yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лацинка

Лаци́нка (шулай уҡ лати́нка исеме осрай) бел. łacinka, лацінка — беларус телендә яҙыу өсөн ҡулланылған латин әлифбаһының варианты.
Хәҙерге ваҡытта Наша ніва гәзитендә, шулай уҡ Arche журналында, беларус диаспора прессаһында һәм Интернетта киң ҡулланыла.

# Лацинка
## Әлифба

Лацинка ҡулланылған осорҙа уның әлифбаһы бер нисә тапҡыр үҙгәрҙе. 1990 — 2000 йылдарҙағы (шулай уҡ хәҙер ҡулланылған) лацинка версияһы:
| Aa | Bb | Cc | Ćć | Čč | Dd | Dz dz | Dź dź | Dž dž |
| Ee | Ff | Gg | Hh | Ch ch | Ii | Jj | Kk | Ll |
| Łł | Mm | Nn | Ńń | Oo | Pp | Rr | Ss | Śś |
| Šš | Tt | Uu | Ǔǔ | Vv | Yy | Zz | Źź | Žž |
Хәҙерге беларус латиницаһы традицион латин алфавитынан һәм өҫтәлмә č, š, ž, ć, ś, ź, ń, ǔ, ł хәрефтәренән тора.

# Лацинка
## Тарих һәм ҡулланыу

16-сы быуаттан башлап латин яҙыуы менән яҙылған беларус телендә тексттар осрай башлай. Улар кодификациялаштырылмаған (дөйөм яҙыу ҡағиҙәләре әле индерелмәгән), яҙыу өсөн поляк хәрефтәре һәм яҙыу ҡағиҙәләре ҡулланыла. Лацинка ҡулланыу сәбәбе: беларус телендәге тексттарынан алынған өҙөктәрҙе поляк һәм латин тексттарына ҡуйыу кәрәклеге.
# Мөлөков Рөстәм Миңлерәүеф улы

Мөлөков Рөстәм Миңлерәүеф улы (16 июль 1971 йыл) — Башҡортостан Республикаһының Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленың 1997—2016 йылдарҙағы балет артисы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008).

# Мөлөков Рөстәм Миңлерәүеф улы
## Биографияһы

Мөлөков Рөстәм Миңлерәүеф улы 1971 йылдың 16 июлендә Өфөлә тыуған.
Рөстәм Мөлөков Өфө ҡалаһында 88-се һанлы урта мәктәпте тамамлағас, ике йыл Ленин исемендәге Өфө приборҙар эшләү заводында слесарь-аппаратура йыйыусы булып эшләй.
Рөстәм Миңлерәүеф улы 1992—1994 йылдарҙа «Мираҫ» фольклор ансамблендә балет артисы булып эшләй. Һуңынан өс йыл Яңы-Өфө нефть эшкәртеү заводының АЙ «Чара» фирмаһы именлек хеҙмәтендә, «Страж» һаҡлау предприятиеһендә эшләй.
1997 йылдан алып Рөстәм Миңлерәүеф улы Башҡортостан Республикаһының Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле артисы булып эшләй. Рөстәм Мөлөков характерлы бейеүс; башҡарыу оҫталығы юғары техника һәм тәьҫирлелек менән айырылып тора. Репертуарында «Бөркөтостан», «Гаучо», «Гөлнәзирә», «Дуҫлыҡ», «Еҙ үксә», «Ете ырыу», «Зарифа», «Төньяҡ амурҙары», «Һунарсы» һәм башҡа бейеүҙәр.
1999 йылда улы Дамир тыуа.
Мөлөков Рөстәм Миңлерәүеф улы 2016 йылда пенсияға сыға, параллель рәүештә ансамблдә репетитор булып эшләй.

# Мөлөков Рөстәм Миңлерәүеф улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2001)
# Мыреева Анна Николаевна

Мыреева Анна Николаевна (22 декабрь 1930 йыл — 7 сентябрь 2012 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, тәржемәсе. Филология фәндәре кандидаты, СССР Фәндәр академияһы Себер бүлексәһенең атҡаҙанған ветераны (1982).
40-тан ашыу ғилми хеҙмәт авторы, шул иҫәптән монографиялар, дәреслектәр һәм китаптары бар.

