yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Горбунова Валентина Юрьевна

Горбунова Валентина Юрьевна (21 июль 1947 йыл) — генетик. Биология фәндәре докторы (2000), профессор (2000). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (2000), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2003), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары белем биреү хеҙмәткәре (2007).

# Горбунова Валентина Юрьевна
## Биографияһы

Валентина Юрьевна Горбунова 1947 йылдың 21 июлендә Башҡорт АССР-ының Йәрмәкәй районы 1-се Һыуыҡкүл (хәҙер Башҡортостан Республикаһының шул уҡ районы) ауылында донъяға килгән. 1972 йылда Башҡорт дәүләт университетының биология факультетын тамамлай. 1965—67 йылдарҙа Бәләбәй педучилищеһында уҡыта. 1975 йылдан алып Биохимия һәм цитохимия бүлегендә өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй. 1986 йылдан башлап Биология институтында эшләй: башта өлкән ғилми хеҙмәткәр булып хеҙмәт итә, 1991 йылдан лаборатория мөдире вазифаһын биләй. 1996 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтына эшкә күсә, бында ул — тәбиғи-география бүлегенең генетика кафедраһы мөдире урынбаҫары. Фәнни ҡыҙыҡһыныу өлкәһе — дөйөм генетика проблемалары, үҫемлектәр генетикаһы, кеше генетикаһы, геномдың тотороҡһоҙлоғо.

# Горбунова Валентина Юрьевна
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге андрогенездың генетик детерминацияһын һәм in vitro шарттарында ҡыяҡлылар микроспораларының гомофаза үҫешен өйрәнеүгә арналған. В. Ю. Горбунова микроспора ядроһының тигеҙ бүленеүен билдәләүсе генды асыҡлай, айырым һеркәлектәр культураһын ҡулланып яҙғы йомшаҡ бойҙайҙың гомозиготалы линияларын алыу технологияһын эшләй.
Горбунова В. Ю. — 10-дан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 3 уйлап табыу авторы.
Төп ғилми хеҙмәттәре.
* Генетические предпосылки спорофитного пути развития микроспор злаков в условиях in vitro. Уфа, 1993;
* Эмбриологические основы андроклинии пшеницы. М., 2005 (авторҙаш);
* От микроспоры — к сорту. М., 2010 (авторҙаш).
# Мәскәү университеты етәкселәре

Директорҙар һәм ректорҙар (1755 йылдан башлап) — Мәскәү университеты

# Мәскәү университеты етәкселәре
## Директорҙар

* 1755—1757 Аргамаков Алексей Михайлович
* 1757—1763 Мелиссино Иван Иванович
* 1763—1770 Херасков Михаил Матвеевич
* 1770—1771 Тейльс Антон Антонович (башҡарыусы)
* 1771—1784 Приклонский Михаил Васильевич
* 1784—1796 Фонвизин Павел Иванович
* 1796—1803 Тургенев Иван Петрович

# Мәскәү университеты етәкселәре
## Ректорҙар

* 1803—1805 Чеботарёв Харитон Андреевич
* 1805—1807 Страхов Пётр Иванович
* 1807—1808 Баузе Фёдор Григорьевич
* 1808—1819 Гейм Иван Андреевич
* 1819—1826 Прокопович-Антонский, Антон Антонович
* 1826—1833 Двигубский Иван Алексеевич
* 1833—1836 Болдырев Алексей Васильевич
* 1837—1842 Каченовский Михаил Трофимович
* 1842—1848 Альфонский Аркадий Алексеевич
* 1848—1850 Перевощиков Дмитрий Матвеевич
* 1850—1863 Альфонский Аркадий Алексеевич (икенсе тапҡыр)
* 1863—1870 Баршев Сергей Иванович
* 1871—1877 Соловьёв Сергей Михайлович
* 1877—1883 Тихонравов Николай Саввич
* 1883—1887 Боголепов Николай Павлович
* 1887—1891 Иванов, Гавриил Афанасьевич
* 1891—1893 Боголепов Николай Павлович (икенсе тапҡыр)
* 1893—1898 Некрасов Павел Алексеевич
* 1898 Зверев Николай Андреевич
* 1898—1899 Зёрнов Дмитрий Николаевич
* 1899—1904 Тихомиров, Александр Андреевич
* 1904—1905 Лахтин Леонид Кузьмич
* 1905 Трубецкой Сергей Николаевич
* 1905—1911 Мануйлов Александр Аполлонович
* 1911—1917 Любавский Матвей Кузьмич
* 1917—1919 Мензбир Михаил Александрович
* 1919 Гулевич Владимир Сергеевич
* 1919—1920 Новиков Михаил Михайлович

