yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Иҫәнғол Иҫәкәев

Иҫәнғол Иҫәкәев (1785—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

# Иҫәнғол Иҫәкәев
## Биографияһы

Иҫәнғол Иҫәкәев (Иҫәнғол Иҫәкәй улы Ғәликәев) Ырымбур губернаһы Бишауыл-Табын улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы) Бишауыл-Уңғар ауылында йәшәгән. Сотник булып хеҙмәт итә.
1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, 1814 йылдың аҙағына тиклем 11-се Башҡорт атлы полкы составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 11-се Башҡорт атлы полкы башлыса 8-се кантон башҡорттарынан ойошторола һәм 1812 йылдың 5 октябрҙә Түбәнге Новгородҡа бара. Артабан Украинаға генерал-лейтенант граф П. А. Толстойҙың ополчение корпусы составына ебәрелә. Рус армияһының сит илгә походтары барышында, 1813 йылдың майында полк Пенза ополчениеһы менән бергә Варшава герцоглығына килә һәм Польша армияһы составына индерелә. 21 сентябрҙә Богемия армияһының кавалериянан генерал граф М. И. Платовтың корпусы составына күсерелә, октябрь-ноябрҙә Платов корпусы составында Саксонияла, Баварияла, Францияла, шул иҫәптән 4 һәм 6 октябрҙә Лейпциг янындағы хәрби алыштарҙа ҡатнаша. 1814 йылдың 1 ғинуарынан Гамбургты блокадалауҙа һәм штурмлауҙа ҡатнаша. 1814 йылдың 19 мартында союздаш ғәскәрҙәре составында 11-се Башҡорт атлы полкы Парижға инә.

# Иҫәнғол Иҫәкәев
## Бүләктәре

* «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
* «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы кавалеры
# Вуктыль (Локчима ҡушылдығы)

Вуктыль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Локчим йылғаһының һул ярына тамағынан 175 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Вуктыль (Локчима ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017733
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001773
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Юловка (Мокша ҡушылдығы)

Юловка — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мокша йылғаһының уң ярына тамағынан 604 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Юловка (Мокша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000026790
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002679
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡорто (Өпәйле ҡушылдығы)

Ҡорто (рус. Курта) — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Өпәйле йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ҡорто (Өпәйле ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, инештән Долгобродск һыуһаҡлағысына тиклеи. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200812111100020243
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102024
* Бассейн коды — 10.01.02.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Ҡорто (Өпәйле ҡушылдығы)
## Этимологияһы

Өлкәлә йәшәп килгән ҡайһы бер фараздар буйынса, атама башҡорт телендәге ҡор һүҙенән барлыҡҡа килгән, йәғни, ҡорло. Урындағы һөйләш үҙенсәлектәре арҡаһында ул Ҡорто рәүешенә ингән.
# Айва (йылға)

Айва — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2064/526 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 81 км.

# Айва (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003627
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Күкҡашҡа (ҡасаба)

Күкҡашҡа — Башҡорт АССР-ының Белорет районы Егәҙе ауыл Советы составындағы 2005 йылда бөтөрөлгән ҡасаба. Тара ҡасабаһы ситенән 1 км алыҫлыҡта, Кукҡашҡа (Тараның уң ҡушылдыгы) йылғаһы ярында, Тара йылғаһына ҡойған ерҙә урынлашҡан. Мәғдәнселәр ҡасабаһы булараҡ барлыҡҡа килгән.

