yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Балоя

Балоя (рус. Бальза) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының һул ярына тамағынан 868 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Балоя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Йомағужа һыуһаҡлағысынан Салауатҡа тиклем, Нөгөш йылғаһын (башынан Нөгөш һыуһаҡлағысына тиклем) индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200412111100017728
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101772
* Бассейн коды — 10.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Майневе

Майневе (нем. Meineweh) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1077 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,79 км². Диңгеҙ кимәленән 249 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6721 һәм автомобиль коды — BLK.
# Ғайсин районы

Ғайсин райо́ны (укр. Гайсинський район) — Винница өлкәһендә район. Район үҙәге — Ғайсин ҡалаһы.
2017 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 56 829 кеше йәшәй.

# Ғайсин районы
## Билдәле шәхестәре

* Костюк Михаил Фёдорович (2.11.1959), ғалим-хоҡуҡ белгесе. 1989 йылдан хәҙерге Рәсәй Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институты уҡытыусыһы, 2002—2010 йылдарҙа енәйәт хоҡуғы кафедраһы начальнигы. Юридик фәндәр докторы (2001), профессор (2003). Носовцы ауылынан.
# Ергол

Ергол — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чарыш йылғаһының һул ярына тамағынан 477 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ергол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009006
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100900
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡыҙыл Селек

Ҡыҙыл Селек — топоним.
* Ҡыҙыл Селек (ауыл)
* Ҡыҙыл Селек (йылға)
# Сыуаш милли кейеме

Сыуаш милли кейеме сыуаш халҡының тарихи үҫешен, йәшәүенең социаль һәм тәбиғи шарттарын, эстетик өҫтөнлөктәрен, шулай уҡ этнотөркөм һәм этнотерриториаль үҙенсәлектәрен асыҡ сағылдыра . Ҡатын-ҡыҙ һәм ирҙәр кейеменең нигеҙен кĕпе тип аталған аҡ күлдәк тәшкил итә. Ул уртаға бөкләнгән (тарма) киндер туҡыманыңбуй һыҙаты ыңғайына тегелгән. Ян-яҡтарына күлдәк силуэтын аҫҡа табан киңәйтеүсе ялғауҙар һәм ҡыйыҡтар ҡушып тегелгән. 55 — 60 см оҙонлоҡтағы тура һәм тар еңдәр тура мөйөш яһап тегелгән һәм дүрткел кештәк менән тулыландырылған.
Ә ҡатын-ҡыҙ күлдәктәренең оҙонлоғо 115-120 см булған һәм күкрәк уртаһында уйымы булған. Улар күкрәгенең ике яғы, еңдәре буйын, буй йөйҙәрен һәм итәген сигелгән биҙәктәр менән биҙәгән. Биҙәктәрҙең контуры ҡара ептәрҙән эшләнгән, уларҙың сәскәһендә ҡыҙыл төҫ өҫтөнлөк иткән, өҫтәмә рәүештә йәшел, һары һәм ҡараһыу күк төҫтәр булған. Төп биҙәктәр - кĕскĕ йәки сунтăх (пуштĕр, кӳнчĕк, кĕсле) ромб рәүешендәге фигуралар, туҡылған йәки ситса таҫмаларҙан яһалған күкрәккә тағыла торан розеткалар.

# Сыуаш милли кейеме
## Өҫ һәм аяҡ кейемдәре

Миҙгелле өҫ кейеме итеп пустав халаты, сăхман кафтаны, ҡышын билле ҡыҫҡа тун кĕрĕк кейгәндәр, алыҫҡа йөрөү өсөн һарыҡ тиреһенән тегелгән оҙон толоп йәки тура арҡалы буҫтау сапан кейгәндәр. Ирҙәрҙең баш кейеме күп түгел: ҡырлы буҫтау эшләпәләр, тиренән тегелгән башлыҡтар — çĕлĕк булған.
Көндәлек аяҡ кейеме йүкә һалабашынан үрелгән сабатанан (çăпата) торған, уны үрге сыуаштар ҡара буҫтау ыштырын (силғау) урап, ә түбәнге сыуаштар аҡ йөн йәки буҫтау ойоҡ (тăла чăлха) менән кейгән. Күн итек йәки башмаҡ, үрге сыуаштарҙа — гармун һымаҡ бөкләнгән бейек итек — байрам аяҡ кейеме булған. XIX быуат аҙағында ҡатын-ҡыҙҙарҙың бау менән бәйләнеүсе бейек күн ботинкалары күренә башлай. Аҡ, һоро һәм ҡара быйма ҡышҡы аяҡ кейеме булып хеҙмәт иткән.
Волга буйы халыҡтарының күбеһендәге кеүек, балалар кейеме өлкәндәрҙеке кеүек булған. Бай биҙәлешле йә биҙәүесле лә булмаған.

