yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Коваль Юрий Никифорович

Коваль Юрий Никифорович (23 октябрь 1936 йыл — 6 ноябрь 2020 йыл) — журналист. 1969 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. 1966 йылдан «Ленинец», «Вечерняя Уфа» һәм «Советская Башкирия» гәзиттәре, 2001—2008 йылдарҙа «Бельские просторы» журналы хеҙмәткәре. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2006).

# Коваль Юрий Никифорович
## Биографияһы

Юрий Никифорович Коваль 1936 йылдың 23 октябрендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. Башҡорт дәүләт университетын тамамлағандан һуң 1963 йылдан Өфө ҡалаһының 105-се һәм 19-сы урта мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләй. 1966—1969 йылдарҙа — «Ленинец», 1970—1982 йылдарҙа һәм 1992-2001 йылдарҙа — «Вечерняя Уфа» гәзитендә (1977 йылдан — бүлек мөдире, 1978—1981 йылдарҙа яуаплы сәркәтип) хеҙмәткәр булып эшләй. 1982-1987 йылдарҙа — Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһендә, 1989 йылдан «Советская Башкирия» гәзитенең яуаплы секретары, 1991—1992 йылдарҙа — «Республика Башкортостан» гәзитенең мөхәррир урынбаҫары, 2001—2008 йылдарҙа «Бельские просторы» журналы хеҙмәткәре.
Республиканың мәҙәни һәм ижтимағи-сәйәси тормошо хаҡында бик күп мәҡәләләр авторы. СССР Журналистар союзы ағзаһы (1969). Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2006), «XXI быуатта Өфө» премияһы лауреаты.

# Коваль Юрий Никифорович
## Китаптары

* Люди с архипелага УМПО. Өфө, 1994; 22 интервью в УМПО. Өфө, 1997.

# Коваль Юрий Никифорович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

«XXI быуатта Өфө» премияһы лауреаты. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2006).
# Сөләймән (Ҡурған өлкәһе)

Сөләймән (рус. Сулейманово) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Сафакүл районы ауылы. Сөләймән ауыл советы составына керә.

# Сөләймән (Ҡурған өлкәһе)
## Тарих

Революцияға тиклем Сөләймән ауылы Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Ҡатай улусы составында була.
Революциянан һуң Башҡорт АССР-ының Ялан кантоны составына керә. 1922 йылда Урал өлкәһенең яңы ойошторолған Ялан районы составына бирелә. 1930 йылда Ялан районы бөтөрөлгәс, Сөләймән ауылы Ялан-Ҡатай районына керә. 1934 йылда Ялан-Ҡатай районы Силәбе өлкәһе составына инә. 1940 йылда Сөләймән ауылы яңы ойошторолған Сафакүл районына керә, 1943 йылда был район Ҡурған өлкәһе составына инә.

# Сөләймән (Ҡурған өлкәһе)
## Халҡы

2002 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (75 %) йәшәй.

# Сөләймән (Ҡурған өлкәһе)
## Инфраструктура

Ауылда урта мәктәп, китапхана, мәҙәниәт йорто, фельдшер-акушер пункты бар.
# Удебка

Удебка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Башҡортостан Республикаһы, Удмурт Республикаһы, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/329/23 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Удебка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Воткин ГЭС-ынан Түбәнге Кама ГЭС-ына тиклем, Беүә (башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклемна тиклем), Иж, Ыҡ Ағиҙел йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101412111100015687
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101568
* Бассейн коды — 10.01.01.014
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Саввинка (Яуза ҡушылдығы)

Саввинка — Рәсәй йылғаһы. Смоленск өлкәһе, Тверь өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яуза йылғаһының уң ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Саввинка (Яуза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яузайылғаһы, инештән Ҡарман гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100212110000001204
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000120
* Бассейн коды — 08.01.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Елисеева (Ларь-Еган ҡушылдығы)

Елисеева — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ларь-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 163 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Елисеева (Ларь-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036576
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203657
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Авакумов Василий Иосифович

Авакумов Василий Иосифович (19.03.1896-) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының инженер хеҙмәте начальнигы, Ленинград (Санкт-Петербург) ҡалаһынан килгән. Капитан.