# Күкҡашҡа (ҡасаба)
## Тарихы

1952 йылдың 1 июненә ҡарата Егәҙе ауыл Советына инә.
1969 йылдың 1 ғинуарында, 1972 йылдың 1 июлендә, 1981 йылдың 1 сентябрендә Егәҙе ауыл Советы составында була. 1969, 1972 йылдарҙа урыҫтар, 1981 йылда башҡорттар күпселекте тәшкил итә.
Күкҡашка ҡасабаһы район үҙәге Белорет ҡалаһынан 136 км алыҫлыҡта, ауыл Советы үҙәге Егәҙе ауылынан 17 км һәм Белорет тар колеялы тимер юлының тимер юл станцияһы Туҡандан 17 км алыҫлыҡта.
Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 июлендәге «Тораҡ пункттарҙың барлыҡҡа килеүе, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм статусы үҙгәреүе, административ үҙәктәрен күсереү менән бәйле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында» 211-з номерлы законы менән мәғлүмәттәр иҫәбенән төшөрөлә. Унда былай тип әйтелә:
4-се статья. Түбәндәге тораҡ пункттарҙы бөтөрөргә:
9) Белорет районында:
Егәҙе ауыл Советының Күкҡашҡа ҡасабаһын.
# Нойндорф (Шлайц)

Нойндорф (Шлайц) (нем. Neundorf (bei Schleiz)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 294 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,8 км². Диңгеҙ кимәленән 460 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7924 һәм автомобиль коды — SOK.
# Чебдар (Башкаус ҡушылдығы)

Чебдар — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Башкаус йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Чебдар (Башкаус ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100002859
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100285
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мостовиха

Мостовиха — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шойна йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Мостовиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000051547
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005154
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ташкин Михаил Александрович

Михаил АлександровичТашкин (14 февраль 1918 йыл — 30 апрель 1945 йыл) — 31-се тау- уҡсылар бригадаһының расчет командиры (4-се Украина фронтының 38-се армияһы), өлкән сержант, Советтар Союзы Геройы.

# Ташкин Михаил Александрович
## Биографияһы

Михаил Александрович Ташкин 1918 йылдың 14 февралендә Сыртинка ҡасабаһында хәҙерге Силәбе өлкәһенең Ҡыҙыл районында тыуа.
Ата-әсәһе Александр Федорович менән Антонина Ивановна — колхозсы. Ташкиндар ғаиләһендә 8 бала — биш ул һәм өс ҡыҙ була. Ҙур хужалыҡ тоталар. Граждандар һуғышынан һуң уларҙың ғаиләһе һөрөлә.
Раскулачиваниенын һуң ғаилә өлкәнең Пласт ҡалаһына күсенә. Бында Михаил Александрович 7 класс тамамлай. Атаһы вафат булғас, әсәһе балалары менән Учалы ҡалаһына күсенә. Михаил бухгалтер булып эшкә урынлаша.
1940 йылда Башҡорт АССР-ы Учалы райвоенкоматынан хәрби хеҙмәткә алына. Һуғышты М. Ташкин кесе командир-артиллеристар мәктәбе курсанты булып ҡаршылай.
1941 йылдың 27 июнендә Михаилға кесе сержант званиеһы бирелә. Өс көндән һуң ул тау-уҡсылар бригадаһы дивизионында 76 миллиметрлы пушка төҙәүсеһе булып, фашистарҙың Кандалашкаға юлын быуып ора. Һуғыштың икенсе айы аҙағында ул орудие расчеты командиры итеп тәғәйенләнә.
1942 йылдың яҙында Михаил Мурманск һәм Кандалакша ҡалалары өсөн барған алыштарҙа ҡатнаша. Шунда яралана. Мурманск ҡалаһы йүнәлешендәге һуғышта икенсе тапҡыр яралана. Был ваҡытҡа уға өлкән сержант званиеһы бирелә, I дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Байраҡ ордендары менән бүләкләнә.
Орудие командиры Ташкин Чехословакияны азат иткәндә айырыусы батырлыҡ күрһәтә һәм шунда һәләк була.
Алыштарҙа һәләк булған ун биш хәрби дуҫы менән бергә Глучин (Чехия) ҡалаһында ерләнә.

