yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Айҙарәле ауыл Советы (Стәрлебаш районы)

Айҙарәле ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Айҙарәле ауылы.

# Айҙарәле ауыл Советы (Стәрлебаш районы)
## Тарихы

Айҙарәле ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Стәрлебаш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Айҙарәле ауыл Советы (Стәрлебаш районы)
## Географик урыны

Ауыл советы Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығының көньяҡ-көнсығыш сиктәрендә урынлашҡан. Ауыл советы территорияһын төньяҡ-көнсығыштан көньяҡ-көнбайышҡа Тәтер йылғаһы киҫеп үтә, уға Әселе һәм Дмитриевка йылғалары, шулай уҡ эре Гремучий, Сатра, Эзбиз шишмәләре ҡоя.
Араһы:
* район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 19 км
* яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем (Стәрлетамаҡ): 75 км

# Айҙарәле ауыл Советы (Стәрлебаш районы)
## Климаты

Ауыл советы уртаса континенталь климат зонаһында урынлашҡан. Температура ҡыш .-30...-35°С, һирәкләп -43 -40°С етә. Иң түбән температура Тәтер йылғаһы үҙәне уйһыулығында күҙәтелә. Территория көньяҡ-көнбайыш елдәре йоғонтоһона асыҡ, елдең көсө ҡалҡыулыҡтарҙа Стәрлебаш ауылы юнәлешенә ҡарай үҫә. Ғинуар-февраль айҙарында көслө һыуыҡтар күҙәтелә, бурандар һирәк, ә март айында улар йыш була һәм күп яуым-төшөм килтерә. Асыҡ участкаларҙа ҡар ҡатламының бейеклеге 0,5 м алып 1 м тиклем тирбәлә, әҙ ел булған урындарҙа, бигерәк тә тораҡ пункттар эсендә, ул 1,5 м — 2 м тиклем етеүе мөмкин. Яҙ иртә килә, ҡар киҫкен ирей башлай, уйһыу биләмәләр, шул иҫәптән йылға буйҙарындағы тораҡ пункттар һыу аҫтында ҡала. Тәтерҙең көслө ташҡыны Айҙарәле ауылынан көньяҡ-көнбайыштараҡ күҙәтелә, унда йылға киңлеге ташҡын осоронда 100 м. тиклем барып етә. Апрель айынан май айына тиклем яуым-төшөм күләме ҙур булмай, был тупраҡтың тиҙ кибеүенә һәм йылыныуына килтерә. йәй эҫе һәм йыш ҡына ҡоро, ямғырҙар һирәк. Йәйге мул ямғырҙар 4-5 йылға бер тапҡыр (һуңғы ямғырлы йәй 2013 йылда була). Июль-август айҙарында температура +30...+35°С, һирәкләп +40...+45°С була. Был осраҡта ваҡ йылғаларҙың ҡырҡа кәмеүе һәм шишмәләрҙең ҡороуы күҙәтелә. Көҙ, киреһенсә, бик һалҡын һәм ямғырлы. Беренсе ҡар октябрь—ноябрь айҙарының икенсе яртыһында яуа. Шул уҡ ваҡытта ҡар ҡатламының декабргә тиклем булмауы мөмкин. Яҙ һәм көҙ, ҡалҡыулыҡтарҙа, йылға үҙәндәрендә көслө томан күҙәтелә, юлдарҙа күренеүсәнлектең йыш ҡына 10 м тиклем кәмей.
# Сей-Кор-Еган

Сей-Кор-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сарм-Сабун йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.

# Сей-Кор-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039382
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203938
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ишменевская

Ишменевская — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Картынкуль күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Ишменевская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300013265
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301326
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡырым ауыл Советы (Әлшәй районы)

Ҡырым ауыл Советы — Әлшәй райны составындағы ауыл биләмәһе, 2008 йылды бөтөрөлгән. Әбдрәшит ауыл Советы менән берләштерелгән. Почта индексы — 452118. ОКАТО коды — 80202834000.

# Ҡырым ауыл Советы (Әлшәй районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендә ҡабул ителгән 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законы, 1-се статьяһында түбәндәге юлдар бар:
   "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә: в) Әбдрәшит һәм Ҡырым ауыл Советтарын, «Әбдрәшит» атамаһын ҡалдырып, берләштерергә.
   Ҡырым ауыл Советының Ҡырым, Линда, Бәләкәй Әбдрәшит ауылдарын Әбдрәшит ауыл Советы составына тапшырырға. Абдрәшит ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Һарай ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға.

