yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Драченко Иван Григорьевич

Иван Григорьевич Драченко (15 ноябрь 1922 йыл — 16 ноябрь 1994 йыл) — осоусы-штурмовик, Советтар Союзы Геройы, Дан орденының тулы кавалеры (4 Дан орденының тулы кавалерынан «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ булыусыларҙың береһе). Бер күҙен юғалтҡан һуң да һуғышыуын дауам итә.

# Драченко Иван Григорьевич
## Биографияһы

1922 йылдың 15 ноябрендә хәҙерге Черкассы өлкәһенең Христиновск районында Оло Севастьяновка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Украин. 1944 йылдан КПСС ағзаһы. Урта мәктәпте һәм Ленинград аэроклубын тамамлай. Был 1941 йылдан Ҡыҙыл Армияла. 1943 йылдың йәйендә Тамбов хәрби авиация пилоттары мәктәбен тамамлай һәм летчик-штурмовик сифатында фронтҡа ебәрелә. Курск дуғаһында һуғыша.
1943 йылдың 14 авгусындаХарьков районында, полк командирын ҡотҡарырға була Ил-2-лә дошман истребителен таранлай. Таран ваҡытында ҡаты яралана, аңһыҙ килеш әсирлеккә алына. Хәрби әсирҙәр лагерында совет табибы уға ҡатмарлы операция яһай, ләкин уң күҙен ҡотҡара алмай. 1943 йылдың сентябрендә Драченко әсирлектән ҡаса. Мәскәү госпиталендә дауаланғандан һуң, 1944 йылдың мартында ҡабаттан оса башлай. 140-сы гвардия штурм авиацияһы полкы (2-се һауа армияһы 1-се гвардия штурм авиация корпусының 8-се гвардия штурм авиацияһы дивизияһы) составында һуғыш аҙағына тиклем сафта була.
Һуғышы йылдарында 151 хәрби осош яһай, 24 һауа һуғышында дошмандың 5 самолетын бәреп төшөрә, 9-ын аэродромдарҙа уҡ юҡ итә, 4 күпер ҡыйрата, дошмандың бик күп тере көсөн һәм техникаһын юҡҡа сығара.
СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 26 октябрендәге Указы менән Иван Григорьевич Драченкоға менән Советтар Союзы Геройы исеме бирелә, Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырыла.
Һуғыштан һуң И. Г. Драченко Хәрби-һауа академияһына уҡырға инә, әммә 1947 йылда һаулыҡ торошо буйынса капитан дәрәжәһендә запасҡа сығарыла. 1953 йылда Киев дәүләт университетының — юридик факультетын, һуңынан аспирантура таммалай. Мәктәптә директоры булып эшләй, һуңынан Киевта Ҡала мәҙәниәт һарайында — директоры урынбаҫары. 1994 йылдың 16 ноябрендә вафат була.

# Драченко Иван Григорьевич
## Наградалары

* Советтар Союзы Геройының «Алтын Йондоҙ» миҙалы ;
* Ленин ордены;
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены;
* Ике 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены;
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены;
* Дан орденының тулы кавалеры: 1-се, 2-се һәм 3-сө дәрәжә Дан ордены;
* миҙалдар.
# Толстая (Тима ҡушылдығы)

Толстая (Тим) — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тим йылғаһының һул ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Толстая (Тима ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100212107000001098
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000109
* Бассейн коды — 05.01.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Парчу

Парчу — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Визинга йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Парчу
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019782
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001978
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Паньшинка (Цимлянское ҡушылдығы)

Паньшинка — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Цимлянское һыуһаҡлағысының һул ярына тамағынан 571 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Паньшинка (Цимлянское ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Хопёр йылғаһы ҡушылған урынған алып Калач-на-Дону ҡалаһына тиклем, Хопёр, Медведица һәм Иловля йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300512107000009477
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000947
* Бассейн коды — 05.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Радеберг

