yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ибраһимова Эльвира Винер ҡыҙы

Ибраһимова Эльвира Винер ҡыҙы (3 июнь 1978 йыл) — Рәсәй спортсыһы. Биатлон һәм саңғы ярышы буйынса Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (2002), Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2007). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2006).

# Ибраһимова Эльвира Винер ҡыҙы
## Биографияһы

Эльвира Винер ҡыҙы Ибраһимова 1978 йылдың 3 июнендә Өфө ҡалаһында тыуған. Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәтенең уҡытыу-производство предприятиеһы тәрбиәләнеүсеһе (Бәләбәй ҡалаһы). 1999 йылдан юғары спорт оҫталығы мәктәбе өсөн сығыш яһай (тренерҙары А. А. Ғүмәров, С. Р. Ғүмәров). Паралимпия уйындарының (2002, эстафетала) көмөш призеры, Рәсәй чемпионы (2003, 5 км-ға уҙышта), Донъя (2005, 5 һәм 10 км-ға уҙышта, эстафета) һәм Европа (2001, эстафета) чемпионаттарының көмөш призеры, саңғы ярышы буйынса донъя чемпионатының (2000, эстафета) бронза призёры. Паралимпия уйындарының (2006, спринт), биатлон буйынса донъя чемпионатының (2005, спринт һәм индивидуаль ярыш) бронза призёры. Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы (2000 йылдан алып).

# Ибраһимова Эльвира Винер ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2002).
* Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2007).
* Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы (2002).
* Салауат Юлаев ордены (2006).
# Нанг-Юхи-Юган

Нанг-Юхи-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Атлым йылғаһының һул ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Нанг-Юхи-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019344
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301934
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ай-Сөн-Юган

Ай-Сөн-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сөн-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Ай-Сөн-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020326
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302032
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Үрге Ель

Үрге Ель — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Урта Ель йылғаһының уң ярына тамағынан 0,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Үрге Ель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024143
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002414
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сукача

Сукача — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ларь-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 167 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Сукача
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036569
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203656
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Зәйнулла ишан исемендәге мәсет

Зәйнулла ишан исемендәге мәсет (Зәйнулла Рәсүлев, Зәйнулла бин Хәбибулла бин Рәсүл, шулай уҡ Зайнулла ишан; 1833—1917) — Учалы ҡалаһында 2009 йылдың 20 нобрендә төҙөлгән ике ҡатлы йорт. Мәсет ҡаланың ситендә, коттеджлы йорттарҙан алыҫ булмаған ерҙә урынлашҡан. Ғибәҙәт йортоноң төҙөлөү урыны осраҡлы түгел: ун йылдан, ҡала үҫә барыу менән, мәсет үҙәктә ҡаласаҡ.

# Зәйнулла ишан исемендәге мәсет
## Мәсеттең тарихы

Мәсет башҡорт мәғрифәтсеһе Зәйнулла ишан хөрмәтенә аталған. Ул 1833 йылдың 25 мартында Ырымбур губернаһының Шәрип ауылында (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Учалы районы) тыуған. Был алдынғы ҡарашлы кеше арҡаһында XIX быуатта бик күп мәҙрәсәләр һәм яңы мәктәптәр асыла, китап баҫтырыу эше юлға һалына, тиҫтәләгән гәзит-журналдар сыға башлай. 1884 йылда Зәйнулла Рәсүлев ҡаҙаҡ байы Алтынсариндың аҡсалата ярҙамы менән Троицк ҡалаһында «Рәсүлиә» мәҙрәсәһен аса. Һәм бында яңы уҡытыу методикаһын индерә, традицион дини предметтар менән бер рәттән уҡыу программаһына арифметика, физика, химия, география, матур яҙыу, рәсем, рус һәм иҫке төрки телдәрен дә индерә. Киләсәктә лә был мәсеткә Учалы мосолмандары ғилем алыр өсөн йөрөрҙәр.

