yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Герасимовка (Ташевка ҡушылдығы)

Герасимовка балка Герасимовка) — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ташевка йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Герасимовка (Ташевка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы бассейны (Рәсәй булеге) Һаҡмар йылғаһынан түбәнерәк, Илек йылғаһын керетмәй. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010001012112200010023
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112201002
* Бассейн коды — 12.01.00.010
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Янгаребць-Яха

Янгаребць-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Байдарата-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Янгаребць-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300036323
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303632
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Миәкә ауыл Советы (Миәкә районы)

Миәкә ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Миәкә районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Ҡырғыҙ-Миәкә ауылы.

# Миәкә ауыл Советы (Миәкә районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Найменьга

Найменьга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шенчуга йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Найменьга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029145
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002914
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бикбирҙин Йәүҙәт Зәйнулла улы

Бикбирҙин Йәүҙәт Зәйнулла улы (10 июнь 1952 йыл — 14 май 1996 йыл) — бейеүсе, балетмейстер. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1992).

# Бикбирҙин Йәүҙәт Зәйнулла улы
## Биографияһы

Йәүҙәт Зәйнулла улы Бикбирҙин 1952 йылдың 10 июнендә БАССР-ҙың Баймаҡ районы Күсей ауылында ишле ғаиләлә донъяға килгән. Ғаиләләге 13 баланың унынсыһы — Йәүҙәт. Ауыл мәктәбендә һигеҙ класты тамамлағас, бер аҙ совхоз бүлексәһендә малсылыҡта эшләп ала. Баймаҡ интернат-мәктәбендә уҡыған саҡта бейеү түңәрәгенә йөрөй, спорт менән дә етди шөғөлләнә. Бейеү буйынса район конкурсында ҡатнашып, беренсе урынды яулай. Совет Армияһында хеҙмәт иткән саҡта дивизия ансамблендә бейей.
Башҡортостан республика мәҙәниәт-ағартыу училищеһын тамамлай (Стәрлетамаҡ ҡалаһы, 1971; педагогтары К. С. Цыганкова, В. А. Цыпляков). 1973—1974 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, 1977 йылдан алып Башҡорт филармонияһының балет артисы. 1979 йылда Бәхти Ғайсиндың эстрада коллективында эшләй башлай. Тап ошо арауыҡта күренекле башҡорт бейеүсеһе һәм хореографы Йәнғәле Вәхитов Йәүҙәт өсөн «Ҡара тауыҡ» бейеүен һала. Германияла гастролдәрҙә булған саҡта ошо бейеү өсөн президенттың ҡатыны Йәүҙәт Бикбирҙинға магнитофон бүләк итә.
1985 йылдан — Сибай ҡалаһындағы Октябрҙең 40-йыллығы исемендәге мәҙәниәт һарайының халыҡ бейеүҙәре ансамбле етәксеһе, 1989 йылдан — Баймаҡ район мәҙәниәт һарайы методисы, артабан, 1993 йылдан — «Ирәндек» халыҡ бейеүҙәре ансамбленең художество етәксеһе. Бейеү ансамблендә ең һыҙғанып эшкә тотона. Яңы тарихи — хореографик бейеүҙәр һала. Башҡорт халҡының тарихын өйрәнеп, тарихи образдар, миниатюралар тыуҙыра. Башҡорттарҙың булмышын, рухын һәм тәбиғәтен сағылдырған бейеүҙәр бер кемде лә битараф ҡалдырмай, «Ирәндек» бейеү ансамбленың данын күтәрә, бөтә донъяға таныта.
Йәүҙәт Бикбирҙин ижад иткән бейеүҙәр
«Каруанһарай», «Маршрут», «Перовский», «Иғзаҡов», «Ҡайтыу», «Ҡара юрға», «Сонайым», «Байыҡ» (төрлө варианттары: «Түңгәүер Байығы», «Үҫәргән Байығы», «Тамъян Байығы», «Ҡыҙҙар Байығы», «Атайым Байығы», «Ушан Байығы», «Кинйә», «Тамъян Байығы», «Атайым Байығы» һәм башҡалар), "Юлғотло һунарсы, «Бейеш ҡараҡ», «Ҡараһаҡал», «Ҡаһым түрә», «Төйәләҫ буйында», «Кәкүк», «Һуңғы хат», «Әмин һәтәүе», «Бөрйән яугирҙары», «Урал аша» һәм башҡалар.
Башҡортостан юлдаш телевидениеһы үткәргән «Байыҡ» республика конкурсында ла Йәүҙәт Бикбирҙиндың бейеүҙәре йыш сәхнәгә сыға. Ошондай исемле тәүге бейеү конкурсы 1996 йылда Баймаҡ ҡалаһында ойошторола, Йәүҙәт Бикбирҙиндың бихисап бейеүҙәре конкурста тәүге тапҡыр балҡый.
Йәүҙәт Бикбирҙин Рәсәй, Германия, Швейцария, Италия, Франция, Бельгия, Һиндостанда гастролдәрҙә булған.
1996 йылдың 14 майында Баймаҡ ҡалаһында вафат була.

