# Силәбе-Үҙәк

Силәбе-Үҙәк (рус. Челя́бинск-Гла́вный) (ғәҙәттә, «Силәбе») — Силәбе өлкәһенең административ үҙәге Силәбе ҡалаһындағы Көньяҡ Урал тимер юлының Силәбе төбәге терәк тимер юл станцияһы һәм үҙәк тимер юл вокзалы. Станция Силәбе тимер юлының нигеҙе булып тора һәм уға үҙ-ара бәйле башҡа үҙәк станциялар ҙа инә.
Мәскәүгә тиклем араһы — 2101 км ( Һамар аша), 1984 км ( Ульяновск аша) .
Станция пассажирҙар һәм йөк ташыу хеҙмәте күрһәтә. Станцияның оҙонлоғо 11 км самаһы, 70-тән ашыу юл (шуларҙың 13-ө - пассажир, 3-ө - фәҡәт ҡала янын хеҙмәтләндереү паркы), 7 йөк ташыу паркы бар. Тепловоздар һәм электровоздар өсөн - локомотив депоһы, йөк һәм пассажир вагондары депоһы, ҡунаҡхана, Көньяҡ Урал тимер юлының күсмә составы тарихы музейы бар.

# Силәбе-Үҙәк
## Тарихы

Көньяҡ Уралда тимер юлдар төҙөй башлау Урал менән Себерҙең ғәйәт ҙур тәбиғәт байлыҡтарын үҙләштереү ихтыяжы тыуыу менән бәйле.
1891 йылда Бөйөк Себер юлы төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә.
1888 йылда - Мәскәүҙән Өфөгә тиклем, 1890 йылдың 20 (8) сентябрендә - Златоусҡа, ә 1892 йылдың 25 октябрендә Силәбегә беренсе поезд килә. Ул ваҡытта Ырымбур губернаһының Силәбе өйәҙе административ үҙәге станциянан 4 верста (4,2 км самаһы) алыҫлыҡта була.
Тәүге, бер ҡатлы вокзал бинаһы 1892 йылда асыла.
1892 йылдың июлендә Силәбенән Себер тимер юлының тәү сиратта торған көнбайыш участкаһы төҙөлә башлай (тәү сираттағы), ул Көнбайыш Себер юлының ете участкаһының береһе була.
Тимер юлы төҙөлөшө ҡала үҫеше өсөн ҙур этәргес була. Силәбе үҙенсәлекле «Себер ҡапҡа»һына әйләнә.
1918 йылдың 14 майында Силәбе тимер юл станцияһында булған ваҡиғаларҙан һуң Чехословакия корпусының баш күтәреүе һәм 1918 йылдың 26 майынан 27 майына ҡаршы төндә ҡаланы яулап алыу элегрәк нейтралитет һаҡлап ҡалған күп меңле корпустың граждандар һуғышында Аҡ хәрәкәттә ҡатнашыуына килтергәнАбрамовский А. П., Кобзов В. С. Выступление Чехословацкого корпуса «Силәбе» энциклопедияһында
1930 йылдың 1 майынан станция бер юлға - Пермь тимер юлы идаралығына, уның 7-се эксплуатация районы составына күсә. 1934 йылда Көньяҡ Урал тимер юлын ойошторғанда станция уның составына күсә, юл идаралығы Силәбелә урынлаша.
Бөйөк ватан һуғышы йылдарында станция Силәбе ҡалаһында эвакуацияланған сәнәғәт предприятиелары һәм халҡы, шулай уҡ ҡалала етештерелгән хәрби техника, боеприпастар, шәхси составтар һанын иҫәпкә алып, мөһим роль уйнай. Станцияла фронттан килгән хәрби-санитар поездарҙы бушатыу пункты ла йыһазландырыла, ауыр яралылар ҡалалағы һәм өлкәләге эвакуация госпиталдәренә ебәреп торола. Дөйөм алғанда, 1941-1943 йылдарҙа ғына ла станцияларға 483 хәрби-санитар поезд бушатылған, һуғыш ваҡытында 220 000 самаһы яралы һалдат килтерелгән. Станцияның пар һәм йөк вагондары депоһында 5 бронепоезд әҙерләп оҙатылған.
Станция 1945 йылдың аҙағынан 3 кВ ҡеүәтле даими электр тогы менән тәьмин ителгән.
* Вокзал янындағы һыу баҫымы башняһы. XIX быуат станцияһы, мәҙәни мираҫ объекттары.
* ХХ быуат башындағы парлы тәгәрмәс, 2 метр тәрәнлектә табылған.
* Ҡомартҡы паровоз, 157-се серия. 1905 йыл иҫтәлекле ваҡиғалар тураһында табличка беркетелгән. Мәҙәни мираҫ объекты
* Донъяла беренсе Колбрукдэйл паровоз макеты. Локомотив депоһының тепловоз ремонтлау цехы янында ҡуйылған.
* Станцияның пассажирҙар һәм сортировка парктарының береһе
* Тимер юл вокзалы станцияһында
* Вокзалдың бер витражы
* Иҫке тимер юл вокзалы бинаһы. 1935 йылғы реконструкциянан һуң

# Силәбе-Үҙәк
## Станция вокзалдары

55°08′29″ с. ш. 61°24′57″ в. д.
Вокзалда пассажирҙар өсөн бер нисә көтөү залы бар, шулай уҡ юғары уңайлылыҡ тыуҙырылған һәм балалы пассажирҙар өсөн көтөү залы йыһазландырылған. 1892 йылда төҙөлгән иҫке вокзал бинаһы шулай уҡ реставрацияланған, хәҙер унда административ бүлектәр урынлашҡан.

