yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Нью-Йорк (ҡунаҡхана, Новочеркасск)

«Нью-Йорк» ҡунаҡханаһы — Александр урамы, 54 һәм Ҡыҙыл ауышлығы киҫешкән ерҙә урынлашҡан йорт. Ростов өлкәһе Новочеркасск ҡалаһындағы архитектура ҡомартҡыһы һәм мәҙәни мираҫ объекты. Ҡаланы немец илбаҫарҙарынан азат иткән саҡта «Нью-Йорк» ҡунаҡханаһы өҫтөнә ҡыҙыл байраҡ ҡуйылған.

# Нью-Йорк (ҡунаҡхана, Новочеркасск)
## Тарих

Бина XIХ быуат аҙағында төҙөлгән. 1917 йылдың революцияһына тиклем 1 йорт фасады икенсе төрлө биҙәлгән, йорт эсенең интерьеры бай булған. Йортҡа мемориаль таҡта ҡуйылған, унда 1943 йылдың 13 февралендә бина өҫтөнә ҡыҙыл байраҡты икенсе гвардия армияһы һалдаттары Новочеркасскиҙы немец ғәскәрҙәренән азат иткән саҡта ҡуйған тип яҙылған. Был ваҡытта бинала 17-се мәктәп эшләй, һуңынан психоневрологик диспансер урынлашҡан. Йорт архитектура ҡомартҡыһы һәм мәҙәни мираҫ объекты булып 1992 йылда танылған.

# Нью-Йорк (ҡунаҡхана, Новочеркасск)
## Тасуирлама

Бина стиле Новочеркасскиҙағы башҡа ҡоролмаларҙың стилен хәтерләтә, мәҫәлән, «Алтын Якорь» ҡунаҡханаһы. Ике урам мөйөшөндә төҙөлгән йорт урамдағы башҡа йорттарҙы төҙөүгә көслө йоғонто яһай. Йортто төҙөү өсөн ҡыҙыл кирбес ҡулланылған. Йорттоң икенсе ҡатында тышҡа табан сығарылып эшләнгән балкон тора, ул үрелгән тимер менән сикләнгән. Ярым подваллы ике ҡатлы йорт модерн стилендә төҙөлгән. Был хаҡта парапеттың биҙәлеше, пилястрҙар, тәҙрә һәм балкон рәшәткәһе төрҙәре һөйләй.
# Аныҡлаусы

Аныҡлаусы (атрибут) — предметтың билдәһен, иҫәбен, күләмен белдергән эйәрсән киҫәк. Башҡорт телендә аныҡлаусылар ниндәй? ҡайһы? ҡайҙағы? нисек? нисәнсе? кемдең? нимәнең? һорауҙарына яуап ҡайтара һәм төрлө һүҙ төркөмөнән килергә мөмкин:

