yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Әтәләм (йылға)

Әтәләм (башҡ. Сырой Аталям) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Егәҙе йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Әтәләм (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебинин һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018692
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101869
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Рубцова Ольга Николаевна

Рубцова Ольга Николаевна (20 август 1909 йыл — 13 декабрь 1994 йыл) — СССР шахматсыһы: тарихта дүртенсе донъя чемпионы (1956-58), халыҡ-ара гроссмейстер (1976), ир-егеттәр (1973) һәм ҡатын-ҡыҙҙар (1975) араһында халыҡ-ара ИКЧФ мастеры, халыҡ-ара арбитр (1964); СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1952); инженер-ҡойоусы. СССР командаһы составында I Бөтә Донъя шахмат Олимпиадаһы еңеүсеһе (1957). Дүрт тапҡыр СССР чемпионы. Өс тапҡыр Мәскәү чемпионы.

# Рубцова Ольга Николаевна
## Биографияһы

Шахмат уйнарға бала саҡтан, ғалим-металлург һәм билдәле Мәскәү шахматсыһынан, турнирҙарҙа А. Алехин менән осрашҡан атаһы Н. Н. Рубцовтан өйрәнә. 17 йәшендә «Комсомольская правда» гәзите ойошторған күмәк йәштәр турнирында ҡыҙҙар араһында еңеү яулай (1926). 1927 йылда ҡатын-ҡыҙҙар араһында 1-се СССР чемпионатында еңеүсе.
40 йыл буйы (1927-67) 20 СССР чемпионатында ҡатнаша: 1931, 1937 һәм 1949 — 1-се урын; 1936, 1948, 1952 һәм 1954 — 3-сө урын; 1945 — 3-4-се урын. Бынан тыш, 1935 йылда ил чемпионы исеме өсөн матчта Ольга Семенова-Тян-Шанскаяны еңә — 7:2 (+6 −1 =2). 1965 йылда Бельцы ҡалаһында СССР чемпионатында ҡыҙы Елена менән бергә сығыш яһай (шәхси осрашыуҙа ҡыҙы әсәһен еңә). 3-тапҡыр Мәскәү чемпионы (1947, 1950; 1953/54 — 1-2-се урын Н. Войцик менән).
Донъя чемпионаты (1949/50, 2-се урын) һәм өс дәғәүәселәр турниры (1952, 1955 һәм 1959; иң яҡшы һөҙөмтә: Мәскәү, 1955, — 1-се урын) ҡатнашыусыһы.
1956 йылда матч-турнирҙа Елизавета Быкованы һәм Людмила Руденконы уҙып китә һәм донъя чемпионы исемен яулай.
1957 йылда Рубцова 1-се ҡатын-ҡыҙҙар олимпиадаһында СССР командаһын етәкләй һәм 14-тән 9,5 мәрәй йыя. 1958 йылда матч-реваншта Елизавета Быкованан донъя чемпионы исемен оттора.
1960-сы йылдар аҙағынан яҙышыу буйынса ярыштарҙа уңышлы сығыш яһай; 1968-72 йылдарҙа 1-се донъя чемпионы була (күҙмә-күҙ һәм ситтән тороп шахмат уйындарында чемпион титулына эйә булған берҙән-бер шахматсы). 2-се чемпионатта (1972—1977) — 1-2-се урындар (Л. Яковлеваға иң насар коэффициент буйынса чемпион исемен бирә). СССР командаһы составында яҙышыу буйынса ҡатын-ҡыҙҙар донъя беренселеге еңеүсеһе (1969-79).
Введенский зыяратында ерләнгән (19 уч.).

# Рубцова Ольга Николаевна
## Бүләктәре

Шахмат өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә (1957).

# Рубцова Ольга Николаевна
## Ғаиләһе

- Ире һәм тренеры — Абрам Борисович Поляк. -- Ҡыҙы — шахматсы Елена Абрамовна Фаталибекова .

