yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Меране

Меране (нем. Meerane) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 16115 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,77 км². Диңгеҙ кимәленән 253 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8393 һәм автомобиль коды GC.
# Кесе Сом

Кесе Сом — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Глухая Вильва йылғаһының уң ярына тамағынан 203 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кесе Сом
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005355
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100535
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# НТВ

НТВ (аббревиатураның мәғәнәһе - Новое телевидение башҡ. — Яңы телевидение ) — Рәсәйҙең телевизион каналы. 1993 йылда эшләй башләй. Ширҡәткә НТВ каналынан тыш «НТВ Мир» (НТВ Донъя) телеканалы ла инә. Ул Рәсәйҙән тыш БДБ илдәре, Балтиҡ буйы, Көнбайыш Европа, Яҡын Көнсығыш, АҠШ, Канада, Израиль, Австралия, Яңы Зеландия, Океания илдәренә лә тапшыра.
Телеканал атамаһының мәғәнәһе юк. Уны уйлап сығарған беренсе мөхәррир Игорь Малашенко уйлап тапҡан. Һуңыраҡ уны «независимое ТВ» (бәйһеҙ ТВ), «новое ТВ» (яңы ТВ) тип атарға тәҡъдим ителһә дә, журналисттар аббревиатураны асмаҫҡа ҡарар иттеләр.
1997 йылда НТВ-Холдинг ширҡәте ойошторола. Уғңа «НТВ телекомпаниеһы» ААЙ, «ТНТ-Телесеть» ААЙ, «НТВ-Плюс» ААЙ, «Эхо Москвы» ЯАЙ, «НТВ-International» ЯАЙ инә.
# Одаджян Шаво

Шаво Одаджян (әрм. Շավո Օդադջյան; 22 апрель 1974 йыл, Ереван, Әрмән ССР-ы; тулы исеме Одаджян Шаварш) — әрмән сығышлы Америка музыканты, System of a Down Америка рок, шулай уҡ Achozen хип-хоп төркөмөнөң бас-гитарала уйнаусыһы.

# Одаджян Шаво
## Йәшлек йылдары

Шаво үҫмер сағында скейтбординг менән шөғөлләнә, панк-рок һәм хэви-метал йүнәлешендәге музыка тыңлай; Pink Angel, Dead Kennedys, Kiss һәм Black Sabbath уның яратҡан башҡарыусылары була.
Йәш кенә ваҡытында Лос-Анджелесҡа, Калифорнияға күсеп килә, унда уны тәрбиәләүҙә өләсәһе төп ролде уйнай. Уның үлеменән һуң (Шаво үҙе әйтеүенсә), егет ышанысын юғалта һәм йоҡлар алдынан доға уҡыуын ташлай. Лос-Анджелеста Алекс Пилибос исемендәге башланғыс мәктәпкә йөрөй, киләсәктә буласаҡ коллегалары Дарон Малакян һәм Серж Танкян менән әрмән мәхәллә мәктәбендә уҡый, әммә йәш айырмалығы арҡаһында улар белем алған ваҡытта таныш булмай.

# Одаджян Шаво
## Карьераһы

Банкта эшләгәндә Шаво, 1994 йылда тауыш яззырыу студияһында осрашҡандан һуң, Малакян һәм Танкян менән бергә SOAD төркөмөн етәкләй башлай. 1995 йылда ул төркөмдөң даими басисына әйләнә. Һуңыраҡ улар төркөмдөң исемен, Дарон Малакян «Victims of Тhe Down» шуғырын яҙғандан һуң, «System of a Down» тип үҙгәртә.
Одаджян — Лос-Анджелеста популяр диджей. Ул 2001 йылдың 2 мартында Голливудта «Rock/DJ Explosion» ваҡиғаларында ҡатнаша, Танкян менән йырсының әрмән музыканты Арто Тунджбояджян менән берлектә яҙҙырған SerArt сит проекты өҫтөндә эшләй. Шаво «DJ Tactic» исеме менән билдәле. Шулай уҡ ул Onesidezero төркөмөнөң башҡарма продюсеры ла булып тора.

