yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Көрәк (йылға)

Көрәк — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ҡыҙыл йылғаһының уң ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Көрәк (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәте буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002004
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200200
- Бассейн коды — 12.01.00.003
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йәнекәев Зөфәр Ирғәли улы

Йәнекәев Зөфәр Ирғәли улы (4 март 1951 йыл) — рус. Еникеев Зуфар Иргалиевич — дәүләт эшмәкәре, хоҡуҡ белгесе. 2014 йылдан Башҡортостан Республикаһы Конституция Суды рәйесе. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2012). Юридик фәндәр докторы (2004). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2001). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2011).

# Йәнекәев Зөфәр Ирғәли улы
## Биографияһы

Зөфәр Ирғәли улы Йәнекәев 1951 йылдың 4 мартында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы 1-се Моҡас ауылында тыуған.
Мәктәпте бөткәндән һуң 2 йыл Ирәндек совхозында эшсе була. 1973 йылда Свердловск юридик институтын тамамлай.
Дыуан районында (1973−1974), Салауат ҡалаһында (1974—1976) һәм Баймаҡ районында (1976−1978) прокуратура тәфтишсеһе булып эшләй. 1974 йылда Совет Армияһы сафына алына. Хәрби хеҙмәттән ҡайтҡас, Сибай ит комбинатында юрисконсульт була, унан һуң Сибай ҡалаһында торлаҡ-коммуналь хужалыҡ участкаһы начальнигы урынбаҫары, граждандар оборонаһы штабы начальнигының ярҙамсыһы булып эшләй.
1975 йылда Башҡорт дәүләт университеты юридик факультетының аспирантураһына инә. «Рәсәй составындағы Башҡортостандың хоҡуҡи статусы, ХVI — XXI быуаттар» тигән темаға кандидатлыҡ, артабан докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.
Артабанғы эш урындары: БДУ-ның юридик факультеты уҡытыусыһы; Башҡортостан Республикаһы Юғары Советында: Секретариаттың сектор мөдире, Халыҡ мәғарифы, фән, мәҙәниәт, милли һәм интернациональ традициялар, тарихи мираҫты һаҡлау мәсьәләләре буйынса комиссия рәйесе.
... «Башҡорт халҡының михнәттәр сигеп, инҡилаптарҙа көрәшеп яулаған дәүләте — Башҡортостан Республикаһы — уның именлегенең гаранты булып тора»
1995 йылдан 2014 йылға тиклем — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының Закондар сығарыу Палатаһы депутаты, Закондар сығарыу Палатаһының Урындағы власть мәсьәләләре, милләттәр, йәмәғәт һәм дини берләшмәләр эштәре комитеты рәйесе; Европа Төбәктәр Палатаһында (Европа Советы, Страсбург) Рәсәй Федерацияһы вәкиле; Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы Закондар сығарыу Палатаһы депутаты, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы Закондар сығарыу Палатаһының Ҡануниәт, дәүләт төҙөлөшө һәм суд-хоҡуҡи мәсьәләләр комитеты ағзаһы, 2003 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйлышы — Ҡоролтайҙың Урындағы үҙидаралыҡ, милләттәр, йәмәғәт һәм дини берләшмәләр эштәре, мәғлүмәт сәйәсәте комитеты рәйесе. «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзаһы. 2014 йылдан Башҡортостан Республикаһы Конституция суды рәйесе вазифаһын биләй.
Ғаиләһе: ҡатыны, ике балаһы бар.

# Йәнекәев Зөфәр Ирғәли улы
## Хеҙмәттәре

Йәнекәев Зөфәр Ирғәли улы — 200-ҙән ашыу ғилми публикация авторы.
* Еникеев Зуфар Иргалиевич. Правовой статус Башкортостана в составе России, ХVI — XXI вв. (История и современность) : Дис. … д-ра юрид. наук : 23.00.02 : Москва, 2003 387 c. РГБ ОД, 71:04-12/12-2
* Конституционно‑правовое развитие Башкортостана. Уфа, 2008.

# Йәнекәев Зөфәр Ирғәли улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2001)
* Салауат Юлаев ордены (2011)
# Юрман (йылға)

Юрман — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кама һыуһаҡлағысы (Сылвин, Юрман ҡултығы) уң ярына 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Юрман (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100013858
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101385
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Еремеевка (Ростов өлкәһе)

Еремеевка — Азов районы, Ростов өлкәһе утары.
Задонский ауыл биләмәһе сотавына инә.