# Рубцова Ольга Николаевна
## Китаптары

* Творчество советских шахматисток. (сост. Рубцова, Чудова) — М.: ФиС, 1963. — 200 с.: ил.
# Островка (Тяновка ҡушылдығы)

Островка — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тяновка йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Островка (Тяновка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029485
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002948
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Осановка

Осановка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының һул ярына тамағынан 123 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Осановка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035782
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103578
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Түбәнге Кузь-Ю (Пожёг-Роща ҡушылдығы)

Түбәнге Кузь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пожёг-Роща йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Түбәнге Кузь-Ю (Пожёг-Роща ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000020312
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002031
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Санкт-Петербург дәүләт университетының Ботаника баҡсаһы

Санкт-Петербург дәүләт университетының Ботаника баҡсаһы Ун ике коллегия Бинаһы ихатаһында урынлашҡан. 4600-ҙән ашыу төр үҫемлек иҫәпләнә.

# Санкт-Петербург дәүләт университетының Ботаника баҡсаһы
## Тарихы

Ботаника баҡсаһы 1840-сы йылдар башында А. Н. Бекетов инициативаһы буйынса ойошторола, ул ботаника баҡсаһын булдырыуға ғына түгел, уның үҫешенә лә ҙур өлөш индерә.
1935 йылдан Ленинград дәүләт университетының Ботаника баҡсаһы мәҙәниәт һәм сәнғәт тарихы ҡомартҡыһы булып тора һәм дәүләт һаҡлауы аҫтында тора. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында эшләүен дауам итеүсе университет хеҙмәткәрҙәре тырышлығы арҡаһында баҡса коллекцияларын блокада йылдарында һаҡлап ҡалырға мөмкин була. Санкт-Петербург дәүләт университетының Ботаника баҡсаһы дендрологик парк һәм ботаника баҡсаһы сифатында федераль әһәмиәтендәге айырыуса һаҡланған тәбиғәт территорияһы булып тора.

# Санкт-Петербург дәүләт университетының Ботаника баҡсаһы
## Баҡса торошо

Университеттың Ботаника баҡсаһында бөгөнгө көндә түбәндәге коллекциялар менән бер нисә оранжерея бар:
- ылыҫлы үҫемлектәр
- кактустар
- суккуленттар
- һыу-һаҙлыҡ үҫемлектәре
- урындағы флораның һирәк һәм һаҡланыусы үҫемлектәре
- Европаның һәм Көньяҡ-Көнсығыш Азияның субтропик үҫемлектәр
- Австралияның субтропик үҫемлектәре
- Төньяҡ һәм Көньяҡ Американың субтропик үҫемлектәре
- тропик абағалар
- декоратив бер йыллыҡ һәм күп йыллыҡ үҫемлектәр.
Ботаника баҡсаһының коллекцияһында бөтәһе 4600-ҙән ашыу төр үҫемлектәр иҫәпләнә.
# Ислам донъяһы

Ислам донъяһы термины (ғәр. العالم الإسلامي ‎‎ - әл-ғәләмү-л-исламий; рус. исламский мир) бер нисә мәғәнәгә эйә. Дини мәғәнәлә ислам донъяһы — мосолмандарға, ә мәҙәни йәһәттән был цивилизацияла йәшәүсе мосолман булмағандарҙы үҙ эсенә алған ислам цивилизацияһына ҡарай. Хәҙерге геосәйәси йәһәттән был термин ғәҙәттә күпселекте мосолмандар тәшкил иткән илдәргә ҡарай.
2010 йылда 1,6 миллиард кеше, йәғни донъя халҡының 23,4 проценты, мосолман булған. Шуларҙың 62 проценты Азия һәм Тымыҡ океан төбәгендә , 20 % — Яҡын Көнсығышта һәм Төньяҡ Африкала , 15 % Үҙәк Африкала, яҡынса 3 % Европала һәм 0,3 % Америкала йәшәй.

