yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Наченалка

Наченалка — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нуя йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Наченалка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038659
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003865
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Выдра (Котоджа ҡушылдығы)

Выдра — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Котоджа йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Выдра (Котоджа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027023
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202702
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Арыҫланов Роберт Мөтиғулла улы

Арыҫланов Роберт Мөтиғулла улы (8 апрель 1934 йыл — 12 август 2021 йыл) — комсомол, партия, дәүләт һәм мәғариф эшмәкәре. 1978–1990 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының мәғариф министры урынбаҫары. Халыҡтар Дуҫлығы (1986) һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1994)

# Арыҫланов Роберт Мөтиғулла улы
## Биографияһы

Роберт Мөтиғулла улы Арыҫланов 1934 йылдың 8 апрелендә Башҡорт АССР-ының Хәйбулла районы Йәнтеш ауылында тыуған.
1941 йылда үҙҙәрендәге башланғыс мәктәпкә уҡырға бара, 1951 йылда Аҡъяр ауылындағы урта мәктәпте тамамлай. Яҡшы уҡый, фотоһүрәте Почёт таҡтаһында була. Йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша: пионер отряды вожатыйы була, мәктәптең пионер дружинаһы советы һәм уҡыусылар комитеты рәйесе итеп һайлана.
Ветеран оҙайлы ауырыуҙан һуң 2021 йылдың 12 авгусында Өфө ҡалаһында вафат булды.

# Арыҫланов Роберт Мөтиғулла улы
## Китаптары

* Свой путь в жизни [Текст] / Р. М. Арсланов. - Уфа: Мир печати, 2017. - 169 с., [12] л. ил., портр., цв. ил., факс.; 20 см.; ISBN 978-5-9613-0470-1 : 100 экз.

# Арыҫланов Роберт Мөтиғулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Халыҡтар Дуҫлығы ордены (1986)
* «Почёт Билдәһе» ордены
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1994)
# Шиес

Шиес — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 197 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 103 км.

# Шиес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023627
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002362
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Гибихенштейнбрюкке

Гибихенштейнбрюкке (нем. GiebichensteinbrückeGiebichensteinbrücke), шулай уҡ Крелльвицкий күпере (нем. Kröllwitzer BrückeKröllwitzer Brücke) булараҡ билдәле — Галле ҡалаһы (Саксония-Анхальт, Германия) ситендә Зале йылғаһы аша һалынған өс күперҙең береһе; Крелльвицер-штрассела, Гибихенштайн һарайы эргәһендә урынлашҡан һәм ҡаланың Гибихенштайн менән Крёлльвиц (нем.)баш." Немец телендә" (нем.)баш. райондарын тоташтыра. Күпер аша автомобилдәр, трамвайҙар һәм йәйәүлеләр йөрөй.

# Гибихенштейнбрюкке
## Тарихы

XIV быуатта бында беренсе ағас күпер төҙөлә. Һуңыраҡ йылға аша паром менән сығып йөрөйҙәр. XIX быуат аҙағында понтон күпер төҙөлә, бер нисә йылдан һуң ул ҡоросҡа алыштырыла.
Хәҙерге дүрт аралы аркалы, 16,5 метр киңлектәге 261 метр оҙонлоғондағы тимер-бетон күпер Пауля Тирша (нем.)баш. (нем.)баш. проекты буйынса ике йылда (1926—1928) төҙөлә.
Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында 1945 йылдың 14 апрелендә күпер емерелә, әммә 1949 йылда ҡабаттан тергеҙелә.
1995 йылда күпергә капиталь ремонт яһала.

