yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кауно Жальгирис (футбол клубы)

«Кауно Жальгирис» (лит. Futbolo klubas Kauno Žalgiris) — Литва футбол клубы, Кауно Жальгирис исемле ҡалала урынлашҡан. 2004 йылда барлыҡҡа килгән.

# Кауно Жальгирис (футбол клубы)
## Клуб төҫтәре, формаһы һәм эмблемаһы

| 2013 | 2015 | 2018 | с 2022 |

# Кауно Жальгирис (футбол клубы)
## Ҡаҙаныштары

* Литва Чемпионы (0):
* Литва вице-чемпионы (0):
* Литва чемпионатының бронза призеры (1): 2020.
* Литва кубогы эйәһе (0):
* Литва кубогы финалсыһы (0):

# Кауно Жальгирис (футбол клубы)
## Сығыштар статистикаһы (2013—2024)
### 2004—2016 — «Спирис»

| Миҙгел | Кимәл | Лига | Урын |
| 2013 | 2. | I ліга | 5. |
| 2014 | 2. | I ліга | 4. |
| 2015 | 1. | А лига | 5. |

# Кауно Жальгирис (футбол клубы)
## Сығыштар статистикаһы (2013—2024)
### ФК Каунo Жальгирис

| Миҙгел | Кимәл | Лига | Урын |
| 2016 | 1. | А лига | 8. |
| 2017 | 1. | А лига | 8. |
| 2018 | 1. | А лига | 5. |
| 2019 | 1. | А лига | 4. |
| 2020 | 1. | А лига | 3. |
| 2021 | 1. | А лига | 3. |
| 2022 | 1. | А лига | 2. |
| 2023 | 1. | А лига | 4. |
| 2024 | 1. | А лига | 3. |

# Кауно Жальгирис (футбол клубы)
## Ағымдағы составы

2019 йылдың 14 сентябренә ҡарата <...>
# Варган тауы

Варган тауы (ғәҙәттәге ҡулланылышта — Варгановка) — Көньяҡ Уралда, Силәбе өлкәһендә (Рәсәй) айырым торған тау. Абсолют бейеклеге — 763 метр. Заозерная һыртына ҡарай. 1990 йылға тиклем бында Бөтә Союз туристик маршрут № 55 һалынған булған.

# Варган тауы
## Топонимика

Атамаһы урыҫса Варган (шаулаусан, ғауғасыл кеше шулай аталырға мөмкин) ҡушаматынан, йә Варганов фамилияһынан килеп сыҡҡан. (Варганить(недоступная ссылка) — тауышланыу, ҡысҡырыу, нимәләлер насар уйнау, йәки, тиҙ-тиҙ, урынына еткермәй эшләү).

# Варган тауы
## Тасуирлама

Варган тауы — айырым торған тау, Заозерная һыртына инә. Уның итәге буйлап оҙонлоғо — 3 километр, киңлеге — 3,5 километр. Абсолют бейеклеге — 763 метр, сағыштырмаса (Куштумга йылғаһы өҫтөнән) бейеклеге 360 метр. Варган тауы түбәһе Түргеяҡ күленән 3 км төньяҡ-көнбайышта, уның үҙәгенән 7,2 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Түргеяҡ күленең көнсығыш ярынан Варган тауы яҡшы күренә.
Төньяҡ һәм көнбайыш яғынан тауҙы Куштумга йылғаһы урап аға. Заозерный һәм Варган һырттары араһындағы биләндән Липовка йылғаһы ағып сыға.
Тау битләүҙәре, бигерәк тә төньяҡ-көнбайыш йүнәлештә текә. Тау аралаш урман (ҡайын, уҫаҡ, имән) менән ҡапланған. Тауҙың көнсығыш яғынан, тау итәгендә, шишмә бар. Тауҙан күренмәй..
# Ирик

Ирик — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Баксан йылғаһының һул ярына тамағынан 153 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ирик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баксан, Черек йылғаһыҙ . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000712108200004505
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200450
* Бассейн коды — 07.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Озим-Я

Озим-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ляпин йылғаһының уң ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Озим-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300027063
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302706
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сәйетғәлина Рәүфә Әхтәм ҡыҙы

Сәйетғәлина Рәүфә Әхтәм ҡыҙы — (1 октябрь 1941 йыл — Салауат районы үҙәге Малаяҙ ауылындағы 1-се урта мәктәбенең биология һәм химия уҡытыусыһы. РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы алдынғыһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1996).

