yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Регенсбург епископлығы

Регенсбург епископлығы (нем. Hochstift Regensburg) — Изге Рим империяһының территориаль суверенлы кенәзлектәренең береһе. Был кенәзлек XIII быуат урталарында барлыҡҡа килә һәм 1803 йылда үткәрелгән медиатизация арҡаһында архиепископлыҡ итеп үҙгәртелә.

# Регенсбург епископлығы
## Тарих

Епископлыҡ Зальцбург архиепискобы Изге Бонифаций тарафынан 739 йылда нигеҙләнә. XIII быуатта епископлыҡтың статусы император хоҡуҡлы суверенлы император кенәзлеге статусын итеп күтәртелә.
XVI быуат башында епископ Йохан III протестант Реформацияһына ныҡ ҡаршы тора, әммә уның вариҫы Панкраце фон Зинценхофен ваҡытында протестанттар тарафынан бындағы собор емертелә. XVI быуаттың икенсе яртыһында иезуиттар вәғәзе 1589 йылда Регенсбургта католиктар колледжын ойоштора һәм дин хәлен католиктар файҙаһына үҙгәртә. 1614 йылда ҡайһы бер мәхәлләләр католицизмға кире ҡайта. Һуңынан Утыҙ йыллыҡ һуғыштан епархия ҙур зыян күрә. Ҡала талауға дусар була, ә епископтар һәм руханиҙар репрессиялана.
1653 йылда епархия семинарияһына нигеҙ һалына.
1668 йылда епископ Альберт Сигизмундтан башлап Регенсбургта Бавария династияһынан сыҡҡан архиерейҙар бер туҡтауһыҙ алмашынып тора һәм был 95 йыл буйына дауам итә.
1803 йылда дөйөм медиатизация ваҡытында епископлыҡ кенәз-епископ Дальберг Карл Теодор идаралығы аҫтында архиепископлыҡ итеп үҙгәртелә. 1810 йылда архиепископ территорияһы Баварияға күсә.

# Регенсбург епископлығы
## Билдәле епископтар

* Изге Вольфганг
* Изге Альберт
* Иосиф Климент Баварский
* Климент Август Баварский

# Регенсбург епископлығы
## Кенәз-епископтар

** Зигфрид (1227—1246)
** Альберт I (1247—1260)
** Святой Альберт (Альберт II Магнус) (1260—1262)
** Лео Тундорфер (1262—1277)
** Генрих II фон Ротенек (1277—1296)
** Конрад V фон Лупург (1296—1313)
** Николай фон Ибс (1313—1340)
** Фридрих фон Цоллен-Нюрнберг (1340—1365)
** Генрих III фон Штейн (1365—1368)
** Конрад VI фон Хаймберг (1368—1381)
** Теодор фон Абенсберг (1381—1383)
** Иоганн I фон Мосбург (1384—1409)
** Альберт III фон Штауф (1409—1421)
** Иоганн II фон Штрайберг (1421—1428)
** Конрад VII фон Зост (1428—1437)
** Фридрих II фон Парсберг (1437—1450)
** Фридрих III фон Планкенфельс (1450—1457)
** Руперт I (1457—1465)
** Генрих IV фон Абсберг (1465—1492)
** Руперт II (1492—1507)
** Иоганн III фон дер Пфальц (1507—1538)
** Панкрац фон Зинценхофен (1538—1548)
** Георг фон Папенхейм (1548—1563)
** Витус фон Фраунберг (1563—1567)
** Давид фон Бургсталль (1567—1579)
** Филипп Баварский (1579—1598)
** Сигизмунд фон Фуггер (1598—1600)
** Вольфганг II фон Хаузен (1600—1613)
** Альберт IV фон Тюринг-Штейн (1613—1649)
** Франц Вильгельм фон Вартенберг (1649—1661)
** Иоганн Георг фон Герберштейн (1662—1663)
** Адам Лоренц фон Тюринг-Штейн (1663—1666)
** Гедобальд фон Тун (1666—1668)
** Альбрехт Сигизмунд фон Байерн (1668—1685)
** Иосиф Климент Баварский (1685—1716)
** Климент Август I Баварский (1716—1719)
** Иоганн Теодор Баварский (1719—1763)
** Клеменс Венцеслав Саксонский (1763—1769)
** Антон Игнац фон Фуггер-Глётт (1769—1787)
** Максимилиан Прокоп фон Тюринг-Еттенбах (1787—1789)
** Иосиф Конрад фон Шрофенберг (1790—1803)
# Гирсу

Гирсу (хәҙер Телло) — хәҙерге Ираҡта урынлашҡан боронғо шумер ҡалаһы.