# Аныҡлаусы
## Башҡорт телендә аныҡлаусылар классификацияһы

Башҡорт телендә аныҡлаусылар түбәндәге һүҙ төркөмдәренән килә ала:
* Сифаттан: Ҡаршылағы мәктәп, аръяҡтағы ауыл Советы ҡыйығында ҙур ҡыҙыл байраҡтар елберләй. («Башҡортостан пионеры»).
* Исем һәм кеүек бәйләүесенән: Һыуыҡ саҡтарҙа Рәмил быҙауҙы бишмәт, юрған кеүек нәмәләр менән ураны. (Т. Килмөхәмәтов).
* Һандан: Башҡортостанда алты йөҙҙән ашыу йылға, меңдән артыҡ күл, бер мең биш йөҙ самаһы быуа бар. («Совет Башҡортостаны»).
* Алмаштан: Көллө тирә-яҡ йәшел үлән менән ҡапланған. (Б. Бикбай).
* Ҡылымдан: Булды: ашаманыҡ ашар ашты һәм кеймәнек кейер кейемде. (Р. Ниғмәти).
* Исем ҡылым һәм кеүек бәйләүесенән: Ҡунаҡтарҙы аштың тәмлеһе менән һыйлау, уларға матур урындарҙы күрһәтеү кеүек яҡшы ғәҙәт румын халҡында бик көслө. (С. Агиш).
* Сифат ҡылымдан: Оноттом өҙөлгән япраҡты, Күкрәктә талпынды шатлығым, Мин күрҙем киләсәк заманды, Тыуасаҡ ҡояштың яҡтыһын. (Б. Бикбай).
* ғы-ге, ғо-гө ялғаулы урын-ваҡыт килештәге исемдән: Тау башындағы, һырттарҙағы, болондарҙағы үләндәр, баҫыуҙарҙағы игендәр буйға үҫте. (Я. Хамматов). Бындай аныҡлаусыларҙы урын аныҡлаусылары тип атарға мөмкин.
* ғы-ге, го-гө ялғаулы рәүештән: Малай йәһәт кенә өйҙәрендә булып үткән кисәге, бөгөнгө хәлдәрҙе, һөйләшеүҙәрҙе күңеленән үткәрҙе. (Д. Бүләков). Кисәге, бөгөнгө — ваҡыт аныҡлаусылары.
* лыҡ-лек ялғаулы исемдән йәки ҡылымдан: Көйөп бөткән тау түбәләрендә ат ҡыуырлыҡ сыбыҡ, олтораҡлыҡ үлән булһасы! (Ә. Вахитов).
* һыҙ-һеҙ ялғаулы исемдән: Китапһыҙ өй -- ҡошһоҙ, һандуғасһыҙ урман төҫлө. (Ғ. Хөсәйенов).
* ҙай-ҙәй ялғаулы хәбәр һөйкәлешенән: Үҙен данларҙай, башын күккә тейҙерерлек итеп маҡтарҙай сәсәндәр, йырсылар, ҡурайсылар кәрәк кантон башлығына. (Я. Хамматов).
Төрлө һүҙ төркөмдәре менән белдерелә, төрлө килештәге исемде асыҡлап, уның мәғәнәһен конкретлаштырып йөрөй. Һөйләмдең эйәһен асыҡлау аныҡлаусыларҙың бер генә төрлө үҙенсәлеге булып һанала. Ғөмүмән, аныҡлаусылар һөйләмдең исемдән килгән теләһә ниндәй киҫәген асыҡлай ала.
# Бачки-Петровац

Бачки-Петровац (сер. Бачка Петровац, словак. Báčsky Petrovec) — Сербия ҡалаһы, Воеводина автономиялы крайының Көньяҡ-Бачки округы ҡалаһы, шул исемдәге общинаның административ үҙәге, Бачки тарихи-географик өлкәһендә урынлашҡан
2002 йылда халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала — 6727 кеше йәшәгән, улар араһында бәлиғ булған кешеләр — 5434, уртаса йәш — 40,7 йәш. Барыһы 2567 йорт хужалығы, ә йорт хужалығындағы уртаса кеше һаны — 2,62.
Ҡалала йәшәүселәр башлыса словактар , сербтар.Һуңғы өс халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре буйынса, Бачки-Петровацта кеше һанының кәмеүе күҙәтелә.Ҡалып:Этнический состав населённого пункта Сербии
ҡатын-ҡыҙ :
| ? | 3 | 4 |
| 80+ | 51 | 119 |
| 75-79 | 82 | 147 |
| 70-74 | 120 | 228 |
| 65-69 | 176 | 228 |
| 60-64 | 163 | 187 |
| 55-59 | 172 | 202 |
| 50-54 | 296 | 275 |
| 45-49 | 293 | 274 |
| 40-44 | 254 | 228 |
| 35-39 | 236 | 190 |
| 30-34 | 242 | 209 |
| 25-29 | 199 | 212 |
| 20-24 | 226 | 221 |
| 15-19 | 229 | 214 |
| 10-14 | 198 | 170 |
| 5-9 | 195 | 174 |
| 0-4 | 175 | 135 |
| уртаса. | 38.5 | 42.8 |
Ҡалып:Семейное положение населения СербииҠалып:Домохозяйства населения СербииҠалып:Занятость населения Сербии

# Бачки-Петровац
## Билдәле шәхестәр

* Малях-Петровский, Самуил — шағир һәм партизан.
# Луньева

Луньева — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/879/136/63/18 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Луньева
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007383
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100738
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Айхенберг (Йена)