# Одаджян Шаво
## Кино

Үҙен «бик яҡшы күреүсән шәхес» тип билдәләп, ул System of a Down һәм Taproot төркөмдөң бик күп клиптарының («Aerials», «Toxicity», «Question!», «Hypnotize») режиссеры була, уларҙы төшөргәндә кино төшөрөүҙең инновацион алымдарын ҡулланып, сюрреалистик атмосфера булдыра. 1993 йылда AC/DC төркөмөнөң «Big Gun» клибында төшә, унда халыҡ араһында Арнольд Шварценеггер менән йәнәш тура килә.
«Образцовый самец» фильмында уйнай.

# Одаджян Шаво
## Одаджян — музыкант

Шаво тәүҙә гитарист була, һәм бас-гиатараға ҡарағанда гитарала яҡшыраҡ уйнайым, тип раҫлай. Ғәмәлдә, бер ни тиклем ваҡыт ул Soil төркөмөндә ритм-гитарист була. Баста уйнағандан тыш, «Bounce» йыры өсөн бер нисә вокал партияһын яҙҙыра. «Lost in Hollywood» йырын һуңындараҡ бэк-вокалды ла Шаво башҡара.

# Одаджян Шаво
## Ҡорамалдары
### Бас-гитара

* Gibson IV Thunderbird (Төп бас)
* Gibson Blackbird
* Ibanez BTB1000 or BTB500
* Music Man StingRay
* Meatball Iron 8088 Pro Super Bass

# Одаджян Шаво
## Ҡорамалдары
### Гитара эффекты

* SansAmp bass pedal

# Одаджян Шаво
## Ҡорамалдары
### Көсәйткестәр

* Ashdown ABM900 Evo II
* Ashdown 8x10" Cabinet
# Сәғәҙәтов Хәбибулла Сәғит улы

Сәғәҙәтов Хәбибулла Сәғит улы — (1915 йыл — 5 март 1974 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945) кавалеры.

# Сәғәҙәтов Хәбибулла Сәғит улы
## Биографияһы һәм батырлығы

Сәғәҙәтов Хәбибулла Сәғит улы 1915 йылда хәҙерге Башҡортостандың Учалы районы Ураз ауылында тыуа. 1942 йылдың 15 декабрендә Белорет ҡала хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкында орудие командиры булып хеҙмәт итә. Хәрби званиеһы- гвардия кесе сержанты. 1945 йылдың 18 ғинуарында Томашув ҡалаһы өсөн һуғышта дошман уты аҫтында орудиеһын алғы һыҙыҡҡа алып килә һәм тура тоҫҡап, дошмандың ике дзотын һәм ике пулеметын юҡ итә һәм эскадрондың алға барыуын тәьмин итә. Артабан Сәғәҙәтов Хәбибулла Сәғит улы эскадронға ҡаланы тулыһынса яулап алыуына тиклем орудиеһы уты менән ярҙам итеп, 15 яҡын немец һалдатын һәм фоицерын юҡ итә. Был батырлығы өсөн ул Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.
1945 йылдың 24 апрелендә Ораниенбург ҡалаһы янында һуғышта Сәғәҙәтов етәкселегендәге орудие расчеты 3-сө эскадрондың һөжүм итеүенә ярҙам итә. Эскадрон Гегелцоллерн-канал янына яҡынлашып, йылға аша һуғышып сыға башлай, дошман көслө ут аса. Сәғәҙәтов орудиеһын туранан-тура төҙәп дошмандың көслө уты аҫтында ут аса һәм дошмандың өс ут нөктәһен һәм ун бишләгән һалдатын юҡ итә. 1945 йылдың 28 апрелендә Бранденбург ҡалаһы янында орудие расчеты, 3-ө эскадронға ярҙам итеп, дошмандың айырым истребителдәр батальонының ике көслө ҡаршы һөжүмен кире ҡаға. Дошман расчетты уң яҡтан урап үтеп, орудиеға өс метрға тиклем яҡынлаша, әммә Сәғәҙәтов етәкселегендәге расчет батырҙырса ҡаршы тора. Һөҙөмтәлә һөжүм кире ҡағыла, дошмандың 20-гә яҡын һалдат һәм офицеры юҡ ителә.
Һуғышта Сәғәҙәтов Хәбибулла Сәғит улы күреү һәләтен юғалта. Белорет Һуҡырҙар йәмғиәтенең ойоштороусыһы була. Ветеран 1974 йылдың 5 мартында Белорет ҡалаһында вафат була.