# Авакумов Василий Иосифович
## Биографияһы

Василий Иосифович Авакумов 1896 йылдың 19 мартында Санкт-Петербург ҡалаһында тыуған.
1918 йылдан бирле хәрби хеҙмәттә була.
112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының инженер хеҙмәте начальнигы.

# Авакумов Василий Иосифович
## Хәтер

Авакумов Василий Иосифовичтың исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа ветерандар исемлегендә урын алған.
# Сульпа

Сульпа — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лозьва йылғаһының һул ярына тамағынан 607 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Сульпа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200008642
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200864
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йәрмөхәммәт Ҡәҙермәтов

Йәрмөхәммәт Ҡәҙермәтов (1721 йыл; башҡа сығанаҡтар мәғлүмәттәре буйынса, 1722йыл - ?) Рәсәйҙең Уҫы даруғаһы Ишбулды ауылында (Яңауыл районы) 1721 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1722 йылда) тыуған. Батша Рәсәйенең крәҫтиәндәрғә ҡарата алып барған сәйәсәтенә ҡаршылыҡ күрһәтеп, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр ихтилалында ҡатнашыусы. Ихтилал башлығы Е. Пугачев ғәскәренең полковнигы. Милләте буйынса - типтәр.

# Йәрмөхәммәт Ҡәҙермәтов
## Биографияһы

1773 йылдың ноябрендә, батша сәйәсәте менән риза булмайынса крәҫтиәндәр ихтилалына ҡушылып китә. Ҡаранай Моратов менән Йәрмөхәммәт Ҡәҙермәтов отрядтары 1773 йылдың декабрендә Ҡазан губернаһының Сарапул ҡалаһы өсөн һуғыша һәм ҡаланы баҫып ала. 1774 йылдың яҙ һәм йәй айҙарында уның отряды Бәхтейәр Ҡанҡаев отряды менән берлектә Башҡортостандың төньяҡ‑көнбайышында ҡаты һуғыш алып бара. Ул үҙе, халыҡ араһында йөрөп, ихтилал етәксеһе Емельян Пугачёвтың төп халыҡ ғәскәренә Ҡазан һәм Өфө губерналары кешеләрен өгөтләп йыя. 1774 йылдың июнь—сентябрь айҙарында Йәрмәхәммәт Ҡәҙермәтов ғәскәре Бөрө ҡалаһын алыуҙа ҡатнаша. А. А. Якубович етәкселегендәге Рус армияһы ғәскәрҙәренә ҡаршы Бөрө ҡалаһы өсөн алышта, Ҡазан өсөн барған ҡаты һуғыштарҙа алыша. Йәрмөхәммәт Ҡәҙермәтов шулай уҡ Уҫы даруғаһы Йәлдәк волосы Мүзәк ауылы (хәҙерге Краснокама районы)янында барған И. Г. Штерич етәкселегендәге батша хөкүмәте ғәскәрҙәренә ҡаршы көрәштә лә ҡатнаша. 1774 йылдың ноябрендә Йәрмәхәммәт Ҡәҙермәтов Батша йәнәптәре алдындағы ғәйебен таный һәм батша ғәскәренә үҙе теләп бирелә. Ихтилалдың әүҙем ҡатнашыусыһы Йәрмөхәммәт Ҡәҙермәтов оҙаҡ ваҡытҠазан йәшерен комиссияһы тикшереүе аҫтында була. 1775 йылдың 31 майында Рәсәй Сенатының Йәшерен экспедицияһы ҡарары менән төрмәнән азат ителә. Артабанғы яҙмышы тарихсыларға билдәһеҙ ҡалған.
# Чорлау

Чорлау (нем. Zschorlau) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 5549 кеше йәшәй. Майҙаны — 21,99 км². Диңгеҙ кимәленән 548 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 8321 һәм автомобиль коды ASZ.
# Һарыбейә

Һарыбейә — бөткән ауыл. Башҡортостандың Баймаҡ районы 2-се Этҡол ауыл биләмәһе территорияһында урынлашҡан. 1930-сы йылдар башында барлыҡҡа килгән, 1980-се йылдарҙа ауылдар исемлегенән алынған.

