yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Толокнов Борис Андреевич

Толокнов Борис Андреевич (8 июнь 1922 йыл — 2 февраль 1945 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған совет хәрби хеҙмәткәре, уҡсылар полкының пулемёт ротаһы командиры, капитан, Советтар Союзы Геройы (1945).

# Толокнов Борис Андреевич
## Биографияһы

Борис Андреевич Толокнов 1922 йылдың 8 июнендә Өфө губернаһының Бәләбәй өйәҙе (хәҙерге Башҡортостандың Бәләбәй районы) 1-се Михайловка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ. 1943 йылдан ВКП(б) ағзаһы. Мәктәптең 10 класын тамамлаған.
1940 йылда Башҡорт АССР-ының Бәләбәй район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 1941 йылда Төмән хәрби пехота училищеһын тамамлай.
1941 йылдың сентябренән алып Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Көньяҡ-Көнбайыш, Көньяҡ, 3-сө һәм 4-се Украина, 1-се Белорус фронттарында һуғыша. 899-сы уҡсылар полкының пулемёт ротаһы командиры (1-се Белоруссия фронты, 5-се һөжүм итеүсе армия, 248-се уҡсылар дивизияһы) капитан Борис Толокнов Грос-Нойендорф (Германия) районында Одер йылғаһын һуғышып аша сыҡҡанда батырлыҡ күрһәтә.
1945 йылдың 2 февралендә һуғышта һәләк була. Гроссман-Нойендорф (Германия) ауылында ерләнгән.

# Толокнов Борис Андреевич
## Батырлығы

«Толокнов Борис Андреевич ротаһы көнбайыш ярҙа плацдармды яулап ала, дошман тылына үтеп, ут нөктәһен баҫтыра, полктың башҡа подразделениеларына кисеүҙе тәьмин итә.
Ҡамауға эләгеүенә ҡарамаҫтан, ҡыйыу офицер плацдармды тотоуын дауам итә. Алыштың киҫкен мәлендә, һуғыш припастары бөткәс, капитан Толокнов үҙебеҙҙең артиллерия утын үҙенә йүнәлттерә. 1945 йылдың 2 февралендә һуғышта һәләк була».
1945 йылдың 31 майында СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм шул уҡ ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн капитан Толокнов Борис Андреевичҡа үлгәндән һуң Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.

# Толокнов Борис Андреевич
## Наградалары

* Ленин ордены, Ҡыҙыл Байраҡ (15.01.1944), 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордендары менән бүләкләнә (07.05.1944).
# Джулия Керн

Джулия Керн (ингл. Julia Kern; 12 сентябрь 1997, Беркли, Калифорния, АҠШ) — Америка саңғысыһы

# Джулия Керн
## Карьераһы

Джулия Керн саңғы уҙышы буйынса 2015, 2016 һәм 2017 йылда юниорҙар араһында саңғы спорты буйынса донъя чемпионатында рәттән өс тапҡыр АҠШ өсөн сығыш яһай. Иң яҡшы һөҙөмтәһе булып 2017 йылда шәхси ярыштарҙа классик стилдә спринтта 9-сы урыны тора; шулай уҡ был турнирҙа 4×3,33 км эстафетала Америка дүртәүе составында бронза призер була. Өс йыл үткәс юниорҙар чемпионатында Джулия Керн 23 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар араһында спринтта шәхси «бронзаһын» яулай.
Керндың Донъя Кубогында дебюты 2016/2017 миҙгеленә тура килә — Канаданың Квебек ҡалаһында спринт уҙышында ул квалификация иләген уңышлы атҡара, әммә көрәште сирек финалда тамамлай. Донъя Кубогы сиктәрендә карьераһындағы беренсе подиум спортсы ҡыҙ өсөн словен ҡалаһы Планицала үткән 2019 йылдың 21 декабрендә ирекле стиль менән уҙған спринт ярыштары тамамлана. «Бронза» өсөн көрәштә финал йүгерешендә ул тәжрибәлерәк ватандашы Софи Колдуэллды уҙып китә, һәм ҡасандыр донъя Кубогы этаптарында почётлы пьедесталға күтәрелгән иң йәш Америка спортсы ҡыҙы булып китә.
2019 йылда донъя чемпионатында Зефельдта үҙе өсөн шундай юғары кимәлдәге тәүге стартта — спринт ярыштарының квалификациялы ярышында — Керн 22-се ваҡытты күрһәтә — һәм төп селтәргә һайлана, әммә артабан финалдың 1/4 стадияһында көрәштән төшөп ҡала. Киләһе көндә 7,5 +7,5 километрлы скиатлонда 19-сы һөҙөмтәгә өлгәшә. Спортсы ҡыҙға эстафета ярышының беренсе этабы ышанып тапшырыла, ул уны 40 секундҡа артта ҡалып, 11-се булып тамамлай; һөҙөмтәлә американлылар бишенсе булып килә.
2021 йылда донъя чемпионатында Керн бер генә ярышта йүгерә — ул спринт ярышында квалификацияны атҡара алмай.

