yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Һүҙҙәрҙең баш хәрефтән яҙылыуы

Һүҙҙәрһең баш хәрефтән яҙылыуы.
1. Һөйләм башындағы һүҙҙәр.
2. Яңғыҙлыҡ исемдәр һәм ҡушаматтар: Өфө, Урал, Рәшит Ниғмәти, Әсхәл Әхмәт-Хужа, Аҡъял батыр; Юпитер, Галак-тика; Аҡтырнаҡ, Ҡарағолаҡ һ. б.
Иҫкәрмә: Ҡояш, ер, ай һүҙҙәре күк есеме булараҡ атап әйтелгәндә ҙур хәреф менән, башҡа ваҡытта бәләкәй хә-реф менән яҙыла: Ерҙең барлыҡҡа килеүе, Ҡояштағы тап-тар, ләкин ҡояш сыҡты, ер йәшәрҙе.
3. Төрлө ойошма һәм предприятиеларҙың бер нисә һүҙҙән торған атамаһындағы тәүге һүҙ: Тарих, тел һәм әҙәбиәт инсти-туты, Башҡорт дәүләт академия драма театры, Башҡорт дәүләт медицина университеты һ.б.
Иҫкәрмә: Бер нисә һүҙҙән яһалған иң юғары дәүләт органдарының, иң мөһим халыҡ-ара ойошмаларҙың, шулай уҡ ил-дәүләттәрҙең ҡатмарлы атамаһындағы һәр атама һүҙ ҙур хәреф менән башлап яҙыла: Башҡортостан Респуб-ликаһы, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте, Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы һ. б.
4. Илдәге юғары вазифа атамалары һәм хөрмәт исемдәре:Дәүләт Думаһы, Башҡортостан Республикаһы Президенты, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе, Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры, Советтар Союзы Геройы һ. б.
5. Илдәге байрам, таныҡлы дата һәм мөһим ваҡиғаларҙы белдергән атамаларҙың тәүге һүҙе: Белем көнө, Апрель кон-ференцияһы, Яңы йыл байрамы һ. б.
Дата менән аталған байрам исемендәге һан цифр менән бирелһә – ай исеме, һүҙ менән бирелһә – икеһе лә ҙур хәреф менән яҙыла: 8 Март байрамы – Һигеҙенсе Март байрамы.
6. Бер нисә һүҙҙең хәрефенән ҡыҫҡартып яһалған атамалар: РФ, БР, БМО, БДПУ һ. б.
# Шилокша (Теша ҡушылдығы)

Шилокша — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Теша йылғаһының һул ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Шилокша (Теша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Теша йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ока ҡушылдыҡтары бассейны Мокша йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300212110000030663
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003066
* Бассейн коды — 09.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Саргис

Саргис — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртыш йылғаһының һул ярына тамағынан 949 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Саргис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012106
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301210
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вежь-Ю

Вежь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопь-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Вежь-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019065
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001906
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мереть 2-се

Мереть 2-се — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мереть йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Мереть 2-се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005639
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200563
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Крутоберега (Аҡ Холуница ҡушылдығы)

Крутоберега — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел Холуница йылғаһының һул ярына тамағынан 141 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Крутоберега (Аҡ Холуница ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100032058
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103205
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Топка (Синара ҡушылдығы)

Топка — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе, Силәбе өлкәһе, Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Синара йылғаһының уң ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Топка (Синара ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Екатеринбург ҡалаһынан Теча йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500612111200002980
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200298
* Бассейн коды — 14.01.05.006
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Боровушка (Тяжин ҡушылдығы)

Боровушка (Боровская) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы/ Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тяжин йылғаһының һул ярына тамағынан 144 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Боровушка (Тяжин ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018965
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201896
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тальбей-Яха (Кесе Уҫы ҡушылдығы)

Тальбей-Яха — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Уса йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Тальбей-Яха (Кесе Уҫы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000065827
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006582
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мулык

Мулык — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кильмезь йылғаһының уң ярына тамағынан 220 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Мулык
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100038637
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103863
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бәғерәк (Синара ҡушылдығы)

Бәғерәк — (рус. Багаряк) - Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Синара йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 80 км.

# Бәғерәк (Синара ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Екатеринбург ҡалаһынан Теча йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500612111200003000
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200300
* Бассейн коды — 14.01.05.006
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мәғәсүмова Бәғиә Мәғәсүм ҡыҙы

Мәғәсүмова Бәғиә Мәғәсүм ҡыҙы (17 ғинуар 1913 йыл — 1 ғинуар 1995 йыл) — ғалим-педагог-методист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты (1948). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971) кавалеры. Сәйәси золом ҡорбаны.