# Сыуаш милли кейеме
## Сыуаш милли кейемен өйрәнеүселәр

* Нечвалода Елена Евгеньевна (4 август 1968 йыл) — этнограф, тарих фәндәре кандидаты (1998) 1997 йылдан алып Рәсәй Фәндәр Академияһының Өфө Фәнни Үҙәгенең Этнография бүлегендә эшләй. 1998 йылда этнология, антропология темалары буйынса тарих фәндәре кандидаты дәрәжәһенә диссертация яҡлай. Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙар өлкәһе: традицион орнамент, биҙәү сәнғәте. Сыуаш милли кейемен ентекле өйрәнә.
# Дисен монастыры

Дисен монастыры (нем. Kloster Dießen) — Аугсбург епархияһына ҡараған, бавария коммунаһы Дисен-ам-Аммерзела (Үрге Бавария) урынлашҡан элекке августин монастыры; даими канониктарҙың монастырына нигеҙ һалыныу ваҡыты аныҡ билдәле түгел: монастырҙың 1150 йыл уҡ булғанлығы билдәле; Баварияла секуляризация барышында — 1803 йылда таратылған; бөгөн монастырь комплексы биналарын «Diözesankongregation der Benediktinerinnen von St. Alban» конгрегация приораты биләй.

# Дисен монастыры
## Тарихы һәм тасуирламаһы

Дисен монастырына нигеҙ һалыуҙа, моғайын, Хуоси: боронғо ырыу вәкилдәре ҡатнашҡандыр: нигеҙ һалыу датаһы аныҡ билдәле түгел, әммә тикшеренеүсе ғалимдар монастырь 740—760 йылдар тирәһендә үк йәшәгән һәм шул саҡта ҡатын-ҡыҙҙар монастыры булған, ти. Ул 810—815 йылдарҙағы документтарҙа, «Ратпотто» тигән бер кеше монастырға ярҙам иткәндән һуң, беренсе тапҡыр телгә алына: тикшеренеүселәр иғәнә индереүсенең исемен һуңыраҡ граф Андекстар династияһының иң тәүге вәкилдәренең береһелер тигән фекергә килгән; башҡа төрлө фекерҙәр ҙә әйтелгән. 740 һәм 810/820 йылдар осоро тураһында монастырь буйынса тулыраҡ мәғлүмәт юҡ. Тәүге монастырь сағыштырмаса аҙ йәшәгән — 955 йыл тирәһендә ул хәҙерге Венгрия территорияһынан һөжүм иткәнлектән емерелгән: ҡатын-ҡыҙ монахтар көсләнгән һәм үлтерелгән, ә биналар яндырылған.
Был урында яңы монастырға — дөрөҫөрәге, коллегиаль сиркәүгә — 1114 йыл тирәһендә нигеҙ һалынған; Диссен нәҫеленән графтар Отто һәм Бертольд II нигеҙ һалыусы тип һанала. 1123 йыл тирәһендә монастырь бөгөнгө урынына күсерелгән; 1132 йылда Изге Тәхет ике өлөштән торған монастырҙы үҙ яҡлауы аҫтына алған һәм уның бөтә биләмәләрен раҫлаған. Ике өлөшлө монастырҙағы ҡатын-ҡыҙҙар XIV быуатты күтәрә алмаған.
1158 йылда граф Диссендар Дисен районындағы бар булған биләмәләрен — бөтә крепостнойҙары, балыҡ тотоу, урмандарға хоҡуҡтары менән монастырға васыят итеп ҡалдырған. Графтарҙың тау башындағы Шатцберг һарайы шулай уҡ монастырға эләккән. 1170 йылдар тирәһендә төбәктең монастырь биләмәләре тағы ла киңәйгән. Артабанғы бер нисә быуат дауамында һәм монастырь һәм урындағы баҙар (йәрминкә общинаһы)араһында хоҡуҡи бәхәстәр барлыҡҡа килгән, һәм был йыш ҡына тышҡы аралашсылыҡҡа посредничество килтергән. 1330 йылда император Людвиг Баварский монастырь хоҡуҡтарын раҫлаған.
Диссендағы тәүге мәктәп тә шулай уҡ монастырға барып тоташа: 1530 йылдар тирәһендә пробст Иероним Вити дәүерендә белем алыуға монополия барлыҡҡа килеү секуляризацияға тиклем ғәмәлдә булған. 1632 һәм 1634 йылдарҙа монастырҙы швед ғәскәрҙәре талаған, ә 1704 йылда — император һалдаттары. Утыҙ йыллыҡ һуғышынан һуң монастырь яйлап ҡына өлөшләтә тергеҙелә башлай. 1720 һәм 1728 йылдар араһында пробст Геркулан Карга етәкселегендә яңы монастырь сиркәүе төҙөлә башлаған.
Шул ваҡытҡа ун һигеҙ монахы һәм биш донъяуи ағаһы булған монастырь 1803 йылдан таратылған — төбәктә секуляризация ваҡытында; монастырь китапханаһының 1284 эше Бавария дәүләт китапханаһына, ә тағы ла 350-һе — Мюнхен университеты китапханаһына тапшырылған. Монастырь комплексының ҡайһы бер өлөшө һүтелә; сиркәүҙең өс ҡыңғырауы һәм литургик дини ҡоролма, шулай уҡ — киң урмандар, көтөүлектәр һәм мал башлыса шәхси кешеләргә һатыла.
# Яракутаю

