# Ырымбур өлкәһе

Ырымбур өлкәһе (рус. Оренбургская область) — өлкә, Рәсәй Федерацияһы субъекты, Көньяҡ Уралда урынлашҡан, Волга буйы Федераль округына ҡарай. Өлкә үҙәге — Ырымбур ҡалаһы. Территорияһы 123 732 км². Халҡы 2 032 915 кеше (2010).
Ҡаҙағстан (Көнсығыш Ҡаҙағстан, Аҡтүбә, Ҡостанай өлкәләре), Башҡортостан һәм Татарстан республикалары, Һамар, Һарытау һәм Силәбе өлкәләре менән сиктәш.
Өлкәлә башҡорттар нигеҙ һалған 135 ауыл бар.

# Ырымбур өлкәһе
## Тарихы

Ырымбур өлкәһе тарихы Ырымбур экспедицияһынан башлана, 1744 йылда ойошторолған Ырымбур губернаһы тарихы менән бәйле.
Ҡарағыҙ: Ырымбур экспедицияһы
Ҡарағыҙ: Ырымбур губернаһы

# Ырымбур өлкәһе
## Өлкәләге власть

Өлкә Уставына ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә. Өлкә Губернаторы, Хөкүмәте, Закондар сығарыу йыйылышы һәм Рәсәй Президентының тулы хоҡуклы вәкиле резиденцияһы 1936—1939 йылдарҙа Дом Советов тип төҙөлгән йортта урынлашҡан

# Ырымбур өлкәһе
## Өлкәләге власть
### Башҡарма власть

Ырымбур өлкәһе Губернаторы — өлкәләге иң юғары вазифа.

# Ырымбур өлкәһе
## Өлкәләге власть
### Башҡарма власть
#### Өлкә губернаторҙары

* Елагин Владимир Васильевич (24 октябрь 1991 — 29 декабрь 1999).
* Чернышёв Алексей Андреевич (29 декабрь 1999 — 15 июнь 2010).
* Берг Юрий Александрович 2010 йылдың 15 июненән

# Ырымбур өлкәһе
## Өлкәләге власть
### Суд власы

Ырымбур өлкәһе суд системаһы составында:
* Ырымбур өлкәһе өлкә суды — Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды
* Ырымбур өлкәһе арбитраж суды — Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды

# Ырымбур өлкәһе
## Өлкәләге власть
### Закондар сығарыу власы

Ырымбур өлкәһенең Закондар сығарыу йыйылышы — Ырымбур өлкәһенең юғары закондар сығарыу органы. Йыйылышҡа 47 депутат һайлана.

# Ырымбур өлкәһе
## Халыҡ

Өлкәлә 2 008 535 кеше йәшәй.

# Ырымбур өлкәһе
## Административ ҡоролош

Өлкәлә 35 район, 12 ҡала һәм 1 ябыҡ административ-территориаль берәмек — Комаровск ҡасабаһы.

# Ырымбур өлкәһе
## Административ ҡоролош
### Муниципаль райондар һәм ҡала округтары

* Абдулла районы
* Адамовка районы
* Аҡбулаҡ районы
* Александровка районы
* Әсекәй районы
* Беляевка районы
* Боғорослан районы
* Быҙаулыҡ районы
* Гай ҡала округы
* Грачёвка районы
* Домбаровка районы
* Илек районы
* Кваркено районы
* Красногвардейск районы
* Ҡыуандыҡ ҡала округы
* Ҡорманай районы
* Матвеевка районы
* Новоорск районы
* Новосергиевка районы
* Октябрьский районы
* Ырымбур районы
* Первомайский районы
* Переволоцк районы
* Пономарёвка районы
* Һаҡмар районы
* Һарыҡташ районы
* Светлый районы
* Северный районы
* Соль-Илецк ҡала округы
* Сорочинск ҡала округы
* Ташлы районы
* Тоцк районы
* Төйлөгән районы
* Шарлыҡ районы
* Ясный ҡала округы

# Ырымбур өлкәһе
## Административ ҡоролош
### Ҡалалар

* Абдулла
* Боғорослан
* Быҙаулыҡ
* Гай
* Ҡыуандыҡ
* Медногорск,
* Новотроицк
* Ырымбур
* Орск
* Соль-Илецк
* Сорочинск
* Ясный

# Ырымбур өлкәһе
## Башҡорт халҡының тормошонда өлкә роле

* Өлкә башҡорт һәм ҡаҙаҡ ерҙәренең сигендә урынлашҡан. Өлкә аша Ҡәнифә юлы үтә.
* I Бөтә башҡорт ҡоролтайы 1917 йылдың 20—27 июлендә Ырымбур ҡалаһында үтә.

# Ырымбур өлкәһе
## Билдәле шәхестәре

* Любушкин Виктор Васильевич (23.10.1913—1.02.1983), совет партия һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1939—40 йылдарҙағы совет‑фин һуғышында ҡатнашыусы. 1955—1961 йылдарҙа КПСС-тың Сибай ҡала комитетының 1‑се секретары; 1966—1974 йылдарҙа Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты директоры. Башҡорт АССР-ының III—VI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин (1956), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1949, 1971), Ҡыҙыл Йондоҙ (1970), ике Почёт Билдәһе (1961, 1966) ордендары кавалеры. Кваркен районы Айҙарәле ҡасабаһынан.

# Ырымбур өлкәһе
## Билдәле шәхестәре
### Өлкәлә тыуған башҡорттар — Советтар Cоюзы Геройҙары

* Фәйзуллин Хәниф Шакир улы Ҡыуандыҡ районы, Сабаҡлы ауылы
* Әхмәтшин Йәғәфәр Әхмәт улы — Ҡыуандыҡ районы, Ҡотлой ауылы
* Әғзәм Хәйретдинов — Абдулла районы, Яңы Яҡут ауылы

# Ырымбур өлкәһе
## Билдәле шәхестәре
### Өлкәлә тыуған башҡорт әҙиптәре һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре

* Амантаев Ғабдулла Сәхипгәрәй улы
* Буранғолов Мөхәммәтша Абдрахман улы
* Юлтыев Дауыт Исхаҡ улы
* Бикбаев Рауил Төхфәт улы
* Вәлиулла Мортазин-Иманский
* Ибраһимов Хабибулла Калимулла улы
* Йәғәфәров Аллабирҙе Нурмөхәмәт улы
* Артур Туҡтағолов, «Далан» төркөмө солисы Ҡыуандыҡ районында тыуған
* Әхмәмәтов Шәрәф Хисам улы, башҡорт яҙыусыһы
* Чанышев Әмир Иҙрис улы, башҡорт яҙыусыһы
* Хисмәт Юлдашев