# Сәйетғәлина Рәүфә Әхтәм ҡыҙы
## Биографияһы

Рәүфә Әхтәм ҡыҙы Сәйетғәлина 1941 йылдың 1 октябрендә БАССР-ҙың Салауат районы Ҡалмаҡол ауылында Сәйетғәлин Әхтәм менән Ғәйнинурҙың күп балалы ғаиләһендә иң кинйә бала булып донъяға килә.
Малаяҙ ауылындағы 1-се урта мәктәбендә башланғыс кластар буйынса директор урынбаҫары, уҡытыусы булып, 113-сө Малаяҙ урта һөнәри белем биреү училищеһында методист булып эшләй. Педагогик стажы — 50 йылға яҡын.

# Сәйетғәлина Рәүфә Әхтәм ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы алдынғыһы
Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1996)
# Хегельманн (футбол клубы)

«Хегельманн » (лит. Futbolo klubas Hegelmann) — Литваның футбол клубы. Раудондварис ҡалаһында урынлашҡан. 2009 йылда барлыҡҡа килгән.

# Хегельманн (футбол клубы)
## Ҡаҙаныштары

* Литва Чемпионы (0):
* Литва вице-чемпионы (0):
* Литва чемпионатының бронза призеры (0):
* Литва кубогы эйәһе (0):
* Литва кубогы финалсыһы (0):

# Хегельманн (футбол клубы)
## Сығыштар статистикаһы (2015—2024)

| Миҙгел | Кимәл | Лига | Урын |
| 2016 | 2. | I лига | 10. |
| 2019 | 2. | I лига | 7. |
| 2020 | 2. | I лига | 2. |
| 2021 | 1. | А лига | 5. |
| 2022 | 1. | А лига | 4. |
| 2023 | 1. | А лига | 5. |
| 2024 | 1. | А лига | 2. |

# Хегельманн (футбол клубы)
## Ағымдағы составы

2023 йылдың 14 сентябренә ҡарата
# Ходжаев йорто (Таганрог)

1863
Ходжаев йорто — Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһында XIX быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән йорт. Түбәндәге адрес буйынса урынлашҡан: Итальян тыҡрығы, 22.

# Ходжаев йорто (Таганрог)
## Тарих

Итальян тыҡрығында (элегерәк Исполком тыҡрығы) бер ярым ҡатлы йорт 1863 йылда сауҙагәр улы, ҡала думаһы ағзаһы Антон Архипович Ходжаев аҡсаһына төҙөлгән. Таганрог ирҙәр гимназияһы яҡшы уҡыусы балалар өсөн бер нисә стипендия булдырыла, шулар араһында иң дәрәжәле 250 һумлыҡ Пагонаттың ике стипендияһы һәм 150 һумлыҡ Ходжаевтың өс стипендияһы була. 1880 йылдың март айында уның 55 йәшлек ағаһы Василий атылып үлгән.
Һуңыраҡ йортто һыу дауаханаһы табибы, грек подданныйы Николай Диварис һатып ала, ә 1900-сы йылдар башында йортто студент Александр Сергеевич Золотарев милкенә әйләнә. Совет власы йылдарында бина милли объектҡа үҙгәртелә, хәҙер был торлаҡ йорт.

# Ходжаев йорто (Таганрог)
## Һүрәтләү

Итальян тыҡрығындағы 22-се һанлы йорт симметрияһыҙ бер ярым ҡатлы осло башлы кәрнизле кирбес йорт. Бинаның ике яҡ ҡабырғалары декоратив аттик менән эшләнгән. Йорттоң алғы яғында һигеҙ ярым циркуль формалы, баллюстрадалы тәҙрәләр, бинаның барлыҡ яҡтары ла рустовкалы.
Икенсе ҡаттың тәҙрәләре өҫтөндә сандриктар эшләнгән, түбәнге ҡат тәҙрәләре йоҙаҡ формалы таштар менән биҙәлгән. Бинаның фасады үҙәгендә йортҡа инеү урыны, йорт эсендә ишек алды менән үтәләй тоташҡан коридор. Унда селтәрле металл рәшәткәләр бар. Ишек алдына йорттоң уң яғынан инә торған селтәрле металл ҡапҡа, ул таш бағаналарға беркетелгән.
Рустовка, йоҙаҡ һымаҡ таштар, тәҙрә йөҙлөктәре, сандриктар, теш кеүек эшләнгән кәрниз — йортто төҙөгәндә ҡулланылған классик архитектура традициялары. Бинаның алғы яғы асимметриялы. Ишек өҫтөндәге тәҙрәнең коринф ордерының ярым колонналары бер нимәгә лә таянмайынса тәҙрәләрҙе һыҙатлап тора. Йорт бер нисә тапҡыр төрлө төҫкә буялған . Хәҙерге ваҡытта ул йәшел төҫтә, ваҡ архитектура деталдәре аҡ төҫтә.