# Мыреева Анна Николаевна
## Биографияһы

Анна Николаевна Мыреева 1930 йылдың 22 декабрендә Яҡут АССР-ы Алдан улусының Буяга ауылында һунарсы эвенк ғаиләһендә тыуған.
1955 йылда Ленинград дәүләт университетының (хәҙер А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университеты) төньяҡ бүлеген «рус теле һәм әҙәбиәте» һөнәре буйынса ҡыҙыл дипломға тамамлай. Хеҙмәт эшмәкәрлеген Алдан районының Чагдин урта мәктәбендә рус теле уҡытыусыһы булып башлай.
1957 йылдан СССР ФА Себер бүлеге Тел, әҙәбиәт һәм тарих институтының Яҡут филиалында эшләй: тәүҙә өлкән лаборант, 1968—1971 йылдарҙа тел секторының кесе ғилми хеҙмәткәре, 1971—1986 йылдарҙа — төньяҡ филология секторы мөдире, 1986—1990 йылдарҙа — өлкән ғилми хеҙмәткәр.
1991 йылдан РФА Себер бүлегенең Аҙ һанлы себер халыҡтары мәсьәләләре институтында эшләй: 1991—2001 йылдарҙа — эвенк филологияһы бүлеге мөдире, 2001 йылда — тунгус-маньчжурия филологияһы бүлегенең төп ғилми хеҙмәткәре.
1970 йылда Анна Николаевна «Учурский и томмотский говоры эвенкийского языка» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1982 йылда уға «СССР халыҡтары телдәре» һөнәре буйынса «өлкән ғилми хеҙмәткәр» дәрәжәһе бирелә.
А. Н. Мыреева — билдәле тәржемәсе, ул А. С. Пушкин әҫәрҙәрен эвенк теленә, шулай уҡ эвенк фольклоры өлгөләрен урыҫ һәм яҡут телдәренә тәржемә итә. 2004 йылда Мыреева «Ҙур академик эвенк-урыҫса һүҙлеген» баҫтырып сығара. Шулай уҡ Яҡут дәүләт университетының (хәҙер Төньяҡ-Көнсығыш федераль университеты) филология факультеты төньяҡ телдәр кафедраһында педагогик эшмәкәрлек алып бара. Йәмәғәт эштәре менән дә шөғөлләнә: Саха Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Телдәр сәйәсәте буйынса совет ағзаһы һәм Саха (Яҡутстан) Республикаһы аҡһаҡалдар советы ағзаһы була, Саха Республикаһының Эвенк ассоциацияһы эшендә ҡатнаша.
2012 йылдың 7 сентябрендә Якутскиҙа вафат була.
2015 йылдың 22 декабрендә РФА Себер бүлеге Аҙ һанлы төньяҡ халыҡтарының гуманитар тикшеренеүҙәр һәм проблемалары институтында Анна Николаевна Мырееваның тыуыуына 85 йыл тулыу айҡанлы юбилей кисәһн үткәрелә

# Мыреева Анна Николаевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

2005 йылдың декабрь айында 26.04.2003 йыл
* Яҡут АССР-ы Юғары Советының Почёт грамоталары (1966, 1981).
* «Почёт Билдәһе» ордены (1971) һәм миҙалдар, шул иҫәптән «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1987).
* Саха Республикаһының (Яҡутстан) атҡаҙанған уҡытыусыһы
* Рәсәй Федерацияһының дәүләт премияһы (2001).
* «Гражданлыҡ ҡыйыулығы» билдәһе (Саха Республикаһы (Яҡутстан) Президенты указы, 26.04. 2003 йыл)
* Яҡутстанда ҡатын-ҡыҙҙарҙан беренсе булып 2005 йылдың декабрь айында Рус православие сиркәү бүләге — III дәрәжә княгиня Ольга ордены менән бүләкләнә (эвенк теленә «Евангелия от Луки» тәржемәһе өсөн).
* РФ фәндәр өлкәһендә аҙ һанлы төньяҡ халыҡтары депутатлыҡ ассамблеяһының «Ал таң» премияһы лауреаты
* Алдан районының почётлы гражданы
# Метрәй

Метрәй — топоним.