Радеберг (нем. Radeberg) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 18320 кеше йәшәй. Майҙаны — 30 км². Диңгеҙ кимәленән 250 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 1454 һәм автомобиль коды BZ.
# Зәйнуллин Радик Әнүәр улы

Зәйнуллин Радик Әнүәр улы (2 апрель 1961 йыл) — ғалим-химик-органик. 1983 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Химия институты ғилми хеҙмәткәре; 1990 йылдан Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты уҡытыусыһы, бер үк ваҡытта 1998—2006 йылдарҙа аспирантура бүлеге мөдире, 2007 йылдан — сифат бүлеге начальнигы. Химия фәндәре докторы (2003), профессор (2010). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2011).

# Зәйнуллин Радик Әнүәр улы
## Биографияһы

Радик Әнүәр улы Зәйнуллин 1961 йылдың 2 апрелендә Башҡорт АССР‑ының Ғафури районы Красноусол ҡасабаһында тыуған. 1983 йылда Башҡорт дәүләт университетының химия факультетын тамамлай. Шул уҡ йылда Химия институтында хеҙмәт юлын башлай. 1990 йылдан алып Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис институтында эшләй: уҡытыусы, бер үк ваҡытта 1998—2006 йылдарҙа аспирантура бүлеге мөдире, 2007 йылдан башлап сифат бүлеге начальнигы. Фәнни хеҙмәттәре циклик олефиндарҙың озонолизы ярҙамында түбән молекуляр биорегуляторҙарҙы (феромондар, ювеноидтар һ.б.) йүнәлешле синтезлауға арналған. 200‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, 15 уйлап табыу авторы.
Белешмә: 1991 йылдың майынан Өфө Иҡтисад һәм сервис институтының «Теген изделиелары технологияһы» кафедраһы эргәһендә «Текстиль һәм тире изделиеларын эшкәртеү производствоһының химик технологияһы» секцияһы булдырыла, ярты йылдан һуң ул махсус химик технологиялар кафедраһына әйләнә. 1991 йылдың сентябренән был кафедрала башҡа доценттар менән бер рәттән Р. Ә. Зәйнуллин да эшләй башлай.
1994 йылда Өфө Дәүләт иҡтисад һәм сервис технологик институтының Ғилми советы ҡарары менән ике кафедра булдырыла, артабан уларҙы берләштереү нигеҙендә "Химия һәм химия технологияһы" кафедраһы барлыҡҡа килә. Был институт үҙгәртеп ҡоролғанда һәм ул Өфө нефть-техник университеты составына ингән ваҡытта "Химия һәм химия технологияһы" кафедраһы «Махсус химик технология» кафедраһы составына ҡушыла.

# Зәйнуллин Радик Әнүәр улы
## Һайланма фәнни хеҙмәттәре

* Семиохемики в защите зерна и продуктов его переработки от вредных насекомых. Уфа, 2005 (авторҙаш);
* Производство бальзамов и сиропов. СПб., 2011 (авторҙаш);
* Chemical and Physical Methods for Protecting Biopolimers Against Pests. New York, 2008 (авторҙаш).
* Влияние условий культивирования чайного гриба (Сombucha) на его функциональные свойства в пищевых профилактических напитках (авторҙаш).
# Ғәзиз Әлмөхәмәтов музейы

Ғәзиз Әлмөхәмәтов музейы (1995 йылдан), Киров исемендәге колхоздың Хәрби һәм Хеҙмәт даны музейы (1988—1995) — музей. Башҡортостан Республикаһы Көйөргәҙе районы Яңы Мораптал ауылында урынлашҡан.