# Ходжаев йорто (Таганрог)
## Әҙәбиәте

* Рыбалкин А. А. Итальянский переулок // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 370. — ISBN 978-5-88040-064-5.
* Волошин В. Вдоль и поперёк Итальянского. — Таганрог: ИП Кравцов В. А., 2012. ISBN 978-5-904585-27-3.
* Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
* Собрание фасадов Его Императорского Величества, высочайше апробированных для частных строений в городах Российской империи. Ч. 1-4. СПб., 1809—1812.
# Яңы Илек ауыл Советы (Баҡалы районы)

Яңы Илек ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы составындағы административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы), 2008 йылда бөтөрөлгән. Почта индексы — 452672. ОКАТО коды — 80207839000. Киләй ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. 1992 йылда ойошторола.

# Яңы Илек ауыл Советы (Баҡалы районы)
## Ауыл советы составы

Яңы Илек — административ үҙәк һәм Иҫке Илек ауылдары.

# Яңы Илек ауыл Советы (Баҡалы районы)
## Тарихы

1992 йылда Башҡорт ССР-ы Юғары Советы Президиумының 1992 йылдың 9 ғинуарында 6-2/10-сы һанлы «Баҡалы районында Яңы Илек һәм Үмәр ауыл Советтарын ойоштороу тураһындағы» Указы сыға. Унда түбәндәге юлдар бар:
   1. Баҡалы районында Яңы Илек ауыл Советын, административ үҙәген Яңы Илек ауылында урынлаштырып, һәм Үмәр ауыл Советын, административ үҙәген Үмәр ауылында урынлаштырып, ойошторорға.
   2. Яңы Илек Ауыл Советы составына Яңы Илек һәи Иҫке Илек ауылдарын индерергә, был ауылдарҙы Киләй ауыл Советы составынан сығарырға.
   Үмәр ауыл Советы составына Үмәр ауылын индерергә, был ауылды Киләй ауыл Советы составынан сығарырға.
2008 йылда киреһенсә үҙгәртелә: айырып алынған ауыл Советтары ҡайтанан Киләй ауыл Советы составына индерелә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1 түбәндәге юлдар бар:
   Яңы Илек ауыл Советының Яңы Илек, Иҫке Илек ауылдарын, Үмәр ауыл Советының Үмәр ауылын Киләй ауыл Советы составына индерергә Киләй ауыл Советының сиктәрен төҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
2008 йылға Татарстан Республикаһы, Илеш районы, түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Киләй ауыл Советы, Яңы Илек ауыл Советы, Иҫке Маты ауыл Советы(«Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы (ред. 19.11.2008) „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).
# Полин (Летняя Рассоха ҡушылдығы)

Полин — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Летняя Рассоха йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Полин (Летняя Рассоха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037309
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003730
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иранда ислам

Иранда ислам дәүләт дине булып тора. Иран халҡының күпселеге ислам динен тота. Мосолмандарҙың 90-95 проценты — шиғыйҙар, 5-10 проценты — сөнниҙәр..