# Бикбирҙин Йәүҙәт Зәйнулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һә башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1992).
* Республиканың иң яҡшы хореографы.

# Бикбирҙин Йәүҙәт Зәйнулла улы
## Хәтер

* Баймаҡ район үҙәк мәҙәниәт йортонда, Күсей мәҙәниәт йортонда Йәүҙәт Бикбирҙин хөрмәтенә таҡтаташ ҡуйыла.
* Күсейҙә ауыл урамы уның исемен йөрөтә.
# Лель (Коса ҡушылдығы)

Лель — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Коса йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Лель (Коса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100003062
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100306
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тыврив

Тыврив (укр. Тиврів) — Украинаның Винница өлкәһендәге ҡала тибындағы ҡасаба, Тыврив районының административ үҙәге.
2019 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 3 953 кеше йәшәй.
# Боғалыш

Боғалыш — рус. Бугалыш — Рәсәй, Урта Урал йылғаһы, Ҡариҙел йылғаһының һул ҡушылдығы.Свердловск өлкәһе Әртә һәм Красноуфимск ҡала округтары биләмәһендә аға. Баш алған урыны Кесе Дегтярканан төньяҡ-көнбайышҡа табан диңгеҙ кимәленән 300 метр самаһы бейеклектә урынлашҡан.. Йылға оҙонлоғо 35 км. Йылға буйында урынлашҡан тораҡ пункттар: Сажино, Попово, Турышовка, Голенищево, Үрге Боғалыш , Урта Боғалыш, Яңы Боғалыш, Боғалыштамаҡ.
Ҡойоусы йылғалар (тамағынан км алыҫлыҡта):
* 1,9 км: йылға Яманйылға (һул)
* 13 км: Титнигул (уң)

# Боғалыш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем, Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.

# Боғалыш
## Этимологияһы

Гидронимдың килеп сығышы тураһында яҙғанда профессор, топонимдар белгесе А. К. Матвеев башҡорт телендәге боға һүҙен ҡуллана һәм йылғаны Бычья — Боғалыш тип атай. Боға+алыш тигән фараз да осрай.
Боға — тоҡом үгеҙе
# Гөлсөм

Гөлсөм — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

# Гөлсөм
## Этимологияһы

Гөлсөм исеме башҡорт теленә фарсы теленән килеп ингән. Мәғәнәһе алһыу йөҙлө тигәнде аңлата.

# Гөлсөм
## Билдәле шәхестәр

Хәбибуллина Гөлсөм Инсаф ҡыҙы (5 март 1943 — 22 декабрь 2016) — эстрада артисы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1977) һәм халыҡ (1987) артисы.
Иҫәнғолова Гөлсөм Сабир ҡыҙы (10 июнь 1938 йыл) — театр актёры, Башҡортостан Республикаһының (1996) һәм Татар АССР-ының халыҡ артисы (1988).
Асҡарова Гөлсөм Зәйнулла ҡыҙы (20 ғинуар 1942 йыл) — хеҙмәт ветераны, 1966—1998 йылдарҙа Стәрлетамаҡ районының Салауат исемендәге колхозы һауынсыһы. СССР-ҙың Х саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1979—1984). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1986), II (1981) һәм III (1975) дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997), Стәрлетамаҡ районының почётлы гражданины (1997).
Абдрахманова Гөлсөм Мөхәмәт ҡыҙы (1961), мәғариф алдынғыһы. Мәсетле районы Дыуан-Мәсетле урта мәктәбе уҡытыусы. Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2001), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2009), «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусыһы» конкурсы еңеүсеһе (2009). Сығышы менән ошо райондың Иҫәнбай ауылынан.
Гөлсөм Бикбулатова (1979), Башҡортостан Республикаһы Мостай Кәрим исемендәге милли йәштәр театры актёры, йырсы. Халыҡ-ара, төбәк-ара һәм республика ижади конкурстары лауреаты һәм дипломанты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Йылайыр районы Мәҡсүт ауылынан.