Айхенберг (Йена) (нем. Eichenberg ) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 434 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,56 км². Диңгеҙ кимәленән 250 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7768 һәм автомобиль коды — SHK.
# Клобикау

Клобикау (нем. Klobikau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан .
2004 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 603 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,98 км². Диңгеҙ кимәленән 136 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6246 һәм автомобиль коды — MQ.
# Вәрәш (Беүә ҡушылдығы)

Вәрәш — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы/ Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Беүә йылғаһының уң ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Вәрәш (Беүә ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Беүә башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101112111100016373
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101637
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ярымутрау дәүләттәренең хроникаһы

1305 йылғы Арагон хроникаһы, шулай уҡ Ярымутрау дәүләттәренең хроникаһы йәки Наварро-Арагон телендәге хроника булараҡ билдәле — Испанияның дөйөм тарихы. Ул арагон телендә яҙылған һәм Арагон короллегенә һәм Собрарбе королдәренең мифик сығышына арналған, беренсе вариант 1305 йылда тамамлана һәм 1328 йылда тулыландырыла. Убието Артетаға ярашлы, Монтеарагон монастыры монахы тарафынан яҙылған.
Хроникала башы (мосолмандар баҫып алыуҙарына бәйләгән) һәм аҙағы (Арагондың һуңғы батшалары телгә алыныуы) юҡ, тиҙәр. Уларҙа Арагон тарихындағы ҡайһы бер мөһим тарихи эпизодтарҙың бай трактовкаһы бар, мәҫәлән, Алькорас янындағы алыш, Әл-Сидтың был короллеккә баҫып инеүе йәки Альфонсо I һәм уның армияһы яулап алыуы. Айырыуса Андалусия буйлап экспедиция айырылып тора.
# Бачинский Кшиштоф Камиль

Кшиштоф Камиль Бачинский (пол. Krzysztof Kamil Baczyński; псевдонимдары Ян Бугай (Jan Bugaj), Пётр Смугош (Piotr Smugosz), Кшиштоф Зелинский (Krzysztof Zieliński), Кшысь (Krzyś), Эмиль (Emil) һәм башҡалар; 22 ғинуар 1921 йыл — 4 август 1944 йыл) — поляк шағиры.

# Бачинский Кшиштоф Камиль
## Биографияһы

Кшиштоф Камиль Бачинский 1921 йылдың 22 ғинуарында Варшавала тыуған. Атаһы Станислав Бачинский — яҙыусы һәм әҙәби тәнҡитсе, әсәһе уҡытыусы, бер нисә мәктәп дәреслеге авторы булған. Гимназияла уҡыған сағында «Спартакус» бойондороҡһоҙ социалистик йәштәр берлегенә ингән. Нәфис сәнғәттәр академияһында уҡый, график, китап рәссамы булырға хыяллана. Илде немецтар баҫып алғас, поляк телен һәм әҙәбиәтен йәшерен Варшава универстиетында өйрәнә, Армия Крайованың подхорунжийы була.
1942 йылда Бачинский йәшерен нәшриәттә Ян Бугай исеме менән «Һайланма шиғырҙар» китабын сығара. 96 дана итеп ротаторҙа баҫылған китап тиҙ таралып бөтә, авторҙа берҙән-бер дана тороп ҡала.
1942 йылдың июнендә Бачинский бергә йәшерен университетта полонистиканы өйрәнгән Барбараға өйләнә.
Бачинский 1944 йылда Варшава ихтилалы барышында һәләк була. Бер нисә аҙнана һуң уның ҡатыны ла үлтерелә.
Кшиштоф Камиль Бачинский Варшавала Воинское Повонзки зыяратында ерләнгән.