# Силәбе-Үҙәк
## Станция вокзалдары
### Ҡала яны вокзалы

55°08′17″ с. ш. 61°24′51″ в. д.

# Силәбе-Үҙәк
## Пассажир поездары
### Ҡала яны хәрәкәте

| № поезд | Хәрәкәт маршрутын | № поезд | Хәрәкәт маршрутын |
| Ҡала янында | Арғаяш — Силәбе (туҡтатылған) | Ҡала янында | Силәбе — Арғаяш (туҡтатылған) |
| Ҡала янында | Үрге Өпәле — Силәбе | Ҡала янында | Силәбе — Үрге Өпәле |
| Ҡала янында | Каменск-Уральский — Силәбе | Ҡала янында | Силәбе — Каменск-Уральский |
| Ҡала янында | Нижняя — Силәбе | Ҡала янында | Силәбе — Каменск-Уральский |
| Ҡала янында | Каясан — Силәбе | Ҡала янында | Силәбе — Каясан |
| Экспресс | Ҡурған — Силәбе | Экспресс | Силәбе — Курган |
| Ҡала янында | Силәбе — Еманжелинск | Ҡала янында | Яманъйылға — Силәбе |
| Ҡала янында | Силәбе — Златоуст | Ҡала янында | Златоуст — Силәбе |
| Ҡала янында | Силәбе — Карталы | Ҡала янында | Кәртәле — Силәбе |
| Экспресс | Силәбе — Карталы | Экспресс | Кәртәле — Силәбе |
| Ҡала янында | Силәбе — Кисегач | Ҡала янында | Киҫегәс — Силәбе |
| Ҡала янында | Силәбе — Мейәс | Ҡала янында | Мейәс — Силәбе |
| Экспресс | Силәбе — Мейәс | Экспресс | Мейәс — Силәбе |
| Ҡала янында | Силәбе — Полетаево (туҡтатылған) | Ҡала янында | Полетаево — Силәбе (туҡтатылған) |
| Ҡала янында | Силәбе — Троицк (туҡтатылған) | Ҡала янында | Троицк — Силәбе (туҡтатылған) |
| Ҡала янында | Силәбе — Южноуральск (туҡтатылған) | Ҡала янында | Южноуральск — Силәбе (туҡтатылған) |
| Ҡала янында | Шумиха — Силәбе | Ҡала янында | Силәбе — Шумиха |

# Силәбе-Үҙәк
## Пассажир поездары
### Алыҫ юл поездары

2020 йылғы график буйынса станция аша йөрөгән алыҫ юл пассажир поездары:
| Йыл әйләнәһенә йөрөгән поездар |
| № поезда | Маршрут движения | № поезда | Маршрут движения |
| 11 | Владивосток — Һамар | 12 | Һамар — Владивосток |
| 13 «Южный Урал» | Силәбе — Мәскәү | 14 «Южный Урал» | Мәскәү — Силәбе |
| 39 | Силәбе — Астана | 40 | Астана — Силәбе |
| 59 | Новокузнецк — Кисловодск | 60 | Кисловодск — Новокузнецк |
| 83 | Караганда — Мәскәү | 84 | Мәскәү — Караганда |
| 87 | Нижневартовск — Һамар | 88 | Һамар — Нижневартовск |
| 97 | Тында — Кисловодск | 98 | Кисловодск — Тында |
| 101 | Нижневартовск — Пенза | 102 | Пенза — Нижневартовск |
| 121 | Екатеринбург — Ырымбур | 122 | Ырымбур — Екатеринбург |
| 127 | Красноярск — Адлер | 128 | Адлер — Красноярск |
| 129 | Красноярск — Анапа | 130 | Анапа — Красноярск |
| 133 | Томск — Анапа | 134 | Анапа — Томск |
| 141 | Екатеринбург — Симферополь | 142 | Симферополь — Екатеринбург |
| 143 | Нижневартовск — Өфө | 144 | Өфө — Нижневартовск |
| 145 | Санкт-Петербург — Силәбе | 146 | Силәбе — Санкт-Петербург |
| 147 | Нижневартовск — Әстрхан | 148 | Әстрхан — Нижневартовск |
| 191 | Силәбе — Санкт-Петербург | 192 | Санкт-Петербург — Силәбе |
| 318/317 | Ҡарағанды — Барановичи | 318/317 | Барановичи — Ҡарағанды |
| 331 | Яңы Уренгой — Өфө | 332 | Өфө — Яңы Уренгой |
| 342/341 | Нижневартовск — Ырымбур | 342/341 | Ырымбур — Нижневартовск |
| 343 | Силәбе — Адлер | 344 | Адлер — Силәбе |
| 345 | Нижневартовск — Адлер | 346 | Адлер — Нижневартовск |
| 352/351 | Приобье — Өфө | 352/351 | Өфө — Приобье |
| 365 | Силәбе — Ташкент | 366 | Ташкент — Силәбе |
| 373 | Төмән — Махачкала | 374 | Махачкала — Төмән |
| 380/379 | Ырымбур — Новый Уренгой | 380/379 | Новый Уренгой — Ырымбур |
| 391 | Силәбе — Мәскәү | 392 | Мәскәү — Силәбе |
| 689 | Силәбе — Екатеринбург | 690 | Екатеринбург — Силәбе |