Яракутаю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Макариха йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Яракутаю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071156
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007115
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Юрлюга

Юрлюга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нюксеньга йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Юрлюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031209
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003120
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Туймазы (Лена йылғаһы үҙәне)

Туймазы (саха. Туймаада) — Лена йылғаһының һул яры буйлап урта ағымдағы үҙәндә Яҡутск ҡалаһы урынлашҡан, шулай уҡ Жатай, Хатассы, Табага, Кангалассы, Тулагино, Кильдямцы, Сырдах һәм башҡа тораҡ пункттары бар.

# Туймазы (Лена йылғаһы үҙәне)
## Географияһы

Туймазы — халыҡ һаны буйынса Ленаның урта ағымындағы өс төп үҙәндең (шулай уҡ Эркеен һәм Энсиели) иң ҙуры. Майҙаны — 700 км². Халҡы — 343,8 мең кеше (2019), йәғни бөтә Яҡутстан халҡының өстән бер өлөшөн тәшкил итә.
Үҙән территорияһында күлдәр, һәм Лена йылғаһының ҡылылары, ҡушылдыҡтары күп. Туймазының көнбайыш өлөшөндә Чор-Муран тауы урынлашҡан.
Климаты киҫкен континенталь. Ғинуар айында уртаса температура −39,6 °C, июлдә +19,0 °C. Яуым-төшөмдөң йыллыҡ нормаһы — яҡынса 240 миллиметр.

# Туймазы (Лена йылғаһы үҙәне)
## Тарихы

Фольклор легендалары буйынса, был үҙәндә яҡуттарҙың ата-бабалары Омогой Бай һәм Эллэй Боотур килеп төпләнгән.
Сәғитов Мөхтәр Мофазал улы Яҡутстанда йәшәгән башҡорттарға сәйәхәте ваҡытында Башҡортостанға бәйле мәғлүмәттәргә юлыға
Ысынында Туймазы үҙәнендә кешеләр палеолит осоронда уҡ йәшәгән. Археологик тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә сағыштырмаса ҙур булмаған территорияла бик күп табылдыҡтарға юлығалар. Палеолит, мезолит, неолит, бронза быуаты һәм иртә тимер быуат, шулай уҡ урта быуаттарға ҡараған 200-ҙән ашыу археологик ҡомартҡы табыла.
Яҡутстанда Туймазы халыҡ-ара олимпиадаһы үтә.
Шулай уҡ Яҡутскиҙа урындағы «Туймаада» гәзите нәшер ителә.

