yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Норнога

Норнога — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Едомша йылғаһының һул ярына тамағынан 8,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Норнога
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012366
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001236
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Үрге Воча

Үрге Воча — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға исемһеҙ №4811 йылғаның уң ярына 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Үрге Воча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000048129
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004812
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Грослора

Грослора (нем. Großlohra) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 989 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,29 км². Диңгеҙ кимәленән 310 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99759 һәм автомобиль коды — NDH.
# Кедра (Кичменьга ҡушылдығы)

Кедра — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кичменьга йылғаһының һул ярына тамағынан 127 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кедра (Кичменьга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010798
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001079
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Билльрода

Билльрода (нем. Billroda) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 516 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,98 км². Диңгеҙ кимәленән 252 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6647 һәм автомобиль коды — BLK.
# Ғарифуллин Илдар Илфат улы

Ғарифуллин Илдар Илфат улы (27 май 1963 йыл — 22 май 2023 йыл) — спортсы, саңғы икебәйгеһе буйынса СССР‑ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1984). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2006).

# Ғарифуллин Илдар Илфат улы
## Биографияһы

Илдар Илфат улы Ғарифуллин 1963 йылдың 27 майында Өфөлә тыуған.
СССР Ҡораллы Көстәре өсөн сығыш яһай. Н. Н. Безносов тәрбиәләнеүсеһе.
1984 йылда Финляндияның Рованиемында үткән саңғы спорты буйынса донъя чемпионатында команда беренселегендә (3х10 км эстафета) бронза миҙал яулай.
Донъя кубогы ярыштарында бөтәһе дүрт тапҡыр старт яһай. Беренсе тапҡыр ярышҡанда 1983 йылдың 29 декабрендә (Обервизенталь, ГДР) 9-сы урын яулай. Яҡшы һөҙөмтәһе — 5-се урын (7 ғинуар,1984 йыл, Шонах, ГФР). 1983/84 миҙгелендә генераль классификацияһы буйынса 17-се урынды биләй.
1984 йылғы Ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнашыусы (индивидуаль уҙышта 23-сө урында була).
Өфө ҡалаһы СДЮШОР-ҙа трамплиндан саңғыла һикереү буйынса һәм саңғы ике төр спорты буйынса тренер-уҡытыусы
Саңғы менән трамплиндан һикереү һәм саңғы двоеборьеһы буйынса төбәк категориялы судья. Өфө ҡалаһы балаларға өҫтәмә белем биреү муниципаль мәғариф учреждениеһының «Трамплиндан саңғыла һикереү һәм двоеборье буйынса махсуслаштырылған балалар-үҫмерҙәр өсөн олимпия резервы»ның 33-сө мәктәбе директоры.
2023 йылдың 22 майында Өфө ҡалаһында вафат булды.

# Ғарифуллин Илдар Илфат улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2006)
# Преображеновка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)

Преображеновка ауыл Советы — Стәрлетамаҡ районы составындағы административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы), 2008 йылда бөтөрөлә. Почта индексы — 453146. ОКАТО коды — 80249876000. ИФНС коды — 0242. Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы 2004 йылдың 16 декабренән ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда Преображеновка ауыл Советы Николаевка ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә .

# Преображеновка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Ауыл советы составында

Преображеновка ауыл Советы: Преображеновка ауылы — административ үҙәк, деревня Ҡунаҡбай ауылы (өҫтөмө 44х)
* Преображеновка ауылы
* Ҡунаҡбай ауылы

# Преображеновка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законында түбәндәге юлдар бар:
   40) Стәрлетамаҡ районы буйынса: в) «Николаевка» атамаһын һаҡлап, Николаевка һәм Преображеновка ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Николаевка ауылында урынлаштырырға.
   Преображеновка ауыл Советының Преображеновка, Ҡунаҡбай ауылдарын Николаевка ауыл Советы составына индерергә.
   Николаевка ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Преображеновка ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;

# Преображеновка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Йылғалары

Стәрле йылғаһы, Томаҡ шишмәһе.

# Преображеновка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

2008 йылға Башҡортостан Республикаһының Николаевка ауыл Советы, Октябрьский ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш була «Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы» ).