# Зәйнулла ишан исемендәге мәсет
## Мәсеттең төҙөлөшө

Зәйнулла ишан мәсете — өс манаралы ҙур бина, төп манараның бейеклеге нигеҙҙән алып 20 метр тәшкил итә. Ирҙәр өсөн ғибәҙәтхана аҫҡы ҡатта, ә ҡатын-ҡыҙҙар өсөн икенсе ҡатта урынлашҡан. Шулай уҡ подвал бинаһы ла бар. Унда кухня, ашхана, уҡыу өсөн кластар урынлашҡан. Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн айырым инеү ишеге булдырылған республикалағы берҙән-бер мәсет тә ул.

# Зәйнулла ишан исемендәге мәсет
## Ҡыҙыҡлы мәғлүмәт

Зәйнулла ишан исеме шулай уҡ Силәбе өлкәһенең Троицк (Зәйнулла Рәсүлев исемендәге мәсет), Дағстандың Махачкала, Татарстандың Ҡазан ҡалаларында урынлашҡан мәсеттәргә лә бирелгән.
# Ғайсаның Хаҡ Сиркәүе

«Ғайсаның Хаҡ Сиркәүе» (ҡытайса - 真耶稣教会, урыҫса - Истинная церковь Иисуса) — Ҡытайҙа 1917 йылда асылған бойондороҡһоҙ сиркәү. Бөгөн сиркәүҙең алты континентта һәм ҡырыҡ биш илдә 1,5 миллионға яҡын ағзаһы бар. ХХ быуат башында барлыҡҡа килгән Сиркәү Христианлыҡтың Илленселәр бүлегенә ҡарай. 1995 йылда сиркәү Рәсәйҙә эшләй башлай. Ул Иисустың Икенсе мәртәбә Пәйҙә булыуы алдынын евангелиены бөтә халыҡтарға өйрәтергә тырыша. Сиркәүҙең 10 иң изге ышаныуҙары:
* Изге Рух
* Суҡыныу
* Таҙарыныу
* Изге сифат
* Шәмбе көнө
* Ғайса/Иисус Христос
* Изге Библия
* Ҡотолоу
* Сиркәү
* Һуңғы ҡарар
# Грецияның «үҙәк» илдәре тарафынан баҫып алыныуы