# Бачинский Кшиштоф Камиль
## Ижады

Йәшерен рәүештә бәләкәй генә әҙ тиражлы бер нисә китап сығара. 500-ләгән шиғырҙан, бер нисә поэманан һәи ике тиҫтә хикәйәнән торған әҙәби мираҫы һуғыштан һуң донъя күрә. Әҙәбиәт тарихында үҙ быуынының (Колумбтар быуыны) иң күренекле шағиры, поляк әҙәбиәтенең легендар шәхесе булып ҡала.
Уның исемендәге әҙәби премия булдырыла. Шиғырҙарына яҙылған йырҙарҙы Эва Демарчик һәм башҡа танылған бардтар башҡара.
рус телендә Бачинскийҙы Анатолий Гелескул, Борис Дубин, Георгий Ефремов, Мария Петровых, Александр Ревич, Борис Слуцкий, Зыгмунт Левицкий, Наталья Горбаневская, Дмитрий Кузьмин тәржемә итә.

# Бачинский Кшиштоф Камиль
## Китаптары

* Шиғырҙар. Мәскәү: Художественная литература, 1978.
# Камушки

Камушки — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2231/1203/98/36 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Камушки
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000019328
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001932
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Танюй-Яха

Танюй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға 1-Ней-То күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.

# Танюй-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045420
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304542
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ростов өлкәһенең Ҡарауыл тауындағы мемориал

Ростов өлкәһе Ҡарауыл тауындағы мемориал — Рәсәйҙә берҙән-бер «Игорь полкы тураһында һүҙ» һәйкәле, Белая Калитва ҡалаһы янында урынлашҡан.

# Ростов өлкәһенең Ҡарауыл тауындағы мемориал
## Тарихы һәм тасуирламаһы

Белая Калитва ҡалаһының тарихи ҡомартҡыһы булып Ҡарауыл ҡурғаны тора. Ҡарауыл ҡурғаны Дондың ете мөғжизәһе иҫәбенә инә. Ҡурған Ҡараул тауы тип борондан аталған, был урындарҙа казактар урындың иң юғары нөктәһенә күҙәтеүселәрҙе ҡуйған, улары дошман яҡынлашыуы тураһында иҫкәртеп усаҡ яҡҡан.
Ҡарауыл тауы түбәһенән Калитва һәм Быстрая йылғалары араһын күрергә мөмкин, ул тирәлә
«Игорь полкы тураһында һүҙендә» һүрәтләнгән ҡыпсаҡтар менән һуғыштар булып үтә, тип һаналған. Ҡайһы бер ғалимдар раҫлауынса, Быстрая йылғаһы, шул уҡ легендар Каяла йылғаһы, мул һыулы булған. Башҡа фекерҙәр буйынса, Каяланы Калитва йылғаһы тип иҫәпләргә кәрәк.
Әммә, нисек кенә булмаһын, 1970 йылдың май айында Ҡарауыл тауындағы алыш иҫтәлегенә кенәз Игорь яугирҙәренең донъяла берҙән-бер һәйкәле ҡуйыла. Мемориаль табличкала «Игорь яуы яугирҙәренә — батыр рустарға 1185 йыл» тип яҙылған. Монумент 17 тонналыҡ карел диабазынан торған таш киҫәгенән ғибәрәт. Обелиск тимер фундаментҡа ҡуйылған. 3 метр ҡара — һоро киҫәк аҫтында, махсус тишектә, Киев һәм Путивлдән, Новгород-Северский һәм Трубчевсктан, Рыльск һәм Курсктан, йәғни Игорь яуын тәшкил иткән дружинниктарҙың бөтә ҡалаларынан тупраҡтар менән капсулалар көпләп ҡуйылған.
1975 йылдың июленән Ҡарауыл тауы тәбиғәт ҡомартҡыһы булараҡ дәүләт һағы аҫтына алынған.

# Ростов өлкәһенең Ҡарауыл тауындағы мемориал
## «Каяла уҡыуҙары» фестивале

Йыл һайын май айында Белая Калитва районының Погорелов утарында рәсәй клубтарының хәрби-тарихи смотры менән халыҡ-ара тарихи-әҙәби «Каяла уҡыуҙары» фестивале үтә.
Бөгөн был Рәсәйҙә, бәлки, әҙәби һәйкәлгә арналған берҙән-бер «хәрби смотр». Бындай сағыу фестиваль нисә йыл инде Ростов өлкәһенең туристик ваҡиғалар календарына индерелгән.
# Лунин Яков Михайлович

Яков Михайлович Лунин (1899—1948) — Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына өлкән сержанты Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусыһы, Советтар Союзы Геройы (1944).