# Еремеевка (Ростов өлкәһе)
## Географияһы

Район үҙәге — Азов ҡалаһынан көньяҡ-көнсығыштараҡ 25 км алыҫлыҡта(юлдар буйлап) Кагальник йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Еремеевка (Ростов өлкәһе)
## Географияһы
### Урамдар

* Думенко тыҡрығы,
* Соколов тыҡрығы
* Ворошилов урамы,
* Комсомол урамы,
* Партизан урамы,
* Дала урамы.

# Еремеевка (Ростов өлкәһе)
## Иҫтәлекле урын

* Ауылдан 2,5 км көньяҡтараҡ. һөт-тауар фермаһы (МТФ) янындағы археологик ҡомартҡы — ҡурған төркөмө «Еремеевка-3» (4 өйөм) урынлашҡан. Беҙҙең эраға тиклемге ике мең йыллыҡтың— б. э. XIV быуат аралығына ҡарай. Ростов Өлкә Советының Кесе Советы 301 ҡарарына ярашлы (18 ноябрь, 1992 йыл) ҡурған төркөмө урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә 6100308000 коды аҫтында индерелгән.
* Утарҙан 2,5 саҡрым көньяҡтараҡ археологик ҡомартҡылар — ҡурғанһыҙ ҡәберлек «Еремеевка-1» (өйөм- 14) урынлашҡан. Датаһы: беҙҙең эраға тиклемге ике мең йыллыҡтың — б. э. XIV быуат аралығына ҡарай. Өлкә Советының Кесе Өлкә 301 ҡарарына ярашлы (18 ноябрь, 1992 йыл) ҡәберлек урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә 6100306000 коды аҫтында индерелгән.
* Карьерҙан 4,5 км көньяҡтараҡ археологик ҡомартҡы — ҡурғанһыҙ төркөм «Еремеевка-2» (4 өйөм) урынлашҡан. Датаһы: беҙҙең эраға тиклем ике мең йыллыҡтың— б. э. XIV быуат аралығына ҡарай. Ростов Өлкә Советының Кесе Советы 301 ҡарарына ярашлы (18 ноябрь, 1992 йыл) ҡурған төркөмө урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә 6100307000 коды аҫтында индерелгән.
* Ҡош фермаһынан 2,5 саҡрым көньяҡтараҡ археологик ҡомартҡы — ҡурған төркөмө «Еремеевка-4» (4 өйөм) урынлашҡан. Датаһы: беҙҙең эраға тиклем ике мең йыллыҡтың — б. э. XIV быуат аралығына ҡарай. Ростов Өлкә Советының Кесе Советы 301 ҡарарына ярашлы (18 ноябрь, 1992 йыл) ҡурған төркөмө урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә 6100307000 коды аҫтында индерелгән.
* Утарҙың көньяҡ ситендә археологик ҡомартҡы — ҡурған төркөмө «Еремеевка-5» урынлашҡан. Датаһы: беҙҙең эраға тиклем ике мең йыллыҡтың — б. э. [[XIV быуат|XIV быуат аралығына ҡарай. Ростов Өлкә Советының Кесе Советы 301 ҡарарына]] ярашлы (18 ноябрь, 1992 йыл) ҡурған төркөмө урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә 6100307000 коды аҫтында индерелгән.
# Еналка

Еналка — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубена йылғаһының уң ярына тамағынан 269 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Еналка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005337
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000533
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Антипауш

Антипауш — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы/ Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Немыд йылғаһының уң ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Антипауш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006208
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100620
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Воздвиженка (Архангел районы)

Воздвиженка — Башҡортостандың бөтөрөлгән тораҡ пункты. Архангел районының Краснокуртовка ауыл Советы биләмәһендә урынлашҡан. Ҡорт йылғаһының һул ярында, Шәкир һәм Успенка ауылдары араһында урынлашҡан булған.

# Воздвиженка (Архангел районы)
## Тарихы

1920-се йылдарҙа Воздвиженка ауылы Өфө кантоны Архангельск волосы составына инә. 1920 йылда халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ауылда 27 хужалыҡ була һәм 180 кеше (97 ир-ат һәм 83 ҡатын-ҡыҙ) йәшәй; күпселекте урыҫтар тәшкил итә.
1950-се йылдарҙа Воздвиженка ауылы Архангель районы Краснокуртовка ауыл Советының үҙәге булып тора. Краснокуртовский ауыл советы составына инде 1969 йылдағы белешмәлә Воздвиженка Краснокуртовка ауыл Советының ауылы булып иҫәпләнә (ауыл Советы үҙәге Шакир ауылына күскән булған).
Воздвиженка ауылы, Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1981 йылдың 23 июлендәге «Ҡайһы бер тораҡ пункттарҙы, йәшәгән кешеләренең күсенеүе һәм ысынбарлыҡта ауылдың йәшәүҙән туҡтауы менән бәйле, Башҡорт АССР-ының административ-территориаль бүленеше буйынса иҫәп мәғлүмәттәренән төшөрөү тураһында» 6-2/229 номерлы указы менән, юҡҡа сығарыла. Воздвиженка ауылы менән бергә шул уҡ Краснокуртовка ауыл Советының Рождественский ҡасабаһы бөтөрөлә.
Воздвиженка ауылы СССР Дәүләт премияһы лауреаты Матвеев Николай Васильевичтың (1929—1985) тыуған ауылы.
# Өпәй

