yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ваҡлап һатыу

Ваҡлап сауҙа итеү, ваҡлап һатыу йәки ретейл (ингл. retail — «ваҡлап һатыу») — тауарҙарҙы (хеҙмәттәрҙе) әҙләп, даналап һатыу. Ваҡлап һатыу предприятиелары аша тормошҡа ашырыла. Шәхси, ғаилә, йорт йәки башҡа төрлө ҡулланыу (эшҡыуарлыҡ өсөн ҡулланыуҙан тыш) өсөн тауар һатып алыусы ваҡлап һатыу сауҙаһы объекты булып тора. Һатыусы ваҡлап һатыу сауҙаһы субъекты була.

# Ваҡлап һатыу
## Үҙенсәлектәре

Тауарҙы ваҡлап һатыу предприятиелары аша һатҡан саҡта сауҙа майҙандары, хеҙмәткәрҙәр штаты тотоу, залда һәм складта күпләп тауар һаҡлау сығымдары тауарҙың хаҡын арттыра. Сығымдарҙы ҡаплау һәм табыш алыу өсөн сауҙа өҫтәмәһе (маржа) ҡулланыла. Сауҙа өҫтәмәһенең дәүмәле баҙарҙың дөйөм хәле йә хаҡтарҙы дәүләт көйләүе (тауарҙар һәм хеҙмәттәрҙең ҡайһы бер категориялары өсөн) аша көйләнә. Дәүләт көйләүе категорияһына инмәгән тауарҙарға (хеҙмәттәргә) ҡуйылған өҫтәмә уртаса 30-ҙан 200 процентҡа тиклем һәм унан күберәк була.
Тауар һатыу фактын раҫлау өсөн ваҡлап һатыу предприятиеларында башлыса касса аппараты ҡуйыла (касса аппараты ҡулланыу мөмкин булмаған йә һатыу автоматы ҡулланылған осраҡтарҙан тыш), был касса аппараты 2 чек баҫа. Чектың береһе һатып алыусыға тапшырыла, икенсеһе һатыусыла ҡала.
Касса чектарында түбәндәгеләр булырға тейеш:
— сауҙа итеүсе предприятиеның атамаһы
— тауарҙарҙың (хеҙмәттәрҙең) хаҡы
— һалым ставкаһын күрһәтеп, өҫтәмә хаҡҡа һалым суммаһы
— һатыу датаһы һәм ваҡыты.
Бынан тыш, касса чегында һатып алынған тауарҙарҙың исемлеге бирелергә мөмкин. Әгәр чекта һатып алынған тауарҙарҙың исемлеге булмаһа, уға накладной һәм/йәки һатып алынған тауарҙарҙы конкретлаштырыусы счет-фактура ҡушып бирелә ала.

# Ваҡлап һатыу
## Тарихы

Материаль мөнәсәбәттәр барлыҡҡа килгәндән бирле кешеләр тауарҙар һәм хеҙмәттәр менән алмаша. Баҙар майҙандарында һатыу итеү ваҡлап сауҙа итеүҙең тәүге төрө була.
Рәсәйҙә революцияға тиклем ваҡлап сауҙа итеү һәйбәт үҫкән була. Мәҫәлән, булған мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, 1913 йылда Силәбелә 1912 йылғы моделле инглиз велосипедтары һатыла. Сауҙагәрҙәрҙең өс гильдияһы була: 3-сө гильдия сауҙагәренең әйләнеше йылына 5 мең һумдан артмай, 2-се гильдияныҡы йылына 100 меңдән үтмәй, 1-се гильдия (иң бай) сауҙагәр йылына кәм тигәндә 100 мең һумлыҡ тауар һата.