# Ташкин Михаил Александрович
## Батырлығы

«1945 йылдың 2 апрелендә беҙҙең һалдат һәм офицерҙарҙың бәләкәй төркөмө Одер аша сыға, тар участкала плацдарм яулай. Дошман, танкылар һәм үҙйөрөшлө орудиелар файҙаланып, контрһөжүмгә күсә. Беҙҙең десант тура төҙәп атыусы орудиеға мохтажлыҡ кисерә. М. А. Ташкин туҡтауһыҙ яуған ут аҫтында үҙе эшләгән һалда Одерҙы йөҙөп сыға, пушканы бора һәм өс контрһөжүмде кире ҡаға, һигеҙ немец танкыһын юҡ итә. Ташкиндыъ пушкаһы кисеүҙе ҡаплап тора һәм Одер аша тотош батареяның һәм автоматсыларҙың яңы көсө сығыуын тәьмин итә.
Яуланған плацдармда алыш ун көн дауам итә. Совет яугирҙары утыҙҙан ашыу контрһөжүмде кире ҡаға. Михаил Ташкиндың ғына артиллерия расчеты өс танкыһын яндыра һәм плацдармды киңәйтеүҙе тәьмин итә».
СССР-ҙың Юғары советы президиумының 1946 йылдың 15 майындағы указына ярашлы, Михаил александрович Ташкинға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.

# Ташкин Михаил Александрович
## Наградалары

* Советтар Союзы Геройының «Алтын Йондоҙ» миҙалы, (15.05.1946);
* Ленин ордены (15.05.1946);
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (08.12.1944);
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (01.12.1944);
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (14.09.1944);
* III дәрәжә Дан ордены (20.05.1945);
* миҙалдар;
* «Яҡшы артиллерист» билдәһе.

# Ташкин Михаил Александрович
## Хәтер

Сыртинка ҡасабаһында уның йәшәгән йорто эргәһенә иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылған. Силәбе өлкәһенең Пласт ҡалаһында геройға бюст ҡуйылған.
# Краковия стадионы

Юзеф Пилсудский исемендәге Краковия стадионы (пол. Stadion Cracovii im. Józefa Piłsudskiego) — Польшалағы Краков ҡалаһында урынлашҡан футбол стадионы. Стадиондың һыйҙырышлылығы 15 016 тамашасы тәшкил итә. Ул «Краковия» футбол клубының үҙ аренаһы булып хеҙмәт итә.
Тәүге «Краковия» стадионы 1912 йылда төҙөлә һәм шул уҡ йылдың 31 мартында асыла. 1914 йылда Беренсе бөтә донъя һуғышында уны рус ғәскәрҙәре емерә, ә киләһе йылда тергеҙелә. 1945— 1946 йылдарҙа Краковия стадионы Икенсе донъя һуғышы эҙемтәләренән тергеҙелә. 1963 йылдың 16 декабрендә уны билдәһеҙ кешеләр яндыра. 1966 йылдың 11 сентябрендә яңы арена асылһа ла, эштәр 1967 йылға тиклем дауам итә.
Иҫке стадион 2009 йылдың уртаһында һүтеп алына һәм 2010 йыл аҙағына тиклем уның урынына заманса арена төҙөлә. Яңы стадион УЕФА стадиондарының 3 рейтингы категорияһы критерийҙарына тап килә.
Стадион проекты күп архитектура конкурстарында бер нисә тапҡыр бүләкләнә. 2010 йылда ул Краков ҡалаһындағы иң яҡшы архитектура ҡоролмаһына бирелә торған Януш Богдановский премияһына лайыҡ була. Стадион Краков туғайынан көньяҡҡа ҡарай (Краков районындағы Звежинец), «Краковия» ҡаршы яҡ клубының Ҡала стадионынан алыҫ түгел урынлашҡан.
1936 йылдан Краковия стадионы тергеҙелгән Польша дәүләтенең беренсе башлығы, поляк армияһына нигеҙ һалыусы һәм Польша маршалы Юзеф Пилсудский исемен йөрөтә.
2016 йылдың 9 октябрендә Краковия стадионында Украина һәм Косово йыйылма командалары араһында футбол буйынса 2018 йылдың донъя чемпионатына һайлап алыу матчы уҙғарыла, сөнки шул ваҡытҡа Украина Косово паспорттарын танырға теләмәй.
# Кәримов Мөҙәрис Рәсүл улы

Кәримов Мөҙәрис Рәсүл улы (2 июль 1949 йыл) — Рәсәй Һаҡ­лыҡ банкының Башҡорт­остан буйынса тәүге рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (2012).