# Сәғәҙәтов Хәбибулла Сәғит улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
# Тиманка

Тиманка — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дим йылғаһының уң ярына тамағынан 457 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Тиманка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201312111100024250
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102425
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Альшеевские вести (гәзит)

«Альшеевские вести» («Әлшәй хәбәрҙәре») — ижтимағи-сәйәси гәзит.
Ойоштороусылары — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, Башҡортостан Республикаһының «Әлшәй хәбәрҙәре» гәзите редакцияһы ҡаҙна предприятиеһы. Әлшәй районы Раевка ауылында аҙнаһына 3 тапҡыр урыҫ, башҡорт («Әлшәй хәбәрҙәре»), татар («Әлшәй хәбәрләре») телдәрендә сыға. 1935 йылдың февраленән урыҫ («Сталинец») һәм татар («Сталинчы», икеһе лә — «Сталинсы») телдәрендә сыға башлай, 1960 йылдан «Путь Ильича» һәм «Ильич юлы» (икеһе лә «Ильич юлы»), 1963 йылдан — башҡорт һәм татар телдәрендә «Дим», урыҫ телендә «Дема», 1965 йылдан «Ленин байрағы», «Ленин байрагы» һәм «Знамя ленинизма»; 1992 йылдан башлап хәҙерге исемдәре менән баҫыла башлай. 1962—1963 йылдарҙа нәшер ителмәй.
# Гара-Аузу-Су

Гара-Аузу-Су — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чегем 1-се йылғаһының уң ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Гара-Аузу-Су
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баксан, Черек йылғаһыҙ . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000712108200004802
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200480
* Бассейн коды — 07.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тымская

Тымская — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тымская ҡылымығының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Тымская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033261
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203326
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Диситлинка

Диситлинка — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Омарка йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Диситлинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000312112100003494
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100349
* Бассейн коды — 11.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Кийский Шалтырь

Кесе Кийский Шалтырь (Кесе Ильинка) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кийский Шалтырь йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Кийский Шалтырь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018163
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201816
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бейектүбә (Ишембай районы)

Бейектүбә (башҡ. Бейек түбә —бейек тау) — Башҡортостандың Ишембай районы Үрге Әрмет ауылы янындағы тау.
Бейеклеге 336 м. Тау Ишембай һәм Ғафури районыдары сигендә, Ишембай районының төньяҡ-көнсығышында Үрге Әрмет (көнбайыш), Түбәнге Әрмет (көньяҡ), Иҫәкәй (көньяҡ-көнсығыш) һәм Түбәнге Ташбүкән (төньяҡ-көнсығыш) ауылдары араһында урынлашҡан. Тау һырты буйлап Ғафури районы Түбәнге Ташбүкән ауылына табан ат юлы үтә. Бейектүбәнең көнсығыш итәге буйлап Оло Әрмет (Рәүҙәк ҡушылдығы) йылғаһы ағып ята. Тауҙың икенсе, көнбайыш яғында Кесе Әрмет (Рәүҙәк ҡушылдығы) йылғаһы (Ағиҙел йылға бассейнына ҡарай) аға. Бейектүбә башында геодезик билдә тора.
Ауылдар араһындағы юл.
Элек Бейектүбәнең көнсығыш һәм көнбайыш битәүҙәре араһында Бәгрәш (хәҙер юҡҡа сыҡҡан) ауылы һәм Мста-С үҙйөрөшлө гаубицаларын тикшереп ҡарау өсөн хәрби полигон булған.
# Чочиани сиркәүе