# Һарыбейә
## Тарихы

Баймаҡ районында алтын сығарыу буйынса старатель эштәре XIX башында уҡ ойошторола, айырыуса Беренсе донъя һуғышы алдынан, сөнки был осорҙа район территорияһы инглиз компанияһы концессияһына бирелә. Ҡиммәтле мәғдәнде эшкәртеү буйынса эштәр бигерәк тә XX быуаттың 20-30-сы йылдарында алып барыла. Ятҡылыҡтапрҙа запастар кәмеү сәбәпле улар бер-бер артлы ябылалар. Рудниктарҙың күпселеге Бөйөк Ватан һуғышы осоронда һәм һуғыштан һуңғы тәүге йылдарҙа ябыла. 1967 йылда Түбә руднигында (аҙаҡҡы рудник) эштәр туҡтатыла. Һарыбейә ауылы 1930-сы йылдар башында Түбә руднигы идаралығының ағас эшкәртеү пункттарының береһе була. 1950-се йылдарҙың башынан 2-се Этҡол ауыл Советы хакимиәте ҡарамағына күсә. 1980-се йылдарҙа ауыл ғәмәлдән сыға.

# Һарыбейә
## Географияһы

Һарыбейә ауылы Көньяҡ Уралдың төп һыу айырғыс тау һыртында, ҡуйы урман эсендә, Ҡана (Ағиҙел йылғаһының һул ҡушылдығы) йылғаһы буйында урынлашҡан була. Район үҙәге Баймаҡ ҡалаһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан — 55 км, 2-се Этҡол ауылынан 15 км алыҫлыҡта ятҡан. Диңгеҙ кимәленән бейеклеге — 700 метр.

# Һарыбейә
## Халҡы

1940 йылда ауылда 352 кеше йәшәгәне билдәле, шул иҫәптән, 174 ир-егет, 178 ҡатын-ҡыҙ. Аҙаҡҡы ваҡыт ауылға күпләп урыҫтар, башлыса Йылайыр районынан, төпләнә.

# Һарыбейә
## Билдәле кешеләре

Рудниктың гөрләп торған сағында алдынғы стахановсылар тип эшселәр Мөхәмәтҡолов Сәғәдәт, Сырлыбаев Сәйфулла, Яҡупов Баязит, Әхмәтов Миңдеғәле, Заманов Сәхи, Заманов Нәбиулла, Ибраһимов Сөләймән иҫәпләнгән.
# Солтанәхмәт

Солтанәхмәт, Солтан Әхмәт (төр. Sultanahmet) — Истанбул ҡалаһының иҫке ҡала яғындағы районы, ул ҡаланың (Истанбул) Алтын мөгөҙ һәм Босфор ҡултыҡтары бухталары һәм Мәрмәр диңгеҙе арауығында, Европа өлөшөндә урынлашҡан. Исеме солтан Әхмәт мәсетенән алынған. Был мәсет райондың уртаһында урынлашҡан һәм туристар өсөн бик таныш.
Район ҡаланың тарихи мәркәзе, Икенсе Римдең беренсе ҡалҡыулыҡтары һәм боронғо акрополь булып тора. 1985 йылда райондың тарихи өлөшө ЮНЕСКО-ның бөтә донъя тарихи ҡомартҡылар теҙмәһенә индерелгән.
Шулай уҡ районда Зәңгәр мәсет, Топкаптар һарайы, Изге София ғибәҙәтханаһы, Базилик цистерны һәм башҡа тарихи ҡомартҡылар урынлашҡан.
# Вәлиев Юнер Сәлим улы

Вәлиев Юнер Сәлим улы (рус. Валеев Юнер Салимович; 8 июль 1953 йыл) — муниципаль хеҙмәткәр, йәмәғәтсе. Башҡортостан Республикаһының беренсе саҡырылыш (1995—1999) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай һәм Башҡортостан Республикаһының икенсе саҡырылыш (1999—2003) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты итеп һайланған. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (2002).

