yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Туймазы районы флагы

Туймазы районы флагы — Башҡортостан Республикаһы Туймазы районы муниципаль районы символдарының береһе.
Туймазы районы флагы Башҡортостан Республикаһы Туймазы районы муниципаль районы Советының 2006 йылдың 13 июлендәге 134-се һанлы ҡарары менән раҫланған.
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт символика регистрына 056 регистрацион номер бирелеп индерелгән. Рәсәй Федерацияһының Дәүләт геральдика регистрына 3018 регистрацион номер бирелеп индерелгән.
Флагтың авторҙары — Салауат Ғиләжетдинов, Рузилә Имамова.

# Туймазы районы флагы
## Тасуирламаһы

Флаг дүртмөйөшлө күк келәм булып тора, уның киңлегенең оҙонлоғона ҡарата нисбәте — 2:3. Үҙәгендә алтын төҫөндә ҡурай сәскәһе төшөрөлгән, уның һабағында ике яғынан да өс япрағы бар. Ҡурай сәскәһен ике яҡтан һәм аҫтан өс рәтле бойҙай башаҡтарының тарҡатылған үреме менән уратып алынған.

# Туймазы районы флагы
## Символиканың нигеҙҙәре

Флагта күк (лазурный) төҫ — тыныс күк йөҙөнөң төҫө, Туймазы районы кешелеренә хас булған ихласлыҡтың, оптимизмдың һәм әүҙем тормош позицияларын сағылдыра.
Флагтың үҙәгендә төшөрөлгән өс рәт итеп һалынған бойҙай башаҡтарынан барлыҡҡа килгән алтын ярым түңәрәк Туймазы районы еренең уңдырышлығын, быуындан-быуынға күскән игенселектең бай традицияларын, унда йәшәгән кешеләрҙең эшһөйрәлеген, именлеген, муллылығын һәм йомартлығын сағылдыра.
Башаҡтарҙан яһалған ярым түңәрәктең эсендә алтын сәскә атыусы ҡурай урынлашҡан, ул район территорияһында йәшәгән халыҡтарҙың күп милләтлеген, дуҫлығын һәм берҙәмлеген, бар нәмәгә тыныс башланғыстарҙы, яҡтылыҡҡа, совершенство һәм үҫеш үрҙәренә ынтылышты символлаштыра, был күп һанлы традицион конкурстарҙа һәм халыҡ байрамдарында сағылыш таба.
# Кусь (Немда ҡушылдығы)

Кусь — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Немда йылғаһының уң ярына тамағынан 81 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 86 км.

# Кусь (Немда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000014046
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001404
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Каска

Оло Каска — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының уң ярына тамағынан 329 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Оло Каска
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035126
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103512
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Төмән өлкәһе

Төмән өлкәһе (рус. Тюменская область) — Рәсәйҙәге өлкә. 1944 йылдың 14 авгусында ойошторола.
Төмән өлкәһенең уставына ярашлы Ханты-Манси һәм Ямал-Ненец округтар өлкә составына инә, ләкин Рәсәйҙен тулы хоҡуҡлы региондар булып ҡалалар.

# Төмән өлкәһе
## Дәүләт ҡоролошо

Төмән өлкәһе Уставына ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.

# Төмән өлкәһе
## Дәүләт ҡоролошо
### Башҡарма власть

Төмән өлкәһе Губернаторы — Төмән өлкәһе башлығы һәм Төмән өлкәһенең иң юғары вазифалы кешеһе. Төмән өлкәһе Хөкүмәте етәксеһе. Төмән өлкәһе Хөкүмәте статусы һәм хоҡуғы Төмән өлкәһе Уставы менән билдәләнгән.

# Төмән өлкәһе
## Дәүләт ҡоролошо
### Суд власы

Төмән өлкәһе суд системаһы составында:
* Төмән өлкәһе өлкә суды, Рәсәйҙең юғары судының түбәнге инстанция суды
* Төмән өлкәһе арбитраж суды , Рәсәйҙең юғары судының түбәнге инстанция суды

# Төмән өлкәһе
## Дәүләт ҡоролошо
### Закондар сығарыу власы

Ҡарағыҙ: Төмән өлкәһе өлкә думаһы Өлкә Парламенты — Төмән өлкәһе өлкә думаһы.