# Кәримов Мөҙәрис Рәсүл улы
## Биографияһы

Мөҙәрис Рәсүл улы Кәримов 1949 йылдың 2 июлендә Башҡорт АССР-ының Салауат районы Лағыр ауылында күп балалы ғаиләлә иң беренсе бала булып тыуа.
1964 йылда үҙ ауылында һигеҙ йыллыҡ мәктәпте, 1966 йылда Нәсибаш урта мәктәбен тамамлай. Артабан Йоматау ауыл хужалығы техникумында (1970) һөнәри белем ала. Хәрби бурысын Венгрияла үтәй. Хеҙмәттән ҡайтҡас Йүкәлекүл ауылында эшләй, һуңынан Ҡыйғы районы партия комитетына инструктор итеп алалар.
Бөтә Союз ситтән тороп уҡыу финанс-иҡтисади институтында (1976) юғары белемгә эйә була. Артабан уны Ҡыйғы районының Ленин исемендәге колхозға рәйем итеп тәғәйенләйҙәр. 1985 йылда Свердловск Юғары партия мәктәбен тамамлағандан һуң партия Өлкә комитетында эшләй башлай.
Оҙаҡ йылдар Рәсәй Һаҡ­лыҡ банкының Башҡорт­остан буйынса етәксеһе, Милли банктың бүлек мөдире була.

# Кәримов Мөҙәрис Рәсүл улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почет грамотаһы (1981)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1982)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (2012)
# Продольная (Мурза ҡушылдығы)

Продольная — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мурза йылғаһының һул ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Продольная (Мурза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ница йылғаһы Реж һәм Нейва йылғалары ҡушылған урынған тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501912111200007231
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200723
* Бассейн коды — 14.01.05.019
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Таҡталым

Таҡталым (рус. Тахталым) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы ауыл. Хәлит ауыл биләмәһе составына инә.

# Таҡталым
## Тарихы

1937 йылда төҙөлөүсе Силәбе — Каменск-Уральский тимер юлында (Хәлит ауылынан 2 км алыҫлыҡта) Таҡталым тимер юл станцияһына нигеҙ һалына. Халыҡ һаны артыу менән ул айырым аулға тиклем ҙурая.

# Таҡталым
## Халҡы

2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса урыҫтар (41 %) һәм башҡорттар (40 %) йәшәй.
# Айсыуаҡов Хөсәйен Айсыуаҡ улы

Айсыуаҡов Хөсәйен Айсыуаҡ улы (1901 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945) кавалеры.

# Айсыуаҡов Хөсәйен Айсыуаҡ улы
## Биографияһы

Айсыуаҡов Хөсәйен Айсыуаҡ улы 1901 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Благовар районында тыуған. Ҡыҙыл Армияға 1941 йылда Благовар район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 7 гвардия кавалерия корпусының 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында дивизия идараһы комендант взводының ат тотоусыһы булып хеҙмәт итә.
1943 йылдың 28 февралендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) менән (документ номеры: 1), ә 1945 йылдың 22 июнендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән (документ номеры: 31/н) бүләкләнә.
# Пешехонов Александр Анатольевич

Пешехонов Александр Анатольевич (13 март 1979 йыл) — Рәсәй спортсыһы, ҡаяға менеүсеһе. Ҡаяға менеү буйынса Рәсәй халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2001). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (2002). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2006).

