yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Фәйезов Фәйзрахман Вәлетдин улы

Фәйезов Фәйзрахман Вәлетдин улы (16 декабрь 1921 йыл — 19 октябрь 1998 йыл) — БАССР-ҙың Шишмә районы Салауат исемендәге колхоз рәйесе, Социалистик Хеҙмәт Геройы. Бөйөк Ватан һуғышы яугире.

# Фәйезов Фәйзрахман Вәлетдин улы
## Биографияһы

Фәйезов Фәйзрахман Вәлетдин улы 1921 йылдың 16 декабрендә БАССР-ҙың Шишмә районы Уразбахты ауылында тыуған. Белеме — тулы булмаған урта. Күп балалы ғаиләлә өлкәне була. 13 йәшенән башлап эшләй.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1937 йылда Шишмә МТС-ында баҫыусылыҡ бригадаһы хисапсыһы булып башлай. 1937—1938 йылдарҙа тракторсылар курсында уҡый һәм 1941 йылға тиклем Шишмә МТС-ында тракторсы булып эшләй. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Көнбайыш, Балтика һәм Белорус фронтында һуғыша. Ике тапҡыр яралана.
Баш механик, һуңынан эреләтелгән «Дуҫлыҡ» колхозында бригадир булараҡ, Фәйезов Фәйзрахман ауыл хужалығы техникаһы яҡшы торошон һәм уның юғары етештереүсәнлеген тәьмин итә. Уның етәкселегендә йыл һайын механизаторҙар коллективы комбайндарҙы 5 июлгә әҙерлек линейкаһына ҡуя, урып йыйыу эштәре барышында техник әҙерлеккә айырыуса ҙур иғтибар итә.
Агротехник сараларҙың бөтөн комплексын ҡулланыу һәм тупраҡты сифатлы эшкәртеү һөҙөмтәһендә бригада бер нисә йыл дауамында иген һәм техник культураларҙың тотороҡло юғары уңышын ала.
«Сталинец-6» комбайнында 1951 йылда 35 эш көнөндә 8213 центнер иген культуралары һәм һәм 122 центнер үлән орлоҡтары урып-йыйыуҙа юғары күрһәткестәргә өлгәшкәне өсөн 1952 йылдың 10 июлендә СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән Ф. В. Фәйезовҡа Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Бөтә Союз ауыл хужалығы күргәҙмәһендә, РСФСР-ҙың ҡулланыусылар кооперацияһының дүртенсе съезында, III Бөтә Союз колхозсылар съезында ҡатнаша. БАССР Юғары Советының дүртенсе саҡырылыш депутаты итеп һайлана.
«Дуҫлыҡ» колхозы эреләтелгәндән һуң 1982 йылда пенсияға киткәнгә тиклем 1967 Салауат исемендәге колхоз рәйесе булып эшләй.
Файзрахман Вәлетдин улы 1998 йылдың 19 октябрендә вафат була.

# Фәйезов Фәйзрахман Вәлетдин улы
## Наградалары

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1952)
* Ике Ленин ордены (1950, 1951), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971), I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) , миҙалдар менән бүләкләнә
# Әхмәтова-Нәбиева Элвира Мирзанур ҡыҙы

Әхмәтова-Нәбиева Элвира Мирзанур ҡыҙы (12 апрель 1973 йыл) — бейеүсе, 1991—2013 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған (2002) һәм халыҡ артисы (2010).

# Әхмәтова-Нәбиева Элвира Мирзанур ҡыҙы
## Биографияһы

Элвира Мирзанур ҡыҙы Әхмәтова-Нәбиева 1973 йылдың 12 апрелендә Өфө ҡалаһында тыуған.
1991 йылда Өфө хореография училищеһын (педагогы М. А. Кәримов), 2006 йылда Көнсығыш иҡтисад-юридик гуманитар академияһын (ВЭГУ) (уҡытыусыһы А. Х. Зөбәйҙуллин) тамамлай.
1991 йылдан Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамблендә эшләй. Ул һығылмалылығы һәм музыкаға һәләтле булыуы менән айырылып тора. Матур ҡиәфәт, сағыу темперамент эйәһе.
Рәсәй һәм донъяның 15 иле буйлап гастролдәрҙә йөрөй. Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы Көндәрендә (1997), Санкт-Петербургта (2001), Әзербайжанда (2001), Төркиәлә (Стамбул ҡалаһында, 2006) Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәте көндәрендә, «Русская Зима» фестивалендә (Лондон, 2005) ҡатнаша.
Мәскәүҙәге Кремль һарайы, П. И. Чайковский, «Россия» исемендәге концерт залдары, Санкт-Петербургтың «Октябрьский» концерт залы сәхнәләрендә бейей.