# Вәлиев Юнер Сәлим улы
## Биографияһы

Юнер Сәлим улы Вәлиев 1953 йылдың 8 июлендә Башҡортостан Республикаһының Йылайыр районындағы Һабыр ауылында тыуған.
Юғары белемле — Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған. Һөнәре — ветеринария табибы.
Хеҙмәт юлын 1970 — Йылайыр районы «Башкирский» игенселек совхозының Һабыр бүлексәһендә ауыл хужалығы эшсеһе булып башлай.
1970—1971 йылдарҙа — Юлдыбайҙағы 4-се ауыл һөнәри-техник училищеһының водителдәр курсында уҡый.
1971—1973 йылдарҙа — Совет Армияһында хеҙмәт итә.
1973—1974 — Йылайыр районының «Башкирский» игенселек совхозы бүлексәһенең ауыл хужалығы эшсеһе.
1974 йылда — Йылайыр районының «Башкирский» игенселек совхозы водителе.
1975—1980 йылдарҙа — Башҡортостан ауыл хужалығы институтының ветеринария факультеты студенты.
1980—1982 — «Башкирский» игенселек совхозының өлкән ветеринария табибы.
1982—1984 — Йылайыр районының «Юлдыбай» совхозында баш зоотехник.
1984—1993 — Йылайыр районының «Һабыр» совхозы директоры.
1993—2005 — Йылайыр район Советы башҡарма комитеты рәйесе — район хакимиәте башлығы
2006 йылдан — Башҡортостан Республикаһының Йылайыр районы муниципаль район хакимиәте башлығы.

# Вәлиев Юнер Сәлим улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

1995 йылда 47-се Йылайыр һайлау округынан Башҡортостан Республикаһының беренсе саҡырылыш (1995—1999) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты итеп һайланған, 1999 йылда 46-сы Йылайыр һайлау округынан икенсе тапҡыр республиканың закондар сығарыу юғары органына — икенсе саҡырылыш (1999—2003) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға депутат итеп һайлана.

# Вәлиев Юнер Сәлим улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе
* Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы
* Салауат Юлаев ордены
* Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы
* Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Почет грамотаһы
* Эске эштәр министрлығының Почет грамотаһы
* Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Почёт грамотаһы
# Кырчма

Кырчма — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кильмезь йылғаһының уң ярына тамағынан 144 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Кырчма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100038828
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103882
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шәмәхә (Әзербайжан)

Шәмәхә (әзерб. Şamaxı [шамахы]) — Әзербайжандың төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан ҡала.
# Каллирои Паррен

Каллирои Паррен (грек. Καλλιρρόη Παρρέν, ҡыҙ фамилияһы — Сигану (грек. Σιγανού); 1861—1940) — Греция педагогы, журналист һәм яҙыусы. Грецияла феминизм хәрәктенә нигеҙ һалыусы.