# Джулия Керн
## Һөҙөмтәләр
### Саңғы спорты буйынса донъя чемпионаты

| Донъя чемпионаты | Спринт | Команда спринты | 10 км айырым старт | 7,5+7,5 км скиатлон | 30 км масс-старт | Эстафета |
| 2019 Зефельд | 23 | — | — | 19 | — | 5 |
| 2021 Оберстдорф | 36 | — | — | — | — | — |

# Джулия Керн
## Һөҙөмтәләр
### Донъя Кубогы

2021 йылдың 8 мартына ҡарата

# Джулия Керн
## Һөҙөмтәләр
### Донъя Кубогы
#### Миҙгел һөҙөмтәләре

| Миҙгел | Йәше | | | | | Турҙар зачёты | Турҙар зачёты | Турҙар зачёты | Турҙар зачёты |
| Миҙгел | Йәше | Дөйөм зачет | Дистанция | Спринт | U23 | Nordic Opening | Тур де Ски | Тур де Ски 2020 | Донъя Кубогы финалы |
| 2017 | 19 | 102 | н/п | 73 | 19 | — | — | н/д | 46 |
| 2018 | 20 | н/п | н/п | н/п | н/п | 73 | — | н/д | — |
| 2019 | 21 | 73 | 77 | 42 | 14 | — | — | н/д | 43 |
| 2020 | 22 | 40 | 53 | 19 | 6 | 49 | | 30 | н/д |
| 2021 | 23 | | | | | 50 | 38 | н/д | н/д |
* Подиум 1
| #. | Миҙгел | Дата | Уҙғарыу урыны | Ярыш | Урын |
| 1 | 2019/20 | 2018 21 декабрь | Ҡалып:Флагификация/SLO Планица, Словения | 1,3 км Спринт СС | 3 |

# Джулия Керн
## Шәхси тормошо

Джулия Керн Калифорнияның Беркли ҡалаһында тыуған, Бостондан алыҫ түгел Уолтемала (штат Массачусетс), үҫкән. Ата-әсәһе, сығыштары буйынса немец милләтенән, фән менән шөғөлләнеү өсөн АҠШ-ҡа күсеп китәләр.
# Гогичаанти таш залдары

Гогичаанти таш залдары - (груз. გოგიჩაანთ ღელის ქვის დარბაზები) - Грузияның милли мәҙәниәт әһәмиәтендәге ҡомартҡыһы.

# Гогичаанти таш залдары
## Географияһы

Гогичаанти таш залдары Грузияның Самцхе-Джавахети районы, Боржоми муниципалитеты, Чобишеви ауылында урынлашҡан ҡоролмалар.

# Гогичаанти таш залдары
## Тасуирламаһы

Гогичаанти таш залдары Мтквари тарлауығының урманлы бейек тауында һаҡланған.
Комплекс ике этапта: христианлыҡҡа тиклем һәм христианлыҡ ҡабул ителгәс төҙөлгән. Комплекс үҙәгендә конус көмбәҙле таш залдар бик яҡшы һаҡланған. Был күркәм мегалитик мәҙәниәт өлгөләрендә сәнғәти дизайн ҡулланылған, улар диуарҙарҙа эшләнгән төрлө конфигурациялы һәм ҙурлыҡтағы таштар һүрәттәре менән айырылып тора.
Чобишеви залдары сәнғәти-тарихи ҡиммәттәр йәһәтенән донъя әһәмиәтендәге ҡомартҡылар иҫәбенә инә.
2006 йылда Гогичаанти таш залдары милли әһәмиәткә эйә булған күсемһеҙ мәҙәни мираҫ ҡомартҡыһы тип танылған.
# Солон (Цимлянское ҡушылдығы)

