yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Оло Летопола

Оло Летопола — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сояна йылғаһының уң ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Оло Летопола
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000042750
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004275
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лапҡан (һаҙлыҡ)

Лапҡан һаҙлығы— Ҡармасан йылғаһы бассейнындағы һаҙлыҡ. Кушнаренко районы Гуровка ауылынан төньяҡҡа табан 4 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Уйһыу һаҙлыҡ, дөйөм майҙаны 150 га, торфтың уртаса ҡалынлығы 1 м, эшкәртелмәгән торф запасы 365 мең м³. Башлыса ер өҫтө һыуҙары менән туйына. Аҡ ҡайын, ҡаҙ үләне, ҡара ерек, күрән, тал, һаҙ ҡырҡбыуыны, һаҙ яраны һ.б. үҫә. Үр ҡуяны, мышы, урман эте, һыуһар, һаҙғыраҡ сөрәгәй, һуна өйрәк һ.б. йәшәй.
# Түркән Шорай

Түркән Шора́й (төр. Türkân Şoray; 25 июнь 1945 йыл) — Төркиә киноактрисаһы, сценарист һәм режиссёр. Иленән ситтә «Көнсығыш Элизабет Тейлоры» тип атайҙар. Рәсәйҙә «Королек — птичка певчая» (1966) фильмындағы Фәриҙә роле менән билдәлелек алыусы.

# Түркән Шорай
## Биографияһы

Түркән Шорай 1945 йылдың 28 июнендә Истанбулда чиновник Хәлит Шорай һәм Мәлихә Шорай ғаиләһендә тыуған.
Ғаиләлә тағы ике ҡыҙ була: Назан һәм Фигән. Кесе ҡыҙҙары тыуғас, бер аҙҙан ата-әсә айырылыша. Ҡыҙҙар әсәһе менән ҡала.
Түркән Фатих ҡыҙҙар лицейын тамамлай.
Мәлихә Шорай ҡыҙҙары менән Төркиәнең тәүге актрисаларының береһе Эмель Йылдыз ханымда фатирҙа йәшәй. Тап Эмель Түркәнға киноға юл күрһәтә: ул ҡыҙҙы Ешилчам студияһына алып килә. Оҙаҡламай Түркән студия менән контракт төҙөй.
2016 йылдан Шорай Евразия Академияһы ағзаһы.

# Түркән Шорай
## Биографияһы
### Шәхси тормошо

1983 йылда Түркән Джихан Уналгә кейәүгә сыға, 1984 йылдың 21 октябрендә уларҙың ҡыҙҙары Ягмур тыуа. 1987 ғаилә тарҡала.

# Түркән Шорай
## Фильмография
### Режиссёр

Работы :
| Год | Название | Оригинальное название | Примечания |
| 1972 | | Dönüş | |
| 1973 | | Azap | |
| 1976 | Бодрумский судья | Bodrum Hakimi | |
| 1981 | | Yılanı Öldürseler | совместно с Шерифом Гёреном |

# Түркән Шорай
## Бүләктәре

* Анталья халыҡ-ара кино фестивале лауреаты
# Ледня

Ледня — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ленка йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ледня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023740
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002374
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Риека (аэропорт)

«Риека» аэропорты (хорв. Zračna luka Rijeka) (IATA: RJK, ICAO: LDRI) — Хорватияның Риека ҡалаһындағы аэропорт. Ул Крк утрауында, Риека тимер юлы станцияһынан 27 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡала менән Крк күпере менән тоташҡан. Аэропорт пассажирҙары ағымының күп өлөшө төньяҡ-хорват ярҙары буйына осоп килеүсе һәм арзан Европа авиакомпаниялары хеҙмәте менән ҡулланыусы туристарҙан тора. 2006 йылда пассажирҙар ағымы 210 000 пассажир тәшкил иткән.