# Метрәй
## Мәҡәләләр

* Метрәй (Аҙнаҡай районы) — Татарстандың Аҙнаҡай районындағы ауыл.
* Метрәй (Мөслим районы) — Татарстандың Мөслим районындағы ауыл.
# Ускляй

Ускляй — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Инсар йылғаһының уң ярына тамағынан 126 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ускляй
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038338
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003833
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғүмәр (Мәсетле районы)

Ғүмәр (рус. Гумерово) — Башҡортостандың Мәсетле районындағы ауыл. Дыуан-Мәсетле ауыл советына ҡарай. Почта индексы — 452565, ОКАТО коды — 80242820003.

# Ғүмәр (Мәсетле районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 179 | |
| 1959 | 214 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 269 | |
| 1979 | 211 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 203 | |
| 2002 | 216 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 189 | |
| 2010 | 166 | |

# Ғүмәр (Мәсетле районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 35 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Дыуан-Мәсетле): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сулея): 97 км

# Ғүмәр (Мәсетле районы)
## Урамдар

Урам исеме:
* башҡ. Әй (урамы) — рус. Айская ( улица )
* башҡ. Йәштәр (урамы) — рус. Молодежная ( улица )
* башҡ. Баҡса (урамы) — рус. Садовая ( улица )
# Ниғәмәт ауыл Советы (Баймаҡ районы)

Ниғәмәт ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

# Ниғәмәт ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Тарихы

Ойоштороу ваҡыты: 2009 йылдың 3 марты.
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы»на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Ниғәмәт ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Тарихы

Ауыл советы 1961 йылда барлыҡҡа килә, уның составына Үрге Яйыҡбай, Түбәнге Яйыҡбай, Иҫән һәм Ниғәмәт ауылдары ингән. Ауыл Советы биләмәһендә «Салауат» исемендәге колхоз урынлаша, шулай уҡ «Баймаҡ» Ял йорто.
Советтың беренсе рәйесе — Мырҙаҡаев Йыһанур Мостафа улы

# Ниғәмәт ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр

* Күсеева Иңҙебикә Ирғәли ҡыҙы (1975)
* Мырҙағәлина Рауза Абдулхаҡ улы (1991)
* Ғайсина Кинйәбикә Митаф ҡыҙы
* Мотаева Рәйсә Әхмәтшәриф ҡыҙы (1964)
* Мырҙаҡаева Заһита Рамаҙан ҡыҙы (1957)
* Хәсәнова Рәхимә Сайфулла (1970).
2-се Этҡол ауыл Советының Герой әсәләре:
* Абдуллина Сәлимә Ғибәҙәт ҡыҙы (1981)
* Биктимерова Маһи Сөләймән ҡыҙы (1979)
* Арсланова Ғәрифә Ирғәли ҡыҙы (1977)
* Иҫәнғужина Ғилминиса Шәйхислам ҡыҙы (1973)
* Ишназарова Хәбирә Фәтхулла ҡыҙы (1973)
* Мөхәмәтйәнова Сәғиҙә Абдулла ҡыҙы (1978)
* Рәхимова Рәхилә Карам ҡыҙы (1976)
* Сәфәрғәлина Гөлгизәр Зәки ҡыҙы (1976)
* Үлмәҫбаева мәғәтифа Абайтулла ҡыҙы (1978).

# Ниғәмәт ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Ауыл биләмәһе составы
### Ауыл Советы етәкселәре

* Шарапова Ф., Кәримов Ю., Ғайсина Г., Мөхәмәтшин А., Насыров Р., Ҡаһарманов Ю..
Ниғәмәт ауыл Советының адресы: 453657, Башҡортостан Республикаһы, Баймаҡ районы, Ниғәмәт ауылы, К. Диәров урамы, 7-се йорт.
Башлығы: Вәхитова Фәниә Ғиләж ҡыҙы.
# Майкоп

Майкоп (адыг. Мыекъуапэ — алмағас үҙәны, рус. Майкоп) — Рәсәйҙәге Адыгей Республикаһының баш ҡалаһы.