# Гөлсөм
## Гөлсөм исеменең талисмандары

- Бәхетле төҫө зәңгәр (күк).
- Бәхетле йыл миҙгеле: Яҙ
- Аҙнаның бәхетле көндәре: Дүшәмбе һәм йома.
- Аҙнаның бәхетһеҙ көндәре: Кесаҙна
- Талисман—үҫемлеге: Клевер
- Талисман-ташы: Гематит, Бронза, Латунь, Алебастр, Аҡ Коралл, Тау гәлсәре, Сапфир, Зөбәржәт,
Аҡыҡ, Нефрит, Хризопраз, Агат, Фирүзә, Малахит.
- Табынған хайуаны: Ҡондоҙ
- Ағасы: Тал.
# Мичков Александр Васильевич

Мичков Александр Васильевич (20 ғинуар 1958 йыл, Кирҙә ҡасабаһы, Ҡариҙел районы, БАССР) — бокс буйынса CCCР-ҙың спорт мастеры, самбо буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры.

# Мичков Александр Васильевич
## Биографияһы

Мичков Александр Васильевичтың балалыҡ йылдары Ҡариҙел районында үтә. Кирҙә ҡасабаһында тыуа, Магинск ҡасабаһында үҫә. Бында 1960-сы йылдарҙа спорт секциялары булмай. Йәш Александр дуҫы менән ике пар иҫке боксер бирсәткәләре табып алалар, ҡағиҙәләрҙе лә, һуғыш техникаһын да белмәйенсә, спарринг үткәрә башлайҙар.
14 йәшендә Башҡортостандың баш ҡалаһы — Өфөгә килә, унда ПТУ-ға уҡырға инә. Ошо уҡ училищела бокс секцияһы була, унда Александр инде профессиональ тренерҙар менән шөғөлләнә. 1976—1978 йылдарҙа армияла хеҙмәт итә.
Александр Мичков 1983 йылда Волгоград физик культура институтын тамамлай. Ул ваҡытта юғары уҡыу йорто студенттарын яңы эш урындары буйынса бүләләр. Александрҙы Белгород өлкәһенең Иҫке Оскол ҡалаһына балалар спорт мәктәбенә бокс буйынса тренер итеп эшкә ебәрәләр. Шунда Александр Мичков әле саҡ башлаусы спортсы Владимир Воронов менән таныша, ул мәлдә уға 17 йәш кенә була.

# Мичков Александр Васильевич
## Спорт эшмәкәрлеге, ҡаҙаныштары

Спорт мәктәптәрендә тренер эшмәкәрлеге осоронда бокс һәм самбо буйынса 5 СССР спорт мастеры, 10 Рәсәй Федерацияһы спорт мастеры әҙерләй.
Бокс буйынса тренер булып тулы ҡанлы эшләй башлағас, Александр Мичков бер нисә көслө спортсылар тәрбиәләүгә ирешә. Улар араһында:
Беренсе ауыр ауырлыҡта СССР беренселеге еңеүсеһе Андрей Гаркуша, Европа чемпионы Михаил Гала, СССР кубогын яулаусы, егеттәр һәм үҫмер спортсылар араһында Рәсәй беренселегендә өс тапҡыр еңеүсе Михаил Малинин.
Уның иң билдәле уҡыусылары — ҡатнаш бергә-бер көрәш һуғышсылары Федор Емельяненко, Александр Емельяненко.
Федор Емельяненко Мичковта 2000-се йылдарҙа шөғөлләнә башлай.
Әлеге ваҡытта Александр Мичков әүҙем тренер эшмәкәрлеген дауам итә. Владимир Воронов менән тандемда ММА Red Devil командаһының баш тренеры булып торалар. Был йылдарҙа әҙерләнгән спортсылар араһында: Михаил Заяц, Максим Гришин, Олег Захаров.
Шулай уҡ үҙе тренер эшмәкәрлеген башлаған Иҫке Осколдағы «Золотые перчатки» балалар спорт мәктәбендә балалар менән шөғөлләнергә лә өлгөрөргә тырыша.
# Паралельная (йылға)

Паралельная — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Ширта йылғаһының уң ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Паралельная (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300065215
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306521
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Субар

Субар (рус. Чубары) — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы башҡорт ауылы, Аҡбаш ауыл биләмәһенә ҡарай.
Почта индексы — 456895, ОКАТО коды — 75206810008.