# Риека (аэропорт)
## Авиакомпаниялар һәм йүнәлештәр

| Авиакомпания | Тәғәйенләнеш пункттары |
| Airlines Croatia | Лондон-Хитроу (миҙгелле) |
| Danube Wings | Кошице (миҙгелле) |
| Airways Helvetic | Цюрих (миҙгелле) |
| Nordica | Таллин (миҙгелле) |
| Norwegian Air Shuttle | Осло-Гардемойня |
| TUIfly | Кельн/Бонн, Ганновер, Лейпциг/Галле, Меммиген, Штутгарт (миҙгелле) |
| Air Baltic | Рига |
# Терһәк

Терһәк (башҡ. Терһәк) — ҡатай башҡорттары составындағы ҡәбилә.

# Терһәк
## Ырыу составы

(Ырыу аралары: бөтөк, сысҡан).

# Терһәк
## Этник тарихы

Терһәктәрҙең килеп сығыу тарихы б.э. тиклем 1-се мең йыллыҡта көнбайышҡа Азия һәм Себерҙән күсенеүсе төркиләштерелгән уғыр халҡы менән бәйле.

# Терһәк
## Таралыу арауығы

Терһәктәр Чусовая йылғаһының үрге ағымы һәм Өфө йылғаһының төньяҡ ҡушылдыҡтары буйлап таралған. Уларҙың төп өлөшө 16-сы быуатта Урал аръяғына күсенеп, Иҫәт йылғаһынан көньяҡтараҡ һалйот ҡәбиләһе ерҙәрендә төпләнә. Хәҙер был ерҙәр Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районы һәм Үрге Өпәле ҡала округына ҡарай. Терһәктәрҙең артабанғы яҙмышы Себер ханлығы менән ныҡ бәйләнгән. Был ханлыҡ тарҡалыу сәбәпле, терһәктәрҙең күпселеге себер татарҙары менән көнсығышҡа, Алтайғаса күсенә. Терһәктәрҙең нәҫелдәре булып Ҡурған өлкәһе Шатрово районының Ҡыҙылбай ауылының себер татарҙары һәм Шадринск районының Байраҡ (Терһәк) һәм Юлдус ауылдары халҡы һанала.
# Людвик Гиршфельд

Людвик Гиршфельд (пол. Ludwik Hirszfeld, 5 августа, 1884 йыл, Варшава — 7 март, 1954, Вроцлав) — поляк ғалимы, иммунолог, инфекционист һәм гематолог, медицина фәндәре докторы, поляк иммунология мәктәбенә нигеҙ һалған.

# Людвик Гиршфельд
## Биографияһы

Математик Александр Райхман һәм бактериолог Людвик Райхмандың ике туған ағаһы. Вюрцбург һәм Берлин университеттарында медицина факультетында уҡыған.
1914 йылда Гиршфельд анафилаксия һәм анафилатоксин, уларҙың коагуляция менән үҙ-ара бәйләнеше буйынса эштәре нигеҙендә университетта уҡытыусы итеп тәғәйенләнә (приватдоцент). Беренсе донъя һуғышы ваҡытында Сербияла тиф һәм бактериаль дизентерия тарала. 1915 йылда бында Гиршфельд килә. Ул һуғыш тамамланғансы серб армияһында була, серология һәм бактериология буйынса советник була. Ошо осорҙа ул Салоникиҙа йоғошло сирҙәр дауаханаһында «Salmonella paratyphi» C бациллаһын (паратиф С сирен ҡуҙғытыусы) таба һәм өйрәнә башлай, уны «Salmonella hirszfeldi» (Гиршфельд сальмонеллаһы) тип тә йөрөтәләр.
Л.Гиршфельд —Варшава гигиена институтына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. 1924 йылдан Варшава университетының кафедра мөдире була. Фашист Германияһы оккупацияһы осоронда ҡатыны Ханна һәм ҡыҙы менән Варшава геттоһына бикләнә. Геттола эпидемияларҙы иҫкәртеү буйынса бүлексә етәксеһе була. Йәшерен медицина курстары ойоштора. Дине буйынса католик, геттола йәһүд-католиктар приходына ҡарай. 1942 йылдың июлендә геттонан йәһүдтәрҙе Треблинка концлагеренә ҡыуып алып китә башлағас, Гиршфельд ғаиләһе менән геттонан ҡаса, улар башҡа кеше исеме аҫтында йәшеренеп йәшәй, тик ҡыҙҙары шул уҡ йылда туберкулёздан вафат була. 1944 йылда Польшаны Совет Армияһы азат итә башлағас, Гиршфельд Люблинда Мария Склодовская-Кюри университетына нигеҙ һалыусыларҙың береһе була, уны университет проректоры итеп билдәләйҙәр. 1945 йылда Вроцлавҡа күсенә, унда университетта уҡыта, медицина факультеты деканы була. һуңыраҡ, 1952 йылда Польша Фәндәр академияһының Иммунология һәм эксперименталь терапия һәм иммунология институтына нигеҙ һала, хәҙер был институт уның исемен йөрөтә.
1933-1935 һәм 1947-1951 йылдарҙа Польша микробиологтар йәмғиәте рәйесе була.
Биология һәм төрлө медицина мәсьәләләре буйынса 400 тирәһе эш авторы. Ул, ҡан төркөмдәрен һәм серология мәсьәләләрен өйрәнә. Нәҡ ул Эмиль фон Дунгерн менән ҡан төркөмдәренә A, B, AB һәм O тигән исем биргән; улар элек I, II, III һәм IV ҡан төркөмдәре тип аталған. Гиршфельд ҡан төркөмө нәҫелдән күсеүҙә генетик законлылыҡ бар икәнен иҫбат итә.
# Земляк Василий Сидорович