# Майкоп
## Климаты

Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Уртаса максимум, °C | 3,9 | 5,8 | 11,0 | 18,2 | 22,6 | 26,2 | 28,9 | 28,5 | 24,3 | 17,6 | 12,3 | 6,9 | 17,2 |
| Уртаса температура, °C | −0,5 | 1,3 | 5,7 | 12,6 | 16,8 | 20,3 | 22,8 | 22,3 | 18,1 | 12,0 | 7,6 | 2,8 | 11,8 |
| Уртаса минимум, °C | −4,9 | −3,3 | 0,4 | 6,9 | 11,0 | 14,4 | 16,7 | 16,0 | 11,9 | 6,3 | 2,8 | −1,3 | 6,4 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 60 | 41 | 51 | 58 | 73 | 89 | 70 | 58 | 62 | 66 | 75 | 69 | 772 |
| Сығанаҡ: Гидрометцентр ||||||||||||||
# Тритон (мифология)

Тритон (бор. грек. Τρίτων) — боронғо грек тәңреһе, тәрәнлек хәбәрсеһе, Посейдон һәм Амфитританың улы (римляндарҙа ул Нептун менән Салацияның улы).Тритондарҙың атаһы.
Туфан ваҡытында Посейдондың бойороғо буйынса ул борғо ҡысҡыра, һәм тулҡындар сигенә. Ҡабырсаҡ таба, уны соҡоп тишек уя һәм гиганттар менән һуғыш ваҡытында ҡысҡырта, тегеләре ҡаса.
Тритония күле тәңреһе, хәҙерге ваҡытта Ливияла, үҙенең ҡиәфәтендә кеше, ат һәм балыҡ һыҙаттарын берләштерә. Уны кеше фигураһы менән һүрәтләгәндәр, аяҡ урынында дельфин ҡойроҡтары; Дагон һүрәтләнешенә яҡын.
Аргонавтарға нисек карапты һай урындан төшөрөргә һәм үҙ күленән асыҡ диңгеҙгә сығырға икәнен күрһәтә; уларға ер киҫәге бүләк итә, һуңынан был ерҙән Каллист утрауы (Фера) барлыҡҡа килә. Яуап итеп Ясондан өсаяҡ ала, унда ултырып пәйғәмбәрлек итә. Йәки Тритон Ливия батшаһы, уға аргонавтар килгәндәр, Евгесперия халҡының яҙыуы яҙылған баҡыр өс аяҡты уға бағышлағандар.
# Төпкилде (мәғәнәләр)

* Төпкилде — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл.
* ЕЭС Төпкилде — Башҡортостандың Туймазы районындағы ел электр станцияһы.
# Шембеть

Шембеть — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Боковая йылғаһының һул ярына тамағынан 9,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Шембеть
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036863
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103686
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сеймов Валентин Михайлович

Сеймов Валентин Михайлович (укр. Сеймов Валентин Михайлович; 14 июнь 1928 йыл — 17 май 2008 йыл) — СССР һәм Украина ғалимы. техник фәндәре докторы (1977), профессор (1988).
120-нән ашыу фәнни эштәр авторы һәм авторҙашы, шул иҫәптән 5 монографияһы бар.

# Сеймов Валентин Михайлович
## Биографияһы

1928 йылдың 14 июнендә Түбәнге Волга крайының (хәҙер Волгоград өлкәһе) Рябовский утарында тыуған.

# Сеймов Валентин Михайлович
## Биографияһы
### Белеме

Урта белемде Ростов өлкәһенең Аҡсай станицаһында 1-се мәктәптә ала. 1947—1952 йылдарҙа Ленинград һыу инженерҙары транспорты институтын (ЛИИВТ, һыу коммуникацияларының Санкт-Петербург дәүләт университеты) «инженер-гидротехник» һөнәре буйынса тамамлай.
1956—1958 йылдарҙа УССР ФА гидрология һәм гидротехника институтында аспирантурала «гидротехника» һөнәре буйынса уҡый. 1959 йылда «Исследование напряжений в плитах гидротехнических сооружений при учёте сил трения по контакту с основанием» темаһы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай һәм 1960 йылда техник фәндәр кандидаты дәрәжәһен ала. 1974 йылда «Некоторые динамические контактные задачи теории упругости и гидроупругости» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1977 йылда техник фәндәр докторы дәрәжәһенә лайыҡ була. Борис Андреевич Пышкиндың тәрбиәләнеүсеһе.

