yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кесе Роговая

Кесе Роговая — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының уң ярына тамағынан 250 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 80 км.

# Кесе Роговая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000068200
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006820
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мытец

Мытец — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Фёдоровка йылғаһының һул ярына тамағынан 8,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 74 км.

# Мытец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031235
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103123
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ғиндуллин

Ғиндуллин — ир-ат фамилияһы. Ғиндулла исеменән барлыҡҡа килгән. Башҡорт һәм татар халыҡтарында киң ҡулланыла.
Ғиндуллина — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Ғиндуллин
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Ғиндуллин Илүс Ғиндулла улы (1937), хеҙмәт ветераны, алдынғы нефтсе. 1965—1997 йылдарҙа «Южарланнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы операторы. Ленин (1986), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1981) һәм «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дүртөйлө районы Йосоп ауылынан.
* Ғиндуллин Фәрит Хөрмәтулла улы (13.08.1965) — шәхси эшҡыуар, ойоштороусы, директор. Башҡортостан Республикаһының 6-сы саҡырылыш (2018—2023) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың «Берҙәм Рәсәй» бөтә Рәсәй сәйәси партияһы фракцияһы депутаты, Сәнәғәт, инновацион үҫеш, сауҙа, эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса комитеты составында. Йәмәғәт эшмәкәре.
* Арсен Ғиндуллин — «Батыр» хоккей клубы — Башҡортостандың Нефтекама ҡалаһында 2011 йылда Рәсәйҙә ойошторолған шайбалы хоккей буйынса йәштәр командаһы һөжүмсеһе.
# Нюча-Хетта

Нюча-Хетта — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хетта йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Нюча-Хетта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300049037
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304903
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Суша (йылға)

Суша — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Куйбышев (Кама ҡултығы) һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Суша (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000312112100003999
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100399
* Бассейн коды — 11.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сәйетгәрәев Сәйетмәғрүф Сәйетгәрәй улы

Сәйетгәрәев Сәйетмәғрүф Сәйетгәрәй улы (26 декабрь 1916 йыл — 16 апрель 2002 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. Рядовой.

# Сәйетгәрәев Сәйетмәғрүф Сәйетгәрәй улы
## Биографияһы

Сәйетгәрәев Сәйетмәғрүф Сәйетгәрәй улы 1916 йылдың 26 декабрендә Башҡортостандың Дүртөйлө районының Имай-Утар ауылында тыуа. 1941 йылдың декабрендә Дүртөйлө район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 60-сы гвардия кавалерия полкында хужалыҡ взводының ат ҡараусыһы булып хеҙмәт итә
* «Иптәш Сәйетгәрәев хужалыҡ взводының эшкә һәләтле һәм йылдам ат ҡараусыһы, 1945 йылдың 18 ғинуарында Томашув ҡалаһы янында һуғышта, полк тылында хәрәкәт итеп, алты һалдаттан торған дошман төрөкөмөн күреп ҡала һәм винтовка менән ҡыйыу һәм етеҙ эш итеп, уларҙы әсирлеккә төшөргә мәжбүр итә һәм уларҙы часткә алып килә.
* Ауыр хәрби шарттарҙа, юлһыҙлыҡ булғанда ла Сәйетгәрәев беренселәрҙән булып аҙыҡ-түлек еткерә, уның аттары һәр ваҡыт ҡараулы һәм дағаланған була. Ауыр һәм оҙайлы маневр марштарында ла уның ат составы көр була.
* 1945 йылдың 16 февралендә Вайхенбах ауылы янында Сәйетгәрәев дошмандың көслө миномет-пулемет һәм автомат уты аҫтында һуғыш яланынан яралы һалдат һәм офицерҙарҙы тейәп алып сығыуҙа ярҙам итә».
Был батырлыҡтары өсөн Сәйетгәрәев Сәйетмәғрүф Сәйетгәрәй улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
Ветеран 2002 йылдың 16 апрелендә Башҡортостан Республикаһының Дүртөйлө районында вафат була.

# Сәйетгәрәев Сәйетмәғрүф Сәйетгәрәй улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943, 1944)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
# Миндәк

Миндәк — күп мәғәнәле һүҙ.
* Миндәк (Яйыҡ ҡушылдығы)‎ — Башҡортостандағы йылға.
* Миндәк (Учалы районы) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл.
# Ваткатурахт

Ваткатурахт — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ахтасымполум йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Ваткатурахт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011710
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201171
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сент-Андре-ан-Виваре

Сент-Андре-ан-Виваре (франц. Saint-André-en-Vivarais, окс. Sant Andrieu de Vivarès) — Франциялағы коммуна, Рона-Альп төбәгендә урынлашҡан. Коммуна департаменты — Ардеш. Сент-Агрев кантоны составына ҡарай. Коммунаның округы — Турнон-сюр-Рон. Майҙаны 20, 48 квадрат километр тәшкил итә.
Коммунаның INSEE коды — 07212.

