yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Шәйех

Шәйех (ғәр. شيخ‎ - аҡһаҡал, оло дәрәжәле, башлыҡ, староста) — Исламда күренекле дин әһеленең абруйлы исеме.
Шулай уҡ Яҡын һәм Урта Көнсығышта ҡайһы бер халыҡтарҙа ауыл старостаһы.

# Шәйех
## Икенсе мәғәнәләре:

* Ғәрәп ярымутрауында ғәрәптәрҙең ҡәбилә юлбашсылары.
* Әмир дәрәжәһендәге һәр ҡайһы кеше шәйех тип атала. Ислам ойошмалары ҡайһы саҡ юлбашсыларын шәйех тип иғлан итә.
* Ҡайһы бер Көнсығыш һәм Африка илдәрендә мосолман хакимдары, кенәздәре титулы, шулай уҡ, ғөмүмән, был титулды йөрөткән кеше. Шулай уҡ мосолман юлбашсыһы мәғәнәһендә ҡулланыла

# Шәйех
## Шәйех суфыйсылыҡта

Кәм тигәндә илле йәштән олораҡ кеше; ҡарт. Суфыйсылыҡта мөриттәр етәксеһе була. Шәйех үҙенең функциялары буйынса уҡытыусыға яҡын, ләкин унан айырмалы рәүештә предметтар уҡытып ҡына ҡалмай, уҡыусылары менән рухи бәйләнештәр урынлаштыра һәм рухи остазы ла булып тора. Дин юлынан барыуҙан тыш, хоҡуҡи фәндәрҙе белергә, Ҡөрьән тәфсирен һәм хәҙистәрҙе шәрехләй белергә бурыслы. Ул иң яҡшы әхлаҡи сифаттарға эйә булырға тейеш. Шәйехтәр шулай уҡ мөршит тип тә атала.

# Шәйех
## Цитата

* Киске, йәғни аҡшам намаҙына тиклем Зәйнулла мәсеттә үҙенең мөриттәре менән осрашып, улар менән бергә Нәҡшбәндиә туғанлығының ... махсус доғаларын уҡыған

# Шәйех
## Һүҙ йәки исем өлөшө

* Шәйехзада Бабич
* Шәйех Лотфулла мәсете
* Шәйех-үл-Ислам
* Шәйех-Мөхәммәт
* Шәйхулов Алмас Ғәлимйән улы
** Фәтихов Хәлит Шәйех улы
# Экуталька

Экуталька — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вор-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Экуталька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016108
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301610
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мирьям Вайксельбраун

Мирьям Вайксельбраун (нем. Mirjam Weichselbraun; 1981 йыл) — Австрия телевидениеһында алып барыусы һәм актриса.
Австриянан ситтә 2015 йылғы Евровидение йыр конкурсы алып барыусыһы булараҡ билдәле..

# Мирьям Вайксельбраун
## Биографияһы

Мирьям Вайксельбраун 1981 йылдың 27 сентябрендә Инстбрукта тыуған.
Медиаиндустрияла ул 1998 йылда Antenne Tirol Австрия төбәк радиостанцияһында эшләй башлай. BRAVO журналы үткәргә 2000 Girl һайлауҙарынан һуң билдлелек ала. Һуңғараҡ, Һуңынан, Tirol TV төбәк телекомпанияһында һәм ҡыҫҡа ваҡыт Das Magazin, мәҙәни программаһында эшләгәндән һуң, ул 2001 йылда яңыраҡ ойошторолған VIVA Plusтелестанцияһына эшкә күсә һәм унда һигеҙ ай дауамында Cologne Day тапшырыуында ҡатнаша. бынан һуң Мирьям Мюнхенға — MTV Germany, ә аҙаҡтан Берлинға күсеп китә, унда ул MTV Select 2005 йылдың ғинуарына тиклем) һәм Total Request Live программаларының (2007 йылдың апреленә тиклем) йөҙө була.
Бер үк ваҡытта ZDF-ла булған телевизорҙан «Wetten, dass..» телешоуында (2003 йылдан алып) һәм ORF-ла «Expedition Österreich» шоуында (2004 йыл) һәм «Dancing Stars» шоуында эшләй. Һуңғы шоуында ҡатнашыу өсөн Romy (Auszeichnung) премияһына лайыҡ була.
2006 йылда Мирьям Вайксельбраун RTL-да «Dancing on Ice» программаһы алып барыусыһы була, шулай уҡ «Ball Life» (2007), «Kiddy Contest}}» тапшырыуны алып бара (2007 һәм 2008). 2010 йылда Sat.1-да «Die Hit-Giganten» серияһының өс тапшырыуныда ҡатнаша.
Ошо эштәренән тыш ул Ян Дриестың «Tage Letzte, jetzt» аудиодрамаһы өсөн тауышын яҙҙырта. 2007 йылдан алып телевизион һәм нәфис фильмдарҙа төшә башлай, ә шулай уҡ мюзиклдарҙа ҡатнаша. 2012 йылдың сентябренән 2014 йылдың мартына тиклем Sky Deutschland-та Харальд Шмидттың шоупрограммаһында ярҙамсы була. Артабан алып барыусы булып эшләүен һәм кинола төшөүөн дауам итә.
2015 йылда VOX телеканалында «Grill den Henssler» кулинар шоуында саҡырылған ҡунаҡ була.
Мирьям Вайксельбраун бер нисә премияға, шул иҫәптән 2015 йылда Йыл тиролсеһе премияһына, лайыҡ була.