Өпәй — башҡорт ҡәбиләһе. Әйле башҡорттары ырыу-ҡәбилә берләшмәһе составына керә.

# Өпәй
## Этноним

Этнограф Р. Ғ. Кузеев фекеренсә, «өпәй» этнонимы башҡа Урта Азия, Ҡаҙағстан һәм Көнсығыш Европа төрки халыҡтары араһында осрамай. Р. З. Йәнғужинға ярашлы был этноним сыуаштарҙа билдәле

# Өпәй
## Тарихы

Өпәй ҡәбиләһенең тарихы көнбайыш Урал алды менән тығыҙ бәйле. XIII—XVI быуаттарҙа, башҡорттарҙың һуңғы күсенеше процесстары осоронда, улар Башҡортостандың төньяҡ-көнсығышына йүнәлә һәм Әй йылғаһы бассейнында таралып ултыра. Өпәйҙәрҙең бәләкәй төркөмдәре әле XIX быуатта Ыҡ йылғаһы бассейнында йәшәгән башҡорттар араһында йәғни бынан Көньяҡ Уралға киткән түңгәүер ҡәбиләһе составында һаҡланып ҡалған.
Ҡатай, ҡошсо, дыуан һәм һыҙғы ҡәбиләләре өпәйҙәргә күрше була. XVII—XVIII быуаттарҙа ҡәбилә ерҙәре Көңгөр ҡалаһы киңлегенә ҡәҙәр барып еткән.
Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылғандан һуң, ҡәбиләнең ерҙәре Өпәй улусын барлыҡҡа килтерә. Был улус Себер даруғаһы составында була. Һуңыраҡ Өпәй улусы ерҙәре Красноуфимск, Троицк өйәҙҙәренә ҡарай (XIX быуат уртаһында 1 меңгә яҡын өпәйле иҫәпләнгән). 1798—1854 йылдарҙа, Башҡортостанда идара итеүҙең кантон системаһы осоронда — 2‑се, 3‑сө (4‑се Көнбайыш, 5‑се) башҡорт кантондарына ҡарай. Генераль ер межеваниеһы һөҙөмтәләре буйынса, XIX быуат башына ҡарай Өпәй улусы составында 93736 дисәтинә ер була.

# Өпәй
## Урынлашыуы

Өпәй башҡорттарының тораҡ пункттары :
| РФ субъекты | Район | Тораҡ пункттар |
| Башҡортостан | Мәсетле районы | Ишәле, Теләш (Өпәй), Тәкә |
| Свердловск өлкәһе | Түбәнге Һырға районы | Аҡбаш, Шәкүр |
| Силәбе өлкәһе | Наҙы-Петровск районы | Арыҫлан |
# Алтай дәүләт мәҙәниәт институты

Алтай дәүләт мәҙәниәт институты — Барнаулда мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендәге юғары уҡыу йорто.

# Алтай дәүләт мәҙәниәт институты
## Тарихы

СССР Министрҙар Советының 1974 йылдың 20 июнендәге 508-се ҡарарына ярашлы, КПСС-тың крайҙағы бюроһы һәм халыҡ депутаттары край советының башҡарма комитеты хеҙмәтсәндәр Барнаул ҡалаһында 1975—1976 йылдарҙа дәүләт мәҙәниәт институтын асырға ҡарар ҡабул итә.
1995 йылда институт яңы статусҡа эйә була Алтай дәүләт сәнғәт һәм мәҙәниәт институты исемен йөрөтә башлай , ә 2005 йылда юғары уҡыу йорто академия статусын ала.
2015 йылдың көҙөндә юғары уҡыу йорто Алтай дәүләт мәҙәниәт институты исемен ҡайтара.
Өс корпуста урынлашҡан, төп корпусы — Ленин районының Юрин урамында.