# Әхмәтова-Нәбиева Элвира Мирзанур ҡыҙы
## Бейеүҙәрҙә яңғыҙ партиялары

«Бишбармаҡ» («Бишбармак»), «Бүләк» («Подарок»), «Гөлнәзирә», «Аҡҡош-ҡаҙҙар» ( «Гуси-лебеди»), «Ҡороҡсолар» («Укротители»), «Яҙғы ташҡын» («Весенний поток») һәм башҡалар.

# Әхмәтова-Нәбиева Элвира Мирзанур ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2002)
* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2010)
# Коммутативлыҡ

Коммутатив операция — коммутативлыҡ үҙсәнлегенә эйә ( позднелат. commutativus — «алмаштырылыусан»), йәғни урын алмаштырыу үҙсәнлегенә эйә булған «$\circ$» бинар операция:
    теләһә ниндәй $x,\;y$ элементтары өсөн $x\circ y=y\circ x$.
Атап әйткәндә, әгәр төркөм операцияһы коммутатив булһа, ул саҡта төркөм Абель төркөмө тип атала. Әгәр ҡулсала ҡабатлау ғәмәле коммутатив булһа, ул саҡта ҡулса коммутатив ҡулса тип атала.

# Коммутативлыҡ
## Тарихы

«Коммутативлыҡ» терминын 1814 йылда француз математигы Франсуа Жозеф Сервуа индергән.

# Коммутативлыҡ
## Миҫалдар

* Ысын һандарҙың суммаһы һәм ҡабатландығы коммутатив:
    $a+b=b+a;\quad a\cdot b=b\cdot a;\quad a,\;b\in \mathbb {R} .$
* Конъюнкция һәм дизъюнкция коммутатив:
    $a\land b\equiv b\land a;\quad a\lor b\equiv b\lor a.$
* Күмәклектәрҙең берекмәһе, киҫелеше һәм симметрик айырмаһы коммутатив:
    $A\cup B=B\cup A;\quad A\cap B=B\cap A;\quad A\bigtriangleup B=B\bigtriangleup A.$
* Ысын һандарҙы дәрәжәгә күтәреү коммутатив түгел ($a^{b}\neq b^{a}$):
    $2^{4}=4^{2}=16$, ләкин $2^{5}=32\neq 5^{2}=25$.
Күп бинар операциялар ассоциатив, ләкин дөйөм осраҡта коммутатив түгел. Шулай, мәҫәлән, матрицаларҙы ҡабатлау:
    ${\tbinom {5\ 4}{8\ 0}}{\tbinom {2\ 9}{6\ 1}}={\tbinom {34\ 49}{16\ 72}}$, ләкин ${\tbinom {2\ 9}{6\ 1}}{\tbinom {5\ 4}{8\ 0}}={\tbinom {82\ \,8\,}{38\ 24}}$
һәм ысын һандарҙы дәрәжәгә күтәреү:
    $2^{4}=4^{2}=16$, ләкин $2^{5}=32\neq 5^{2}=25$.
Әммә һәр коммутатив операция ассоциатив түгел (ассоциатив булмаған операциялы коммутатив магмалар бар). Ике аргументтан артыҡ (симметрияның төрлө варианттары) операцияларға коммутативлыҡ төшөнсәһенең бер нисә дөйөмләштереүе бар.
Коммутатив операциялар коммутатив булмаған структураларға хас булмаған күп кенә «яҡшы» үҙсәлектәргә эйә булған алгебраик структураларҙың киң ҡатламын барлыҡҡа килтерә, (мәҫәлән, Абель булмағандар менән сағыштырғанда коммутатив төркөмдәр). Математиканың күп тармаҡтарында, проблемаларҙы күберәк өйрәнелгән һәм уңайлыраҡ үҙсәлектәргә эйә булған коммутатив структураларға ҡайтарып ҡалдырыу техникаһы ҡулланыла. Коммутатив алгебра — коммутатив ҡулсаларҙың һәм уларға бәйле коммутатив объекттарҙың (модулдәр, идеалдар, дивизорҙар, яландар) үҙсәлектәрен өйрәнеүсе дөйөм алгебраик йүнәлеш.
# Преображенск заводы

Преображенск заводы — Йылайыр йылғаһы буйындағы Ырымбур губернаһының баҡыр иретеү заводы. 650 завод крәҫтиәне һәм оҫталары эшләгән завод тирәләй ошо уҡ исемле ауыл барлыҡҡа килә, хәҙер Йылайыр ауылы.

