# Сара Бернар

Сара Бернар (тыуғандағы исеме Генриетт Розин Бернар, 22 октябрь 1844 йыл — 26 март 1923 йыл) — йәһүд сығышлы француз актёры, XX быуатта уны «бөтә тарихтағы иң билдәле актёр» тип атап йөрөткәндәр. Уңышҡа 1870 йылдарҙа Европа сәхнәләрендә өлгәшә. Аҙаҡ триумф менән Америкаға гастролдәргә йөрөй. Күберәген етди драматик ролдәр башҡара, шуның өсөн дә уға «Илаһи Сара» тигән ҡушамат бирәләр.

# Сара Бернар
## Биографияһы

Сара Бернар 1844 йылдың 22 октябрендә Парижда тыуған. Сараның әсәһен Юдифь тип йөрөткәндәр. Йәһүд, сығышы менән Германиянан йәки Нидерландтан. Ул Сараны ун алты йәшендә таба. Атаһы билдәһеҙ. Атаһы француз флоты офицеры Поль Мароль булған, тиеүселәр бар (был турала документтар шаһитлыҡ ҡыла). Башҡа мәғлүмәттәр буйынса, йәш адвокат Эдуард Бернар тигән фараз да йәшәй. Францияға килгәнсе, Юдифь модист булып эшләп ала. Әммә Парижға килгәс, куртизанка булыуҙы хуп күрә. Уның сибәрлеге һәм зауыҡлы кейенеүе кинәнеп йәшәрлек бай һөйәрҙәр табыуға булышлыҡ итә. Әммә йәш бала рәхәтләнеп йәшәүгә ҡамасау иткәнгә, Сара Англияға ҡайтарыла һәм бағыусыға тәрбиәгә бирелә.
Бәхетһеҙ осраҡ булмаһа, Сара бәлиғәт йәшенәсә шунда ҡалыр ине. Бағыусыһы, уны ғәрип ире менән ҡалдырып, ҡайҙалыр сығып китә. Кескәй Сара, креслоһынан төшөп, янып торған мейес янына бара, итәгенә ут тоҡана. Уны күршеләр ҡотҡарып ҡала. Был ваҡытта Юдифь сираттағы бағыусыһы менән Европа буйлап гастролдәрҙә йөрөй. Уны ҡыҙы янына саҡыралар, ул Англияға килә һәм Сараны Парижға алып китә. Тик тиҙҙән уны икенсе ҡараусыға ҡалдырып, тағы ла гастролдәренә сығып китә.
Моңһоу, ҡараңғы ергә алып килә уны яңы тәрбиәсеһе. Ул ябыға, үҙ-үҙенә бикләнә. Әммә яҙмыш уны барыбер әсәһе менән ҡауыштыра. Әсәһенең Юдифь кеүек үк куртизанка апаһы Розина менән осраҡлы ғына осраша, һәм ныҡ тәьҫирләнеп, Сара иҫтән яҙа; тәрбиәсеһе ҡулынан ҡолап төшә һәм аяҡ-ҡулын һындыра. Ниһайәт, әсәһе уны тәрбиәгә ала, һәм етемһерәгән ҡыҙыҡай әсә наҙын күрә башлай.
13 йәшендә Сара Драма сәнғәтенең Юғары милли консерваторияһына уҡырға инә һәм уны 1862 йылда тамамлай.

