yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# «Көньяҡ» операцияһы

Бессарабияны һәм Төньяҡ Буковинаны депортациялау (молд. Deportările din Basarabia și Nordul Bucovinei), шулай уҡ «Көньяҡ» операцияһы исеме аҫтында билдәле. СССР дәүләт именлеге министрлығы тарафынан Молдавияла үткәрелгән массауи депортация.

# «Көньяҡ» операцияһы
## Әҙерлек

1949 йылдың 6 февралендә СССР Министрҙар Советы Молдавия территорияһынан «элекке алпауыттарҙы, эре сауҙагәрҙәрҙе, немец оккупанттарының әүҙем әшнәләрен, немец полиция органдары менән хеҙмәттәшлек иткән кешеләрҙе, профашист партиялар һәм ойошмалар ағзаларын, аҡгвардеецтарҙы, ә шулай уҡ бөтә күрһәтелгән категорияларға ҡараған ғаиләләрҙе» һөрөү тураһында ҡарар ҡабул итә.
Апрелдә Молдавия буйынса СССР дәүләт именлеге министрлығы упономоченныйы генерал-майор Ермолин республика дәүләт именлеге министрлығы етәкселеге менән берлектә республиканың бөтә территорияһын 8 секторға бүлә. Тиҙҙән бында иген ташыу һылтауы менән меңләп йөк машиналары килә башлай, ә ысынында әлеге машиналар депортацияға дусар ителгән халыҡты ауылдарҙан тимер юл станцияларына тиклем ташыу өсөн тәғәйенләнә.
10 майҙа буласаҡ операцияға «Көньяҡ» исеме бирелә.

# «Көньяҡ» операцияһы
## Планды тормошҡа ашырыу

Операция 6 июлдә төнгө сәғәт 2-лә башлана һәм 1949 йылдың 7 июлендә киске сәғәт 8-ҙә тамамлана. Депортацияла оператив составтан — 4496 кеше, улар араһынан 90 % СССР республикаларынан килтерелә, шулай уҡ Дәүләт именлеге министрлығы ғәскәрҙәренән 13 774 һалдат һәм офицер һәм партия активынан 24 705 кеше ҡатнаша.
Молдавия ССР-ының дәүләт именлеге министрлығы мәжбүри һөрөүгә 12 860 ғаилә тәғәйенләй, әммә 1567 ғаилә депортациянан ҡотола, ҡайһы берҙәре колхоздарға инә йәки уларҙың ҡулдарында Совет Армияһында ғаилә ағзалары хеҙмәт итеүе тураһында документтар була. Бынан тыш, ауырыуҙар һәм ғәриптәр, шулай уҡ эшкә яраҡлы ағзалары булмаған ғаиләләр һөрөүҙән азат ителә.
Һөҙөмтәлә Молдавиянан 30 эшелонға (1 573 вагон) 293 ғаилә йәки 35 11 050 кеше тейәлә, шул иҫәптән 9 745 ир-егет,13924 ҡатын-ҡыҡ һәм 15 йәшкә тиклемге 11 381 бала. Депортацияланғандарҙың күпселеге Ҡаҙағстанда (9954 кеше), Омск (6085 кеше) һәм Новосибирск (5787 кеше) өлкәһендә, Красноярск крайында (470 кеше), Коми АССР-ҙа (352 кеше) урынлаштырыла.
Һөрөүгә дусар ителгәндәр араһында яҡынса 4800 Иегова шаһиттары була, уларҙы совет властары советтарға ҡаршы эшмәкәрлектә ғәйепләй.
# Оло Пятомбой-Ю

Оло Пятомбой-Ю (Пятанбой) — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Роговая йылғаһының һул ярына тамағынан 180 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Оло Пятомбой-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067814
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006781
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нара-Яха

Нара-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Тотыдэотта-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Нара-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300071124
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307112
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Харсута

Харсута — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Танопча йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Харсута
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300033047
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303304
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Верси-Ярт

Верси-Ярт — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сугмутен-Ях йылғаһының уң ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Верси-Ярт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200047475
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204747
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Турата

Турата — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ануй йылғаһының уң ярына тамағынан 304 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Турата
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008221
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100822
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кайта-Шор (Сейда ҡушылдығы)

Кайта-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сейда йылғаһының һул ярына тамағынан 123 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кайта-Шор (Сейда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000066534
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006653
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Красноярск болалары