# Каллирои Паррен
## Биографияһы

1861 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1859 йылда) Ғосман империяһы Крит виләйте (хәҙерге Грецияның Крит утрауы) Ретимнон ҡалаһында тыуған.
Мәктәпкә тиклемге белемде Пирей ҡалаһында монахтар мәктәбендә ала. Бынан һуң Афинала ҡыҙҙар өсөн иң яҡшы мәктәптәренең береһендә уҡый. 1878 йылда Αρσάκειον уҡытыусылар әҙерләү мәктәбен тамамлай. рус, француз, итальян һәм инглиз телдәрен белә.
1878 йылда саҡырыу буйынса Рәсәй империяһының Одесса ҡалаһына килә һәм бында ике йыл дауамында ҡала грек общинаһының ҡыҙҙар өсөн мәктәптә уҡытыусы булып эшләй. Артабан бер нисә йыл дауамында Эдирне ҡалаһында эшләй, бында грек общинаһы өсөн Zapeion мәктәбен аса. Истанбулда Франция матбуғат агентлығын асҡан француз журналисы Жан Парренға (ингл. Jean Parren) кейәүгә сыға, аҙаҡ улар Грецияның баш ҡалаһы Афинаға күсәләр.
Афинала феминизм хәрәкәте менән шөғөлләнә һәм 1887 йылда ҡатын-ҡыҙҙар өсөн Εφημερίς των Κυριών («Ҡатын-ҡыҙ журналы») журналын сығара башлай. Был журнал 1908 йылға ҡәҙәр аҙна һайын, ә 1908—1916 йылдарҙа — айына ике тапҡыр баҫылып сыҡҡан.
Грецияның Антанта яғында Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыуына ҡаршы сығыш яһай, бының өсөн 1917 йылда Элефтериос Венизелос хөкүмәте уны Идра утрауына һөргөнгә ебәрелә, ә журнал ябыла.
Афинала Европа һәм Америка ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәте менән хеҙмәттәшлек итә, үҙенең журналын Париж һәм Чикаго ҡалаларында уҙған халыҡ-ара конференцияларында күрһәтә. Эшкә урынлашыу һәм белем алыу өлкәләрендә ҡатын-ҡыҙҙар хоҡуҡтары өсөн көрәшә. 1896 йылда Греция ҡатын-ҡыҙҙар союзын нигеҙләй. 1908 йылда уның тырышлығы менән Греция ҡатын-ҡыҙҙар милли советы төҙөлә, был ойошма Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар советы (ингл. International Council of Women) менән хеҙмәттәшлек итә. 1650—1860 йылдарҙы үҙ эсенә алған «Греция ҡатын-ҡыҙҙары тарихы» китабын яҙа.
Шулай уҡ әҙәби салон аса, ул «Әҙәби шәмбеләр» булараҡ билдәле була. Жюльетта Адам, Жюль Симон, Григориос Ксенопулос, Костис Паламас кеүек яҙыусылар һәм публицистар менән дуҫ була. Бер нисә грек романдарын яҙа, улар тәүге тапҡыр «Ҡатын-ҡыҙ журналында» Майя псевдонимы аҫтында баҫылып сыға.
1940 йылдың 15 ғинуарында Афинала вафат була.

# Каллирои Паррен
## Бүләктәре

* Ҡотҡарыусы ордены (Греция ҡатын-ҡыҙҙары араһынан тәүге кавалеры)
* Афина академияһының көмөш миҙалы
* Афина ҡалаһы миҙалы
# Ефрат (Кельма ҡушылдығы)

Ефрат — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кельма йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ефрат (Кельма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200025685
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202568
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ерәнағас

Ерәнағас — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһының Хәйбулла районы биләмәләрендә аға. Йылға Таналыҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ерәнағас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәте буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002851
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200285
- Бассейн коды — 12.01.00.003
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡыпсаҡ ауыл советы (Бөрйән районы)

Ҡыпсаҡ ауыл советы — Башҡортостандың Бөрйән районы муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһында сиктәр, муниципаль берәмектәрҙең статусы һәм административ үҙәктәре тураһында»ғы Законға ярашлы, ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Ҡыпсаҡ ауыл советы (Бөрйән районы)
## Ауыл советы составы

* Әбделмәмбәт ауылы.
* Килдеғол ауылы.
* Бәләкәй Ҡыпсаҡ ауылы.
1998 йылда Ҡыпсаҡ ауыл советы составынан Ҡолғана һәм Һарғая ауылдары бүленеп сыҡҡан.

# Ҡыпсаҡ ауыл советы (Бөрйән районы)
## Тарих

1998 йылда Ҡыпсаҡ ауыл советы составынан Ҡолғана һәм Һарғая ауылдары бүленеп сыға һәм Ҡолғана ауыл советы ауыл биләмәһен барлыҡҡа килтерә. Башҡортостан Республикаһының 1998 йылдың 21 октябрендәге «Башҡортостан Республикаһының Бөрйән районы Ҡолғана ауыл советын булдырыу тураһында»"ғы 185-З-се Законында был хаҡта түбәндәгеләр яҙылған:
   Статья 1. Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районының Ҡыпсаҡ ауыл советын бүлеп, хакимиәт үҙәге Ҡолғана ауылында булған һәм составына Ҡолғана һәм Һарғая ауылдары ингән, Башҡортостан Республикаһының Бөрйән районы Ҡолғана ауыл советын булдырырға.
   Статья 2. Башҡортостан Республикаһының Бөрйән районы Ҡолғана ауыл советы сиген күрһәтелгән схема картаһына ярашлы билдәләргә.
# Дыуан (мәғәнәләр)

