yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Яны-Луй-Я

Яны-Луй-Я — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Луй-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Яны-Луй-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020104
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302010
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Виноградов Виктор Владимирович

Виктор Владимирович Виноградов (12 ғинуар 1895 йыл (31 декабрь 1894 йыл), Зарайск — 4 октябрь 1969 йыл, Мәскәү) — СССР лингвисы, рус теле һәм әҙәбиәте белгесе, филология фәндәре докторы (1940), СССР Фәндәр академияһы академигы (1946). Лингвистика өлкәһендә иң ҙур фәнни мәктәпкә нигеҙ һалыусы. Икенсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты, (1951).

# Виноградов Виктор Владимирович
## Биографияһы

Виктор Владимирович Виноградов 1917 йылда Петроградтың ике университетын — археология һәм тарих-филология тамамлай. Институтты тамамлағандан һуң, фән менән шөғөлләнеүҙе дауам итеү өсөн, ул унда ҡала. Ул дин тарихын өйрәнә, хатта ғилми эш яҙа.
Был осорҙа академик А.Шахматов уның һәләтлелеген күреп ҡала һәм Виноградовты урыҫ һүҙлеге темаһына диссертация әҙерләү буйынса стипендиат итеп ҡабул итеүҙе юллай. Виктор Владимирович 1919 йылда А. Шахматов етәкселегендә «История звука [Ь] в северо-русском наречии» темаһына магистрлыҡ диссертацияһы яҙа. Уңышлы яҡлағандан һуң уға профессор вазифаһын тәҡдим итәләр һәм ул унда 10 йыл эшләй.
Профессор В. В. Виноградов төп эше менән бер рәттән әҙәбиәт ғилеме һәм лингвистика менән дә шөғөлләнә. Урындағы интеллигенция даирәһендә уның хеҙмәттәре бик популяр була. Стилистиканан тыш, ғалим әҙәби әҫәрҙәрҙе өйрәнеүҙең тарихи аспекты менән дә ҡыҙыҡһына. Һуңыраҡ лингвист автор стилистикаһы һәм автор образы категорияһы тураһында тәғлимәт ижад итә.
1930 йылда ул Мәскәүгә күсеп килә. 4 йылдан һуң уны "славистар"эше буйынса ҡулға алалар. Виноградовты 2 йылға Вяткаға һөргөнгә ебәрәләр. Һуңыраҡ уға Можайскиға күсергә һәм хатта уҡытырға рөхсәт итәләр.
Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән Виктор Владимирович ышансылы түгел тип 1943 йылдың йәйенә тағы бер ҡат Тобольск ҡалаһына ебәрелә. Уға рәсми рәүештә эшләүҙе тыялар, шуға күрә ул айырым һүҙҙәр тарихын ҙур булмаған ҡағыҙ биттәрендә яҙа. Һуғыштан һуң ғалимды Мәскәүгә ҡайтаралар.
1944 йылдан әҫәрҙәре 1948 йылға тиклем Виноградов МДУ-ның филология факультеты деканы вазифаһында эшләй һәм 23 йыл буйына рус теле кафедраһын етәкләй.
1958 йылдан В. В. Виноградов СССР Фәндәр академияһының рус теле институтына етәкселек итә (1995 йылда институтҡа уның исеме бирелә); үлеменән бер йыл элек директор вазифаһынан китә .
Виноградов тормошоноң һуңғы йылдарында уның идеялары төрлө тел белгестәре тарафынан таныла, һәм уның рус телендә мәктәбе иң ҙуры (һанлы) булып формалаша.
1969 йылдың 24 октябрендә Мәскәүҙә бөйөк лингвист вафат була. Уны Новодевичье зыяратында ерләйҙәр. В. В. Виноградов Пушкин китапханаһы йортона тапшырыла.
# Ғатауллин Рәмил Сөләймән улы

Ғатауллин Рәмил Сөләймән улы (24 февраль 1969 йыл) — Рәсәй журналисы. «Постскриптум» программаһының махсус корреспонденты (ТВ Центр Москва). НТВ, Беренсе каналдың элекке хеҙмәткәре.