Красноярск болалары — XVII быуатта Красноярск халҡының воеводтарға ҡаршы болалары.
1695 йылдың 6 майында Красноярск зинданы хеҙмәтсән кешеләре воевода Алексей Иванович Башковскийға ҡаршы бола ҡуптаралар. Воевода эш хаҡын тотҡарлай, ваҡытында түләмәй. Бола менән баяр улдары Трифон һәм Матвей Еремеевтар, атамандар Дмитрий һәм Аника Тюменцевтар, рәссам В. И. Суриковтың ата-бабалары Илья һәм Петр Суриковтар етәкселек итә. Воевода үҙ вазифаһынан бушатыла. Фетнәселәр урындағы үҙидара органын булдыралар, әлеге орган бер йылдан ашыу ғәмәлдә була. Йыйылыштарҙа судьялар һайлана, һалымдар йыйыла, ғәҙәти ҡағыҙ эше алып барыла. Һалымдар һәм яһаҡ Мәскәүгә ебәрелә. Мәскәүгә икенсе воевода ебәреү тураһында үтенес хаттары яҙыла.
Әлеге ваҡиғалар тарихта «Красноярск болалары» исеме аҫтында билдәлелек ала.
Воевода Алексей Башковский урынына Красноярскиға уның ағаһы Башковский Мирон ебәрелә. Яңы воевода фетнә ҡуптарыусыларҙы эҙәрлекләй башлай. 1695 йылдың 4 ноябрендә 300 тирәһе ҡораллы казак баш күтәрә, улар ҡулға алынғандарҙы азат итеүҙе талап итәләр.
Мирон Башковский урынына Семен Иванович Дурново (ул ваҡыттағы документтарҙа — Дурной) тәғәйенләнә, әммә уны 1695 йылғы бола буйынса тикшереү барышында хеҙмәтсән кешеләр Дурновоны бурлыҡ һәм ҡанһыҙлыҡ өсөн воеводлыҡтан төшөрәләр. Дурново иптәштәре менән «бәләкәй ҡалала» йәшеренә. Дурновоны тотоп алалар һәм Йәнәсәйгә һыуға батырыу өсөн алып китәләр, әммә был ниәттән баш тартып, кәмәгә ултырталар ҙа йылға ағымынан аҫҡа ҡарай ебәрәләр.
1696 йылда фетнәне тикшереү маҡсатында Мәскәүҙән Красноярскиға дума дьягы Данило Леонтьев Полянский һәм дьяк Данило Берестов киләләр. Красноярск халҡы тәфтишселәрҙе зинданға индермәй. Полянский үҙенең ялыуында ошолай яҙа: «С невежеством, с криком, с шумом, что они нас, холопей твоих, в Красноярск не пропустят и послушны ни в чём не будут и в розыск себя никого не дадут». Шулай ҙа һуңынан тәфтишселәрҙе Красноярскиға индерәләр.
Полянский һәм Берестов тикшереүҙе Сорғотта, һәм Красноярскиҙа алып баралар. Енисейскиҙа улар бик күп кешене ҡулға алалар: Иркутск воеводаһы, кенәз Иван Петров Гагарин, Нерчинск воеводаһы, кенәз Матвей Петров Гагарин, шулай уҡ Нерчинск воеводаһы, стольник Антон Савеловты. Савеловты ҡамсылайҙар һәм Яҡутскиға һөргөнгә, казак хеҙмәтенә, ебәрәләр. Мирон һәм Алексей Башковскийҙар ҡулға алалар. Мирон Башковскийҙы Яҡутск ҡалаһында язалағандан һуң, 1707 йылда Иркутскиҙан Мәскәүгә оҙаталар. Алексей Башковский 1708 йылда Мәскәүҙә ҡулға алына.
Данил Полянский Мәскәүгә ҡайтарыла, ә тикшереү эштәрен Петр Саввич Мусин-Пушкин тамамларға тейеш була, уны 1700 йылда Красноярск зинданына воевода итеп тәғәйенләйҙәр.
Кррасноярск болалары эше 1708 йылға тиклем тикшерелә. Күп кенә Красноярск хеҙмәт кешеләрен язаға тарттыралар (шул иҫәптән Мәскәү Йәшерен приказында) һәм башҡа зиндандарға һөрәләр.

# Красноярск болалары
## Красноярск болалары сәнғәттә

Рәссамдар В. И. Суриков һәм Д. И. Каратанов «Красноярск болалары» тураһында картиналар ижад итәләр:
* «Красноярский бунт 1695 года». Суриков В. И.
* «Красноярский бунт 1695—1698 года». Каратанов Д. И.
* «Расправа с воеводой Семёном Дурново во время Красноярского бунта». Каратанов Д. И.
# Ҡороған (Һаҡмар ҡушылдығы)

Ҡороған (рус. Кураган, Кураганок) — Рәсәйҙәге йылға, Һаҡмар йылғаһының ҡушылдығы. Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районы һәм «Медногорск ҡалаһы» муниципаль берәмеге аша аға. Ҡыуандыҡҡа еткәс, Һаҡмарға тамағынан 386 км алыҫлыҡта һул ярынан ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 71 км. Һыу бассейны майҙаны — 794 км².
Тамағынан инешенә табан Новоказанка, Йомағужа 2-се, Беләүтамаҡ, Иҙелбай, Рысай, Һарыбай, Ҡыуандыҡ аша аға.