# Ислам донъяһы
## Тарихы

Ислам тарихы VII быуатта Ғәрәбстанда башлана. Риүәйәткә ярашлы, 610 йылда Ҡөрьәндең тәүге аяттары ислам Пәйғәмбәре Мөхәммәткә төшөрөлә, ул 10 йылдан һуң мосолмандарҙың Мәҙинә йәмәғәтенең башлығы булып китә. Мөхәммәт Пәйғәмбәр үлгәндән һуң Өмәүиҙәр һәм Ғәббәсиҙәр династияларынан хаҡ хәлифәләр етәкселек иткән Ғәрәп хәлифәлеге төҙөлә.
Хәлифә биләмәһе Ғәрәбстан ярымутрауы сигенән йыраҡҡа киңәйгән һәм төньяҡ-көнбайыш Һиндостандан, Үҙәк Азиянан алып Яҡын Көнсығышҡа, Төньяҡ Африкаға, Көньяҡ Италияға һәм Пиреней ярымутрауына тиклем йәйелгән.

# Ислам донъяһы
## Мәҙәниәте
### Сәнғәт

Исламдың алтын быуаты (ислам ренессансы) ҡағиҙә булараҡ VIII—XIII быуаттарға ҡарай. Ул Ғәббәсиҙәр династияһы хакимлығы осорона тура килә. Ислам мәҙәниәте ғәрәп, фарсы, мысыр һәм европа традицияларын ҡатнашыуынан ғибәрәт.
Ислам һынташтарға табыныуға килтерә алған сәбәптәр арҡаһында Аллаһтың, пәйғәмбәрҙәрҙең һәм тере йән эйәләренең һүрәттәрен тыя. Ислам сәнғәтендә йыш ҡына геометрик, сәскә йәки үҫемлек орнаменттары ҡулланыла. Ислам каллиграфияһы йыш ҡына Ҡөрьән аяттары рәүешендә һынландырыла һәм бөтә мәсеттәрҙең дә тиерлек диуарҙарын, көмбәҙҙәрен биҙәүҙә осрай.
Ислам архитектураһының айырмалы үҙенсәлеге булып колонналар, арка һәм көмбәҙҙәр тора. XIX быуат аҙағында ислам көмбәҙҙәре европа архитектураһына индерелә.

# Ислам донъяһы
## Демографияһы

Һуңғы ваҡытта ислам донъяһында тыуым кәмей: әгәр 1989 йылда донъяла бер мөслимәгә (мосолман ҡатынға) 5,2 бала тура килһә, христианкаға — 3,3 ғына, ә 2000 йылда был һандар 3,7 һәм 2,6, ә 2010 йылда — 2,9 һәм 2,6 булған.
Мосолмандар 46 илдә күпселекте тәшкил итә. Улар араһында исемлектә тәүге урындарҙы Индонезия, Пакистан, Нигерия, Бангладеш, Египет, Иран, Төркиә, Судан биләй
элекке совет илдәренән:
Үзбәкстан — 30,5 миллион (үҫеш 1,49 % — 450 мең.)
Ҡаҙағстан — 18 миллион (Үҫеш 1,55 % — 275 мең) 70 %
Әзербайжан — 9,9 миллион (үҫеш 1,37 % — 136 мең.)
Тажикстан — 8,7 миллион (үҫеш 2,24 % — 192 мең.)
Ҡырғыҙстан — 6 миллион (үҫеш 1,67 % — 99 мең.)
# Има-Ту-Кыке

Има-Ту-Кыке — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сыпаль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Има-Ту-Кыке
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068384
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306838
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сәғитова Азалия Наил ҡыҙы

Сәғитова Азалия Наил ҡыҙы (2 ғинуар 1997 йыл) — Рәсәй спортсыһы, шашкасы. 2013 йылда ҡатын-ҡыҙҙар араһында халыҡ-ара шашка буйынса етеҙ программала Рәсәй Кубогы бронза призеры. 2008 йылдан Рәсәй йыйылма командаһы составына инә (йәштәр составына). Тренеры Александр Павлович Мельников.

