yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Әхмәт Шакири

Әхмәт Шакири (тулы исеме — Әхмәт Мирғәсим улы Шакиров; 1920—1941) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған башҡорт совет шағиры, тәржемәсе.

# Әхмәт Шакири
## Биографияһы

Әхмәт Шакири 1920 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙенең Бишҡурай ауылында (хәҙер Башҡортостандың Туймазы районы) мулла ғаиләһендә тыуған. Ете класлы мәктәпте тамамлай, был мәктәптә ул 1930 йылдан алып уҡыған. 1937 йылдан 1939 йылға тиклем Өфөлә Б. Нуриманов исемендәге Башҡорт педагогия рабфагында белем алған. 1939 йылда ул пединститутҡа уҡырға инә, әммә ошо йылдың уҡ октябрь айында әрмегә алына. Политрук ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, фронтҡа китә. 1941 йылда һәләк булған.
Шиғырҙарҙы мәктәптә үк яҙа башлай. 1935 йылда үҙенең шиғырҙарын һәм репортаждарын«Йәш төҙөүсе» гәзитендә баҫтыра башлай. Башҡорт педагогия рабфагында уҡыған саҡта үҙенең лирик шиғырҙарын «Тәүге йыр», «Икенсе йыр» альманахтарында, республика гәзиттәрендә һәм журналдарында баҫтыра. 1939 йылда «Ҡара күҙлек аҫтындағы сер» поэмаһын яҙа, төп темаһы — фашизмға һәм һуғышҡа ҡарата нәфрәт. Уның Ғ. Ибраһимов менән берлектәге шиғырҙары «Бәхетле ғүмер» (1940) шиғри йыйынтығына инәләр. Әхмәт Шакири башҡорт теленә М. Ю. Лермонтовтың һәм Т. Г. Шевченконың ҡайһы бер әҫәрҙәрен тәржемә иткән... "Халыҡ хәтере" порталы мәғлүмәте буйынса Әхмәт Шакири 1943 йылдың февраль айында Краснодар крайының территорияһында, фронтта хәбәрһеҙ юғалған

# Әхмәт Шакири
## Китаптары

* Бәхетле ғүмер [Счастливая жизнь]. Шиғырҙар. — Өфө: Башгосиздат, 1940. — 60 бит. (баш.)(баш.) (Ғ. Ибраһимов менән берлектә)
# Фуэнсалида

Фуэнсалида (исп. Fuensalida) — Испаниялағы муниципалитет. Толедо провинцияһының Кастилия — Ла-Манча автономиялы берекмәһе составына инә. Муниципалитет Торрихосрайонында (комарки) урынлашҡан. 68 км² майҙанды биләй. Халыҡ иҫәбе 11042 кеше (2010 йыл). Провицияның административ үҙәгенә хәтле провинции — 30 км.
Ҡаланы ҡурсалаусы изге Блас иҫәпләнә.
# Борисенко Клавдия Егоровна

Клавдия Егоровна Борисенко — совет хужалыҡ, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Борисенко Клавдия Егоровна
## Биографияһы

1914 йылда Дьяконово ауылында тыуған. 1941 йылдан КПСС ағзаһы.
1930 йылдан — хужалыҡ, йәмәғәт һәм сәйәси эштә. 1930—1971 йылдарҙа — ярҙамсы хужалыҡта хеҙмәт итә, колхозсы, звеньевой, «15-се Октябрь» колхозы рәйесе, 1950 йылдан 1971 йылға саҡлы — Курск өлкәһе Ленин (ауыл) районы Сталин исемендәге колхоз / Курск өлкәһе Курск районы «Рәсәй» колхозы рәйесе.
СССР Юғары Советы Президиумының 1957 йылдың 7 декабрь указы менән, Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
РСФСР-ҙың 6-сы һәм 7-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана.
1991 йылда Дьяконов ауылында вафат була.