# Гирсу
## Тарихы

Гирсу көньяҡ Месопотамияла, Тигр менән Евфрат араһында урта тирәлә ултыра. Беҙҙең эраға тиклем III мең йыллыҡта һыу юлынан бәйләнгән Нина-Сирара (хәҙерге Зургхул) һәм Лагаш (хәҙерге Әл-Хиба) ҡалалары менән союзда тора. Был берлектә Лагаш төп урынды биләй.
Гирсуҙың ҡурсалаусыһы Нингирсу («Гирсу әфәнде») илаһ була, уға бағышланған ғибәҙәтхана Лагаш хакимы Гудеа тарафынан бик күркәм итеп яңыртып төҙөлә. Ҡорамдың урыны теүәл генә билдәле түгел, әммә уның эрбет ағасы, алтын, затлы таштар менән яңыртылған ҡиәфәте Гудеа тарафынан тантана тураһындағы яҙмала ентекләп тасуиранған.
# Мәрмәр диңгеҙе

Мәрмәр диңгеҙе (төр. Marmara Denizi, мәрмәр табылған Мармара утрауы исеменән; боронғо грек телендң Προποντίς, Пропонтида, диңгеҙ башланған урын) — Төркиәнең Кесе Азия һәм Европа өлөшөндә урынлашҡан Атлантик океан диңгеҙе. Төньяҡ-көнсығышы Босфор боғаҙы аша Ҡара диңгеҙ менән тоташа. Көньяҡ-көнбайышта Дарданелдар боғаҙы аша Эгей диңгеҙе менән тоташа. Диңгеҙ киң йүнәлештә һуҙыла; уның оҙонлоғо 280 км, иң зур киңлеге-80 км, майҙаны 11 472 км². Уртаса һыу күләме — 4 мең км³, тәрәнлеге — 1355 метрға тиклем.

# Мәрмәр диңгеҙе
## Тарихы

Мәрмәр диңгеҙенең барлыҡҡа килеүен ер ҡабығының ҙур ярыҡтары менән бәйләйҙәр, улар Евразия һәм Африка материктарын айыра. Диңгеҙ ярҙарының беренсе тасуирламаһын 1845—1848 йылдарҙа рус флотының капитан-лейтенанты М.П.Манганари башҡара. XIX быуат аҙағында рус ғалимдары С. О. Макаров һәм һәм Б. Шпиндлер Мәрмәр диңгеҙенең гидрологик һәм биологик тикшеренеүҙәрен үткәрә (уның етәкселегендә 1890—1891 йылдарҙа Рус география йәмғиәтенең һәм Император фәндәр академияһы кәрәк-яраҡ менән тәьмин иткән экспедиция башҡарыла).

# Мәрмәр диңгеҙе
## Географияһы

Ярҙары башлыса таулы, көньяҡта һәм көнсығышта ныҡ бүлгеләнгән (Измит, Гемлик ҡултыҡтары һ.б.). Иң эре утрауҙары — Мармара, Принцев, төньяҡ ярҙары буйында һыу аҫты рифтары. Диңгеҙгә ҙур булмаған Граник һәм Сусурлук йылғалары ҡоя (барыһы ла тиерлек — Азия ярынан). Төркиә 2023 йылға Босфор боғаҙынан көнбайышҡа табан 45 км алыҫлыҡта Мәрмәр һәм Ҡара диңгеҙҙәрен тоташтырыусы 150 м киңлектәге Истанбул суднолар йөрөшле каналын төҙөргә планлаштыра. Уның буйынса нефть ташыусы танкерҙарҙың күп өлөшө уҙасаҡ тип планлаштырыла. «Истанбул» каналы Мәрмәр һәм Ҡара диңгеҙҙәрен Кючюк-Чекмедже күле аща тоташтырасаҡ