# Ғатауллин Рәмил Сөләймән улы
## Биографияһы

Рәмил Cөләймән улы Ғатауллин 1969 йылдың 24 февралендә Өфөлә күп балалы ғәиләлә тыуған. 39-сы мәктәптә белем алған. Рәмил Сөләймән улы хәҙер гимназия булып киткән тыуған мәктәбе менән әүҙем аралашып йәшәй. Уҡыусылар менән осрашыуҙары булып тора. 2000 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлай. 2006 йылда Бөтә Рәсәй кинематография институтын (режиссёр неигрового кино) тамамлай.
Телевидениела 1992 йылдан эшләй башлай. Өфөлә тәүге дәүләттеке булмаған «Толпар» телевизион компанияһына журналист булып эшкә урынлаша. Башта корреспондент, аҙаҡ ГТРК «Башҡортостан» республикан телевидениеһында спорт программаһының авторы һәм алып барыусыһы була. Шулай уҡ, уға "3-сө канал"дың яңылыҡтарында алып барыусы, НТВ-ҙа стрингер вазифаларын тапшыралар.
"Башинформ"да «Сәйәсәт» бүлеге корреспонденты булып эшләй. 1992 йылдан. Башҡортостандың төп информацион агентлылығы барлыҡҡа килгән ваҡытынан алып, эшләй. Рәмил Сөләймән улының иҫләүенсә, ул саҡта «агентство»ға «Версия» газетаһы редакцияһы менән 15 квадрат метр майҙанлы бәләкәй генә бүлмәлә (Ленина, 7) бергә эшләргә тура килә. Мебель, 2-3 компьютерторған өҫтәлдәр ҡуйылған бүлмәлә эш урындары булмағас, мәҡәләләрҙе тубыҡҡа ҡуйып яҙырға тура килә. Ҡулдан яҙылған мәҡәләләр етәкселек аша тикшереү үткәс компьютер артында ултырған ҡыҙҙарға баҫырға тапшырыла. Бындай тәртип, Гафури урамындағы бинаға күскәс тә, дауам итә. Әммә унда һәр кем телефоны булған эш урыны менән тәьмин ителә. Әммә компьютерҙар етәкселәрҙә һәм текст йыйыусыларҙа ғына була. Мәскәүҙә 1997 йылдан: ВКТ-ла 31 каналындың "Ҡала яңылыҡтары"нда, Михаил Таратута менән (НТВ) "Русские горки"ла эшләй.
1998 йылда Беренсе каналдың «Хәйерле иртә» тапшырыуында алып барыусы була. Артабан «Время» программаһының корреспонденты булып китә. Әлеге ваҡытта Үҙәк телевизион каналда (ТВ Центр.)"Постскриптум" аҙналыҡ аналитик программаһының махсус корреспонденты булып эшләй. 2013 йылдан «Однако» информацион-аналитик проектының күҙәтеүсеһе.
# Ключ (Вала ҡушылдығы)

Ключ — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вала йылғаһының һул ярына тамағынан 175 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ключ (Вала ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039092
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103909
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ситдиҡов Ринат Даян улы

Ситдиҡов Ринат Даян улы (8 октябрь 1968 йыл) — педагог, мәғариф, урындағы башҡарма һәм муниципаль органдар хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2014) һәм мәғариф отличнигы.

# Ситдиҡов Ринат Даян улы
## Биографияһы

Ринат Даян улы Ситдиҡов 1968 йылдың 8 октябрендә Башҡорт АССР-ының Салауат районының Лағыр ауылында тыуған.
Урындағы урта мәктәпте тамамлағандан һуң Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡырға инә. Студент йылдарында хәрби хеҙмәткә саҡырыла, уны СССР Дәүләт именлеге комитетының сик буйы ғәскәрҙәрендә үтә. Запасҡа ҡайтарылғандан һуң юғары белем алыуын дауам итә.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1990—1994 йылдарҙа райондың Шәрип тулы булмаған урта мәктәбендә рус теле уҡытыусыһы булып башлай.
1994—1997, 1999—2001, 2004—2005 йылдарҙа Лағыр урта мәктәбенең тарих уҡытыусыһы;
1997, 1999—2000 йыл — директорҙың тәрбиә эше буйынса урынбаҫары;
1997—1999 йылдар — Лағыр ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы;
2001—2004, 2008—2009 йылдарҙа — Лағыр урта мәктәбе директоры;
2005—2008 — Лағыр урта мәктәбенең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы;
2009- ? йылдар — Салауат районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр һәм кадрҙар буйынса урынбаҫары. ? йылдан — Лағыр урта мәктәбе директоры.

# Ситдиҡов Ринат Даян улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2014).
* В. А. Сухомлинскийҙың «Йөрәгемде балаларға бирәм» миҙалы (2021).