# Иранда ислам
## Тарихы

Ислам Иранға VII быуатта Ғәрәп яулап алыусылары менән бергә килә. XI быуат аҙағына Иранда йәшәүселәрҙең күпселеге, ислам динен ҡабул итеп, мосолман була. XVI быуатҡа тиклем Иран халҡының күпселеге сөнниҙәр була. 1501 йылда сәфәүиҙәр шәйехе Исмәғил I үҙен Ирандың шаһы тип иғлан итә һәм Сәфәүиҙәр дәүләтен булдыра, ул, исламдың шиғый-ун икеселәр йүнәлеше ул булдырған дәүләттә дәүләт дине булараҡ таныла, тип иғлан итә. Сәфәүиҙәр власы урынлаштырылған бар ерҙә лә сөнниҙәр, шулай уҡ «киҫкен» шиғыйҙар ҡанлы эҙәрлекләүгә дусар ителә. 1698 йылда шығыйлыҡ Иран халҡының күпселегенеңдиненә әүерелә. XX быуаттың беренсе яртыһында Иранда исламдың сәйәсәткә йоғонтоһо бик аҙ була, шаһ Мөхәммәт Риза Пәхләүи бахаи общинаһынан булған этник әҙербайжандарға ҡараған министрҙары ҡатнашлығында ислам йоғонтоһон бөтөрөү буйынса үткәргән Аҡ революция һәм көнбайыш ҡиммәттәрен өҫтөн итеп ҡуйыуы Иран йәмғиәтен һәм 1979 йылдағы Ислам революцияһын радикалләштереүгә килтерә. Иран ислам республикаһы тип үҙгәртелә, һәм Ислам республикаһы Советында власҡа һәм дәүләт башлығы вазифаһына — рахбарға — шиғый-ун икеселәр тәриҡәтенә ҡараған вәкилдәр килә.

# Иранда ислам
## Халҡы һәм таралыуы

Ислам динен иранлыларҙың 99,4 проценты тота. Иран мосолмандарының 90—95 проценты — шиғыйҙар, 5—10 проценты — сөнниҙәр. Ирандағы сөнниҙәрҙең күпселеге курдтар, луралар, төркмәндар һәм белуджиҙар. Сөнниҙәр башлыса илдең төньяҡ-көнбайышында, көньяғында һәм көнсығышында йәшәй. Иранда шиғыйҙарҙың күпселеге ун икенселәр йүнәшенә ҡарай.
# Коты (Иркутск өлкәһе)

Коты — Рәсәйҙең Иркутск өлкәһе Иркутск районындағы ауыл. Оёк муниципаль берәмеге составына инә.

# Коты (Иркутск өлкәһе)
## География

Ауыл район үҙәге Иркутск ҡалаһынан төньяҡ-көнсығышҡа табан яҡынса 33 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
# Хольцен монастыры

Хольцен монастыры (нем. Kloster Holzen) — элекке бенедикт монастыры. Баварияның Алльмансхофен общинаһы территорияһында урынлашҡан һәм Аугсбург епархияһы ҡарамағында булған. Монастырға нигеҙ1150 йылда Марквард фон Доннерсберг тарафынан һалынған.

# Хольцен монастыры
## Тасуирлау һәм тарихы

Урындағы риүәйәт буйынса, 1150 йылда Марквард фон Доннерсберг монастырға нигеҙ һалған. Был монастырь XIII быуат башында «Нойвассер» тип аталған. Бөгөн элекке монастырь территорияһында мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн учреждение урынлашҡан. 1704 йылда билдәле Иоанн Креститель хөрмәтенә төҙөлгән барокко сиркәүе Романтика юлы буйлап сәйәхәт итеүсе туристарҙы бөгөн дә үҙенә йәлеп итеп тороуын дауам итә.
# Соза (Ошла ҡушылдығы)

Соза — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ошла йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Соза (Ошла ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001128
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100112
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ховра-Шро

Ховра-Шро — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тар-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ховра-Шро
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000087426
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008742
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рәсәй Федерацияһы мосолмандары диниә назараты

Рәсәй мосолмандары Үҙәк Диниә назараты менән бутамаҫҡа.
Рәсәй Федерацияһы мосолмандары диниә назараты — үҙәкләштерелгән дини ойошма. Ул 1994 йылда Мәскәү ҡалаһында барлыҡҡа килгән. Ойошма (РФ МДН) барлыҡҡа килгәндән алып уның рәйесе булып мөфтөй шәйех Рауил Ғәйнетдин тора.

# Рәсәй Федерацияһы мосолмандары диниә назараты
## Тарихы

Рәсәй Федерацияһының Үҙәк һәм Европа төбәктәре диниә назараты булараҡ барлыҡҡа килгән.

# Рәсәй Федерацияһы мосолмандары диниә назараты
## Идаралыҡ

РФ диниә назаратының резиденцияһы Мәскәү ҡалаһындағы йәмиғ мәсете комплексында урынлашҡан. Ҡарарҙар ҡабул итеүсе Юғары органы булып ошо РФ диниә назараты составындағы йәмғиәттәрҙең делегаттары һәм мәхәллә ағзалары съезы — Мәжлис тора. Эшмәкәрлекте туранан тура РФ диниә назаратының Уставына ярашлы, уның Президиумы һәм рәйесе етәкләй. Улар биш йыл һайын һайлана.