# Алтай дәүләт мәҙәниәт институты
## Структураһы
### Факультеттар

* Музыка факультеты — декагы Крючков Н. В.
* Хореография факультеты — деканы Горбунова Н. А.
— Бал хореография кафедраһы — кафедра мөдире Кузовникова Т. Б. — Халыҡ хореография кафедраһы — Хәҙерге заман хореография кафедраһы
* Дизайн һәм информацион ресурстар факультеты — деканы Балашов Е. В.
* Художестволы ижад факультеты —Тюренкова Л. М..
— Байрамдар һәм театрлаштырылған тамашалар режиссураһы кафедраһы — Черкашенинов Л. Ф. — Театр режиссураһы һәм актер оҫталығы кафедраһы — Шангина Е. Ф.
* Өҫтәмә белем биреү факультеты

# Алтай дәүләт мәҙәниәт институты
## Уҡытыусылар

Институтта 168 штат уҡытыусыһы эшләй, шуларҙың 105-е — дәрәжәле уҡытыусылар, шул иҫәптән 20 % — докторҙар һәм профессорҙар, 12,6 % — федераль әһәмиәттәге маҡтаулы исемдәргә, 4,6 % — Рәсәйҙең ижади союзы ағзалары.
# Элмәле

Элмәле (рус. Ильмаля) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453392, ОКАТО коды — 80226806004.

# Элмәле
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 289 | |
| 1959 | 237 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 321 | |
| 1979 | 266 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 205 | |
| 2002 | 223 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 241 | |
| 2010 | 205 | |

# Элмәле
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 101 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Байыш): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡыуандыҡ): 70 км

# Элмәле
## Ер-һыу атамалары

* Ямаҡлытау
* Әзәт тауы
* Элмәле йылғаһы
# Ҡыҙыл күпер (Ереван)

Ҡыҙыл күпер (әрм. Կարմիր կամուրջ, камурдж Кармира), шулай уҡ Иҫке Раздан күпере йәки ходжа Пилав Күпере (әрм. Խոջա Փլավի կամուրջ, Хужа камурдж Плавь) — Ереванда Раздан йылғаһы аша емерелгән күпер. Ҡыҙыл төҫәге вулкан туфынан эшләнгәнгә «ҡыҙыл» атамаһы бар. Күперҙе реконструкциялауға аҡса биргән ходжа Пилав исеме менән дә билдәле.
Күперҙең дөйөм оҙонлоғо 80 метрға, бейеклеге 11 метр булған. Күрерҙең дүрт тороғтан торған. Ике тороҡ уртала һыуҙа, һәм икешәр тороҡ йылғаның ике ярында булған. Был күпер урынында Урта быуаттарҙа икенсе күпер булған. Был күпер буйлап ҡалаға ҡарауандар килгән, шулай уҡ күпер Ереван крепосын Арарат уйһыулығы менән тоташтырған. 1679 йылға ер тетрәү ваҡытында күпер емерелә. Уның урынына 1851 йылда ике тораҡлы Ҡыҙыл күпер төҙөлә. Ташҡын һыуҙы үткәреү өсөн ике яғынан тағы ла берәр тораҡ ҡуялар. Еңеү күперен төҙөгәс Ҡыҙыл күпер файҙаланылмай.
# Алтын Ҡапҡа (күпер)

«Алтын Ҡапҡа» күпере (ингл. the Golden Gate Bridge) — «Алтын Ҡапҡа» боғаҙы аша һалынған аҫылмалы күпер. Сан-Франциско ярымутрауының төньяғындағы Сан-Франциско ҡалаһын Марин округының көньяғы менән тоташтыра. «Алтын Ҡапҡа» күпере 1937 йылда асылғандан алып 1964 йылға тиклем донъялағы иң ҙур аҫылмалы күпер булып иҫәпләнә. Уның оҙонлоғо — 1970 метр, массаһы — 894 500 тонна, бағаналар аралығы — 1280 метр, бағаналарҙың һыу өҫтөнән бейеклеге — 230 метр. Һыу ташҡан ваҡытта һыу өҫтөнә күперҙәге юлға тиклем — 67 метр.
«Алтын Ҡапҡа» — донъялағы иң билдәле күперҙәрҙең береһе.