# Төмән өлкәһе
## Файҙалы ҡаҙымалар

Нефть ятҡылыҡтары— Самотлорское, Приобское, Фёдоровское ,Мамонтовское, Красноленинское; газ — Уренгойское, Медвежье, Ямбургское. Нефть 700 метрҙан 4 км тәрәнлеҡтә ята. Шулай уҡ торф, сапропель, кварц, известняк ятҡылыҡтары бар. Поляр Уралдын көнсығышта алтын, көмөш, баҡыр, көкөрт, никель, хром, свинец табылды. Өлкәлә — Обь, Иртыш, Тобол ағалар.

# Төмән өлкәһе
## Эре ҡалалар (округтарһыҙ)

* Төмән
* Тобольск

# Төмән өлкәһе
## Cәнәғәт

Өлкәлә Башнефть-Полюс ЯСЙ, Транснефть, Рәсәй селттәре, Сургутнефтегаз, Газпром етештереү Надым, Газпром етештереү Ноябрьск, Газпром етештереү Уренгой, Газпром етештереү Ямбург эшләй.

# Төмән өлкәһе
## Халыҡ

Милли состав:
# Хур-Юган

Хур-Юган — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вогулка йылғаһының һул ярына тамағынан 117 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Хур-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300029425
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302942
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ерекле (Ҡыйҙыш ҡушылдығы)

Ерекле (рус. Ереклы - Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡыйҙыш йылғаһының һул ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ерекле (Ҡыйҙыш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, Уйылға йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500212111200000782
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200078
* Бассейн коды — 14.01.05.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Ерекле (Ҡыйҙыш ҡушылдығы)
## Этимологияһы

Гидроним башҡорт телендәге "ерек" тигән һүҙҙән барлыҡҡа килгән. Ерек - ҡайындар ғаиләһенә ҡараған ағас, һаҙмырт, еүеш ерҙә, һыу буйҙарында үҫә торған, тип аңлатыла "Башҡорт теленең һүҙлеге"ндә Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 329-сы бит
# Калашникова йорто

Калашникова йорто (шулай уҡ «Төньяҡ ҡунаҡхана») — Пушкин ҡалаһында тарихи бина. 1881 йылда төҙөлгән. Асыҡланған мәҙәни мираҫ объекты (флигель менән бергә). Бәләкәй урам, йорт 29/11, Оранжерейный урамы мөйөшөндә урынлашҡан

# Калашникова йорто
## Тарихы

Участка төҙөлөшө тураһында беренсе мәғлүмәттәр 1820 йылдарға ҡарай, ул саҡта унда ике ағас бина, ҙурырағы урамдар мөйөшөндә була. Һуңыраҡ участканы тол сауҙагәр ҡатыны Калашникова Екатерина Федоровна һатып ала, ул урамдар мөйөшөндә ҡунаҡхана урынлаштырыу өсөн йорт төҙөтә. Төҙөлөштө архитектор А.П. Гоман алып бара. Ҡунаҡхана «Төньяҡ» тип атала. 1884 йылда ихатала күрше йортҡа терәлеп тигәндәй архитектор П.П. Дейнека тарафынан Г-образлы формала ике ҡатлы таш флигель төҙөлә (хәҙерге адресы Кесе урам, 31/9). Һуңыраҡ ике бинаны ла Пушкин ҡалаһы почтамты биләй, ул әле лә шунда урынлашҡан. Е.Ф. Калашникова Кесе урамда тағы ике йортто биләй (39 һәм 56 йорттар), улар XXI быуат башында һүтелә, ә һуңынан яңынан тергеҙелә: 39-сы йорт тышҡы яҡтан оҡшаған, ә 56-сы йорт (ҡунаҡхана) — тулыһынса яңы йорт.

# Калашникова йорто
## Архитектураһы

Йорт ҙур булмаған тау битләүендә төҙөлгәнгә, урам яғынан ярымподвал төҙөлгән. Классицизм стилендә биҙәлгән йорт өсмөйөшлө фронтонға эйә, уның аҫтындағы кәрниз модульондар һәм веноктар рәүешендәге семәрле фриз менән. Тәҙрә уйымдарын бөҙрә таштар һәм сандриктар биҙәй. Бинаның өҫкө өлөшөн биҙәү Бөйөк Ватан һуғышынан һуң тергеҙгәндә етди үҙгәреүҙәргә дусар була.
# Ростов кинохроника студияһы бинаһы

1952
Ростов кинохроника студияһы бинаһы — Дондағы Ростовта 1952 йылда Ростов кинохроника студияһы архитектор Лев Леонидович Эберг проекты буйынса төҙөлгән.

