yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Жеребцова Александра Андреевна

Александра Андреевна Жеребцова (10 август 1929 йыл — билдәһеҙ) — һауынсы, малсы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Жеребцова Александра Андреевна
## Биографияһы

Александра Андреевна Жеребцова 1929 йылдың 10 авгусында Үҙәк Ҡара тупраҡлы өлкәлә Краснинский районының (хәҙер Рәсәйҙең Липецк өлкәһе) Ищеино ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған
1944 йылда «Изге ихтыяр» колхозына (артабан «Коммунизм таңы») хисапсы булып эшкә урынлаша. 1952 йылда Каменский фермаһына һауынсы булып эшкә ҡабул ителә, районда беренселәрҙән булып йылына һәр һыйырҙан 4 тоннанан ашыу һөт һауып ала. 1962 йылда КПСС сафына ҡабул ителә. 1966 йылда Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1969 йылда ферма мөдире була. 1986 йылда хаҡлы ялға сыға.
Колхозсыларҙың 3-сө съезына делегат, КПСС өлкә комитеты ағзаһы, район советы һәм өлкә советы депутаты итеп һайлана, күп тапҡыр СССР-ҙың халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә ҡатнаша. Краснинский районында һауынсылар араһында еңеүсегә А. А. Жеребцова исемендәге приз тапшырыла. 2014 йылда «Краснинский районы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» почёт билдәһе менән бүләкләнә. 2015 йылда Краснинский районы Каменка ауылында уның хөрмәтенә мемориаль таҡтаташ асыла.
# Артышта (Баскускан ҡушылдығы)

Артышта — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Баскускан йылғаһының уң ярына тамағынан 0,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Артышта (Баскускан ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005516
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200551
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ковель

Ковель (укр. Ковель) — Украинаның Волынь өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала.
2017 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 69 294 кеше йәшәй.
# Кобалаури күпере

Варжаули (Варьяули) күпере - (ингл. Bridge Varjanauli) - Тамар күпере, Кобалаури күпере тип тә йөрөтөлә - Грузияның Аджария төбәгендәге боронғо күпер

# Кобалаури күпере
## Географияһы

Кобалаури күпере илдең баш ҡалаһы Тбилисиҙан 20 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Аджарияның Кобулети районы Варжаули ауылы эргәһендә һалынған. Кинтриша тарлауығында һалынған һәм шул исемдәге ҡурсаулыҡ биләмәһенә инә..

# Кобалаури күпере
## Тасуирламаһы

Күпер Кинтриша ҡурсаулығы биләмәһендә урынлашҡан һәм Аджарияның 25 боронғо аркалы күперенең береһе. Ул яҡшы һаҡланған Беслети, Кобалаури, Махо, Мирвети, Махунцети, Цониариси, Агари, Чвани, Дандало, Фуртио күперҙәре менән бер исемлектә. Был күперҙәр башлыса боронғо сауҙа каруандары юлдарында һалынған, төбәктәге эске һәм тышҡы бәйләнештәрҙе лә тәьмин иткән.
Варьяули күперенең аҫҡы яғы ярымтүңәрәк һыҙатланышлы. Ул тупаҫ итеп юнылған таш блоктарҙан эшләнгән. Күпер тороҡтары ике яҡтағы ла ҡаяларға терәтеп һалынған.
Таштар айырым йышып һалынһа ла, бер бөтөн монолит кеүек тойола, һәм тотош конструкции бик ҡупшы күренә.
Күперҙең тороҡтар араһындағы дөйөм оҙонлоғо 14,6 м, уның аша үтә торған юлы – 28,1 м; урта тоштағы киңлеге – 2,6 м, тороҡтары янында – 3,5 м, һыу кимәленән аркаға тиклем – 7,9 м, арканың һыртына тиклем - 8,6 м. Арка формаһы уйымдары дәүмәлдәре: 0,36 х 42 м һәм 0,38 х 0,32 м.
2008 йылда күперҙә консервация эштәре үткәрелгән.
# Таштуғай төбәге

"Таштуғай тауҙары" йәки "Һултас тауҙары" төбәге (рус. Урочище "Таштугаевские горы" или "Султашкины горы") — тау теҙмәһе һәм далаларҙан торған комплекслы ботаник тәбиғәт ҡомартҡыһы (2003