# Алтын Ҡапҡа (күпер)
## Ҡыҙыҡ мәғлүмәт

* «Алтын Ҡапҡа»ның рәсеме «Cisco Systems» компанияһының эмблемаһы итеп алынған.
# Солица (Кулой ҡушылдығы)

Солица — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кулой йылғаһының һул ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Солица (Кулой ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028704
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002870
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғәтиәтуллин

Ғәтиәтуллин — фамилия.
* Ғәтиәтуллин Радик Фиҙағый улы (1959 т.) — педиатр, аллерголог-иммунолог, медицина фәндәре докторы, профессор.
* Ғәтиәтуллин Рәшит Фидаиль улы (1982) — дизайнер, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре.
* Ғәтиәтуллин Шакир Йосоп улы (1916—1972) — Советтар Союзы Геройы (1944).
* Ғәтиәтуллин Әсәҙулла Ғәтиәтулла улы (1891—1969) — башҡорт импровизатор-шағиры, сәсән.
# Талинкина

Талинкина — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Елле-Кагал йылғаһының һул ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Талинкина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200031697
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203169
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Улом

Оло Улом — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Улом йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Оло Улом
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024648
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002464
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Унтервайсбах

Унтервайсбах (нем. Unterweißbach) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 813 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,14 км². Диңгеҙ кимәленән 330 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98744 һәм автомобиль коды — SLF.
# Кумзас (Уҫы ҡушылдығы)

Кумзас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Кумзас (Уҫы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008082
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200808
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пюль-Кы (Ратта ҡушылдығы)

Пюль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ратта йылғаһының уң ярына тамағынан 96 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 92 км.

# Пюль-Кы (Ратта ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300064065
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306406
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Минйәр (йылға)

Минйәр (Меңъяр) (башында Үрге Минйәр) — йылға, Эҫемдең (Ағиҙел бассейны) уң ҡушылдығы, һәм уның һыуын ике тапҡырға тиерлек арттыра. Оҙонлоғо 42 км, һыу йыйыу бассейны майҙаны — 609 км². Ҡаратау һыртының көньяҡ битләүендә башлана. Силәбе өлкәһенең Әшә районы буйынса аға. Эҫемгә ҡойған урынында Минйәр һыуһаҡлағысы ойошторолған.

# Минйәр (йылға)
## Этимологияһы

Бер фараз буйынса йылға исеменән килеп сыҡҡан төрки «мең» һәм «яр» һүҙҙәренән, һүҙмә — һүҙ — «мең ярлы йылға». Икенсе фараз буйынса, башҡорт Мең ырыуы этнонимынан барлыҡҡа килгән.
Топонимдар нигеҙендә мең (меңле, минг) тигән боронғо башҡорт ҡәбиләләр берләшмәһен аңлатҡан термин ята. Меңйылға — «меңлеләр йылғаһы»; Меңйәр — үҙгәртелә биргән Меңлеләр башҡорт этнонимынан, мең этнонимының күплек формаһы; -ка, -и — урыҫ һүҙ яһаусы ялғауҙары.
Меңйылға, Үрге һәм Түбәнге Мең (Миня), Меңйәрҙең уң ҡушылдығы; Меңле (Минка),— Йүрүҙән йылғаһының уң ҡушылдығы, поездар туҡталышы, 1779 йылда Минкә металлургия заводы урынлашҡан ауыл (ҡасаба); Минкә тауы, Ҡатау-Иван районы; Минйәр Эҫем йылғаһына ҡоя; Меңе (Мини), — Әшә йылғаһының уң ҡушылдығы, Әшә ҡалаһы янында аға.

# Минйәр (йылға)
## Ҡушылдыҡтары

* 8,2 км: Түбәнге Биянка
* 14 км: Үрге Биянка
* 19 км: Түбәнге Мең
* 20 км: Үрге Мең

# Минйәр (йылға)
## Флораһы һәм фаунаһы

Яр буйлап, тау битләүҙәрендә — ҡатнаш урман, һыу буйҙарында — ереклек. Ер-һыу хайуандарынае үлән тәлмәрйене күпләп осрай. Ҡоштарҙан ғәҙәттә һоро селән, перевозчик, һыу турғайы оляпка, ҡыҙыл турғай обыкновенная чечевица, һары турғай чиж, алағанат турғай зяблик, тау сәпсеге горная трясогузка, таң турғайы зарянка, ҡамыш турғайы, сыбар ҡурҙай камышовка-барсучок, ҡара төйлөгән, ябай һар канюк, черныш, мышар барпҡылдағы рябинник, йырсы барҡылдаҡ певчий дрозд һ. б. Яр буйы урмандарында тейен, осрай, ҡондоҙ бар.

# Минйәр (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Кама бассейны округына ҡарай, йылғаның һыу хужалығы участкаһы — башынан алып тамағына тиклем Эҫем йылғаһы, йылғаның бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел. Йылға бассейны — Кама.
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019249.
# Аксас

Аксас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы/ Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тутуяс йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Аксас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь инешенән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200009218
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200921
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кыпа-Кы (Таз ҡушылдығы)

Кыпа-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Таз йылғаһының уң ярына тамағынан 342 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Кыпа-Кы (Таз ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069893
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306989
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3