# Мәскәү университеты етәкселәре
## Ваҡытлы Президиумы Рәйестәре

* 1920—1921 Боголепов Дмитрий Петрович
* 1921 Волгин Вячеслав Петрович

# Мәскәү университеты етәкселәре
## Ректорҙар

* 1921—1925 Волгин Вячеслав Петрович
* 1925—1928 Вышинский Андрей Януарьевич
* 1928—1929 Удальцов Иван Дмитриевич (башҡарыусы.)

# Мәскәү университеты етәкселәре
## Директорҙар

* 1929—1930 Удальцов Иван Дмитриевич
* 1930—1934 Касаткин Василий Николаевич
* 1934 Кадек Матвей Георгиевич (башҡарыусы.)
* 1934—1939 Бутягин Алексей Сергеевич

# Мәскәү университеты етәкселәре
## Ректорҙар

* 1939—1941 Бутягин Алексей Сергеевич
* 1941—1942 Орлов Борис Павлович (башҡарыусы — Мәскәү өлөшө)
* 1941—1942 Филатов Михаил Михайлович (башҡарыусы — Ашхабад өлөшө)
* 1942 Галкин Илья Саввич (башҡарыусы — Ашхабад, Свердловск өлөшө)
* 1943 Бутягин Алексей Сергеевич
* 1943—1947 Галкин Илья Саввич
* 1948—1951 Несмеянов Александр Николаевич
* 1951—1973 Петр Иван Георгиевич
* 1973—1977 Хохлов Викторович Рем
* 1977—1922 Логунов Анатолий Алексеевич
* 1992 йылдан— Садовничий Виктор Антонович
# Еренная

Еренная — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Снопа йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Еренная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000054028
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005402
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вели-Сурун-Еган

Вели-Сурун-Ёган — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ватылька йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 76 км.

# Вели-Сурун-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300065888
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306588
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Киза

Киза — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Таяс йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Киза
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008471
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200847
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Джон Мьюр

Джон Мьюр (ингл. John Muir; 21 апрель 1838 йыл — 24 декабрь 1914 йыл) — АҠШ-тың тәбиғәт фәндәре белгесе, яҙыусы һәм ҡырағай тәбиғәте ҡурсалаусы Уның хаттары, эсселары һәм китаптары тәбиғәтте өйрәнеү, башлыса Калифорниялағы Сьерра-Невада тауҙары хаҡында һөйләй.

# Джон Мьюр
## Биографияһы

Джон Мьюр 1838 йылдың 21 апрелендә Британия империяһы Шотландияның Данбар ҡалаһында Дэниэль Мьюр һәм Эни Гилрой ғаиләһендә тыуған. 1849 йылда Мьюрҙар ғаиләһе АҠШ-ҡа эмиграцияға китәләр, тәүҙә Висконсин штатының Портэйдж ҡалаһы янындағы фермала йәшәйҙәр.
Джон Мьюрҙың әҫәрҙәре уҡыусыларҙы, шул иҫәптән президенттарҙы һәм конгрессмендарҙы, илһамландырған һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау буйынса эштәрҙең уңышлы һөҙөмтәләргә килтереүенә булышлыҡ иткән. Уның әүҙем ҡатнашлығында Йосемити, Секвойя һәм башҡа парктар төҙөлөп ҡырағай тәбиғәт мөйөштәре һаҡлап ҡалына. Джон Мьюр 1892 йылда Sierra Club ойошмаһына нигеҙ һала һәм уның президенты була. Һуңынан ул АҠШ-та иң әһәмиәтле экологик ойошмаларҙың береһе булып китә.