# Мәрмәр диңгеҙе
## Гидрология

Диңгеҙ туңмай. Һыу өҫтө температураһы ҡышын 9 °C, йәйен 29 °C тиклем. Диңгеҙ гидрологияһы өсөн боғаҙҙар аша Ҡара һәм Эгей диңгеҙҙәренең һыуы менән алмашыныу хас. Йөҙлөгөндә тоҙлолоғо 26 ‰ тиклем, был Ҡара диңгеҙгә ҡарағанда күпкә юғарыраҡ, әммә океандарға ҡарағанда байтаҡҡа әҙерәк. Шул ук ваҡытта һыу төбөндәге тоҙлолоғо күпкә юғарырак — 38 ‰ тиклем, Урта диңгеҙ һыуы менән сағыштырырға була.

# Мәрмәр диңгеҙе
## Флора һәм фаунаһы

Мәрмәр дигеҙенең флораһы һәм фаунаһы Урта диңгеҙенең төр составына оҡшаш.

# Мәрмәр диңгеҙе
## Хужалыҡ өсөн файҙаланыу

Балыҡсылыҡ (скумбрия) үҫешкән. Мәрмәр диңгеҙе аша Ҡара диңгеҙҙән Урта диңгеҙгә мөһим судно юлдары үтә. 1999 йылдың декабрендә Мәрмәр диңгеҙендә шторм ваҡытында Рәсәйҙең «Волгонефть-248» танкеры бата, шуның һөҙөмтәһендә диңгеҙгә байтаҡ нефть продукттары аға. Яр буйҙарында бик борондан халыҡ тығыҙ ултырған; төньяҡ-көнсығышта, Босфор боғаҙы янында Истанбул ҡалаһы урынлашҡан. Яр буйҙарында — күп һанлы курорттар (Эрдек, Муданья һ.б.).
# Ҡоро Бедька

Сухая Бедька — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Бедька йылғаһының уң ярына тамағынан 5,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ҡоро Бедька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011115
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101111
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Таҡталасыҡ мәсете (Аҡтаныш районы)

Таҡталасык мәсете — Татарстандың Аҡтаныш районы Таҡталасыҡ ауылында урынлашҡан дини ғибәҙәтхана (мәсет). Беренсе мәхәллә мәсете XIX быуат башынан, икенсе мәсет 1852 йылдан билдәле.

# Таҡталасыҡ мәсете (Аҡтаныш районы)
## Тарих

Тәүге ғибәҙәтхана гәрәй ырыуының аҫаба башҡорттары төпләнеп йәшәгән Таҡталасыҡ ауылында асыла. XVIII — XIX быуаттарҙа ауыл халҡы аҫаба башҡорттарға һәм типтәрҙәргә бүленә. Ауыл 1702 йылдан билдәле.

# Таҡталасыҡ мәсете (Аҡтаныш районы)
## Тарих
### Беренсее мәсет

1802 йылда ауылда беренсе мәхәллә («Земская больница яғы»нда) рәсми рәүештә теркәлә. Мәсеттең имам-хатибтары: 1807 йылдан — Нигмәтулла Аҙнағолов, 1837 йылдан — Әхмәт Ғәббәсов, 1874 йылдан — Ғәбделмәзин Ғәбделғәлләмов. 1879 йылда мәсеткә ремонт яһала. 1890 йылдан йәмиғ мәсете. Имам-хатиб — Мулләхмәт Арыҫланов.

# Таҡталасыҡ мәсете (Аҡтаныш районы)
## Тарих
### Икенсе мәсет

Икенсе мәсет 1852 йылда сафҡа инә. Әхмәт Ғәбделҡадиров унда имам-хатиб була.