Василий Сидорович Земляк (ысын исеме һәм фамилияһы — Вацлав Вацек ; укр. Василь Сидорович Земляк; 1923 йыл—1977 йыл) — украин совет яҙыусыһы, киносценарист.

# Земляк Василий Сидорович
## Биографияһы

Земляк Василий Сидорович 1923 йылдың 23 апрелендә Конюшевка ауылында (хәҙер Украинаның Винница өлкәһе Липовец районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Атаһы яғынан нәҫеле Чехиянан, унан 1874 йылда буласаҡ яҙыусының олатаһы күсеп килгән. Чех ете йыллыҡ мәктәбен яҡшы билдәләренә тамамлай. Мәктәптә үк беренсе шиғырҙарын, хикәйәләрен һәм пьесаларын яҙа. Урта мәктәпте тамамлағас, Харьков авиация училищеһына уҡырға инә. Әммә һуғыш уҡыуын туҡтата: ун һигеҙ йәшлек егет фронтҡа эләгә.
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Партизан отрядында була, партизан взводының командиры, ә ваҡыт үтеү менән А.В. Суворов исемендәге атлылар отрядының командиры булып һуғыша.
1949—1953 йылдарҙа Житомир ауыл хужалығы институтында ситтән тороп уҡый, гәзиттә, А. П. Довженко исемендәге киностудияла эшләй. 1963—1966 йылдарҙа Киев киностудияһының баш мөхәррире. 1964—1969 йылдарҙа уның сценарийҙар оҫтаханаһы етәксеһе.
1977 йылдың 17 июлендә вафат була. Киевтә Байков зыяратында ерләнә.

# Земляк Василий Сидорович
## Ижады

1945 йылда баҫыла башлай. Василь Земляктың әҫәрҙәренең төп темаһы — игенселәрҙең ауыр яҙмышы, һуғыштан һуңғы совет ауылының емереклектәрен тергеҙеү проблемалары, тыуған ергә, Совет тыуған иленә һөйөү раҫлау, , күптән булмаған хәрби үткәне, немец оккупанттары менән партизандар көрәше.

# Земляк Василий Сидорович
## Һайланма библиографияһы

Василь Земляк — хикәйәләр, повестар һәм романдар авторы. Яҙыусының исеме баҫмала «Родная сторона» (1956) һәм «Каменный брод» (1957) повестарының барлыҡҡа килеүенән һуң йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итә, улар һуғыштан һуңғы украин ауыл темаһына арналған.
* «Гневный Стратион» (1960),
* «Підполковник Шиманський» (1966),
* роман-дилогия «Лебедина зграя» (1971) и «Зелені млини» (1976),
* трагедия «Президент» (1974—1976),
* «Тихоня» һ.б..

