yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Урманов Рифат Нур улы

Урманов Рифат Нур улы (14 май 1924 йыл― 19 октябрь 2006 йыл) ― СССР инженер-электригы, техник фәндәре докторы (1974), профессор (1975), Урал тимер юл транспорты инженерҙары институты ректоры (1974—1987), РСФСР-ҙың атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре (1984).

# Урманов Рифат Нур улы
## Биографияһы

Рифат Нур улы Урманов 1924 йылдың 14 майында Башҡорт АССР-ының Туймазы районы Ҡандра ауылында тыуа.
Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында Ҡыҙыл армия сафына мобилизациялана, танк механик-водителе булып һуғыша. 63-сө айырым ауыр танк полкының составында Оршанан алып Берлинға тиклем юл үтә. Еңеү Көнө Эльба буйында ҡаршылай.
1951 йылда Урал политехник институтын «инженер-электрик» һөнәре буйынса тамамлай. Шул уҡ йылда ошо институтта эшләй башлай. 1954 йылда техник фәндәр кандидаты ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеү өсөн диссертация яҡлай (1954),
1959 йылда Урал тимер юл транспорты инженерҙары институтына эшкә күсә, шунда доцент булып уҡыта башлай, һуңынан кафедра мөдире һәм фәнни эштәр буйынса проректоры итеп тәғәйенләнә. 1974 йылда Урманов был институттың ректоры булып китә. Юғары уҡыу йортонда 1987 йылға тиклем етәкләй.
1974 йылда докторлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай, бер йылдан һуң профессор итеп һайлана.
Тартыусы трансформаторҙар менән ярымүткәргесле үҙгәртеп ҡороусыларҙы эшләү һәм идара ителеүсе реакторҙар һәм автоматика системалары менән көсөргәнеште контактһыҙ автомат рәүештә көйләү өлкәһендә фәнни тикшеренеүҙәр үткәрә. Ярымүткәргестәр менән электр сылбыры теорияһы менән шөғөлләнә. Уның күп хеҙмәттәре СССР-ҙың СССР тимер юлдарына индерелә.
180-дән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән өс монография авторы. Уҡыусылары араһында 18 фән докторы һәм кандидаты бар. Уйлап табыуға 12 авторлыҡ таныҡлығына эйә.
1964 йыл «Почетлы тимер юлсы» билдәһе менән бүләкләнә. 1984 йылда Рифат Урманов тимер юл транспорты үҫешенә ҙур өлөш индергәне өсөн почетлы «РСФСР-ҙың атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре» тигән исемгә лайыҡ була. Шулай уҡ I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1943, 1945, 1985), Ҡыҙыл Йондоҙ (1944, 1945), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1981), Халыҡтар Дуҫлығы (1981), «Почё Билдәһе» ордендары (1961) һәм «Варшава ҡалаһын азат иткән өсөн» һәм «Берлинды алған өсөн» миҙалдары менән бүләкләнә.

# Урманов Рифат Нур улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1943, 1945, 1985)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944, 1945)
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1981)
* Халыҡтар Дуҫлығы ордены (1981)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1961)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре (1984)
* «Почетлы тимер юлсы» билдәһе (1964)

# Урманов Рифат Нур улы
## Библиографияһы

* Особенности режимов работы полупроводниковых преобразователей при конечной индуктивности цепи нагрузки : Учеб. пособие / Р. Н. Урманов; Урал. гос. акад. путей сообщ., Каф. "Электр. машины". - Екатеринбург : УрГАПС, 1996. - 98 с. : ил.
# Фәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы

Фәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы (20 март 1919 йыл — 27 ноябрь 1979 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Уҡсылар дивизияһы артиллерия полкының орудие тоҫҡаусыһы, кесе сержант. Дан орденының тулы кавалеры.

# Фәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы
## Биографияһы

Тимерйән Йыһанша улы Фәхретдинов 1919 йылдың 20 мартында Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы) Оло Өстүбә ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Татар. 1944 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы. Башланғыс белемле. Колхозда эшләй.
1939 йылда Башҡорт АССР-ы Бүздәк районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. 1941 йылдан Бөйөк Ватан һуғышында: Төньяҡ-Көнбайыш фронтта, һуңынан — 2 се Балтик буйы һәм 1-се Белоруссия фронттарында һуғыша.
1946 йылда старшина Фәхретдинов демобилизациялана. Өфө ҡалаһында йәшәй. Өфө һыра заводында кочегар булып эшләй.
1979 йылдың 27 ноябрендә вафат була..

# Фәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы
## Батырлығы

329-сы артиллерия полкының 4-се батареяһы орудие тоҫҡаусыһы, (3-сө удар армияның 150-се уҡсылар дивизияһы) ҡыҙылармеец Тимерйән Фәхретдинов 1944 йылдың 18 сентябрендә Латвия ҡалаһы Эргли өсөн барған алышта, расчёты менән бергә тура тоҫҡап, дошмандың штурмлау орудиеһын емерә, шулай уҡ ундан ашыу һалдатын юҡ итә. 150-се уҡсылар дивизияһы буйынса 1944 йылдың 6 ноябрендәге бойороҡ менән, һуғышта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн ҡыҙылармеец Фәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы 3-сө дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә (№ 259997).
329-сы артиллерия полкының 4-се батареяһы орудие тоҫҡаусыһы, (1-се Белоруссия фронты 2-се удар армияның 150-се уҡсылар дивизияһы) ҡыҙылармеец Тимерйән Фәхретдинов 1945 йылдың 15 февралендә, Шнайдемюль ҡалаһынан (хәҙер Пила ҡалаһы (Польша)) төньяҡ-көнсығышта урынлашҡан Радовнитце торама пункты янындағы алышта, орудиеһын асыҡ позицияға сығара һәм дошмандың үҙйөрөшлө орудиеһын юҡ итә, ҡорал, боеприпастар менән ике автомашинаһын һәм вездеходын яндыра, дошмандың ун биш һалдат һәм офицерын сафтан сығара. Яраланһа ла һуғыш яланын ташлап китмәй. 2-се удар армия буйынса 1945 йылдың 11 апрелендәге бойороҡ менән, һуғышта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн кесе сержант Фәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы 2-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә (№ 25025).
1945 йылдың 1-2 майында Берлин ҡалаһы өсөн барған һуғышта кесе сержант Тимерйән Фәхретдинов, үҙенең расчеты менән бергә, тиҫтәнән ашыу пулемёт нөктәһен баҫтыра һәм егерменән артыҡ гитлерсыларҙы юҡ итә. СССР Юғары Советы Президиумының 1946 йылдың 15 майындағы указы менән, немец-фашист илбаҫарҙары менән алышта командованиеның заданиеларын өлгөлө үтәгәне өсөн, кесе сержант Фәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы 1-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә (№ 1695), Дан орденының тулы кавалеры була.

# Фәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы
## Наградалары

Дан ордендарының өс дәрәжәһе.

# Фәхретдинов Тимерйән Йыһанша улы
## Хәтер

Яугир исемен Башҡортостан Республикаһы Бүздәк районының Бүздәк ауылындағы бер урам йөрөтә.
# Ихтиология

Ихтиология (бор. грек. ἰχθύς [ихтю́с], [ихти́с] — балыҡ; λόγος [ло́гос] — һүҙ) — балыҡтар һәм түңәрәғауыҙҙар (круглоротые) тураһындағы фән, зоология тармағы.
Уның төп бүлектәре шул уҡ: систетика, филогенетика, анатомия, физиология, экология, биогеография. Әммә был осраҡта өйрәнеү объекты булып түңәрәғауыҙҙар һәм балыҡтар тора. Төп бурысы булып промысла әһәмиәтендәге түңәрәғауыҙҙарҙы һәм балыҡтарҙы өйрәнеү. Шулай уҡ уларҙы яһалма үрсетеү маҡсатында өйрәнеү ҙә мөһим урын биләй.

