yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Галин Салауат Әхмәҙиә улы

Галин Салауат Әхмәҙиә улы (3 март 1934 йыл — 29 март 2010 йыл) — фольклорсы-ғалим, педагог-методист, юғары мәктәп эшмәкәре. 1977—1983 йылдарҙа Стәрлетамаҡ педагогия институты проректоры, 1988—2010 йылдарҙа Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтының донъя һәм милли мәҙәниәт кафедраһы мөдире. 1975 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһы Гуманитар фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (академигы), филология фәндәре докторы (1995), профессор (1995). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1980). Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы (1968) һәм Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең мәғариф өлкәһендәге премияһы лауреаты (2001).

# Галин Салауат Әхмәҙиә улы
## Биографияһы

Салауат Әхмәҙиә улы Галин 1934 йылдың 3 мартында Башҡорт АССР-ы (хәҙер Башҡортостан Республикаһы) Баймаҡ районы Ғәҙелбай ауылында колхозсы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1-се Этҡол ете йыллыҡ мәктәбен тамамлағас, Темәс педагогия училищеһында башланғыс синыфтар уҡытыусыһы һөнәрен үҙләштерә. Тыуған районының Таулыҡай мәктәбендә бер йыл эшләгәс, Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтына уҡырға инә һәм уның филилогия факультетын 1958 йылда тамамлай. 1962 йылдан алып ТТӘИ хеҙмәткәре, 1970 йылдан — Стәрлетамаҡ педагогия институтында эшләй: башҡорт филолологияһы кафедраһы мөдире, 1977—1983 йылдарҙа проректор. 1987 йылдан алып Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтында башҡорт теле һәм әҙәбиәте кафедраһы, 2004—1910 йылдарҙа донъя һәм милли мәҙәниәттәр кафедраһы мөдире. 1950—1970 йылдарҙа (1964 йылдан алып етәксе) Башҡортостан, шулай уҡ Ҡурған, Ырымбур, Пермь, Һамар, Һарытау, Свердловск, Силәбе өлкәләре буйлап йыл һайын үткәрелгән фольклор-этнографик экспедицияларҙа ҡатнаша.

# Галин Салауат Әхмәҙиә улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге башҡорт фольклористикаһы тарихына, фольклор жанрҙарын, башҡорт ауыҙ-тел ижады ҡомартҡыларын тикшереүгә арналған. «Йылдар һәм йырҙар» (1967), «Башҡорт халҡының йыр поэзияһы» (1977) китаптарында башҡ. халыҡ тарихи йырҙары жанр-тематика йәһәтенән классификацияланған һәм шиғри алымдарына характеристика бирелгән. «Башҡорт халыҡ эпосы» («Башкирский народный эпос»; 2004) китабында башҡ. эпосының үҫеше ҡарала. Күп томлы «Башҡорт халыҡ ижады», «Башҡорт халыҡ ижады» (рус т.) йыйынтыҡтарының редколлегия ағзаһы һәм төҙөүселәренең береһе. 200-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм уҡытыу-методик әсбаптар авторы, «Башҡортостан мәҙәниәте» («Культура Башкортостана»; 2002—2005) программаһының авторҙар коллективы етәксеһе, электрон әсбабының (2004) авторы.

# Галин Салауат Әхмәҙиә улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1980)
* РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1980)
* РФ Хөкүмәтенең мәғариф өлкәһендәге премия (2001)
* Ғ. Сәләм исемендәге премия (1968)

# Галин Салауат Әхмәҙиә улы
## Фәнни хеҙмәттәре

* Заман һәм фольклор. — Өфө, 1972;
* Тарих һәм халыҡ поэзияһы. — Өфө, 1996;
* Тел асҡысы халыҡта: башҡорт фольклорының аңлатмалы һүҙлеге. — Өфө, 1999;
* Башҡорт халҡының ауыҙ-тел ижады. 2‑се баҫ., үҙгәрешле. — Өфө, 2009.

# Галин Салауат Әхмәҙиә улы
## Китаптары

* Йылдар һәм йырҙар (1967)
* Башҡорт халҡының йыр поэзияһы (1977)
# Оло Глушица

Оло Глушица — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Иргиз йылғаһының һул ярына тамағынан 614 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 65 км.

# Оло Глушица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Ырғыҙ йылғаһы башынан Сулак һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001612112100009575
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100957
* Бассейн коды — 11.01.00.016
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Алтурай

Алтурай — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шайтанка йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Алтурай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300006171
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300617
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Чертовля

Чертовля — Рәсәй йылғаһы. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Плотиченка йылғаһының уң ярына тамағынан 6,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Чертовля
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тверца, инешенән (Вышневоловец гидроузеленән) Тверь ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100512110000002086
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000208
* Бассейн коды — 08.01.01.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Брекунец

Брекунец — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Великая йылғаһының һул ярына тамағынан 113 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Брекунец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100034266
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103426
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Буҙ турғай

Буҙ турғай, йәки ябай дала турғайы, йәки джурбай, йәки каландра (лат. Melanocorypha calandra) — һабан турғайлылар ғаиләһенән турғай ҡошо төрө (Alaudidae).