«Үҙәк» илдәре тарафынан Грециияны оккупациялау (грек. Η Κατοχή) 1941 йылдың апрелендә, 1940 йылдың октябренән Греция менән һуғыш башларлыҡ хәлдә торған фашистик Италияға, үҙенең союзнигына, ярҙам итеү маҡсатында нацист Германияһының Грецияға баҫып инеүенән башланған. Критты баҫып алғандан һуң , 1941 йылдың июненә бөтөн Греция оккупацияланған. Материк өлөшөнөң оккупацияланыуы Германия һәм уның союзнигы Болгария 1944 йылдың октябрь башында Союзниктар баҫымы аҫтында азат ителгәненә саҡлы дауам иткән. Шуға ҡарамаҫтан, 1945 йылдың май-июненә саҡлы, Критта һәм Эгей диңгеҙенең башҡа утрауҙарында, Европала Икенсе донъя һуғышы тамамланыу һөҙәмтәһендә уларҙы кире ҡайтарғанса, немец гарнизондары һаман торған булған.
Фашист Италияһы 1940 йылдың Грецияға һуғыш иғлан иткән һәм баҫып ингән, ләкин грек армияһы тәүҙәрәк баҫҡынсыларҙың көстәрен ул саҡтағы итальян протекторатына, күрше Албанияға, ҡыҫырыҡлай алған. Нацист Германияһы, үҙенең союзнигын яҡлап, ҡыҫылған. Грек армияһының күпселек өлөшө, албан фронтында дислокацияланып, итальян котратакаларын кире ҡағырға тырышҡанда, 1941 йылдың апреленән июненә саҡлы немецтар ашығыс блицкриг менән Грецияны баҫып алған. Һөҙөмтәлә, Греция хөкүмәте һөргөнгә китергә мәжбүр булған, ә илдә коллаборационистик марионетка режимлы «үҙәк» хөкүмәте барлыҡҡа килгән. Бынан тыш, грек территорияһы «үҙәк» державалары ҡарамағындағы оккупацион зоналарға бүленгән. Немецтар үҙ хакимлығына илдең иң мөһим региондарын, шул иҫәптән Афинаны, Салоникиҙы һәм стратегик яҡтан мөһим булған Эгей диңгеҙендәге утрауҙарҙы алған. Илдең башҡа региондары герман союзниктарына, Италияға һәм Болгарияға бирелгән булған.
Оккупация грек иҡтисадын тарҡатҡан һәм ҡот осҡос гуманитар эҙемтәләргә алып килгән. Ул сәнәғәттең иҫ китмәле (сәнәғәттең 80 % юҡҡа сыҡҡан), инфраструктура өлкәһендә (28 % юҡҡа сыҡҡан), порттарҙың, юлдарҙың, тимер юлдарҙың һәм күперҙәрҙең (90 %), урман һәм башҡа тәбиғәт ресурстарының (25 %) емерелеүенә һәм граждандар араһында юғалтыуҙарға алып килгән (граждандарҙың 7.02 % — 11,17 %). Тик Афинала ғына 40 000 ашыу кеше аслыҡтан, тиҫтәләгән мең кеше нацистар һәм коллаборационистар яғынан ойошторолған репрессияларҙан һәләк булған. Шул уҡ ваҡытта грек ҡаршылыҡ күрһәтеү хәрәкәте формалашҡан. Ҡаршылыҡ күрһәтеү төркөмдәре оккупацион ғәскәрҙәргә ҡарата партизандар сабауылдары (вылазки) ойоштоғандар, коллаборационистик именлек батальондарына ҡаршы торғандар һәм шпион селтәрҙәре булдырғандар. 1943 йылдың аҙағына ҡаршы тороу төркөмдәре үҙ-ара көрәш башлаған. 1944 йылдың октябрендә илдең материк өлөшөн азат иткәндән һуң Грецияның сиктән тыш сәйәси поляризацияла булыуы, граждандар һуғышы башланыуға килтергән. Артабанғы граждандар һуғышы күп кенә билдәле нацист коллабораторҙарына язанан ҡотолоп ҡалыу мөмкинлеге генә түгел (уларҙың антикоммунизм позицияһында булыуы), хатта, коммунистар еңелгәс, һуғыштан һуңғы Грецияла уларға идара итеүгә күтәрелеү мөмкинлеген биргән.
# Дәүләтҡол

Дәүләтҡол — топоним.
* Дәүләтҡол (Мәләүез районы) — Башҡортостандың Мәләүез районындағы ауыл.
* Дәүләтҡол (Һамар өлкәһе) — Һамар өлкәһенең Ҡамышлы районындағы ауыл.
* Дәүләтҡол (Ырымбур өлкәһе) — Ырымбур өлкәһенең Төйлөгән районындағы ауыл.
# Бардо музейы

Бардо милли музейы (франц. Le musée national du Bardo, ғәр. المتحف الوطني بباردو‎المتحف الوطني بباردو‎) — Рим мозаикаһы һәм башҡа (антик) һынлы сәнғәт артефакттарының Бардо Тунис ҡалаһындағы музейы. XIII быуатта хаким иткән Хафсидтар династияһы өсөн төҙөлгән һарайҙа урынлашҡан. 1885 йылда музей төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә, 1888 йылда Алауи исеме аҫтында асыла. Бардо — Ҡәһирәләге Мысыр музейынан ҡала Африкалағы иң ҙур архиологик музей.
Экспозициялар 6 бүлеккә бүленә:
* тарихҡаса булған дәүер;
* пунийҙар осоро;
* нумидий цивилизацияһы осоро;
* Мәхдиә һыу аҫты хазиналары;
* һуңғы антик осор;
* ислам дәүере.
Һарай бинаһында Калладиндан керамик панно, мавританса ағастағы биҙәктәр һәм боронғо артефакттар бар.