# Таштуғай төбәге
## Тасуирламаһы

Хәйбулла районы Әҙел һәм Таштуғай ауылдары араһынан көнсығышҡа табан 3 саҡрым алыҫлыҡта Таналыҡ йылғаһының уң яҡтағы, таулы һәм ҡаялы, яры буйындағы төбәк. Башҡортостандың Урал аръяғының көньяҡ-көнсығыш өлөшөнә инә. Төбәк биләмәһенә ингән тауҙарҙың һәр береһененең үҙ атамаһы бар: Райхан, Төлкөбай, Текә тау, Ҡош ояһы һ.б. Дөйөм майҙаны — 12 га, ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса 80 гектар тәшкил итә. Ландшафы органоген-ҡырсынташлы тупраҡтағы ташлы һәм ҡыуаҡлы (ҡырлы тубылғы, селек) далаларҙан һәм әрәмәләрҙән тора. Төбәктә һирәк осрай торған үҫемлектәрҙең күп төрҙәре табылған. Улар араһында иң мөһиме — эндемиктар, йәғни Уралда ғына үҫкән төрҙәр: эфе́дра (эфедра двуколосковая), бәҫле аҡтамыр (пырей инееватый), Коржинский ҡылғаны, Лессинг ҡылғаны, Залесский ҡылғаны, рус сыбар сәскәһе (рябчик русский), шиңмәҫгөл (цмин песчаный, бессмертник), эйелеүсән тюльпан — ләлә сәскәле үҫемлек (тюльпан поникающий), алтай етен үләне (льнянка алтайская). Бында һирәк осрай торған тал төрө — Виноградов талы үҫә. Улар бөтәһе лә Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән. Ҡыуаҡлыҡтарҙа Башҡортостандың Ҡыҙыл китабына ингән бесәнсе ҡомаҡ (пищуха степная) йәшәй.
Тәбиғәт ҡомартҡыһы фәнни, экологик һәм рекреацион әһәмиәткә эйә.
Башҡортостан Республикаһы Министрҙар кабинетының 2003 йылдың 16 июнь 146-сы Ҡарары менән былтырғы үлән яндырыу, мал көтөү, таш һәм ҡырсынташ сығарыу, һунар итеү, төҙөлөш эшмәкәрлеге тыйылған.
# Оло Осиновка (Язва ҡушылдығы)

Оло Осиновка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Язьва йылғаһының уң ярына тамағынан 142 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Оло Осиновка (Язва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005041
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100504
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тыдэпя-Яха

Тыдэпя-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Танлова йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Тыдэпя-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300048887
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304888
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ғәмәли Мәғариф

Ғәмәли́ Мәғари́ф - Рон Хаббард асҡан уҡытыу технологияһын таратыу өсөн нигеҙләнгән ойошма. Штаб квартираһы АҠШла Миссури штатының Сент-Луис ҡалаһында урынлашҡан. Был ойошма 1972 йылда барлыҡҡа килә һәм Тормошто һәм Мәғарифты Яҡшыртыу Ассоциацияһы менән идара ителә. Донъяла 760 филиал 100 мең уҡытыу өлкәһендә эшләгәндәргә һәм 28 миллион студенттарға файҙа килтерә.

# Ғәмәли Мәғариф
## Уҡытыу технологияһы

Рон Хаббард уҡытыу технологияһында һүҙлек, демонабор (ваҡ нәмәләр), пластилин ҙур күләмдә ҡулланыла. Студент экзаменды яҡшы бирмәйенсә алға бармай.
Рон Хаббард буйынса кеше һүҙ аңламағандан һуң өйрәнгән өлкәнән алыҫайа һәм аҙаҡ шул өлкәгә ҡаршы берәй нәмә эшләй.

# Ғәмәли Мәғариф
## Тышҡы һылтанмалар

* Рәсми сайт (инг.)
* Рәсми сайт(недоступная ссылка) (рус.)
* 2013 йыл 10 март архивланған. (рус.)
* 2012 йыл 21 декабрь архивланған. (рус.)
* 2013 йыл 15 июнь архивланған. (рус.)
# Шмёльн

Шмёльн (нем. Schmolln) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 11879 кеше йәшәй. Майҙаны — 41,6 км². Диңгеҙ кимәленән 220 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 4626 һәм автомобиль коды — ABG.
# Подлесный ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)

Подлесный ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Административ үҙәк — Подлесный ауылы.