# Буҙ турғай
## Тышҡы күренеше

Был эре буҙ турғайы 17,5—20 см оҙонлоҡта, төҫһөҙ. Өҫкө өлөшө ҡуңыр төҫтә һәм күкрәгендә ике ҙур тап менән аҫ яғы аҡ. Ҡанатының артҡы ситендә аҡ һыҙат (осҡанда һиҙелә) бар, ситке ҡойроҡ ҡауырһындары шулай уҡ аҡ.

# Буҙ турғай
## Таралыуы

Буҙ турғайҙар Әзербайжан, Албания, Алжир, Әрмәнстан, Афғанстан, Болгария, Босния һәм Герцеговина, Греция, Грузия, Мысыр, Израиль, Иордания, Ираҡ, Иран, Испания, Италия, Ҡазахстан, Кипр, Ҡырғыҙстан, Ливан, Ливия, Македония Республикаһы, Марокко, Молдова, Фәләстин Дәүләте, Португалия, Рәсәй Федерацияһы, Румыния, Сәғүд Ғәрәбстаны, Сербия, Сүриә, Словения, Тажикстан, Тунис, Төркмәнстан, Төркиә, Үзбәкстан, Украина, Франция, Хорватия, Черногория кеүек илдәрҙә йәшәй.

# Буҙ турғай
## Йәшәү рәүеше

Оялау өсөн был ҡоштар дала кеүек асыҡ киңлектәргә өҫтөнлөк бирә. Буҙ турғайҙың ояһы ерҙә урынлаша, ояла, ғәҙәттә, 4—5 йомортҡа. Төп аҙыҡтары - иген. Ҡарығыу осоронда уларҙың «менюһы» бөжәктәр менән тулыландырыла. Буҙ турғайҙың йыры һабан турғайының йырына оҡшаған, әммә тауышы көслөрәк.
# Һарыгүҙ

?Һарыгүҙ :
Сәскә атыусы үҫемлектең дөйөм күренеше :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Бабасыр уты сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Бабасыр уты һымаҡтар |
| Ырыу: | Һарыгүҙ |
| Төр: | Һарыгүҙ |
Латинса исеме :
Centaurium erythraea Rafn :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 30045 NCBI 172057 |
Һарыгүҙ (рус. Золототы́сячник обыкнове́нный, лат. Centáurium erythraéa) — бабасыр уты һымаҡтар (Gentianaceae) ғаиләһенән ике йәки бер йыллыҡ үлән үҫемлек. Бейеклеге 30 см-ға етә. Июнь-август айҙарында ҡыҙғылт сәскә ата, август-сентябрҙә орлоғо өлгөрә.

# Һарыгүҙ
## Таралыуы

Һарыгүҙ әрәмәлектә, һыу баҫҡан болондарҙа, һаҙлыҡ ситтәрендә, тоҙло тупраҡта үҫә. Үҫемлек Европаның уртаса климат зонаһында таралған. Башҡортостанда бик һирәк осрай. Шуға күрә был үҫемлекте һаҡсыл файҙаланыу талап ителә.
* «Köhler’s Medizinal-Pflanzen», 1887 китабынан ботаник иллюстрация
# Аммакоски (гидроэлектростанция)

Аммакоски ГЭС-ы — Финляндияла бәләкәй электростанция. Кайнуу төбәгенең Каяани ҡалаһы эргәһендәге Каяани йылғаһында урынлашҡан.

# Аммакоски (гидроэлектростанция)
## Тасуирламаһы

1917 йылда Каяани йылғаһында Каяани Пуутавара Осакейхтио компнаияһы ике беренсе һыу турбиналары менән гидроэлектростанция төҙөй.Электростанция таҡта ярыу заводы, целлюлоза-ҡағыҙ заводы (1982 йылда ябылған.) һәм ҡағыҙ комбинатына (2008 йылда ябыла) электр энергияһын етештереү өсөн төҙөлә. Электр станцияһы 1995 йылда Берләштерелгән ҡағыҙ фабрикаһынан Kainuun Voima коомпанияһына тапшырыла. Әлеге ваҡытта электр станцияһы Kainuu Voima клиенттары өсөн электр энергияһын етештерә.
Электростанцияны юл һәм һыу департаментының инженер-төҙөүсеһе Уго Малми проектлай, архитектор Онни Тарьянне станцияның үҙенсәлекле проектының авторы була.
Электростанция 1940 йылдарҙа йүнәтелә, ул саҡта өсөнсө турбина тамамлана. Реконструкция 1940 йылдарҙа архитектор Эйно Питканен проекты буйынса үткәрелә. Ике иҫке турбина арҡыры ҡуйыла, ә яңы турбина боромалы-ҡалаҡлы.
2008 йылдың июненән 2010 йылдың ноябренә тиклем электростанцияла йүнәтеү эштәре башҡарыла, иҫке ике турбина аппараты бикләп ҡуйыла.
# Ғайнан (исем)

Ғайнан — башҡорт ир-ат исеме.