# Субар
## Халыҡ һаны

2010 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 353 кеше теркәлгән, шул иҫәптән 183 ир-ат һәм 170 ҡатын-ҡыҙ.
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (86 %) йәшәй.

# Субар
## Билдәле шәхестәре

* Ниғмәтуллин Эльбрус Хәмит улы — Рәсәй спортсыһы, йәмәғәт һәм сәйәси эшмәкәр, актёр.
# Пуйва (Щекурь-Я ҡушылдығы)

Пуйва — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Щекурь-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Пуйва (Щекурь-Я ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026639
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302663
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Козловская Оксана Витальевна

Козловская Оксана Витальевна (8 декабрь 1954 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең хужалыҡ, партия һәм дәүләт эшмәкәре. 2011 йылдан Томск өлкәһенең Закондар сығарыу думаһы рәйесе.

# Козловская Оксана Витальевна
## Биографияһы

Оксана Витальевна Козловская Томск ҡалаһында 1954 йылдың 8 декабрендә партия органдары хеҙмәткәре Нина Андреевна Козловская һәм хәрби хеҙмәткәр Виталий Иванович Козлов ғаиләһендә тыуған.
1979 йылда Томск политехник институтын «машиналар эшләү технологияһы, металл киҫеүсе станоктар һәм инструменттар» һөнәре буйынса «инженер» квалификацияһы алып тамамлай.
«Конкурентоспособность как основа управления развитием региона» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай һәм «иҡтисад фәндәре докторы» ғилми дәрәжәһегә эйә була. 1994 йылда икенсе юғары белемде Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Халыҡ хужалығы академияһын тамамлап ала, был һөнәре — «бизнес менән идара итеү».
Хеҙмәт эшмәкәрлеген ГПЗ-5 ойошмаһында башлай: мастер, начальник урынбаҫары, эксперименталь цех начальнигы, генераль директорҙың иҡтисад һәм производство буйынса урынбаҫары була.
1981 йылдан КПСС ағзаһы. 1983 йылда ГПЗ-5 предприятиеһының партком секретары итеп һайлана. 1986 йылдан — Томск ҡалаһының Октябрь район Советы башҡарма комитеты рәйесе, 1988 йылда КПСС-тың Октябрь район комитетының беренсе секретары итеп һайлана, 1990 йылда — ҡаланың Октябрь район Советы һәм район Советы башҡарма комитеты рәйесе.
1991 йылдың декабренән тағын да ГПЗ-5 предприятиеһында директорҙың производство буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡара, 1993 йылдың апрелендә АООТ «Ролтом» генераль директорының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.
1998 йылда өлкәнең хакимиәт башлығы урынбаҫары вазифаһына эшкә үрләтелә — Томск өлкәһе хакимиәтенең территориялар менән эшләү буйынса департамент начальнигы итеп тәғәйенләнә. 1999 йылға тиклем был вазифала эшләй, артабан Томск өлкәһе губернаторының инвестициялар һәм сәйәсәт иҡтисады буйынса урынбаҫары итеп ҡуйыла.
2007—2011 йылдарҙа Томск өлкәһе губернаторының беренсе урынбаҫары вазифаһында эшләй.
2011 йылдың декабрендәге Томск өлкәһе Закондар сығарыу думаһына һайлауҙар ваҡытында «Берҙәм Рәсәй» партияһы исемлеге буйынса Өлкә думаһында даими нигеҙҙә эшләүсе депутат, артабан Дума рәйесе итеп һайлана.
2017 йылдың ноябрендә Томск дәүләт иҡтисад һәм менеджмент университетының Попечителлек советы рәйесе итеп һайлана.

# Козловская Оксана Витальевна
## Ғаиләһе

Улы — Волохов Михаил Александрович (1973 йылда тыуған), «Трасса» ЯСЙ «Инвестиция-төҙөлөш компанияһы» директоры.