# Борисенко Клавдия Егоровна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы (07.12.1957);
* Ленин ордены (07.12.1957).
# Юртибя-Ненз

Юртибя-Ненз — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тиутей-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 165 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Юртибя-Ненз
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300040542
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304054
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Светлянка

Светлянка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Башҡортостан Республикаһы, Удмурт Республикаһы, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чернушка йылғаһының уң ярына тамағынан 6,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Светлянка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Воткин ГЭС-ынан Түбәнге Кама ГЭС-ына тиклем, Беүә (башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклемна тиклем), Иж, Ыҡ Ағиҙел йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101412111100015601
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101560
* Бассейн коды — 10.01.01.014
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Обероппург

Обероппург (нем. Oberoppurg) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 178 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,03 км². Диңгеҙ кимәленән 340 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7381 һәм автомобиль коды — SOK.
# Красноярка (Сосьва ҡушылдығы)

Красноярка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 293 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Красноярка (Сосьва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200010585
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201058
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кортюга

Кортюга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кокшеньга йылғаһының һул ярына тамағынан 251 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Кортюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030875
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003087
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡарасабан

?Ҡарасабан :
Ата һәм инә ҡарасабан, рис. А. Торбёрна :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Ҡаҙ һымаҡтар |
| Ғаилә: | Өйрәктәр |
| Ырыу: | Melanitta |
| Төр: | Ҡарасабан |
Латинса исеме :
Melanitta fusca (Linnaeus, 1758) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 175163 NCBI 371864 |
Ҡарасабан, ҡара өйрәк, торпан(рус. трупан) (лат. Melanitta fusca) —

# Ҡарасабан
## Ҡылыҡһырлама

Һуна өйрәктәй. Күмәкләшеп йөрөйҙәр. Яҡшы сума. Муйынын, башын йыйыңҡырап йөрөй. Ата ҡоштоң ҡауырһындары ҡара, тик ҡанаттарындағы көҙгөләре генә аҡ. Ҡыҙғылт һары суҡышының төбө ҡалҡып тора. Инә һәм йәш өйрәктәрҙең дөйөм төҫө һорғолт көрән, кәүҙәһенең аҫ яғына ҡарай ағара бара. Башҡа өйрәктәр менән бутарлыҡ түгел.

# Ҡарасабан
## Тауышы

Тауышы тоноҡ һәм тупаҫ: «ҡррааҡ-ҡррааҡ».

# Ҡарасабан
## Йәшәү рәүеше

Урмандарҙағы һәм тауҙарҙағы күлдәрҙә йәшәй, һыу үҫемлектәре һәм бөжәктәре менән туҡлана. Ризыҡ артынан һыуға сумған саҡта, һыу аҫтына 10 метрғаса сума һәм бер минут тотҡарлана ала. Күсмә ҡош. Бик һирәк осрай. Беҙҙә яҙлы-көҙлө үтеп барышлай ғына туҡтап китәләр. Башҡортотанда Талҡаҫ күлендә күпләп оялайҙар. Ите өсөн аулайҙар.

# Ҡарасабан
## Таралышы

Был төр Евразияның төньяғында һәм Төньяҡ Америкала таралған. Ҡоштар бореаль (төньяҡ) ылыҫлы урмандарҙа, шулай уҡ тауҙағы күлдәрҙә оя ҡора. Урта бүлкәттәрҙә ҡышлайҙар. Рәсәй биләмәһендә - Ҡара һәм Каспий диңгеҙҙәрендә.
# Хондорф

Хондорф (нем. Hohndorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3821 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,26 км². Диңгеҙ кимәленән 363 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9394 һәм автомобиль коды STL.
# Вострокса

Вострокса — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шингарь йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Вострокса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012083
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001208
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ульп-Ягун

Ульп-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лимпас йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ульп-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042822
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204282
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хәлит әл-Бағдади