# Мирьям Вайксельбраун
## Биографияһы
### Шәхси тормошо

Мирьямдың Мелани исемле игеҙәге бар, улар төрлө фамилия алған: Мирьям — Вайксельбраун (әсәһенең фамилияһы), Мелани — Биндер (атаһының фамилияһы).
Ике йыллыҡ мөнәсәбәттәрҙән һуң Мирьям музыкант Марке (Nigsch Marcus) менән араларын өҙә. Шулай уҡ уның Sat.1-Frühstücksfernsehen Ян Хан менән бәйләнештәре була, әммә дүрт йылдан һуң улар айырылыша.
2013 йылдан Мирьям Вайксельбраун Бен Америка йырсыһы Лана дель Райҙың менеджеры Бен Моусон (Ben Mawson) менән мөнәсәбәттәрҙә тора, 2013 йылдың 28 сентябрендә уларҙың ҡыҙҙары тыуа. Хәҙерге ваҡытта улар Лондонда Ислингтонда йәшәйҙәр, икенсе бала көтәләр.
# Серговка

Серговка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волга йылғаһының һул ярына тамағынан 3207 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Серговка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Зубцов ҡалаһынан Тверь ҡалаһына тиклем, Тверца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100612110000001606
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000160
* Бассейн коды — 08.01.01.006
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 1838 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1838 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1838 MDCCCXXXVIII |
| Юлиан стилендә | 1837—1838 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2590—2591 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7346—7347 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5598—5599 ה'תקצ"ח — ה'תקצ"ט |
| Мосолман календары | 1254—1255 |
| Боронғо әрмән календары | 1287 ԹՎ ՌՄՁԷ |
| Ҡытай календары | 4534—4535 丁酉—戊戌 красная курица — жёлтая собака |
| Эфиопа календары | 1830—1831 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1894—1895 |
| - Шака самват | 1760—1761 |
| - Кали-юга | 4939—4940 |
| Иран календары | 1216—1217 |
1838 йыл — дүшәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Енгиш

Енгиш — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юза йылғаһының һул ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Енгиш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014719
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001471
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Тотҡонлоҡ күле

Оло Тотҡонлоҡ күле (ингл. Great Slave Lake, франц. Grand Lac des Esclaves) — Канадалағы күл. Төньяҡ Америкала иң тәрән күл (614 м), майҙаны буйынса донъяла унынсы урынды биләй.

# Оло Тотҡонлоҡ күле
## География

Оҙонлоғо — 480 км, киңлеге — 19—109 км. Майҙаны — 28 400 км², күләме — 2090 км³.
Йылдың 8 айы дауамында күл боҙ менән ҡаплана.
Күлгә ҡойоусы төп йылғалар — Хей, Тотҡонлоҡ (Слэйви), Толсон, Сноудрифт һәм Йеллоунайф. Күлдән Маккензи йылғаһы ағып сыға. Көнбайыш яр буйы урмандар менән, көнсығыш һәм төньяҡ яр буйҙары — тундра менән ҡапланған.
Күлдең атамаһы буталсылыҡ һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. Күл тирәһендә борондан индеецтарҙың слэйви ҡәбиләһе йәшәгән. Уларҙың атамаһын яңылыш ингл. slave («ҡол») инглиз һүҙе менән тап килтереп күлдең атамаһын башҡа телдәргә «тотҡонлоҡ» тип тәржемә иткәндәр.
# Бикбулат (Салауат районы)

Бикбулат (рус. Бикбулат) — Себер даруғаһы Шайтан-Көҙәй улусында (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Салауат районы менән Силәбе өлкәһенең Әшә районы сиге) нигеҙләнгән ауыл. 1775 йылда яндырыла.