# Козловская Оксана Витальевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* II дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены (2004);
* Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙары ҡаҙаныштарын йәмәғәт таныуы «Олимпия» Милли премияһы (2005);
* Томск өлкәһенең почетлы гражданы;
* «Томск өлкәһе алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» отличие билдәһе;
* «Ата-әсә ҡыйыулығы» отличие билдәһе;
* «Мәғариф өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн» отличие билдәһе;
* Томск өлкәһенең Почет грамотаһы.
# Минданао (утрау)

Минданао (тагал Pulong Mindanaw, Минданау, йәки Mindanao; ингл. Mindanao) — Филиппин архипелагының көньяғында урынлашҡан, ҙурлығы буйынса икенсе утрау. Минданао үҙенең «Филиппин йәннәте» ҡушаматы менән дә билдәле.

# Минданао (утрау)
## Географияһы

Майҙаны — 97 530 квадрат километр, донъяла ҙурлығы буйынса 20-се урында.
Ҡатмарлы конфигурацияға эйә, ҙур ҡултыҡтарға (мәҫәлән, Давао ҡултығы) һәм тар, океанға алыҫҡа сығып торған ярымутрау>ҙарға бай. Төньяҡтан — Минданао диңгеҙе, көнсығыштан — Филиппин диңгеҙе, көньяҡтан — Сулавеси диңгеҙе, көнбайыш Сулу диңгеҙе менән йыуыла.
2954 метр бейеклеккә еткән тауҙар (вулкан Апо, Филиппиндың иң бейек нөктәһе) һаҙлы уйһыулыҡтар менән сиратлашып килә. Һәүерташ, ҡомташ, эзбизташ, базальттан тора.
Сейсмик, янар вулкандар бар.
Климаты субэкваториаль муссонлы, көньяҡта — экваториаль. Йыл әйләнәһенә тигеҙлектә температура 25-28 °С, яуым-төшөм йылына 1000—2000 мм (тауҙарҙа 4000 мм-ға тиклем).
Иң ҙур йылға — Минданао; күлдәр бик күп (иң ҙуры — Ланао). Урмандар тропик мәңге йәшел һәм япраҡ ҡойоусы (муссон) ағастарҙан ғибәрәт, яр буйында урыны менән мангр әрәмәлектәре бар. Милли парктары: Мауы-Апо, Майнит-Хот-Спрингс; Апо тауы итәгендә Бөркөт ҡурсаулығы урынлашҡан. Ул юғала барыусы Филиппин бөркөттәрен һаҡлау өсөн булдырылған. Таулы урмандарҙа Филиппиндың осло ҡойроҡло тат менән туҡланыусы ҡоштары йәшәгән эндемик утрауҙар бар.

# Минданао (утрау)
## Халҡы

Минданао утрауында яҡынса 22 000 000 кеше (2010) йәшәй. 100 йыл элек халыҡтың күпселеген моро тип аталған мосолмандар тәшкил итә, әммә XX быуат дауамында утрауҙы Филиппиндың башҡа райондарынан сыҡҡан халыҡтар йәшәй башлай. Шулай уҡ мосолмандарҙың һаны кәмеүгә сәйәсәт һәм уларҙы суҡындырыу, христиандар мөхитендә тыуымдың ҙур булыуы ла үҙ ролен уйнай. XXI быуат башында мосолмандар утрау халҡының 20-25 процентын тәшкил итә, уларҙың христиандар менән мөнәсәбәттәр көсөргәнешле булып ҡала. 1989 йылда Мосолман Минданаоһында автоном регион төҙөлә, унда мосолмандар күп булған күпселек райондар инә, 2001 йылғы референдум һөҙөмтәләре буйынса уның сиктәрен киңәйтелә.
Эре ҡалалар — Давао, Замбоанга.

# Минданао (утрау)
## Административ бүленеше

Күмер, тимер мәғдәне һәм төҫлө металдар ятҡылығына бай.

# Минданао (утрау)
## Утрауҙағы сепаратизм

Минданао Филиппиндың төп игенгә бай ере тип һанала, Филиппин экспортҡа сығарған ун алдынғы ауыл хужалығы тауарҙарының һигеҙе ошо утрауҙан килә. Дөгө, кокос пальмаһы, ананас, абака (манильская пенька) эшкәртелә.
# Абдрахманов Хәлил Абдрахман улы

Абдрахманов Хәлил Абдрахман улы (рус. Абдрахманов Халил Абдрахманович) (1915—1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкының ат йөрөтөүсеһе (коновод), гвардия ҡыҙылармеецы.

