yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Йоргос Даларас

Йоргос (Георгиос) Даларас (грек. Γιώργος Νταλάρας, МФА: [ˈʝɔɾɣɔs daˈlaɾas], 29 сентябрь 1949 йыл, Пирей) — грек музыканты, композитор, йырсы.

# Йоргос Даларас
## Биографияһы

Музыкант ғаиләһендә тыуып үҫә. Атаһы — Лукас Даларас — рембетика жанрында төп музыканттарҙың береһе. Йоргос Даларас «Сту Стелаки» клубында бузукила уйнап, атаһының тәүге йырын яҙҙыра. 1967 йылда яҙҙырылған «Προσμονή» трегы йәш йырсыға профессиональ сәхнәгә сығыу өсөн пропуск була — тиҙҙән ул Афинала клуб хужаһы Мацас Макис менән контракт төҙөй. Бер йылдан Даларас Манос Лоизос һәм Йоргос Мицакис менән эшләй, шулай уҡ үҙенең тәүге альбомын яҙҙыра.
Даларастың карьераһының үҫеше 1974 йылда башлана, йырсы МикисТеодоракистың йырҙарын башҡара, һәм рембетика музыканттары менән тығыҙ бәйләнештә эшләй башлай, улар менән бергә был жанрҙың 50 йыллығына арналған проекттар өҫтөндә эшләй. 1983 йылда Афинала олимпия стадионындағы һәм Орфей театрындағы концерттары ҙур уңышҡа эйә була — 100 меңдән ашыу билет һатыла.
Йоргос Даларас 1980 йылдар башында, Парижда Олимпия концерт-холл сәхнәһендә, Брюсселдә европа фестивалендә, Мәскәүҙә йәштәр фестивалендә сығыш яһап (1985), донъяла дан ҡаҙана. 1981-1982 йылдарҙың ҡышында режиссёр Пантелис Вулгарис ҡуйған «Super Star» ҡуйылышы үтә, унда шулай уҡ Гликерий һәм Маргарита Зорбала ҡатнаша. Даларастың репертуарында күберәк халыҡ йырҙары һәм ижтимағи-сәйәси тематикалы йырҙар була. Бигерәк тә уның кипр мәсьәләһендә ҡатнашыуы мөһим була.
1994—1995 йылдарҙа Даларас Аттик Одеон Геродта һәм Афина «Мегарон» концерт холлында, Лондон стадионы Уэмблдә һәм Чикаго сәхнәһендә МикисТеодоракисҡа арналған ҙур концерттарҙа ҡатнаша.
Йоргос Даларас менән хеҙмәттәшлек иткән музыканттар араһында грек рембетик музыканттары ғына түгел, атап әйткәндә, Протопсалти Алкистис, шулай уҡ сит ил йондоҙҙары, мәҫәлән, Пако де Лусия, Эл Ди Меола, Ариэль Рамирес, Апостолис Антимос, Брюс Спрингстин, Питер Гэбриэл, Горан Бреговичтар ҙа бар.
# Бөркөт башняһы (Дортмунд)

Бөркөт башняһы (нем. Adlerturm) — Дортмунд ҡалаһында тергеҙелгән ҡала диуары башняһы (Төньяҡ Рейн — Вестфалия федераль ере). Иҫке ҡала сигендәге Ostwall урамында урынлашҡан. Башня 1992 йылда тарихи нигеҙҙә төҙөлгән. 30- метрлыҡ башня махсус төп таяуҙарҙа тора — был зарарланыуҙан һәм XIV быуат башняһының фундаментына һәм XIII быуат ҡала диуары йәнәшә өлөшөнөң фундаментына артыҡ көс төшмәһен өсөн эшләнелгән. Башняның алты ҡатында музей урынлаштырылған, унда Дортмундтың археологик ҡомартҡылары менән танышырға, урта быуат ҡалаһы күренеше һәм уның оборона диурҙарының моделен, 1389 йылдарҙағы Ҙур Дортмунд Бәхәсе осорондағы ҡоралдарҙы, хәрби кейемдәрҙе күрергә мөмкин.
# Саксония

Саксо́ния (нем. Sachsen, үр.-луж. Sakska), рәсми: Саксония ирекле дәүләте (нем. Freistaat Sachsen, үр.-луж. Swobodny stat Sakska) — Германия федераль штаты. Административ үҙәге — Дрезден.