Мәүләнә Мөхәммәт Хәлит Зыяутдин Бағдади (1779 — 1826) шәфиғи мәҙһәб ғалимы, әшғари, рухи остаҙ — мөршид. Нәҡшбәндиә тәриҡәте силсилә сылбырында 30-сы булып тора, Нәҡшбәндиә тәриҡәтенең яңы тармағы — хәлидиәгә нигеҙ һалыусы. Шулай уҡ ҡадири, сүһрәүәрди, чиштиә, күбрауый тәриҡәттәре шәйехе булып тора.
Әгәр уның бөтә ислам донъяһында Йәләлетдин Румиҙан ҡала икенсе булып «Мәүләнә» титулын алыуын иҫәпкә алһаҡ, уның йоғонтоһо һәм абруйы ни тиклем ҙур булыуы аңлашылыр.

# Хәлит әл-Бағдади
## Биографияһы

1193 йылда (1778 йылда) Сөләймәниә ҡалаһынан алыҫ булмаған Шәһрәзәрҙә тыуған. Уның атай яғынан нәҫеле өсөнсө хаҡ хәлифә Усман ибн Әффанға барып тоташа. Имамдың бала сағы һәм йәшлеге төрлө фәндәрҙе өйрәнеүҙә үтә.
Белем алыу өсөн ул бик күп ҡалаларға бара һәм байтаҡ билдәле ғалимдарҙа уҡый. Ул дин тәғлимәттәрен өйрәнеү менән генә сикләнмәй, билдәле ғалим Мөхәмәт әс-Саттанжиға юллана һәм унан математика, геометрия, астрономия һәм башҡа фәндәргә өйрәнә.
Һижри 1213 йылда Сөләймәниә мәҙрәсәһенең ректоры Әбделкәрим әл-Барзанджи вафат булғандан һуң, мәҙрәсә ректоры итеп һайлана, бер нисә йылуҡытыусылыҡ менән шөғөлләнә.
Йәш булыуына ҡарамаҫтан, йәш ғалимдар даирәһендә абруй ҡаҙана. Әммә йәш ғалим, күп ғалимдар кеүек үк, донъяуи фәндәрҙәге белем менән генә ҡәнәғәт ҡалырға теләмәй, тәрән дин ғилеме лә алырға теләй һәм төрлө шәйехтәрҙән динде өйрәнә башлай.
Һижрәт буйынса 1220 йылда шәйех Хәлит хаж ҡылыу өсөн Мәккәгә юллана.
1809 йылда Һиндостанға юллана, Муллы Әбделғәзиз әл-Һиндиҙә ғаҡидә һәм кәләмгә уҡый, ижәзә ала.
1811 йылда тыуған Сөләймәниәгә ҡайта. Үҙенең шәйехенән билдә алғас, ул Бағдадҡа килә. Унда Сәид Паша ярҙамы менән ул Ихсания мәҙрәсәһен тергеҙә, һуңыраҡ уны "Хәлидиә теккеһе"нә (хәнәкә) әйләндерә.
Сөләймәниәлә ул икенсе текке аса. Ул үҙенең Бағдад һәм Сөләймәниә теккеләрендә тәрбиәләгән күп һанлы тәрбиәләнеүселәрен һәм вариҫтарын ислам донъяһының төрлө илдәренә ебәрә.
1822 йылда Мәүләнә Хәлит йәнә Бағдадҡа килә, унан һуң Сүриәгә юллана, Сәхилиәлә өсөнсө теккеһен аса.
1825 йылда өс йыллыҡ рухи эшмәкәрлегенән һәм дәғүәттәренән һуң йәнә хаж ҡыла. Сүриәгә ҡайтышлай ул ваба йоҡтора.
1826 йылдың 10 июнендә ул, үҙе әйткәнсә, йома төнөндә үлә. Уның ҡәбере Сүриәлә, Сәхилиәлә, Касйон тауы битләүендә урынлаштырыла. Вариҫтарының береһе Мөхәммәт әл-Фираҡиҙың кәңәше буйынса хәлифә Әбделмәжит Хан I уның өҫтөндә көмбәҙ төҙөй.