# Бикбулат (Салауат районы)
## Тарихы

Бикбулат ауылын Себер даруғаһы Шайтан-Көҙәй улусының йоғонтоло вәкиле, 1762 йылдың 21 авгусында заводсылар И. Б. Твердышев менән И. С. Мясниковҡа улус ерҙәренең бер өлөшөн 60 йылға ҡуртымға биреү тураһында килешеү төҙөүселәрҙең береһе булараҡ билдәле Бикбулат Түкәйев нигеҙләй.
1770 йылдың июнендә Петр Симон Паллас Рәсәй дәүләтенең төрлө урындары буйлап сәйәхәт ҡылған академик экспедицияның Башҡортостан этабында Бикбулат-ауылдан Шайтан-ауылға (Аҙналы) барғанда күргәне тураһында шундай мәғлүмәт теркәп ҡалдыра: «Тәүге ҡалҡыулыҡтар араһында беҙ Һары Ҡондоҙға ҡойған Күлмәк (Битышлы) шишмәһен таптыҡ. Унда алты ғына йорттар торған бәләкәй генә ауыл, быуа, мин беренсе тапҡыр күргән тирмән бар. Һуңыраҡ мин уларҙы йыш күрҙем. Үҙенсәлекле, тап башҡорттар уйлап тапҡан булыуы менән ул ентекле яҙыуҙы талап итә».
Башҡорт ихтилалдары күпләп күҙәтелгән осорҙа Бикбулат ауылын да башҡа башҡорт ауылдары яҙмышы урап үтмәй — 1775 йылда ул батша карателдәре тарафынан яндырыла. Бының сәбәбе булып Шағанай ауылына нигеҙ һалған Шағанай Бурһыҡовтың был ауылда йәшеренеп дары яһауҙарын властарға еткереүе тора.
# Ростов (ҡунаҡхана, Дондағы Ростов)

«Ростов» ҡунаҡханаһы — Дондағы Ростов ҡалаһының тарихи үҙәгендә өс йондоҙло ҙур ҡунаҡхана Октябрь районында урынлашҡан. 1934 йылда совет конструктивизмы стилендә архитекторҙар И.Е. Черкаси, Х.Х. Чалхушьян һәм Л.Л. Эберг проекты буйынса төҙөлгән. Дондағы Ростовта эшләп килгән был ҡунаҡхана бик боронғо

# Ростов (ҡунаҡхана, Дондағы Ростов)
## Тасуирламаһы

Конструктивизмдың хас һыҙаттары булып формаларының геометрик булыуы, фунциональ планлаштырылыуы, тимер бетондан буялмаған һоро фасадтары, ҙур майҙандарының быяланан тороуы, парапеттар аҫтында күренмәгән яҫы ҡыйыҡтары тора.
Красноармейская урамынан инеү урыны ҙур ярым түңәрәк эркер менән башҡарылған. Төп инеү урыны ике пилон менән айырылып тора. Фасадтың симметриялығын горельеф билдәләй. Горельефтың авторҙары скульпторҙар С.Г. Корольков, Е.В. Вучетич. Горельеф һәм эркерҙар ике яҡтан пилястралар менән билдәләнгән. Башта горельеф өс өлөшлө композициянан торорға тейеш булған, әммә фасадында уның тик бер өлөшө генә тормошҡа ашырылған.
Эсендә иркен яҡты вестибюль, лифт, киң мәрмәр баҫҡыстар, антресолдәре менән вестибюле һәм баҫҡыстары булған ресторан залы бар. Ул 350 урынға иҫәпләнгән. Эс яҡтан яҡтырып тороусы аҫылмалы быяла түшәм ресторан залына ҡупшылыҡ һәм тантаналыҡ бирә. Зал аҡ кессондарҙан тора, уларға квадрат һәм түңәрәк формалағы тоноҡ быялалар кейҙереп ҡуйылған. Ишек алдында ҙур булмаған сквер булдырылған.