# Ҡырым ауыл Советы (Әлшәй районы)
## Географик урыны

Ҡырым ауыл Советы 2008 йылға түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Әбдрәшит ауыл Советы, Ибрай ауыл Советы. Дәүләкән районы менән сиктәш була («Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы» (ред. 19.11.2008)).
# Баргаста

Баргаста — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы/ Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кан йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Баргаста
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008900
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100890
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чойда

Чойда — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 1398 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Чойда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024374
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202437
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Енота-Хадыта

{{Река
Енота-Хадыта — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға [[Шуга (Обь ҡушылдығы)|Шуга]] йылғаһының уң ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Енота-Хадыта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300035545
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303554
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ун-Соим (Ай-Вош-Юган ҡушылдығы)

Ун-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ай-Вош-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Ун-Соим (Ай-Вош-Юган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020630
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302063
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Яңғыҙнарат

Яңғыҙнарат — бер нисә тораҡ пункттар атамаһы.

# Яңғыҙнарат
## Мәҡәләләр

* Яңғыҙнарат (Краснокама районы) — Башҡортостандың Краснокама районындағы ауыл.
* Яңғыҙнарат (Тәтешле районы) — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл.
* Яңғыҙнарат (Яңауыл районы) — Башҡортостандың Яңауыл районындағы ауыл.
# Нюзим

Нюзим — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 277 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Нюзим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005706
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100570
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Константинова Тамара Фёдоровна

Тамара Фёдоровна Константинова (7 ноябрь 1919, Нигерёво ауылы, Тверь губернаһы — 28 июль 1999, Воронеж) — Советтар Союзы Геройы, лейтенант. Советтар Союзы Геройы В. Ф. Константиновтың бер туған апаһы.

# Константинова Тамара Фёдоровна
## Биографияһы

Тамара Федоровна Константинова 1919 йылдың 7 ноябрендә хәҙерге Тверь өлкәһенең Нигерево ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Атаһы — Федор Константинов, ауыл тимерсеһе, әсәһе — Зинаида Михайловна, уҡытыусы.
Урта мәктәпте, 1940 йылда Калинин аэроклубы янында осоусылар-конструкторҙар курсын тамамлай.
Ҡыҙыл армияла 1943 йылдың март айынан (ғәмәлдәге армияла 1944 йылдың мартынан). 999-сы штурмлаусы авиаполктың (277-штурмлаусы авиадивизияһы, 1-се һауа армияһы, 3-сө Белорус фронты) эскадрилья штурманы була. ВЛКСМ ағзаһы.
Дошман объекттарын штурмлауҙа 66 хәрби осош яһай.
1945 йылдың 29 июнендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта ҡаһарманлыҡ һәм батырлыҡ күрһәткәне һәм командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне өсөн лейтенант Константиноваға лейтенант Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.
Һуғыштан һуң Тамара Федоровна партия мәктәбен һәм иҡтисад институтын тамамлай. 1949 йылда коммунистар партияһына инә. Воронежда йәшәй, Воронеж өлкә башҡарма комитетының социаль тәьминәт бүлегендә эшләй. 1999 йылдың 28 июлендә вафат була. Коминтерн зыяратында ерләнә.

# Константинова Тамара Фёдоровна
## Наградалары

Ленин ордены, ике Ҡыҙыл Байраҡ ордены, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, миҙалдар менән бүләкләнә.

# Константинова Тамара Фёдоровна
## Хәтер

* 1946 йылда Калининград өлкәһенең Конрадсвальде ҡасабаһы уның хөрмәтенә Константиновка тип үҙгәртелә
* Лихославлдә, Первомайский урамында һәләк булған яугирҙәргә обелиск янында ике иҫтәлекле плита ҡуйыла, унда Тамара һәм Владимир Константиновтарҙың исемдәре мәңгеләштерелә.
# Барышан

Барышан — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бисерть йылғаһының уң ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Барышан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100021053
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102105
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чёрная Надежда Семёновна

Чёрная Надежда Семеновна (18 апрель 1924 йыл — 2 июнь 2006 йыл) — СССР шахтёры. Кривой Рогтың почётлы гражданы (1975).

# Чёрная Надежда Семёновна
## Биографияһы

Надежда Семеновна Чёрная (ҡыҙ фамилияһы Егорова) 1924 йылдың 18 апрелендә Кривой Рог ҡалаһында тыуған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1944 йылда башлай, Кривой Рог ҡалаһында Киров исемендәге шахтаны тергеҙеүҙә ҡатнаша. Флора Шестак һәм Екатерина Борисенок менән бергә «Ҡыҙҙар — шахтаға!» комсомол хәрәкәтенә нигеҙ һала, ул киң таралыу ала һәм йәштәрҙе емерелгән Кривбасты тергеҙеүҙә йәлеп итә. 1945 йылда фронт комсомол-йәштәр комплекслы бригадаһын етәкләй, социалистик ярыштар ваҡытында бригада «Артемуголь» тресы комсомолсы ҡыҙҙар менән ярыша. Ташсы, скреперсы булып эшләй. Тау эштәрен комплекслы ысул менән алып барыу инициаторы була. Стахановсы, производство планын 160—200 % үтәй.
Кривой Рог тау-руда институты ҡарамағындағы курстарҙы тамамлай. Шахтала эшләй, Кривой Рог ҡалаһының йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша. ЛКСМУ Үҙәк Комитетының XIII съезы делегаты.
1948—1959 йылдарҙа Первомайск руда идаралығында кадрҙар бүлегендә эшләй. 1959—1963 йылдарҙа — кадрҙар буйынса инспектор, «Большевик» руда идаралығы «Голос горняка» гәзитенең яуаплы сәркәтибе. 1963—1979 йылдарҙа — Төньяҡ тау-байыҡтырыу комбинатының кадрҙар бүлегендә ҡабул итеү секторы начальнигы.
Ире менән ике ул тәрбиәләгән.
2006 йылдың 2 июнендә Кривой Рогта вафат була.