# Гибихенштейнбрюкке
## Һыйыр һәм ат

Күпергә 1928 йылда немец скульпторы Герхард Маркс эшләгән һыйыр һәм ат скульптураһы ҡуйыла. Ул Крелльвица ауылы (һыйыр) һәм Гибихенштайн ҡалаһы (ат) берләшеүенең символы булып тора.
Скульптуралар бетондан эшләнә, уға шлак, йылға ҡомо, ваҡланған порфир ҡушыла. Скульптураға ямғыр һыуы үтеп инеүе һөҙөмтәһендә порфир бүртә, һелте-кремний реакцияһы скульптурала ярыҡтар барлыҡҡа килтерә. 2011 йылдың мартында был парға реставрация яһала башлай, улар ике йылға ағас ҡумта менән кеше к-ҙенән йәшерелә. Ошо ваҡытта ярыҡтарға цемент тултырыла, скультуралар тыштан һаҡлаусы ҡатлам менән ҡаплана. 2013 йылдың 21 мартында һыйыр һәм аттың яңыртылған һыны ҡабаттан асыла.
Һыйыр һәм ат :
* Һыйыр
* Һыйыр
* Күперҙең һәм скульптураларҙың дөйөм күренеше
* Күперҙең һәм скульптураларҙың дөйөм күренеше
* Ат
* Ат
* Ат
* Ат
# Ардовать

Ардовать (Ордовач) — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе, Һамар өлкәһе, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Канадейка йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Ардовать
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сызранка йылғаһы, инештән Сызрань ҡалаһына (ҡаланан юғарыраҡ) тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001312112100009035
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100903
* Бассейн коды — 11.01.00.013
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Алматы балалар тимер юлы

Алматы балалар тимер юлы — Алматы ҡалаһының Горький исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркындағы аттракцион.1952 йылда балалар тимер юлы булараҡ асыла, 1999 йылда профиле аттракцион тип үҙгәртелә.

# Алматы балалар тимер юлы
## Балалар тимер юлы

1952 йылдың йәйендә тимер юл пионерҙар һәм комсомол йәштәр инициативаһы буйынса ҡала үҙәк мәҙәниәт һәм ял паркында төҙөлә башлай. Уны «Кесе Турксиб тимер юлдары» тип йөрөтәләр. Был юл шул уҡ йылдың 13 сентябрендә асыла. УлҠаҙағстандың Целиноград ҡалаһында Кесе целина балалар тимер юлынан һуң төҙөлгән икенсе тимер юл
Тимер юл рельстары араһы киңлеге 750 мм-ға тиң, тимер юл — оҙонлоғо 1,24 км ҡулсалы юл. Бындағы Павлик Морозов исемендәге станцияла ағас платформа һәм пассажир павильоны төҙөлгән.
1958 йылда юл идаралығында яңы бинаһы, ә ҡулсаның көньяғында ике юллы (двухпутный) Комсомол станцияһы төҙөлә.
1991 йылда Павлик Морозов исемендәге станция реконструкциялана. Ағас платформа тимер-бетонға алмаштырыла.
1993 йылда балалар тимер юлының бөтә элемтә саралары реконструкциялауға дусар була, идаралыҡ менән Комсомол һәм Павлик Морозов станциялары араһында телефон бәйләнеше булдырыла, дежур пост ойошторола. Шул уҡ йылда Павлик Морозов станцияһының исеме «Достык», ә Комсомол станцияһыныҡы — Жастар («Йәштәр») тип үҙгәртелә.
1997 йылдың 13 ғинуарында финанс ауырлығы кисергән Алматы тимер юлдары идаралығы күрһәтмәһе буйынса балалар тимер юлы Горький исемендәге паркҡа тапшырыла. Был ваҡытта парктың үҙе лә аҡсаһыҙлыҡ кисергән була.
1997 йылдың 20 июлендә балалар тимер юлы ябыла.