# Туймазы (Лена йылғаһы үҙәне)
## Фотоһүрәттәр

* Үҙәнгә көньяҡ ҡалҡыулыҡтарҙан күренеш, Иҫке Табаға ауылы янында
* Табага. Туймазы үҙәнендә
* Табага ҡасабаһы
* «Мөхәббәт усаҡтары» тип йөрөтөлгән районда Туймазы үҙәненә һәм Якутск ҡалаһына күренеш
* Туймазы үҙәненә һәм Якутск ҡалаһына күренеш
* Кильдямцы ауылы янындағы үҙән күренеше
* Кильдямцы ауылы янындағы үҙән күренеше
* Туймазы пейзажына хас күренеш. Тёплое күле
* Тёплое күле
* Туймаада үҙәненә һәм Кангалассы ҡасабаһынан көньяҡтараҡ төп ярға ҡарата күренеш
# Агрия (йылға)

Агрия — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лопси-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Агрия (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300023768
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302376
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бәлә (һырт)

Бәлә рус. Баля — тау һырты. Көньяҡ Уралда, Башҡортостандың Ишембай районының көнсығыш сигендә урынлашҡан.

# Бәлә (һырт)
## Дөйөм характеристика

Ишембай районында Әбейауырыған (Оло Шешәнәк ҡушылдығы) менән Ҡарағасйылға (Нөгөш бассейны) араһында меридиональ йүнәлештә һуҙылған. Оҙонлоғо 7 км, киңлеге 2 км тирәһе, абсолют бейеклеге 791,2 м. Битләүҙәре һөҙәк.
Тау ҡомташ, алевролиттар һәм девон һәүерташтарынан тора. Өҫтөндә ҡараһыу һоро тау-урман тупраҡта киң япраҡлы урман (ҡайын, имән һ.б.) үҫә.

# Бәлә (һырт)
## Топонимика

Һырттың атамаһын күптәр «бәлә» һүҙенән алынған тип уйлай.Бәлә тауы Бөрйән районының Брәтәк ауылына ҡарай.
Хәҙерге ваҡытта тау атамаһы «бәлә» һүҙенән алынған кеүек булып күренһә лә, ҡайһы бер тикшеренеүселәр уны фарсы телендәге «боло» һүҙенә бәйләй. «Боло» фарсы телендә- бейеклек, тау, иң юғары власть .
# Мртьян

Мртьян — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/Еділ/1804/693/229/67/8 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Мртьян
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010706
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101070
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Революцион комитеттар

Революцион комитеттар (ревкомдар) — большевиктар тарафынан ойошторолған һәм Рәсәйҙәге Граждандар һуғышы осоронда ғәмәлдә булған ғәҙәттән тыш вәкәләттәр бирелгән ваҡытлы власть органдары. Улар хәрби һәм граждан власты бөтә тулылыҡта үҙҙәренә туплаған. Ревкомдарҙы ойоштороуҙа һәм уларҙың эшмәкәрлегендә 1917 йылғы Октябрь революцияһы осорондағы хәрби-революцион тәжрибә файҙаланыла.
Иң эре территориаль революцион комитеттар — Бөтә Украина, Әзербайжан, Әрмәнстан, Себер, Дағстан ревкомдары, Белорус ССР-ы, Башҡорт АССР-ы, Грузия ревкомдары, Ҡырғыҙ крайы (1925 йылдан Ҡаҙаҡ АССР-ы) менән идара итеү ревкомы. Урындарҙа шулай уҡ губерна, өйәҙ, улус һәм ауыл ревкомдары индерелә.
1920 йылдың 2 ғинуарында Эшсе һәм крәҫтиән оборонаһы советы губерна һәм өйәҙ революцион комитеттарын юҡҡа сығарыу тураһында ҡарар сығара. Комитеттар, ташлама рәүешендә, ныҡ кәрәкле урындарҙа ғына һаҡланып ҡалына. Совет власы тулыһынса тик 1920 йылдың аҙағында — 1921 йылдың башында урынлаштырылған Әрмәнстан һәм Грузияла ревкомдар 1921 йылда ла ойошторола. Себер революцион комитеты 1925 йылдың декабре аҙағына тиклем ғәмәлдә була. Чечняның ҡайһы бер райондарында ревкомдар һуңыраҡ та индерелә, атап әйткәндә, 1926 йылда.
# Скакунка (Соб ҡушылдығы)