# Ғәзиз Әлмөхәмәтов музейы
## Тарихы

Музей 1988 йылда Киров колхозының Хәрби һәм Хеҙмәт даны музейы исемендә асыла. Беренсе директоры Разиҡ Садыҡ улы Әбделмәнов — хеҙмәт ветераны, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, Мораптал ауыл Советы башҡарма комитеты рәйәсе. Музей Киров колхозы ҡарамағында була. Колхоз рәйесе Р. Ф. Абудуллин ҙур ярҙам күрһәтә.
1995 йылда Ғәзиз Әлмөхәмәтовтың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы музейға күренекле башҡорт йырсыһының исеме бирелә. Музей Башҡортостан Республикаһы Милли музейы филиалы статусын ала.
2006 йылда музей Көйөргәҙе районы Мораптал аулы Советы ауыл биләмәһе ҡарамағындағы үҙ аллы юридик шәхес итеп теркәлә. Директоры Ниғмәтуллина Әлфирә Салауат ҡыҙы.

# Ғәзиз Әлмөхәмәтов музейы
## Тарихы
### Музей директорҙары

* 1988—1991 — Разиҡ Садыҡ улы Әбделмәнов
* 1991—1992 — Радик Сәмиғулла улы Ағишев
* 1992—2000 — Рәүеф Абдулла улы Әбдрәшитов
* 2000—2008 — Лилиә Хәниф ҡыҙы Хисаметдинова (декрет ялы ваҡытында Рәйфә Ильяс ҡыҙы Абдуллина (2002—2004))
* 2008 йылдан Әлфирә Салауат ҡыҙы Ниғмәтуллина (декрет ялы ваҡытында Гөлназ Финират ҡыҙы Хәмитова (2013—2015))

# Ғәзиз Әлмөхәмәтов музейы
## Музей фонды

Һуңғы билдәле мәғлүмәттәр буйынса Музей фондында 1700-ҙән күберәк экспонат иҫәпләнә. Экспонттар өс тематик күргәҙмә залында урынлашҡан.
1-се зал — Ғәзиз Әлмөхәмәтовҡа бағышланған. Йырсы (лирик тенор), композитор, музыкаль йәмәғәтселек эшмәкәре. Тәүгеләрҙән булып «Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы» (1929) исеменә лайыҡ булыусы, башҡорт һәм татар профессиональ музыкаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Сәйәси золом ҡорбаны. Ғәзиз Сәлих (Мөхәмәтсәлих) улы Әлмөхәмәтов 1895 йылдың 29 октябрендә Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Көйөргәҙе районы) Иҫке Мораптал ауылында тыуған. Залда Ғәзиз Әлмөхәмәтовтың тулы һынлы портреты, туғандарының һәм бергә эшләгән иптәштәренең фоторәсемдәре, опера афишалары һәм нота дәфтәрҙәре ҡуйылған.
2-се зал — Хәрби һәм Хеҙмәт даны залы. Йырсы Ғәзиз Әлмөхәмәтов, Советтар Союзы Геройы Морат Ғәлләм улы Ҡужаҡов , башҡорт шағиры, прозаик, драматург Баязит Бикбай, Киров исемендәге колхозы рәйесе Әфтәх Ғәти улы Ишмаев тураһында экспонаттар, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы ауылдаштар, хеҙмәт алдынғылары тураһыда мәғлүмәттәр ҡуйылған.
3-сө зал — этнография залы. Был залда тарихи ҡомартҡылар, боронғо тәңкәләр, төрле республикаларҙың аҡсалары, ғәрәп яҙмаҙындағы китаптар, көнкүреш һәм хужалыҡ кәрәк–яраҡтары, төҙөлөш материаллары, туҡыу станогы һәм һуғылған балаҫтар, һөлгөләр, быйма баҫыу ҡулайламалары бар. Был залда интерактив күргәҙмә эшләй.
# Батыршин Искәндәр Әлүк улы

Батыршин Искәндәр Әлүк улы (1819/1820 — ?) — педагог, тәржемәсе.