# Бардо музейы
## Теракт

2015 йылдың 18 мартында музейға террорсылар һөжүм итә һәм ул фәжиғәлә 21 кеше һәләк була.
# МИНТ

МИНТ — Мексика, Индонезия, Нигерия һәм Төркиәакронимы. Термин Fidelity Investments компанияһында индерелә һәм Джим О’Нил тарафынан популярлаштырыла.
Аббревиатура нигеҙҙә иҡтисад һәм финанс өлкәләрендә, шулай уҡ академик даирәлә йыш телгә алына. Инвестициялар өлкәһендә йыш ишетелә, уны ошо илдәр сығарған облигациялар тураһында һүҙ барғанда файҙаланалар.
# Ҡәләм һәм ҡағыҙ тураһында хәҙис

Ҡәләм һәм ҡағыҙ тураһында хәҙис (ғәр. حديث القلم والورقة‎) - ислам Пәйғәмбәре Мөхәммәт с.ғ.с. вафаты алдынан яҙма белдереү яһарға теләгән, ихтимал, был кесе йома көнө булғандыр, ләкин уға быны эшләргә бирмәгәндәр. Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең шул ниәте тураһында һөйләшкәндә, ғәҙәттә, был белдереү уның вариҫын рәсми билдәләр ине,тип иҫәпләнелә. Уның ислам тарихы дауамында тармаҡланып килеүе арҡаһында ҡайһы берәүҙәр был ваҡиғаны кесе йома афәте тип атай (ғәр. رزية يوم الخميس‎)

# Ҡәләм һәм ҡағыҙ тураһында хәҙис
## Тарихы

Сәхих әл-Бохариҙың ҡануни йыйынтығында Ғабдуллаһ ибн Ғәббәскә һылтанып хәбәр ителеүенсә, Мөхәммәт с.ғ.с һижри 11 йылында (б.э. 632 йыл) ауырып киткән һәм уның хәле кесе йома көндө насарая төшкәс, «бер нәмә яҙам, һуңынан һеҙ хаталанмаҫһығыҙ», тип ҡәләм менән ҡағыҙ һораған.
«Сәхих әл-Бохари»ҙағы хәҙистә сәхәбәһе Ғүмәр ибн әл-Хәттаб Пәйғәмбәрҙе тыңламай: «Пәйғәмбәребеҙ ауырый. Беҙҙә Аллаһ китабы (Ҡөрьән) бар, беҙгә шул етә», ти
Артабан Мөхәммәттең түшәге янында бәхәс ҡупҡан, тиҙәр. Ҡайһы берҙәре Уның бойороҡтарын үтәргә тәҡдим итә, ә ҡайһы берҙәре Ғүмәр фекерен яҡлай , ибн Сәғд быны үҙенең ентекле отчетына өҫтәй. Тауыш һәм бәхәс көсәйгәнлектән, Мөхәммәт уларҙы китеүҙәрен һорай һәм бер нәмә лә яҙмай.

# Ҡәләм һәм ҡағыҙ тураһында хәҙис
## Фараздар

Ҡайһы бер хәбәрҙәрҙә Мөхәммәттең яҙма белдереү урынына телдән өс нәсихәт ҡалдырыуы өҫтәлә, әммә улар төрлө авторҙар тарафынан төрлөсә яҙып алынған. Ибн Сәғдтең бер хәбәрендә ике нәсихәт телгә алына: Ғәрәбстандан мөшриктәрҙе ҡыуып бөтөрөү һәм делегацияларҙы Мөхәммәт үҙе эшләгән кеүек ҡабул итеү. Өсөнсө тәҡдим юҡ, бәлки, уны тапшырыусы үҙе онотҡандыр.
Ғалимдар араһында Мөхәммәттең ни яҙырға ниәтләнеүе тураһында фараздар бик күп. Шиғый ғалимдар был Али ибн Әбү Талиптың яңы башлыҡ итеп рәсми тәғәйенләнеүе булыр ине тип фаразлай, шул уҡ ваҡытта сөнниҙәр төрлө альтернативалар тәҡдим итә.
# Жаль-Нюр-Соим