Чочиани сиркәүе - ысын мәғәнәһендә милли әһәмиәттәге мәҙәниәт ҡомартҡыһы. Цалка муниципалитетының Чочиани ауылында урынлашҡан. Диңгеҙ кимәленән бейеклеге 151 метр тәшкил итә. Ҡомартҡы үҫешкән урта быуат осорона ҡарай.

# Чочиани сиркәүе
## Тарихы

Чочиани ауылының көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә Изге Георгий Победоносец сиркәүе тора. Уның тәҙрәләре көньяҡҡа һәм төньяҡҡа ҡарай. Сиркәүҙең ҡыйығы һүтеп алынған. Йорт ихатаһы төпкөлөндә ағастар үҫә. Инеү урынында ҡыҙыл буяу менән эшләнгән һүрәттәр һаҡланған. Ҡомартҡы Урта быуаттарға ҡарай.
Ҡомартҡыға 2006 йылдың 7 ноябрендә, Грузия президенты указына ярашлы дәүләт әһәмиәтендәге күсемһеҙ мәҙәни ҡомартҡы категорияһы бирелә.
# Олойылға

Олойылға — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы биләмәләрендә аға. Йылға Ямаш йылғаһының һул ярына тамағынан 4,9 км өҫтәрәк ҡушыла.Ялтыран ауылынан көнбайыштараҡ 7 км алыҫлыҡта баш ала. Төньяҡ-көнсығыштан көньяҡ-көнбайышҡа табан Ишембай районы ерҙәренән аға. Ямаш йылғаһына тамғына 5 км алыҫлыҡта ҡоя.
Йылға оҙонлоғо 12 км.
Йылға тирә-яғында һоро урман тупрағында уҫаҡ ҡатыш ҡарағай урмандары үҫә. « Олойылға» атамаһы «оло» һәм «йылға» һүҙҙәренән алынған.

# Олойылға
## Ҡушылдыҡтары

Балтайорт (уң яҡ),
Мәрйәйылға (һул яҡ).

# Олойылға
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Нөгөш йылғаһы башынан Нөгөш һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200312111100017989
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101798
- Бассейн коды — 10.01.02.003
- ГӨ буйынса томы — 11 - ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тукманка

Тукманка — Рәсәйҙәге йылға. Ҡурған өлкәһе, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мейәс йылғаһының уң ярына тамағынан 177 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Тукманка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мейәс йылғаһын индермәйенсә отСиләбе ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501012111200003744
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200374
* Бассейн коды — 14.01.05.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Камлак

Оло Камлак — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сёма йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Оло Камлак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100007043
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100704
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Опара

Опара — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кылтовка йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Опара
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000022699
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002269
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Фәйрүзов Рауил Закирйән улы

Фәйрүзов Рауил Закирйән улы (2 апрель 1949 йыл — 10 февраль 1996 йыл) — эске эштәр органдары һәм дәүләт эшмәкәре. Милиция генерал-майоры. 1995—1996 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының эске эштәр министры һәм 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы.