# Ростов кинохроника студияһы бинаһы
## Бинаның тарихы

Ростов кинохроника студияһы йорто Дондағы Ростовтың үҙәгендә Ҡыҙыл Армия һәм Островский урамы мөйөшөндә урынлашҡан. 1952 йылда Ростовтың танылған архитекторы Лев Леонидович Берг проекты буйынса төҙөлгән.

# Ростов кинохроника студияһы бинаһы
## Архитектур үҙенсәлектәре

Ростов кинохроника студияһы йорто өс ҡатлы, кирбестән һалынған сарҙаҡлы бина. Йорт дөрөҫ һыҙатлы горизонталь өлөштәргә бүленгән, өҫтө кәрнизле. Беренсе ҡаты тәбиғи ташҡа оҡшатып, икенсеһе — рустҡа оҡшатып биҙәлгән. Өсөнсө ҡаты икешәрләп ҡушылған пилястрҙар менән биҙәлгән. Бинаның архитектура-сәнғәт йөҙөн шулай уҡ икенсе ҡаттың тәҙрәләре аҫтындағы сандрик һәм беренсе ҡат менән икенсе ҡат араһына теҙелгән кирбес, парапеттағы рәшәткәләр билдәләй.
Йорт мөйөштәрендә ҙур пилястрҙар беренсе һәм икенсе ҡатты берләштереп тора, уларға үҫемлектәр менән биҙәлгән ҡатын-ҡыҙҙар башы биҙәктәре һәм күп төрлө фигуралы аттик фриздәр ҡуйылған. Өй мөйөштәрен фланкирлаған пилястрҙарҙар араһына йорттоң нисәнсе йылда яҙылған датаһы яҙылған таждар тора. Барельефтарҙың авторы- танылған рәссам һәм һынсы Виктор Васильевич Баринов.
Йорт Г хәрефе формалы. Йорт әсендәге бер-береһенә ҡапма-ҡаршы торған эш кабинеттарының ишеге оҙон коридорға асыла. Йорттоң төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә кино ҡарау залы бар.

# Ростов кинохроника студияһы бинаһы
## Йорттоң статусы

2014 йылдың ноябрендә йорт хөкүмәт һаҡлауында тораған. Уны һаҡлауға алыуҙы ҡайһы бер йәмәғәт ойошмалары планда тоталар һәм яҡын арала Дондағы Ростов мәҙәниәт Министрлығына бинаны мәҙәни мираҫ исемлегенә индереүҙе һорап мөрәжәғәт итергә йыйыналар.

# Ростов кинохроника студияһы бинаһы
## Йортто һатыу һәм юҡҡа сығарыу

2013 йылда йорт йәлеп ителгән барлыҡ башҡа активтары менән һатыла. Бөтә Рәсәй халыҡ фронты вәкилдәре «За честные закупки» проекты сиктәрендә был йорттоң Ростовтағы байтаҡ башҡа хөкүмәт йорттары менән бер рәттән бик арзан хаҡҡа приватизацияланғанын белеп ҡала Был ғәмәл ҡала бюджетына ҙур зыян килтергән, сөнки уны приватизациялауҙан декабрь айында бюджетҡа ни бары 53,8 млн һум аҡса ингән. Был хаҡта РФ иҡтисад министры Алексей Улюкаевҡа үтенес хаты яҙыла. Хатта Ростов өлкәһендәге дәүләт мөлкәтенә ҡараған йорттарҙың дөрөҫ, намыҫлы хаҡҡа һатылғанмы икәнен тикшереүҙе һорағандар.
Ҡаланың йәмәғәтселек протестарына ҡарамайынса , 21 февраль, 2015 йыл бинаны һүтә башлайҙар. Ростов ҡалаһы хакимиәтенең Төҙөлөш Департаменты директоры Андрей Дикун әйтеүенсә, был һүтелгән йорт урынында 7 ҡатлы торлаҡ булмаған бина төҙөләсәк.
# Македон сигеүҙәре

Македон сигеүҙәре ― Македония халҡының милли биҙәү-ҡулланма сәнғәте төрҙәренең береһе, македон мәҙәниәтенең мөһим өлөшө. Македон сигеүҙәре славяндар Балҡан ярымутрауына килгәндән һуң барлыҡҡа килә һәм үҫешә башлай, македон йәмғиәте ышаныуҙарына һәм рухилығына ярашлы үҙгәреп, быуындан быуынға тапшырыла. Македония сигеүе IXX быуатта үҫеш нөктәһенә еткән. Боронғо славян тамырҙары булған был сәнғәт төрө эволюцияһы башҡа бик күп дәүерҙәрҙең һәм мәҙәниәттәрҙең йоғонтоһон сағылдыра.