# Мәғәсүмова Бәғиә Мәғәсүм ҡыҙы
## Биографияһы

Бәғиә (Бәһиә) Мәғәсүм ҡыҙы Мәғәсүмова 1913 йылдың 17 ғинуарында Өфө губернаһының Бөрө өйәҙе Мәскәү ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дүртөйлө районы) тыуған. Милләте — башҡорт.
1935 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай.
1935 йылдан алып К. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтында эшләй.
1936 йылдан ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетында инструктор була.
1938 йылдың 8 октябрендә репрессиялана. 1939 йылдың 28 ғинуарында аҡлана.
1939 йылдан Өфө мәктәпкәсә педагогия училищеһында уҡытыусы булып эшләй.
1941—1944 йылдарҙа Башҡортостан уҡытыусылар белемен камиллаштырыу институтында уҡыта.
1948—1978 йылдарҙа К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтында уҡытыусы булып эшләй (1957 йылдан башлап — Башҡорт дәүләт университеты).
Бәһиә Мәғәсүмова 4-7 кластар өсөн башҡорт әҙәбиәте буйынса дәреслектәр һәм уҡытыу-методик әсбаптар авторҙашы.

# Мәғәсүмова Бәғиә Мәғәсүм ҡыҙы
## Ғилми хеҙмәттәре

* Изучение биографии и произведений Мажита Гафури в V—VII классах башкирской школы: Автореферат дис. на соискание учен. степени кандидата пед. наук / Акад. пед. наук РСФСР. Науч.-исслед. ин-т методов обучения. — Москва, 1954.
* Кластан тыш уҡыу китабы: VI класс өсөн / Б. М. Мәғәсүмова, С. Х. Зайлалова. — 3-сө баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1983. — 174 б.
* 4 кластар өсөн «Туған әҙәбиәт» дәреслегенә методик ҡулланма / Б. М. Мәғәсүмова, С. Х. Зайлалова. — 3-сө баҫма, төҙәтелгән.— Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1985. — 112 б.
* Туған әҙәбиәт: 4 класс өсөн / Б. М. Мәғәсүмова һ. б. — 11-се баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 260 б.
* Туған әҙәбиәт: 5-се класс өсөн дәреслек-хрестоматия / Б. М. Мәғәсүмова, С. Х. Зайлалова, К. Әхмәтйәнов, Ә. М. Сөләймәнов. — 8-се баҫма, төҙәтелгән. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте. — 271 б.

# Мәғәсүмова Бәғиә Мәғәсүм ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971)
* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1987)
# Старцев Федор Тарасович

Старцев Федор Тарасович (1906 йыл — ?) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовойы.

# Старцев Федор Тарасович
## Биографияһы

Старцев Федор Тарасович 1906 йылда хәҙерге Башҡортостандың Кушнаренко районы Пиреново ауылында тыуа. 1941 йылда Өфө ҡалаһының Сталин районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 148-се гвардия артиллерия-миномет полкының 1-се батареяһында ат тотоусы булып хеҙмәт итә. Аттарын һәр ваҡыт ваҡытында ашатып, таҙартып һәйбәт торошта тотҡаны өсөн Старцев Федор Тарасович 1944 йылда «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
Бранденбург ҡалаһы өсөн һуғышта ҡатнашып, яралы пушка ҡороусыны алмаштыра һәм снарядтарҙы тиҙ бирергә ярҙам итә, дошмандың һөжүмен кире ҡағыуға булышлыҡ итә. 1945 йылдың 27 апрелендә ездовой ҡыҙылармеец Старцев Федор Тарасович «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була.
Старцев Федор Тарасовичтың һуғыштан һуңғы яҙмышы тураһында мәғлүмәттәр юҡ.

# Старцев Федор Тарасович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

«Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944)
«Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1945)
# Яман-Һыу

Яман-Һыу — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы, Ставрополь крайы биләмәләрендә аға. Йылға һүғарыуға алына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Яман-Һыу
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Малка от Кура-Марьинского канала и до устья, Баксан йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000812108200004474
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200447
* Бассейн коды — 07.02.00.008
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хоэнварте

Хоэнварте (нем. Hohenwarte) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 160 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,28 км². Диңгеҙ кимәленән 253 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7338 һәм автомобиль коды — SLF.
# Божулич Дарья Владимировна

Божулич Дарья Владимировна (11 март 1907 йыл — 1999 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, баҡсасы. Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Божулич Дарья Владимировна
## Биографияһы

Дарья Владимировна Божулич 1907 йылдың 11 мартында Краснодар крайы Староминская станицаһында күп балалы ғаиләлә (3 ҡыҙ туғаны һәм ҡустыһы) тыуған. Атаһы — Владимир Перлик һәм бер улы 1918 йылда атып үлтерелә, әсәһе — Мария Перлик 4 ҡыҙы менән тороп ҡала.
Ростов өлкәһенең Сталин исемендәге (һуңынан — XXII партсъезд исемендәге) колхозда звеньевой булып эшләй, виноград үҫтерә. 1948 йылда үҙенең 6, 6 га майҙанындағы участкаһынан 90,3 ц виноград уңышы ала.
1951 йылда Бөтә Союз ауыл хужалығы күргәҙмәһендә иҫ китмәле виноград уңышын күрһәтә — Сальск далаһының ҡоро климатын иҫәпкә алғанда, гектарынан 180 центнер. СССР Юғары Советы Президиумының 1949 йылдың 27 июль Указы менән виноградтан юғары уңыш алған өсөн Божулич Дарья Владимировнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Божуличтың артабанғы яҙмышы тураһында мәғлүмәт юҡ.