Жаль-Нюр-Соим — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Енгота-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Жаль-Нюр-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025908
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302590
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Немчинов Александр Михайлович

Немчинов Александр Михайлович (15 ноябрь 1919 йыл — 3 октябрь 1985 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, батарея командиры, өлкән сержант (1943). Майор дәрәжәһендә 1966 йылда запасҡа сыға. Советтар Союзы Геройы (1943).

# Немчинов Александр Михайлович
## Биографияһы

Александр Михайлович Немчинов 1919 йылдың 15 ноябрендә Өфө губернаһының Стәрлетамаҡ өйәҙеВоскресенск ауылында тыуған.
Урыҫ. Белеме — ете класс. 1943 йылдан КПСС ағзаһы. Армияға тиклем бәйләнеш контораһында эшләгән.
Ҡыҙыл Армия сафына 1939 йылда Мәләүез район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышында 1943 йылдың февраленән.
63-сө айырым истребителдәр-танкыға ҡаршы дивизиондың орудие командиры (106-сы уҡсылар дивизияһы, 65-се армия, Үҙәк фронт) өлкән сержант А. М. Немчинов 1943 йылдың 15 октябрендә Лоев ҡасабаһы (Гомель өлкәһе) янында Днепр йылғаһын һуғышып аша сыҡҡанда батырлыҡ күрһәтә. .
Һуғыштан һуң хеҙмәтен Совет Армияһында дауам итә. 1949 йылда хәрби пехота училищеһын тамамлай. 1966 йылдан майор А. М. Немчинов — запаста.
1985 йылдың 3 октябрендә Чернигов ҡалаһында вафат була. Чернигов ҡалаһының Яцев зыяратында ерләнгән.

# Немчинов Александр Михайлович
## Батырлығы

«63-сө айырым истребителдәр-танкыға ҡаршы дивизиондың орудие командиры (106-сы уҡсылар дивизияһы, 65-се армия, Үҙәк фронт) өлкән сержант Немчинов А. М. 1943 йылдың 15 октябрендә Белоруссияның Гомель өлкәһе Лоев ҡасабаһы районында беренселәрҙән булып дошман уты аҫтында Днепр йылғаһы аша һал менән орудиены сығара. Пехотаның хәрби тәртибендә эш итеп, дошмандың 2 пулемётын һәм 25-кә яҡын гитлерсыны юҡ итә. Бер нисә дошман контратакаһын кире ҡағыуҙа ҡатнаша».
СССР Юғары Советы Президиумының 1943 йылдың 30 октябрендәге указы менән немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне, шул уҡ ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн өлкән сержант Немчинов Александр Михайловичҡа Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 1620) тапшырылып, Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.

# Немчинов Александр Михайлович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1943)
* Советтар Союзы Геройының «Алтын Йондоҙ» миҙалы (1943)
* Ленин ордены (1943)
* I-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* Миҙалдар
# Оло Нымзас

Оло Нымзас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пызас йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Оло Нымзас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008518
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200851
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Парч

Парч — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 770 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Парч
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015074
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001507
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Канада Олимпия уйындарында