# Ҡороған (Һаҡмар ҡушылдығы)
## Ҡушылдыҡтары

(тамағынан алыҫлығын билдәләй)
* 45 км: йылға Беләү (һул)
* 55 км: йылға Имәнле (Имелле) (һул)
* 61 км: йылға Башҡалған (һул)

# Ҡороған (Һаҡмар ҡушылдығы)
## Этимологияһы

Ырымбур топонимсыһы С. М. Стрельников атаманы төрки йәки монгол сығышлы һүҙ менән бәйләй: алтайса — «кураган», тываса — «хураган», монголдарҙың «хург(н)» — «һарыҡ бәрәсе».
Мәгәр, башҡорт телендә йылғаларға исем ҡылымдар биреү шулай уҡ киң таралған, шуға күрә атама башҡорт сығышлы тип фараз итергә була. Ҡурау — ныҡ кибеү (ҡураған үләндән - ҡурай); ҡураған йылға иһә — өлөшләтә кибә торған йылға тигәнде аңлатыуы ихтимал
Филология фәндәре кандидаты Миңһылыу Усманова иһә йылғаның исемен башҡорт телендәге "ҡороған" һүҙе менән бәйләй

# Ҡороған (Һаҡмар ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар йылғаһы инешенән Оло Эйек йылғаһына ҡойғанға тиклем, Бәләкәй йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
РФ территорияһы буйынса Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән мәғлүмәттәр:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000512112200005423.
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200542
* Бассейн коды — 12.01.00.005
* ГӨ буйынса саны — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сибай телевидениеһы

Сибай телевидениеһы, СибайТВ, СТВ (рус. Сибайское телевидение) — Сибай ҡалаһы телеканалы. Сибай ҡала хакимиәте тарафынан 1989 йылда ойошторола. Тапшырыуҙар Башҡортостан Республикаһының ике дәүләт телендә (урыҫ һәм башҡорт телендә) сыға. Эфирға әҙерләнгән тапшырыуҙар төрө ике тиҫтәнән ашыу; улар сәйәсәт, иҡтисад, мәҙәниәт, спорт өлкәләренә, ҡала халҡының тормош-көнкүрешенә ҡағыла, шулай уҡ күңел асыу һәм интерактив йүнәлешле жанрҙар бар. Башҡортса даими тапшырыуҙар:
* «Яңылыҡтар»
* «Фекер»
* «Рухи мираҫ»
* «Әмәл»
* «Кеше яҙмышы»
* «Йәшәү йәме»
* «Ислам бөгөн»
* «Хаят»
* «Йылъяҙма»
* «Арғымаҡ»
* «Мәҙәни мөхит»
* «Шиғриәт/ Поэзия»
* «Спорт»
# Үрелеп эшләнгән хорват орнаменты

Үрелгән хорват орнаменты (хорв. hrvatski pleter) — Хорватияға хас геометрик орнамент, мәҫәлән, хорват сәнғәтенең дороман стиле. Күп осраҡта өс һыҙаттың үрелешенән тора, ҡайһы берҙә зооморф һәм үҫемлек (һирәгерәк антропоморф) мотивтар менән сиратлаша комбинироваться. Архитектурала һәм биҙәү-ҡулланма сәнғәтендә, иң элек IX—XII быуатта төҙөлгән хорват сиркәүҙәрен һәм монастырҙарын биҙәү өсөн ҡулланыла.