# Хәлит әл-Бағдади
## Әҫәрҙәре

Рухи әңгәмәләр һәм вәғәздәрҙән тыш, Мәүләнә Хәлит Бағдади үҙенең әҫәрҙәре менән дә билдәлелек яулай. Был әҫәрҙәр төрлө дини тематиканы үҙ эсенә ала. Был әҫәрҙәрҙең ҡайһы берҙәре фарсыса, башҡалары ғәрәп телендә яҙылған.
# Бәлҡис

Бәлҡис (ғәр. بلقيس‎, рус. Билкис); Сәба батшабикәһе (фарс. ملكة سبأ‎, Сәба Мәликәте) — Сәба батшалығының легендар хакимәһе, мосолман риүәйәттәре персонажы, Ҡөрьәндә Сәба батшабикәһе тип телгә алына, Библияға ярашлы иһә — царица Савская. Ислам пәйғәмбәре Сөләймәндең ҡатыны.

# Бәлҡис
## Ҡөрьәндә

Ҡөрьән тексында Бәлҡистең исеме телгә алынмай, әммә ул мосолман риүәйәттәренең төрлө варианттарында Ҡөрьән сюжетын тулыландырыусы һәм үҫтереүсе мотивтар менән бергә бәйән ителә. Ҡөрьәндә Сөләймән пәйғәмбәргә хеҙмәт иткән һөҙһөт батшаға Сәба батшалығында булғанын һөйләй: унда үҙенең халҡы менән Ҡояшҡа табыныусы һәр йәһәттән бай ҡатын идара итә һәм шайтан уларҙың эштәрен матурлап күрһәтеп, юлдан яҙҙыра икән.
Пәйғәмбәр һөҙһөт аша батшабикәгә саҡырыу-бойороҡ ебәрә, унда үҙенә килеүҙе һәм Аллаһ динен ҡабул итеүҙе талап итә. Яҡындары менән кәңәшләшеп, батшабикә Сөләймәнгә бай бүләктәр ебәрә, әммә батша уның илселәре алдында мыҫҡыллы һүҙҙәр әйтә һәм ғәскәр менән Сәбаға барасағын хәбәр итә. Шунан һуң батшабикә Сөләймәнгә үҙе килә. Аллаһтың Бөйөк исемен белгән тәҡүә дин әһеле Раббыға доға ҡыла, һәм күҙ асып йомғансы батшабикә тәхете Сөләймән һарайына барып инә. Һарайға ингәс, ул гәлсәр иҙәнде «һыу упҡыны» тип уйлап, сирағын аса. Шулай итеп, Сөләймән Аллаһ ярҙамы менән үҙенең ҡеүәтен һәм хәйләләй белеүен иҫбатлай, ә батшабикә яңылышыуын таный һәм Аллаһ динен ҡабул итә.

# Бәлҡис
## Башҡаһы

Урта быуаттарҙа Йәмәндә Бәлҡис исеме ныҡ таралған була. Сөләймән пәйғәмбәр алдында һыуҙа баҫып торған Бәлҡистең һүрәттәре фарсы миниатюраларында, урта быуат Европаһының скульптура һәм һынлы сәнғәтендә осрай. Билкис (Балкис) тураһындағы легенда А. И. Куприндың «Суламифь» хикәйәһендә килтерелә.
Боронғо Мариб емереклектәрен уның менән бәйләйҙәр. Тарихсылар XII быуаттағы бәнү-Сәлих династияһы батшабикәһе әс-Сәидәне кесе Бәлҡис тип атай. Бәлҡис исеме менән астероидтарҙың береһе аталған.
# Калинина (йылға)

Калинина — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1451 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Калинина (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200045403
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204540
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Семеновская Анна Галактионовна

Семеновская Анна Галактионовна (28 июль 1926 йыл — 26 август 2012 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Днепропетровск өлкәһе Үрге Днепровск районының «Любомировка» тоҡомсолоҡ заводы һауынсыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Семеновская Анна Галактионовна
## Биографияһы