# Сәғитова Азалия Наил ҡыҙы
## Биографияһы

Азалия Наил ҡыҙы Сәғитова 1997 йылдың 2 ғинуарында Башҡортостан Республикаһының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
Ҡаланың 1-се урта мәктәбендә уҡый. 5 синыфта Башҡортостан Республикаһы Президенты стипендияһына лайыҡ була. Өфө ҡалаһының 23-сө балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе
Рәсәй һәм Башҡортостан йыйылма командаһының баш тренеры Юрий Владимирович Черток «Республика Башҡортостан» гәзитендәге әңгәмәлә (15.01.2008) Башҡортостан шашкаһының киләсәген билдәләп үтә:
«Өфөнән 10 йәшлек Азалия Сәғитова, уның яҡташы 16 йәшлек Юлиә Вәлиева, Ишембай ҡыҙҙары 12 йәшлек Айгөл Иҙрисова һәм 15 йәшлек Әлиә Әминева — бына беҙҙең киләсәк нигеҙе. Егеттәрҙән үҙенең сағыу һәләтен Айнур Шәйбәков раҫлай».
# Мисте

Мисте (нем. Mieste) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2276 кеше йәшәй. Майҙаны — 37,38 км². Диңгеҙ кимәленән 58 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39649 һәм автомобиль коды — SAW.
# Арыҫланов Йәрмөхәмәт Баймөхәмәт улы

Арыҫланов Йәрмөхәмәт Баймөхәмәт улы (1910 йыл — 1986 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, 112-се башҡорт кавалерия (16-сы гвардия Чернигов) дивизияһы ҡыҙылармеецы (дәлилләгән мәғлүмәттәр юҡ)), Башкавдивизияның 35-се уҡсылар полкы кавалерисы. 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).

# Арыҫланов Йәрмөхәмәт Баймөхәмәт улы
## Биографияһы

Йәрмөхәмәт Баймөхәмәт улы Арыҫланов 1910 йылда Башҡортостандың Хәйбулла районы Йәнтеш ауылында тыуған. Бик иртә етем ҡала, бала саҡтан мал йәнле егет колхозда мал ҡараусыһы булып эшләй. Өс балаһын, ҡатынын ҡалдырып, 1941 йылда һуғышҡа китә. Ҡыҙыл Армияға Хәйбулла районы хәрби комитеты тарафынан саҡырыла. 112-се кавалерия дивизияһында хеҙмәт иткән, шәхси исемлектә ҡыҙылармеец тип күрһәтелгән, әммә дәлилләгән мәғлүмәттәр юҡ тигән иҫкәрмә бар. Хәйбулла тыуған яҡты өйрәнеү музейы мәғлүмәттәренә ярашлы, Йәрмөхәмәт Арыҫланов — 112-се кавалерия дивизияһының 35-се уҡсылар полкы кавалерисы, Сталинград алышы ҡатнашыусыһы. 1945 йылдың 20 ғинуарында ҡаты яралана, госпиталдән һуң тыуған ауылына өсөнсө төркөм инвалиды булып ҡайта, әммә был ваҡытҡа ҡатыны һәм бер балаһы яҡты донъя менән хушлашҡан була. Һуғыштан һуң яңы ғаилә ҡора, яратҡан шөғөлө — ат ҡараусыһы булып эшләй. Йәрмөхәмәт Баймөхәмәт улын ихласлығы, эскерһеҙлеге өсөн ауылда «Добрый бабай» тип йөрөткәндәр.
1986 йылда вафат була.

# Арыҫланов Йәрмөхәмәт Баймөхәмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (6 апрель 1985)
* Юбилей миҙалдары.
* Хеҙмәт ветераны исеме.
# Саратовка (йылға)

Саратовка — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волгоградское һыуһаҡлағысының һул ярына тамағынан 976 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Саратовка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Саратов һыуһаҡлағысынан Волгоград һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Ырғыҙ, Оло Караман, Терёшка, Еруслан, Торгун йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002212112100010985
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101098
* Бассейн коды — 11.01.00.022
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нураева Бибинур Ғәйнетдин ҡыҙы

Нураева Бибинур Ғәйнетдин ҡыҙы (10 февраль 1909 йыл — 11 август 1991 йыл) — журналист. СССР Журналистар союзы һәм КПСС ағзаһы. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1964).