# Македон сигеүҙәре
## Тарихы

Македон сигеүҙәре славян халыҡтары Балҡанға килгәс үҫешә башлай, улар шунда уҡ үҙ стилен боронғо балҡан мәҙәниәте элементтары менән берләштерә башлай. Македон традицион сигеүенең үҫешенә һәм формалашыуына Византия мәҙәниәте ҙур йоғонто яһай. Хәҙерге Төньяҡ Македония территорияһының күп быуаттар буйына Ғосман империяһы хакимлыҡ итеүенә ҡарамаҫтан, Яҡын Көнсығыш ижады македон славяндарының халыҡ сигеүҙәрендә артабан сағылыш тапмай тиерлек. Милли сигеүҙәргә йоғонто яһаған төрлө мәҙәни һәм тарихи факторҙар бар, һәм уның формаларының төрлөлөгө ул барлыҡҡа килгән һәм булған мөхиттең художестволы потенциалы һөҙөмтәһе булып тора.

# Македон сигеүҙәре
## Төрҙәре

Төньяҡ Македонияла сигеүҙең иң киң таралған формаһы булып македон милли кейеме орнаменттары, ул үткән быуат аҙағына тиклем ҡайһы бер ауылдарҙа көн һайын ҡулланылған. Сигеү ғәҙәттә ҡатын-ҡыҙ костюмдарында, күлдәгендә һәм баш кейемдәрендә осрай..
Төньяҡ Македония өсөн хас булған туниканы хәтерләткән ҡатын-ҡыҙ күлдәктәрендә славяндар ошо ергә килгәнсе үк барлыҡҡа килгән боронғо Балҡан сәнғәте менән бәйле боронғо биҙәү формалары эҙҙәре бар.
Баш кейемдәрен биҙәү өсөн ҡулланылған сигеүҙәрҙең төрлө төрҙәре араһында ярайһы уҡ тарихи ҡиммәттәргә эйә булғандары ла бар, атап әйткәндә: улар Волга буйы халыҡтарының кейем биҙәлеше менән оҡшаш. Был македондарҙың Волга буйы халыҡтар менән алыҫ мәҙәни-тарихи ҡәрҙәшлеген раҫлай.

# Македон сигеүҙәре
## Ептәр төрлөлөгө

Македон халыҡ сигеүе ҡыҙыҡлы. Борон сигеү өсөн йөн еп ҡулланылған, уны туранан-тура йорт хужалыҡтарында яһағандар, был үҫешкән һарыҡсылыҡ менән бәйле. Әммә Македонияның ҡайһы бер райондарында ебәк ҡулланылған: ҡулдан яһалған ебәк ептәр менән байрам кейеме һәм аксессуарҙар теккәндәр, һәм бөтә ерҙә лә тиерлек көмөш ҡулланылған. Македон сигеүендә ғәҙәттә ҡыҙыл төҫтәр өҫтөнлөк иткән полихроматик (һирәк кенә, шулай ҙа ҡайһы бер төбәктәргә ике һәм бер төҫтән торған сигеү хас). Ҡыҙыл төҫтөң ике төҫмөрләнеше йә фон, йә сиратлашыу һәм биҙәү булараҡ параллель ҡулланыу күҙәтелә. Македон сигеүендә өҫтөнлөк иткән икенсе төҫ — ҡара, икенсел — ҡараһыу күк, йәшел, алтын, һирәгерәк аҡ. Македон халыҡ сигеүендә киң таралған биҙәктәр — ҡәтғи геометрик орнаменттар. Улар киң күләмдә бирелә: ябай тура һыҙыҡтарҙан һәм кәкерсәк һыҙыҡтарҙан алып геометрияның ҡатмарлы формаларына тиклем тәҡдим ителә. Хатта сәскә мотивтары ла геометрик рәүештә аңлатыла, япраҡһыҙ стилләштерелгән формаларҙы кәүҙәләндерә.
# Оло Горносталья

Оло Горносталья — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Оло Горносталья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000055773
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005577
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Альняшка

Альняшка — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы/ Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Беүә йылғаһының уң ярына тамағынан 141 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Альняшка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Беүә башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101112111100016199
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101619
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Варакошка

Варакошка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Варакша йылғаһының уң ярына тамағынан 8,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 5,1 км.