# Ғайнан (исем)
## Этимология

Ғайнан ғәрәп һүҙе. Ысын, дөрөҫ, асыл, төп тигәнде аңлата.

# Ғайнан (исем)
## Билдәле кешеләр

Ғайнан Хәйри, Хәйриев Ғайнан Хәйретдин улы (15 июнь 1903 йыл — 16 октябрь 1938 йыл) — башҡорт совет яҙыусыһы, шағир һәм журналист. Беренсе башҡорт романы "Боролош"тоң авторы. 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Пролетар яҙыусыларҙың I Бөтә Союз съезы делегаты. ХХ быуаттың 30-сы йылдарында комсомол органдары хеҙмәткәре.
Ғәйнан Әмири (Ғәйнан Ғимәзетдин улы Әмиров, 25 август 1911 йыл — 9 октябрь 1982 йыл) — башҡорт совет яҙыусыһы, журналист һәм тәржемәсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1939 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1942 йылдан — КПСС ағзаһы. Башҡорт АССР-ының (1969) һәм РСФСР-ҙың (1971) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

# Ғайнан (исем)
## Фамилияла

Ғәйнанов Дамир Әхнәф улы (4 ғинуар 1956 йыл) — ғалим-иҡтисадсы. 1978 йылдан (өҙөклөк менән) Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән иҡтисад һәм производствоға идара итеү, иҡтисади һәм социаль системаларҙа идара итеү кафедралары мөдире. Иҡтисад фәндәре докторы (2000), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (2002) һәм Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры (2016).
Ғәйнанов Риф Фәтҡелбаян улы (14 май 1958 йыл — 14 ноябрь 2009 йыл) — Бөтә донъя һәм Бөтә Рәсәй билбау көрәше федерацияһын ойоштороусы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған спорт мастеры. ЮНЕСКОның милли спорт төрҙәре буйынса кәңәшсеһе.
Ғәйнанова Мөнирә Ғәтиәт ҡыҙы (24 октябрь 1927 йыл — 2012) — малсылыҡ тармағы алдынғыһы, һауынсы, «БАССР-ҙың атҡаҙанған малсыһы»
# Матренка (Бердь ҡушылдығы)

Матренка — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бердь йылғаһының уң ярына тамағынан 259 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Матренка (Бердь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004527
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200452
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Топкий (Чет ҡушылдығы)

Топкий — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Четь йылғаһының һул ярына тамағынан 330 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Топкий (Чет ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200019610
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201961
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Пихтовая

Оло Пихтовая — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының уң ярына тамағынан 578 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Оло Пихтовая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014453
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301445
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ушарлаҡ

Ушарлаҡ — Көньяҡ Уралдағы тау һырты. Башҡортостан Республикаһының Бөрйән һәм Ишембай районы биләмәләрендә урынлашҡан.
Башҡортостандың (Көньяҡ) Урал Ушарлаҡ һырты меридиан буйлап Үрек һәм Нөгөш йылғалары араһында һуҙылған. Был йылғалар Ушарлаҡ һыртынан баш алалар.
«Башҡортостан» ҡурсаулығы составына инә.
Оҙонлоғо 16 км, киңлеге — 5 км иң бейек түбәһе — 706 м (Шүрәлеҡасҡан тауы). 509 метрҙан 706 метрға тиклем бейеклектәге бер нисә түбәһе бар.
Ушарлаҡ һырты инйәр свитаһының терриген ултырмаларынан, өҫкө рифейҙың минйәр свитаһы карбонаттарынан, вендҡа ҡараған әшә свитаһының аркозлы ҡомташтарынан тора.
Ландшафы — ҡайын, япраҡлы урман, һоро урман тау тупрағындағы тау далалары.
# Еловка(Оло Просница ҡушылдығы)

Еловка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Просница йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Еловка(Оло Просница ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100034052
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103405
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Янсдорф (Мәғдән тауҙары)

Янсдорф (Мәғдән тауҙары) (нем. Jahnsdorf/Erzgeb.) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 5683 кеше йәшәй. Майҙаны — 26,1 км². Диңгеҙ кимәленән 335 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9387 һәм автомобиль коды STL.
# Оло Пеган

Оло Пеган — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парабель йылғаһының уң ярына тамағынан 170 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Оло Пеган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200029451
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202945
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мария Монтессори

Мари́я Монтессо́ри (итал. Maria Montessori; 31 август 1870(18700831) — 6 май 1952) — итальян табибы, педагог, ғалим, философ, гуманист.
1988 йылда ЮНЕСКО ХХ быуатта педагогик фекерләүҙе билдәләгән дүрт педагог исемлегенә Джон Дьюи, Георг Кершенштейнер, Макаренко Антон Семёнович менән бер рәттән Мария Монтессорины ла индерелә.