# Лунин Яков Михайлович
## Биографияһы

Яков Лунин 1899 йылда Бутаково (хәҙер — Свердловск өлкәһе Алапаев районы) ауылында тыуған. Башланғыс мәктәпте тамамлағандан һуң, ауыл хужалығында эшләй. 1929 йылдан Ырымбурҙа йәшәй һәм эшләй. 1942 йылдың мартында Лунин Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына хеҙмәткә саҡырыла һәм Бөйөк Ватан һуғышы фронтына ебәрелә.
1943 йылдың сентябренән гвардия ҡыҙылармеецы Яков Лунин Үҙәк фронт, 61-се армия, 7-се гвардия кавалерия корпусы, 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы, 58-се кавалерия полкының танкыға ҡаршы мылтыҡ тоҫҡаусыһы булған. Украина ССР-ы Чернигов өлкәһен азат иткәндә һәм Днепр өсөн һуғыштарҙа айырыуса батырлыҡ күрһәткән. Выхвостов ауылы өсөн алышта Лунин дошмандың 1 артиллерия орудиеһы шәхсән, ә Ивашковка ауылы өсөн барған һуғыштарҙа — тағы 2 пулемёт юҡ иткән. 1943 йылдың 26 сентябренән 27 сентябренә ҡаршы төндә Лунин беренселәрҙән булып Белорус ССР-ы Гомель өлкәһе Брагин районы Нивки ауылы районында Днепр йылғаһы аша сыҡҡан һәм көнбайыш ярындағы плацдармды яулап алыуҙа һәм уның өсөн көрәштә әүҙем ҡатнаша. Һуғыштың иң ҡыҙған мәлендә Лунинды немец һалдаттар төркөмө уратып ала, ҡыйыу яугир улар менән атышта яҡынса 20 дошманды юҡ итә һәм үҙебеҙҙекеләргә йырып сыға.
СССР Юғары Советы Президиумының алып 1944 йылдың 15 ғинуар Указы менән «немец илбаҫарҙары менән көрәштә командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне һәм шул уҡ ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы» өсөн гвардия красноармеецы Яков Лунин, Ленин ордены һәм 6210-сы һанлы «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырылып, Советтар Союзы Геройы юғары исеменә лайыҡ була.
Һуғыш бөткәндән һуң Лунин өлкән сержант дәрәжәһендә әйләнеп ҡайта. Ырымбурҙа йәшәй. 1948 йылдың 31 октябрендә Мәскәүҙә ауыр сирҙән кинәт вафат була, Мәскәүҙә ерләнгән.
Шулай уҡ бер нисә миҙал менән бүләкләнгән.
# Казадаевка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)

Казадаевка ауыл Советы— Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Яңы Барятин ауылы.

# Казадаевка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Эри каналы

Эри каналы (ингл. Erie Canal) — АҠШ-тың Нью-Йорк штатындағы канал. Бөйөк күлдәр системаһын Гудзон йылғаһы аша Атлантик океан менән тоташтыра.
Оҙонлоғо Эри күле буйындағы Буффало ҡалаһынан Гудзон йылғаһы буйындағы Кохос ҡалаһына тиклем 540 километрҙан ашыу тәшкил итә. Киңлеге — яҡынса 50 м.
Канал 1817—1825 йылдарҙа төҙөлә. Һуңыраҡ бер нисә тапҡыр реконструкциялана. XIX быуат уртаһында АҠШ-тың эске райондарын үҙләштереүҙә мөһим роль уйнай.
# Восточный (Стәрлетамаҡ районы)

Восточный (рус. Восточный) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 28 кеше. Почта индексы — 453151, ОКАТО коды — 80249836003.