# Ваҡлап һатыу
## Рәсәй Федерацияһында

Рәсәй Федерацияһында ваҡлап сауҙа итеү өлкәһендә һатыусы менән һатып алыусы араһындағы мөнәсәбәттәр Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау тураһындағы закон менән һаҡлана.
«Рәсәй Федерацияһында сауҙа эшмәкәрлеген дәүләт көйләүе нигеҙҙәре тураһында» Федераль закон ваҡлап сауҙа итеүгә билдәләмә бирә.
Рәсәйҙең ваҡлап һатыу баҙары күләм йәһәтенән 2011 йылда донъяла 8-се урынды биләй (уның өлөшөнә донъя баҙарының 2 проценты тап килә).

# Ваҡлап һатыу
## Ҡыҙыҡлы факттар

* Донъяла дөйөм ваҡлап сауҙа итеү күләме яҡынса 10 трлн доллар тәшкил итә.
* АҠШ-тың «Wal-Mart» компанияһы иң эре ваҡлап сауҙа итеү селтәре һанала. 2015 финанс йылында уның әйләнеше 482 млрд АҠШ доллары тәшкил итә. Wal-Mart өлөшөнә топ-250 ҡатнашыусыларының дөйөм кеременең 10 проценты тап килә.
# Грефенхайнихен

Грефенхайнихен (нем. Gräfenhainichen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 13301 кеше йәшәй. Майҙаны — 66,12 км². Диңгеҙ кимәленән 90 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6773 һәм автомобиль коды — WB.
# Урап (Каменка ҡушылдығы)

Урап — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каменка йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Урап (Каменка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200003231
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200323
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сала-су 3-я

Сала-су 3-сө — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы, Чечен Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға 2-Сала-су йылғаһының һул ярына тамағынан 0,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Сала-су 3-я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы, Чиркей гидроузеленән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000212109300000062
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300006
* Бассейн коды — 07.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мани-Яха

Мани-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тамбей йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Мани-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043785
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304378
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Микаил

Микаил (ғәр. ‏ميكائيل‎ йәки Михаил ميخائيل‎, Микал ميكال‎) — Исламда юғары категориялы дүрт фәрештәнең береһе (Мүҡәрәбүн). Ул Аллаһы Тәғәләнең яралтылмыштарына ризыҡ өләшеүсе фәрештә булараҡ телгә алына. Шулай уҡ шәфҡәт-мәрхәмәт фәрештәһе булараҡ билдәле. Ул мүҡәрәбүн булараҡ башҡарған пәйғәмбәрлек миссияларынан тыш, ел һәм болоттар менән идара итә. Библиялағы Архангел Михаил менән тиңләштерелә

# Микаил
## Ҡөрьәндә

Микаил фәрештә Ҡөрьәндә бер тапҡыр телгә алына:
* Кем Аллаһҡа, һәм Уның фәрештәләренә, һәм Уның рәсүлдәренә, һәм Ябраилға, һәм Микаилға дошман булһа... хәҡиҡәттә Аллаһ та кафырҙарға дошман!
* Әл-Бәҡара 2:98
Риүәйәт буйынса, ул Ябраил фәрештә менән бергә тәүгеләрҙән булып Әҙәмгә сәждә ҡыла. Мөхәммәт Пәйғәмбәр бәләкәй сағында Микаил менән Ябраил уның күкрәген аса һәм йөрәген таҙарта.
624 йылда Бәҙер һуғышы ваҡытында Микаил башҡа фәрештәләр менән бергә мосолмандарға мәккәләргә ҡаршы тороуҙа ярҙамға килә.
# Топчуган

Топчуган — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чарыш йылғаһының һул ярына тамағынан 497 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Топчуган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008979
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100897
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Андреева Галина Трофимовна

Андреева Галина Трофимовна (29 ғинуар 1938 йыл — 21 март 2018 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы-әҙәбиәт белгесе. 1969 йылдан Яҡут дәүләт университеты уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1998), профессор (2001). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре һәм почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре.