# Алматы балалар тимер юлы
## Балалар тимер юлы
### Хәрәкәт итеү паркы

1952 йылда хәрәкәт паркы ике ағас вагондан һәм 63/65 тибындағы паровоздан тора.
1958 йылда хәрәкәт итеү составы тулыһынса яңыртыла. Тимер юлда өс металл Рafawag хәрәкәтсән вагоны һәм ТУ2 тепловозы булдырыла.
1985 йылда Рafawag вагондары илдә сығарылған ПВ40 (ПВ51) вагондарына алмаштырыла.
1986 йылда ТУ2-124 ғәмәлдән сығарыла һәм Балалар тимер юлы идаралығы бинаһы янындағы постаментҡа ҡуйыла. Уға алмашҡа яңы ТУ7А-2921 тепловозы алына.
1997 йылда тепловоз талана, вагондар тәгәрмәстәренән төшөрөлә һәм сауҙа павильондары сифатында ҡулланыла.

# Алматы балалар тимер юлы
## Аттракцион

1999 йылда Горький паркы Балалар тимер юлы менән бергә шәхси милеккә күсә һәм уның биләмәһендә «Аҡ Бобек» балалар күңел асыу паркы ойошторола. Тимер юлы тергеҙелә — юлдың бер станцияһы һәм юл ремонтлана, хәрәкәт яңынан башлана.
Парк хакимиәте тарафынан дизель двигателле паровоз һәм Аtlantic Рacific Тrain 2-2-0, SBF Group VISA итальян вагонеткалары һатып алына. Балалар ойошмаһы тимер юлда йөрөүҙе ойоштороуҙан тоташ туҡтатыла. Жастар станцияһында яһалма туннель төҙөлә, поезды уның аша үткән саҡта автоматик рәүештә механизацияланған ҡурсаҡтар ҡурҡыныс музыка аҫтында ҡаршылай.
2001 йылдың август аҙағында Достыҡ станцияһы вокзалы бинаһы янып юҡҡа сыға.
# Сарс (эшселәр ҡасабаһы)

Сарс — Рәсәй Федерацияһының Пермь крайындағы Октябрь районының ҡала тибындағы ҡасабаһы.

# Сарс (эшселәр ҡасабаһы)
## Географияһы

Сарс ҡасабаһы Сарс йылғаһы (Камабассейны) башында, Ҡазан — Екатеринбург тимер юл линияһының Октябрьский (Чад) тимер юл станцияһынан 7 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Шулай уҡ ҡала тибындағы Сарс ҡасабаһы янында Кесе Сарс, Оло Сарс һәм Рус Сарсы ауылдары тора.
Сарс эргәһендә бик күп мәмерйә һәм шишмәләр бар.

# Сарс (эшселәр ҡасабаһы)
## Тарих

Сарс тәүге тапҡыр 1800 йылда телгә алына. 1859 йылда Сарс ҡасабаһына нигеҙ һалына. Сарс ҡала тибындағы ҡасаба статусында — 1939 йылдан алып тора. Ҡасабала 2017 йыл мәғлүмәттәре буйынса 4931 кеше йәшәй.

# Сарс (эшселәр ҡасабаһы)
## Инфраструктураһы

Сарс ҡасабаһында быяла заводы бар. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында Сарсҡа Ленинград оптика-механика заводы эвакуациялана. Һуғыштан һуң завод ағас бысыу һәм ағас эшкәртеүгә күсә. Әлеге ваҡытта ул эшләмәй.
# Татьяна Репина (Чехов пьесаһы)