Канада Олимпия уйындарында тәүге тапҡыр 1900 йылда Парижда үткән уйындарҙа сығыш яһай. Канада спортсылары Афиналағы тәүге Олимпия уйындарында һәм 1980 йылғы Олимпия уйындарында (көнбайыш илдәренең Мәскәүҙә үткән уйындарға бойкот иғлан итә) ғына ҡатнашмай. Канада шулай уҡ өс тапҡыр Олимпия уйындарын ҡабул итә: 1976 йылдың йәйендә Монреалдә һәм 1988 йылдың ҡышында Калгариҙа һәм 2010 йылда Ванкуверҙа.
Канада спортсылары иң ҙур уңышҡа еңел атлетикала, шайбалы хоккейҙа һәм саңғы фристайлында өлгәшә. Улар шулай уҡ миҙалдарҙы йөҙөүҙә, академик ишеүҙә, конькиҙа йүгереү спортында, шорт-тректа һәм кёрлингта күп яулай. Һәр Олимпиадала ла Канада спортсылары олимпия миҙалдары яуламай ҡалмай. Иң уңышлы уйындары булып 1984 йылда Лос-Анджелеста үткән Уйындар тора, унда төрлө кимәлдәге 44 миҙал яулана.

# Канада Олимпия уйындарында
## Канадала үткән Олимпия уйындары

Канада Олимпия уйындарын өс тапҡыр ҡабул итә.
| Уйындар | Ҡала | Үткәрелеү ваҡыты | Ҡатнашыусы илдәр һаны | Ҡатнашыусылар һаны | Миҙал комплекттары һаны |
| Йәйге Олимпия уйындары 1976 | Монреаль | 17 июль — 1 август | 92 | 6028 | 198 |
| Ҡышҡы Олимпия уйындары 1988 | Калгари | 13 февраль — 28 февраль | 57 | 1423 | 46 |
| Ҡышҡы Олимпия уйындары 2010 | Ванкувер | 12 февраль — 28 февраль | 82 | 2766 | 86 |

# Канада Олимпия уйындарында
## Миҙалдар таблицаһы

| Йәйге Олимпия уйындары Уйындар Спортсылар Алтын Көмөш Бронза Бөтәһе Урын 1896 Афинаҡатнашмай 1900 Париж2101213 1904 Сент-Луис5241164 1908 Лондон873310167 1912 Стокгольм3732389 1920 Антверпен53333912 1924 Париж65031420 1928 Амстердам694471510 1932 Лос-Анджелес1022581512 1936 Берлин97135917 1948 Лондон118012325 1952 Хельсинки107120321 1956 Мельбурн92213615 1960 Рим85010132 1964 Токио115121422 1968 Мехико138131523 1972 Мюнхен208023527 1976 Монреаль3850561127 1980 Мәскәүҡатнашмай 1984 Лос-Анджелес407101816446 1988 Сеул3283251019 1992 Барселона2957471811 1996 Атланта30331182221 2000 Сидней2943381424 2004 Афина2633631221 2008 Пекин3323982019 2012 Лондон28125111827 2016 Рио-де-Жанейро31443152220 2020 Токио38176112411 Бөтәһе71108147326 | Ҡышҡы Олимпия уйындары Уйындар Спортсылар Алтын Көмөш Бронза Бөтәһе Урын 1924 Шамони1210018 1928 Санкт-Мориц2310015 1932 Лейк-Плэсид4211574 1936 Гармиш-Партенкирхен2901019 1948 Санкт-Мориц2820136 1952 Осло3910126 1956 Кортина-д’Ампеццо37012310 1960 Скво-Велли4421147 1964 Инсбрук55111310 1968 Гренобль70111313 1972 Саппоро47010117 1976 Инсбрук59111311 1980 Лейк-Плэсид59011214 1984 Сараево6721148 1988 Калгари112023513 1992 Альбервиль10823279 1994 Лиллехаммер95364137 1998 Нагано144654154 2002 Солт-Лейк-Сити150737174 2006 Турин1967107245 2010 Ванкувер2061475261 2014 Сочи22010105253 2018 Пхёнчхан22611810293 2022 Пекин21548142611 Бөтәһе777276225 |
Канада шулай уҡ Халыҡ-ара олимпия комитеты танымаған 1906 йылғы Уйындарҙа бер алтын һәм бер көмөш миҙал яулай.
# Артерн (Унструт)