# Нураева Бибинур Ғәйнетдин ҡыҙы
## Биографияһы

Бибинур Ғәйнетдин ҡыҙы Нураева 1909 йылдың 10 февралендә Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе Хәйбулла ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Хәйбулла районы Аҡъяр ауылы) тыуған.
1929 йылда Ырымбур башҡорт педагогия техникумын, ә 1932 йылда Ырымбур дәүләт педагогия институтын тамамлай.
1932—1938 йылдарҙа «Ҡыҙыл Башҡортостан» гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр булып эшләй.
1938—1941 йылдарҙа «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы яуаплы мөхәрриренең урынбаҫары вазифаһын үтәй. 1941—1942 йылдарҙа ВЛКСМ Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы була.
1942—1945 йылдарҙа — «Ҡыҙыл Башҡортостан» гәзитендә хаттар бүлеге мөдире. 1940-сы йылдарҙа Башҡорт АССР-ы матбуғат хеҙмәткәрҙәре профсоюзының өлкә комитеты рәйесе була.
1945—1946 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы булып эшләй, 1946—1947 йылдарҙа Ҡытайҙың Далянь (Порт-Артур) ҡалаһында йәшәй.
1947—1951 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы ҡарамағындағы Радиомәғлүмәт комитетының узел тапшырыуы һәм редакцияһының начальнигы була.
1953 йылда КПСС Башҡортостан өлкә комитеты эргәһендәге 2 йыллыҡ партия мәктәбен тамамлай.
1953—1964 йылдарҙа «Ҡыҙыл таң» гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр булып эшләй. 1964 йылда Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнә.
1991 йылдың 11 авгусында Өфө ҡалаһында вафат була.

# Нураева Бибинур Ғәйнетдин ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы (1964)
# Йыһат (ғазауат)

Йыһат йәки Ғазауат (ғәр. الجهاد‎; рус. джихад — «көрәш», «изге һуғыш», «көс һалыу») — ислам тәғлимәтендә дин өсөн изге һуғыш (көрәш), киңерәк мәғәнәлә — Аллаһ юлында тырышлыҡ һалыу.
Мосолман йәмғиәте үҫеш алған һайын, һүҙҙең мәғәнәһе лә үҙгәреш кисергән.
Мөхәммәт Пәйғәмбәр етәкселегендә Мәҙинә мосолмандарының Мәккә мәжүсиҙәренә һәм Мәҙинәләге йәһүдиҙәргә ҡаршы көрәш алып барыу тактикаһы үҙгәреп тороу сәбәпле, мосолмандарҙың мөһим дини бурысы тип күрһәтелгән йыһатты аңлатыу Ҡөрьәндең Мәҙинә осорона ҡараған сүрәләрендә ҡаршылыҡлы бәйән ителгән: мосолман булмаған халыҡтар менән асыҡтан-асыҡ хәрби бәрелешкә инмәҫкә, ә исламға өгөт-нәсихәт менән өндәргә; ислам дошмандары менән һаҡланыу һуғыштары ғына алып барырға; кафырҙарға мосолман календарындағы изге айҙарҙа һөжүм яһамаҫҡа, башҡа айҙарҙа ғына һөжүм итергә; кафырҙар менән һәр ҡасан һәм ҡайҙа булһа ла көрәш алып барырға, тиелгән.
Һуңыраҡ осорҙа мосолман хокукында (фиҡһ) «йыһат» һүҙенең мәғәнәһе теүәлерәк билдәләнә.
«Бөйөк йыһат» тип мосолмандың рухи яҡтан үҙ-үҙен камиллаштырыуы аталһа, «кесе йыһат» тип исламды яҡлап һәм уны таратыу маҡсатынан кафырҙар менән көрәш алып барыу атала.
Мосолман хоҡуҡсылар (факиһтар) «йыһат» төшөнсәһен тағы ла вағыраҡ төшөнсәләргә тарҡаталар:
* «Йөрәк йыһаты» — яман мауығыуҙарға, нәфескә (үҙ-үҙең менән) ҡаршы көрәшеү;
* «Тел йыһаты» — йәмғиәтте шәриғәт тыйғандарҙан (хәрәмдән) тыйылырға һәм шәриғәт ҡушҡандарҙы үтергә өндәү;
* «Ҡул йыһаты» — мосолман дәүләтендә енәйәтселәрҙе һәм диндән тайпылыусыларҙы (мөртәттәрҙе), ислам әхлағын боҙоусыларҙы (зинасыларҙы һ.б.) язалау;
* «Ҡылыс йыһаты» — кафырҙар менән ҡораллы көрәш алып барыу һәм һуғышта һәләк булғандарға (шәһиттәргә) ожмахта мәңгелек рәхәтлек вәғәҙә итеү.
* Суфыйсылыҡта йыһатҡа мистик рухта аңлатма бирелә.
* Хәнәфиҙәр мәҙһәбе кафырҙар менән булған теләһә ниндәй һуғышты йыһат тип атай.
XX- XXI быуаттарҙа йыһат идеяһын радикаль (ҡара: Әхмәт Ҡадиров) һәм террорсы мосолман ойошмалары (мәҫәлән,: Рәсәй Федерацияһында 2003 йылда тыйылған «Мосолман ҡәрҙәштәр» (әл-Ихуан әл-Мөслимин)) киң ҡуллана.
# Имайка