Анна Галактионовна Семеновская 1926 йылда Божедары ауылында, хәҙер Днепропетровск өлкәһенең Криничанский районында тимерсе эштәре оҫтаһының крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Мәктәптә 4 синыфты тамамлай.
1939 йылда урындағы колхоздың баҫыусылыҡ бригадаһына эшкә урынлаша. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында оккупацияланған биләмәлә була. Ауыл азат ителгәндән һуң тағы колхозда эшләй башлай. 1947 йылда атаһы фронттан ҡайта, уны күрше Соколовка ауылына тимерсе булып эшләргә саҡыралар. Бөтә ғаилә яңы урынға йәшәргә күсә. Анна йәшелсәселек бригадаһында эшләй башлай, мал аҙығы сөгөлдөрө үҫтерә.
1950 йылда фермаға һауынсы булып эшкә күсә. Юғары һауым өсөн хәрәкәттең инициаторы була. 1965 йылда һәр һыйырҙан уртаса 4422 литр һөт һауып алып, юғары күрһәткестәргә өлгәшә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 22 мартындағы указы менән ауыл хужалығында юғары күрһәткестәргә өлгәшеүе һәм рекордлы һөт һауып алыуы өсөн Анна Галактионовна Семеновскаяға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Хаҡлы ялға сыҡҡанға тиклем колхозда эшләүен дауам итә.
Соколовка ауылында йәшәй. 2012 йылдың 26 авгусында вафат була, ауыл зыяратында ерләнә.

# Семеновская Анна Галактионовна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966)
* Ленин ордены (22.03.1966)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (22.03.1966)
* башҡа миҙалдар.
# Врев

Врев (Врев) — Псков өлкәһе территорияһында боронғо ҡаласыҡ, Утрау ҡалаһы һәм Пушкин Тауҙары ҡасабаһы араһында урынлашҡан. Бөгөн ҡаласыҡ менән йәнәшәлә Псков өлкәһе Островский районының Воронцов өйәҙе Врев ауылы (2000 йылда 24 кеше) урынлашҡан.
Ҡаласыҡ территорияһында уба һаҡланып ҡалған, унда Урта быуаттарҙа ҡәлғә торған булған. Врев уның 1426 йылда Бөйөк Литва кенәзе Витовттың ҡамауы менән бәйле Псков йылъяҙмаларында телгә алына. Врев урта быуат ҡалаһы булып тора, унда ҡорамдар һәм монастырҙар булған.
Врев ҡалаһы Псковтың Воронич, Остров, Опочка, Выбор, Велье ҡалалары кеүек боронғо Псков ҡалаһы янында ҡәлғә-форпостар иҫәбенә инә. Уларҙың роле көньяҡ-көнбайыштан Псковҡа инеү урынын һаҡлау тора. Улар шулай уҡ Мәскәү, Псков, Литва һәм Польшанан сауҙа тракты буйынса уңайлы кисеүҙе тәьмин итеүсе сауҙа пункттарының ролен дә уйнай.
Ваҡыт үтеү менән Врев өйәҙ үҙәге булып китә. XX быуатта был ауыл бик ҙур була. Врев менән йәнәш, Мясово ауылында мәктәп урынлаша. Вревта почта бүлексәһе һәм медпункт эшләй. XXI быуат башында ауылда бөтөнләй тиерлек кеше ҡалмай (мәктәп, мәҫәлән, 1978 йылда ябыла).
Вревтың иң мөһим иҫтәлекле урыны — ҙур зыярат, унда тарихи ҡәберҙәр бар.
Шулай уҡ Врев ауылы территорияһында эшләп килгән зыярат бар, уның ҙур өлөшө оҙонса теҙмәлә (элекке ҡәлғә валы) ауылға ингән урында урынлашҡан. Зыярат бик боронғо, әммә иҫке ҡәберҙәр ысынбарлыҡта юҡ ителгән һәм танырлыҡ түгел. Бында иҫке таш тәреләрҙе күрергә мөмкин.
Был зыяратта иғтибарға лайыҡ ҡәберҙәр бар. Мәҫәлән, зыяраттың участкаһында юлдан һул яҡта (ҡәберҙәрҙең төп өлөшө — уңда) күрәҙәсе Резицкая Мария — «рус Вангаһы» ерләнгән, улар тураһында урындағы легендалар йөрөй. Зыяраттың шул уҡ өлөшөндә Степанов Влас ҡәбере бар. Ул умартасы булған. Уның ҡәбере өҫтөндә ауыр таш плита ята, был уны һуңғы юлға оҙатҡанда айырым хөрмәтләүҙе раҫлай.
1810 йылда Врев ҡаласығы түбәһендә Изге Апостолдар Петр һәм Павел хаҡына сиркәү, ул һуңынан емерелә. Храм янында барон Вревскийҙарҙың ғаилә некрополе урынлаша. Бында Төркөстан крайының генерал-губернаторы, Төркөстан хәрби округының командиры Вревский Александр Борисович ерләнә. Бында уҡ уның әсәһе Вревская Евпраксия Николаевна (ҡыҙ фамилияһы Вульф) ерләнгән, ул А.С.Пушкин менән таныш булған, риүәйәт буйынса, унан шағир «Евгений Онегин» романындағы Ольга Ларина образын күсергән. Уға, үҙенең иң яҡын танышы булараҡ, шағир Ж.Дантес менән буласаҡ дуэле тураһында һөйләгән. Некрополь тәүге революциянан һуңғы йылдарҙа талана һәм туҙҙырыла. Күпселек ерләүҙәр һаҡланмай.
1995 йылда Врев ҡаласығы А.С. Пушкин музей-ҡурсаулығына индерелә.
# Осях-Я