# Сара Бернар
## Фильмография

* Театрҙағы һайланма ролдәре
* Бернар Гамлет, 1880-се йылдар башы
* Бернар, портрет, 1890
* Жисмонда, Альфонс Муха
* 1862: Расин, Ифигения
* 1862: Эжен Скриб, Valérie
* 1862: Мольер, Уҡымышлы ҡатындар
* 1864: Эжен Лабиш & Деланд, Un mari qui lance sa femme
* 1866: T & Г Коньар, La Biche aux Bois
* 1866: Расин, Федра (Aricie ролендә)
* 1866: Мариво, Игра любви и случая (Сильвия ролендә)
* 1867: Мольер, Уҡымышлы ҡатындар (Арманд ролендә)
* 1867: Жорж Санд, Маркиз де Вильмер
* 1867: Жорж Санд, Франсуа-найденыш (Maриетта ролендә)
* 1868: Дюма отец, Кин, гений и беспутство (в роли Aнны Дамби)
* 1869: Коппе, Прохожий (в роли трубадура Дзанетто); первая большая успешная роль
* 1870: Жорж Санд, L’Autre
* 1871: Андре Терье, Жанна-Maрия
* 1871: Коппe, Fais ce que dois
* 1871: Фуссье и Эдмон, Баронесса
* 1872: Буйе, Mademoiselle Aïssé
* 1872: Виктор Гюго, Рюи Блаз (в роли Doña Maria de Neubourg, королева Испании)
* 1872: Дюма отец, Mademoiselle de Belle-Isle (в роли Gabrielle)
* 1872: Расин, Британик (в роли Junie)
* 1872: Бомарше, Женитьба Фигаро
* 1872: Сандо, Mademoiselle de la Seiglière
* 1873: Фейе, Далила (в роли принцессы Фальконьери)
* 1873: Феррие, У адвоката
* 1873: Расин, Андромаха
* 1873: Расин, Федра (в роли Aricie)
* 1873: Фейе, Сфинкс
* 1874: Вольтер, Заира
* 1874: Расин, Федра (в роли Федры)
* 1875: Борнье, La Fille de Roland
* Дюма сын, L'Étrangère (в роли Mrs. Clarkson)
* Пароди, Rome Vaincue
* 1877: Виктор Гюго, Эрнани (в роли Doña Sol)
* 1879: Расин, Федра (в роли Федры)
* 1880: Ожье, Авантюристка
* 1880: Легуве & Эжен Скриб, Адриана Лекуврёр
* 1880: Мельяк & Галеви, Фруфру
* 1880: Дюма сын, Дама с камелиями (в роли Maргариты)
* 1882: Сарду, Феодора
* Сарду, Феодора (в роли Феодоры)
* 1887: Cарду, Тоска
* Дюма сын, Принцесса Жорж
* 1890: Сарду, Клеопатра, в роли Клеопатры
* 1893: Леметр, Короли
* 1894: Сарду, Жисмонда
* 1895: Мольер, Амфитрион
* 1895: Mагда (пер. с нем. Зудермана Heimat)
* 1896: Дама с камелиями
* 1896: Мюссе, Лорендзачио (в роли Lorenzino de' Medici)
* 1897: Сарду, Спиритрзм
* 1897: Ростан Самаритянка
* 1897: Октав Мирбо, Les Mauvais bergers
* 1898: Катюль Мендес Meдея
* 1898: Дама с камелиями (в роли Maргариты)
* Огюст Барбье, Жанна д’Арк (в роли Жанны д’Арка)
* Moран & Сильвестр, Izéïl (в роли Изеиля)
* Шекспир Король Лир (в роли Корделии)
* 1899: Шекспир, Гамлет (в роли Гамлета)
* Шекспир, Антоний и Клеопатра (в роли Клеопатры)
* Шекспир, Mакбет (в роли Lady Macbeth)
* Ришпен, Pierrot Assassin (в роли Пьерро)
* 1900: Ростан, Орлёнок (в роли Орлёнка)
* 1903: Сарду, La Sorcière
* 1904: Метерлинк, Пелеас и Мелисанда (в роли Пелеасa)
* 1906: Ибсен, Женщина с моря
* 1906: К. Мендес, La Vierge d’Avila (в роли св Терезы)
* 1911: Mоро, Les Amours de la reine Élisabeth (в роли королевы Елизаветы)
* 1913: Тристан Бернар, Jeanne Doré (в роли Жанны Доре)

# Сара Бернар
## Яҙмалар

* Phèdre (Федра) (1902)
* Le Lac (Озеро) (1902)
* La Fiancée du timbalier (Невеста литавриста) (1902)
* Lucie (Люсия) (1902)
* Le Lac (Озеро) (1903)
* La Samaritaine (Самаритянка) (1903)
* Les Vieux (Старые люди) (1903)
* Un Évangile (Одно Евангелие) (1903)
* Phèdre (Федра) (1903)
* La Mort d’Izéil (Смерть Изеиля) (1903)
* La Rêverie de Théroigne de Méricourt (Сонь, Теруани де Мерикур) (1903)
* Un peu de musique (Маленькая музика) (1903)
* L’Aiglon (Орлёнок) (1910)
* Phèdre (Федра) (1910)
* Les Buffons (Буффоны) (1908)
* La Samaritaine (Самаритянка) (1910)
* L'Étoile dans la nuit (Звезда в ночи) (1918)
* Prière pour nos ennemis (Молитва за наших врагов) (1918)

# Сара Бернар
## Иллюстрациялар

* Сара Бернар сәхнә артында.
* Бернар карьераһын башлағанда уйнаған Theodora ролендә.
* Нәзәкәтле ҡалпаҡ кейгән фотоһы.
* Бернар тылсымсы һынында.
* Жанны д'Арк ролендә.
* Бернар Клеопатра һынында.
* Gismonda ролендә.
* Бернар формаль булмаған портрет өсөн төшкән.
* Бернар, һуңғы йылдары.
* Бернар Конда ҡәлғәһе янында, Франция.

# Сара Бернар
## Ижади эштәр

* Ма double vie. Mémoires de Sarah Bernhardt, P., 1907;
* В русском переводе — Сара Бернар. Моя двойная жизнь. Мемуары. — СПб: Северо-Запад, 1995. — 543 с. — ISBN 5-8352-0470-1.
* L’art au théâtre, P., 1923