# Преображенск заводы
## Тарихы

1750 йылда Нуғай даруғаһы Бошман Ҡыпсаҡ һәм Үҫәргән улусы башҡорттарынан ҡуртымға алынған ерҙәрҙә төҙөлгән. Хужалары — Твердышев Яков Борисович һәм Мясников Иван Семёнович. Преображенск тау округына ингән.
1782 йылдан алып Т. Я. һәм Г. И. Бибиковтар — завод хужалары, 1783 йылда Г. И. Бибиков Преображенск заводын Ырымбурҙың атаҡлы гражданы Дмитрий Кузьмич Крашенинниковҡа һата. 1789 йылда Крашенинников Мәскәүҙә билдәле кеше булған Гусятников Петр Михайловичҡа заводты 200 мең һумға һатып ебәрә. 1846 йылдан — М. В. Пашков, 1867 йылдан алып завод — Дворяндар опекаһы, 1870 йылдан — «Прогден, Леббок һәм К°», 1871 йылдан — «Рус баҡыры» ҡарамағында, 1884 йылда һәм 1891 йылда — В. Н. Охотников, 1890 йылдан — Пашковтар хужалыҡ итәләр.
XVIII быуат аҙағында заводҡа яҡынса 105 мең дисәтинә ер ҡарай, 92 руднигынан 12-һе эшләй; 6 баҡыр иретеү мейесе, 4 шплейзофен һәм 3 йәмшәйтеү горны, 1870 йылдарҙа 11 баҡыр иретеү мейесе, гармахер, шплейзофен һәм штык горндары, 2 сүкеше, пар машиналары була. Заводта XVIII быуат аҙағында — 726, XIX быуат уртаһында 2371 крепостной крәҫтиән иҫәпләнә. XVIII быуатта — 300,6 мең бот, эшләү дәүерендә 992,6 мең бот баҡыр иретелә, максималь етештереүсәнлек — 17,9 мең бот (1855), йылына уртаса етештереүсәнлек 14,3 мең бот тәшкил итә (XVIII быуат).

# Преображенск заводы
## Тарихы
### Крәҫтиәндәр һуғышы (1773—75) ваҡытында

Преображенск заводы халҡы Пугачев ихтилалына 1773 йылдың октябрендә ҡушылалар һәм 1774 йылдың апрель башына тиклем заводты үҙ ҡулдарынан ысҡындырмайҙар Май аҙағында баш күтәреүсе башҡорттар производство биналарын һәм ҡоролмаларҙы емерәләр, ҡорамалдарҙы сафтан сығаралар. Тергеҙеү эштәре ике йыл дауамында бара: 1776 йылдың көҙөндә генә завод продукция сығара башлай.
1867—1872 йылдарҙа һәм 1880—1906 йылдарҙа завод эшләмәй. 1908 тулыһынса йылда ябыла.
Хәҙерге завод ҡасабаһы урынында Йылайыр районының Йылайыр ауылы (район үҙәге) урынлашҡан. Оҫтахана биналары (1748) — архитектура ҡомартҡыһы итеп танылған.
# Олику-Сяду-Лыбыты

Олику-Сяду-Лыбыты — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Арка-Сяду-Лыбыты йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Олику-Сяду-Лыбыты
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300054051
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305405
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Нюрум-Юган (Сорум ҡушылдығы)

Нюрум-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сорум йылғаһының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 110 км.

# Нюрум-Юган (Сорум ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021118
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302111
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Елена Черногорская

Елена Черногорская ((черног. Јелена Петровић Његош; 8 ғинуар 1873 йыл —28 ноябрь 1952 йыл) — Черногория принцессаһы, Виктор Эммануил III менән никахта, Италия һәм Албания королеваһы, Эфиопия императрицаһы.