# Восточный (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 11 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Барятин): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 11 км
# Гиреви

Гиреви — Грузияла, Кахетин өлкәһе, Әхмәт муниципалитетында, Пирикитель Алазань йылғаһынан 50 км алыҫлыҡта уның һул ярында урынлашҡан.
Ауыл ҙур түгел, төрлө тәғәйенлештәге ҡырҡлап йорттан тора. Биналарҙың бер өлөшө үҙенең тәүге ҡиәфәтен һаҡлап ҡалған, бер өлөшө яңынан ҡоролған һәм ҡыйыҡтары еҙ тимер менән ҡапланған. Көнбайышҡа ҡарай 5 саҡрым самаһы алыҫлыҡта урта быуаттарҙың биш башняһы һаҡланған, дүртеһе төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай бер һыҙыҡта урынлашҡан.
Башняларҙың береһе ауылдан көнбайышҡа ҡарай ҡаяла тора. Башня биш ҡатлы, өҫ яғына ҡарай тарайған, сланецтан төҙөлгән. Беренсе ҡатының түшәме көмбәҙ менән ҡапланған, ҡыйығының ҡалған өлөшө яҫы, ул ағасҡа таяна. Инеү урыны башняның көньяҡ яғында, ишеге яҫы арка менән. Беренсе ҡатта түшәмдә тишек уйылған, унан аша икенсе ҡатҡа күтәрелергә мөмкин.
Икенсе замок ауылдан көньяҡҡа ҡарай тора. Башняһы бар. Икеһе лә сланецтан төҙөлгән.
# Питерка (йылға)

Питерка — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2231/350/51/200 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Питерка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029195
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002919
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мәскәү тарихи мәсете

1823
Мәскәүҙәге тарихи мәсет (татар. Məskəw şəhəre tarixi məçete, Мәскәү шәһәре тарихи мәчете) — Мәскәүҙә 1823 йылда төҙөлгән иң беренсе мәсет. Замоскворечье муниципаль округының тарихи үҙәгендә урынлашҡан.| «Тарихи мәсет» – 1999 йылда төҙөлгән мосолмандарҙың дини ойошмаһы.
# Важоиха

Важоиха — Рәсәйҙәге йылға. Удмурт Республикаһы/ Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иж йылғаһының һул ярына тамағынан 208 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Важоиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иж башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101212111100026975
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102697
* Бассейн коды — 10.01.01.012
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ашҡаҙар (мәғәнәләр)

Ашҡаҙар
* Ашҡаҙар йылғаһы — Башҡортостан Республикаһындағы йылға.
* Ашҡаҙар радиоһы — башҡорт телендә алып барылған мәҙәни радиоканал.
* Ашҡаҙар гәзите — Стәрлетамаҡ ҡалаһында башҡорт телендә нәшер ителгән ижтимағи-сәйәси гәзит.
* Ашҡаҙар ауылы — Стәрлетамаҡ районындағы ауыл.
* Ашҡаҙар ауылы — Йылайыр районындағы ауыл.
# Арко-Харицей-Яга

Арко-Харицей-Яга (Арако-Харицей-Яга) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Арко-Харицей-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары/ Канин Нос морононан/ Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000057067
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005706
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Соснина

Соснина — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Нижневартовск районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628629, ОКАТО коды — 71119900000.

# Соснина
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Соснина
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Ташлы ауыл Советы (Ғафури районы)

Ташлы ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районындағы муниципаль берәмек. Ташлы ауыл Советы көнсығыштан Толпар, төньяҡтан Сәйетбаба, көнбайыштан Красноусол, көньяҡтан Ташбүкән ауыл Советтары менән сиктәш.

# Ташлы ауыл Советы (Ғафури районы)
## Тарихы

Ташлы ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Харбин йәмиғ мәсете

Харбин йәмиғ мәсете — Ҡытайҙа Харбин ҡалаһында урынлашҡан мәсет.
Тәүҙә мәсет ағас һәм кирбестән 1897 йылда төҙөлгән була. 1904 йылда мәсет яңыртылып төҙөлә. 1935 йылда мәхәллә кешеләре аҡсаһына яңыртыла.
# Терешка (йылға)

Терешка (Оло Терешка) — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Ульяновск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волгоград һыуһаҡлағысының (Терешкин ҡултығы) уң ярына тамағынан 1023 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 273 км.

# Терешка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терешка, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001912112100010264
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101026
* Бассейн коды — 11.01.00.019
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1