# Божулич Дарья Владимировна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы
* Ленин ордены
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы
* миҙалдар.
# Погорелово (станция)

Погорелово — Төньяҡ-Кавказ тимер юлының йөк һәм пассажирҙар станцияһы (1987 йылдың авгусына тиклем Көньяҡ-Көнсығыш тимер юлына ҡараған), Ростов өлкәһе Каменский районында урынлашҡан

# Погорелово (станция)
## Тарихы һәм эшмәкәрлеге

Һуғыш йылдарында бында хәрби хәрәкәттәр була. 1943 йылдың ғинуарындағы Бөйөк Ватан һуғыш йылъяҙмаларынан (һуғыштың 575-се көнө), Совинформбюро хәбәр итә:
   17 ғинуарҙа беҙҙең ғәскәрҙәр көсөргәнешле алыштарҙан һуң ҡала һәм ҙур тимер юлы үҙәге Миллеровоны яулап ала. Воронеждан көньяҡтараҡ һөжүм итеүсе беҙҙең ғәскәрҙәр Алексеевка станцияһын, ҡаланы, Кюротояк ҡалаһын, район үҙәген һәм Подгорный станцияһын биләй. Төньяҡ Донец районында беҙҙең ғәскәрҙәр бер нисә тораҡ пунктты , шул иҫәптән Красновка, Исаевка, Үрге-Митякинский, Астахов, Калитвенская тораҡ пункттарын, Погорелово, Красновка тимер юл станцияларын азат итә. Орловский районы тирәһендә Будённовский, Бекетный, Донской, Ногаевско-Ребричанский, Гундоров, Романов тораҡ пункттарын, Эльмут һәм Көнсығыш тимер юл станцияларын яулап ала. Төньяҡ Кавказда беҙҙең ғәскәрҙәр Курсавка тимер юлы станцияһын, Гофицкий районы үҙәген, Сергиевна, Султанский, Крым-Гиреевский, Воровсколесский ҙур тораҡ пункттарын, Крым-Гиреево тимер юлы станцияһын биләй.
   Әлеге ваҡытта станцияның вокзалы бар, унда пассажирҙарға билет һатыла.
   Бында ваҡ һәм вагон йөктәрен ҡабул итеү -биреү башҡарыла, инеү юлдары бар.
# 1926 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1926 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1926 MCMXXVI |
| Юлиан стилендә | 1925 — 1926 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2678 — 2679 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7434 — 7435 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5686 — 5687 ה'תרפ"ו — ה'תרפ"ז |
| Мосолман календары | 1345 — 1346 |
| Боронғо әрмән календары | 1375 ԹՎ ՌՅՀԵ |
| Ҡытай календары | 4622 — 4623 (с 12 февраль) 乙丑 — 丙寅 синяя корова — красный тигр |
| Эфиопа календары | 1918 — 1919 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1982 — 1983 |
| - Шака самват | 1848 — 1849 |
| Иран календары | 1304 — 1305 |
1926 (бер мең туғыҙ йөҙ егерме алтынсы) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса йома көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1926 йылы, 2 мең йыллыҡтың 926 йылы, XX быуаттың 26 йылы, XX быуаттың 3 ун йыллығының 6 йылы, 1920 йылдарҙың 7 йылы.

# 1926 йыл
## Тыуғандар

* 15 ғинуар — Баһауетдинов Рәйес Ғөбәйҙулла улы, Башҡортостандың билдәле хужалыҡ эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
* 27 май — Мортазина Миләүшә Ғәли ҡыҙы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1973), РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1983), Салауат Юлаев ордены кавалеры, Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы профессоры.
* 1 сентябрь — Чанышева Фәниә Ғәбделғафар ҡыҙы, башҡорт шағиры һәм журналисы, 1980 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
# Оло Хуху

Оло Хуху — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Надым йылғаһының уң ярына тамағынан 198 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 65 км.

# Оло Хуху
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300048924
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304892
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Юкшумка

Юкшумка — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кундыш йылғаһының уң ярына тамағынан 136 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Юкшумка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100000862
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100086
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нер-Ега

Нер-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Таут-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 72 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Нер-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050246
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205024
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ядь-Яха (Часелька ҡушылдығы)

Ядь-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Часелька йылғаһының һул ярына тамағынан 236 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Ядь-Яха (Часелька ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067684
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306768
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Подора

Подора — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 967 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Подора
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000013698
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001369
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0