# Звартноц (аэропорт)

Халыҡ-ара "Звартноц" аэропорты (әрм. Օդանավակայան Զվարթնոց Միջազգային; IATA: EVN, ICAO: UDYZ) — Әрмәнстандың баш ҡалаһы Еревандың халыҡ-ара аэропорты. Звартноц ҡалаһынан алыҫ түгел, Еревандан көнбайышҡа ҡарай 12 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Звартноц (аэропорт)
## Тарихы

Аэропорттың һаҡланмаған терминалы 1961 йылда төҙөлгән.
1970 йылда архитектура проектына асыҡ конкурс үтә. Беренсе призға конструктор Багдасарян һәм А. Тарханян, С Хачикян, Ж. Шехлян, Л Черкезян ингән архитекторҙар төркөмө лайыҡ була. Һуңыраҡ архитекторҙар А. Тигранян һәм А. А. Месчян тарафынан проектҡа үҙгәртештәр индерелә 1980 йылда аэропорт яңыртыла, аэровокзалдарҙың терминалдары өҫтәлә.
1991 йылда Әрмәнстан бойондороҡһоҙлоғон иғлан иткәндән һуң, йөк ағымы арта.1998 йылда йылына 100 000 тонна йөк ташыу һәләте менән яңы йөк терминалы асыла.
2001 йылда Әрмәнстан хөкүмәте әрмән сығышлә аргентиналы Эдуардо Эрнекянға ҡараған аргентина компанияһының «Америка Корпорасьон» тарафынан аэропорт менән идаралыҡ тураһында 30 йылға килешеү төҙөй. Килешеү сиктәрендә компания аэропорттың яңыртыу буйынса эштәр башҡара.
2004 йылдан яңы терминал төҙөлә һәм 2007 йылдың 1 июнендә асыла, ә 2011 йылдың 16 сентябрендә тағы ла бер терминал асыла.
2017 йылда аэропорт 2 448 250 пассажирҙы хеҙмәтләндергән, 10 621 рейс башҡарған һәм 22 324 тонна йөк эшкәрткән
Аэропорт 225 Ан-225, Boeing 747-400 һәм Airbus_A380 һауа судноларын хеҙмәтләндереүгә иҫәпләнгән.
2013 йылдың 30 ғинуарында Arabian Reach ойошмаһы тарафынан Дубайҙа үткәрелгән конкурс һөҙөмтәһендә «Звартноц» аэропорты «Балтия һәм БДБ-ның иң яҡшы аэропорты» исеменә лайыҡ була.

# Звартноц (аэропорт)
## Киңәйтелеүе

2004 йылда 100 миллион долларға төшкән яңы терминал төҙөлә. Терминалдың майҙаны — 19 200 м², үткәреү һәләтлеге — йылына 2 миллион пассажир.
2006 йыл 14 сентябрендә осоп килеүселәр өсөн тәғәйенләнгән яңы зал асыла, ә 2007 йылдың 1 июнендә халыҡ-ара яңы зал асыла.
Аэропорттың артабанғы үҫеше 164 млн евроға торошло буласаҡ, уның 70 млн евронан ашыу аҡса беренсе фазала — киңәйтеүгә 19 000 м² һәм 45 000 м² йүнәтеүгә тотонолған.
Аэропорт төҙөлөшөнөң беренсе фазаһы тамамланыу менән осоу-ултырыу һыҙаты 54 000 м² һәм майҙаны 45 000 м² тәшкил итәсәк, шуларҙың 25 000 метр² яңы терминалдар биләйәсәк. 1000 машина һыйҙырышлы яңы парковка зонаһы төҙөләсәк.
Осоп килеү залы ике тапҡырға арттырыла, ул сәғәтенә 1000 ашыу пассажир ҡабул итә ала. . Көтөү зонаһы модернизацияланған, яңы терминал территорияһында бушлай Wi-Fi бар, пошлинаһыҙ сауҙа магазиндары һәм ресторандар эшләй.
Ултырыу һыҙаты 09/27 II категориялы курс -глиссад системаһы менән йыһазландырылған
2008 йылдың пассажирҙар өсөн яңы терминал төҙөлә. Проект 2011 йылдың сентябрендә тамамлана. 2000 метр² майҙаны менән 800-ҙән ашыу машина һыйҙырырға һәләтле яңы ер аҫты парковкаһы төҙөлгән. Терминалдың төҙөлөшө тамамланыу менән "Звартноц" аэропорты Кавказ төбәгендә B категорияһы талаптарына яуап биргән берҙән-бер аэропорт була . Әлеге ваҡытта аэропорт йылына 3,5 миллион пассажирҙы хеҙмәтләндереүгә һәләтле, проектты тормошҡа ашырыуға 160 миллион доллар аҡса тотонолған, был сумманың бер өлөшө — Азия үҫеш банкыһы ссудаһы Яңы терминал 2011 йылдың 16 сентябрендә эшл.әй башлай
Хөкүмәт аэропортта йүнәтеү-тергеҙеү эштәрен финанслауҙы дауам итә