# Подлесный ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда ауыл Советы составына Талалаевка ауыл Советы инә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законында түбәндәге юлдар бар:
   "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:
   40) Стәрлетамаҡ районы буйынса:
   д) «Подлесный» атамаһын һаҡлап, Подлесный һәм Талалаевка ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Подлесный ауылында урынлаштырырға.
   Талалаевка ауыл Советының Валентиновка, Ведерниковка, Спасский ауылдарын Подлесный ауыл Советы территорияһы составына индерергә.
   Подлесный ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Талалаевка ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;

# Подлесный ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Күренекле шәхестәре

* Герасимов Иван Александрович (8 август, 1921 — 4 июнь, 2008) — совет хәрби начальникгы, армия генералы (1977), Украинаның сәйәси эшмәкәре, Украинаның халыҡ депутаты (2002—2008), Украина Геройы (1999).
* Евстигнеев Александр Семёнович (27 август, 1894 — 20 ғинуар, 1945) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
# 116-сы Дон казактары кавалерия дивизияһы яугирҙәре хөрмәтенә һәйкәл

1987
116-сы Дон казактары кавалерия дивизияһы яугирҙәре һәйкәле — Ростов өлкәһенең Сальск ҡалаһында урынлашҡан.

# 116-сы Дон казактары кавалерия дивизияһы яугирҙәре хөрмәтенә һәйкәл
## Һәйкәлдең төҙөлөү тарихы һәм асылыуы

1941 йылдың ноябрендә Сальск ҡалаһында 116 Дон казактары кавалерия дивизияһы төҙөлә,артабан ул 12-се гвардия гвардия тип үҙгәртелә.
Немец-фашист илбаҫарҙарын тар-мар итеүҙә ҙур өлөш индергәне өсөн рәхмәт йөҙөнән Сальск ҡалаһы халҡы ҡалаға ингән урында ҡыйыу яугирҙәр хөрмәтенә һәйкәл ҡуйырға ҡарар итә.
Һәйкәлдең авторы Михаил Иванович Демьяненко һәм скульпторы Стадник Александр Борисович.
1987 йылдың 23 сентябрендә Сальск ҡалаһында яугирҙар хөрмәтенә һәйкәл асыу тантанаһы үтә.
Һәйкәл асыу уңайынан тантаналы сараға 116-сы Дон казактары кавалерияһы дивизияһы ветерандары һәм һәм монументтың авторҙары килә.
Һәйкәлдең скульптура композицияһы ҡыйыу атлыларҙың аттарҙа һөжүмгә ташланыуын һүрәтләй
Монументтың бейеклеге 7 метр тәшкил итә, 4-әр метрлы ике һыбайлы һәм ике ат, яһалма ҡалҡыулыҡта бетон постамент — 2 метр. Һәйкәлдең постаментында түбәндәге йөкмәтке менән мемориаль таҡта:
«1941 йылдың ноябрендә Сальск ҡалаһында 116-сы Дон казактары кавалерияһы дивизияһы ойошторола.
Уның командиры полковник П. В. Стрепух — Граждандар һуғышы геройы, Беренсе атлы ғәскәрҙәре ветераны.
1942 йылдың 27 авгусында 12 -се гвардия тип үҙгәртелгән дивизия немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта Кавказ тауҙарынан алып Австрия Альптарына тиклем еңеү юлы үтә.
Сальск халҡы был монументты Совет власнының 70 йыллығы алдынан Ватан азатлығы һәм бойондороҡһоҙлоғон яҡлаусы геройҙар иҫтәлегенә рәхмәт йөҙөнән төҙөй».

# 116-сы Дон казактары кавалерия дивизияһы яугирҙәре хөрмәтенә һәйкәл
## Һәйкәлдең фотоһүрәттәр галереяһы

* Һәйкәлдең дөйөм күренеше
* Һәйкәл уң яҡтан
* Һәйкәлдең алғы яғы
* Һәйкәлдә мемориаль таҡтаташ
# Диспансерҙар

Диспансерҙар (лат. dispenso бүләм) — ауырыуҙарҙың билдәле бер контингентына ҡарата динамик күҙәтеүҙе һәм саралар комплексын тормошҡа ашырған махсус дауалау‑иҫкәртеү учреждениелары.