Дыуан — этноним. Топоним булараҡ та таралған.
* Дыуан — башҡорт ҡәбиләһе.
* Дыуан (Дыуан районы) — Башҡортостандың Дыуан районындағы ауыл.
# Сотка (Кулой ҡушылдығы)

Сотка — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кулой йылғаһының һул ярына тамағынан 235 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 115 км.

# Сотка (Кулой ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000041470
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004147
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Көтөүсе муҡсаһы

?Көтөүсе муҡсаһы :
Көтөүсе муҡсаһы Сәскә атыусы үҫемлектең дөйөм күренеше :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Сәскәле үҫемлектәр |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Кәбеҫтә сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Кәбеҫтә һымаҡтар |
| Ырыу: | Көтөүсе муҡсаһы |
Латинса исеме :
Capsella Medik., nom. cons. (1792) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 22765 NCBI 3718 |
Көтөүсе муҡсаһы (рус. Пасту́шья су́мка, Су́мочник (лат. Capsélla) — Кәбеҫтә һымаҡтар (Brassicaceae) ғаиләһенән бер йыллыҡ үлән үҫемлек. 5-40 см бейеклегендә. Апрель-сентябрь айҙарында аҡ сәскә ата, емеше май-октябрҙа өлгөрә.

# Көтөүсе муҡсаһы
## Таралыуы

Сүп үләне булараҡ баҡсаларҙа, баҫыуҙарҙа, юл эргәһендә, урамда, ташландыҡ ерҙәрҙә үҫә. Башҡортостанда киң таралған.
# Арыҫланов Ҡунаҡҡужа Әмирбай улы

Ҡунаҡҡужа Әмирбай улы Арыҫланов (1778—?) — хәрби эшмәкәр. 1807 йылғы Рус-прусс-француз һуғышында ҡатнашыусы.

# Арыҫланов Ҡунаҡҡужа Әмирбай улы
## Биографияһы

Ҡунаҡҡужа Әмирбай улы Арыҫланов Ырымбур губернаһы Үҫәргән улусы (хәҙерге Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районы) Ибраһим ауылында йәшәгән. Рус һәм төрки телдәрендә уҡый-яҙа белгән.
1798 йылдың 5 ғинуарынан — казак булып хеҙмәт итә. 1799, 1800, 1803 һәм 1817 йылдарҙа Ырымбур сик һыҙығында хеҙмәт итә. 1804 йылда казактарҙы тынысландырыу өсөн мең кешенән торған команда составында Уральскиға ебәрелә.
1807 йылда 1-се Башҡорт полкы составында Рус-прусс-француз кампанияһында ҡатнаша.
1807 йылдың 15 декабренән — писарь, 1815 йылдың 11 майынан — дистанция башлығы булып хеҙмәт итә.
1819 йылдың 8 мартында зауряд-есаул званиеһын ала, 1828 йылдың 11 мартында 14 класслы чиновниктарға күтәрелә.
1829 йылдың 22 майынан кантон башлығы булып хеҙмәт итә, 1832 йылдың 16 июлендә поход чиновнигы вазифаһына күсерелә.
1835 йылдың майынан 1837 йылдың 11 мартына ҡәҙәр Ырымбур ваҡытлы земство судында депутат була.

# Арыҫланов Ҡунаҡҡужа Әмирбай улы
## Ғаиләһе

Ҡатындары — Биксолтан, Мәғүбә, Сәлимә һәм Имилбикә; улдары — Ибраһим, Ишмөхәмәт, Садыҡ һәм Сабит; ҡыҙҙары — Ғәбиҙә һәм Хәлиҙә.
# Чёрная Лобань

Чёрная Лобань — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лобань йылғаһының һул ярына тамағынан 169 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Чёрная Лобань
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039719
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103971
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1