# Батыршин Искәндәр Әлүк улы
## Биографияһы

1819/1820 йылда Ырымбур губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Аллағыуат ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Салауат ҡалаһы составында) тыуған. Сығышы менән Батыршиндар дворян нәҫеленән.
1836 йылда Ырымбур Неплюев хәрби училищеһын тамамлай, артабан ошо училищела уҡыта.
1837 йылда Ырымбур сик буйы комиссияһына тәржемәсе итеп тәғәйенләнә. Подполковник К. К. Геке командалығында Исатай Тайманов ихтилалын баҫтырыуға йүнәлтелгән хәрби экспедицияһында ҡатнашҡан өсөн, 1838 йылдың 31 декабрендә коллеж регистраторы званиеһын ала.
1839 йылда Шошка күле һәм Эмба йылғаһы араһында нығытма төҙөү өсөн казак отряды менән командировкаға ебәрелә.
1841—1845 йылдарҙа Ырымбур Неплюев хәрби училищеһында төрки теленән уҡыта.
1846—1847 йылдарҙа Гурьевта һәм Манғышлаҡта Ырымбур хәрби губернаторының тәржемсеһе була. 1847 йылда титуляр кәңәшсеһе чинын ала. 1848 йылда Сырдаръя йылғаһы буйында Раимский нығытмаһын нигеҙләүҙә ҡатнаша.
1850 йылда коллеж асессоры чинын ала һәм Ырымбур сик буйы комиссияһында кесе тәржемәсе булып күсерелә.
Рус география йәмғиәтенең корреспонденты. Башҡорт һәм ҡаҙаҡ фольклорын йыя.

# Батыршин Искәндәр Әлүк улы
## Әҫәрҙәре

* Замечания о характеристических отличиях тюркских наречий в Оренбургском крае. — 1850.

# Батыршин Искәндәр Әлүк улы
## Бүләктәре

* 2 дәрәжә Изге Анна ордены,
* 2 дәрәжә Изге Святослав ордены,
* Владимир таҫмаһында «1853-1856 йылдарҙа Көнсығыш һуғышы иҫтәлегенә» бронза миҙалы.

# Батыршин Искәндәр Әлүк улы
## Ғаиләһе

Атаһы — Әлүк Батыршин, ҡустылары — Сөләймән, Мөхәмәтҡунафи, Ибраһим.
Улдары: Йыһангир (1851—?) һәм Шәйхелислам (1849—?).
# Ҡушйылға ауыл Советы (Бишбүләк районы)

Ҡушйылға ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Бишбүләк районындағы ауыл биләмәһе.

# Ҡушйылға ауыл Советы (Бишбүләк районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы билдәләнелгән.
# Йәһүҙин Ғимат Йыһангир улы

Йәһүҙин Ғимат Йыһангир улы (июль, 1898, Бәләбәй районы, Туҙлыҡыуыш ауылы — 10.07.1938) — дәүләт эшмәкәре, Ишембай нефтен үҙләштереү башында тороусы, БАССР-ҙың игенселек халыҡ комиссары (1937), сәйәси золом ҡорбаны.

# Йәһүҙин Ғимат Йыһангир улы
## Биографияһы

Ғимат Йыһангир улы Йәһүҙин 1898 йылдың июлендә Бәләбәй өйәҙе Туҙлыҡыуыш ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Хеҙмәт юлын иртә, 12 йәшендә, мейес яғыусы булып башлай. 1916 йылда Соҡаҙытамаҡ улус идаралығының йомошсоһо, артабан — күсереп яҙыусы вазифаһын башҡара.

