# 24 август

24 август — григориан стиле буйынса йылдың 236-сы (кәбисә йылында 237-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 129 көн ҡала.

# 24 август
## Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар
### Халыҡ-ара

* Ер: Музыкаль мауығыу төрөнө, йәшәү һәм кейенеү рәүешенә ҡарата күрә алмаусанлыҡ, дискриминация һәм көс ҡулланыуға ҡаршылыҡ көнө.
** Ғәҙәти булмаған (ғәжәйеп) музыка көнө.
** Картуф чипсыһы көнө.
** Консерва бысағы көнө.

# 24 август
## Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар
### Милли

* АҠШ: Бысаҡ көнө.
* Грузия: Конституция көнө.
* Индонезия: Телевидение көнө.
* Коста-Рика: Милли парктар көнө.
* Либерия: Флаг көнө.
* Украина: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.

# 24 август
## Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар
### Һөнәри

* Ҡырғыҙстан: Эске ғәскәрҙәр көнө.

# 24 август
## Тарихи ваҡиғалар

* 1930: Башҡорт АССР-ы Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм Халыҡ Комиссарҙары Советы «Башҡорт АССР-ында мәжбүри башланғыс дөйөс белем биреүҙе индереү тураһында» тигән ҡарар ҡабул итә.
* 1995: «Windows 95» операцион системаһы ҡулланыусыларға тәҡдим ителә.

# 24 август
## Был көндө тыуғандар
### Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
#### 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар

* Яндуганов Яков Яныбаевич (1940), ғалим-иҡтисадсы-географ. 1974 йылдан хәҙерге Екатеринбург ҡалаһындағы Урал дәүләт иҡтисад университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1988—2010 йылдарҙа тәбиғәтте файҙаланыу иҡтисады кафедраһы мөдире. География фәндәре докторы (1986), профессор (1988). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1994) һәм РСФСР-ҙың почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1990). В. Н. Татищев һәм Г. В. де Геннин исемендәге премиялар лауреаты (2003). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡалтасы районы Иҫке Турай ауылынан.
* Сиражев Валерий Ниғмәтйән улы (1945), хужалыҡ эшмәкәре, хеҙмәт ветераны. «ДюртюлиСтройсервис» фирмаһының элекке идарасыһы. Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе. Сығышы менән Бөрө ҡалаһынан.
* Головченко Анатолий Константинович (1955—19.08.2009), Өфөлә йәшәп иткән рәссам. 1989 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Константин Головченконың улы. Халыҡ-ара бәләкәй форма графикаһы күргәҙмәһе лауреаты (Торонто ҡалаһы, Канада, 1988; Гран-при). Сығышы менән Мәскәү ҡалаһынан.
* Мәсәғүтов Радик Миҙхәт улы (1965), ғалим-психиатр. 1996 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2003), профессор (2005). Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2007). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.

# 24 август
## Был көндө тыуғандар
### Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
#### 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар

* Муллағәлин Әҙһәм Хәбибулла улы (1921 — ?), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы элемтәсеһе, гвардия ҡыҙылармеецы. II дәрәжә Ватан һуғышы (1985), ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (икеһе лә 1945).
* Хафизов Ринат Ҡасим улы (1961—1996), спортсы, спорт акробатикаһы буйынса СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры, Европа чемпионы (1985).
* Бизяркина Елена Николаевна (1971), ғалим-иҡтисадсы. 2007 йылдан хәҙерге Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2008 йылдан иҡтисад һәм идара итеү кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 2010—2012 йылдарҙа иҡтисад һәм идара итеү факультеты деканы. Иҡтисад фәндәре докторы (2009). Сығышы менән Стәрлетамаҡ ҡалаһынан.

# 24 август
## Был көндө тыуғандар
### Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
#### 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар

* Маликов Рәйеф Сәлих улы (1952), хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре, 1998—2013 йылдарҙа Нефтекама автозаводының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының икенсе—дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған машина эшләүсеһе (2003), Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2001). Дуҫлыҡ (2008) һәм Салауат Юлаев (2007) ордендары кавалеры. Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы (2007).