# Ситдиҡов Ринат Даян улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Крайҙы өйрәнеүсе, Лағыр ауылы тарихы, Лағыр ауыл советынан һуғышта ҡатнашыусылар тураһында китаптар әҙерләгән. Лағыр ауылындағы араларҙың шәжәрәһен төҙөй.
# Пһном Деи

Пхном Дей (Кхмер телендә:ភ្នំដី) ул Сием Реап, Камбоджала Сием Реап янында 272 м бейеклектәге ҡалҡыулыҡ.

# Пһном Деи
## Урынлашуы

Пхном Дей төп Ангкор Ват ғибәҙәтханаларының береһе Бантеай Шрейҙан көньяҡ-көнсығышта, Пхном Кулендән көньяҡта урынлашкан. Ул Ангкор Ват ғибәҙәтхана комплексы өлөшө, был Кхмер Империяһенең баш ҡалаһы булған төбәктә.

# Пһном Деи
## Ангкор ғибәҙәтханаһы

Ҡалкыулыҡның өстөндә ғибәҙәтхана бар, ул Батша Ясоварман I хөкөмө дәүерендә (899-910 йылдарда) һалынған иде.$^{:65}$ Пхном Дей Батша Ясоварман I дәүерендә һалынған ҡалҡыулыҡ өстө ғибәҙәтханаларының береһе генә, башҡалары - Пхном Бакхенг, Пхном Бок һәм Пхном Кром.
# Еселава-Харвута

Еселава-Харвута — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Еселава-Харвута
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053207
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305320
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Комодо вараны

Комодо вараны, гигант варан (лат. Varanus komodoensis, рус. Комодский варан) — варандар ғаиләһенән кәҫерткеләр төрө.
Утрауҙарҙа йәшәүсе аборигендар уларҙы ора йәки буайя дарат («ерҙә йәшәүсе крокодил») тип атай. Комод варандары Индонезияның Кесе Зонд утрауҙары төркөмөнөң бер нисә утрауына таралған — Комодо (1700 зат), Ринча (1300 зпт), Джили Мотанг (100 зат) һәм Флорес (2000 самаһы зат).
Варандар хәҙерге заманда йәшәүсе иң ҙур һәм иң уҫал кеҫәрткеләре. Варандарҙың ҡиәфәте имәнес һәм шөкәтһеҙ. Уларҙың баштары питондыҡына оҡшаш. Был гигант кеҫәрткеләрҙең оҙонлоғо 3-4 метрға, ә ауырлыҡтары 130—150 килограмға етә. Варандар һунарға төндә сығалар. Уларҙың төп аҙығы — ҡыр сусҡалары һәм боландар, буйволдарға һәм аттарға ла һөжүм итәләр.
# Мона Брэнд

Мона Брэнд (ингл. Mona Brand, 22 октябрь 1915 йыл, Сидней ҡалаһы — 1 август 2007 йыл, Варшава) — Австралия яҙыусыһы, журналист. 1930-сы йылдарҙан шағир булараҡ таныла. «Мельбурндың реалист яҙыусылары төркөмө»нә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.

# Мона Брэнд
## Биографияһы

Мона Брэнд Австралияның баш ҡалаһы Сиднейҙа тыуған. Сент Килдала Пресвитериан дамаһы колледжында һәм мәктәптә белем алған.
Парагвайҙа «Яңы Австралия» (1893—1899) коммунаһына нигеҙ һалыуҙа ҡатнашҡан.

# Мона Брэнд
## Эшмәкәрлеге

Прогрессив матбуғатта социалистик илдәрҙең әҙәбиәте һәм сәнғәте тураһында мәҡәләләре баҫыла.
* 1948 йыл — расизмды тәнҡитләгән беренсе пьесаһы «Беҙҙең күк аҫтында» ҡуйылған.
* 1954 йыл — «Ил эсендә килмешәктәр» пьесаһы Малайялағы инглиз колонизаторҙарының ғәмәлдәрен ҡамсылай.
* 1954 йылда ҡуйылған — «Тыумаһалар яҡшыраҡ булыр ине» пьесаһы балалар енәйәтселеге проблемаһына бағышланған.
* 1958 йылда — ике йыл Демократик Вьетнам Республикаһында йәшәп ҡайтҡандан һуң, Брэнд Мона америка агрессорҙарын «Айырым сиктәрһеҙ, йәки бик шым булмаған американлы» фашлаған пьсаны яҙа, һәм ул театрҙарҙа сәхнәләштерелә.
* 1958 йылда — «Вьетнамдың ҡыҙҙары» тип аталған шиғырҙар һәм новеллалар йыйынтығын баҫтырып сығарған.
* 1966 йылда — «Барбара».
# Үрге Лумбода-Яха