# Земляк Василий Сидорович
## Киносценарийҙар

* «Люди моєї долини» (1960, в соавт.);
* «Новели Красного дому» (1963);
* «Дочь Стратиона» (1964, в соавт.);
* «На Киевском направлении» (1967, соавтор и режиссёр В.&nbsp;Т.&nbsp;Денисенко);
* «Тяжёлый колос» (1969, в соавт.);
* «Дерзость» (1971);
* «Вавилон XX» (1980, соавтор и режиссёр И. В. Миколайчук).
* киносценарии «Олесь Чоботар», «Останній патрон».
Бынан тыш, новеллалар һәм шиғырҙар яҙа, әҙәби тәнҡитсе һәм публицист булараҡ сығыш яһай.
Земляктың төп әҫәрҙәре СССР халыҡтарының бик күп телдәренә, шулай уҡ инглиз, болгар, поляк, чех, немец, румын, венгр телдәренә тәржемә ителгән.

# Земляк Василий Сидорович
## Наградалары

* «Почёт билдәһе» ордены (24.11.1960)
* Украинаның Т. Г. Шевченко исемендәге дәүләт премияһы (1978 — үлгәндән һуң) — «Лебединая стая» һәм «Зеленые мельницы» романдары өсөг

# Земляк Василий Сидорович
## Хәтер

* Киевта яҙыусы эшләгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған
* Байков зыяратының В.Земляк ҡәберендә бюсы ҡуйылған.
# Берга (Эльстер)

Берга (Эльстер) (нем. Berga/Elster) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3539 кеше йәшәй. Майҙаны — 43,49 км². Диңгеҙ кимәленән 229 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7980 һәм автомобиль коды — GRZ.
# Тарадановка

Тарадановка — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ик (Ик) йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Тарадановка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004893
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200489
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Назаров Павел Степанович

Назаров Павел Степанович (1890, Ырымбур — 1942, Йоханнесбург, Трансвааль) — Рәсәй геологы һәм яҙыусыһы, Граждандар һуғышында аҡтар яғында ҡатнашыусы һәм Урта Азияла большевиктар хакимлығын ҡолатыу маҡсатын ҡуйған Төркөстан хәрби ойошмаһы хәрәкәте лидерҙарының береһе.

# Назаров Павел Степанович
## Биографияһы

Назаров Павел Степанович Ырымбурҙа яҡынса 1863 йылда, ҡала башлығы һәм тау заводсыһы ғаиләһендә тыуа. 1892 йылда ата-әсәһе менән бергә Ташкентта йәшәй. Мәскәү университетында геологҡа уҡый, Ташкентҡа ҡайта һәм 1918 йылда Төркөстан хәрби ойошмаһының ағзаһы булараҡ большевиктарға ҡаршы йәшерен хәрәкәттә әүҙем ҡатнаша, һәм — фараздар буйынса — уның етәкселәренең береһе була. 1918 йылдың октябрендә ҡулға алына. 1919 йылдың ғинуарында Ташкентта большевиктарға ҡаршы ихтилал ваҡытында төрмәнән баш күтәреүселәр ярҙамында азат ителә. Ихтилал еңелгәндән һуң, 1920 йыл башында Ташкенттан ҡаса һәм тауҙар аша Ҡытайҙың Кашгар провинцияһына килә. Үҙенең ҡасыуын инглиз телдәренә тәржемә ителгән һәм 1932 йылда баҫыла Hunted through Central Asia китабында һүрәтләй.
Кашгарҙа П. С. Назаров Ҡытай һәм Британия властары менән хеҙмәттәшлек итә, әммә 1924 йылдың авгусында, Ҡытай хөкүмәте совет Рәсәйен танығандан һуң, Гималай аша Кашмирға һәм артабан Британия Һиндостанына сыға. Назаров был сәйәхәтен инглиз телдәренә тәржемә ителгән һәм 1935 йылда сыҡҡан Moved On! From Kashgar To Kashmir китабында яҙа. Һуңыраҡ, геолог булараҡ эш эҙләп Лондонға күсенә. Аҙаҡ Экваториаль Африкала (Ангола) эшләй, һуңынан Көньяҡ Африкала төпләнә, 1942 йылда Йоханнесбургта вафат була.
П. С. Назаров Надежда Алексеевна Горбуноваға өйләнә (1882 йылдар тирәһе — 1957, Ташкент); ҡатыны Ташкент зыяратында ерләгән. Уның ағаһы, Михаил Алексеевич Горбунов Төркөстан хөкүмәтендә һәм совет власы йылдарында Урта Азияла мөһим вазифалар биләй.