# Саксония
## Административ ҡоролош
### Райондар

* Гёрлиц
* Баутцен
* Саксонская Швейцария — Восточные Рудные Горы
* Майсен
* Средняя Саксония
* Рудные Горы
* Лейпциг (район)
* Северная Саксония
* Цвиккау (район)
* Фогтланд

# Саксония
## Административ ҡоролош
### Ирекле ҡалалар (Kreisfreie Städte)

* Дрезден
* Лейпциг
* Хемниц
20 мең кеше йәшәғән ҡалалар :
| Дрезден | 517,8 | Гримма | 29,1 |
| Лейпциг | 510,0 | Майсен | 27,1 |
| Хемниц | 240,5 | Циттау | 26,5 |
| Цвиккау | 92,8 | Делич | 25,2 |
| Плауэн | 64,3 | Лимбах-Оберфрона | 24,6 |
| Гёрлиц | 54,3 | Марклеберг | 23,8 |
| Баутцен | 40,1 | Глаухау | 23,4 |
| Фрайберг | 40,0 | Вердау | 21,5 |
| Фрайталь | 38,4 | Дёбельн | 20,9 |
| Пирна | 37,6 | Аннаберг-Буххольц | 20,9 |
| Хойерсверда | 35,7 | Косвиг | 20,7 |
| Радебойль | 33,3 | Торгау | 20,5 |
| Риза | 32,3 | | |

# Саксония
## Башҡортостан менән бәйләнештәре

   Быйыл беҙ Саксония менән хеҙмәттәшлекте үҫтереүҙең 25 йыллығын билдәләйбеҙ. 1992 йылда беҙҙең хөкүмәттәр Берлектәге белдереүгә ҡул ҡуйҙы. Быға тиклем Саксония һәм Башҡортостан тауарҙарының алмаш күргәҙмә-презентациялары уҙғарыла торғайны. Предприятиеларыбыҙ Лейпциг йәрминкәһендә әүҙем ҡатнашты, республикабыҙҙа иһә Саксония фирмалары эшләне. Башҡортостанда әһәмиәтле инвестиция проекттары тормошҡа ашырылды, – тине Рөстәм Хәмитов. – Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы йылдарҙа осрашыуҙар ныҡ һирәгәйҙе. Беҙ һеҙҙең килеүегеҙҙе элекке әүҙем бәйләнештәрҙе һәм хеҙмәттәшлекте тергеҙеүгә ынтылыш булараҡ баһалайбыҙ. Германия менән бәйләнештәрҙе киңәйтеү беҙҙең өсөн мөһим. Берлектәге эш өсөн мөмкинлектәр бик ҙур. Хәмитов Рөстәм Зәки улы, Өфө, 08 июнь, 2017

# Саксония
## Фән

УниверситеттарЛейпцигта, Фрайбергта, Дрезденда һәм Хемницта бар.
# Карелин Александр Александрович