# Елена Черногорская
## Биографияһы

Король Никола I Черногорскийҙың һәм уның ҡатыны Милена Вукотичтың ҡыҙы.
1896 йылда ул буласаҡ Италия короле Виктор Эммануил Өсөнсөгә кейәүгә сыға. Никахҡа инеү өсөн Елена православие диненән католицизмға күсә. Еленаның әсәһе, княгиня Милена, протест йөҙөнән, Римдә никахлашыуҙа ҡатнашыуҙан баш тарта.
Ирле-ҡатынлыларҙың биш балаһы була:
* Иоланда Маргарита (1901—1986), Берголо графы Джорджо Карло Кальвиҙа кейәүҙә;
* Мафальда (1902—1944), Филипп Гессенскийҙа кейәүҙә, Бухенвальд концлагерында вафат була;
* Умберто II (1904—1983), Мари-Жозе Бельгийскаяға өйләнгән;
* Джованна (1907 2000), Болгария батшаһы Борис Өсөнсөлә кейәүҙә;
* Мария Франческа (1914), Луиджи Бурбон-Пармскийҙа кейәүҙә.
1908 йылдың 28 декабрендә Сицилияла ер тетрәү була, ул Мессина ҡалаһын тулыһынса тиерлек емерә. һәм Черногорияла ҡатын-ҡыҙҙар зыян күреүселәргә ярҙам күрһәтеүҙә ҡатнаша. Шулар араһында принцесса Елена Черногорская ла була.
Беренсе донъя һуғышы ваҡытында королева госпиталдә санитарка булып эшләй. Елена зыян күреүселәргә ярҙам күрһәтеү өсөн хәйриә аукциондарында үҙенең автографы менән фотоһүрәтен һатырға уйлай. Һуғыш аҙағында ул Италияның хәрби бурыстарын ҡаплау өсөн итальян тажы хазинаһын һатырға тәҡдим итә.
Уның тәртибе күп быуындарға королдәр һәм хаким ҡатын-ҡыҙҙары өсөн ыңғай өлгө була. Рим папаһы Пий XI 1937 йылда уға Христианлыҡтың Алтын Розаһын, католик сиркәүенең ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тәғәйенләнгән иң юғары наградаһын тапшыра. Уның вариҫы Пий XII Еленаның вафатынан һуң уны хәйриә мәрхәмәтенә әйләндерә. [сығанаҡ 4562 көн күрһәтелмәгән]. 2001 йылда королева Еленаны беатификациялау процесы башлана; Рим папһы уны Хоҙай хеҙмәтсеһе тип иғлан итә (ғәмәлдә был беатификация алдынан канонлаштырыуҙың беренсе баҫҡысын аңлата)[1][2].
Славян һылыуҡайы Елена ярайһы уҡ оҙон буйлы (180 см) һәм күркәм кәүҙәле ҡатын-ҡыҙ була. Уның ире, Виктор Эммануил III (атаһы кеүек үк), киреһенсә, бик бәләкәй буйлы була (яҡынса 153 см), шуға күрә ҡатыны янында комик һымағыраҡ күренә. Король ҡалын табанлы аяҡ кейемен кейергә тырышһа ла ул ҡатынан тәпәшерәк булыуын әллә ни йәшерә алмай.

# Елена Черногорская
## Хәтер

Принцесса исеме менән Ҡара диңгеҙ буйлап йөрөгән круиз теплоходы аталған. Джакомо Пуччини Мадам Баттерфляй операһын Елена Черногорияға арнай.
# Сар-Вож (Киваж ҡушылдығы)

Сар-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Киваж йылғаһының һул ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Сар-Вож (Киваж ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023238
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002323
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вознесение Господня ғибәҙәтханаһы (Батайск)

1872
Вознесение Господня ғибәҙәтханаһы (Вознесенский ғибәҙәтханаһы) — Ростов өлкәһе Батайск ҡалаһындағы православие сиркәүе.