# Рәсәй Федерацияһы мосолмандары диниә назараты
## Ҡоролошо

РФ мосолмандары диниә назараты ҡоролошонда: Аппарат (эске эштәр департаменты һәм мәғариф һәм фән департаменты), РФ мосолмандары диниә назараты эштәр идаралығы, Төҙөлөш һәм архитектура бүлеге,протоколдар бүлеге, РФ мосолмандары назаратының матбуғат хеҙмәте.

# Рәсәй Федерацияһы мосолмандары диниә назараты
## Рәйестең урынбаҫарҙары

Рәйестең урынбаҫарҙары: рәйестең беренсе урынбаҫарҙары — Дамир Ғиззәтуллин, Дамир Мөхөтдинов, рәйес урынбаҫары — Рафиҡ Фәттәхетдинов. Мәскәү өлкәһе йәмиғ мәсете имамы, Мәскәү ҡалаһы мөхтәсибе Илдар Әләүтдинов.

# Рәсәй Федерацияһы мосолмандары диниә назараты
## Урта һәм юғары уҡыу йорттары

РФ мосолмандары диниә назараты ҡарамағында бер нисә урта һәм юғары уҡыу йорттары бар:Мәскәү ислам университеты (ректоры — Марат Мортазин), Х. Фәйезханов исемендәге Нижегород ислам институты (ректоры — Дамир Мөхөтдинов), Мәскәү йәмиғ мәсете янындағы башланғыс мәҙрәсә(директоры — Йәғәфәр Файзрахманов), Мәскәү ислам колледжы (директор вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы — Ислам Зарипов), Мәскәү тарихи мәсет янындағы башланғыс мәҙрәсә ( директоры — тарихи мәсет имам-хатибы Хәсән Фәхретдинов), "Маһинур" исемендәге Нижегород ислам мәҙрәсәһе (директоры — Абдулбарый Мөслимов), шәйех Абдулйәлил Биккинин исемендәге Нижегород ислам мәҙрәсәһе (директоры — Ренат Исләмов)

# Рәсәй Федерацияһы мосолмандары диниә назараты
## Матбуғат баҫмалары

РФ мосолмандары диниә назаратының рәсми матбуғат баҫмаһы булып, Бәтә Рәсәй мосолмандары гәзите "Ислам минбәре" тора. Уның мөхәррире тарих фәндәре кандидаты Дамир Хәйретдинов. Баҫма 1994 йылдан нәшер ителә.

# Рәсәй Федерацияһы мосолмандары диниә назараты
## Наградалары

РФ мосолмандары диниә назаратының наградаһы — «За духовное единение» миҙалы.
# Соекша

Соекша — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе, Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға оз. Золотушное (исток р. Ешки) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 1,6 км.

# Соекша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000011481
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001148
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ибраһим маҡамы

Ибраһим маҡамы (ғәр. مقام إبراهيم‎; рус. Макам Ибрахима) — Ҡәғбә төҙөлөшө ваҡытында ислам пәйғәмбәре Ибраһим баҫып торған урын, Әл-Харам мәсете комплексы сиктәрендә был урында ҙур булмаған көмбәҙле ҡоролма урынлашҡан.

# Ибраһим маҡамы
## Ҡөрьәндә

Ибраһим маҡамы атамаһы Ҡөрьәндең 3-сө сүрәһенең 97-се аятында телгә алына:
* Ул Ҡәғбәтуллала билдәле ғәләмәттәр бар, шуларҙан береһе Ибраһим (пәйғәмбәрҙең) аяҡ эҙҙәрелер. Шунда кергән кеше именлектә булыр. Көсө еткән кешеләргә Аллаһуға ғибәҙәт өсөн хаж ҡылыу мөһим. Әгәр кемдер иман килтермәһә, Аллаһ һис береһенең ғәмәленә мохтаж түгел. Ысынлап та, Аллаһ бар ғаләмдәрҙән юғары!».
* Әлү Ғимран 3:97

# Ибраһим маҡамы
## Тарихы

Ислам риүәйәттәренә ярашлы, Аллаһ Ибраһим пәйғәмбәргә Ҡәғбә төҙөргә бойорғандан һуң, ул улы Исмәғил менән ғибәҙәтхана төҙөүгә тотонған. Исмәғилгә таш килтереү бурысы йөкмәтелгән, ә Ибраһим диуар күтәреп, һалып барған. Бина диуарҙары Ибраһимдан өҫкә күтәрелгәс, Исмәғил уның аяҡ аҫтына таш килтереп ҡуйған. Ташҡа менеп, Ибраһим эшен дауам иткән. Был ташта Ибраһим пәйғәмбәрҙең аяҡ эҙҙәре ҡалған.
# Һыу ташылдыҡтары

Ташылдыҡтар, седименттар (рус. наносы) — һауа йәки һыу ағымы тарафынан килтерелгән ҡаты өлөшсәләр.