# Ихтиология
## Билдәле ихтиологтар

* Коммерсон, Филибер (1727-1773)
* Блох, Маркус Элиэзер (1723-1799)
* Агассис, Жан Луи Родольф (1807-1773)
* Блекер, Питер (1819-1878) — Индонезия балыҡтары атласының авторы, Atlas Ichthyologique des Orientales Neerlandaises, 511 яңы ырыу һәм 1925 яңы төр заттарын тасуирлай.
* Варпаховский, Николай Аркадьевич (1862-1909)
* Аверинцев, Сергей Васильевич (1875-1957)
* Берг, Лев Семёнович (1876-1950), СССР Фәндәр академияһы академигы
* Суворов, Евгений Константинович (1880—1953)
* Правдин, Иван Фёдорович (1880—1963)
* Никольский, Георгий Васильевич (1910-1977), СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты
* Павлов, Дмитрий Сергеевич (р. 1938), Рәсәй Фәндәр академияһы академигы

# Ихтиология
## Институттар

* Бөтә Рәсәй балыҡ хужалығы һәм океан океанграфияһы ғилми-тикшеренеү институты
* Н.М. Книпович исемендәге диңгеҙ балыҡсылыҡ хужалығы һәм океан океанграфияһының Полярка ғилми-тикшеренеү институты (ПИНРО)
* Тымыҡ океан ғилми-тикшеренеү балыҡсылыҡ хужалығы үҙәге (1934-1995 - институт)
* Камчатка НИРО (балыҡ хужалығы һәм океан океанографияһы ғилми-тикшеренеү институты)
* Алыҫ Көнсығыш Рәсәй Фәндәр академияһының биология институты
* Рәсәй Фәндәр академияһының эске һыуҙар биология институты
* Рәсәй Фәндәр академияһының Мурманск диңгеҙ биологияһы институты
* А. О. Ковалевский исемендәге көньяҡ диңгеҙҙәр биологияһы институты
* Украинаның гидробиология институты
* Рәсәй Фәндәр академияһының зоологик институты
* Азов балыҡ хужалығы ғилми-тикшеренеү институты (АзНИИРХ)

# Ихтиология
## Журналдар

* Вопросы ихтиологии (с 1953)
* Рыбное хозяйство (с 1920)
* Copeia (1913-) 2021 йыл 6 август архивланған.
* Cybium (Revue internationale d’ichtyologie Société française d’ichtyologie, 1977-)
* Journal of Applied Ichthyology 2011 йыл 17 май архивланған.
* Japanese Journal of Ichthyology (Токио, с 1950)
# Начка

Начка — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ваштранга йылғаһының уң ярына тамағынан 5,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Начка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100000589
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100058
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пиляль-Кы (Худосей ҡушылдығы)

Пиляль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Худосей йылғаһының һул ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Пиляль-Кы (Худосей ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069190
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306919
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Келой-Ахк

Келой-Ахк — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы, Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шаро-Аргун йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Келой-Ахк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы, Грозный ҡалаһынан Аргун йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001212108200006037
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200603
* Бассейн коды — 07.02.00.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мөғтәбаров Ләбиб Фәтих улы

Мөғтәбаров Ләбиб Фәтих улы (10 ғинуар 1928 йыл — 26 март 2008 йыл) — рәссам, 1968 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2001). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1983).

# Мөғтәбаров Ләбиб Фәтих улы
## Биографияһы

Ләбиб Фәтих улы Мөғтәбаров 1928 йылдың 10 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Бөрө кантоны Яңауыл ҡасабаһында (Яңауыл ҡалаһы) тыуған.
1963 йылда И. Е. Репин исемендәге Ленинград һынлы сәнғәт, скульптура һәм архитектура институтында һынлы сәнғәт факультетын тамамлай. Өфө ҡалаһында опера һәм балет театры өсөн «Башҡортостандың халыҡ сәнғәте» фрескаһы рәссамдың диплом эше булып тора.
1964—2000 йылдарҙа Өфө сәнғәт училищеһында эшләй.
1968 йылдан СССР рәссамдар союзы ағзаһы (РФ), 1995 йылдан «Артыш» ижади берекмәһе ағзаһы.
2008 йылдың 26 мартында Өфөлә вафат була.
маркетри техникаһында күп эшләй. Уның башҡорт милли мәҙәниәтенә, ауылға, ундә йәшәгән кешеләрҙең хеҙмәтенә, халыҡ ижадына бағышланған картиналары баш ҡала ҡунаҡханалары һәм вокзалдар интерьерын биҙәй. Ҙур полотноларҙа «ҡырыҫ» стилдә төшөрә. Олоғая бара уның эштәре йомшаҡ һәм хатта декоратив һыҙаттар ала.
Рәссамдың картиналары М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында (Өфө), Өфөлә Башҡортостан Республикаһының Милли музейында, Башҡортостан Республикаһы Эске эштәр министрлығы музейында (Өфө) һаҡлана.