# Сент-Андре-ан-Виваре
## Халыҡ

Коммунала йәшәгән халыҡтың һаны 2008 йылда 230 кеше тәшкил итә.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ: INSEE) :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2008 |
| 485 | 408 | 319 | 255 | 213 | 235 | 230 |

# Сент-Андре-ан-Виваре
## Иҡтисад

2007 йылда хеҙмәткә яраҡлы (15 йәштән алып 64 йәшкә тиклем) 143 кеше араһында 107-һе иҡтисади яҡтан әүҙем, 36-һы — әүҙемһеҙ (коммуна буйынса әүҙемлек күрһәткесе — 74,8 %, 1999 йылда 65,7 %) була. 107 кеше араһында 93 кеше даими эшләүсе (уларҙың 57-һе ир-ат һәм 36-һы ҡатын-ҡыҙ), эшһеҙҙәр барлығы 14 кеше була (уларҙың 10-ы ҡатын-ҡыҙҙар һәм 4-һе ир-егеттәр). 36 әүҙемһеҙ кеше араһында 15 кеше уҡыусы йәки студент, 11 кеше — пенсионер, башҡа сәбәптәр буйынса әүҙемһеҙҙәр һаны 10 кеше була.

# Сент-Андре-ан-Виваре
## Иҫтәлекле урындары

* Хәрби мемориаль (сиркәү ҡаршыһында)
* Беата музейы
* Замок Монтивер Һарайы (замогы, 2007 йылдың 12 октябренән алып тарихи һәйкәл
* Бом һарайы (замогы)

# Сент-Андре-ан-Виваре
## Фотогалерея

* Сент-Андре-ан-Виваре
* Мэрия
* Коммуна картаһы.
# Катыш

Катыш — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Истра (Истра һыуһаҡлағысы) йылғаһының уң ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Катыш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Истра йылғаһы башынан Истра һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ока ҡушылдыҡтары бассейны, Мокша тамағына тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010101412110000023529
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002352
* Бассейн коды — 09.01.01.014
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дебрецен университеты

Дебрецен университеты (мадьярса Debreceni Egyetem) — Дебреценда иң ҙур уҡыу йорто һәм Венгрияның иң алдынғы университеттарының береһе.

# Дебрецен университеты
## Тарихы

Нигеҙләү йылы тип 1538 йыл иҫәпләнә, был ваҡытта Дебрецендә кальвинист колледжы асыла. Уҡыу йорто күп тапҡыр үҙгәртеп ҡорола һәм реорганизациялана. Тәүге университет тибындағы уҡыу йортоа — Дебрецен король университеты — ҡаланың юғары уҡыу йорттары нигеҙендә 1912 йылда ойошторола, һуңыраҡ бүленә.
2000 йылда ҡаланың өс университеттары (ауыл хужалығы, медицина һәм фәнни-тәбиғи) ҡушылыуы нигеҙендә Дебрецен университеты ойошторола. 2010 йылдарҙа университетта яҡынса 32 мең студент белем ала, шуларҙың 2 меңдән ашыуы — сит илдәрҙән, ә профессор-уҡытыусылар составы 1,7 мең хеҙмәткәрҙән тора.
# Йәндүрин Салауат Дияс улы

Йәндүрин Салауат Дияс улы (28 август, 1979, Өфө ҡалаһы) — юрист, Рәсәй Федерацияһы Юстиция министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы начальнигы.

# Йәндүрин Салауат Дияс улы
## Биографияһы

Йәндүрин Салауат Дияс улы 1979 йылдың 28 авгусында Өфө ҡалаһында күп балалы ғаиләлә игеҙәктәрҙең береһе булып тыуа.
Баш ҡаланың Фатима Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһын тамамлағандан һуң, Башҡорт дәүләт университетының юридик факультетында юғары белем ала (2001).
2000—2001 йылдарҙа — юрист ООО ИД «Неделя» нәшриәт йорто яуаплылығы сикләнгән ширҡәте юрисы.
2001—2002 йылдарҙа — Рәсәй Федерацияһын Юстиция министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш идаралығының беренсе категориялы белгесе булып эшләй.
2002—2003 йылдарҙа — Рәсәй Федерацияһын Юстиция министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының әйҙәүсе белгесе.
2003—2005 йылдарҙа — Рәсәй Федерацияһын Юстиция министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының федераль регистрҙы алып барыу буйынса бүлек мөдире.
2005—2008 йылдарҙа — Рәсәй Федерацияһы Юстиция министрлығының Волга буйы федераль округы буйынса идаралығының Башҡортостан Республикаһында федераль регистрҙы алып барыу һәм Рәсәй Федерацияһы субъекттары ҡануниәте бүлеге начальнигы.
2008—2009 йылдарҙа — Рәсәй Федерацияһы Юстиция министрлығының Башҡортостан Республикаһында Рәсәй Федерацияһы субъекттары ҡануниәте, федераль регистрҙы алып барыу һәм муниципаль берәмектәрҙең уставтарын теркәү бүлеге начальнигы.
2009 йылдан Рәсәй Федерацияһын Юстиция министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының начальник урынбаҫары вазифаһын үтәй.
2017 йылдан Рәсәй Федерацияһын Юстиция министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы начальнигы вазифаһын башҡара.