# Сеймов Валентин Михайлович
## Биографияһы
### Эшмәкәрлеге

ЛИИВТ-ты тамамлап, 1952—1955 йылдарҙа инженер-проектлаусы һәм Һарытауҙа төҙөлөш-монтаж һәм һыу аҫты-техник эштәрҙең идаралығында өлкән инженер булып эшләй.
Кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлағандан һуң, 1958 йылда, Украина ССР-ы Фәндәр академияһының гидрология һәм гидротехника институтында эшләй: кесе ғилми хеҙмәткәр (1958—1962), өлкән ғилми хеҙмәткәр (1964—1971). Һуңынан институт УССР Фәндәр академияһының гидромеханика институты тип атала башлай, һәм Валентин Сеймов директор вазифаһын башҡарыусы була, 1972 йылдан 1977 йылға тиклем ғилми эштәр буйынса директор урынбаҫары, 1976 йылдан 2007 йылға тиклем УССР ФА гидромеханика институтында шыйыҡсалы мөхиттә һығылмалы системалар динамикаһы бүлегенең мөдире булып эшләй.
Валентин Михайлович Сеймов ғәмәли механика өлкәһендә фәнни мәктәпкә нигеҙ һала. 5 фән кандидаты һәм 1 фән докторы әҙерләй. Механика буйынса Болгарияла II һәм II Милли съездарҙа ҡатнаша, халыҡ-ара, Бөтә Союз, республика фәнни һәм фәнни-техник конференцияларҙа докладтар менән сығыш яһай.
Йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә — УССР ФА Президиумы ҡарамағында «Гидромеханика» проблемалары буйынса ғилми совет ағзаһы, СССР ФА ышҡылыу һәм майлау ғилми советының «Теория контактного взаимодействия твердых тел» секцияһы ағзаһы, «Механика» рефератлы журналының референты булып тора.
2008 йылдың 17 майында Киевта вафат була. Ҡаланың Берковецкий зыяратында ерләнгән.
Күп миҙалдар менән наградланған, улар араһында «Владимир Ильич Лениндың тыуыуына 100 йыллыҡ айҡанлы» (1970), «Киевтың 1500-йыллығы иҫтәлегенә» (1982), «Хеҙмәт ветераны» (1984) миҙалдары бар. КПСС Үҙәк Комитетының, СССР Министрҙар Советының, ВЦСПС-тың әһм ВЛКСМ Үҙәк Комитетының Почет грамоталарына лайыҡ була.
# Ҡарағужа

Ҡарағужа — топоним.
* Ҡарағужа (Башҡортостан) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл.
* Ҡарағужа (Ырымбур өлкәһе) — Ырымбур өлкәһенең Һарыҡташ районындағы ауыл.
# Нестерова (Проходница ҡушылдығы)

Нестерова — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Проходница йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Нестерова (Проходница ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000053182
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005318
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Немкова Татьяна Ивановна

Немкова Татьяна Ивановна (22 ноябрь 1937 йыл — 9 март 2012 йыл) — Белорет металлургия комбинатының 5-се ҡорос сым-арҡан етештереү цехы эшсеһе. Башҡорт АССР-ының етенсе саҡырылыш (1967—1971) Юғары Советы депутаты. КПСС-тың 24-се съезы делегаты (1971). Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры.

# Немкова Татьяна Ивановна
## Биографияһы

Татьяна Ивановна Немкова 1937 йылдың 22 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Белорет районы Үҙән ауылында тыуған. Урта белемле.
1956 йылдың июлендә Белорет металлургия комбинатының 5-се ҡорос сым-арҡан етештереү цехында эшләй башлай, артабан металлокорд етештереүҙе үҙләштерә, тағатылмаусы арҡан, ышаныслыраҡ ныҡлыҡ биргән 0,18 һәм 0,27 мм диаметрлы сымдан металлокорд етештереү технологияларын үҙләштереүҙә ҡатнаша.
1981 йылда 25-се профессиональ-техник училищеға производствоға өйрәтеү мастеры итеп күсерелә.
1992 йылда хаҡлы ялға сыға, Белорет ҡалаһында йәшәй. 2012 йылдың 9 мартында вафат була.
Белорет ҡалаһы муниципаль архивында, шәхси сығышлы фондта, Т. И. Немкованың шәхси архивынан документтар һаҡлана. Шәхси сығышлы фондта һаҡланған 14 берәмектә, Т. И. Немкованан тыш, Социалистик Хеҙмәт Геройы С. Х. Мөхәмәтдинованың, тыуған яҡты өйрәнеүсе А. И. Дмитриевтың, металлургия комбинатының элекке директорҙары В. М. Овчаренко һәм П. П. Осетровтың, тарих фәндәре кандидаты Л. Г. Борозинецтың, ҡаланың Почетлы гражданы, Социалистик Хеҙмәт Геройы Ф. К. Сөләймәнованың документтары һаҡлана.