Александр Александрович Карелин (19 сентябрь 1967 йыл) — Рәсәй спортсыһы, классик (грек-рим) стилдәге көрәшсе, дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре, биш саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты. «Берҙәм Рәсәй» сәйәси партияһының Генераль советы президиумы ағзаһы. СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1988), Рәсәй Федерацияһы Геройы (1996).
Өс тапҡыр Олимпия уйындары еңеүсеһе (1988, 1992, 1996 йылдар, 130 килограмға тиклемге ауырлыҡ категорияһы), туғыҙ тапҡыр Донъя чемпионы (1989—1991, 1993—1995, 1997—1999), 12 тапҡыр Европа чемпионы (1987—1991, 1993—1996, 1998—2000), 2000 йылғы Олимпия уйындарының көмөш призеры, 1988 йылда юниорҙар араһында Донъя чемпионы, 13 тапҡыр СССР, БДБ һәм Рәсәй (1988—2000) семпионы. «Донъяның абсолют чемпионы» Кубогы еңеүсеһе, 1989. Планетаның иң яҡшы көрәшсеһе булараҡ дүрт тапҡыр «Алтын билбау» менән бүләкләнә (1989, 1990, 1992, 1994). «Александр Карелин призына» IV халыҡ-ара турнир еңеүсеһе (1995). Иван Поддубный иҫтәлегенә халыҡ-ара турнир еңеүсеһе. Донъяның иң яҡшы спортсыһы булып таныла. Ике тапҡыр Рәсәйҙең иң яҡшы спортсыһы тип билдәләнә. Спорт карьераһында 888 ярышта еңеү яулай (887-һе көрәштә, 1-һе — ММА-ла), ике тапҡыр еңелә. XX йөҙ йыллыҡтың донъяның иң яҡшы 25 атлеты исемлегенә инә. 13 йыл дауамында бер тапҡыр ҙа еңелмәгән спортсы булараҡ, Гиннесстың рекордтар китабына ингән. Алты йыл дауамында барлыҡ рәсми алыштарҙа бер мәрәйгә лә еңелмәгән. Дәғүәселәренең уның менән көрәшеүҙән баш тартыу осраҡтары билдәле.
# Д. А. Четвериков — Ф. Л. Кноптарҙың ҡала усадьбаһы

А. Д. Четвериков — Ф. Л. Кноптарҙың ҡала усадьбаһы. — Мәскәүҙең (Колпачный тыҡрығы, 7-се йорт) үҙәгендәге бина. Был ҙур бина 1869 йылда XVIII быуат усадьбаһы нигеҙендә төҙөлгән. Төбәк әһәмиәтендәге статусҡа эйә булған мәҙәни мираҫ объекты.

# Д. А. Четвериков — Ф. Л. Кноптарҙың ҡала усадьбаһы
## Тарих

Элек Колпачный тыҡрығындағы был ҙур йорт Д. А. Четвериковтың усадьбаһы булған, ул XVIII быуатта йәки унан алдараҡ төҙөлгән була. Бина ҙур ихатаның эсендә тора. 1869 йылда был йорттоң йәнәшәһендә торған бинала йәшәгән сәнәғәтсе Андрей Львович Кноптың ағаһы Федор Львович Кноп заказы буйынса усадьба йорто яңыртып төҙөлә. Фасадты үҙгәртеп ҡороу, төкәтмәләр ҡороу һәм ҡоймалар ҡуйыу менән архитектор А. С. Каминский шөғөлләнә. Шулай уҡ был төҙөлөш эштәрендә Б. В. Фрейденберг та ҡатнаша. 1901 йылда бина архитектура технигы В. К. Трейман тарафынан эклектика рухында яңынан төҙөлә. Совет осоронда биналарҙы ВЦСПС-тың 6-сы йорто биләй. Хәҙер элекке усадьбала ҡала офистары урынлашҡан.
1862 йылда усадьбаның артҡы яғындағы ихатала төҙөлгән элекке хужалыҡ ҡаралтылары һаҡланған, хәҙер улар ҡиммәтле ҡала формалау объекттары статусына эйә. 2017 йылда уны реставрациялау проекты эшләнә. План буйынса йорттоң нигеҙен нығытыу, кирбес араларындағы бушлыҡтарҙы иҙмә менән тултырыу, сарҙаҡ ҡыйыҡтары таяуҙарын ҡорос конструкциялар менән алмаштырыу, мансарда майҙанын ҙурайтыу ҡаралған.
* Ҡойма менән ҡапҡа
* Хужалыҡ ҡоролмалары
# Сямбилей-Яха

Сямбилей-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сявта-Се йылғаһының уң ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Сямбилей-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045727
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304572
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# 1772 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1772 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1772 MDCCLXXII |
| Юлиан стилендә | 1771—1772 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2524—2525 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7280—7281 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5532—5533 ה'תקל"ב — ה'תקל"ג |
| Мосолман календары | 1185—1186 |
| Боронғо әрмән календары | 1221 ԹՎ ՌՄԻԱ |
| Ҡытай календары | 4468—4469 辛卯—壬辰 белый заяц — чёрный дракон |
| Эфиопа календары | 1764—1765 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1828—1829 |
| - Шака самват | 1694—1695 |
| - Кали-юга | 4873—4874 |
| Иран календары | 1150—1151 |
1772 йыл — шаршамбы көнөнән башланған йыл, кәбисә.
# Кышик

Кышик — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Ханты-Мансийск райондағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 649 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628501, ОКАТО коды — 71129920001.