# Джон Мьюр
## Хәтер

Мьюрға арнап Аляскала боҙлоҡ һәм Калифорнияла яр буйы аталған. 2005 йылда АҠШ-тың 50 штатының квотерҙар серияһында 520 400 000 дана тираж менән һәм Хаф-Доум ҡаяһы фонында Джон Мьюрҙың һүрәте менән 25 цент номиналындағы баҡыр никель тәңкә баҫылып сығарыла

# Джон Мьюр
## Китаптары

* Сьерраны өйрәнеү = Studies in the Sierra (1950 reprint of serials from 1874)
* Сәнғәтле Калифорния = Picturesque California (1888—1890)
* Калифорния тауҙары = The Mountains of California (1894)
* Беҙҙең милли парктар = Our National Parks (1901)
* Стыкин = Stickeen
* Стыкин: эт һәм боҙлоҡ менән мажара = Stickeen: An Adventure with a Dog and a Glacier (1915)
* Стыкин: эттең тарихы = Stickeen: The Story of a Dog (1909)
* Сьеррала минең беренсе йәйем = My First Summer in the Sierra (1911)
* Эдвард Генри Гарриман = Edward Henry Harriman (1911)
* Йосемити = The Yosemite (1912)
* История моего мальчишества и юности = The Story of My Boyhood and Youth (1913)
* Дуҫыма хаттар = Letters to a Friend (1915)
* Аляска буйлап сәйәхәт = Travels in Alaska (1915)
* Ҡултыҡҡа тиклем мең миль = A Thousand-Mile Walk to the Gulf (1916)
* Корвин круизы = The Cruise of the Corwin (1917)
* Текә һуҡмаҡтар = Steep Trails (1919)
# Кесе Севк

Кесе Севк — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының һул ярына тамағынан 700 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Кесе Севк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000043582
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004358
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Фонвизин Павел Иванович

Фонвизин Павел Иванович (фон-Визин, 1746 йыл—1803 йыл) — Рәсәй империяһы сенаторы, әҙәбиәтсе һәм тәржемәсе, Фонвизиндар нәҫеленән, 1784—1796 йылдарҙа Мәскәү университетының директоры, драматург Денис Фонвизиндың ҡустыһы, декабрист Михаил Фонвизиндың ағаһы.

# Фонвизин Павел Иванович
## Биографияһы

Павел Иванович Фонвизин немец сығышлы дворян нәҫеленән. Ун йәшендә Павел Фонвизин Семён полкына бирелә һәм бер үк ваҡытта өлкән ағаһы Денис менән бергә Мәскәү университеты гимназияһына уҡырға инә. 1762 йылда гимназия һәм университет курсын уңышлы тамамлап, сержант дәрәжәһендә үҙ полкынан сит ил эштәре коллегияһы ҡарамағына курьер эше өсөн командировкаға ебәрелә. Европаның төрлө илдәрендә була. Биш йыл Европа дәүләттәрендә курьер сифатында йөрөй. 1772 йылда Фонвизин Григорий Орловты (генерал-фельдцейхмейстер, батшабикә Екатерина II фавортиы) Фокшиниҙа (Румыния ҡалаһы) оҙатҡанда , Көҫөк-Ҡайнарджия (Кючук-Кайнарджийский мир) килешеүе төҙөлгәнсе урыҫ ғәскәрҙәрендә 1774 йылға тиклем ҡала. Университетта уҡығада уҡ Павел Фонвизиндың телгә ҡыҙыҡһыныуы тыуа, антик һәм Европа авторҙарының әҫәрҙәрен тәржемә итә, шиғырҙар яҙа, университеттың популяр баҫмаһы «Собрание лучших сочинений к распространению знаний» журналында тәржемәсе сифатында ҡатнаша, 1760 йылдар уртаһында француз теленән бер нисә художество әҫәрҙе тәржемә итә.
1781 йылда — Прокурор ярҙамсыһы . 1782 йылда — Мәскәүҙең енәйәт суды палатаһы рәйесе.
1784 йылдың 6 июлендә Мәскәү университеты директоры итеп тәғәйенләнә. Мәскәү университетында Фонвизиндың төп бурысы — Моховойҙа яңы корпус һалыу. 1784 йылда уның ике ситке флигеле төҙөлә. 1786 йылдың 23 авгусында куратор М. М. Херасков артынса буласаҡ үҙәк корпус нигеҙенә таш һала. Яңы бинаның төп үҙенсәлеге — уның функционаллегендә: аудиториялар, китапхана, музей, торлаҡ нумерацияһы, ашхана — барыһы ла күҙ уңында тотолған.
1796 йылда сенатор итеп тәғәйенләнә. 1799 йылда Неплюев менән бергә Воронеж, Сембер, Һарытау һәм Әстерхан губерналарына ревизия менән командировкаға китә. Мәскәүҙә Донской монастыры зыяратында ерләнгән.