# Вознесение Господня ғибәҙәтханаһы (Батайск)
## Тарих

Вознесенская сиркәүе 1872 йылда Дон Ғәскәре өлкәһендә Койсуг ауылында (хәҙер Батайск ҡалаһы урынлашҡан) төҙөлгән. Ул Екатеринослав епархияһына ҡараған. Сиркәү йорто кирбес цоколле нигеҙҙә ағастан һалына, биш көмбәҙле: уларҙың береһе — ҙур, ә ҡалған дүрте бәләкәй башлы була. Ҡыңғырауҙар манараһы тулыһынса кирбестән һалына. Изге Синодтың Хужалыҡтар бүлеге документтарында 1910 йылда сиркәү составына мәктәп, ҡарауыл өйө, дин әһеле йорто һәм хужалыҡ кәрәк-яраҡтары бинаһы ингән, тип күрһәтелә.
1930 йылдарҙа Вознесенская сиркәүе ябыла һәм емерелә. Беҙҙең көндәргә тиклем ҡыңғырауҙар манараһының беренсе ҡаты ғына һаҡланып ҡалған.
1989 йылда, СССР-ҙы үҙгәртеп ҡороу йылдарында, Вознесение Господня сиркәүенең православие йәмғиәте ойошторола һәм 1990 йылда сиркәү территорияһында сиркәү баҡсаһы төҙөлә башлай. Вознесенская сиркәүе Борис Винников проекты буйынса XVII быуаттағы Мәскәү-Ярославль архитектураһы стилендә тергеҙелә. 1995 йылдың 4 ноябрендә яңы ғибәҙәтханала Божественная литургия үткәрелгән. Һуңыраҡ ҡыңғырауҙар манараһы, хужалыҡ кәрәк-яраҡтары өсөн биналар төҙөлә, сиркәү ихатаһы төҙөкләндерелә. 2006 йылда сиркәү мәхәлләһе ҡыңғырауҙар һатып ала һәм улар өсөн саң манараһы йыһазландырыла. Тулыһынса төҙөлөш 2006 йылдың 5 сентябрендә тамамлана һәм сиркәү хакимы архиерей тарафынан изгеләндерелә.
Адресы: 346889, Ростов өлкәһе, Батайск ҡалаһы, Цимлянский ур., А / Украин урамы, Б.
# Учуг (Уй ҡушылдығы)

Учуг — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уй йылғаһының һул ярына тамағынан 149 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Учуг (Уй ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300006331
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300633
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бабенка

Бабёнка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы/ Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чусовая йылғаһының һул ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Бабенка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100010989
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101098
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нидерштригис

Нидерштригис (нем. Niederstriegis) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1214 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,73 км². Диңгеҙ кимәленән 249 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4741 һәм автомобиль коды DL.
# Рюндюг

Рюндюг — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вохма йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Рюндюг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041387
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004138
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡарйәләр

Ҡарйәләр (ғәр. أصحاب القرية‎ (Әсхәб әл-Ҡарйә — «ауыл халҡы») йәки (ғәр. أهل أنطاكية‎ (әһлү Антакиәтән) — «Антакья кешеләре») — Антакьяла (Антиохия) Аллаһтың рәсүлдәрен инҡар иткән ҙур булмаған ауыл кешеләре.

# Ҡарйәләр
## Тарихы

Ҡөрьәнгә ярашлы, был халыҡҡа ике пәйғәмбәр, һуңынан тағы ла берәү ебәрелә. Пәйғәмбәрҙәр Аллаһ тарафынан ебәрелгәнен тип һөйләгәндә, ауыл халҡы уларҙы ялғанлауҙа ғәйепләй һәм таш бәреп туҡмарға янай башлайҙар. Был мәлдә ауыл ситенән бер ир килеп етә һәм халыҡты Аллаһҡа ышанырға, уның илселәрен тыңларға саҡыра. Яуап итеп, халыҡ был кешегә һөжүм итә һәм үлтерә, ә Аллаһ уны йәннәткә алыныуы тураһында хәбәр менән ҡыуандыра. Ҡайһы бер дин белгестәре уны ғазап сигеүсе (мученик) тип иҫәпләй. Бынан һуң Аллаһтың рәсүлдәре унан китергә мәжбүр була һәм Аллаһ торба тауышы менән ошо халыҡты юҡ итә.
Мөфәссирҙәр был тораманы Антиохияға тиңләштерә.
Ҡайһы бер мөфәссирҙәр, улар араһында Ибн Ҡасир ҙа, Антиохия менән тиңләштереүҙе кире ҡаға, быны ҡаланың емерелеүе тураһында тарихи мәғлүмәттәр булмауы менән аңлата. Улар шулай уҡ, Ҡөрьәндәге «илселәр» термины һәр ваҡыт пәйғәмбәрҙәргә ҡарата, ә уларҙың уҡыусыларына түгел, әйтелә торған булған. Ҡайһы бер дин белгестәре Ҡөрьәндәге был тарихты Павел һәм Варнаваның Апостолдар тураһындағы вәғәзе менән бәйләй.
# Тал