Солон — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Ростов өлкәһе, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Цимлянское һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 426 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Солон (Цимлянское ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Калач-на-Дону ҡалаһынан Цимлян һыуһаҡлағысына тиклем, Чир йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300912107000010158
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001015
* Бассейн коды — 05.01.03.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Беҙҙең киләсәк (фонд)

«Беҙҙең киләсәк» төбәк социаль программалар фонды (рус. Фонд региональных социальных программ «Наше будущее») — коммерция менән шөғәлләнмәгән ойошма. Төп маҡсаты булып Рәсәй Федерацияһында социаль эшҡыуарлыҡты үҫтереү тип декларациялана. Финанс ярҙамдан башҡа, «Беҙҙең киләсәк» фонды социаль эшҡыуарҙарға хоҡуҡи, консультатив һәм мәғлүмәти ярҙам да күрһәтә.
Ойошманың штаб-фатиры Мәскәү ҡалаһында урынлашҡан.

# Беҙҙең киләсәк (фонд)
## Эшмәкәрлек йүнәлештәре

* Социаль эшҡыуарлыҡ
* «Беҙҙең киләсәк» консалтинг һәм аутсорсинг үҙәге
* Мәрхәмәтлелек проекттары

# Беҙҙең киләсәк (фонд)
## Тарих

«Беҙҙең киләсәк» төбәк социаль программалар фонды 2007 йылда Рәсәй бизнесмены Вәғит Йософ улы Алекперов инициативаһы менән төҙөлә. Декларацияланған маҡсаттары — социаль эшҡыуарлыҡ принциптарында эшләгән социаль әһәмиәтле программаларҙы һәм проекттарҙы тормошҡа ашырыу булып тора. «Беҙҙең киләсәк» фонды Рәсәйҙә шәхси фондтар араһынан тәүгеләрҙән булып инвалидтарға, күп балалы ғаиләләргә, етем балалар йорто тәрбиәләнеүеләренә һәм граждан тормошонда йыш ҡына эшкә алынмай ҡалғандарға ярҙам итә.
Башлаусы эшҡыуарҙарға бизнес-план төҙөүҙә, юридик һәм бухгалтерия оҙатыуында, микроофис арендалауҙа булышлыҡ күрһәтеү өсөн консалтинг һәм аутсорсинг үҙәктәре селтәрен аса. «Беҙҙең киләсәк» төбәк социаль программалар фондының консалтинг һәм аутсорсинг үҙәктәре Әстерхан, Архангельск, Волгоград, Калининград, Пермь һәм Түбәнге Новгород ҡалаларында эшләй.
2008 йылдан алып фонд «Социаль эшҡыуар» исемле бөтә Рәсәй проекттар конкурсын уҙғара. Конкурс барышында адреслы финанс ярҙам күрһәтер өсөн социаль проекттарҙы һайлап алыу башҡарыла.
2012 йылда «Беҙҙең киләсәк» төбәк социаль программалар фонды «Изгелек импульсы» (рус. «Импульс добра») исемле йыл һайын бирелә торған премияны ойоштора. Премия Рәсәй Федерацияһында социаль эшҡыуарлыҡ үҫешенә һәм үрләүенә өлөш индергән өсөн бер нисә номинация буйынса бирелә.
Рәсәй социаль эшҡыуарҙарының тауарҙарын алға ебәрер өсөн «Беҙҙең киләсәк» фонды Лукойл компанияһы менән берлектә 2014 йылда «Һатып алыуҙан да күберәк» проектын эшләй башлай. «Лукойл» компанияһының заправкалау станциияларындағы һатыу итеү нөктәләрендә махсус маркировка менән билдәләнгән социаль эшҡыуарҙарҙың продукцияһын (кейеҙҙән әйберҙәр, быймалар һәм аксессуарҙар, фермерҙарҙың һөт продукттары һәм сувенирҙары) һатыуға сығарыла.
# Абдулла

Абдулла — Ир-ат исеме. Сығышы менән ғәрәп теленә бәйле. АБД (мәңгелек; бәндә, ҡол, хеҙмәтсе,) + УЛЛА (Аллаһ) ҡушылып төҙөлгән. Ғәрәпсәнән тәржемәһе — Аллаһ бәндәһе, хеҙмәтсеһе, ҡоло тигәнде аңлата.
Абдул тип ҡыҫҡартылған һәм Ғабдулла тип алдан Ғ хәрефе өҫтәлгән оҙон варианттары бар.