Скакунка (укр. Скакунка) — Украиналағы йылға. Винница өлкәһенең Липовец районы аша көньяҡҡа табан аға. Собтың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 12 километр. Бассейн майҙаны — 54,2 км².
# Бакулин Алексей Вениаминович

Бакулин Алексей Вениаминович (21 март 1949 йыл — 29 ноябрь 2019 йыл) — мәғариф, партия һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре. 1987—1992 йылдарҙа КПСС-тың Бөрө ҡала комитетының беренсе секретары. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — урыҫ 1990 йылда КПСС-тың Бөрө ҡала комитетының беренсе секретары.

# Бакулин Алексей Вениаминович
## Биографияһы

Алексей Вениаминович Бакулин 1949 йылдың 21 мартында БАССР-ҙың Бөрө ҡалаһында тыуған.
1972 йылда Бөрө дәүләт педагогия институтын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1966 йылда уҡытыусы булып башлай.
1973—1974 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә. Унан ҡайтҡас, Башҡортостандың Бөрө районындағы Иҫке Баҙан ауылының урта мәктәбендә уҡытыусы була. Ошо уҡ ауылда ауыл Советы башҡарма комитеты рәйесе, район мәғариф бүлеге мөдире, халыҡ депутаттарының Бөрө район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары.
1987 йылда КПСС-тың Бөрө ҡала комитетына — секретарь, 1990 йылда беренсе секретарь итеп һайлана.
1992 йылдан Бөрө ҡалаһының 7-се урта мәктәбе директоры.
Алексей Вениаминович Башҡортостан Республикаһының тирә-яҡ мөхитен һаҡлауға һәм үҫтереүгә ҙур өлөш индерә. 12 йылдан артыҡ ул Башҡортостан Республикаһы тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының Бөрө территориаль комитеты етәксеһе булып хеҙмәт итә.
Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана.

# Бакулин Алексей Вениаминович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы
# Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығы

Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығы — мәғариф, юғары белем һәм фән буйынса башҡарма власының дәүләт органы.

# Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығы
## Буйһонған хеҙмәттәр

* Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт, Рособрнадзор
* Йәштәр сәйәсәте буйынса федераль хеҙмәт, Росмолодежь
# Меконг

Меко́нг (лаос теленән тәржемә иткәндә — «Ганг һыуҙары әсәһе», вьетнамса — «Туғыҙ дракон йылғаһы») — Ҡытай, Лаос, Таиланд, Камбоджа һәм Вьетнам дәүләттәре аша ағыусы йылға. Һинд-Ҡытай ярымутрауында иң ҙурыһы. Оҙонлоғо — яҡынса 4500 км, бассейны майҙаны — 810000 км².

# Меконг
## География

Сығанағы Тибет таулығының Тангла һыртында урынлашҡан. Өҫкө ағымда Дза-Чу (ҡыт. ябайл. 扎曲, пиньин: Záqū, Цзацю), ә урта ағымында (Ҡытай территорияһында) — 'Ланьцанцзян тип атала. Тамағында дельта барлыҡҡа килтереп Көньяҡ-Ҡытай диңгеҙенә ҡоя. Төп ҡушылдыҡтары: уңдан — Мун, Тонлесап; һулдан — Сан.
# Илшат (исем)

Илшат — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Илшат исеме бар.

# Илшат (исем)
## Этимологияһы

Илшат — ил + шат һүҙҙәре ҡушылып төҙөлгән ир-ат исеме. Башлыҡ, ил башлығы, ил шатлығы, ил ҡыуанысы тигәнде аңлата.