# Диспансерҙар
## Диспансерҙар төрҙәре

Рәсәйҙә ошондай төр диспансерҙар бар:
* Туберкулёға ҡаршы диспансер,
* тире-венерология,
* Онкология,
* психоневрология,
* Трахоматоз диспансер,
* Боғаҡҡа ҡаршы диспансер ,
* Врачлыҡ-физкультура,
* Эндокринология,
* Наркология,
* Кардиология
* ортопедия
* офтальмология

# Диспансерҙар
## Башҡортостандағы диспансерҙар

Башҡортостанда тәүге диспансер 20 быуаттың 20‑се йылдарында барлыҡҡа килә. Өфөлә Тире-венерология диспансеры, Туберкулёзға ҡаршы диспансер асыла; шулай уҡ уҡ диспансерҙар Бөрө, Бәләбәй, Стәрлетамаҡ һ.б. ҡалаларҙа ойошторола. 30‑сы йылдар аҙағында Баймаҡ ҡалаһында, Белорет районының Инйәр ауылында һәм Тирлән ҡасабаһында, Нуриман районы Ҡыҙыл Шишмә ҡасабаһында туберкулёзға ҡаршы һәм тире-венерология диспансерҙары, Өфөлә трахоматоз диспансеры һ.б. асыла. 40‑сы йылдарҙан алып диспансер эштең участка принцибына күсә; диспансерлаштырыу үҫеш ала: Баймаҡ районы Сибай ҡасабаһында, Йәрмәкәй районы Приют Станцияһы ҡасабаһында һ.б. диспансерҙар ойошторола. 1959 йылда Республикала боғаҡҡа ҡаршы диспансер, (1990 йылдан алып Республика клиник дауаханаһының эндокринология бүлеге) булдырыла. Спортсыларҙың һаулыҡ торошон күҙәтеүҙе һәм халыҡты мед. реабилитациялауын Врачлыҡ-физкультура диспансеры һ.б. алып бара. Башҡортостан Республикаһында 20 диспансер, шул иҫәптән Кардиология диспансеры, Онкология диспансеры, Наркология диспансеры №1, һәм 3 тире-венерология, 3 туберкулёзға ҡаршы, 4 психоневрология, 5 наркология, 3 врачлыҡ-физкультура диспансеры (2014) эшләй.
# Чирковая (Ватылька ҡушылдығы)

Чирковая — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ватылька йылғаһының һул ярына тамағынан 259 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Чирковая (Ватылька ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300065741
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306574
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Өсләгән

Оло Өсләгән — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Эҫем йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Оло Өсләгән
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Павловка һыуһаҡлағысынан Шаҡша биҫтәһендәге һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201212111100023780
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102378
* Бассейн коды — 10.01.02.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# 1802 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1802 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1802 MDCCCII |
| Юлиан стилендә | 1801—1802 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2554—2555 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7310—7311 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5562—5563 ה'תקס"ב — ה'תקס"ג |
| Мосолман календары | 1216—1217 |
| Боронғо әрмән календары | 1251 ԹՎ ՌՄԾԱ |
| Ҡытай календары | 4498—4499 辛酉—壬戌 белая курица — чёрная собака |
| Эфиопа календары | 1794—1795 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1858—1859 |
| - Шака самват | 1724—1725 |
| - Кали-юга | 4903—4904 |
| Иран календары | 1180—1181 |
1802 йыл — йома көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Кисилевский Вениамин Ефимович

Кисилевский Вениамин Ефимович (15 ноябрь 1940 йыл) — рус совет прозаигы, хирург. 1991 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Кисилевский Вениамин Ефимович
## Биография

Вениамин Ефимович Кисилевский 1940 йылдың 15 ноябрендә Киев ҡалаһында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән улар әсәһе Киселевская Полина Вениаминовна (1905—2000) һәм ағаһы Миша менән ҡалаға инеп барған немецтарҙан ҡаса. Атаһы Ефим Константинович Киселевский һәләк була. Һуғыштан һуң ғаилә Львов ҡалаһына күсә. Веня биш йәштән шиғыр яҙа башлай. 11 йәшендә «Пионерская правда» гәзитендә тәүге шиғыры баҫыла.
Львов медицина институтының дауалау факультетын тамамлағас, Красноярск крайына эшкә ебәрелә, унда практиканы Иланск ҡалаһында хирург булып башлай, баш гематолог-трансфузиолог С-Кжд, Иланск, Красноярск, Дондағы Ростов ҡалаларының ҡан ҡойоу станцияларында баш табип була. Күп йылдар төп эше менән бергә рәттән яҙыша.
Әлеге ваҡытта Дондағы Ростовта йәшәй. Өлкәндәр һәм балалар өсөн әҫәрҙәр яҙа.
Мәскәү, Дондағы Ростов, Воронеж, Элиста, АҠШ, Канада нәшриәттәрендә әҫәрҙәре сыға.