# Абдрахманов Хәлил Абдрахман улы
## Биографияһы

Хәлил Абдрахман улы Абдрахманов 1915 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Миәкә районы) Айыт ауылында тыуған.
Тыуған ауылы мәктәбендә уҡый. Колхозда эшләй.

# Абдрахманов Хәлил Абдрахман улы
## Хәрби хеҙмәте

Ҡыҙыл Армия сафына Миәкә районы хәрби комиссариаты саҡыра.
112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкының ат йөрөтөүсеһе (коновод) булып хеҙмәт итә.
1943 йылдың 10 октябрендә Украина ССР-ы Чернигов өлкәһенең Любеч ҡалаһы янындағы аяуһыҙ алыштарҙа һәләк була.

# Абдрахманов Хәлил Абдрахман улы
## Хәтер

Абдрахманов Хәлил Абдрахман улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Миәкә районы Айыт ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
# Зәйет (йылға)

Зәйет (рус. Каинлыкуль) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ыҡ йылғаһына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Зәйет (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028091
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102809
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Гипертония

Артериал гипертензия (АГ, Гипертония) — тоторо терекөмөш бағанаһының (рт.ст.) 140/90 мм һәм юғарыраҡ артериаль баҫым. Эссенциаль артериаль гипертензия осрағы 90—95 % тәшкил итә. Ҡалған осраҡта икенсел артериаль гипертензия тип билдәләйҙәр: бөйөр (нефроген) 3—4 %, эндокрин 0,1—0,3 %, гемодинамик, неврологик, стресс, ҡайһы бер матдәләр ҡабул итеү менән бәйле һәм ауырлы ҡатын-ҡыҙҙарҙағы юғары баҫым төп сирҙең билдәһе булып тора.

# Гипертония
## Классификация

* Нормаль артерия баҫымы (АД) < 120/80 мм рт. ст.
* Прегипертония АД 121—139/81—90 мм рт. ст.
* 1 дәрәжә (еңел гипертония) — АД 140—159/АД 90-99.
* 2 дәрәжә (сиктәш гипертония) — АД 160—179/АД 100—109.
* 3 дәрәжә (ауыр гипертония) — сАД 180 һәм юғарыраҡ/дАД 110 һәм юғарыраҡ.
* Айырым систолик гипертония — сАД140 юғары /дАД 90 кәмерәк.
Гипертония — иң киң таралған йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан иҫәпләнә. Планетала һәр бишенсе кеше ошо ауырыу менән яфаланһа, Рәсәйҙә — һәр өсөнсө кеше ошо ауырыуға дусар. Был ауырыуҙы кеше үҙе лә һиҙмәҫкә мөмкин. Ваҡыты-ваҡыты менән баш ауырта, кеше көйһөҙләнә, башы әйләнә, хәтере насарая, эш һөҙөмтәлелеге кәмей. Бер аҙ ял иткәс, барыһы ла үткән кеүек тойолһа ла, йылдар буйына уға иғтибар итмәү ауырыуҙың аҙыуына килтерә. Баш ауыртыу, баш әйләнеү даими күҙәтелә, аяҡтар хәлһеҙләнә. Шуға ла үҙ ваҡытында врачҡа мөрәжәғәт итеү — иң тәүге аҙым
Артериаль гипертонияның эҙемтәһенән СПИД, яман шеш ауырыуҙары һәм туберкулездан үлгән кешеләрҙән дә күберәк вафат була. Гипертония ауырыуы билдәләре арыу билдәләре менән күпселектә тап килә, шуға күрә лә ауырыуҙарҙың күбеһе үҙенең ошо диагнозы хаҡында «Ашығыс ярҙам» врачынан ғына ишетә. Үҙ һаулығыңа битараф булмау, йәшәү рәүешен үҙгәртеү һәм грамоталы терапия аша ғына оптималь ҡан баҫымына ирешеп була, ти белгестәр.
# Поперечные Тайлы

Поперечные Тайлы — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Большие Тайлы йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Поперечные Тайлы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004572
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200457
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2