# Мөғтәбаров Ләбиб Фәтих улы
## Күргәҙмәләре

1964 йылдан алып республика, декада, зона, төбәк-ара, Бөтә Рәсәй, Бөтә Союз һәм халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнаша.

# Мөғтәбаров Ләбиб Фәтих улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1983)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2010)
# Үҙәк Ютландия

Үҙәк Ютландия (дан. Midtjylland, ингл. Central Jutland) — Данияның административ өлкәһе. Ютландия ярымутрауы үҙәгендә урынлаша.
19 муниципалитеттарҙан (коммуналарҙан) тора. 2007 йылдың 1 ғинуарында муниципаль реформа буйынса төҙөлгән. Әлеге реформа буйынса традицион административ берәмектәр — «амттар» биш ҙур өлкәләргә алыштырылды.
Элекке Рингкёбинг, Орхус, Роскилле амттары биләмәләрендә урынлашҡан.
Элекке тарихи Остюланд (Østjylland, East Jutland), Мидьюланд (Midtjylland, Central Jutland), Вестюланд (Vestjylland, West Jutland, Hardsyssel) тарихи биләмәләрендә урынлашҡан.

# Үҙәк Ютландия
## 19 коммуналар

* Виборг (Viborg)
* Икаст-Бранне (Ikast-Brande)
* Лемвиг (Lemvig)
* Норддюрс (Norddjurs)
* Оддер (Odder)
* Орхус (Århus)
* Раннерс (Randers)
* Рингкёбинг-Скьерн (Ringkøbing-Skjern)
* Самсё (Samsø)
* Силькеборг (Silkeborg)
* Сканнерборг (Skanderborg)
* Скиве (Skive)
* Струэр (Struer)
* Сюддюрс (Syddjurs)
* Фаврсков (Favrskov)
* Хеденстед (Hedensted)
* Хернинг (Herning)
* Хольстебро (Holstebro)
* Хорсенс (Horsens)
# Ниса (ҡала)

Ниса, Нәса йәки Неса (төркм. Gadymy Nusaý, перс. نسا‎, бор. грек. Νισαία, шулай уҡ Парфавнис; рус. Ниса́,Наса́, Неса́) - емереклектәре Бәғер ауылы эргәһендә урынлашҡан боронғо ҡала, Төркмәнстандың баш ҡалаһы Ашхабадтан көнбайышҡа табан 18 км алыҫлыҡта. Ике ҡаласыҡтан тора — Парфияның үҙәндәге ҡалаһы Яңы Ниса, һәм ҡалҡыулыҡтағы батша ҡәлғәһе Иҫке Ниса .

# Ниса (ҡала)
## Этимологияһы

«Ниса» этимологияһының бер нисә версияһы бар. Тарихсы Әбү Сәғед әс-Сәмәни (XII б.) иҫәпләүенсә, был атама ғәрәп телендәге «ниса»нан (ҡатын-ҡыҙ) килеп сыҡҡан, сөнки тап ҡатын-ҡыҙҙар, йәнәһе, ғәрәптәрҙең был ҡалаға һөжүмен кире ҡаҡҡан. Тикшереүселәр фекеренсә, «ниса» «ултыраҡ ауыл төрө» йәки «йәшәргә ултырған урын» тигәнде аңлата.