# Фәйрүзов Рауил Закирйән улы
## Биографияһы

Рауил Закирйән улы Фәйрүзов 1949 йылдың 2 апрелендә Башҡорт АССР-ы Ҡыйғы районы Үрге Ҡыйғы ауылында тыуа. Башҡорт дәүләт университетын һәм СССР-ҙың Эске эштәр министрлығы академияһын тамамлай.
Хеҙмәт юлын Өфө приборҙар эшләү заводында слесарь булып башлай, артабан Ҡыйғы районының «Сельхозтехника» берекмәһендә эшләй. 1968 йылдан 1970 йылға тиклем армия сафында хеҙмәт итә, запасҡа ҡайтарылғандан һуң Өфө моторҙар эшләү заводында, «Союз» Өфө машиналар эшләү конструкторлыҡ бюроһында, Өфө нефть эшкәртеү заводында эшләй.
1973 йылдан 1985 йылға тиклем — уголовный розыск бүлексәһе инспекторы, начальник урынбаҫары һәм начальнигы, Калинин район Советы башҡарма комитетының эске эштәр бүлеге начальнигы урынбаҫары. 1985 йылдан — Өфө ҡалаһы Эске эштәр идаралығының уголовный розыск бүлеге начальнигы урынбаҫары, Өфө ҡалаһы Октябрьский районының эске эштәр бүлеге начальнигы.
1989 йылда Башҡорт АССР-ы Эске эштәр министрлығының 6-сы бүлеге начальнигы, артабан Башҡортостан Республикаһының эске эштәр министрының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.
1995 йылдан 1996 йылға тиклем Башҡортостан Республикаһының эске эштәр министры вазифаһында эшләй. Башҡортостан Республикаһының Именлек Советы ағзаһы була.
1996 йылдың 10 февралендә вафат була. Өфөнөң Көньяҡ зыяратында ерләнгән.
# Лапседа-Яха

Лапседа-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Малыгина ҡултығы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Лапседа-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300042467
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304246
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Конгруэнтлыҡ (геометрия)

Конгруэнтлыҡ (лат. congruens, сығанаҡ килеш congruentis — «үлсәмдәш», «ярашлы») — геометрик фигуралар (киҫектәр, мөйөштәр һ. б.) күмәклегендә эквивалентлылыҡ бәйләнеше. Йәки, мәҫәлән Гильберт аксиомалар системаһындағы кеүек аксиоматик ысул менән (бында, мәҫәлән, киҫектәргә, мөйөштәргә йәки өсмөйөштәргә конгруэнтлыҡ, геометрик тигеҙлек төшөнсәләрен ҡулланып була), йәки ниндәйҙер үҙгәртеүҙәр төркөмө, йышыраҡ хәрәкәттәр нигеҙендә индерелә.
Әгәр бер фигураны икенсеһенә сағылдырыусы изометрия булһа, был ике фигура конгруэнт йәки тигеҙ тип атала. Мәҫәлән, Евклид геометрияһында, әгәр яҫы фигураларҙың береһен икенсеһенә параллель күсереү, боролош йәки көҙгөләгесә сағылыу (йәки уларҙың композицияһы) ярҙамында сағылдырып булһа, ике яҫы фигура конгруэнт тип атала.
Ике фигураның конгруэнтлығы ғәҙәттә математик $\cong$ (шулай уҡ Тигеҙлек символы мәҡәләһен ҡарағыҙ) символы менән тамғалана. Мәҫәлән:
    $\triangle \mathrm {ABC} \cong \triangle \mathrm {DEF}$
яҙыуы ABC өсмөйөшө DEF өсмөйөшөнә конгруэнт тигәнде аңлата.
# Кәрҙе

Кәрҙе — рус. Карзя - Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Силәбе өлкәһе, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ока йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Кәрҙе
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100022709
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102270
* Бассейн коды — 10.01.02.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Кәрҙе
## Этимологияһы

Гидроним башҡорт телендәге кәр һүҙенә -ҙе ялғауы ҡушып яһалған. "Башҡорт теленең һүҙлеге"ндә ошондай аңлатма бирелә:
* Кәр - физик һәләт; көс, ҡарыу. Тимәк, атамаға көслө, ҡеүәтле йылға тигән мәғәнә һалынған.
Башҡортостанда Кәрҙе йылғаһы Мәсетле районы биләмәһендә аға
# Карпама

Карпама — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лямин йылғаһының һул ярына тамағынан 243 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Карпама
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046744
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204674
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2