# Ростов (ҡунаҡхана, Дондағы Ростов)
## Тарихы

Оккупация осоронда бинала немец һалдаттары клубы урынлаша. Ҡаланы азат итеү ваҡытында ҡунаҡхана зыян күрә. Һуғыштан һуң элекке номерҙарында коммуналь фатирҙар бүлмәһе урынлаша. Тәҙрәләренән мейес-буржуйкаларҙың торбалары сығып торған. Бинала кешеләрҙең тығыҙ йәшәүе Дондағы Ростов властарына оҙаҡ ваҡыт уны тергеҙеүгә мөмкинлек бирмәй. 1965 йылда ғына архитектор Л.Л. Эберг етәкселеге аҫтында реконструкциялау тамамлана. «Ростов» ҡунаҡханаһы Дондағы Ростовта һуғыштан һуң һуңғы тергеҙелгән бина була. Шул уҡ ваҡытта уның тәүге ҡиәфәте өлөшләтә юғала: өҫкө ике ҡатҡа тиклем еткән колонналары һүтеп алына, тәҙрә рамдары ҡараңғы төҫтән аҡ төҫ менән алмаштырыла.
# Оло Песчанка (Вижаиха ҡушылдығы)

Оло Песчанка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вижаиха йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Оло Песчанка (Вижаиха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004914
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100491
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Херренхоф

Херренхоф (нем. Herrenhof) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 784 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,4 км². Диңгеҙ кимәленән 363 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99887 һәм автомобиль коды — GTH.
# Мөжәһид

Мөжәһит (ғәр. مجاهد‎, ғәрәп әҙәби теленә яҡыныраҡ — мөжәһит, күпл. мөжәһидин — «иман, хаҡ, изге эш өсөн көрәшеүсе», «рухи көс һалыусы») — йыһатта ҡатнашыусы (тамырҙаш һүҙ, сөнки «йыһат» ғәрәпсә «джиһад»), тура мәғәнәһендә «көрәшсе» тигәнде аңлата.

# Мөжәһид
## Ҡулланылышы

Был термин бөтә мосолман илдәрендә, мәҫәлән, Алжирҙа, Иранда, Афғанстанда, Чечняла һәм башҡа илдәрҙә лә ҡулланыла. Социаль, милли-азатлыҡ хәрәкәттәрендә, шулай уҡ дини хәрәкәттәрҙә ҡатнашҡан кешеләр мөжәһиттәр тип атала.
Мөжәһит — яугир генә түгел, көрәше йыһат билдәләренең береһендә сағылыш тапҡан һәр мосолман.
Шулай итеп, уҡытыусы һәм дин әһеле, үҙ балаһын тәрбиәләп үҫтергән әсә лә мөжәһит була ала. Һәләк булған мөжәһит Аллаһы Тәғәлә алдында үҙ иманын иҫбатлаған шәһит тип иҫәпләнә. Мәгәр быларҙың барыһы ла Аллаһ хаҡына түгел, ә дан, аҡса, үс алыу йәки башҡа ҡомарлы теләктәр, шулай уҡ «кафыр» кешеләрҙең указы буйынса эшләнгән икән, Аллаһ юлындағы тырышлыҡтар ҡабул ителмәйәсәк.

# Мөжәһид
## Терминологияһы

Европа телдәрендә «мөжәһит» термины йыш ҡына "ислам боевигы ", «террорсы» төшөнсәһенең синонимы булараҡ ҡабул ителә. Күп йәһәттән был европа дәүләттәре сәйәсәтенә ҡорал күтәреп сыҡҡандарҙың үҙҙәрен мөжәһиттәр тип атауы менән бәйле. Шулай уҡ көнбайышта һуғыштар һәм терроризм менән бәйле киң билдәле булған «йыһат» һәм «шәһит» терминдары ла шулай аңланыла. Ғәрәп телендә һөйләшеүселәр үҙҙәре быны ғәҙәттә дөрөҫ түгел тип иҫәпләй һәм террорсылар өсөн кире мәғәнәләге башҡа билдәләмәләр ҡуллана.
Мөжәһиттәр тип ғәҙәттә радикаль ислам идеологияһы йоғонтоһона дусар булған хәҙерге законһыҙ, әммә ярайһы уҡ яҡшы ойошторолған һәм ҡораллы ойошма ағзаларын атайҙар. Урта быуат контекстарында мәғәнәһе буйынса яҡын термин — ғази (ғазауаттан). XX быуат башында Урта Азияла шулай уҡ баҫмасылар эш итә .
# Кесе Войтья