Осях-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кырсим йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Осях-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300027698
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302769
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сора (Шуя ҡушылдығы)

Сора — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шуя йылғаһының уң ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Сора (Шуя ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000014169
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001416
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әхҡаф

Әл-Әхҡаф (ғәр. الأحقاف‎; рус. аль-Ахка́ф) — Ҡөрьәндең 46-сы әл-Әхҡаф сүрәһе исеме һәм географик термин. Был терминдың мәғәнәһе һәм ҡулланылыуы дөйөм алғанда дөрөҫ аңлашылмаған.

# Әхҡаф
## Ҡөрьәндә

Сүрәнең 21-се аятында һүҙ әл-Әхҡафта йәшәгән ғәдтәр тураһында бара һәм тап шул һүҙ сүрәнең исеме итеп алынған.
Әхҡаф һүҙе, ғәҙәттә, һүҙлектәрҙә, тәфсирҙәрҙә һәм Ҡөрьән тәржемәләрендә «бормалы ҡом өйөмдәре» тип тәржемә ителә.
Урта быуат ғәрәп географтары әл-Әхҡафты Көньяҡ Ғәрәбстандағы Һадрамаут һәм Оман араһындағы көнсығыш битләүендәге ҡом сүленең атамаһы тип иҫәпләй. Хәҙерге көнбайыш географтары әл-Әҡкафты шундағы әр-Рәмли тигән урынының тик көнбайыш өлөшө менән генә идентификациялай.
Көньяҡ бәҙәүиҙәрҙә әхҡаф һүҙе тауҙарҙы ғына аңлата һәм дюналар менән дә, йәки быны Ландберг тәҡдим иткәнсә, мәмерйәләр (күхүф) менән дә бәйле түгел. Ибн әл-Ҡәлби, һуңынан әл-Бәҡри һәм Яҡут әл-Хәмәүи мәғлүмәттәре, Али ибн Әбү Талиптың Хәҙрәмәүт кешеһенә яуабынан күренеүенсә, борон әхҡаф һүҙе Көньяҡ Ғәрәбстанда ҡом өйөмө атамаһы сифатында түгел, ә тау исеме итеп файҙаланыла алған.