# Преображеновка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Автомобиль юлдары

Стәрлетамаҡ — Стәрлебаш, Октябрьский — Көньяҡ.
# Кайто-Юнко

Кайто-Юнко — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Падимей-Ты-Вис йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Кайто-Юнко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000087600
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008760
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мёнхенхольцхаузен

Мёнхенхольцхаузен (нем. Monchenholzhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1602 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,38 км². Диңгеҙ кимәленән 260 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99198 һәм автомобиль коды — AP.
# Кесе Тепла

Кесе Тепла — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тепла йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Тепла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049356
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204935
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хохлуновка Баская

Хохлуновка Баская — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Баская йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Хохлуновка Баская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100021084
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102108
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Фрадков Михаил Ефимович

Фрадков Михаил Ефимович (1 сентябрь 1950 йыл) — Рәсәйҙең дәүләт эшмәкәре.

# Фрадков Михаил Ефимович
## Биографияһы

Михаил Ефимович Фрадков 1950 йылдың 1 сентябрендә хәҙерге Һамар өлкәһе Красноярский районы Курумоч ауылында тыуған.
* 1972 йылда «инженер-механик» һөнәре буйынса Мәскәү станок-инструменталь институтын (хәҙер «Станкин» Мәскәү дәүләт технологик университеты) тамамлаған.
* 2004—2007 йылдарҙа Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе.
* 09.10.2007 — 04.10.2016 — Рәсәй Федерацияһының Тышҡы разведка хеҙмәте директоры.
* 2017 йылдың 4 ғинуарынан — Рәсәй стратегик тикшеренеүҙәр институты директоры.
# Ержа

Ержа — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шуя йылғаһының уң ярына тамағынан 136 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Ержа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000014138
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001413
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Омурканова Мыскал

Өмүрканова Мыскал йәки Мыскал Өмүрканова (ҡырғ. Мыскал Өмүрканова; 1915, Баш-Ҡыуанды ҡыштағы (хәҙер Ҡырғыҙстандың Нарын өлкәһе Жумгал районы) — 25 декабрь 1976, Бишкәк)- ҡырғыҙ совет халыҡ йырсыһы, фольклор һәм автор йырҙарын башҡарыусы, Ҡырғыҙ ССР-ының халыҡ артисы (1954).

# Омурканова Мыскал
## Биографияһы

Мыскал Өмүрканова йәш сағынан тыуған ауылының Чаек колхоз-совхоз театрында сығыш яһай, үҙенә комузда ҡушылып уйнай. 1936 йылда Бөтә Ҡырғыҙ халыҡ ижады олимпиадаһында беренсе премия ала. 1940 йылдан Нарын өлкә музыкаль-драма театры артисы.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Мыскал Өмүрканова аҡын О. Болебалаев етәкселеге аҫтында тылда һәм фронтта концерт бригадаһы составында сығыш яһай.
1941 йылда Ҡырғыҙ дәүләт филармонияһына солист булып саҡырыла, унда 1961 йылға тиклем эшләй.
Йырсы Мәскәүҙә ҡырғыҙ сәнғәтенең икенсе Декадаһында ҙур уңыш менән сығыш яһай (1958), уның Токтоғул шиғырына Б. Эгинчиевтың «Алымҡан» йырын башҡарыуы матбуғатта һоҡланғыс баһалар ала.
Үҙенең бер нисә йыр авторы — «Аҡбермәт» (ҡатын-ҡыҙ исеме), «Бөтә йөрәктән» («Журегумден»), «Колхозсы ҡатын» («Колхоздогу курбума»), «Куйген колхозника» («Колхозчунун куйгену») һәм башҡалар.
Тембры, диапазоны һәм көсө буйынса ҡуйы, бәрхәт, уникаль тауышҡа эйә була. Комузда шундай яҡшы уйнай, үҙенә иркен һәм тасуири итеп аккомпаниаторлыҡ итә.
1955—1959 йылдарҙа Ҡырғыҙ ССР-ы Юғары Советы депутаты итеп һайлана.