Үрге Лумбода-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нгарка-Тетнеда-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Үрге Лумбода-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076234
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307623
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Червия

Червия (итал. Cervia, эмил.-ром. Zirvia) — ҡала һәм коммуна. Италияның Эмилия-Романья төбәгендә урынлашҡан. Был төбәктең Равенна административ үҙәгенә буйһонған.
Червия ҡалаһының халыҡ һаны — 27 104 кеше тәшкил итә (2005 йылда халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса). Был коммуна һәм ҡаланың халыҡ тығыҙлығы 315 кеше/км2. Ул 82 квадрат километр майҙанды биләй. Червия ҡалаһының почта индексы — 48015. Телефон коды — 0544. Червия ҡалаһы-Италияның Адриатик диңгеҙе буйында урынлашҡан популяр диңгеҙ курорты. Курорт үҙенең 2005 йылда «Голубой флаг» хәүефһеҙлек бүләген алған ҡомло пляжы менән данлыҡлы. Лунгомаре Деледда яр буйында ҡаланың төп клубтары, барҙары һәм ресторандары үҙҙәренә ял итеүселәрҙе йәлеп итеп тора. Бында «Terme di Cervia» термаль үҙәге бар. Был үҙәктә шифалы ләм һәм термаль һыуҙар менән дауаланырға мөмкин. Червиянан Равенна, Венеция, Градара, Урбино, Болонья ҡалаларына экскурсияларға барырға мөмкин. Шулай уҡ Риччионелағы «Аквафан» аквапаркын һәм Риминиҙағы «Мирабиландия» ял итеү паркын, Каттолик ҡалаһы океанариумынкҡараға мөмкин.
Червия тораҡ пунктының ҡурсалаусы-яҡлаусыһы итеп Патерниан (San Paterniano) иҫәпләнә. Червияла һәр йыл һайын был Изге хөрмәтенә 13 ноябрҙә байрам үткәрелә.

# Червия
## Спорт

Червияла 2013 йылдан алып — һәр йыл һайын пляж теннисы буйынса донъя чемпионаты үткәрелә.

# Червия
## Билдәле кешеләр

* Фикикула Геронтийы (үлгән 501 йылда) — Червия ҡалаһының епискобы, Католик сиркәүенең изгеһе.
# Грачёвка районы (Ырымбур өлкәһе)

Грачёвка районы — Ырымбур өлкәһе районы.
# Макариха (Суетка ҡушылдығы)

Макариха — Рәсәй йылғаһы. Алтай биләмәләрендә аға. Йылға Суетка йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Макариха (Суетка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кулунда күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Обь һәм Иртыш йылғалары араһындағы тымыҡ район.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13020000212115200052517
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205251
* Бассейн коды — 13.02.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Безродиха

Безродиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Түбәнге Каракан йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Безродиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004305
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200430
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ғәҙеллек

Ғәҙел, ғәҙеллек (ғәр. عدل‎ — ғәҙеллек, намыҫлылыҡ; рус. ‘Адль) — киң мәғәнәлә шәхесте әхлаҡи баһалау категорияһын аңлатҡан ислам термины, ул ғәҙеллекте һәм дөрөҫлөктө күҙ уңында тота. Ислам дине белгесе һәм философ Әбү Хәмит Әл-Ғазали (1058—1111) был терминды ихсан («ихлас», «выждан») төшөнсәһе менән бергә ҡулланған.

# Ғәҙеллек
## Илаһи ғәҙеллек

Ғәҙеллек доктринаһы Илаһи ғәҙеллек булараҡ (ғәр. Ғәҙел әл-Илаһи) шиғыйҙар догматикаһында һәм мүғтәзилиҙәрҙең кәләмендә төп урындарҙың береһен биләй.
Аллаһтың абсолют ғәҙеллеге тураһындағы раҫламаларҙың һуңғылары кеше ихтыяры азатлығы тураһындағы тезис сығарған. Аллаһ ғәҙеллеге — кеше аңлай алмаҫлыҡ юғары ғәҙеллек. Шуға күрә ул ғәҙеллек һорап түгел, ә Аллаһы Тәғәләнән мәрхәмәт һорап мөрәжәғәт итә ала.