# Йәһүҙин Ғимат Йыһангир улы
## Хеҙмәт юлы һәм ҡаҙаныштары

1918 йылдың сентябрендә Бәләбәй ҡалаһы өйәҙ ревкомы башҡорт-татар комиссариаты хеҙмәткәре итеп тәғәйенләнә.
1919-1920 йылдарҙа Петроград ҡалаһын аҡтар һөжүменән азат итеүҙә ҡатнаша.
1920 йылдың мартында Соҡаҙытамаҡ ауылының улус башҡарма комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнә.
1922 йылдың декабренән 1925 йылдың ноябренә тиклем Бәләбәй кантонының ер идаралығы мөдире.
1927 йылдың февралендә Бәләбәй кантон башҡарма комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнә.
1929 йылдың июленән 1934 йылдың майына тиклем БАССР-ҙың Халыҡ хужалығы советы рәйесе.
1932 йылда Ишембайҙа Башҡортостан нефтен үҙләштереү башланғысында тора.
1934 йылдың июненән ноябренә тиклем Мәскәү ҡалаһында Бөтә Союз башҡарма комитеты (ВЦИК) эргәһендә Башҡортостан Хөкүмәтенең даими вәкиле була.
1934 йылдың ноябренән 1937 йылдың июненә тиклем БАССР-ҙың урындағы сәнәғәте халыҡ комиссары вазифаһында хеҙмәт итә.

# Йәһүҙин Ғимат Йыһангир улы
## Сәйәси золом ҡорбаны

ВКП (б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты бюроһының 1937 йылдың 29 июле ҡарары (10-сы һанлы протокол) менән, Йәһүҙин Ғимат Йыһангир улы Эске эштәр халыҡ коимссариаты органдары тарафынан «халыҡ дошманы» исеме тағылып, ҡулға алына һәм ВКП (б) сафтарынан сығарыла.
1938 йылдың 10 июлендә СССР Юғары судының хәрби коллегияһы Енәйәти кодексының 58-2, 58-7, 58-8, 58-11 статьялары нигеҙендә мөлкәтен тартып алыуға һәм юғары язаға — атып үлтереүгә дусар ителә.
1957 йылдың 26 июлендә СССР Юғары суды хәрби коллегияһы 1938 йылдың 10 июль хөкөм ҡарарын юҡҡа сығара һәм 1957 йылдың 26 декабрендә, енәйәт составы булмау сәбәпле, Йәһүҙин Ғимат Йыһангир улы аҡлана, уның яҡшы исеме тергеҙелә.

# Йәһүҙин Ғимат Йыһангир улы
## Хәтер

Тыуған төбәгендә Йәһүҙин Ғимат Йыһангир улы һәйкәле ҡуйылған.
# Сега (Колокша ҡушылдығы)

Сега — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Колокша йылғаһының уң ярына тамағынан 115 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Сега (Колокша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000032112
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003211
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ясавэй-Яха (Се-Яха ҡушылдығы)

Ясавэй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға 11 йылғаһының һул ярына тамағынан км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 163 км.

# Ясавэй-Яха (Се-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045314
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304531
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Хәбирова Ғәлимә Фәтҡулла ҡыҙы

Хәбирова Ғәлимә Фәтҡулла ҡыҙы (17 август 1928 йыл) — травматолог-ортопед-ғалим, медицина фәндәре докторы (1982. Татар АССР-ының атҡаҙанған табибы (1985), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1969) һәм СССР уйлап табыусыһы (1986).