# Немкова Татьяна Ивановна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Биш йыллыҡ пландарҙы һәм ҡабул иткән социалистик йөкләмәләрҙе үтәүҙә өлгәшкән юғары производство ҡаҙаныштары, предприятиела күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн, Т. И. Немкова Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971), I (1986), II (1981), III (1975) дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары, миҙалдар менән бүләкләнә.
# Ҡондоҙло ( Соран ҡушылдығы)

Ҡондоҙло (рус. Кинзелька ) — Ырымбур өлкәһе Красногвардейский районындағы йылға. Соран (Кесе Соран) йылғаһының уң яҡ ҡушылдығы. Соран (Кесе Соран) тамағынан 38 км барып ҡушыла. Оҙонлоғо — 19 км.

# Ҡондоҙло ( Соран ҡушылдығы)
## Дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры буйынса йылға Түбәнге Волга бассейны округына, Сорочинск гидроузелынан Елшән һыу үлсәү посына тиклем Һамар һыу хужалығы участкаһына ҡарай. Бәләкәй һыу бассейны— юҡ. Йылға бассейныйылғаһы — Куйбышев һыуһаҡлағысынан алып Каспийға тиклем Волга йылғаһы.. Дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса: — Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001012112100006563
— Гидрологик өйрәнеү буйынса коды (ГӨ) — 112100656
— Бассейн коды — 11.01.00.010
— ГӨ буйынса том һаны — 12
— ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вилданов Тимербулат Миңлехан улы

Вилданов Тимербулат Миңлехан улы (5 апрель 1928 йыл — 28 ғинуар 2005 йыл) — «Башнефть» берекмәһенең Өфө быраулау эштәре идаралығы мастеры, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976). РСФСР нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1988). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1978). СССР-ҙың Почетлы нефтсеһе (1972).

# Вилданов Тимербулат Миңлехан улы
## Биографияһы

Тимербулат Миңлехан улы Вилданов 1928 йылдың 5 апрелендә БАССР-ҙың Туймазы районы Ҡаран-Бишенде ауылында тыуған. Тулы булмаған урта белемле.
1943 йылда Туймазы районының «Ҡаран» колхозында хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай. 1946 йылдан — токарь ярҙамсыһы, быраулау эшсеһе, быраулаусы ярҙамсыһы, «Туймазабурнефть» 1-се һанлы трест контораһы быраулаусыһы. 1951—1955 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. Демобилизацияланғандан һуң быраулаусы булып эшләй башлай, 1967 йылдан алып «Башнефть» производство берекмәһенең Өфө быраулау эштәре идаралығы быраулау мастеры булып эшләй.
Т. М. Вилданов етәкләгән бригада йыл һайын юғары производство күрһәткестәренә өлгәшә. Шулай, туғыҙынсы биш йыллыҡтың беренсе йылында (1971—1975) бригада, пландағы 18 000 метр урынына, яҡшы сифат менән 19 750 метр тау тоҡомо быраулай, 1975 йылда пландағы 17 000 метр урынына 20 324 метр быраулай.
Бригада коллективы туғыҙынсы биш йыллыҡ заданиеһын бик яҡшы техник-иҡтисади күрһәткестәр менән 1975 йылдың 5 февралендә үтәй. Бригадала етештереү ваҡыты 81,2 процент тәшкил итә, ә идаралыҡта — уртаса 75 процент. Биш йыллыҡта бер станокка быраулау тиҙлеге айына пландағы 1507 метр урынына 1802 метр тәшкил итә. Материаль ресурстарҙы һаҡсыл тотоноу арҡаһында туғыҙынсы биш йыллыҡта 666 мең һум дәүләт аҡсаһы экономиялана.
Туғыҙынсы биш йыллыҡ заданиеһын ваҡытынан алда үтәп, бригада коллективы, КПСС-тың XXV съезын лайыҡлы ҡаршылау хөрмәтенә, заданиенән тыш 2000 метр тау тоҡомо быраулауға өҫтәмә йөкләмә ала. Был йөкләмә үтәлә.
Т. М. Вилданов Ҡушкүл, Сергеевка нефть ятҡылыҡтарын үҙләштереүҙә ҡатнаша.
Нефть сығарыу һәм скважиналар быраулау буйынса туғыҙынсы биш йыллыҡ заданиеһын һәм социалистик йөкләмәһен ваҡытынан алда үтәүҙә өлгәшкән уңыштары, эшендә юғары техник-иҡтисади күрһәткестәргә өлгәшкәне өсөн, СССР Юғары Советы Президиумының 1976 йылдың 11 мартындағы Указы менән Т. М. Вилдановҡа Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1994 йылға тиклем Тимербулат Миңлехан улы "«Башнефть» Акционер нефть компанияһы"ның Өфө быраулау эштәре идаралығы быраулау мастеры, инженер-технологы булып эшләй.
Башҡорт АССР-ының етенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1967—1971).
Вилданов Тимербулат Миңлехан улы 2005 йылдың 28 ғинуарында вафат була.