# Пешехонов Александр Анатольевич
## Биографияһы

Александр Анатольевич Пешехонов 1979 йылдың 13 мартында Башҡорт АССР-ының Мәләүез ҡалаһында тыуған.
2005 йылда Башҡортостан физик культура институтын тамамлаған.
Мәләүез ҡалаһында балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә тренер А. А. Кулагинда шөғөлләнә.
2001 йылдан ҡаяға менеү буйынса Рәсәй йыйылма командаһы составына инә.

# Пешехонов Александр Анатольевич
## Ҡаҙаныштары

* Донъя кубогын яулаусы (2002);
* Донъя кубогы этаптары еңеүсеһе (5 тапҡыр, 2001—2005);
* Европа (2004) һәм Рәсәй (2001) чемпионы;
* Донъя чемпионатының бронза призеры (2003);
* Олимпия төрө булмаған спорт төрҙәре буйынса Бөтә Донъя уйындары еңеүсеһе (2005);
* Донъя кубогының дөйөм зачетта көмөш (2003) призеры;
* Донъя кубогының дөйөм зачетта бронза призеры (2001, 2004, 2006);
* Юниорҙар араһында Донъя чемпионы (1998) .

# Пешехонов Александр Анатольевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Салауат Юлаев ордены (2006).
# Чорт (йылға)

Чорт — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Чорт (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000057043
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005704
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Цирколиҙа Божья Матерь сиркәүе

Цирколиҙа Божья Матерь сиркәүе ( Грузия:ეკლესია წირქოლის ღვთისმშობლის) - VIII һәм XI быуаттарҙағы грузин православ сиркәүе Ксани йылғаһы үҙәнендәге Цирколи ауылы ситендә урынлашҡан. Агалхори муниципалитетына ингән территория 2008 йылдың авгусында рус-грузин һуғышы барышында Рәсәй һәм Көньяҡ Осетия көстәре контроленә тапшырыла. Грузияның милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡыһы исемлегенә индерелгән

# Цирколиҙа Божья Матерь сиркәүе
## Урынлашыуы

Божья Матерь сиркәүе Цирколи ауылының төньяҡ-көнбайышында, Ксани йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан. Ауыл тарихи яҙмалар буйынса шулай уҡ Цирквали булараҡ билдәле, тәүге тапҡыр 975 йылғы ваҡиғаларҙы һүрәтләгәндә урта быуат грузин йылъяҙмаларында телгә алына

# Цирколиҙа Божья Матерь сиркәүе
## Тасуирламаһы

Божья Матерь сиркәүенең барабанһыҙ үҙәк көмбәҙе бар. Интерьерының көнсығыш өлөшөндә ярым түңәрәк апсида менән изге урыны урынлашҡан. Интерьерының көнбайыш өлөшө ике ҡатта урынлашҡан, уларҙың һәр береһе аркалы уйым аша үҙәк майҙан менән тоташҡан. Көнсығыш фасады ябай кәрнизле фронтонға эйә. Фронтон һәм тәҙрә аҫтында ҙур буш тура мөйөш бар, ул, күрәһең, теркәлеүҙе башҡарыу өсөн эшләнгән. Көньяҡ фасад үҙәгендә дуға рәүешле өс ниша урынлашҡан, улар бер-береһе менән таштағы һырлау менән биҙәлгән тәҙрә менән тоташҡан. Үҙәк ниша бинаға инеү урыны булып хеҙмәт итә.
Сиркәү эсендә X һәм XI быуаттарҙың фрагменттары бар. Яҙыуҙар менән Изге Феброния һәм Мариандың һүрәттәре һәйбәт һаҡланған. Бынан тыш, хаж ҡылыусылар өсөн иҫтәлекле тиҫтәләгән XIV-XVII быуаттарҙағы граффити һәм палеогрфия тамғалары бар.