# Үрелеп эшләнгән хорват орнаменты
## Миҫалдар

Хорват үрелгән орнаментын ҡулланыуҙың иң билдәле миҫалдары:
* Вишеслав кенәздең купеле (VIII быуат) — Хорватия христиан сәнғәтенең иң боронғо ҡомартҡыларының береһе. Купелдәге тәре һүрәте үрелгән орнамент менән бирелгән.
* Бранимир кенәздең яҙмаһы (IX быуат) — кенәз Бранимир төҙөгән сиркәүҙең тяблоһын биҙәп торған, үрге сите орнамент менән биҙәлгән, латин телендәге иҫтәлекле яҙыу,
* Мунцимир кенәздең яҙмаһы (IX быуат) — Уздольела изге Лука сиркәүе тимпанын биҙәп торған латин телендә яҙылған иҫтәлекле яҙма. Үрелгән орнамент зооморф һындар менән (ҡош һүрәттәре) аралаштырылған скомбинирован.
* Степан Држислав кенәздең яҙыуы (X быуат) —түбәнге сите орнамент менән биҙәлгән латин телендә яҙылған иҫтәлекле яҙма.
* Сплит купеле (XI быуат) — үрге сиге орнамент һәм кеше һүрәте (фараз ителгәнсә, король Дмитар Звонимир) менән биҙәлгән.
* Башчан плитаһы (XI и XII быуаттар араһы) — глаголик текст уйып яҙылған таш плита, үрге ҡырыйы орнамент менән биҙәлгән.
Хәҙерге заманда ҡулланылышы
Хорватия бойондороҡһоҙ дәүләте флагының үрге һул мөйөшөндә урынлашҡан стилләштерелгән үрелгән хорват орнаменты. Шулай уҡ Хорватия Ҡораллы көстәренең гербы ҡырыйында ла эшләнгән, шулай уҡ ойоштороу 1995 йылда раҫланған хорват үрелгән Ордены (Red hrvatskog pletera) һәм Хорват тәре ордены (Red hrvatskog križa).

# Үрелеп эшләнгән хорват орнаменты
## Галереяһы

* Кенәз Вишеславтың купеле
* Бранимир кенәздең яҙыуы
* Степан Држислав кенәз яҙыуы
* Сплит купеле
* Башчан плитаһы
* Бойондороҡһоҙ Хорватия дәүләте флагы
* Хорватия Ҡораллы көстәре гербы
* Үрелгән хорват Ордены
* Үрелгән хорват тәре Ордены
# Ҡушаев Ғөбәйҙулла Абдулла улы

Ҡушаев Ғөбәйҙулла Абдулла улы (1902−1937) — журналист, РКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары (1922—1924). Сәйәси золом ҡорбаны (1937).
Ҡушаев Ғөбәйҙулла Абдулла улы 1902 йылдың июнь айында Ҡаҙанда тыуған. Милләте буйынса татар. Ул билдәле сауҙагәр Ҡушаевтар нәҫеленән була, уның Мөхәммәт ҡартатаһы — сауҙагәрҙәр династияһына нигеҙ һалыусы, 1832 йылдан ғаилә бакалея (аҙыҡ-түлек) менән һатыу итә. Дүртенсе быуындағы Ғөбәйҙулла ғаилә эшенән ситләшә (уның ҡустыһы Ғәббәс тә) һәм үҙ ғүмерен йәмәғәт эшенә арнай.
1919 йылда Ғөбәйҙулла Ҡушаев коммунистар партияһына инә. 18 йәшендә Ҡаҙанда үткән 1-се өлкә комсомол конференцияһында ҡатнаша һәм уны РКСМ-дың Татар өлкә комитетының беренсе составына һайлайҙар.
1922—1924 йылдарҙа Ҡушаев йүнәлтмә буйынса Өфөгә ебәрелә һәм Рәсәй коммунистик йәштәр союзының беренсе секретары булып эшләй. Ул ваҡытта өлкә комсомол комитеты алдына сәнәғәт, ауыл хужалығы өлкәләрендә йәштәрҙең эшен ойоштороу, уларҙы хәрби-патриотик, мәҙәни яҡтан тәрбиәләү кеүек мөһим бурыстар ҡуйыла. Эшләгән йылдарында ул матбуғат сараларына, яңы баҫмалар асыуға ҙур әһәмиәт бирә. 1922 йылдың 7 декабрендә РКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты президиумы ултырышында РКСМ-дың башҡорт телендәге гәзитен сығарыу мәсьәләһе ҡарала. «Йәш юҡсыл» тип аталған гәзиттең беренсе һаны 1923 йылдың 12 ғинуарында донъя күрә. Гәзиттең тәүге мөхәррире — Ғөбәйҙулла Ҡушаев, мөхәрририәт ағзалары Д. Юлтый менән Ғ. Абдрахманов була.
1924 йылдың 2 — 7 апрелендә үткән РКЛСМ-дың 3-сө Бөтә башҡорт съезында Ғ. Ҡушаев «Йәш юҡсыл»ды башҡорт һәм татар телдәрендә сығарырға тәҡдим итә. 1925 йылдың 27 мартында башҡорт йәштәре өсөн өр-яңы гәзит асыла. Ул «Башҡортостан йәштәре» тип атала. «Йәш юҡсыл» артабан татар йәштәренә тапшырыла.
Артабан, 1924 йылдың авгусынан алып Ғөбәйҙулла Ҡушаев Ҡаҙанда эшләй. 1924—1925 йылдарҙа — «Йэш юксыл» гәзитенең мөхәррире, «Кызыл Татарстан» гәзитенең- мөхәррире урынбаҫары, «Колхозник Татарии» гәзитенең яуаплы мөхәррире, 1930—1937 йылдарҙа «Крылья Советов» гәзитенең мөхәррире булып эшләй.
1937 йылдың 31 ғинуарында ялған ошаҡ буйынса ҡулға алына. Уны милләтселек террористар төркөмөндә тороуҙа һәм идеологик фронтында ҡоротҡослоҡ эшен алып барыуҙа ғәйепләйҙәр. 1937 йылдың 3 авгусында СССР-ҙың Юғары Судының Хәрби Коллегияһы 58, п. 8, 58, п. 10 ч.1, 58, п. 11 статьялары буйынса уны үлем язаһына тарттыра, шул уҡ көндө Ғ. А. Ҡушаев атып үлтерелә. Мәскәүҙә Дон зыяратында ерләнгән. 1957 йылдың 13 авгусында тулыһынса реабилитациялана.
# Кемча-Яга