# Назаров Павел Степанович
## Назаров һәм Башҡортостан

1893 йылда Тәбиғәтте, Антропологияны һәм Этнографияны яратыусыларҙың император йәмғиәте Павел Назаровты башҡорттарҙың антропологияһы буйынса хеҙмәттәре өсөн А. П. Разцветов исемендәге алтын миҙал менән бүләкләй.

# Назаров Павел Степанович
## Әҫәрҙәре

* Hunted through Central Asia, Paul Nazaroff, 1932.
* Moved On!, Paul Nazaroff, 1935.
* Kapchigai defile: the journal of Paul Nazaroff, Paul Nazaroff, 1980.
* Kuh-i-Sim: The Treasure of Turkestan. Blackwood’s magazine. August 1929, p. 184—196.
* What are the Zimbabwe Ruins? The solution of their secret.", Extract from: Blackwood’s magazine, June 1931, p. 765—792.
* Древний серебряный рудникъ «Кухъ-и-Симъ» // Туркестанские ведомости. — Ташкент, 1914. — № 12.

# Назаров Павел Степанович
## Әҫәрҙәре
### Урыҫ телле баҫмалары

2015 йылда «Раритет» нәшриәтендә (Бишкәк, Ҡырғыҙстан) урыҫ телендә 1932 йылда сыҡҡан Hunted through Central Asia китабының тәржемәһе булған «Бегство из Центральной Азии» әҫәре донъя күрә. 2019 йылда уның аныҡлаштырылған версияһы «Погоня по Средней Азии» тип аталған китап булып сыға.
# Шанж-Еган

Шанж-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сынь-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Шанж-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051120
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205112
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы

Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы — ағас әҙерләү һәм эшкәртеү предприятиеһы. Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районындағы сәнәғәт хужалығы.

# Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы
## Тарихы

Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы 1928 йылда Иҫке Сохханғол ауылында ойошторола.
1928, 1961, 1983 йылдарҙан Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы, 1956 йылдан — Үрге Ағиҙел ағас ағыҙыу контораһы, 1978 йылдан — Сибай урман сәнәғәте хужалығының Бөрйән ағас әҙерләү пункты тип атала. 2010 йылда Бөрйән урман сәнәғәте яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт тип үҙгәртелә. 2015 йылда бөтөрөлә.
Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы составында ағас әҙерләү участкаһы, таҡта бысыу (1996 йылдан), ағас эше (1996 йылдан), мебель (1997 йылдан) цехтары була. Төҙөлөшкә яраҡлы ағас, ағас-таҡта, халыҡ ҡулланыуы тауарҙары етештерелә.
Беренсе директоры Зәйнетдинов була.
1934 йылда ағас әҙерләү һәм оҙатыу планын арттырып үтәгәне өсөн хужалыҡ Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитетының Ҡыҙыл Байрағына лайыҡ була.
Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы эшмәкәрлеге осоронда урман ҡырҡыусыларҙың яңы тораҡ пункттары үҫә — Ағиҙел (ҡасаба, Бөрйән районы, хәҙер Иҫке Собханғол ауылы составына инә), Берлек (Яңы Мөсәт ауылы), Көньяҡ Үҙән (хәҙер Бәләкәй Ҡыпсаҡ).
Хужалыҡтың 100-ҙән ашыу эшсе «Социалистик ярыш еңеүсеһе» билдәһе, 52 — «Биш йыллыҡ ударнигы» билдәһе, 4 — Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены, 2 — Хеҙмәт Даны ордены, 5 — «Маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән. Тракторсылар Байморатов В. В. һәм Йәнсурин Б. З. «БАССР-ҙың урман сәнәғәте атҡаҙанған хеҙмәткәре» исеменә лайыҡ булалар.
Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы эшләгән осорҙа эшселәр династияһы барлыҡҡа килә: Әмирхановтар, Дәүләтшиндәр, Ҡарағоловтар, Кәримовтар, Кинйәбулатовтар, Мөхәмәтовтар, Нурғәлиндәр, Оренбуркиндар, Шәриповтар, Ямғурсиндар.

# Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы
## Директорҙары

* Зәйнетдинов
* Уразбаев Н. Р. (1933 йылдан)

# Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы
## Ҡаҙаныштары

* Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитетының Ҡыҙыл Байрағы (1934)

# Бөрйән урман сәнәғәте хужалығы
## Матбуғатта

* 27 май 2020, Бөрйәндә сайыр ҙа етештерелгән
# Сёд-Ёль (Коньяҡ Мылва ҡушылдығы)

Сёд-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ Мылва йылғаһының һул ярына тамағынан 81 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Сёд-Ёль (Коньяҡ Мылва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000014404
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001440
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Байрамғолов Баязит Байрамғол улы

Байрамғолов Баязит Байрамғол улы (1896 — ?) — Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы.

# Байрамғолов Баязит Байрамғол улы
## Биографияһы

1896 йылда Өфө губернаһы Златоуст өйәҙе Ҡаратаулы ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Салауат районы Малаяҙ ауылында) Байрамғол Исламовтың күп балалы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Беренсе донъя һуғышы башланғас, 1915 йылдан 6-сы гренадер Таврия полкының 8-се ротаһы составында һуғыша. 1916 йылдың июлендә Рус экспедицион корпусына алына һәм уның составында Францияның Брест ҡалаһына килә, артабан Марсель ҡалаһына ебәрелә. Һуңынан 1918 йылға тиклем Грецияла Салонники фронтындағы алыштарҙа ҡатнаша. Күрһәткән батырлыҡтары өсөн сит ил наградаларына лайыҡ була.
1917 йылда Рәсәйҙә Октябрь революцияһынан һуң, корпуста хеҙмәт итеүселәргә ҡайтыу юлы өҙөлә һәм ул 20 йыл дауамында Францияла йәшәргә ҡала. Башта Бельфор ҡалаһында йәшәй, электромонтер һөнәрен үҙләштерә. Һуңынан яуҙашы Иван Иванов менән бергә ҡасмаҡ була, әммә улар тотола һәм өс айға төрмәгә ябыла. Туған яғына бер нисә тапҡыр хат яҙа, әммә бер тапҡыр ғына яуар ала — атаһы Байрамғол Исламов аслыҡ йылдары булыуына ҡарамаҫтан улына 730 франкка тура кигән аҡса ебәрә алған. 1927 йылда Париж янындағы Жувизи ҡалаһына күсә, бында подпольела эшләгән коммунистар ойошмаһы ағзаһы булып китә. 1935 йылда подпольенан сыҡҡан Францияның Коммунистар партияһы барлыҡ документтарҙы әҙерләп Баязит Байрамғоловты 38 яҡташы менән тыуған иленә пароходта ҡайтарып ебәрә. Францияла уның СССР-ға барырға теләмәгән ҡатыны, Нелли һәм Виктор исемле балалары тороп ҡала. Одессаға килеп еткәс, артабан поезд менән Башҡортостан АССР-ына килеп етә.
Бында йәнә кәләш ала, уның Вәғиз исемле улы тыуған. Баязит Байрамғолов Францияла эшселәрҙең тормошо беҙҙең илдәгенә ҡарағанда күпкә яҡшыраҡ булыуы хаҡында халыҡҡа хәбәр тарата. Һөҙөмтәлә 1941 йылда ҡулға алына, 7 йылға иркенән мәхрүм ителә, төрмәлә вафат була.
# Оппах

Оппах (нем. Oppach) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2732 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,01 км². Диңгеҙ кимәленән 321 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2736 һәм автомобиль коды ZI.
# Менсеяга

Менсеяга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Рыбная йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Менсеяга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000052277
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005227
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Намаҙлыҡ

Намаҙлыҡ — намаҙ уҡығанда иҙәнгә йәйә торған келәм.