# Цирколиҙа Божья Матерь сиркәүе
## XXI быуатта торошо

Көслө ер тетрәү һөҙөмтәһендә ныҡ ҡына зыян күргән сиркәүгә 2006 һәм 2008 йылдар араһында Грузия хөкүмәте яңынан тергеҙеү буйынса саралар үткәрә. 2009 йылдың авгусында Грузия был төбәктә яңы хәрби объекттарҙың Цирколи тарихи ҡомартҡыларына хәүеф булдырыуҙа Рәсәйҙе ғәйепләй
# Түбәнге Дон каналы

Түбәнге Дон каналы — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Ростов өлкәһе, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Цимлянское ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 3 км.

# Түбәнге Дон каналы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Калач-на-Дону ҡалаһынан Цимлян һыуһаҡлағысына тиклем, Чир йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300912107000010400
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001040
* Бассейн коды — 05.01.03.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Абдрахманов Әхтәм Мөфтәхетдин улы

Абдрахманов Әхтәм Мөфтәхетдин улы (рус. Абдрахманов Ахтям Муфтахутдинович) (22 май 1913 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 294-се кавалерия полкының атлы посыльныйҙар взводы командиры. Лейтенант. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

# Абдрахманов Әхтәм Мөфтәхетдин улы
## Биографияһы

Әхтәм Мөфтәхетдин улы Абдрахманов 1913 йылдың 22 майында Өфө губернаһының Өфө өйәҙе Митрәй (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Шишмә районы Ҡаранйылға) ауылында тыуа. Урындағы мәктәптә башланғыс белем ала.

# Абдрахманов Әхтәм Мөфтәхетдин улы
## Хәрби хеҙмәте

Абдрахманов Әхтәм Мөфтәхетдин улы 1935 йылдың 23 октябренән Көньяҡ фронттың 29-сы запас часында, Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафында хеҙмәт итә.
Лейтенант Әхтәм Мөфтәхетдин улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 294-се кавалерия полкының атлы посыльныйҙар (йомошсолар) взводы командиры булып хеҙмәт итә.

# Абдрахманов Әхтәм Мөфтәхетдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1966)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы

# Абдрахманов Әхтәм Мөфтәхетдин улы
## Хәтер

Абдрахманов Әхтәм Мөфтәхетдин улының исеме «Они вернулись с победой. Башҡортостан» баҫмаһының 12-се томына һәм Шишмә районының Ҡаранйылға ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
# Ахмылина Лидия Спиридоновна

Лидия Спиридоновна Ахмылина (17 июль 1937 йыл — 12 ғинуар 1997) — совет ауыл хужалығы алдынғыһы, КПСС-тың XXII съезы исемендәге колхозда һауынсы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Ахмылина Лидия Спиридоновна
## Биографияһы

Лидия Спиридоновна Ахмылина 1937 йылда Ерестная ауылында, хәҙер Томск өлкәһенең Кожевниковский районында Глазыриндарҙың крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1952 йылда мәктәптең алтынсы синыфын тамамлай. Сталин исемендәге колхозда һауынсы булып эшләй башлай (1961 йылдан - КПСС-тың XXII съезы исемендәге колхоз). Һөт һауып алыу буйынса даими юғары күрһәткестәргә өлгәшә. Районда иң яҡшы һауынсы булып иҫәпләнә һәм күп тапҡыр социалистик ярыш еңеүсеһе була.
СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 22 мартындағы указы менән ауыл хужалығында юғары уңыштарға өлгәшкәне һәм малсылыҡта рекордлы һөҙөмтәләр алыуы өсөн Лидия Спиридоновна Ахмылинаға Ленин ордены һәм ««Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Ауыл хужалығында артабан да эшләүен дауам итә һәм Кожевнисковский районының "Нур" совхозына эшкә күсә.
Халыҡ депутаттарының Томск өлкә советы депутаты итеп һайлана.
1997 йылдың 12 ғинуарында вафат була. Тыуған ауылында ерләнә.

# Ахмылина Лидия Спиридоновна
## Наградалары

Хеҙмәт уңыштары өсөн лайыҡ була:
* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (22.03.1966)
* Ленин ордены (22.03.1966)
* башҡа миҙалдар.