Кемча-Яга — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хой-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Кемча-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046560
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204656
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Яңы Ҡорман

Яңы Ҡорман (рус. Новое Курманово) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Мөслим ауыл биләмәһе составына керә.

# Яңы Ҡорман
## Тарих

Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Яңы Ҡорман
## Халҡы

2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (93 %) йәшәй.
# Пава (Кудьма ҡушылдығы)

Пава — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кудьма йылғаһының һул ярына тамағынан 127 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Пава (Кудьма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000034219
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003421
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мечётинский (станция)

Мечётинский — Ростов өлкәһе Зерноградский районының Мечётинская станицаһында бер юллы электрлаштырылмаған Батайск-Сальск тимер юлы һыҙығында урынлашҡан тимер юл станцияһы

# Мечётинский (станция)
## Станция эшмәкәрлеге

Мечётинский станцияһы Рәсәй тимер юлдарының Ростов төбәге Төньяҡ-Кавказ тимер юлы составына инә.
Мечётинский станцияһы 4 класлы йөк станцияһы булып тора.
Станция хужалығында ҡабул итеү-ебәреү һәм инеү юлдары, шул иҫәптән Мечётинский элеваторы һәм нефть базаһы бар. Станцияла төрлө йөктәрҙе бушатыу-тейәү эштәре башҡарыла.
Мечётинский станцияһында 1980 йылда ҙур йөк тауар ихатаһы төҙөлә, ул бөртөклө йөктәрҙе тейәү һәм бушатыу өсөн, шулай уҡ башҡа тейәү эштәрен башҡарыу өсөн тәғәйенләнгән. Йөк ихатаһы төҙөлөшөн 640-сы төҙөү-монтажлау предприятиеһы башҡара. (Сальск ҡалаһы).
1946 йылдан алып 1997 йылға тиклем Мечётинский станцияһы Төньяҡ-Кавказ тимер юлының Сальск бүлеге составына инә.
Станция аша йөк поездары, шул иҫәптән Сальск— Батайск һәм Батайск — Сальск йүнәлеше буйынса йыйылма поездар йөрөй.
Әлеге ваҡытта пассажир поездары алыҫ йүнәлешкә йөрөмәй.
2014 йылға тиклем станция аша Волгоград — Ростов 645/646 һанлы поезы һәм Ростов — Волгодонская 653/654 һанлы пассажир поездары йөрөй.
Станцияла тимер юл вокзалының бер ҡатлы кирбес бинаһы бар (кирбес, плиткалар менән көпләнгән). Вокзал бинаһында станция буйынса начальниктың һәм дежурныйҙың бүлмәләре урынлашҡан. Ҡала яны поездарға билет Мечётинский станцияһы вокзалында һатылмай

# Мечётинский (станция)
## Ҡала яны пассажирҙар хәрәкәте

Мечётинский станцияһы буйлап 6 ҡала яны пассажир поездары йөрөй, улар Мечётинский станцияһын Ростов-Главный, Сальск, Волгодонск, Куберле станциялары менән, шулай уҡ ҡала яны маршруттары буйынса аралаш станциялар һәм туҡтау пункттары менән бәйләй.
# Урта Симановка

Урта Симановка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Симановка йылғаһының һул ярына тамағынан 9,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Урта Симановка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031310
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103131
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лартель

Лартель — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Лартель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048984
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204898
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2