«Татьяна Репина» — урыҫ яҙыусыһы Антон Павлович Чеховтың 1 шаршаулы драмаһы. Ул 1889 йылда яҙылған. Был пьеса А. С. Сувориндың "Татьяна Репина " исемле пьесаһының дауамы булып тора. Чехов пьесаһында Суворин пьесаһындағы персонаждар тураһында яҙылған. Пьеса А. С. Суворинға бағышланған. Пьесаны яҙған осорҙа Антон Павлович Чехов А. С. Суворин менән бик ныҡ дуҫ була һәм Сувориндың «Татьяна Репина» пьесаһын Мәскәүҙә сәхнәләрендә ҡуйҙырыуҙа эшлекле ҡатнаша.
Чеховтың «Татьяна Репина»һы йөкмәткеһендә пьесаның ике персонажы — Сабинин һәм Оленинаның — сиркәүҙә никахлашыуы кәүҙәләндерелә. Пьесалағы «ҡара кейемдәге» ҡатын персонажын күргән халыҡ уны Суворин пьесаһының аҙағында ағыу эскән Татьяна Репина тип уйлай һәм истерикаға бирелә. Сәхнәлә барған ғибәҙәт ҡылыу (башҡа персонаждарҙың репликаһы арҡаһында өҙөлгәнлектән), цензура, әҫәр цензура шарттарына тура килмәй тип, пьесаны күрһәтеүҙе һәм баҫып сығарыуҙы тыйа. Суворин, нәшриәт хужаһы һәм «Новое время» гәзитенең нәшерсеһе булараҡ, үҙе Чеховтың бик юғары баһалаған, тик цензураны үтә алмаған бер шаршаулы пьесаһын айырым аҙ тиражлы оттискылы итеп нәшер итә. (Татьяна Репина. Антон Чеховтың 1 шаршаулы драмаһы (А. С. Суворинға арналған). — СПб.: 1889).

# Татьяна Репина (Чехов пьесаһы)
## Ҡатнашыусылар

* Оленина.
* Кокошкин.
* Матвеева.
* Зоненштейн.
* Сабинин.
* Котельников.
* Кокошкин.
* Патронников.
* Волгин, йәш офицер.
* Студент.
* Туташ.
* о. Иван, кафедраль протоиерей, 70 йәштәрҙәге ҡарт.
* о. Николай
* о. Алексей
* Дьякон.
* Кесе дьяк.
* Кузьма, сиркәү ҡарауылсыһы.
* Ҡара кейемдәге ҡатын
* Прокурор ярҙамсыһы.
* Актерҙар һәм актрисалар.
# Мартьянова Екатерина Евдокимовна

Мартьянова Екатерина Евдокимовна (3 ғинуар 1917 йыл — 5 ғинуар 2007 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Мордовия АССР-ы Дубёнский районының КПСС-тың XXI съезы исемендәге колхоздың звеньевойы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1965).

# Мартьянова Екатерина Евдокимовна
## Биографияһы

Екатерина Евдокимовна Мартьянова 1917 йылдың 3 ғинуарында Мордовия АССР-ы (хәҙер Мордва Республикаһы) Дубёнский районының Ардатово ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Башланғыс белем алғандан һуң, 14 йәшендә урындағы колхозда хеҙмәт юлын башлай. 1934 йылда кейәүгә сыға һәм өйҙәре янғандан һуң, улар Свердловск ҡалаһына даими йәшәргә күсенә.
1941 йылда иренең фронтта һәләк булыуы тураһында хәбәр алғас, Екатерина ике ҡыҙы менән тыуған ауылына ҡайта һәм колхозда эшләүен дауам итә. 1950 йылда ул 18 кешенән торған техник культуралар үҫтереү звеноһын етәкләй. 1960 йыл йомғаҡтары буйынса звено үҙе үҫтергән киндерҙең һәр бер гектарынан 10 центнер сүс 160 центнерға тиклем картуф, 162 центнер сөгөлдөр уңышы ала.
СССР Юғары Советы Президиумының 1965 йылдың 24 декабрендәге Указына ярашлы ауыл хужалығында юғары һөҙөмтәләргә ирешкәне һәм уңыш йыйғанда рекордлы күрһәткестәргә өлгәшкәне өсөн Елена Евдокимовна Мартьяноваға «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә һәм уға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла.
Колхозда эшләүен дауам итә һәм юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә. 1967 йыл да ул етәкләгән звено гектарынан 220 центнер картуф, 176 центнер шәкәр сөгөлдөрө һәм 9,5 центнер киндер сүсе жыеп ала. 1972 йылда хаҡлы ялға сыға.
Мордовия АССР-ы Юғары Советы, Дубенский район Советы һәм Ардата ауыл Советы депутаты итеп һайлана.
Екатерина Евдокимовна Мартьянова тыуған ауылында йәшәй. 2007 йылдың 5 ғинуарында вафат була.

