# Ибрай (Ейәнсура районы)

Ибрай (рус. Ибраево) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Байдәүләт ауыл Советына ҡарай. Почта индексы — 453387, ОКАТО коды — 80226807003.

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Тарихы

Ауылға Нуғай даруғаһы Үҫәргән улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә Урмансы исеме менән нигеҙ һала, 1765 йылдан алып билдәле. Шулай уҡ Үткәнсе, Алабайтал булараҡ теркәлгән. 1795 йылда 23 йортта 293 кеше йәшәгән, 1866 йылда 95 йортта 545 кеше иҫәпләнгән. Малсылыҡ, игенселек, арба‑сана яһау, күмер яндырыу, киндер эшкәртеү, септә һуғыу менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 20 быуаттың 20‑се йылдарынан алып хәҙерге исемен йөрөтә.

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Хәҙерге торошо

Малсылыҡ, ҡырсылыҡ, ҡортсолоҡ — төп шөғөлө. Төп урта мәктәбе, «Ынйыҡай» балалар баҡсаһы, башҡорт милли ризығы етештереүсе «Шифа» ООО-һы, «Зенит» малсылыҡ хужалығы уңышылы эшләй. «Рәйсә» мәсете, мәҙәниәт йорто, халыҡ фольклор ансамбле «Һүрәм» бар.

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Урамдары

* Йәштәр урамы (рус. улица Молодежная)
* Мәктәп урамы (рус. Школьная улица)
* Ҡояш урамы (рус. Солнечная улица)
* Урмансы урамы (рус. улица Урмансы)

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Халҡы

1900 йылда — 772 кеше, 1920 йылда — 647, 2002 йылда — 524 кеше иҫәпләнгән. 1925 йылда (аслыҡ йылдарынан һуң) 130 кеше генә теркәлгән.
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 524 | |
| 1959 | 531 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 627 | |
| 1979 | 576 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 493 | |
| 2002 | 524 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 540 | |
| 2010 | 479 | |
Федераль дәүләт статистика хеҙмәте баһаһы буйынса, 2022 йылдың 1 мартына ҡарата Башҡортостан Республикаһының Ибрай ауылында халыҡ һаны 245 кеше(дөрөҫ булмаған мәғлүмәт!) тәшкил итә. 2022 йылдың 1 мартына ҡарата Башҡортостан Республикаһының Ибрай ауылында 109 ир-егет (44.66%) һәм 136 ҡатын-ҡыҙ (55.34%).

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Халҡы
### Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (99 %).

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Географик урыны

Ибрай ауылы район үҙәгенән төньяҡ-көнсығышҡа табан Оло Һүрәм йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 42 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Сиреғол): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һарыҡташ): 96 км

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Билдәле шәхестәре

* Бураҡаева Мәрйәм Сабирйән ҡыҙы (27.03.1943) — башҡорт журналисы, яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре. 1981 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993), Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2002). Зәйнәб Биишева (2002) һәм Рәми Ғарипов исемендәге (2005) премиялар лауреаты. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2013)
* Мырҙабаев Хәсән Хәмзә улы (8.12.1951) — гистолог. Медицина фәндәре докторы (2002).
* Исхаҡов Гәрәй (Миңлегәрәй) Усман улы (25.11.1931—24.06.1997) — драматург. Журналистар союзы (1972), Яҙыусылар союзы (1993) ағзаһы.
* Иҫәнсурин Заһир Билал улы (9.06.1987) — йырсы, эстрада төркөмөнөң художество етәксеһе. «Гәлсәр һандуғас - 2008» телевизион фестивале лауреаты.

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Ер-һыу атамалары

Тау-һырттар
* Кәкереһеңер тауы
* Сураҡай тауы
* Ҡабра тауы
* Күнәртаҡан һырты
* Ибрай һырты
Башҡа урындар
* Абыҙ үлеге
* Шауҙым яланы
* Алат ятыуы
* Ҙур Терһәк мороно
Йылғалар
* Ҡарайғыр йылғаһы
* Көмөрө йылғаһы
* Ҡоро йылға

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары

* Өй һылағанда әйтелгән таҡмаҡтар (Юлдашбаева Мәрфуға Баймырҙа ҡыҙынан яҙып алынған, 1942 йылғы)
* Көпәш. 1963 йылда Башҡортостандың Ейәнсура районы Ибрай ауылы Баймырҙа Ҡыҙрасовтан (1888 йылғы) И. Абизов яҙып алған. Башҡорт халыҡ ижады — БЛ, № 38; БХИ, РЛ, № 202; БПЛ, № 148; БИТ, ПЛ, № 221; Вар.: Б Л, 170-се б.

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Ауыл лаҡаптары

* «Шпион тотоп ҡына аҡса эшләп булмай ул»
* «Эстән гимнастерка, тыштан аҡ күлдәк, уф тирләтә»
* «Эшең күп булһа, мандолина уйна ла бейе»
* «Һүҙеңде һүҙ иткең килһә, ат булып кешнә» — Һуғыш йылында тыуған лаҡап. Иҫәнғолға сәсеү орлоғо алырға барған ас ауыл ҡатын-ҡыҙҙарын райкомға индермәгәс, урамда теҙелешеп тороп ат булып кешнәгәндәр һәм һүҙҙәрен һүҙ итеп ҡайтҡандар.

# Ибрай (Ейәнсура районы)
## Ревизия материалдарында

1816 йылда Ибрай ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.