# Андреева Галина Трофимовна
## Биографияһы

Галина Трофимовна Андреева 1938 йылдың 29 ғинуарында Якутск ҡалаһында хеҙмәткәрҙәр ғаиләһендә тыуған: атаһы — Трофим Никифорович Саввин товаровед, әсәһе Раиса Сергеевна Саввина — рус теле уҡытыусыһы булып эшләй.
Мәктәптә 1946 йылда уҡый башлай. Якутскиҙың 2-се мәктәбен тамамлағас, 1955 йылда Мәскәү дәүләт университетына уҡырға инә. Юғары һөнәри белем алғандан һуң, туған мәктәбендә өлкән кластарҙа рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй. 1961 йылда ғалим-геофизик Андреев Будимир Гавриловичҡа кейәүгә сыға һәм уның менән Нюрба ҡалаһына китә. Нюрбала ул тәүҙә уҡытыусы булып эшләй, артабан КПСС-тың район комитеты агитация һәм пропаганда бүлеге ҡарамағындағы «Белем» йәмғиәтенең урындағы бүлексәһенең етәксеһе була. Һуңынан район радиотапшырыуҙар редакторы һәм директоры вазифаһын башҡара. Бында уның балалары — Ольга (1962), Татьяна (1964), шулай уҡ Евгений һәм Александр (1967) тыуа.
1969 йылда ире эшкә Якутскиға күсерелә, ғаилә был ҡалаға күсеп килә һәм Галина Трофимовна Яҡут дәүләт университетының һәм сит ил әҙәбиәте кафедраһына вакантлы урынға ассистент итеп эшкә ҡабул ителә. 1971 йылда Ленинград дәүләт университетының аспирантураһына рус әҙәбиәте кафедраһының көндөҙгө бүлегенә уҡырға инә. Уның ғилми етәксеһе филфактың рус әҙәбиәте тарихы кафедраһы доценты Геннадий Владимирович Иванов була. 1975 йылда Ленинградта Г. Т. Андреева XIX быуат яҙыусыһы С. Н. Терпигорев-Атаваның ижады буйынса «Цикл очерков С. Н. Терпигорева „Оскудение“» тигән темаға кандидатлыҡ диссертацияһы, ә 1998 йылда Мәскәүҙә «Художественный мир С. Н. Терпигорева в контексте русской литературы XIX века» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 2001 йылда уға рус һәм сит ил әҙәбиәте кафедраһы буйынса профессор дәрәжәһе бирелә, шулай итеп Саха республикаһында «рус әҙәбиәте» һөнәре буйынса ул берҙән-бер филология фәндәре докторы була.
Андреева Галина Трофимовна Төньяҡ-Көнсығыш федераль университетың филология факультетында иң алдынғы, әйҙәүсе уҡытыусыларының береһе була, яҡут филология факультетының рус бүлегендә рус әҙәбиәте тарихы буйынса лекциялар уҡый. Ул күп ғилми хеҙмәттәр, шул иҫәптән монографиялар, авторы була; уның етәкселегендә байтаҡ уҡыусылары кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.
Якутскиҙа 2018 йылдың 21 мартында вафат була.
Галина Трофимовна «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре» һәм «Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре», шулай уҡ «СВФУ-ның почетлы ветераны» исемдәренә лайыҡ була, СССР халыҡ мәғарифы буйынса дәүләт комитетының «Эшендәге яҡшы уңыштары өсөн» түш билдәһе менән бүләкләнә.
# Вздериха

Вздериха — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пукша йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Вздериха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000004353
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000435
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Сибиряченок

Оло Сибиряченок — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сибиряченок йылға үҙәненең уң ярына 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Оло Сибиряченок
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008498
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100849
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Эльстерауэ

Эльстерауэ (нем. Elsteraue) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 9128 кеше йәшәй. Майҙаны — 79,91 км². Диңгеҙ кимәленән 145 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 06712, 06724, 06725, 06729 һәм автомобиль коды — BLK.
# Севрей-Юнко

Севрей-Юнко — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хановей-Яга йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Севрей-Юнко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000087341
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008734
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Гологузка

Гологузка — Рәсәй йылғаһы. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №531 Белое күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Гологузка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Курган ҡалаһынанЕсет йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500412111200002425
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200242
* Бассейн коды — 14.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Котельникова Анна Георгиевна

Котельникова Анна Георгиевна (28 ноябрь (15 ноябрь) 1915 йыл — 12 июнь 2004 йыл) — СССР-ҙың театр актёры. 1932—1989 йылдарҙа Кудымкар милли драма театры актрисаһы. РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1975). Кудымкар ҡалаһының почётлы гражданы (1988).