# Йәндүрин Салауат Дияс улы
## Дәрәжәһе

Рәсәй Федерацияһының 3-сө класлы дәүләт советнигы.

# Йәндүрин Салауат Дияс улы
## Ғаилә хәле

Өйләнгән, ҡыҙ үҫтерә.
# Чумбулка

Чумбулка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Куржина йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 97 км.

# Чумбулка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027948
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202794
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# СССР Дәүләт премияһы лауреаттары исемлеге (Башҡортостан)

СССР дәүләт премияһы — СССР граждандарын фән һәм техника, хеҙмәт, әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендәге күренекле ижади ҡаҙаныштары өсөн дәртләндереү формаһы. СССР дәүләт премияһы 1966 йылдың 9 сентябрендә КПСС Үҙәк Комитетының һәм СССР Министрҙар Советының ҡарары менән булдырылған.
СССР Дәүләт премияһы лауреаттары булып фән һәм техника, хеҙмәт, әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендәге күренекле ҡаҙаныштары өсөн бүләкләнгәндәр тора. Премия 1967 йылдан алып йыл һайын Октябрь революцияһының йыллығына бирелә, диплом һәм күкрәккә тағыла торған билдәһе менән тапшырыла.
1941-1952 йылдарҙа Сталин премияһы (20.12.1939 СССР халыҡ комиссарҙары Советы ҡарары менән булдырылған) бирелгән шәхестәр шулай уҡ Дәүләт премияһы лауреаттары булып торалар.
Түбәндә Башҡортостандан булған СССР Дәүләт премияһы лауреаттары исемлеге эшмәкәрлеге өлкәләре буйынса алфавит тәртибендә премияларҙы тапшырыуҙың хронологик эҙмә-эҙлелегендә килтерелә.
# Башҡорт тауышы

«Башҡорт тауышы» — ижтимағи-сәйәси гәзит.
Башҡорт хөкүмәтенең Ырымбур хәрби бүлеге тарафыннан аҙнаһына бер тапҡыр иҫке башҡорт һәм урыҫ телдәрендә нәшер ителгән гәзит.
1918 йылдың 17 июленән 19 авгусына тиклем аҙнаһына бер тапҡыр Ырымбурҙа «Яңы ваҡыт» типографияһында нәшер ителә. Барлығы өс номеры сыға.
Башҡорт ғәскәрен төҙөү, Рәсәйҙәге хәл, граждандар һуғышы тураһында хәбәрҙәр баҫыла. Мөхәррире — Х. Ғәбитов.
1918 йылдың 20 авгусында Башҡорт хөкүмәте ҡарарына ярашлы «Башҡорт» гәзите менән «Башҡортостан хөкүмәтенең теле» гәзитенә берләштерелә.
# Тереуль

Тереуль — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уй йылғаһының уң ярына тамағынан 197 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Тереуль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300006270
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300627
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оришут

Оришут — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Юшут йылғаһының уң ярына тамағынан 93 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Оришут
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001890
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100189
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чернава (Воронеж ҡушылдығы)

Чернава — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Липецк өлкәһе, Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Воронеж йылғаһының уң ярына тамағынан 318 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Чернава (Воронеж ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронеж йылғаһы Липецк ҡалаһына тиклем, Матыра йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100512107000002627
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000262
* Бассейн коды — 05.01.01.005
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Палатников Александр Самойлович

Палатников Александр Самойлович (11 декабрь 1923 йыл — 29 ноябрь 2007 йыл) — инженер-технолог, хужалыҡ эшмәкәре. 1967—1987 йылдарҙа Күмертау авиация етештереү предприятиеһының генераль директоры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе (1983) һәм почётлы авиатөҙөүсеһе (1983). СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1978). Ленин (1982), Октябрь Революцияһы (1976), 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1945), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1944) ордендары кавалеры. Күмертау ҡалаһының почётлы гражданы.