# Хәбирова Ғәлимә Фәтҡулла ҡыҙы
## Биографияһы

Ғәлимә Фәтҡулла ҡыҙы Хәбирова 1928 йылдың 17 авгусында Башҡорт АССР-ының Мәсәғүт кантоны Малаяҙ (хәҙерге Салауат районы) Татар Малаяҙы ауылында тыуған. Малаяҙ урта мәктәбен тамамлағандан һуң, 1956 йылға саҡлы Башҡорт дәүләт медицина институтында юғары һөнәри белем алған.
1956 йылдан, БДМИ-ны тамалағандан һуң, Башҡортостанда, Туймазы үҙәк район дауаханаһында, артабан, 1958—1961 йылдарҙа Татарстанда, Баулы үҙәк район дауаханаһында эшләй.
1962—1987 йылдарҙа Ҡаҙан ортопедия һәм травматология фәнни-тикшеренеү институтында (1982—1986 йылдарҙа бүлек мөдире) хеҙмәт итә. 1960 йылдан Татарстан Республикаһы Фәндәр Академияһының «Восстановительная травматология и ортопедия» фәнни-тикшеренеү институтында (НИЦ) эшләй.
Ғәлимә Фәтҡулла ҡыҙының ғилми эшмәкәрлеге даими аяҡ-ҡулдарҙың йомшаҡ һәм һөйәк туҡымаларына магнит яҫылығының тәьҫирен өйрәнеүгә, берләштерелгән һәм күп һанлы һыныуҙарҙы диагностикалау һәм һауыҡтырыу дауалауын камиллаштырыуға, быуын зарарланыуын дауалау ысулдарына бағышланған. Хәбирова ҡатнашлығында ҡулбаш һөйәгенең проксималь бүлеге һыныуын, торба һымаҡ оҙон суҡтар остеомиелитын хирургик дауалау ысулы, быуындар һыныуын дауалау ҡоролмаһы ентекләп эшләнгән. 90-дан артыҡ ғилми хеҙмәт һәм 3 уйлап сығарыу авторы.

# Хәбирова Ғәлимә Фәтҡулла ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Татар АССР-ының атҡаҙанған врачы (1985),
* СССР һаулыҡ һаҡлау алдынғыһы (1969),
* СССР-ҙың уйлап сығарыусыһы (1986).
# Хмелёвка (Немда ҡушылдығы)

Хмелёвка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Немда йылғаһының уң ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Хмелёвка (Немда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100038392
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103839
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡырҡнарат (Бәләбәй районы)

Ҡырҡнарат (рус. Крыкнарат) — Башҡортостандың Бәләбәй районы Рассвет ауыл Советының юҡҡа сыҡҡан ауылы (элекке ауыл)

# Ҡырҡнарат (Бәләбәй районы)
## Этимологияһы

Ауылдың атамаһы Ҡырҡнарат йылғаһы исеменән, "ҡырҡ" йәки "күп" "нарат", "ҡарағай", "ҡарағайлыҡ" һүҙенән килеп сыҡҡан.

# Ҡырҡнарат (Бәләбәй районы)
## Тарихы

Ҡырҡнарат ауылында урыҫтар йәшәгән. Тораҡ пунктҡа «ауыл» статусын биреүгә батша Рәсәйе ваҡытында ауылда сиркәү мәхәлләһенең һәм сиркәүҙең урынлашыуы булышлыҡ итә. Ҡырҡнаратта 1909 йылда Сергиев монастыры төҙөлә, сиркәү общинаһы 1906 йылда барлыҡҡа килә.
1919 йылда граждандар һуғышы ваҡытында Ҡырҡнарат ауылын Степан Разин исемендәге 13-се кавалерия полкының Каширин бригадаһы ала
1913 йылда Ҡырҡнарат ауылында Семен Михайлович Чугункин тыуған. Ул алыҫ разведчиктарҙың 47-се айырым авиация полкында һуғыша: Смоленск-Минск, Биникони (ЛССР), Крынки (Польша), Мадлип, Торн (Польша), Рогзов (Германия). Хәрби званиеһы — гвардия өлкән сержанты. 1945 йылда демобилизациялана.
«Населенные пункты Башкортостана. Часть 1. Уфимская губерния. 1877» китабында ауыл тураһында түбәндәге тарих хәбәр ителә:
Ауыл 1984 йылда ауыл рәсми рәүештә юҡҡа сыға. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1984 йылдың 31 авгусындағы «Бәләбәй районының ҡайһы бер тораҡ пункттарын Башҡорт АССР-ы административ-территориаль ҡоролошоноң иҫәп мәғлүмәттәренән төшөрөп ҡалдырыу тураһындағы» N 6-2/236 Указы хәбәр итә:
   Халыҡтың башҡа тораҡ пункттарға күсеп китеүе менән бәйле Башҡорт АССР-ы административ-территориаль ҡоролошоноң иҫәп мәғлүмәттәренән төшөрөп ҡалдырырға:
   Ермолка ауыл Советының Вознесенка ауылын;
   Ермолка ауыл Советының урындағы ҡала сәнәғәте участкаһын;
   Рассвет ауыл Советының Ҡырҡнарат ауылын.
   Башҡорт АССР-ы Юғары Совет Президиумының
   Рәйесе
   Ф.Солтанов Өфө, 1984 йылдың 31 авгусы
   http://www.volganews.info/oblast5/terraan/ip-ksgqiz4.htm 2016 йыл 27 май архивланған.
Бөтөп барған ауыл статусы уның аҙашы Миәкә районындағы Ҡырҡнарат ауылында рәсми рәүештә бер кеше йәшәй.
# Куксхафен