# Мартьянова Екатерина Евдокимовна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (23.12.1965)
* Ленин ордены (23.12.1965)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы (23.12.1965)
* башҡа миҙалдар.

# Мартьянова Екатерина Евдокимовна
## Хәтер

* Район үҙәге Дубенкала Екатерина Евдокимовнаның бюсы Дан аллеяһында урынлаштырылған.
# Кушайка

Кушайка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Салда йылғаһының һул ярына тамағынан 149 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кушайка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, инештән Тагил йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501212111200004787
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200478
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Саклинь-Я

Саклинь-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Шома-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Саклинь-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300027537
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302753
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лепёшкин Алексей Ильич

Лепёшкин Алексей Ильич (23 февраль 1913 йыл — 19 февраль 1977 йыл) — ғалим-юрист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1961—1964 йылдарҙа «Советское государство и право» журналының баш мөхәррире. Юридик фәндәр докторы (1954), профессор (1972). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.

# Лепёшкин Алексей Ильич
## Биографияһы

Алексей Ильич Лепёшкин 1913 йылдың 23 февралендә тыуған; 1935 йылда Ленинград совет төҙөлөшө институтын (1-се Ленинград юридик институты) тамамлай, Икенсе донъя һуғышы алдынан, 1939 йылда, «1924 йылғы Конституцияны әҙерләү сығанаҡтары» темаһына диссертация яҡлай һәм «юридик фәндәр кандидаты» дәрәжәһен ала. Дәүләт хоҡуғы кафедраһы мөдире була.
1954 йылда «Местные органы власти советского государства в первую фазу его развития» темаһын докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1961—1964 йылдарҙа «Советское государство и право» журналының баш мөхәррире. Артабан, 1972 йылдан алып 1977 йылға тиклем СССР Сит ил эштәре министрлығы Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтының дәүләт хоҡуғы кафедраһы профессоры. Бер үк ваҡытта Совет сәйәси (дәүләт) фәндәре ассоциацияһының вице-президенты һәм СССР-ҙың ВАК эксперт комиссияһы ағзаһы, шулай уҡ — Сәйәси һәм фәнни белемдәрҙе таратыу йәмғиәтенең Мәскәү ҡала бүлегендә фәнни-методик советтың рәйесе вазифаһын биләй.
1977 йылдың 19 февралендә вафат була.

# Лепёшкин Алексей Ильич
## Хеҙмәттәре

Алексей Лепешкин совет дәүләт хоҡуғының көнүҙәк мәсьәләләре менән шөғөлләнә; ул һигеҙ тиҫтәнән ашыу баҫма авторы һәм авторҙашы булып тора, уларҙың ҡайһы берҙәре сит илдәрҙә сығарылған һәм ҡайһы бер сит ил телдәренә тәржемә ителгән.
* Местные органы власти Советского государства (1917—1920 гг.). — М.: Госюриздат, 1957.
* Курс советского государственного права. В 2 томах. — М.: Государственное издательство юридической литературы, 1961.
* Советы — власть трудящихся. 1917—1936. — М.: Юридическая литература, 1966.
* Советы — власть народа (1936—1967 гг.). — М.: Юридическая литература, 1967.
* Советский федерализм: (теория и практика). — М.: Юридическая литература, 1977.
# Ата (Лебедь ҡушылдығы)

Ата — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лебедь йылғаһының уң ярына тамағынан 92 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Ата (Лебедь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100000618
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100061
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лепша (Солоница ҡушылдығы)

Лепша — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе, Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Солоница йылғаһының уң ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Лепша (Солоница ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000011313
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001131
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Фиркирхен (Үрге Лужица)

Фиркирхен (Үрге Лужица) (нем. Vierkirchen (Oberlausitz)) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1837 кеше йәшәй. Майҙаны — 35,32 км². Диңгеҙ кимәленән 200 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2894 һәм автомобиль коды NOL.
# Болотная (Васюган ҡушылдығы)

Болотная — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Васюган йылғаһының уң ярына тамағынан 732 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Болотная (Васюган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200029939
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202993
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тишке (күл)

Тишке (рус. Тишки - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы күл.