Кесе Войтья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Войтья йылғаһының уң ярына тамағынан 1,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Кесе Войтья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200012380
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201238
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әл-Хижер сүрәһе

Әл-Хижер сүрәһе (ғәр. الحجر‎, Әл-хижер ) — Ҡөрьән Кәримдең 15 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 99 аяттан тора.
# Бүре муйылы

Бүре муйылы - (Rhamnus), эт муйылы һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

# Бүре муйылы
## Ботаник ҡылыҡһырлама

Күп тармаҡлы ҡыуаҡ йәки 2—5 м бейеклектәге ағас, ике өйлө үҫемлек. Ботағы сәнскеле. Япрағы ябай, эллипс формаһынан алып түңәрәккә тиклем, сите ваҡ киртләсле-бысҡы тешле, ҡараһыу йәшел төҫтә, ҡапма-ҡаршы теҙелешле, емешле ботаҡтарҙа шәлкемгә йыйылғандар. Сәскәһе һарғылт йәшел, 4 ағзалы, ваҡ, япраҡ шәлкеме ҡуйынында урынлашҡан. Май—июндә сәскә ата. Емеше ҡара төҫтә, һутлы, төшлө (ғәҙәттә 3—4 төшлө), август — сентябрь өлгөрә.

# Бүре муйылы
## Таралышы

Яҡынса 150 төрө билдәле, ике ярымшарҙың да уртаса, субтропик һәм тропик бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда эскитәргес бүре муйылы үҫә. Һыубаҫар туғайҙа, киң япраҡлы урман ситендә, уба битләүҙәрендә үҫә; республиканың бөтә территорияһында таралған.

# Бүре муйылы
## Файҙаланылыуы

Дарыу үҫемлеге, медицинала емеше ҡулланыла. Баллы, декоратив үҫемлек. Ҡайыры, үҙағасы һәм емеше төрлө төҫтәге буяуҙар алыу өсөн ҡулланыла ала.
# Корожа

Корожа — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шостка йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Корожа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Зубцов ҡалаһынан Тверь ҡалаһына тиклем, Тверца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100612110000001842
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000184
* Бассейн коды — 08.01.01.006
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғәмбәриә мәсете

Ғәмбәриә мәсете (ғәр. مسجد العنبرية‎; төр. Amberiye Mescidi; рус. Мечеть Амберийе, Мечеть Хамидие) — Мәҙинә ҡалаһы мәсете, Сәғүд Ғәрәбстаны. Шулай уҡ Хәмидиә мәсете булараҡ билдәле.

# Ғәмбәриә мәсете
## Тарихы

Ғәмбәриә мәсете Мәҙинәлә төрөктәр хакимлыҡ иткән осорҙа ғосмандар тарафынан төҙөлә.
Мәсет ғосман солтаны Әбделхәмит II бойороғо буйынса 1908 йылда Хижәз тимер юлы проекты сиктәрендә әл-Мөғәзим тимер юлы вокзалы янында төҙөлгән. Мәсет яҡын ғына урынлашҡан Ғәмбәриә ҡапҡалары хөрмәтенә шундай атама алған.
Ғосман империяһы Хижәзгә эйә булған осорҙа төҙөлгән һәм Сәғүд Ғәрәбстаны хөкүмәте емермәгән бик аҙ тарихи биналарҙың береһе — Ғәмбәриә мәсете..

# Ғәмбәриә мәсете
## Тасуирламаһы

Ғәмбәриә мәсете ғосман архитектура стилендә төҙөлгән. Ике манараһы бар, көмбәҙҙәренең береһе ҙур, бишеһе бәләкәй.
# Квашнина Галина Петровна

Квашнина Галина Петровна (Сахарова; 5 сентябрь 1919 йыл — 10 октябрь 2002 йыл) — СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау өлкәһе алдынғыһы, табип-терапевт. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1969).