# Котельникова Анна Георгиевна
## Биографияһы

Анна Георгиевна Котельникова хәҙерге Пермь крайы Юсьва районының Верх-Мега ауылында 1915 йылдың (15) 28 ноябрендә крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1922—1929 йылдарҙа Юсьва мәктәбендә уҡый. 1930 йылда Кудымкар ҡалаһында тегенселәр әҙерләү мәктәбенә уҡырға инә. Мәктәп ябылғандан һуң, уны педучилищеға уҡырға күсерәләр. Бында ул бер йыл ғына уҡый. 1931—1935 йылдарҙа Кудымкар милли драма театры ҡарамағындағы студияла уҡый. Актриса был театрҙа бөтә хеҙмәт биографияһын үтә.
Театрҙа эшләү осоронда 400-ҙән ашыу төрлө йәштәге, төрлө характерлы ҡатын-ҡыҙ образын тыуҙыра эшләү. 1934 йылда театрҙа «Хряк» спектаклен ҡуялар. Йәш актриса Анна Котельникова кулак ҡатыны Фёкланы уйнай. Анна Котельникова ҡырҡынсы — илленсе йылдарҙа тулыһынса өлгөргән талантлы актриса дәрәжәһенә үҫеп етә. Был осорҙа ул күп актерҙар ролен барлыҡҡа килтерә. Был Мирандолина (К. Гальдониҙың «Ҡунаҡхана хужабикәһе»), Катерина (А. Н. Островскийҙың «Йәшен»), Ирина (Б. С. Ромашовтың «Утлы күпер»), Лиза (А. С. Грибоедовтың «Горе от ума») һәм башҡа ролдәр була. Уларҙы бер бөтөн итеп берләштергән сифат — яңы идеалдар өсөн, әүҙем тормош өсөн көрәш.
Был йылдарҙа ул Н. В. Гоголдең «Мертвые души», Уильям Шекспирҙың «Гордячка», «Вей, ветерок!», «Һыу диңгеҙ-океан», «Отелло», М. Горькийҙың «Егор Булычев и другие», С. Т. Аксаковтың «Дама — невидимка», «Аленький цветочек», А. Н. Арбузовтың «Богатырский сказ», «Иркутская история» спектаклдәрендә уйнай. 1963 йылда театрҙа М. Горькийҙың «Васса Железнова» спектаклендә Анна Котельникова төп ролде башҡара. 1975 йылда А. М. Горькийҙың тыуыуына 110 йыл булыу айҡанлы үткәрелгән Бөтә Рәсәй драма һәм балалар театрҙары фестивалендә Васса Железнова ролен башҡарғаны өсөн ул икенсе дәрәжә дипломға лайыҡ була. 1970-се йылдарҙа Анна Котельникова М. А. Шолоховтың «Крепкий узел», «Поднятая целина» әҫәрҙәре буйынса спектаклдәрҙә, шулай уҡ «Солдатская вдова», «Бурелом», «Тревога», «Ревизор», «Поздняя любовь», «Брестская крепость» спектаклдәрендә уйнай.
1980-се йылдарҙа актриса «Хата с краю», «Моя тёща»,"Чти отца своего", «Красная шапочка», «Таланты и поклонники» спектаклдәрендә ролдәр башҡара. «Моя тёща» спектакле дүрт миҙгелдә 330 күрһәтелә.
А. Г. Котельникова, театрҙа 1932—1989 йылдар дауамында эшләп, сәхнәгә 58 йыл ғүмерен бирә.
Актриса 2004 йылдың 12 июнендә вафат була.
Коми-пермяк актрисаһы исемен Юсьва урта дөйөм белем биреү мәктәбе йөрөтә.