# Ниса (ҡала)
## Тарихы

Ниса урынында кеше эшмәкәрлегенең иң тәүге эҙҙәре б.э.т. IV-II меңдәргә ҡарай. Беҙҙең эраға тиклем I меңенсе йылдарға тиклем бында ярайһы уҡ ҙур ултыраҡ ауыл булған.
Риүәйәт буйынса, Дарий I Гистасп заманында (б.э.т.VI быуат) ауыл сик ҡәлғәһе була, ул төньяҡтан баҫып ингән һуғышсан күсмә халыҡтарға юлды тотҡарлай.
Ниса Парфяның үҙәк хакимиәтенең тәүге үҙәге булараҡ һүрәтләнә. Ҡалаға Арсак I нигеҙ һалған (б.э.т. 250 йылда идара иткән) тип һанайҙар. Нисалағы замокты төҙөүҙең аныҡ маҡсаты билдәһеҙ булһа ла, ул некрополь итеп файҙаланылған тип фараз ителә.
Ниса ҡалаһында археологтарҙың ҡаҙыныу эштәре мөһим биналар, ҡәберлектәр һәм ҡорамдар, яҙма документтар һәм таланылған хазинаханалар тапҡан. Фарсы сюжеттары йәки классик мифологик күренештәр менән биҙәп фил һөйәктәренән эшләнгән күп һанлы ритондар һәм тәңкәләр, шулай уҡ бик күп эллинистик сәнғәт әҫәрҙәре табыла.
Һуңғараҡ Парфиянан Митридат I (б.э.т. 171 й. - б.э.т. 138 й.) Нисаның исемен Митридаткиртҡа (« Митридат замогы») үҙгәртә.
Ул I быуаттың тәүге сирегендә ер тетрәүҙән һуң тулыһынса емерелә.

# Ниса (ҡала)
## Мәҙәни-тарихи әһәмиәте

2007 йылда Парфия ҡәлғәһе емереклектәреЮНЕСКО-ның Бөтә Донъя мираҫы объекттары исемлегенә индерелә.

# Ниса (ҡала)
## Галереяһы

* Ниса диуары күренеш
* Ниса ҡапҡаһы күренеше
* Ниса емереклектәренең ауыш күренеше
* Ниса емереклектәре күренеше
# Лила Доунс

Анна Лила Дoунс Санчеc (исп. Ana Lila Downs Sánchez; 9 сентябрь 1968 йыл) — Мексика актёры, йырсы, комик, йырҙар авторы, барабансы.

# Лила Доунс
## Биографияһы

Лила Даунс 1968 йылдың 9 сентябрендә Мексиканың Oaxaкa штаты Эройка-Сьюдад-де-Тлахьяко ҡалаһында Анита Санчес һәм Ален Дoунс ғаиләһендә тыуа. Лиланың атаһы — латин-американлы, ә әсәһе итальян-инглиз сығышлы. Уға 8 йәш булғанда, атаһы менән әсәһе айырылыша.
Үҙенең төркөмө «La Misteriosa» менән берлектә ул «En París, Live a FIP» дебютлы альбомын төҙөй. Альбом 2010 йылдың сентябрь айында Мексикала сыға. 2011 йылда Даунса «Sony Music» студияһы менән килешеү төҙөй, шуның нигеҙендә ул «Pecados y Milagros» мультфильмына, сериалына үҙ йырҙарын индерә. 2012 йылда Лила «Maricahi Gringo» фильмында төп ролдәрҙе уйнай.
# Гумилёв Лев Николаевич

Лев Николаевич Гумилев (урыҫ. Лев Николаевич Гумилев; 1912 йылдың 1 октябре – 1992 йылдың 15 июне) – СССР һәм Рәсәй ғалимы, тарихсы-этнолог, тарих һәм география фәндәре докторы, төрки халыҡтар белгесе, шағир, фарсы теленән тәржемәсе.