# Палатников Александр Самойлович
## Биографияһы

Александр Самойлович Палатников 1923 йылдың 11 декабрендә Мәскәүҙә тыуған.
Бөйөк Ватан һуғышының тәүге көндәренән үк фронтҡа китә.
1952 йылда Мәскәү авиация технология институтын тамамлай һәм Мәскәү, Клин, Арсеньев ҡалалары предприятиеларында эшләй.
1966 йылдан Күмертау авиация етештереү предприятиеһында баш инженер, 1967 йылдан 1987 йылғаса — генераль директор, был осорҙа халыҡ депутаттарының Күмертау ҡала Советы депутаты итеп һайлана.
1987 йылдан 2007 йылға тиклем Мәскәү өлкәһенең Люберцы ҡалаһында «Камов» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә эшләй.
Уның тарафынан «Ка-26», «Ка-27», «Ка-28», «Ка-29», «Ка-32» вертоллеттарын һәм («Рейс», М-17) самолёттарын, десант техникаһын етештереү үҙләштерелә.
БАССР-ҙың унынсы һәм ун беренсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана.

# Палатников Александр Самойлович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ленин ордены (1982)
* Октябрь Революцияһы ордены (1976)
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1945)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)
* СССР-ҙың Дәүләт премияһы (1978)
* Күмертау ҡалаһының почетлы гражданы.

# Палатников Александр Самойлович
## Хәтер

Башҡортостан Республикаһының Күмертау ҡалаһында А. С. Палатниковҡа бюст ҡуйылған.
# Усса

Усса (Суходолка) — Рәсәй йылғаһы. Калуга өлкәһе, Смоленск өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ресса йылғаһының һул ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Усса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000021160
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002116
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хәбир Ғәлимов музейы

Хәбир Ғәлимов музейы — башҡорт совет опера йырсыһы (драматик тенор), РСФСР-ҙың (1947) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1942) Хәбир Латип улы Ғәлимовтың тыуған ауылында, Лағыр урта мәктәбендә урынлашҡан музей.

# Хәбир Ғәлимов музейы
## Тарихы

2005 йылда йырсының тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Салауат районының Лағыр ауылында Хәбир Ғәлимов музейы булдырыу тураһындла ҡарар ҡабул итә. Музей бер ни тиклем һуңыраҡ ойошторола. Экспозицияла артистың шәхси әйберҙәре, төрлө йылдарҙағы спектаклдәренең, концерттарының, гастролдәренең афишалары, йорт йыһазы урын алған. Музей Лағыр урта мәктәбе бинаһында урынлашҡан. Музей етәксеһе — Фәғилә Зиннәтуллина.
# Ехканъеган

Ехканъеган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1730/195/41 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 157 км.

# Ехканъеган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200040593
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204059
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ғәҡәд

Ғәҡәд (ғәр. عقد‎ — договор‎; рус. ‘Акд), башҡа исемдәре ижаб, ҡабул, кубул — ислам хоҡуҡиәте — фиҡһында: килешеү, һүҙ беркетеү. Әгәр килешеү яҡтары юридик хоҡуҡлы булһа, килешеү предметы аныҡ, бурыстар килешелгән булһа, был осраҡта килешеү ғәмәлдә тип иҫәпләнә.

# Ғәҡәд
## Билдәләмәһе

Ҡөрьәндә ғәҡәд тип ант итеп ҡабул ителгән килешеү атала.
Фиҡһ буйынса ғәҡәд — үҙ-ара йөкләмәләр тураһында ике йәки күп яҡлы килешеү, унда килешеү предметы булып ғәмәлдәге әйберҙәр һәм мөнәсәбәттәр генә була ала.

# Ғәҡәд
## Ҡулланылышы

Исламда килешеү мөнәсәбәттәренең берҙәм теорияһы булдырылмауға ҡарамаҫтан, уларҙы күпселек хоҡуҡ белгестәре — фаҡиһтар дүрт ҙур төркөмгә берләштерә:
* власть, опека, яҡлау һәм башҡалар тураһында килешеү һ.б.
* һатыу, мираҫ, бүләк итеү һ. б. юлы менән биләү хоҡуғын тулыһынса икенсе яҡҡа тапшырыу тураһында килешеү.
* ҡуртымға алыу, йөкләмә, вәкиллек (вәлиә), һаҡлау (аманат), залог һәм башҡа юлы менән берәй нәмәгә хоҡуҡты ваҡытлыса тапшырыу тураһында килешеү һ.б.
* хеҙмәттәшлек, эшлекле иптәшлек, эшлекле йөкләмә һ. б. тураһында килешеү
# Вакач-Шар

Вакач-Шар — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хайпудырская мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Вакач-Шар
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000087181
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008718
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0