# Тишке (күл)
## Географияһы

Географик координаттары: Оҙонлоғо: 61°40′26.72″E (61.67409), киңлеге: 55°29′32.71″N (55.49242).
Тишке Ҡоншаҡ районының көньяҡ өлөшөндә өлөшөндә Красноармейск районы сигендә урынлашҡан, иң яҡын тораҡ пункттар:Яңы Ҡорман, Ноғман, Дубровка, Разъезд № 6 һәм Сураҡ.

# Тишке (күл)
## Тасуирламаһы

Тишке күле төньяҡтан көньяҡҡа һуҙылған. Сураҡ һәм Кесе Тишке ҡасабалары яғынан ярҙары ҡомло, башҡа яҡтарынан һаҙлыҡлы, күрән ҡамыш, ҡурайлы ҡамыш үҫә. Һыу аҫтында ҡалған ағастар бар.
Һыуы сөсө. Иң яҡын күлдәр: Аҡакүл, Ҡуржакүл, Һыуығаяҡ.
Күлдә табан, һаҙан, аҡ амур, пелядь.
Ыуылдырыҡ сәскән ваҡытта тыйыу юҡ. Төрлө ваҡытта күлдә төрлө төр карп, 6 кг тиклем еткән аҡ амур, пелядь ебәрелгән булған. Был эш даими рәүештә бара

# Тишке (күл)
## Этимологияһы

Урыҫ теленә башҡортса "тишек" тигән һүҙҙән килеп ингән тип һанай Шувалов Николай Иванович - Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнеп, китаптар сығарған географ, топонимист үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә. Йәғни, һыу тормаған тишек күл. Ысынлап та, күл даими рәүештә һайығайып тора, был уларҙы туйындырған ер аҫты сығанаҡтарының һайығыуы менән бәйле..
# Грабов (ам-Флеминг)

Грабов (ам-Флеминг) (нем. Grabow (am Fläming)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 715 кеше йәшәй. Майҙаны — 32,01 км². Диңгеҙ кимәленән 51 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39291 һәм автомобиль коды — JL.
# Дауыт (Силәбе өлкәһе)

Дауыт (рус. Даутово) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Үрге Өпәле ҡала округы ауылы.

# Дауыт (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Иткүл күленең төньяҡ яр буйында, округтың административ үҙәге Үрге Өпәле ҡалаһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан яҡынса 20 км алыҫлыҡта, диңгеҙ кимәленән 285 метр бейеклектә урынлашҡан.

# Дауыт (Силәбе өлкәһе)
## Тарихы

Тәүге тапҡыр 1795 йылда телгә алына. Революцияға тиклем Дауыт ауылы Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Ҡара Табын улусы составында була.
Ауылда 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яугирҙарына һәйкәл ҡуйылған.

# Дауыт (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

| 1816 | 1834 | 1859 | 1920 |
| — | 10 | 133 | 166 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (93 %) йәшәй. 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда 107 кеше (51 ир-егет һәм 56 ҡатын-ҡыҙ) йәшәй.

# Дауыт (Силәбе өлкәһе)
## Урамдары

Ауылда 4 урам бар.
# Кәрәкә (Ҡармасан ҡушылдығы)

Кәрәкә (рус. Каряка) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡармасан йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Кәрәкә (Ҡармасан ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһыӨфөнән Бөрө ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201512111100025125
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102512
* Бассейн коды — 10.01.02.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1