# Звартноц (аэропорт)
## Хәүефһеҙлек системаһы

Халыҡ-ара һауа стандарттарына тап килһен өсөн, аэропорт етәкселеге хәүефһеҙлек системаһын яҡшырта. 150 күҙәтеү камераларыурынлаштырылған. Бинаны Әрмәнстан ҡораллы көстәре һаҡлай.
Модернизациялау процесында автоматлаштырылған теркәлеү системаһы һәм пассажирҙар ағымының биометрик контроле программаһы ҡуйылған. Көтөү залы өс баҫҡыслы хәүефһеҙлек системаһы — пре-контроль (билет), паспорт контроле һәм рентген күҙәтеүе менән һаҡланған.

# Звартноц (аэропорт)
## Терминалдары

"Звартноц" аэропорты өс терминалдан тора. 1-се терминал 1971 йылда төҙөлгән һәм 2011 йылда ябылған. терминал ике бинанан тора — осоп килеү залы һәм ебәреү залы. 3-сө терминал дәүләт башлыҡтары һәм рәсми дәүләт делегациялары өсөн тәғәйенләнгән
1-се терминал (хәҙер эшләмәй) — түңәрәк формала. Килеүселәр өсөн зал аҫҡы ҡатта урынлашҡан, ҡараңғы һәм тар булған. Осоп килеүселәр өсөн тәғәйенләнгән зал икенсе терминал бинаһына күсерелә. Икенсе терминалдың осоп китеүселәр өсөн тәғәйенләнгән залы асылғас, ултырыуға сығыу урындары 1-се терминал менән күпер ярҙамында тоташтырыла.
Терминалда ултырыуға 9 сығыу урыны бар, улраҙың өсәүһе телетрап, 21 теркәү пункты, 2 багаж таҫмаһы менән йыһазландырылған. Терминал 2011 йылда ябылған, терминалдың деконструкцияһы буйынса эштәр башланған, башняһы йүнәтелгән һәм урынында ҡаласаҡ.
Өс терминал асылды. 2 этап: 2006, 2007, 2011 йыл. Терминал йылда 3,5 миллионға тиклем кешене хеҙмәтләндерә ала. Теркәлеү пункты икенсе ҡатта урынлашҡан, 42 торош урыны бар. Аэропорт заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған.