# Абдулла
## Шәхси йәки атаһының исеме Абдулла булған шәхестәр

* Абдулла ибн Ғәбдел Әзиз әс-Сәғүт
* Абдулла Мостаев
* Абдулла Сурағолов
* Абдулла Туҡтаров
* Абдуллин Ғафар Абдулла улы
* Абдуллин Әнүәр Абдулла улы
* Биишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙы
* Вәлиев Абдулла Хәбибулла улы
* Вәлиев Фәрит Абдулла улы
* Вәлиуллин Ренат Абдулла улы
* Вәлиуллин Рим Абдулла улы
* Ғафаров Хатмулла Абдулла улы
* Ғисмәтуллин Абдулла Төхфәтулла улы
* Дәүләтов Ғәлим Абдулла улы
* Дәүләтшин Абдулла Сибәғәтулла улы
* Дәүләтшин Абдулғәзиз Абдулла улы
* Зөбәйеров Әмин (Абдулла) Фәхретдин улы
* Иҙелғужин Кәрим Абдулла улы
* Иҙрисов Абдулла Мәхмүтйән улы
* Исмәғилев Абдулла Ғиниәт улы
* Ишҡолов Ғәтиәт Абдулла улы
* Комиссаров Фәтҡулла Абдулла улы
* Ҡаҙаҡбаев Мөхәмәтйән Абдулла улы
* Ҡорбанаева Хәлимә Абдулла ҡыҙы
* Ҡунаҡбаев Сабирйән Абдулла улы
* Ҡушаев Ғөбәйҙулла Абдулла улы
* Нафиҡов Гәрәй Абдулла улы
* Рәхимғолова Фәүзиә Абдулла ҡыҙы
* Солтанов Абдулла Афзал улы
* Таһирова Әнисә Абдулла ҡыҙы
* Үлмәҫбаева Тәнзилә Абдулла ҡыҙы
* Хөсәйенов Ғөбәйҙулла Абдулла улы
* Шәмиғолов Марат Абдулла улы
* Әҙеһәмов Абдулла Камалетдин улы
* Әхмәров Ғәбит Абдулла улы
* Әхмәтов Абдулла Сафиулла улы
* Әхмәтов Абдулла Шәңгәрәй улы
* Яҡупов Фәрүәт Абдулла улы

# Абдулла
## Фамилияһы Аблулла исеменән булған шәхестәр

Абдуллин битендә ҡарағыҙ

# Абдулла
## Ауылдар

* Абдулла (Ауырғазы районы)
* Абдулла (Борай районы)
* Абдулла (Ғафури районы)
* Абдулла (Илеш районы)
* Абдулла (Йәрмәкәй районы) — урыҫса исеме Абдул
* Абдулла (Ҡариҙел районы)
* Абдулла (Ҡырмыҫҡалы районы)
* Абдулла (Мәсетле районы)
* Абдул (Көйөргәҙе районы)
* Яңы Абдулла — Шишмә районы ауылы

# Абдулла
## Башҡалар

* Абдулла ахун (йыр) — башҡорт халыҡ йыры, һалмаҡ көй
* Абдулла ауыл Советы (Мәсетле районы)
* Абдулла ҡала округы
* Абдулла ҡаласығы
* Абдулла тауы
# Абдрахманова Лена Абдулбарый ҡыҙы

Абдрахманова Лена Абдулбарый ҡыҙы (10 июнь 1971 йыл) — журналист. 2006 йылдан Журналистар союзы ағзаһы. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2010).