# Таҡталасыҡ мәсете (Аҡтаныш районы)
## Тарих
### Мәҙрәсәләр

Ике мәсет янында ла мәҙрәсәләр эшләй: ир балалар беренсе мәсеттә 1827 йылда уҡый башлаһа, ә икенсе мәсет мәҙрәсәһе 1852 йылда эшләй башлай. 1913 йылда беренсе мәсет мәҙрәсәһендә 45, икенсе мәсет мәҙрәсәһендә 75 шәкерттең уҡыуы теркәлә. Мөхәммәтфатих Солтанов беренсе мөҙрәсә шәкеттәренә дини белем бирһә, икенсеһендә Баһауетдин Мутин мөҙәрис — имам-хатиб була. 1914 йылда ауылда көслә янғын сыға, һәм ике мәҙрәсә лә көл-күмергә әйләнә. Ауыл халҡы мәҙрәсәләрҙе тергеҙеүҙә әүҙем ҡатнаша. Һәм белемгә ынтылған балалар ҡайтанан мәҙрәсәләрҙә уҡый башлай.
1918—1922 йылдарҙа мәсеттәрҙә мәҙрәсәләр ҡайтанан эшләй башлай. 1925 йылда мәҙрәсәләрҙә дин һабағын уҡытыу туҡтатыла. 1926 йылдан мәҙрәсәләр донъяуи фәндәр уҡытылған башланғыс мәктәпкә әйләнә.
1964 йылға тиклем элекке мәсеттәр һәм мәҙрәсәләр биналарында мәктәптәр урынлаша.
# Ғүкүбә

Ғүкүбә (ғәр.عقوبة‎; рус.Уку́ба) — Ислам хоҡуғының (фиҡһ) шәриғәтте боҙған өсөн яза биреү проблемалары ҡаралған дүрт төп бүлегенең береһе. Шулай уҡ йәмәғәт (өммәт) мәнфәғәте өсөн енәйәтсегә һалынған яза ғүкүбә тип атала.

# Ғүкүбә
## Яза биреү шарттары

Язаны судья (ҡаҙый) билдәләй, ул һәр енәйәтте иғтибар менән өйрәнә һәм хөкөм ҡарарын шәриғәт закондары нигеҙендә сығара.
Ғүкүбә исламдың тәүсығанаҡтарының (Ҡөрьән һәм Сөннәт) туранан-тура бойороҡтары нигеҙендә генә ҡулланыла. Үҙенең ҡылығы өсөн, йоғонтололоғона һәм йәмғиәттәге урынына ҡарамаҫтан, бөтә кешеләр ҙә яуап бирергә тейеш, ә язалау сараһы ҡанун боҙолоуға бәрәбәр ҡабул ителергә тейеш.

# Ғүкүбә
## Яза төрҙәре

Яза өс төркөмгә бүленә: иҫкәртеүсе яза (хүдүд), ҡон ҡайтарыусы язалар (Ҡысас, дийә, кәффара , мөлкәтен тартып алыу) яза һәм өгөт-нәсихәт (тәғзир).
# Аҡ Георгий

Аҡ Георгий (груз. თეთრი გიორგი) —Христиан изге Георгийының Грузияла, айырыуса илдең төньяҡ-көнсығыш бейек таулы райондарында, таралған исемдәренең береһе.
Аҡ Георгий милли символ итеп, 1918—1921 һәм 1991—2004 йылдарҙа Грузия гербының бер өлөшө булараҡ, ҡулланылған. Аҡ Георгий исеме бер нисә сәйәси һәм башҡа ойошмаларға, атап әйткәндә, Европалағы советтарға ҡаршы грузин эмигранттары төркөмөнә һәм 1990-сы йылдарҙағы грузин хәрбиләштерелгән формированиеларына бирелгән.

# Аҡ Георгий
## Тарихы

Изге Георгий Грузияла бик боронғо замандарҙан уҡ хөрмәт ителә. «Георгий» экзонимы уға ҡарата XI йәки XII быуаттан, халыҡ этимологияһына һәм был изгенең ҙур популярлығына нигеҙләнеп, бәлки, хаталы рәүештә, ҡулланыла.
Аҡ Георгий культы, атап әйткәндә, Кахетия территорияһы менән бәйле. Ул синкретик, йәки үҙендә христиан изгеһен урындағы ай аллаһына табыныу менән берләштерә, айырым аңлатмай.
Аҡ Георгий Байрамын (тетригиоргоба) элек, көнсығыш грузин райондарынан күп кенә хажиҙар, христиан изге Георгий байрамынан айырым, ул саҡта Аҡ Георгийға табыныуҙың төп урынында, XIV быуатта, Ахметтағы (Кахетия) Алаверди монастырында, йыл һайын 14 августа уҙғарылған төнгө тантанала билдәләй.