# Чёрная Надежда Семёновна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләкәтре

* ВЛКСМ Үҙәк Комитетының Почет грамоталары;
* Кривой Рогтың почетлы гражданы (25.03.1975);
* 3-сө дәрәжә «Ҡала алдындағы хеҙмәттәре өсөн» (Кривой Рог) тамғаһы (10.05.2000).

# Чёрная Надежда Семёновна
## Хәтер

* Ирина Ирошникова «Надежда Егорова» тигән китап яҙған;
* Александр Ковальчуктың «Возрождение гиганта» документаль фильмы героиняһы, 1945 йыл.
# Көрмәнкәй ауыл Советы (Дәүләкән районы)

Көрмәнкәй ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Дүртөйлө ауылы.

# Көрмәнкәй ауыл Советы (Дәүләкән районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# «Знамя труда» (Ҡоншаҡ районы гәзите)

«Знамя труда» — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының ижтимағи-сәйәси гәзите. Тиражы 4,5—5 мең дана (2001). Учредителдәре — автономлы коммерцияға ҡарамаған ойошма "Стальная искра" гәзите редакцияһы, өлкә «ГУБЕРНИЯ» нәшриәт йорто дәүләт учреждениеһы, Ҡоншаҡ районы хакимиәте. Тиражы (2006) 3,5 мең дана. Баш мөхәррир Ф. Насурдинов.

# «Знамя труда» (Ҡоншаҡ районы гәзите)
## Тарихы

1930 йылда, район ойошторолған йылда «Колхозсы» исеме менән сыҡҡан гәзит. ВКП (б)-ның Ҡонашаҡ районы комитеты, район советы депутаттарының район колхозсылары союзының органы. Гәзит башҡорт телендә сыҡҡан. Беренсе мөхәррире М. А. Алмаев, 1937 йылда ВКП (б)-нан сығарыла, 1941 йылда фронтҡа китә, 1943 йылда немец концлагерында һәләк була.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында гәзитте Ә.Закиров, Усманов, Ш.Шакиров, В.Юнысов мөхәррирләне. 1955 йылдан баҫма рус телендә сыға. "Колхозник", ред. Ғ. Ғилметдинов етәкләгән. 1958 йылда сыҡҡан гәзит 4 һыҙатлы була һәм хәҙерге «Знамя труда» исеме менән сыға. Шул ваҡыттан гәзиттә ны К.Юлдашев, Д. Карякин, В. Соколов, А. Х. Әхмәтйәновтар (1965-88) эшләй. Күп йылдар гәзиттә журналистар А. Вишнякова, Н. Ғибәҙуллина, В.Траханов, И. Ибраһимова, В.А. Кагарманов, Соколов, В.Г. Супрун, З. Фазылов, Р. Хисмәтуллиналар хеҙмәттәшлек итә.
Гәзиттә ай һайын «Интенсификация» тигән ҡушымта сыға, йылына 2-3 тапҡыр күрше Арғаяш районы «Восход» гәзите менән берлектә баҫма сығарыла.

# «Знамя труда» (Ҡоншаҡ районы гәзите)
## Ҡаҙаныштары

Гәзит һәр ваҡыт йәштәрҙе ауылда ҡалдырыу, белем биреү, милли йолаларҙы һаҡлау мәсьәләләренә айырыуса ҙур иғтибар бүлде. 1995 йылда «Знамя труда» гәзите редакцияһы "Евразия" фонды гәзиттәрҙе үҫтереү буйынса иң яҡшы проектҡа конкурс еңеүсеһе (грант - 10 мең долл) булды һәм Дж. Сорос фонды халыҡты социаль яҡлау проблемалары буйынса мәҡәләләре өсөн 3 мең долларлыҡ грантҡа эйә булды. Грант ярҙамында матди-техник базаны яҡшыртырға, компьютер йыйылмаһын һәм верстканы көйләүгә, шулай уҡ гәзиттең баҫылғанға тиклем өлгөһөн әҙерләүгә мөмкинлек бирҙе. Йәштәр бите тематикаһын сығарыу, хәрби-патриотик теманы (1990, 1995), Рәсәй Президенты һайлауҙарын (1996), идара итеү хоҡуғын (2000-01) сығарыу өсөн өлкә конкурстары дипломдарына лайыҡ була.
# Аҡ диңгеҙ Карелияһы

Аҡ диңгеҙ Карелияһы (Беломор Карелияһы) — хәҙерге Карелияның төньяҡ яртыһындағы тарихи-географик өлөшө.