# Абдрахманова Лена Абдулбарый ҡыҙы
## Биографияһы

Лена Абдулбарый ҡыҙы Абдрахманова 1971 йылдың 10 июнендә БАССР‑ҙың Күгәрсен районы Аҙнағол ауылында тыуған.
1995 йылда М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамлаған. 1996 йылдан алып Мәләүез ҡалаһы мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләй.
2002 йылдан башлап «Көнгәк» гәзите корректоры, тәржемәсеһе, 2006 йылдан алып — бүлек мөдире.
«Нисек йәшәйһең, башҡорт ауылы?» (2010) мәҡәләләр циклы, шулай уҡ социаль тематикаға арналған публицистик хеҙмәттәр авторы.
# Кырвей

Кырвей — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Полтома йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Кырвей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036074
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003607
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Трясня

Трясня — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Коша йылғаһының уң ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Трясня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000496
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000049
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Финстерберген

Финстерберген (нем. ) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан .
# Бүжән (Ҡаҫмарт ҡушылдығы)

Бүжән — (рус. Бужан) — Рәсәйҙәге йылға, Башҡортостан Республикаһы һәм Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Ҡаҫмарт йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Бүжән (Ҡаҫмарт ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар йылғаһы инешенән Оло Эйек йылғаһына ҡойғанға тиклем, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән РФ территорияһы буйынса мәғлүмәттәр буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000512112200005669
* Кодтар буйынса гидрологик өйрәнеү (гө) — 112200566
* Бассейн коды — 12.01.00.005
* ГӨ буйынса һаны— 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Бүжән (Ҡаҫмарт ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре
### Ҡушылдыҡтары (тамағынан км алыҫлыҡта)

* 4 км: йылға Әбүләис (һул)
# Кишерте

Кишерте (рус. Кишерть (Кишертка)) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сылва йылғаһының һул ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Кишерте
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инешенән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013019
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101301
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Кишерте
## Этимологияһы

XVII-XVIII быуаттарҙағы документтарҙа ғәҙәттә Кишерское, волость Кишерская, рч. Кишерка тип яҙыла, т хәрефе был атамаға аҙаҡ индерелгәндер, тип яҙа топонимдар белгесе А.К. Матвеев, һәм гидронимдың килеп сығышын коми теле менән бәйләй.
Мәгәр урындағы тарихи башҡорт ерҙәрендәге был йылғаға атаманы төрки телле халыҡтар биргән тигән фараздар бар, һәм ул кишер һүҙенән килеп сыҡҡан тип һанала. Һүҙ яһалышы буйынса ул шул төбәк башҡорт теле диалектынан - кишер һүҙенә -те суффиксы ҡушылып барлыҡҡа килгән, йәғни, кишерте - кишерле.
# Ганиха

Ганиха — Рәсәй йылғаһы. Алтай биләмәләрендә аға. Йылға Чуман йылғаһының һул ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Ганиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кулунда күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Обь һәм Иртыш йылғалары араһындағы тымыҡ район.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13020000212115200052470
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205247
* Бассейн коды — 13.02.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Косоротов Василий Емельянович

Косоротов Василий Емельянович (5 август 1871 йыл — 1 декабрь 1957 йыл) — Башҡортостанда революцион хәрәкәттә ҡатнашыусы, Рәсәй Империяһының 3-сө саҡырылыш Дәүләт думаһы ағзаһы, большевик-депутаты; Ленин ордены кавалеры (1954).