# Кышик
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 649 |

# Кышик
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Висмут

Висмут (лат. Bismuthum, Wismatum, Bi) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор, 15-се төркөм элементы. Тәртип номеры — 83. Атом номеры 83.Ябай матдә нормаль шарттарҙа көмөшһыу ялтырауыҡлы, алһыуыраҡ төҫмөрлө металл.

# Висмут
## Символы

Висмут элементының символы — Bi (Висмут (20 быуат уртаһынаса — Бисмут) тип уҡыла).

# Висмут
## Тарихы һәм атаманың килеп сығышы

Латинса Bismuthum йәки немец телендәге Masse weisse, «аҡ масса» тигәндән килеп сыҡҡан тип фараз ителә.
Висмут Европала ғына ҡулланылып ҡалмай. Инкалар һалҡын ҡорал эшләү процесында ҡулланғандар, ул матур ялтырауыҡ төҫ биргән, сөнки висмут оксиды шундай сифаттарға эйә.
Әммә висмутты үҙ аллы элемент тип һанамағандар, уны ҡурғаш, һөрмә йәки аҡ ҡурғаштың бер төрө булып тора тип уйлағандар. 1546 йылда висмут тураһында немец минералогы һәм металлургы Георгиус Агрикола тарафынан беренсе тапҡыр телгә алына. 1739 йылда немец химигы И. Г. Потт висмут шулай ҙа айырым химик элемент икәнен асыҡлай. 80 йылдан швед химигы Берцелиус химик элементтар исемлегенә беренсе тапҡыр Bi символын индергән.

# Висмут
## Тәбиғәттә

Ер ҡабығында массаһы буйынса висмут йөкмәткеһе — 2·10⁻⁵ % , диңгеҙ һыуында — 2·10⁻⁵ мг/л.
Висмут мәғдәндәрендә висмут 1%-тан юғары булыуы һирәк осрай. Ундай мәғдәндәр составына ингән висмут минералдары — самородок висмут (98,5 —99 % Bi), висмутин Bi₂'S₃ (81,30 % Bi), тетрадимит Bi₂Te₂'S (56,3—59,3 % Bi), козалит Pb₂Bi₂'S₅ (42 % Bi), бисмит Bi₂O₃ (89,7 % Bi), бисмутит Bi₂CO₃(OH)₄ (88,5—91,5 % Bi), виттихенит Cu₃BiS₃, галеновисмутит PbBi₂'S₄, айкинит CuPbBiS₃.

# Висмут
## Тәбиғәттә
### Висмутты сығарыу һәм ҡулланыу

Висмут — ярайһы һирәк металл, һәм уны сығарыу/ҡулланыу йылына 6000 тоннанан бик артмай (йылына 5800-ҙән 6400 тоннаға тиклем).
Билдәле булған висмут ятҡылыҡтары Германия, Монголия, Боливия, Австралия, Перу дәүләттәрендә, Рәсәйҙә һәм башҡа илдәрҙә.
# Пангры-Яха

Пангры-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иорку-Нгэван-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Пангры-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300036729
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303672
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Внучка (Теза ҡушылдығы)

Внучка — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Теза йылғаһының һул ярына тамағынан 65,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Внучка (Теза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Ковров ҡалаһынан тамағына тиклем, Уводь йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301112110000033419
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003341
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мокса (Тюрингия)

Мокса (Тюрингия) (нем. Moxa) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 86 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,67 км². Диңгеҙ кимәленән 430 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7381 һәм автомобиль коды — SOK.
# Правый Терсь