# Омурканова Мыскал
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

— Ленин ордены (01.11.1958)
— Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (ике тапҡыр)
— СССР миҙалдары.
— Ҡырғыҙ ССР-ының халыҡ артисы (1954)
# Юмпусь-Яга

Юмпусь-Яга — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Котучи-Яга йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Юмпусь-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300047545
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304754
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Какао (эсемлек)

Какао — составына мотлаҡ төйөлгән какао, шулай уҡ һөт (йәки һыу) һәм шәкәр индерелгән эсемлек. Ғәҙәттә, был эсемлек алкоголһеҙ. Хәҙерге донъяла был эсемлектең ике төп төрө таралған:
* Эҫе шоколад плиткалы иретелгән шоколадтан (йәки шоколад стружкаһынан) бары тик һөттә ваниль, шәкәр, дәрсен өҫтәүе менән кубекләнгәнсе туҡып күпертеп әҙерләйҙәр.
* Ғәҙәттә какао тип аталған әҙерләүҙә арҙаныраҡ һәм ябайыраҡ эсемлекте һөт йәки һыуҙа какао онтағынан ҡайнаталар. Эҫе йәки һалҡын килеш ҡулланыла. Италия һәм Испанияла ҡуйыраҡ эсемлеккә өҫтөнлөк бирәләр (итал. cioccolata densa).
Какао-һөт какао онтағын һыйыр, кәзә йәки башҡа һөттә иретеү юлы менән булдырыла. Уны, ғәҙәттә, һыуытып ҡулланалар. Мексикала чампуррадо эсемлеге, эҫе шоколадҡа кукуруз оно өҫтәлгән эсемлек популяр.

# Какао (эсемлек)
## Какао тарихы

Колумбҡа тиклем, Мезоамерикала ритуаль маҡсат менән, йәмғиәттең юғары ҡатламы кешеләре онталған какао босағынан әсе-ҡурыштырыусан һыуытылған күбекле эсемлек ҡулланғандар.
XVI һәм XVII быуаттар араһында европа илдәрендә какаоны эҫе килеш ҡуллана башлағандар. Ә әсе ингредиенттарҙы шәкәр ҡамышына алмаштырғандар. Шулай итеп, ҡайнар шоколад барлыҡҡа килгән — XVII—XVIII быуаттарҙағы европа аристократия фавориты.
XIX быуат башына тиклем шоколад эсемлеге клиент күҙлегенән һәм теләгенән сығып, һыу һәм шәкәр ҡушып етештерелғән, сөнки ул бик ҡиммәтле булған.
Уны, күбекләндерер өсөн, махсус ҡыҫҡа һемәкле һауытта, оҙон ағас тотҡалы һәм тишекле ҡапҡаслы бешеүес менән әҙерләгәндәр. Эҫе шоколад бик майлы һәм ҡуйы булған. Уның өҫтөндә май ҡатламы йөҙөп йөргән, уны ҡалаҡ менән алырға тура килгән. XVIII быуат та шоколадты, ҡиммәтле эсемлек түгелмәһен өсөн, сынаяҡ менән эсә башлайҙар.
XIX быуат дауамында юғары майлы какао борсағынан онталған эсемлек ҡулланыуҙан сыға: Голландия технологияһы уйлап табыла, ҡырғыстан ҡырылған какаонан майлы какао бүлеп сығарыу (ҡаты шоколад етештереү өсөн нигеҙ) һәм ҡоро какао-порошок (эсемлеҡ нигеҙе өсөн, өй шарттарында оҙаҡ һаҡланырға һәләтле ябай һәм осһоҙ ысул).
# Манара

Манара (ғәр. منارة ‎, минарет, «маяк») — ислам архитектураһында мәсеттә мосолмандарҙы намаҙға саҡырыу өсөн аҙан ҡысҡыра торған бейек махсус ҡоролма.Аҙанды мөәзин ҡысҡыра. Манара мәсеткә терәлеп тә, айырым да эшләнергә мөмкин. Ул мәсеттең архитектура төҙөлөшөн йәмләп тора.
Манараның балконы шәрәфә тип атала.
# 1-се Грязнушка

1-се Грязнушка — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яйыҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 1559 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# 1-се Грязнушка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Орск ҡалаһынан Һаҡмар йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000812112200004331
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200433
* Бассейн коды — 12.01.00.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вурлам

Вурлам — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лолог йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.