# Аҡ Георгий
## Геральдикала

1918 йылдың майында күптән түгел Рәсәй империяһынан бойондороҡһоҙлоҡ алған Грузин демократик республикаһы властары Аҡ Георгийҙың атлы һүрәтен гербтың үҙәк элементы итеп һайлайҙар. Реваз Габашвили хәтирәләренә ярашлы, был образ донъяуираҡ була, Грузияның социал-демократик хөкүмәте, уның христиан символикаһын кире ҡаҡҡанлыҡтан, был образ диндән айырылып (секулярный) күрһәтелгән. Был һүрәттә Аҡ Георгий ҡораллы һыбайлы рәүешендә «ете күк яҡтыртҡысы» (ете классик планета) аҫтында һүрәтләнгән.
Был герб Грузия советтарға 1921 йылда ҡушылғанға һәм 1991—2004 йылдарҙа советтарҙан һуңғы Грузияла ҡулланылған.
# Яичная

Яичная — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Менеевская йылғаһының һул ярына тамағынан 2,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Яичная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041820
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004182
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Туйсин Рәмил Париж улы

Туйсин Рәмил Париж улы (12 апрель 1972 йыл) — педагог һәм һәүәҫкәр йырсы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2009).

# Туйсин Рәмил Париж улы
## Биографияһы

Рәмил Париж улы Туйсин 1972 йылдың 12 апрелендә Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Сыңғыҙ ауылында тыуған.
1999 йылда Башҡорт дәүләт университетының Сибай институтын тамамлағаc, 2000 йылдан Сибай ҡалаһының 13-сө башҡорт урта мәктәбендә, 2001—2008 йылдарҙа Балалар сәнғәт мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. Учалы филармонияһы концерттарында ҡатнаша. 2009 йылдан уҡытыу-методик эш буйынса белгес, 2011 йылдан Башҡорт дәүләт аграр университетының Урал аръяғы филиалының Студенттар ижады үҙәге етәксеһе.

# Туйсин Рәмил Париж улы
## Ижады

Репертуарында йөҙҙән ашыу башҡорт халыҡ йыры, шул иҫәптән: «Абдрахман кантон», «Ауыл көйө», «Буранбай», «Сибай». Хөсәйен Әхмәтов, Х. А. Дәүләтов, Ю. Х. Үҙәнбаев һ. б. йырҙарын башҡара. 2007 йылдан Туйсиндар ғаилә концерт студияһы етәксеһе.

# Туйсин Рәмил Париж улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2009).

# Туйсин Рәмил Париж улы
## Ҡаҙаныштары

«Дуҫлыҡ моңо» халыҡ-ара башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусылар фестивале (2001 йыл, Нефтекама ҡ.), «Студент яҙы» Башҡортостан Республикаһы юғары уҡыу йорттары студенттарының ижад фестивале (1995 йыл, Өфө ҡ.), «Башҡортостан — Урал ынйыһы» халыҡ ижады республика форумы (2005 йыл, Өфө), «Ирәндек моңдары» төбәк-ара башҡорт йырын башҡарыусылар конкурсы (2002 йыл, Сибай ҡалаһы.) лауреаты.
# Мырҙабулат

Мырҙабулат (рус. Мурзабулатово) — бөткән ауыл. Башҡортостандың Баймаҡ районы Ярат ауыл Советына ҡараған ауыл. 1843 йылда нигеҙләнгән.
Икенсе исеме — Яңы Ярат.

# Мырҙабулат
## Исеменең килеп сығышы

Ауыл тәүге төпләнеүсе отставкалағы зауряд-яҫауыл Мырҙабулат Ҡоҙаҡаевтың исемен йөрөткән.

# Мырҙабулат
## Географик урыны

Мырҙабулат ауылы Һаҡмар йылғаһының һул ярында урынлашҡан булған. Район үҙәге Баймаҡ ҡалаһынан көнбайышҡа табан 26 км алыҫлыҡта ятҡан.