# Илшат (исем)
## Билдәле кешеләр

Йомағолов Илшат Хәлил улы (26 февраль 1932 йыл — 3 ноябрь 2007 йыл) — башҡорт театр актёры, драматург, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы, 1989 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың (1979) һәм Башҡорт АССР-ының (1976) атҡаҙанған артисы.
Тажетдинов Илшат Азамат улы (20 май 1969 йыл) — ғалим-иҡтисады, дәүләт һәм юғары мәктәп эшмәкәре. 2018 йылдың октябренән Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министрының урынбаҫары — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппараты етәксеһе вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы. Иҡтисад фәндәре докторы, доцент. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы. «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (2019).
Теләшев Илшат Ғүмәр улы (21 ноябрь 1956 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең нефтсе-ғалимы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2009), техник фәндәр докторы (1992), профессор (2008). Рәсәй Федерацияһының (2014) һәм Башҡортостан Республикаһының (2006) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почётлы нефтехимигы (2001), Атырау нефть һәм газ институтының почётлы профессоры (2003).
Шабаев Илшат Рәйес улы (8 ғинуар 1978 йыл) — Рәсәй бейеүсеһе, хореограф, мюзиклдар артисы. MTV каналының «Бейеү майҙаны йондоҙо» (рус. «Звезда танцпола») проекты, ТНТ каналының «Бейеүҙәр» (рус. «Танцы») проекты еңеүсеһе.
Насыров Илшат Рәшит улы (30 сентябрь 1960 йыл) — Рәсәй философы. Фәлсәфә фәндәре докторы, Рәсәй Фәндәр академияһының Фәлсәфә институтының ғилми хеҙмәткәре.
Әбделмәнов Илшат Ғаяз улы (15 июнь 1941 йыл — 25 июль 2007 йыл) — тау инженеры. Техник фәндәре докторы (1995), профессор (1995).
Ғиләжев Илшат Фәрит улы (1 ғинуар 1960 йыл) — скульптор, ҡулдан сүкеү оҫтаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2012). 1997 йылдан Рәсәй Федерацияһы Рәссамдары союзы ағзаһы.
Ямалетдинов Илшат Әғләм улы (1965 йыл) — СССР һәм Рәсәй биатлонсыһы, СССР чемпионаты призеры. СССР-ҙың спорт мастеры.
# Шапошникова Наталья Витальевна

Шапошникова Наталья Витальевна (24 июнь 1961 йыл, Дондағы Ростов, РСФСР, СССР) — совет спортсыһы. Спорт гимнастикаһы буйынса СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1980).
«Динамо» өсөн сығыш яһаны (Дондағы Ростов).
Командалы беренселектә һәм терәк һикереүҙә 1980 йылғы Олимпия уйындарының 2 тапҡыр чемпионы, 1980 йылғы Олимпия уйындарында бүрәнәлә күнегеүҙәрҙә һәм ирекле күнегеүҙәрҙә 2 тапҡыр бронза яулай.
1978 команда ярыштарында донъя чемпионы. 1979 команда беренселегендә донъя чемпионатының көмөш призеры. 1978 йылда күпбәйгелә донъя чемпионатының бронза призеры була.
Әлеге ваҡытта Америка Ҡушма штаттарында йәшәй, шунда ире һәм ҡыҙы менән бергә Нью- Джерси штатының Вест Патерсон ҡалаһында «Gymnastika» мәктәбендә эшләй.

# Шапошникова Наталья Витальевна
## Спорт ҡаҙаныштары

* 1979 йылда бүрәнәлә күнегеүҙәрҙә Европа чемпионы.
* 1979 йылда ирекле күнегеүҙәр буйынса Европа чемпионатының көмөш призеры.
* 1979 йылда күпбәйгелә һәм терәк һикереүҙә Европа чемпионатының бронза призеры.
* 1979 йылда СССР абсолют чемпионы, 1977 йылда терәк һикереү буйынса СССР чемпионы, 1979 йылда бүрәнәлә күнегеүҙәр буйынса СССР чемпионы.
* 1977, 1979 йылдарҙа күпбәйгелә СССР Кубогы эйәһе.
* Олимпия уйындары — 1980. Команда беренселегендә — алтын.
# Маринка (Тура ҡушылдығы)

Маринка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тура йылғаһының һул ярына тамағынан 524 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Маринка (Тура ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, Тагил йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Ницца һәм Пышма йылғаһы йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502312111200006046
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200604
* Бассейн коды — 14.01.05.023
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2