# Вурлам
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002911
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100291
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Турын-Я (Усь-Я ҡушылдығы)

Турын-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Усь-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Турын-Я (Усь-Я ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028091
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302809
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тодорта-Яха

Тодорта-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Байдарата мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Тодорта-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300037016
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303701
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Дилмөхәмәтов Рәмил Хөрмәт улы

Дилмөхәмәтов Рәмил Хөрмәт улы (12 сентябрь 1954 йыл) — сәнәғәт һәм дәүләт хеҙмәткәре. 2013—2017 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәтенең етәксе урынбаҫары, 2017-2018 йылдарҙа «Башкирдортранспроект» институты директоры. Башҡортостан Республикаһының I һәм II саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһы хеҙмәтләндереү өлкәһенең атҡаҙанған хеҙмәткәре. II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы һәм «Башҡортостан Республикаһындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн» отличие билдәһе менән бүләкләнеүсе.

# Дилмөхәмәтов Рәмил Хөрмәт улы
## Биографияһы

Рәмил Хөрмәт улы Дилмөхәмәтов 1954 йылдың 12 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Балаҡатай районы Яңы Масҡары ауылында тыуған. 1978 йылда Өфө авиация институтын тамамлай. 1973 - 1979 йылдарҙа - Һарытау 2-се йылылыҡ электр үҙәге турбиналары машинисы ярҙамсыһы; 1970 - 1974 - Өфө энергетика техникумы студенты; 1974 - 1974 - "Төркмәнэнергоремонт" Маршый участкаһы слесары; 1974 - 1976 - Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә; 1976 - 1978 - "Союзнефтеавтоматика" етештереү берекмәһенең көйләү идаралығы йылылыҡ-техник участкаһы технигы; 1978 - 1980 - ҡала торлаҡ идаралығының етештереү бүлеге, техник бүлек инженеры; 1980 - 1986 йылдарҙа - Совет район Советы башҡарма комитетының торлаҡ хужалығы бүлегендә өлкән мастер, инженер-энергетик, өлкән инженер, баш инженер; 1986 йылдан - коммуналь хужалыҡ бүлеге мөдире, Өфө ҡалаһы Совет районы Советы башҡарма комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары, Өфө ҡалаһы Совет районы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары, Өфө ҡалаһы Совет районы хакимиәте башлығы, Өфө ҡалаһы Совет районы Советы депутаты, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы вәкилдәр палатаһы депутаты; 1994-2003 - Өфө ҡалаһы Совет районы хакимиәте башлығы, Өфөнөң Совет районы муниципаль берәмеге башлығы; 2003-2004 - Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы урынбаҫары; 2004 - Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы урынбаҫары - Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы хакимиәтенең Муниципаль милеккә идара итеү комитеты рәйесе; 2006 - Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары - Муниципаль милеккә идара итеү комитеты рәйесе.
2010-2013 йылдарҙа - Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары, 2014-2017 йылдарҙа - Башҡортостан Республикаһы Башлығы хакимиәте етәксеһе урынбаҫары, 2017 йылдан әлегә тиклем - «Башкирдортранспроект» дәүләт унитар предприятиеһы директоры.
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың 1-се (1995-1999) һәм 2-се (1999-2003) саҡырылыш Вәкилдәр палатаһы депутаты.

# Дилмөхәмәтов Рәмил Хөрмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Башҡортостан Республикаһында фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн» билдәһе.
* Башҡортостан Республикаһы хеҙмәтләндереү өлкәһенең атҡаҙанған хеҙмәткәре.
* «Өфөнө үҫтереүҙәге ҙур ҡаҙаныштары өсөн» иҫтәлекле билдәһе.
* «Рәсәй Эске эштәр министрлығына 200 йыл» миҙалы.
* Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы.
* 2-се дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены миҙалы.
* Башҡортостан Республикаһы Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының Почет грамотаһы.
# Лименда

Лименда — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 100 км.

# Лименда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000025201
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002520
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Риченхаузен

Риченхаузен (нем. Ritschenhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 353 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,45 км². Диңгеҙ кимәленән 310 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98617 һәм автомобиль коды — SM.