# Гумилёв Лев Николаевич
## Биографияһы

Анна Ахматова менән Николай Гумилевтың улы. Анна Андреевна – үҙ һүҙле шағирә, ғәҙәти булмаған әҙәбиәт белгесе. Ә ире Николай Гумилев – репрессияға дусар булған шағир, бөйөк шәхес.
Ошо ике бөйөк әҙәбиәтсенең улы Лев Гумилевты йәштән үк эҙәрлекләй башлайҙар. 19 йәшенән үк төрмәгә ябып ҡуялар.
1938 йылда Ленинград университеты студенты Лев Гумилевтың тағы 5 йылға ултырталар. Йәшәү, эшләү урыны – Норильск. Ул баҡыр рудниктарында яфалана, техник, геолог, химик-лаборант һөнәрҙәрен үҙләштерә.
1944 йылда ул, ғариза яҙып, үҙ теләге менән һуғышҡа китә, зенит-артиллерия дивизияһында һуғыша, Берлинғаса барып етә. Һуғышты тамамлап ҡайтҡан йәш егет йәнә Ленинград университетында белемен дауам итеп, бер аҙҙан уҡыуҙы тамамлай һәм аспирантураға инә.
1948 йылда Лев Гумилев «Беренсе төрки ҡағанатының сәйәси тарихы» тигән темаға диссертация өлгөртә һәм уны яҡлай.
Яңынан бер йылдан Лев Гумилевты тағы ҡулға алып (әсәһе менән бәйле рәүештә Үҙәк Комитет ҡарарында хәтәр һүҙҙәр әйтелә), Ҡарағанда ҡалаһы янындағы айырым режимлы лагерға ябалар. Ғалим 1956 йылда ғына ҡотолоп, иреккә сыға.
Тағы дүрт йылдан ғалим «VI-VIII быуаттарҙа боронғо төркиҙәр» тигән темаға докторлыҡ диссертацияһын тамамлай. География белеме буйынса докторлыҡ диссертацияһын өлгөртә.
Тарихсыға 2005 йылда Ҡаҙанда һәйкәл ҡуйылған (авторы: Мәскәү скульпторы Владимир Демченко)( Александр Головачев менән берлектә)

# Гумилёв Лев Николаевич
## Л. Н. Гумилевтың төп хеҙмәттәре

* "Этногенез и биосфера Земли", АСТ, Пастель, 2005 г., ISBN 5-17-031811-1, 5-271-12025-2
* "Конец и вновь начало", АСТ, АСТ Москва, Хранитель, 2007 г., ISBN 978-5-17-044877-7, 978-5-9713-5990-6, 978-5-9762-3829-9
* "В поисках вымышленного царства", Товарищество "Калашников – Комаров и К", 1992 г., ISBN 5-87495-006-0
* "Древняя Русь и Великая степь", Пастель, АСТ, 2004 г., ISBN 5-17-026279-5, 5-271-09769-2
* "История народа хунну", АСТ, Люкс, 2004 г., ISBN 5-17-026629-4, 5-9660-0501-X
* "Тысячелетие вокруг Каспия", АСТ, АСТ Москва, Харвест, 2008 г., ISBN 978-5-17-051463-2, 978-5-9713-9145-6, 978-985-16-6196-7
* "Черная легенда", Айрис-Пресс, 2008 г., ISBN 978-5-8112-3377-9
* "Древний Тибет", ДИ – ДИК, 1996 г., ISBN 5-87583-022-0
* "Открытие Хазар", ДИ-ДИК, 1996 г., ISBN 5-87583-023-9
* "Волшебные папиросы" 1993 (написал в Норильск лагере в 1942 году, решился записать на бумаге в 1966 году, решились издать только посмертно)
* Полная библиография Л.Н. Гумилева (урыҫ.)