# Вилданов Тимербулат Миңлехан улы
## Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976)
* Ленин ордены (1966, 1976), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены(1981), миҙалдар менән бүләкләнгән.
РСФСР нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған эшсеһе(1988). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1978). СССР-ҙың Почетлы нефтсеһе (1972).
# Айсфельд

Айсфельд (нем. Eisfeld) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 5569 кеше йәшәй. Майҙаны — 46,97 км². Диңгеҙ кимәленән 440 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98673 һәм автомобиль коды — HBN.
# Мусин Эмиль Марат улы

Мусин Эмиль Марат улы (2 март 1968 йыл) — журналист, 2006 йылдан Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар союздары ағзаһы, Башҡортостан Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (2011), 2001 йылдан «Туймазинский вестник» ижтимағи-сәйәси гәзите хеҙмәткәре.

# Мусин Эмиль Марат улы
## Биографияһы

Эмиль Марат улы Мусин 1968 йылдың 2 мартында Үзбәк ССР-ының Ҡашҡадаръя өлкәһе Шахриса́бз ҡалаһында тыуған. 1992 йылда «Филолог. Журналист» һөнәрҙәре буйынса Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1992 йылда Краснокама районында нәшер ителгән «Земляки» журналында социаль тормош бүлеге хәбәрсеһе булып башлай. Артабан Бәләбәй районы һәм Бәләбәй ҡалаһының берләштерелгән ижтимағи-сәйәси гәзите «Белебеевские известия»ла ижтимағи-сәйәси бүлек хәбәрсеһе була.
1994 йылда Бәләбәйҙә муниципаль телекомпания ойоштора һәп уның менән 1997 йылға тиклем етәкселек итә.
Дүрт йыл (1997—2001) Бәләбәй гимназияһында тарих уҡытыусыһы булып эшләгәндән һуң Туймазы ҡалаһы һәм районының «Туймазинский вестник» ижтимағи-сәйәси гәзитенә саҡырыла һәм бөгөн дө шунда эшләй, иҡтисад бүлеге хәбәрсеһе, иҡтисад һәм хоҡуҡ буйынса күҙәтеүсе.

# Мусин Эмиль Марат улы
## Ҡайһы бер мәҡәләләре

* Либерально-протестный нигилизм в соцсетях Башкирии достиг абсурда. Сетевое издание «Общественная электронная газета». 16 июля 2020 года 2020 йыл 18 июль архивланған. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 18 июль 2020)

# Мусин Эмиль Марат улы
## Ҡаҙаныштары

2019 йылда донъя күргән материалдары менән республика конкурсында ҡатнашып, «Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләләрен яң яҡшы яҡтыртыу» номинацияһында 3-сө урын яуланы.

# Мусин Эмиль Марат улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһы хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (2011)
* «Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләләрен яң яҡшы яҡтыртыу» республика конкурсы еңеүсеһе (3-сө урын; 2020).