# Мырҙабулат
## Тарихы

Ауыл 1843—1850 йылдарҙа нигеҙләнгән. Ауылға Ярат ауылынан тәүге төпләнеүсе отставкалағы зауряд-яҫауыл Ҡоҙаҡаев Мырҙабулат Сәғит улының исеме бирелгән. Яраттан айырылып сыҡҡанға күрә ауылды шулай уҡ Яңы Ярат тип тә йөрөткәндәр. 1859 йылда ауылда 37 йорт теркәлгән, унда 99 ир-егет һәм 85 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. 1920 йылда 45 йортта — 225 кеше, 1939 йылда барыһы 37 кеше йәшәгән. 1930-сы йылдарҙа Мырҙабулат ауылы К. Маркс исемендәге колхоз составында була. 1921 йылғы аслыҡ, репрессиялар, һөргөндәр, артабан Бөйөк Ватан һуғышы ауылдың юҡҡа сығыуына булышлыҡ итә.
Бөрйән ырыуы башҡорттары.

# Мырҙабулат
## Билдәле кешеләр

— Әхмәт Мырҙабулатов — ат ҡараусы, 1936 һәм 1941 йылдарҙа Мәскәүҙә СССР-ҙың Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә (ВДНХ) ҡатнашыусы.
— Мырҙабулатов Сөнәғәт Әбдрәхмән улы (1891) — золом ҡорбаны. 1931 йылдың 5 мартында репрессияға эләгә, 10 йылға хөкөм ителә
# Клондайк (фильм, 2022)

«Клондайк» — украин режиссёры Марина Эр Горбачтың нәфис фильмы, премьераһы 2022 йылдың ғинуарында «Сандэнс» кинофестивалендә үтә. Фильмда төп ролдәрҙе Оксана Черкашина, Сергей Шадрин һәм Олег Щербина башҡара.

# Клондайк (фильм, 2022)
## Сюжеты

Картина Донбасстағы һуғыш осоронда бара. Төп геройҙар Малайзияның "Боинг"ы авиаһәләкәте булған ергә йәнәш ауылда йәшәй.

# Клондайк (фильм, 2022)
## Ролдәрҙә

* Оксана Черкашина
* Сергей Шадрин
* Олег Щербина
* Олег Шевчук
* Артур Арамян
* Ефремов Евгений
* Надир Самед

# Клондайк (фильм, 2022)
## Премьера һәм ҡабул итеү

«Клондайк» кино проекты 2020 йылда 12-се халыҡ-ара сценарийҙар конкурсында еңеү яуланы. Фильмдың премьераһы 2022 йылдың ғинуарында «Сандэнс» кинофестивалендә бөтә донъя драматик конкурсының World Dramatic Competition программаһы сиктәрендә була, һәм фильм иң яҡшы режиссер призына лайыҡ була. 2022 йылдың февралендә 72-се Берлин кинофестивалендә «Панорама» программаһы сиктәрендә күрһәтелә. Һуңыраҡ фильм украин прокатына сыға.
Тәнҡитселәр билдәләүенсә, режиссёр Украинаның көнсығыш төбәктәрен үҙ эсенә алған «алтын биҙгәк» һәм «хәрби биҙгәк» араһында асыҡтан-асыҡ оҡшашлыҡ үткәрә.
# Калаис (Ворона ҡушылдығы)

Калаис — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ворона йылғаһының уң ярына тамағынан 288 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Калаис (Ворона ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ворона. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200212107000006595
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000659
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Льса-Шор

Льса-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Лимбеко-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Льса-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000069399
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006939
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Золотухина Наталья Михайловна

Наталья Михайловна Золотухина (1930, Клин, Мәскәү өлкәһе) — юрист һәм тарихсы, сәйәси һәм хоҡуҡи фекер үҫеше тарихы буйынса белгес; юридик фәндәр докторы (1988); Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығының хәрби университетының дәүләт хоҡуғы һәм теорияһы һәм юридик хоҡуҡ кафедраһы профессоры, Рәсәй дәүләт суды университетының өлкән ғилми хеҙмәткәре һәм профессоры; Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юрисы.