# Гумилёв Лев Николаевич
## Шиғри әҫәрҙәр

Лев Гумилев шигырҙар ҙа яҙған:
# Һеләүһен

?Һеләүһен :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Һөтимәрҙәр |
| Отряд: | Йыртҡыстар |
| Ғаилә: | Бесәйҙәр |
| Ырыу: | Һеләүһендәр |
| Төр: | Һеләүһен |
Латинса исеме :
Lynx lynx (Linnaeus, 1758) :
ярым төрҙәре :
Lynx lynx lynx
Lynx lynx isabellinus
Lynx lynx kozlovi
Lynx lynx sardiniae
Lynx lynx stroganovi :
Ареал :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 180584 NCBI 13125 |
Һеләүһен (рус. рысь) (лат. Lynx lynx)— бесәйҙәр ғаиләһенә ҡараған һарғылт һоро төҫтәге йыртҡыс хайуан; Австралиянан башҡа бөтә илдәрҙә урманда йәшәй, ваҡ йәнлектәр менән туҡлана торған эре йыртҡыс хайуан.
# Фёдорова Клавдия Николаевна

Фёдорова Клавдия Николаевна (18 февраль 1913 йыл — 22 ғинуар 2005 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Псков өлкәһе «Утрау» тоҡомло ҡошсолоҡ совхозы ҡош ҡараусыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Фёдорова Клавдия Николаевна
## Биографияһы

Клавдия Николаевна Фёдорова 1913 йылда хәҙерге Псков өлкәһенең Феньково ауылында күп балалы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1929 йылдан Ленинград өлкәһенең Островский районы «Утрау» тоҡомло ҡошсолоҡ совхозында ҡош ҡараусы булып эшләй. Был производствола ҡырҡ йылға яҡын эшләй.
Социалистик ярыштарҙа даими ҡатнаша һәм еңеү яулай, бер нисә тапҡыр халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә ҡатнаша. 1964 йылда юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә — 2500 йомортҡа һалыусы тауыҡтан 421 мең йомортҡа ала, был бер тауыҡтан 169 йомортҡа тәшкил итә. 1965 йылдың рекордлы күрһәткестәрен яҡшырта — 2700 тауыҡтан 454 мең йомортҡа ала.
«Малсылыҡты үҫтереүҙә өлгәшкән уңыштары, ит, һөт, йомортҡа һәм башҡа продукция һәм йөндө етештереү һәм әҙерләүҙе арттырыуы өсөн», СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 22 мартындағы Указы менән Клавдия Николаевна Фёдороваға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1973 йылда хаҡлы ялға сыҡҡанға тиклем ауыл хужалығында эшләүен дауам итә.
Тормошоноң һуңғы йылдарында Островский районының Остров ҡалаһында йәшәй. 2005 йылдың 22 ғинуарында вафат була. Ҡала зыяратында ерләнә.

# Фёдорова Клавдия Николаевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966)
* Ленин ордены (22.03.1966)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (22.03.1966)
* башҡа миҙалдар.
# Дорст

Дорст (нем. Dorst) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 174 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,16 км². Диңгеҙ кимәленән 59 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39638 һәм автомобиль коды — BK.
# Вырылава

Вырылава — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Танлова йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 80 км.

# Вырылава
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300048832
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304883
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Исхаҡов Әбделхәй Мырҙағәле улы

Исхаҡов Әбделхәй Мырҙағәле улы (1910 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, рядовой, стрелок. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се кавалерия полкы яугиры.

# Исхаҡов Әбделхәй Мырҙағәле улы
## Биографияһы

Әбделхәй Мырҙағәле улы Исхаҡов (башҡа сығанаҡ буйынса Исҡаҡов) 1910 йылда Башҡортостандың Баймаҡ районы Юлыҡ ауылында тыуған. Һуғышҡа алыныу датаһы билдәһеҙ. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының (1943 йылдың февраленән 16-сы гвардия Чернигов дивизияһы) 275-се кавалерия полкында хеҙмәт итә, хәрби һөнәре — стрелок. 1943 йылдың март айында хәбәрһеҙ юғала.. 1943 йылдың 12 апрелендә яугирҙың һәләк булыуы йәки хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында мәғлүмәт теркәлә. Был документта уның Баймаҡ ҡалаһында йәшәгән ҡатыны Исҡаҡова Г. С. күрһәтелгән. Ерләнеү урыны билдәһеҙ.

# Исхаҡов Әбделхәй Мырҙағәле улы
## Хәтер

* Исхаҡов Әбделхәй Мырҙағәле улының исеме Баймаҡ районы хәтер китабына индерелгән.