Тал (рус. И́ва, ветла́, раки́та, лоза́, лози́на, ве́рба, лат. Sálix) — тал һымаҡтар (Salicaceae) ғаиләһенән эре ағас. Бейеклеге 10-12 м-ға етә. Апрель-май айҙарында сәскә ата, май-июндә орлоғо өлгөрә. Талдың төрҙере бик күп: аҡ тал, өйөңке (матур тал) һ.б.

# Тал
## Таралыуы

Тал төньяҡ ярымшарҙа таралған, бер нисә төрө поляр круг артында һәм тропик зонала үҫә. Тал йылға буйҙарында, дымлы тупраҡлы урмандарҙа үҫә. Башҡортостанда киң таралған.
* Ҡайыры, япрағы һәм бөрөһө (көсөгө) ||
# Дауытов Искәндәр Садиҡ улы

Дауытов Искәндәр Садиҡ улы (2 сентябрь 1923 йыл — 26 сентябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, ҡыҙылармеец, Башҡорт атлы дивизияһы пулеметсыһы. Советтар Союзы Геройы (1944, үлгәндән һуң).

# Дауытов Искәндәр Садиҡ улы
## Биографияһы

Искәндәр Садиҡ улы Дауытов 1923 йылдың 2 сентябрендә Омск өлкәһенең Исилкүл ҡалаһында эшсе ғаиләһендә тыуа. Милләте буйынса сыбыр. 1927 йылда Дауытовтар ғаиләһе Омск өлкәһенән Ҡаҙағстандың Петропавловск ҡалаһына күсенә.
Искәндәр Дауытов ундағы мәктәптәрҙең береһендә ете класты, ит комбинаты ҡарамағындағы ФЗУ мәктәбен тамамлай.
1940—1942 йылдарҙа Петропавловск ауыл хужалығы техникумында уҡый, ике курсты тамамлай һәм артабан ит комбинатында мастер булып эшләй.
1942 йылда Ҡыҙыл Армия сафына алына. 1943 йылдың майынан фронттағы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша. 61-се армияның 7-се гвардия кавалерия корпусы 16-сы гвардия кавалерия дивизияһында (элекке 112-се Башҡорт атлы дивизияһы) 58-се гвардия полкында пулеметсыһы була.
1943 йылдың сентябрендә Искәндәр Дауытов Брянск һәм Үҙәк фронттар ғәскәрҙәре составында Орел, Чернигов-Припять һөжүм операцияларында туран-тура ҡатнаша.
1943 йылдың 26 сентябрендә Украинаның Чернигов өлкәһе Репкин районы Неданчичи ауылы янында Днепр йылғаһын аша сыҡҡанда ҡаһарманлыҡ күрһәтә: беренсе булып йылғаны кисә һәм пулеметтан күп фашистарҙы ҡырып, үҙе лә һәләк була.
Ошо батырлығы өсөн Искәндәр Дауытовҡа үлгәндән һуң «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.

# Дауытов Искәндәр Садиҡ улы
## Наградалары

* «Советтар Союзы Геройы» исеме (15.01.1944)
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы
* Ленин ордены

# Дауытов Искәндәр Садиҡ улы
## Исемен мәңгеләштереү

* Ҡаҙағстан Республикаһының Петропавловск ҡалаһында Искәндәр Дауытовҡа бюст ҡуйылған;
* Петропавловск ҡалаһының 26-сы һөнәри белем биреү уҡыу йорто Искәндәр Дауытов исемен йөрөтә;
* Неданчичи ауылындағы урамдарҙың береһенә Искәндәр Дауытов исеме ҡушылған.
# Мегтыг-Еган (йылға)

Мегтыг-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Глубокий Сабун йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Мегтыг-Еган (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039238
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203923
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2