# Котельникова Анна Георгиевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР-ҙың К. С. Станиславский исемендәге дәүләт премияһы (1983) — А. Н. Островскийҙың «Снегурочка» спектаклендәге Бобылиха ролен башҡарғаны өсөн
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы (25.2.1975)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (14.3.1953)
* Кудымкар ҡалаһының почетлы гражданы (1988) — хеҙмәте һәм ҡалаға 50 йәш тулыу уңайынан
# Йәбешкәк

Йәбешкәк — йәшел һырлан (Agrimonia), роза һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

# Йәбешкәк
## Таралышы

Яҡынса 12 төрө билдәле, башлыса Төньяҡ ярымшарҙың уртаса бүлкәтендә таралған. Башҡортостанда 3 төрө үҫә. Республиканың бөтә биләмәһендә урмандарҙа һәм уның ситтәрендә, сағыл болондарҙа, аҡландарҙа, юл буйҙарында (азия йәбешкәге, төклө йәбешкәк, шулай уҡ һыу ятҡылыҡтарының ярҙары буйлап) үҫә.

# Йәбешкәк
## Ботаник яҙма

Йыуан ҡыҫҡа тамырһабаҡлы күп йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, биҙле, төклө, оҙонлоғо 30—80 см тиклем. Япраҡтары ябай, өҙөк‑ишһеҙ ҡанатлы, ғәҙәттә төклө, өҫ яҡтан ҡарағусҡыл йәшел, аҫтан — аҡһыл (азия йәбешкәге — һорғолт), өҫкө һабаҡ япраҡтары һирәк, аҫҡылары — розетка һымаҡ, яҡынайтылған. Сәскәләре ваҡ, һары, ике өс бүлемле сәскә ҡолаҡсыны булған ҡыҫҡа сәскә һаптарында, оҙон башаҡ һымаҡ, өҫкө өлөшөндә ҡуйыраҡ тәлгәштәргә йыйылған. Июнь—август сәскә ата. Емеше — осонда ырғаҡ һымаҡ бөгөлгән сәнскеле сәтләүек (1—2), июль—сентябрь өлгөрә.

# Йәбешкәк
## Составы һәм ҡулланылышы

Составында әсе матдәләр, флавоноидтар, эфир майҙары һ.б. бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Ябай йәбешкәк — дарыу үҫемлеге, баллы үҫемлек. Төклө йәбешкәк — маралдар, боландар, селдәр өсөн мал аҙығы үҫемлеге. Ер өҫтөндәге өлөшөн туҡымаларға йәшел һәм һары буяу алыу өсөн ҡулланғандар.
# Юган (ауыл)

Юган — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Сургут райондағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628458, ОКАТО коды — 71126000000.

# Юган (ауыл)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Юган (ауыл)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Пушкина (Тоехта ҡушылдығы)

Пушкина — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тоехта йылғаһының уң ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Пушкина (Тоехта ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015990
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001599
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хәлекәй ауыл Советы (Стәрлебаш районы)

Хәлекәй ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Хәлекәй ауылы.

# Хәлекәй ауыл Советы (Стәрлебаш районы)
## Тарихы

Хәлекәй ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Стәрлебаш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Кувашор

Кувашор — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кува йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кувашор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007963
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100796
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ырыҫҡал

Ырыҫҡал — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тере Танып йылғаһының һул ярына тамағынан 208 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ырыҫҡал
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025872
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102587
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Омутная (Оло Ашка ҡушылдығы)

Омутная — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ашка йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Омутная (Оло Ашка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010751
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101075
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Таволжанка (Сузун ҡушылдығы)

{{Река
Таволжанка — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға [[Сузун (Обь ҡушылдығы)|Сузун]] йылғаһының уң ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Таволжанка (Сузун ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200003759
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200375
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2