# Варакошка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000042223
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004222
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тялес

Тялес — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кальча йылғаһының һул ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Тялес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300015160
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301516
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шёпс (Тюрингия)

Шёпс (Тюрингия) (нем. Schops (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 399 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,35 км². Диңгеҙ кимәленән 158 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7768 һәм автомобиль коды — SHK.
# Руднячка

Руднячка — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рудня йылғаһының һул ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Руднячка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038048
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003804
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ситдиҡов Шәмсетдин Мөхәмәтдин улы

Ситдиҡов Шәмсетдин Мөхәмәтдин улы (17 июнь 1924 йыл, БАССР, хәҙерге Салауат районы, Лағыр ауылы — 7 декабрь 2002 йыл, Лағыр ауылы) — педагог, разведчик. Өс тапҡыр Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән наградланған.

# Ситдиҡов Шәмсетдин Мөхәмәтдин улы
## Биографияһы

Шәмсетдин Мөхәмәтдин улы Ситдиҡов 1924 йылдың 17 июнендә Салауат районының Лағыр ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. 7-се кластан һуң тамамлағас, ауыл советында һалым агенты булып эшләй. 1942 йыл — фронтҡа алына, кесе командирҙар составы мәктәбендә уҡый, уны лейтенант дәрәжәһендә тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышында полк разведкаһында разведчиктар взводы командиры була. Һуғыштан һуң Педагогия институтын тамамлай. Колхозда партком секретары булып эшләй. 1953 — 1973 йылдарҙа Лағыр урта мәктәбе директоры. Уның етәкселегендә яңы мәктәп, интернат, уҡытыусылар өсөн ике фатирлы йорт һалына. Бер нисә саҡырылыш ауыл һәм район советы депутаты итеп һайлана. 2002 йылдың 7 декабрендә вафат була. Лағыр ауылында ерләнгән.

# Ситдиҡов Шәмсетдин Мөхәмәтдин улы
## Ғаиләһе

Хәләле Рабиға Шәрәфетдин ҡыҙы менән алты бала тәрбиәләр үҫтерәләр, барыһына ла юғары белем бирәләр.

# Ситдиҡов Шәмсетдин Мөхәмәтдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Өс Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (26.09.1944, 13.02.1945, 29.03.1945).
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (15.06.1945).
* «Германияны еңгән өсөн» миҙалы.
* «Кенигсбергты алған өсөн» миҙалы.
* БАССР Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы.
# Айзилә

Айзилә — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Айзилә
## Этимологияһы

Ай (башҡорт) һәм зилә (фарсы) һүҙҙәре ҡушылып яһалған. Ай һымаҡ тигәнде аңлата.

# Айзилә
## Билдәле кешеләр

* Айзилә Вәхитова — йәш йырсы
# Халетоко-Се

Халетоко-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сохонто-Се йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Халетоко-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300037986
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303798
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Котлубаевка (йылға)

Котлубаевка, Бронница (укр. Котлубаївка, Бронниця) — Украиналағы йылға. Винница өлкәһенең Могылив-Подильский районы аша көньяҡҡа табан аға. Днестрҙың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 18 километр. Бассейн майҙаны — 106 км². Могилев-Подольским районы сигенән алыҫ түгел, Черневец районының Котлубаевка ауылы эргәһенән ағып сыға.
Могилев-Подольск районының: Петровка, Пилип, Шлишковец, Заречье, Матеивка, Бронница ауылдары аша үтә.
Йылғаның өҫкө ағымында Котлубаевка ауылы эргәһендә екән һәм ҡамыш үҫентеләре, 3 таҡыр бар. Йылғаның башы һуңғы 25 йыл эсендә йылға тамағына ҡарай 2 км-ға яҡыная. Йылғаның киңлеге 2 м-ҙан артмай. Петровка ауылында ҙур ғына быуаһы бар (5 га).
Ҡушылдығы: Безымянная (һул).
# Латорица

Латорица (укр. Латориця, словак. Latorica) — Европалағы йылға. Ике дәүләт биләмәһенән — Украина һәм Словакия аша аға йәки сигенән үтә. Оҙонлоғо — 188 километр.
# Соловьевка (Ляга ҡушылдығы)

Соловьевка — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ляга йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Соловьевка (Ляга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ница йылғаһы Реж һәм Нейва йылғалары ҡушылған урынған тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501912111200007033
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200703
* Бассейн коды — 14.01.05.019
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Россыпная

Россыпная — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Саянзас йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Россыпная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011265
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201126
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2