# Фонвизин Павел Иванович
## Әҫәрҙәре

Француз теленән тәржемә ителгән : «Нравоучительные сказки» (соч. Мармонтеля, 3 части, 1764 и 1787), «Сила родства» (испанская повесть, соч. госпожи Гомец, М., 1764); «Друг девиц» (М., 1765).
1780 йылда (псевдонимы «Әҙәбиәт һөйөүсе») «Матросские шутки» комик опера өсөн либретто яҙа, композитор С. Жорж.
# Хомутерька

Хомутерька — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Барыш йылғаһының һул ярына тамағынан 187 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Хомутерька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000037101
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003710
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ер-Яха (Нурма-Яха ҡушылдығы)

Ер-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нурма-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Ер-Яха (Нурма-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046243
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304624
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Һарыйылға (Һаҡмар ҡушылдығы)

Һарыйылға (рус. Салыръелга) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостандың Көйөргәҙе һәм Ырымбур өлкәһенең Һарыҡташ райондары биләмәләрендә аға. Һаҡмар йылғаһының һул ҡушылдығы. Кесе Көйөргәҙе йылғаһына уң яғынан (тамағынан 18 км алыҫлыҡта) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км тәшкил итә.
Көйөргәҙе районында Төкән ауылы тирәһендә аға (һылт.)

# Һарыйылға (Һаҡмар ҡушылдығы)
## Этимологияһы

Һарыйылға атамаһы һары һәм йылға һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән. 1798—1800 йылдарҙағы Ырымбур губернаһы карталарында Кесе Көйөргәҙе йылғаһының ике ҡушылдығы күрһәтелгән, икеһе лә Һарыйылға атамаһы менән. Уларҙың береһендә йылғаның боронғо яҙылышы теркәлгән — Сарык-елга. Ошонда уҡ Старая Сары-елга йылғаһы күрһәтелгән.

# Һарыйылға (Һаҡмар ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәренә ярашлы Урал бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар йылғаһы тамағынан Оло Эйек йылғаһына ҡойғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — юҡ. Йылға бассейны — Яйыҡ (Рәсәй бассейны өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәттәре буйынса:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000712112200006978
— Кодтар буйынса гидрологик өйрәнеү (ГӨ) — 112200697
— Бассейн коды — 12.01.00.007
— ГӨ буйынса томы — 12
— ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Викерштедт

Викерштедт (нем. Wickerstedt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 776 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,48 км². Диңгеҙ кимәленән 154 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99510 һәм автомобиль коды — AP.
# Каерлык

Каерлык — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Урсул йылғаһының уң ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Каерлык
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006169
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100616
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дөйәбаш

?Дөйәбаш :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Тәртип: | Asterales |
| Ғаилә: | Asteraceae |
| Ырыу: | Rhaponticum |
Латинса исеме :
Species :
| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=ru}} Викитөрҙәр систематикаһы] | [{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=ru}} рәсем эҙләү рәсемдәр] Ҡалып:Рәсеме булмаған мәҡәлә |
Дөйәбаш (лат. Stemmacantha, йәки Rhaponticum) — астра һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