# Намаҙлыҡ
## Мәғлүмәт

Намаҙҙың нәфис өлгөләре биҙәү-ҡулланма сәнғәте әҫәрҙәре булып тора. Уны бәрхәттән, эслек ҡуйып, йоҡа туҡыманан тегәләр, һирәкләп һуғалар, нағыш һалалар. Ғәҙәттә композицияһы орнаменттан (ҡайһы берҙә мосолман каллиграфияһы элементтары менән) ғибәрәт; уның нигеҙен арка мотивы — шартлы рәүештә мәсетте символаштырған михраб тәшкил итә. Арка тирәһендәге арауыҡты спираль һымаҡ бөгөлгән һабаҡ рәүешендәге орнамент («ислими», «масал»; диндарҙарҙы орлоҡтан үҫеп сыҡҡан көслө шытым менән сағыштырыу) биҙәй, ул туҡтауһыҙ үҫеп, яңырып торған тормошто сағылдыра. Арка өҫтөндә ҡап уртала намаҙ ваҡытында ҡәғбә яғына күрһәтергә тейеш булған иң сағыу биҙәктәрҙең береһе урынлашҡан; намаҙ уҡыусының ҡарашы шул биҙәккә төбәлгән була. Арка эсендәге киңлек (намаҙ уҡыусының тубыҡланған, башын иҙәнгә терәгән урыны) биҙәлмәй. Намаҙлыҡты һәр мосолман ҡатыны эшләй белгән; уны йыш ҡына ҡәҙерле кешеләргә бүләккә әҙерләгәндәр. Башҡортостанда 20 быуат аҙағында халыҡ оҫталары эшләй; ҡайһы бер райондарҙа кейеҙ намаҙлыҡ баҫалар. Хәҙерге намаҙлыҡтарҙы, традицион форманы һаҡлап, профессор рәссамдар М.Ә. Ниғмәтйәнова, Р. Р. Юлдашбаева һ.б. эшләй. Намаҙлыҡ өлгөләре Михаил Нестеров исемендәге башҡорт художество музейында, Милли музейҙа, Венгрия этнография музейында (Будапешт) һаҡлана.
# Илфаҡ (исем)

Илфаҡ — төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә ингән ир-ат исеме. Төрки халыҡтарҙан татарҙар был исемде ҡуша.

# Илфаҡ (исем)
## Этимологияһы

Илфаҡ исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә килгән. Төрки, фарсы теленән неологизм булараҡ ингән, илдең, халыҡтың пак, саф кешеһе (илпак) тигәнде аңлата.

# Илфаҡ (исем)
## Билдәле кешеләр

Смаҡов Илфаҡ Мөжип улы (2 ғинуар 1940 йыл — 27 май 1993 йыл) — йырсы, 1963—1993 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1989), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1985) артисы. Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы дипломанты (Мәскәү, 1961).
Мөхәммәт Мырҙа, ысын исеме Илфаҡ Мырҙамөхәмәт улы Ибраһимов — татар шағиры, Татарстан Республикаһы Яҙыусылар союзы рәйесе (2005-2012). 2012-2013 йылдарҙа «Ысын мираҫ» (хәҙерге «Беҙҙең мираҫ») журналының, 2014-2010 йылдарҙа «Ҡазан уттары» журналының баш мөхәррире. 2011 йылдан Татарстан Республикаһының Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты
Ибәтуллин Илфаҡ Ғаян улы (30 март 1990 йыл) — көрәшсе һәм билбау көрәшсеһе, билбауҙа көрәш буйынса рәсәй чемпионы, билбау көрәше буйынса рәсәй чемпионаты призёры, Көмөш билбау көрәше буйынса донъя чемпионы, Рәсәйҙең спорт мастеры.