# Кисилевский Вениамин Ефимович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Юғары категориялы табип, һаулыҡ һаҡлау алдынғыһы, СССР-ҙың почетлы тимер юлсыһы, СССР һәм Рәсәйҙең почетлы доноры.
* Пирогов исемендәге миҙал — «Ватандың һаулыҡ һаҡлау системаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн».
* «Заветная мечта» балалар милли әҙәбиәт премияһы лауреаты.
* «Яҙыусы» номинацияһында Йыл кешеһе (2008).

# Кисилевский Вениамин Ефимович
## Ижады

Кисилевскийҙың айырым китап итеп баҫтырылған әҫәрҙәре:

# Кисилевский Вениамин Ефимович
## Ижады
### Балалар өсөн китаптар

* Седьмой канал. — Ростов н/Д: Ростиздат, 1984.
* Чудики. — Ростов н/Д: Ростиздат, 1986.
* Котята. — Ростов н/Д: Ростиздат, 1988.
* Ксюша и два Лёши. — Ростов н/Д: Ростиздат, 2003.
* Перестройка. — изд. Новая книга, 2007.
* Настя Колобкова- изд. Новая книга, 2008.
* Воный год. — изд. Нюанс, 2010.
* Сказки нашего двора, — изд. РОДТ, 2016.
* Приключения ёжика Тошки.- изд. Союз писателей, 2017.

# Кисилевский Вениамин Ефимович
## Ижады
### Роман һәм повестары

* Лампа А. Ладина. Шея. — Ростов н/Д, Элиста: Апрель. 1989.
* Кольцо. — Ростов н/Д, Элиста: Теегин герл. 1989.
* Ничьей быть не может. — Ростов н/Д: Физкультура и спорт, 1992.
* Жена. По кругу. — Ростов н/Д: Мапрекон,
* Заложники. — Ростов н/Д: Проф-Пресс, 1997.
* Наваждение. — Ростов н/Д: Донской издательский дом, 2000.
* Ангел. — Ростов н/Д: Новая книга, 2004.
* Синдром. — Новая книга, 2009.
* Антидекамерон — Старые русские, 2011.
* Три дня Закона. — Старые русские, 2012.
Хикәйәләр йыйынтыҡтары
* Моя рожа. — Ростов н/Д: Танаис, 1997.
* Тринадцать рассказов. — Ростов н/Д: Ростиздат, 2003.
* Обретение. — Ростов н/Д: Новая книга, 2005.
* Признание. — Нюанс, 2010.
# Баранов Ефрем Харитонович

Баранов Ефрем Харитонович (22 май 1903 йыл — 1972 йыл) — БАССР-ҙың беренсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты, ВКП(б) -ның Стәрлетамаҡ ҡала комитеты беренсе секретары, БАССР-ҙың социаль тәьминәт министры (1951—1961), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы
# Юлганка

Юлганка — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тара йылғаһының һул ярына тамағынан 138 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Юлганка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300005853
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300585
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Райнхардтсдорф-Шёна

Райнхардтсдорф-Шёна (нем. Reinhardtsdorf-Schona) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1481 кеше йәшәй. Майҙаны — 31,75 км². Диңгеҙ кимәленән 281 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1814 һәм автомобиль коды PIR.
# Кесе Ыҡтамаҡ

Кесе Ыҡтамаҡ (икенсе атамаһы Һарбулат; рус. Малоустьикинское) — Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районындағы ауыл. Ошо исемдәге ауыл Советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 561 кеше булған. Почта индексы — 452556, ОКАТО коды — 80242830001.