# Косоротов Василий Емельянович
## Биография

Василий Емельянович Косоротов 1871 йылдың 24 июлендә (яңы стиль буйынса 5 августа) Ырымбур губернаһының Верхнеуральск өйәҙе Белорет заводы ҡасабаһында, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Белорет ҡалаһында, эшсе ғаиләһендә тыуған
Халыҡ мәктәбен тамамлағандан һуң ул да эшсе булып китә, 1883—1888 йылдарҙа Белорет заводында эшләй. 1903—1905 йылдарҙа Турғай өлкәһендә һөргөндә була. Һөргәндән әйләнеп ҡайтҡас Өфө губернаһында төпләнә, он тирмәнендә балта оҫтаһы булып эшләй. 1906 йылдан РСДРП ағзаһы. 1905—1907 йылдарҙағы Уралда булған революцияла ҡатнаша, революцион эшмәкәрлек өсөн ҡулға алына һәм һөргөндә була. Өфө губернаһынан Рәсәй империяһының 3-сө саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты — социал‑демократик фракция ағзаһы. 1909 йылдың апрелендә Юрүҙән заводы эшселәре алдында хөкүмәткә ҡаршы сығышы өсөн Думанан сығарыла.
1910 йылдан Василий Косоротов Өфөлә, Һамарҙа Әстерханда большевиктар партияһы эшендә була. Октябрь революцияһынан һуң, 1917 йылдан, Һамарҙа совет һәм хужалыҡ эштәрендә була: 1918 йыл — Һамар халыҡ хужалығы губерна советы рәйесе, Һамар эшселәр, крәҫтиәндәр һәм ҡыҙылармеецтар депутаттары губерна советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары.
1922 йылдан Косоротов Мәскәүҙә эшләй — тәүҙә тышҡы сауҙа халыҡ комиссариатында, 1924 йылдан — Балтик буйы һәм Скандинавия илдәрендә ауыл хужалығы кооперацияһы Союзы вәкиле. 1930 йылда «Интурист» Бөтә союз берекмәһе рәйесе урынбаҫары, һуңынан тағы ла тышҡы сауҙа халыҡ комиссариатында эшләй.
1932 йылдан — персональ пенсионер, Мәскәүҙә йәшәй, 1957 йылдың 1 декабрендә вафат була. Новодевичье зыяратында ерләнгән (5-се участка, 13-сө рәт).

# Косоротов Василий Емельянович
## Хәтер

* Белорет ҡалаһында урам Косоротов исеме менән аталған (элекке Неудачинская); 1895—1910 йылдарҙа ул йәшәгән йортҡа мемориаль таҡта ҡуйылған.
# Ростов зоопаркының ултыртылған ағастары

Ростов зоопаркының ултыртылған ағастары — Ростов өлкәһе Октябрьский районының Ростов зоопаркында урынлашҡан, айырыуса һаҡланыусы тәбиғәт биләмәһе. Был эшләүсе, урындағы әһәмиәткә эйә тәбиғәт ҡомартҡыһы, заказник режимына эйә.

# Ростов зоопаркының ултыртылған ағастары
## Һүрәтләнеш

Зоопаркка 1927 йылда нигеҙ һалынған була, шул осорҙа зоопарк биләмәһендә ултыртылған ағастарҙың бер өлөшө XXI быуатҡа тиклем һаҡланып ҡалған. Ағастар Ростов зоопаркының үҙәк өлөшөндә ултыртылған. Былар ун дүрт төп Ҡырым ҡарағайы, һигеҙ төп һабаҡлы япраҡлы имән (черешчатый) һәм 3 төп ваҡ япраҡлы йүкә, уны йөрәк япраҡлы йүкә тип тә йөрөтәләр. Ултыртылған ағастар тарихи, тәбиғәтте һаҡлау, аң-белем таратыу һәм эстетик әһәмиәткә эйә, ҡала һыҙатында ултыртылған һәм беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған иң боронғо ағастар булып торалар. Һаҡланыусы биләмә майҙаны 3 гектар тәшкил итә. Ултыртылған ағастарҙың торошо ҡәнәғәтләнерлеке. Ростов ҡала башҡарма комитетының 1977 йылдың 14 декабрендәге 366-сы ҡарары, Өлкә башҡарма комитетының 1985 йылдың 23 авгусындағы 313-сө һанлы ҡарары, өлкә советының 1992 йылдың 22 апрелендәге 87-се һанлы ҡарарына ярашлы, ағастарға һаҡланыу статусы бирелгән.
# Ломовка (Пелетьма ҡушылдығы)

Ломовка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пелетьма йылғаһының уң ярына тамағынан 6,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Ломовка (Пелетьма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036388
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003638
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сыгль-Игль

Сыгль-Игль — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Энтль-Моккун-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сыгль-Игль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041504
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204150
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тутунайка

Тутунайка — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чугундат (Узень) йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Тутунайка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021308
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202130
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Безмошица

Безмошица — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пеша йылғаһының уң ярына тамағынан 116 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 73 км.

# Безмошица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары/ Канин Нос морононан/ Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000054455
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005445
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0