# Квашнина Галина Петровна
## Биографияһы

Галина Петровна Квашнина 1919 йылдың 5 сентябрендә Вятка ҡалаһында табиптар ғаиләһендә тыуған.
1925 йылда Г. П. Квашнинаның ғаиләһе Мәскәүгә күсеп килә.
1937 −1941 йылдарҙа Беренсе Мәскәү медицина институтында уҡый, уны тамамлағас, табип-дауалаусы квалификацияһы ала, Мәскәү ҡалаһы Москворецкий районының 67-се поликлиникаһында участка табип-терапевы булып эшләй башлай.
1943 йылдан алып 1945 йылға тиклем Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһында хеҙмәт итә — хирургик ялан госпиталенең табип-ординаторы, 5-се гвардия танк армияһының айырым инженер батальонында санитар хеҙмәте начальнигы һәм хәрби госпиталдә өлкән ординатор-терапевт. Г. П. Квашнина Курскиҙан Көнигсбергҡа тиклем хәрби юл үтә.
1945 йылдан медицина хеҙмәтенең өлкән лейтенанты дәрәжәһендә запасҡа китә, 67-се Мәскәү поликлиникаһында участка табип-терапевы булып эшләй.
1961 йылдың 11 февралендә СССР Юғары Советы Президиумының Указы менән «өлгөлө хеҙмәте өсөн» Г. П. Квашнина Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә.
1969 йылдың 4 февралендә СССР Юғары Советы Президиумының указы менән «совет халҡы һаулығын һаҡлау өлкәһендә ҙур ҡаҙаныштары өсөн» Квашнина Галина Петровнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла һәм «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Төп эшмәкәрлегенән тыш Квашнина Г. П. 1969 йылда Моссовет депутаты итеп һайлана, унда өс саҡырылыш дауамында эшләй. 1971 йылдан алып оҙаҡ ваҡыт Мәскәү ҡала советы башҡарма комитетының күсереү менән бәйле торлаҡ майҙаны биреү мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы булып эшләй. СССР профсоюздарының XV һәм XVI съездарына, медицина хеҙмәткәрҙәре профсоюзының XI һәм XII съездарына, медицина хеҙмәткәрҙәренең VIII һәм IX конференцияһына делегат булып һайлана.
Хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң Мәскәүҙә йәшәй. 2002 йылдың 10 октябрендә вафат була.

# Квашнина Галина Петровна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1969)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (4.02.1969)
* Ленин ордены (4.02.1969)
* II дәрәжә Ватан Һуғышы ордены (6.04.1985)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (11.02.1961)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
# Мань-Я (Няис ҡушылдығы)

Мань-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Няис йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Мань-Я (Няис ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024000
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302400
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ача (Лебяжье ҡушылдығы)

Ача — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лебяжья йылғаһының уң ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Ача (Лебяжье ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Иртыш (Үрге) Обь.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300412115200012490
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201249
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лорд Байрон исемендәге 20-се мәктәп (Гюмри)

Лорд Байрон исемендәге 20-се мәктәп (әрм. Լորդ Բայրոնի անվան թիվ 20 միջնակարգ դպրոց) — ҙурлығы буйынса Әрмәнстанда икенсе ҡала Гюмрила белем биреү учреждениеһы. Мәктәп, — 1990 йылда Спитак ер тетрәүенән һуң емерелеп, Британия хөкүмәте һәм йәмғиәте аҡсаһына төҙөлгән уҡыу йорто.

# Лорд Байрон исемендәге 20-се мәктәп (Гюмри)
## Тарихы

Мәктәп, 1950 йылда төҙөлөп, яҙыусы һәм драматург Габриел Сундукян хөрмәтенә аталған булған. 1988 йылда урындағы ваҡыт буйынса 11:41 сәғәттә Спитак ер тетрәүе ваҡытында мәктәп бинаһы емерелә; емереклектәр аҫтынан 44 уҡытыусы һәм уҡыусының кәүҙәһен сығаралар.
1990 йылдың февралендә Гюмри ҡалаһына Бөйөк Британиянан журналистары килә. Улар ер тетрәүҙән һуң ваҡытлы ҡоролмаларҙа урынлашҡан мәктәпкә баралар. Нисек ярҙам итергә тигән һорауға уҡыусылар үҙҙәре өсөн яңы мәктәп төҙөүҙе һорап яуап бирә. Был турала британ хөкүмәте, Бөйөк Британияның әрмән йәмғиәте, "Роллс-Рой компанияһы һәм башҡа ойошмалар белеп ҡала. 19 февралдә улар йыйған аҡсаға бинаның нигеҙе һалына, ә инде шул уҡ йылдың 10 июнендә Бөйөк Британияның премьер-министры Маргарет Тэтчер Советтар Союзына беренсе сәфәрендә тантаналы шарттарҙа тергеҙелгән мәктәпте аса. Британия хөкүмәтенә һәм йәмғиәтенә рәхмәт йөҙөнән 20-се һанлы мәктәпкә шағир лорд Байрон исеме бирелә.