Имайка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лолог йылғаһының уң ярына тамағынан 98 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Имайка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002881
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100288
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Полянка-То-Яха

Полянка-То-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хейм-Паюта йылғаһының һул ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Полянка-То-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053610
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305361
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡодос

Ҡодос (ғәр. القدس‎ әл-Ҡүдс (audio) (мәғл.)), Иерусалим; йәһ. ירושלים‎ Йерушалайим (audio) (мәғл.)) — Яҡын Көнсығыштағы боронғо ҡала, 1949 йылдан алып Израиль дәүләтенең баш ҡалаһы (1967 йылдан алып Израиль ҡаланың бөтә майҙанын контрольдә тота). Иерусалим Израилдың баш ҡалаһы булараҡ халыҡ-ара йәмғиәт тарафынан танылмаған. Иерусалим — иудаизм, христианлыҡ һәм ислам диндәре өсөн изге ҡала булып иҫәпләнә. Иерусалим Урта һәм Үле диңгеҙҙәре арауығында, диңгеҙ кимәленән 650—840 метр бейеклектә урынлашҡан.
Ул донъялағы иң боронғо ҡалаларҙан иҫәплән. Беренсе торлаҡтар Б. Э. Т. IV быуаттарҙа тип билдәләнә. Б. Э. Т. XI быуатта ҡалала йәһүдтәр урынлашҡан һәм Израиль дәүләтенең баш ҡалаһы тип иғлан ителә. Б. Э. Т. VI быуатта Вавилон тарафынан баҫып алына, ә аҙаҡ Фарсы империяһы ҡул аҫтына күсә. Б. Э. Т. IV—II быуаттарҙа Боронғо Македония империяһына, Мысырға Селевекидтар дәүләтенә буйһона. Йәһүдтәр баш күтәргәндән һуң, аҙ ғына ваҡытҡа Йәһүдтәр батшалығы тергеҙелә(б.э.т. 2-се быуат). Алтынсы йылына уҡ рим провинцияһына әүерелә.
Рим империяһы ҡыйралғандан һуң, Иерусалим Византия империяһына күсә. Ошо ваҡыттан ҡаланы христианлаштырыу башлана. 639 йылда ғәрәп хәлифе Ғүмәр ибн Хәттаб тарафынан баҫып алынғас, мосолман ҡиәфәте ала. 1099—1187 һәм 1229—1244 йылдарҙа ҡала тәре йөрөтөүселәр хакимлығы аҫтында була. Аҙаҡ Мысыр тарафынан яулап алына. 1517 йылдан 1917 йылғаса Ғосманлы империяһы биләмәһенә керә. Аҙаҡ Бөйөк Британия хакимлығына күсә
# Бире (ҡасаба)

Бире (нем. Biere) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан .
2007 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 2368 кеше йәшәй. Майҙаны — 24,66 км². Диңгеҙ кимәленән 82 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39221 һәм автомобиль коды — SBK.