# Һыу ташылдыҡтары
## Тасуирламаһы

Гидрологияла (шулай уҡ йырҙа өйрәнеүҙә (рус. русловедение), гидравликала) йырҙа ташылдыҡтары һәм йырҙаға бәйһеҙ ташылдыҡтар айырыла. Шулай уҡ ташылыу рәүеше буйынса ағым тәгәрәтеп килтергән (ауыр ташылдыҡтар) һәм һыу ағыҙып килтергән төрҙәргә бүленә. Йырҙа ташылдыҡтарын ғәҙәттә һыу төбөнән ағым тәгәрәтеп күсерә, ә йырҙанан тыш — һыуға эләгеп, ағып килә.
Ташылдыҡтар күсеүе йырҙа процесының асылын тәшкил итә.
Ташылдыҡтар барлыҡҡа килеү интенсивлығы һыу ағымының тиҙлегенә бәйле. Таулы төбәктәрҙә ҡыҫҡа көслө ҡойма ямғырҙар быға бигерәк тә булышлыҡ итә.
Һыу йыуыу арҡаһында йыл һайын Ер өҫтө 10-12 млрд.куб. м тау тоҡомо һәм тупраҡ юғалта. Барлыҡ йыллыҡ ҡаты аҡманың яҡынса 40 проценты 9 йылға өлөшөнә тура килә: Хуанхэ - 2 млрд. т тиерлек, Ганг - 1.5 млрд. т , Амазонка - 548 млн. т, Миссисипи - 312 млн. т, Амударъя - 217 млн. т, Нил - 111 млн. т., йәнә Брахмапутра, Янцзы, Һинд йылғалары. Рәсәйҙәге йылғалар араһында иң күп ташылдыҡтар аҡмаһы Йәнәсәйҙә - 17 миллион т . Һыу йыуыуы арҡаһында Ер өҫтө мең йылда 7 см-ға төшә бара.
# Эрльбах (Фогтланд)

Эрльбах (Фогтланд) (нем. Erlbach) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1803 кеше йәшәй. Майҙаны — 21,72 км². Диңгеҙ кимәленән 520–800 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 8265 һәм автомобиль коды V.
# Шадеж

Шадеж — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Шадеж
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000013331
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001333
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғәбд әр-Рахман Мөхәммәт

Ғәбд әр-Рахман Мөхәммәт әл-Кинди (ғәр. عبد الرحمن بن محمد‎; 704) һәләк була — атаҡлы ғәрәп хәрби башлығы, өмәүиҙәр осоронда йәшәгән.

# Ғәбд әр-Рахман Мөхәммәт
## Биографияһы

701—702 йылдарҙа Ғәбд әр-Рахман Мөхәммәт ғәскәре әл-Күфә ҡалаһын яулап ала. Күп айҙар дауамында туҡтауһыҙ бәрелештәрҙән һуң 704 йылда Герат ҡалаһы янында үлтерелә.
# Ельчо (йылға)

Ельчо (исп. Río Yelcho) — Чилиҙың Лос-Лагос өлкәһенән аҡҡан йылға.

# Ельчо (йылға)
## Географияһы

Йылғаның башы Палена провинцияһының Ельчо күлендә башлана. Төньяҡ-көнбайышҡа ағып, Чайтен ҡалаһынан көньяҡтараҡ Тымыҡ океандың Корковадо ҡултығына ҡоя.
Йылғаның оҙонлоғо — 43 саҡрым (40 км) (Футалеуфу ҡушылдығының һәм Ельчо күленең оҙонлоғон иҫәпкә алһаң — 350 саҡрым (330 км)).

# Ельчо (йылға)
## Ҡушылдыҡтар

* Футалеуфу
* Куила-Сека
* Азуладо
* Анредадерас
* Малито
Йылғалар — бағыр, чавыча һәм һөмбәш балыҡтарына бай.