# Мария Монтессори
## Биографияһы

Мария Монтессори 1870 йылдың 31 авгусында Италияның Кьяравалле ҡалаһында тыуған. Монтессори Италия тарихында ҡатын-ҡыҙҙар араһынан тәүгеләрҙән булып медицина курстарын тамамлай һәм фәндәр докторы ғилми дәрәжәһен йөрөтә.
Мария Монтессори үҙ педагогика системаһын төҙөп бөтә донъяла танылыу ала. Тәүге «Монтессори мәктәбе» 1907 йылдың 6 ғинуарында Рим ҡалаһында уның менән асыла. Был мәктәптең эше тәжрибәһе нигеҙендә ҡулланылған ысулдар һуңыраҡ уңышлы үҫтерелә һәм артабанғы йылдарҙағы тәнҡитҡә ҡарамаҫтан күп кенә илдәрҙә танылғанлыҡ ала. 1913 йылда Төньяҡ Америкала Монтессори ысулына иғтибар итәләр, әммә аҙаҡтан уның менән ҡыҙыҡһыныу кәмей бара.
Башта Монтессори аҡыл яғынан артта ҡалған балалар менән эшләй, артабан ул ябай балаларҙы уҡытып махсус педагогиканан уртаҡ педагогикаға күсә.
Италиянан башҡа Мария Монтессори оҙаҡ йылдар буйы Испания провинцияһы Каталонияла һәм Нидерландта йәшәгән һәм эшләгән. 1929 йылда Голландияла Халыҡ-ара Монтессори Ойошмаһына (AMI) нигеҙ һалына.
1936 йылда Теософ Йәмғиәте саҡырыуы буйынса Монтессори Нидерландтарҙан Һиндостанға бара, һәм Мадрас, Карачи һәм башҡа ҡалаларҙа лекциялар уҡый, ә аҙағыраҡ Кодайканалда үҙенең мәктәбен аса. Икенсе донъя һуғышы тамамланғандан һуң Нидерландҡа күсә һәм бында 1952 йылдың 6 майында Ноордвейк-ан-Зе ҡалаһында вафат була.
# Кале-Ега

Кале-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кальча йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Кале-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300015191
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301519
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шәмиғолов Марат Абдулла улы

Шәмиғолов Марат Абдулла улы (1 август 1926 йыл — 15 май 1981 йыл) — совет тренеры, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Спорт акробатикаһы буйынса РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1976), Бөтә Союз категориялы спорт судьяһы.

# Шәмиғолов Марат Абдулла улы
## Биографияһы

Марат Абдулла улы Шәмиғолов Башҡорт АССР-ының Мәсәғүт кантоны (хәҙер Башҡортостан Республикаһы Балаҡатай районы) Билән ауылында 1926 йылдың 1 авгусында тыуа. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Спорт акробатикаһы буйынса РСФСР чемпионы (1956).«Спартак» ирекле спорт йәмғиәтендәге Өфө акробатика мәктәбенә нигеҙ һалыусы. 30-ҙан артыҡ спорт мастеры әҙерләгән. 1965 йылдан алып Бөтә союз категориялы спорт судьяһы. 1950-1981 йылдарҙа Өфө ҡала физкультура комитеты инспекторы, «Динамо» спорт клубының уҡыу-спорт бүлеге мөдире булып эшләй, Өфөнөң Молотов район спорт комитетының рәйесе. Акробатика буйынса Башҡортостандың ирекле «Урожай», «Локомотив», «Спартак», Юғары спорт оҫталығы мәктәбе спорт йәмғиәттәренең өлкә советы тренеры вазифаһын башҡара. 1968 йылда уға РСФСР Юғары советы Президиумы Указы менән спорт акробатикаһы буйынса РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры исеме бирелә. 1976 йылда БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре исеменә лайыҡ була. 1977-1978 йылдарҙа Өфө дәүләт циркы студияһында уҡыта. 1981 йылдың 15 майында Севастополдә вафат була, Өфөлә ерләнгән.

# Шәмиғолов Марат Абдулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Акробатика буйынса РСФСР чемпионы (1956)
* Спорт акробатикаһы буйынса Бөтә союз категориялы судья (1965)
* Спорт акробатикаһы буйынса РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1968)
* БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре (1976)
# Таб-Ю

Таб-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кара мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 121 км.

# Таб-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000089749
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008974
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0