Артерн (Унструт) (нем. Artern/Unstrut) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 5715 кеше йәшәй. Майҙаны — 24,05 км². Диңгеҙ кимәленән 121 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6556 һәм автомобиль коды — KYF (элек: ART).
# Милли ботаника баҡсаһы (Латвия)

Милли ботаника баҡса (латыш. Nacionālais botāniskais dārzs) — Латвияның Саласпилс ҡалаһында урынлашҡан ботаник баҡса. Балтик буйы илдәрендә иң эре баҡсаларҙың береһе булып тора.

# Милли ботаника баҡсаһы (Латвия)
## Тарихы

Ботаника баҡсаһына нигеҙ 1836 йылда һалына. Анна Гертруда Верман тарафынан Дессау ҡалаһынан саҡырылған немец баҡсасыһы Кристиан Вильгельм Шох Ригала баҡсасылыҡ фирмаһына нигеҙ һала. Был баҡсаның питомнигы ҡала ситендә (хәҙерге Ганибудамбис урамы) урынлашҡан булған. Аҙаҡ питомник ныҡ ҙурайғас, 1898 йылда уны Саласпилс ҡалаһына күсерергә ҡарар ителә. Икенсе донъя һуғышына тиклем питомник бөтә Балтик буйында иң ҙуры булған..
1944 йылда Саласпилстә емеш-еләк ағастарының дәүләт питомнигы ойошторола. Унда шулай уҡ, декоратив үҫемлектәр ҙә киң үрсетелә.
1947 йылда ул Баҡсасылыҡ һынау станцияһы итеп үҙгәртелә. Латыш ғалимдары инициативаһы менән 1956 йылдың 1 сентябренән тупланған коллекцияларға (2000-дән ашыу төр һәм сорт) һәм баҡсасылыҡтың бай традицияларына нигеҙләнеп был урында Латвия ССР-ы Фәндәр академияһының ботаника баҡсаһы нигеҙләнә. 1968 йылда баҡсаға ғилми-тикшеренеү институты статусы бирелә.
Латвияның дәүләт бойондороҡһоҙлоғо тергеҙелгәндән һуң, 1992 йылда Ботаника баҡсаһына Милли ботаника баҡсаһы статусы бирелә. Шулай итеп, ул дәүләт әһәмиәтендәге мәғариф, мәҙәни һәм фәнни объект тип таныла.
2015 йылдың 23 апрелендә Латвия президенты Андрис Берзиньш һәм мөхитте һаҡлау һәм төбәктәр үҫеше министры Каспарс Герхардс (lv) ҡатнашлығында Ботаника баҡсаһы эргәһендә тантаналы рәүештә 3300 м² майҙанлы яңы оранжерея асыла. Унда 2000-дән ашыу экзотик үҫемлектәр, шулай уҡ ҡиммәтле бүлмә һәм теплица үҫемлектәр коллекцияһы урын алған.

# Милли ботаника баҡсаһы (Латвия)
## Тасуирлама

Ботаника баҡсаһын нигеҙләгәндә уның төп бурыстары билдәләнә: ботаника өлкәһендә фәнни тикшеренеү эштәре, декоратив баҡсасылыҡ, йәшелләндереү, интродукция, үҫемлектәр генетикаһы һәм селекцияһы, шулай уҡ уларҙы популярлаштырыу.
Баҡсаның дөйөм майҙаны әлеге ваҡытта 129 гектар тәшкил итә. Бында 14.000-дән ашыу үҫемлек төрө һәм сорттары, шул иҫәптән 5000-гә яҡын ағас төрө һәм 1400 самаһы теплица үҫемлектәре бар. Бынан тыш, баҡсаның мөһим ғилми тәғәйенләнеше бар. Ул шулай уҡ ҡала халҡының популяр ял итеү урыны булып тора.