# Аҡ диңгеҙ Карелияһы
## Дөйөм мәғлүмәт

XIX быуат этнографик әҙәбиәтендә хәҙерге исеме Кемь өйәҙенең бер өлөшөнә беркетелә, уның халҡын нигеҙҙә төньяҡ карелдар (үҙ карелдар субэтносы) тәшкил иткән.
Аҡ диңгеҙ Карелияһының ҡыҫҡа көньяҡ сиге Ребола һәм Ругозеро биҫтәләренән төньяҡҡа табан уҙа, көнсығыш сиге поморҙар урынлашҡан Помор ярына тамағынан көнбайышҡа табан уҙа.
Аҡ диңгеҙ Карелияһы биләмәһенең хужалыҡ рәуеше һөнәрселек, малсылыҡ, шул иҫәптән төньяҡ боландары үҫтереү, иген игеү кеүек тармаҡтарға нигеҙләнә. Аҡ диңгеҙ Карелияһы «Калевала» карел һәм фин эпосы арҡаһында киң танылған, эпостың күпселек рун йырҙары уның территорияһындағы ауылдарҙа йыйылған.
Аҡ диңгеҙ Карелияһы территорияһында Россияла Граждандар һуғышы йылдарында үҙ-үҙен иғлан ителгән Төньяҡ Карел дәүләте ғәмәлдә була.

# Аҡ диңгеҙ Карелияһы
## Тарихы

Бөгөнгө карел һәм финдарҙың ата-бабалары булған фин-уғыр халыҡтары Аҡ диңгеҙ Карелияның бөтә ерендә дә, төньяҡ-көнсығыш Европала кеүек, меңъйыллыҡтар дауамында йәшәгән. Аҡ диңгеҙ Карелияһы халҡы финдарҙың иң яҡын туғандаш халыҡтарынан булған, был төрлө дәүләт биләмәләре аша ла элемтәгә кереүгә шәп мөмкинлек бирә.
Финляндия, бөйөк кенәзлек булараҡ, Россия империяһы составына кергәс, Аҡ диңгеҙ төбәге Архангельск губернаһының Кемь волосте составында булған.
1918-1922 йылдарҙа Финляндия бәйһеҙлеге яулап алғандан һуң башланған урындағы халыҡтарҙың араһындағы үҙ-ара һуғыштарҙа һәм 1941-1944 йылдарҙа һуғышты дауам итеү маҡсаты булып төбәкте Финляндияға кушыу торған. Ике осраҡта ла финдар Көнсығыш Карелияның оло территорияларын яулап ала, һәм был райондың ҡайһы бер кешеләре Финляндияға ҡушылыуын энтузиазм менән хуплаған.
# Нукша

Нукша — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Унжа йылғаһының һул ярына тамағынан 1,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Нукша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036559
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103655
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Людельзен

Людельзен (нем. Lüdelsen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 276 кеше йәшәй. Майҙаны — 22,99 км². Диңгеҙ кимәленән 69 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38489 һәм автомобиль коды — SAW.
# Лайнефельде-Ворбис

Лайнефельде-Ворбис (нем. Leinefelde-Worbis) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 19700 кеше йәшәй. Майҙаны — 96,55 км². Диңгеҙ кимәленән 320 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37327, 37339 һәм автомобиль коды — EIC.
# Тылуга

Тылуга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Рубиха йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 64 км.

# Тылуга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000053571
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005357
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Луара

Луа́ра (франц. Loire, брет. Liger, окс. Léger, лат. Liger) — Францияның иң оҙон йылғаһы.

# Луара
## География

Оҙонлоғо — 1012 км, бассейн майҙаны — 117 мең км². Францияның Ардеш департаментында, Жербье-де-Жонк тауында (Mont Gerbier de Jonc) башлана. Орлеанға тиклем төньяҡҡа табан аға, артабан көнбайышҡа борола. Атлантик океанға Нант ҡалаһы эргәһендә эстуарий барлыҡҡа килтереп ҡоя.
Луара буйындағы ҡалалар:
* Роан
* Невер
* Орлеан
* Блуа
* Тур
* Анже
* Нант
* Сен-Назер.
# Увайка

Увайка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ува йылғаһының уң ярына тамағынан 99 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Увайка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039382
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103938
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1