# Звартноц (аэропорт)
## Авиакомпаниялар һәм тәғәйенләнештәре

| Авиакомпания | Пункты назначения |
| Aegean Airlines | Афина Миҙгелле: Ираклион, Родос, Салоники |
| Aeroflot | Мәскәү |
| Air Arabia | Шардж |
| Air Cairo | Шарм-эш-Шейх Миҙгелле: Хургада |
| Air France | Париж - Шарль-де-Голль |
| Air Malta | Миҙгелле чартер рейстары: Мальта |
| AMC Airlines | Миҙгелле чартер рейстары: Хургада, Шарм-эш-Шейх |
| Arkia | Миҙгелле: Тель-Авив |
| Armenia Airways | Багдад, Бейрут, Эрбиль халыҡ-ара аэропорты, Лион, Минеральные воды, Тель-Авив, Воронеж Миҙгелле: Араксос (2018 йылдың 8 июненән), Барселона (2018 йылдың 4 июненән), Ираклион (2018 йылдың 5 июненән), Кос (2018 йылдың 17 июненән), Ларнака (2018), Ницца (2018), Родос (2018), Римини (2018),Салоники (2018), Тиват (2018), Варна (2018), Венеция (2018) |
| Austrian Airlines | Вена |
| Belavia | Минск |
| Brussels Airlines | Брюссель (2018 июненән яңыртыла) |
| Bulgaria Air | Миҙгелле чартер рейстар: Бургас, Варна (2018 июенән) |
| Bulgarian Air Charter | Миҙгелле чартер рейстарБургас (2018 июненән) |
| Cham Wings | Дамаск |
| Czech Airlines | Прага (2018 йылдың июненән яңыртыла) |
| EgyptAir | Миҙгелле чартер рейстар: Шарм-эш-Шейх (2018 июненән яңыртыла) |
| Enter Air | Миҙгелле чартер рейстар: Вена, Тбилиси |
| flydubai | Дубай |
| FlyEgypt | Миҙгелле чартер рейстар: Хургада (2018 июненән) |
| Georgian Airways | Тбилиси |
| Germania | Берлин (2018 июненән) |
| Karun Airlines | Миҙгелле: Ахваз, Исфахан |
| Kish Air | Миҙгелле: Шираз, Тегеран |
| Korean Air | Seasonal charter: Сеул |
| LOT Polish Airlines | Варшава |
| Mahan Air | Тегеран |
| Middle East Airlines | Бейрут |
| Nordwind Airlines | Мәскәү-Шереметьево, Сочи |
| Qatar Airways | Доха |
| Red Wings Airlines | Мәскәү-Домодедово |
| S7 Airlines | Мәскәү-Домодедово, Новосибирск |
| SCAT Airlines | Актау, Астана |
| Taban Air | Миҙгелле чартер рейстар: Исфахан, Мешхед, Шираз, Сари, Тебриз |
| TAROM | Бухарест (с 1 июня 2018) |
| Turkmenistan Airlines | Ашхабад, Франкфурт |
| Ukraine International Airlines | Киев-Борисполь Миҙгелле: Одесса (2018 йылдың 7 июлендә яңыртыла) |
| Ural Airlines | Краснодар, Мәскәү-Домодедово, Дондағы Ростов, Санкт-Петербург, Һамар, Сочи, Екатеринбург |
| Utair | Мәскәү-Внуково Миҙгелле: Сорғот (2018 йылдың июнненә) |
| Wataniya Airways | Кувейт (2018 июненән) |

# Звартноц (аэропорт)
## Аэропорт статистикаһы

| Йыл | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 |
| Дөйөм пассажирҙар ағымы | 1 111 400 | 1 125 698 | 1 387 002 | 1 480 000 | 1 447 397 | 1 612 016 | 1 600 891 | 1 691 815 | 1 691 710 | 2 045 058 | 1 879 667 | 2 105 540 | 2 448 250 |
| Пассажирҙар ағымы (китеү) | 546 000 | 562 825 | 698 614 | 751 310 | 729 835 | 816 866 | 807 953 | 845 700 | 830 000 | 1 019 765 | 944 373 | 1 048 153 | 1 218 340 |
| Пассажирҙар ағымы (килеү) | 547 400 | 562 873 | 688 388 | 628 690 | 717 562 | 795 150 | 792 944 | 846 115 | 861 710 | 1 025 293 | 935 294 | 1 057 387 | 1 229 910 |
| Йөк ташыу | 9119 | 9276 | 10 004 | 10 774 | 8400 | 8800 | 10 014 | 12 251 | 10 361 | 10 345 | 10 123 | 18 269 | 22 324 |
| Сығарыла торған йөк (тонна) | 3701 | 4080 | 3515 | 4000 | 3100 | 3300 | 4741 | 6687 | 6109 | 6450 | 6607 | 13 784 | 16 983 |
| Индерелә торған йөк (тонна) | 5418 | 5196 | 6489 | 6700 | 5200 | 5500 | 5273 | 5564 | 4252 | 3895 | 3516 | 4485 | 5341 |
| Һауа судноһы хәрәкәте (китеү һәм килеү) | 6897 | 6746 | 7953 | 8624 | 8699 | 9783 | 9858 | 10 392 | 8721 | 10 409 | 9012 | 9266 | 10 621 |

# Звартноц (аэропорт)
## Ер өҫтө транспорты:

Аэропорттың рәсми "Звартноц" сервисы — был Airport Taxi хеҙмәте, ул аэропорт йүнәлешенән ҡаланың теләһә ҡайһы нөктәһенә илтә һәм кире юлды хеҙмәтләндерә. Ҡала буйлап ташыуҙар менән шөғөлләнмәй.
2017 йылдан автобус маршруты эшләй: "Звартноц" аэропорты — Ереван үҙәге. Автобус һәр ярты сәғәт һайын иртәнгә сәғәт 7 алып 22 сәғәткә тиклем һәм сәғәт һайын 22 сәғәттән 7 сәғәткә тиклем йөрөй. Маршрутты Elitebus автобусы хеҙмәтләндерә, бер йүнәлешкә йөрөү хаҡы 300 драм тора