Прав. Терсь — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Түбәнге Терсь йылғаһының уң ярына тамағынан 98 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Правый Терсь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200010923
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201092
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гюнтерслебен-Вехмар

Гюнтерслебен-Вехмар (нем. Gunthersleben-Wechmar) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3033 кеше йәшәй. Майҙаны — 26,8 км². Диңгеҙ кимәленән 303 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99869 һәм автомобиль коды — GTH.
# Ҡаһиров Рамай Рәйес улы

Ҡаһиров Рамай Рәйес улы (Рамай Ҡаһир) (19 ғинуар 1962 йыл) — шағир, яҙыусы. 2005 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Учалы районының Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге әҙәби премияһы лауреаты (2013).

# Ҡаһиров Рамай Рәйес улы
## Биографияһы

Рамай Ҡаһир 1962 йылдың 19 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Учалы районының Өргөн ауылында тыуған. Өргөн һигеҙ йыллыҡ, Учалы урта мәктәбен тамамлағас, колхозда эшләй. 1980-1982 йылдарҙа СССР Дәүләт именлеге комитетының Сик буйы ғәскәрҙәрендә сик һаҡсыһы булып хеҙмәт итә. Запасҡа сыҡҡас, тимер юл эшсеһе булып эшләй. Әлеге көндә үҙ ауылында йәшәй һәм эшләй.

# Ҡаһиров Рамай Рәйес улы
## Ижады

Рамай Ҡаһирҙың һәләте буш урында яралмаған: өләсәһе Хәтимә әбей боронғо стилдә шиғырҙар яҙған булған. Тимәк, уның Шиғырҙарынан ихласлыҡ, ябайлыҡ бөркөлгән Учалы шағиры Рамай Ҡаһирҙың ижады айырым бер хисле лә, шул уҡ ваҡытта көслө ихтыярлы ла шиғриәте барыһына ла яҡшы таныш. Уның яҙмаларында милләтебеҙҙең борон-борондан килгән ҡатын-ҡыҙға ҡарата оло хөрмәте, һоҡланыуы, һаҡсыл һәм шул уҡ ваҡытта ҙур өмөттәр бағлаған мөнәсәбәте асыҡ сағыла.
«Төштәремдә ҡояш күрҙем», «Аҡ ҡауырһын», «Сиренле йорт», «Балҡыштар», «Тейен ҡунаҡ саҡырған» тигән китаптары баҫылып сыға. Рамай Ҡаһирҙың ижад емештәре башлыса «Ағиҙел», «Башҡортостан ҡыҙы» журналдарында, республика һәм «Яйыҡ» район гәзитендә баҫтырыыла.

# Ҡаһиров Рамай Рәйес улы
## Ижады
### Рамай Ҡаһир стиленең ҡайһы бер үҙенсəлектəре

Ғ.Ғ.Сəйетбатталов үҙенең башҡорт теле стилистикаһы буйынса хеҙмәтендә Рамай Ҡаһир стиленең ҡайһы бер үҙенсəлектəрендә туҡтала:
   Бына тағы ҡыш та килде, Биҙəнеп йəш кəлəштəй, Ирендəре — анау бешкəн, Балланған ал милəштəй. («Ҡыш»)
   — Ғ.Ғ.Сəйетбатталов. Башҡорт теле 8 том Стилистика. Уфа “Китап” 2008.
Ғалим шағирҙың «Урмансылар», «Парсалар», «Йырла, ҡурай, сыңла, ҡурай», «Маскарад», «Сирендəр», «Олоғаям» шиғырҙарын стилистика яғынан тикшерә дөйөмлəштереп əйткəндə, Рамай Каһирҙың шиғырҙары башҡорт поэзияһын үҫтереүҙə билдəле əһəмиəткə эйə, тип һанай.

# Ҡаһиров Рамай Рәйес улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Учалы районының Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге әҙәби премияһы лауреаты (2013).
* Бәләбәй ҡалаһында уҙғарылған «Илһам шишмәләре — 2002» шиғри фестивале номинанты.
# Ев-Юган-Егарт

Ев-Юган-Егарт — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ев-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ев-Юган-Егарт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031715
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303171
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ворша (йылға)

Ворша — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/336 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 71 км.

