Медицина фәндәре кандидаты. «Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы».

# Мусина Флариса Сабирйән ҡыҙы
## Биографияһы

Флариса Сабирйән ҡыҙы Мусина 1956 йылда БАССР‑ҙың Иглин районы Түбәнге Ләмәҙ ауылында тыуған. Һигеҙенсе синыфты гел "бишле"гә генә тамамлағандан һуң имтиханһыҙ Өфөнөң 1-се медицина училищеһына, артабан институтҡа уҡырға инә. 1987 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлағандан һуң Өфөнөң Хеҙмәт гигиенаһы һәм профессиональ ауырыуҙар фәнни тикшеренеүҙәр институтында эш башлай. Профессиональ сирҙәр, терапия буйынса махсуслаша. «Формирование сосудистого гипотонического синдрома при длительном контакте с нитроэфирами» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын яҙып, ошо йүнәлеш буйынса Санкт-Петербургта, Мәскәүҙә белемен камиллаштыра.
1990 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтына ғилми хеҙмәткәр булып күсә. Бер йылдан һуң эске ауырыуҙар кафедраһы ассистенты итеп тәғәйенләнә. Унда 2003 йылға тиклем эшләй. Кафедра ассистенты булараҡ, 18-се ҡала клиник дауаханаһының 3-сө терапия бүлегендә дауалау эше алып бара (ауырыуҙар палатаһы өсөн яуап бирә, 18-се поликлиникала һәм стационарҙа сирлеләргә консультация бирә). 2003 йылдың февраленән әлеге ваҡытҡа тиклем Башҡорт дәүләт медицина университеты күсемһеҙ милек институтында ашығыс ярҙам һәм һәләкәттәр медицинаһы кафедраһы доценты булып эшләй. Хирургия бүлегендә һәм 18-се ҡала клиник дауаханаһының төбәк бүлексәһендә сирлеләр өсөн яуаплы. Дөйөм медицина стажы 34 йыл, табип стажы 22 йыл.
Кафедрала уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире вазифаһын башҡара, терапияла кисектергеһеҙ хәл буйынса курсанттар менән лекциялар, практик һәм семинар дәрестәре үткәрә. Ф. С. Мусина тарафынан интерндар, ашығыс медицина ярҙамы табиптары өсөн эш программалары, ситуация мәсьәләләре, уҡыу фильмдары, тематик стендтар әҙерләнгән. Дәрестәрҙә курсанттарҙың практик күнекмәләрҙе үҙләштереүенә айырым иғтибар бүлә.
Педагогик эшмәкәрлеге менән бер рәттән Ф. С. Мусина дауалау һәм консультатив эште уңышлы алып бара, хирургия бүлеге менән етәкслек итә, дөйөм тикшереүҙәр, консультациялар, консилиумдар, клиник һәм клиник-анатомик конференциялар үткәрә, ҡаланың һаулыҡ һаҡлау һәм Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлыҡтары комиссияларында ялыуҙарҙы тикшереү буйынса эшләй, консультация һәм дауалау ярҙамы күрһәтеү өсөн Башҡортостан Республикаһы дауалау-профилактика учреждениеларына бара. БДМУ-ның сертификация комиссияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының аттестация комиссияһы ағзаһы булып тора.
Уҡыу, дауалау, фәнни эш менән бер рәттән кафедраның, университеттың йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша, кафедраның уҡыу бүлеге мөдире, «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһының штаттан тыш хеҙмәткәре булып тора.

# Мусина Флариса Сабирйән ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* БДМУ-ның Маҡтау грамотаһы,
* Өфө ҡалаһы ҡала округының Маҡтау грамотаһы,
* «Башҡортостан Республикаһының Һаулыҡ һаҡлау отличнигы»
* Уңышлы хеҙмәте «Рәсәйҙең күренекле ғалимдары» сертификаты менән баһаланған.
# Мохтик

Мохтик — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Соснинский Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Мохтик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036835
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203683
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2