# Золотухина Наталья Михайловна
## Биографияһы

Наталья Михайловна Золотухина 1930 йылда Мәскәү өлкәһенең Клин ҡалаһында тыуған. 1954 йылда Мәскәү юридик институтын тамамлай, һуңынан 1966 йылда Бөтә Союз юридик ситтән тороп уҡыу институтында "Политические воззрения Вильяма Годвина" темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1988 йылда "Развитие политических и правовых учений в период формирования и утверждения сословно-представительной монархии в России" темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.

# Золотухина Наталья Михайловна
## Эштәре

Наталья Золотухина 100-ҙән ашыу ғилми баҫма авторы һәм авторҙашы, шул иҫәптән, бер нисә монография һәм уҡыу әсбаптары бар; нигеҙҙә, урта быуат рус хоҡуҡи һәм сәйәи фекер проблемаларында махсуслаша:
* «Иосиф Волоцкий» (1981);
* «Развитие русской средневековой политико-правовой мысли» (1985);
* Учебное пособие по истории политических и правовых учений. Ч.1 (М., 1991);
* Курс по истории политических и правовых учений 1986—1989. Т.2 и 3) (в соавт.);
* «Антология мировой правовой мысли» (М., 1999) (в соавт.);
* «История о Великом князе Московском» (2000);
* «История политических и правовых учений России XI—XX вв.» (М., 2003) (в соавт.);
* «История политических и правовых учений» (М., 2003) (в соавт.).
* Смута глазами государева дьяка Ивана Тимофеева : монография / Н. М. Золотухина. — Москва : Юрлитинформ, 2011. — 190 с. : ил., портр.; 21 см. — (Теория и история государства и права).; ISBN 978-5-93295-893-3
* Политико-правовая мысль России XVI в. Филофей и «Филофеев цикл» : монография / Н. М. Золотухина ; Российский гос. ун-т правосудия. — Москва : Юрлитинформ, 2015. — 427 с. : факс.; 21 см. — (Теория и история государства и права).; ISBN 978-5-4396-0853-9.
* Политико-правовая мысль XVI в.: И.&nbsp;С.&nbsp;Пересветов: государственно-правовая доктрина : монография / Н. М. Золотухина. — Москва : Юрлитинформ, 2020. — 508 с. : ил. — (Теория и история государства и права).; ISBN 978-5-4396-1913-9 : 3000 экз.
# Еланский (Солгончика ҡушылдығы)

Еланский — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Солгончик йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Еланский (Солгончика ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015217
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201521
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Удвий

Удвий — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Явзора йылғаһының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Удвий
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036623
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003662
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Азар

Азар (ғәр. آزر‎, рус. Азар) — Ҡөрьән персонажы, Ибраһим пәйғәмбәрҙең атаһы. Скульптор һәм бабил Намруд ғибәҙәтханаһында һынташтарҙы һаҡлаусы.

# Азар
## Тарихы

Мосолман риүәйәтенә ярашлы, Азар һынташтар эшләгән, ә Ибраһим малай сағында уларҙы баҙарҙа һатҡан. Ибраһим пәйғәмбәр уны һынташтарға табыныуҙан баш тартырға саҡыра, әммә ул быны тыңламай: «Бына Ибраһим (Авраам) атаһы Азарға былай тип әйтә: „Һин һынташтарҙы илаһтар тип иҫәпләйһеңме? Һинең һәм халҡыңдың күрәләтә яңылышыуығыҙҙы күрәм“».
Библияла Авраамдың атаһы исеме Терах. Бындай айырма килеп сығыуҙы ҡайһы бер мөфассирҙар Азар — батша һарайындағы ҡушамат йәки титул булғандыр, тип аңлата. Башҡа ғалимдар (мәҫәлән, әс-Сүйүти Ибн Ғәббәскә һылтана), ғәмәлдә Азар Ибраһимдың үҙ атаһы түгел, ә үгәй атаһы йәки атаһының ағаһы булған, тип иҫәпләй. Тарухты (Фарра) үҙ атаһы тип атайҙар, ул Ибраһим бәлиғ булғанға тиклем үлгән, тәҡүә һәм иманлы кеше булған һәм һынташтарға табынмаған.
# Джягдаг

Джягдаг — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тым йылғаһының уң ярына тамағынан 834 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Джягдаг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033346
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203334
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2