Куксхафен (нем.Cuxhaven, Cuxhoben) — Германиялағы ҡала, район үҙәге, Түбәнге Саксония ерендә урынлашҡан.
Куксхафен районы составына инә. Халҡы 50 055 кеше тәшкил итә ( 31 декабрь 2011 йыл). 161,91 км² майҙанды биләй. Рәсми коды — 03 3 52 011.
Туғанлашҡан ҡалаһы булып 2004 йылдың 14 авгусынан Рәсәй ҡалаһы Мурманск тора.

# Куксхафен
## Куксхафен менән бәйле билдәле шәхестәр

* Карстен Нибур (1733— 1815) — ғәрәп донъяһы илдәре буйлап сәйәхәт итеүсе, математик, картограф, натуралист. Хәҙер Куксхафен өлөшө булған Людингворт ауылында тыуған.
# Башҡортостан Республикаһының Михаил Нестеров исемендәге дәүләт премияһы

Башҡортостан Республикаһының Михаил Нестеров исемендәге дәүләт премияһы — Башҡортостан Республикаһының дәүләт премияһы, дәүләт наградаһы. Һынлы сәнғәт һәм сәнғәт фәне өлкәһендәге ҡаҙаныштар өсөн ике йылға бер тапшырыла.

# Башҡортостан Республикаһының Михаил Нестеров исемендәге дәүләт премияһы
## Премия тураһында

Һынлы сәнғәт һәм сәнғәт фәне өлкәһендә Михаил Нестеров исемендәге дәүләт премияһы 2017 йылдың ноябрендә булдырылды. Республика башлығы указы менән премия, уны тапшырыу буйынса Башҡортостан башлығы ҡарамағындағы комиссия, шулай уҡ уның составы раҫланды.
Премия күренекле һынлы сәнғәт әҫәрҙәре тыуҙырған, шулай уҡ сәнғәт теорияһы һәм тарихы, художестволы тәнҡит өлкәһендә тикшеренеүҙәр өсөн ике йылға бер тапҡыр тапшырыла. Премияның күләме 500 мең һум тәшкил итә.
Наградаға рәссамдар, сәнғәт белгестәре һәм коллективтар дәғүә итә ала.
Артабан тәҡдим ителгән әҫәрҙәр һәм ғилми тикшеренеүҙәр ике турҙы үтергә тейеш: беренсе этапта М. В. Нестеров исемендәге асыҡ республика тематик күргәҙмә-конкурсында күрһәтеү өсөн эштәр һайлап алына, икенсеһендә премия лауреаттары билдәләнә.
Документтар 1 апрелдән 20-нә тиклем ике йылға бер тапҡыр ҡабул ителә, ә 2017 йылда — 20 ноябрҙән 30-на ҡәҙәр.
# Каменная (Балинская ҡушылдығы)

Каменная — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Балинская йылғаһының һул ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Каменная (Балинская ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050697
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205069
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2