# Кесе Ыҡтамаҡ
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Красноуфимск): 113 км

# Кесе Ыҡтамаҡ
## Урамдар

Урам исеме:
* башҡ. Аръяҡ (урамы) — рус. Заречная ( улица )
* башҡ. Курорт (урамы) — рус. Курортная ( улица )
* башҡ. Ленин (урамы) — рус. Ленина ( улица )
* башҡ. Тау буйы (урамы) — рус. Нагорная ( улица )
* башҡ. Беренсе Май (урамы) — рус. Первомайская ( улица )
* башҡ. Тракт (урамы) — рус. Трактовая ( улица )
* башҡ. Мәктәп (урамы) — рус. Школьная ( улица )

# Кесе Ыҡтамаҡ
## Билдәле шәхестәре

* Чебыкин Николай Степанович (19.12.1925—20.02.2010), педагог, хужалыҡ эшмәкәре, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. III дәрәжә Дан ордены (1944), l дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордендары, «Батырлыҡ өсөн» (ике тапҡыр), «Хәрби батырлыҡтары өсөн», «Хеҙмәт отличиеһы өсөн» миҙалдары менән наградланған. Силәбе өлкәһе Копейск ҡалаһының тау техникумын тамамлаған (1950). 1949—1950 йылдарҙа Оло Ыҡтамаҡ ауылы кинотеатрында директор, 1951—1952 йылдарҙа шахталарҙа тау мастеры булып эшләй. 1953—1966 йылдарҙа К. Е. Ворошилов, В. И. Ленин исемендәге колхоздар рәйесе, 1967—1973 йылдарҙа «Сосновый бор» («Ҡарағай») шифахана-профилакторийы директоры, 1973—1983 йылдарҙа МСО рәйесе. Сығышы менән Мәсетле районының Кесе Ыҡтамаҡ ауылынан, шунда уҡ вафат булған.
# Березовка (Арғаяш районы)

Березовка (рус. Березовка) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл. Ҡолой ауыл биләмәһе составына инә.

# Березовка (Арғаяш районы)
## Халҡы

2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (72 %) йәшәй.
# Красноярск крайы

Красноя́рск крайы — Рәсәй субъекты. Себер федераль округы составында. 1934 йылда ойошторолған. Край Саха, Тыва, Хакас республикалары; Ханты-Манси, Ямал-Ненец округтары; Кемерово, Томск, Төмән өлкәләре менән сиктәш.

# Красноярск крайы
## Тарих

Край территорияһы 1822—1925 йылдарҙа Йәнәсәй губернаһы составында булды.
1.01.2007 көндән Красноярск крайы, Таймыр (Долгано-ненец), Эвенкия округтар бер регионға берләшкән.

# Красноярск крайы
## Билдәле шәхестәр

* Зинов Аркадий Владимирович (27.02.1976), балет артисы, мәҙәниәт һәм дәүләт эшмәкәре. 2018 йылдың октябренән Красноярск крайының мәҙәниәт министры. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2011), Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2002) артисы.

# Красноярск крайы
## Эре йылғалар

| Исем | Оҙонлоҡ, км | Бассейн, км² | Йылдағы расход, м³/с | Йылдағы объём стока, км³ |
| Йәнәсәй | 3487 | 2 580 000 | 18 600,0 | 591,00 |
| Ангара | 1799 | 1 039 000 | 4 390,0 | 138,00 |
| Түбәнге Тунгуска | 2989 | 473 000 | 3 680,0 | 116,00 |
| Хатанга | 227 | 364 000 | 3 320,0 | 105,00 |
| Пясина | 818 | 182 000 | 2 600,0 | 82,00 |
| Подкаменная Тунгуска | 1865 | 240 000 | 1 750,0 | 55,00 |
| Кан | 629 | 36 900 | 286,0 | 8,92 |
| Мана | 475 | 9 320 | 98,5 | 3,11 |
| Туба | 119 | 36 900 | 771,0 | 24,50 |
| Оя | 254 | 5 300 | 632,0 | 1,99 |
| Сыда | 207 | 4 450 | 283,0 | 0,89 |
| Сым | 699 | 31 600 | 244,0 | 7,70 |
| Оло Пит | 415 | 21 700 | 238,0 | 7,51 |
| Курейка | 888 | 44 700 | 724,0 | 22,80 |

# Красноярск крайы
## Халыҡ һаны үҙгәреү

Бөтә һәм ҡала халҡы һаны (һәм уның өлөшө,%).

# Красноярск крайы
## Милли состав

Красноярск крайында 1989 йылда — 5022, 2002 йылда — 3874 башҡорт йәшәгәне теркәлгән.

# Красноярск крайы
## Ҡоролош

Крайҙа 17 ҡала округ һәм 44 мунициаль район