# Дөйәбаш
## Биологик яҙма

Ҡыҫҡа тамырһабаҡлы күп йыллыҡ үлән. Һабағы йыуан, ҡыуыш, төҙ, ябай, селтәр һымаҡ, 50—100 см бейеклектә. Япрағы эллипс рәүешендә, осло, яланғас йәки төк менән ҡапланған, сиратлы теҙелешле; аҫҡы япраҡтары осо эрерәк булған ҡауырһын бүлемле, һаплы; өҫкөләре бөтөн, ваҡ киртләсле йәки бөтөн ситле, ултырма. Сәскәһе зәңгәрһыу ал төҫтә, ике енесле, көпшәле. Кәрзинкәһе эре, яңғыҙ, тумалаҡ, һабаҡ осонда урынлашҡан. Урама япраҡсаһы күп, ҡатлы, осонда ярылы үҫентеһе бар. Май—июндә сәскә ата. Емеше — ҡыҫҡа ҡанатлы һарғылт аҡ төҫтәге ике рәт өлпөһө булған асыҡ көрән төҫтәге 4 ҡырлы орлоҡса, июнь—июлдә өлгөрә.

# Дөйәбаш
## Таралышы

Яҡынса 20 төрө билдәле, Евразияла, Төньяҡ Африкала һәм Австралияла таралған. Башҡортостанда һыйыртел һымаҡ дөйәбаш үҫә.
Башҡортостандың Урал алдында (Бүздәк районыны) татырлыҡта, тоҙло тупраҡта һәм болонда, Башҡортостандың Урал аръяғында (Хәйбулла р‑ны) үҫә. Декоратив үҫемлек, баллы үҫемлек.
# Буканова Люция Ғафар ҡыҙы

Буканова Люция Ғафар ҡыҙы (22 сентябрь 1947 йыл) — ғалим-табип, йәмәғәт эшмәкәре. Санкт-Петербург Башҡорт милли-мәҙәни автономияһы етәксеһе. Медицина фәндәре кандидаты,

# Буканова Люция Ғафар ҡыҙы
## Биографияһы

Люция Ғафар ҡыҙы Буканова 1947 йылдың 22 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Матрай районы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Йылайыр районы) Юлдыбай (Йылайыр районы) ауылында тыуған.
Юғары мәктәп уҡытыусыһы, тарих фәндәре докторы, профессор Буканова Роза Ғафар ҡыҙының бер туған апаһы
Санкт-Петербург ҡалаһында йәшәй, әүҙем йәмәғәтсе.
Һөнәре буйынса табип, ВТЭК рәйесе булып эшләй.
1985 йылда Ленинград ҡалаһының Ленсовет исемендәге мәҙәниәт һарайында Башҡорт фольклор ансамбле ойошторола. Уның ижади эшмәкәрлегендә Люция Ғафар ҡыҙы ла шулай уҡ табип булып эшләгән тормош иптәше Зөбәйер Мусин менән бергә ҡатнаша. 1987 йылда Люция Ғафар ҡыҙы ансамблгә етәкселек итә башлай.
1989 йылда «Ирәндек» фольклор ансамбле нигеҙендә Ленинград ҡалаһында беренсе Башҡорт мәҙәниәт-мәғрифәт йәмғиәте ойошторола. Уның рәйесе итеп ошоғаса «Ирәндек» фольклор ансамбле етәксеһе булған, Люция Ғафар ҡыҙы Буканова һайлана.
1997 йылда Санкт-Петербургта Башҡорт милли-мәҙәни автономияһы (БММА)ойошторола. Уны ойошторған академик, шағирә Әлмира Талха ҡыҙы Бикҡолова, вафат булғанға тиклем, йәғни 2013 йылғаса ойошмаға етәкселек итә. Бынан һуң Башҡорт милли-мәҙәни автономияһы етәкселек итеүҙе Л.Ғ. Букановаға йөкмәтәләр, 2013 йылдан әлеге көнгә тиклем ул ошо эште ҙур яуаплылыҡ һәм әүҙемлек менән алып бара
# Эйә

Эйә — күп мәғәнәле һүҙ.
* Эйә (һөйләм киҫәге) — һөйләм киҫәге.
* Эйә (мифология) — мифологик персонаж.
# Тулата

Тулата — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чарыш йылғаһының һул ярына тамағынан 380 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Тулата
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009365
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100936
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Еранка (Лобань ҡушылдығы)

Еранка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лобань йылғаһының һул ярына тамағынан 126 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Еранка (Лобань ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039740
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103974
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Альтенбрак

Альтенбрак (нем. Altenbrak) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 368 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,43 км². Диңгеҙ кимәленән 340 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38889 һәм автомобиль коды — HZ.