# Ворша (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000032051
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003205
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кыпа-Тюнамбель-Кы

Кыпа-Тюнамбель-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Тюнамбель-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Кыпа-Тюнамбель-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067356
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306735
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лагуш (Бикбардинка ҡушылдығы)

Лагуш — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бикбардинка йылғаһының һул ярына тамағынан 0,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Лагуш (Бикбардинка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Беүә башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101112111100016045
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101604
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Котучи-Яга

Котучи-Яга — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Татляга-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 80 км.

# Котучи-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300047538
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304753
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әдүтов Рафаэль Мәсғүт улы

Рафаэль Мәсғүт улы Әдүтов (1948 йылда тыуған) — публицист, педагог, йәмәғәт эшмәкәре.

# Әдүтов Рафаэль Мәсғүт улы
## Биографияһы

Әдүтов Рафаэль Мәсғүт улы 1948 йылда Пермь өлкәһе Барҙы районы Барҙы ауылында тыуған. Сығышы менән башҡорт кантон башлыҡтары Әдүтовтар нәҫеленән.
1953—1966 йылдарҙа Барҙы урта мәктәбендә уҡый. 1966—1971 йылдарҙа Ҡазан педагогия институтында белем ала.
1971 йылдан Яр Саллы ҡалаһында йәшәй. 1971—1990 йылдарҙа ҡала урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй.
1989—1993 йылдарҙа СССР, БДБ, Рәсәй Федерацияһы мосолман ойошмаларының халыҡ-ара бүлеге рәйесенең советнигы, 1992—1996 йылдарҙа — сит илдәрҙә йәшәүсе ватандаштар менән бәйләнеш буйынса «Ватан» йәмғиәтенең ҡала бүлеге рәйесе.
Яр Саллы дәүләт педагогия институтының ғилми-тикшеренеү бүлеге методисы, өлкән уҡытыусы, доценты булып эшләй.
2004—2007 йылдарҙа — Бөтә донъя татарҙары конгрессының халыҡ-ара мөнәсәбәттәр комитеты ағзаһы, бер үк ваҡытта 2004 йылдан — Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының төбәк-ара мөнәсәбәттәр комитеты ағзаһы. Яр Саллыла башҡорт мәктәбен ойоштороуына булышлыҡ күрһәтә.
Төркиәлә (1990, 1993, 1995 йылдарҙа), Ҡытайҙа (1993, 1995 йылдарҙа), Японияла (1977, 1988, 1989, 1995, 2003, 2007, 2009 йылдарҙа) була, сит илдәрҙә йәшәгән милләттәштәре менән бәйләнеш булдыра.
«Татаро-башкирская эмиграция в Японии» һәм «Дети Удигутов» монографиялары, публикациялар авторы.

# Әдүтов Рафаэль Мәсғүт улы
## Баҫмалары

* Адутов Р. М. Татаро-башкирская эмиграция в Японии. — Набережные Челны, 1997.
* Адутов Р. М. Япониядәге кардәшләребез. // Майдан: журнал. —Набережные Челны. — Август, 2001.
* Адутов Р. М. Татаро-башкирская эмиграция в Японии. — Набережные Челны, 2001. — 154 c.
* Адутов Р. М. Тюрко-татарская эмиграция на Востоке // Сборник по материалам конференции «Глобализация и национальная самобытность». — Казань. 2003.
* Адутов Р. М. Тюрко-татарская эмиграция на Дальнем Востоке // Вестник НГПИ. Сборник научных трудов. Выпуск 3. — Наб. Челны, 2004.
* Адутов Р. М. Татаро-башкирская эмиграция в Японии. — Набережные Челны: Наб. челнинский госпединститут, 2006. — 235 с.
* Адутов Р. Из истории родословной И. Тасимова // Ватандаш. — 2007. — № 4. — ISSN 1683-3554.
* Адутов Р. М. Татарская и башкирская эмиграция в Японии. 3-е изд. — Набережные Челны: НГПИ, 2008. —196 с.
# Пай-Я

Пай-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 401 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Пай-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025496
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302549
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3