# 24 август
## Был көндө тыуғандар
### Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
#### 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар

* Чемберджи Николай Карпович (1903—22.04.1948), СССР композиторы. Тәүге башҡорт операһы «Ҡарлуғас»тың авторы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1944). Икенсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1946).
* Шаһиморатов Ғәлимйән Моратша улы (1933), хеҙмәт ветераны, механизатор. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районы Туҡбай ауылынан.
* Бикембетов Мәҡсүт Шәйәхмәт улы (1938), хужалыҡ эшмәкәре, нәшриәтсе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997), СССР-ҙың матбуғат отличнигы (1977). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районы Һөләймән ауылынан.
* Дилмөхәмәтов Сәрүәр Ислам улы (1938), хужалыҡ эшмәкәре, агроном. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1995). «Мәсәтле районының 100 данлыҡлы исеме» проекты дипломанты (2019). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районы Мәләкәҫ ауылынан.

# 24 август
## Был көндө тыуғандар
### Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
#### 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар

* Насиров Әнүәр Хатип улы (1919—21.04.2008), педагог, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының эскадрон командиры, дивизия ветерандар советының элекке рәйесе. Башҡорт АССР-ының IV саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Миңлеғәле Шайморатовҡа арналған «Подвиг генерала» китабының (2006) авторы. Ҡыҙыл Йондоҙ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районы Солтанай ауылынан.
* Йосопов Харис Монасип улы (1929—7.06.2009), спортсы-көрәшсе, тренер, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Профессор (1995). Дзюдо буйынса СССР-ҙың (1975) һәм РСФСР-ҙың (1969) атҡаҙанған тренеры, классик (1959) һәм ирекле (1960) көрәш, самбо (1967) буйынса СССР-ҙың спорт мастеры, дзюдо буйынса халыҡ‑ара (1975), самбо буйынса Бөтә Союз (1970) категориялы судья. РСФСР-ҙың (1989) һәм Башҡортостан Республикаһының (1999) атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре, СССР-ҙың физик культура отличнигы (1989). Почёт (2005) һәм Салауат Юлаев (2004) ордендары кавалеры. Салауат районының почётлы гражданы.

# 24 август
## Был көндө тыуғандар
### Дөйөм исемлек

* 1420: Альбрехт фон Эйб, Германия гуманисы, рухани.
* 1815: Евгения Тур (төп исеме Елизавета Васильевна Салиас-Де-Турнемир), Рәсәй империяһы яҙыусыһы.
* 1845: Кенәз Лев Голицын, Рәсәй империяһында вино яһауға нигеҙ һалыусы, Массандра һәм Абрау-Дюрсо шарап етештереү үҙәктәрен асыусы.
* 1865: Фердинанд I, дәүләт эшмәкәре, 1914—1927 йылдарҙа Румыния короле.
* 1870: Владимир Пуришкевич, Рәсәй империяһы сәйәсмәне.
* 1875: Эдуар Ньюпор, Франция авиаконструкторы, лётчик.
* 1899: Хорхе Луис Борхес, Аргентина прозаигы, шағир һәм публицист.
* 1935: Юрий Клепиков, СССР һәм Рәсәй драматургы, сценарист һәм актёр, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
* 1940: Вячеслав Костиков, СССР һәм Рәсәйҙең дәүләт эшмәкәре, дипломат, журналист һәм яҙыусы.
* 1945: Кен Хенсли, Англияның рок-музыканты, «Uriah Heep» төркөмө ағзаһы.
* 1960: Такаси Миикэ, Япония кинорежиссёры.

# 24 август
## Был көндө вафат булғандар

* 1997: Өмөтбаев Рамаҙан Ғимран улы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы һәм публицист.