# Ғәҙеллек
## Әл-Ғәҙел

Әл-Ғәҙел исеме Аллаһ тәғәләнең эпитеттарының береһе. Был — Ғәҙеллек — Аллаһтың яҡшылыҡты һәм яуызлыҡты бәрәбәр хөкөм итеүсе сифаты.
Ислам тәғлимәтселәре әл-Әдл исемен түбәндәге билдәләмә бирә:
* Ул — Кемдең тәртибе, ҡарарҙары, эштәре ғәҙел;
* Ул — Үҙе залимлыҡ күрһәтмәүсе һәм башҡаларға быны тыйыусы;
* Ул — Үҙенең эштәрендә һәм ҡарарҙарында ғәҙелһеҙлектән азат Зат;
* Ул — һәр кемгә үҙенең хеҙмәтенә күрә әжерен бирә;
* Ул — иң юғары ғәҙеллек сығанағы;
* Ул — Үҙенең дошмандары менән ғәҙел ғәмәл ҡылыусы, ә Үҙенең тәҡүә ҡолдарына мәрхәмәтле һәм рәхимле.

# Ғәҙеллек
## Ғәҙел кеше

Әҙәм балаһына ҡарата ғәҙеллек, дөйөм алғанда, дөрөҫлөккә ярашлылыҡты һәм яуызлыҡ ҡылыу ниәтен күрә белеү һәм бөтөрөү һәләтен аңлата. Дәүләт йәки һайлап ҡуйылған вазифа биләүгә дәғүә итеүсе кеше ғәҙеллеккә эйә булырға тейеш. Намыҫһыҙлыҡта һәм тыйылған ғәмәлдәр (харам) ҡылыуҙа күренмәгән мосолманға ниндәйҙер мөһим йәмәғәт бурыстарын (опека, яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алыу, шаһитлыҡһ.б.) үтәргә рөхсәт ителә.
Тәртип боҙоуҙа (фасиҡлыҡ, яҙыҡ) һәм шәриғәт тарафынан тыйылған ҡылыҡтарҙа (харам) һиҙелмәгән мосолман ғәҙел тип ҡарала. Ғәҙел тип һаналмаған кеше тәүбәгә килергә, гонаһ юйҙыртыу ғәмәлдәре (кәффара) башҡарырға һәм бынан һуң лайыҡлы тормош алып барырға тейеш.

# Ғәҙеллек
## Башҡорт телендә

Башҡорт телендә ғәҙел һүҙе, уны исем итеп ҡараған ғәрәп теленән айырмалы, сифатты аңлата. Шуға күрә ғәр. عدل‎ ғәмәлдә "ғәҙеллек" тигән төшөнсәгә тап килә
# Сопча-Ю

Сопча-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кара мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 144 км.

# Сопча-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000089961
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008996
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Краушвиц (Саксония)

Краушвиц (Саксония) (нем. Krauschwitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3660 кеше йәшәй. Майҙаны — 106,62 км². Диңгеҙ кимәленән 119 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2957 һәм автомобиль коды NOL.
# Висконсин

Виско́нсин (ингл. Wisconsin) — АҠШ-тын төньяғында урынлашҡан штат. Баш ҡала - Мадисон, иң эре ҡала — Милуоки. Штат Миннесота, Айова, Иллинойс, Мичиган штаттары менән сиктәш. Висконсин 72 округҡа бүленғән.

# Висконсин
### Климат

Климатограмма Милуоки :
| Я | Ф | М | А | М | И | И | А | С | О | Н | Д |
| 40   0 -10 | 57   2 -8 | 54   7 -3 | 97   14 3 | 91   21 8 | 109   27 14 | 97   32 16 | 105   28 17 | 89   24 12 | 72   17 6 | 66   9 -1 | 58   2 -8 |
| Температура,°C • Яуым-төшөм миҡдары, мм Сығанаҡ: weather.com ||||||||||||
Климатограмма Сьюпириора :
| Я | Ф | М | А | М | И | И | А | С | О | Н | Д |
| 20   -6 -15 | 20   -3 -12 | 38   2 -6 | 62   8 0 | 80   14 5 | 104   20 10 | 100   24 14 | 96   23 14 | 104   19 9 | 76   12 3 | 51   4 -4 | 28   -3 -12 |
| Температура,°C • Яуым-төшөм миҡдары, мм Сығанаҡ: weather.com ||||||||||||
Климатограмма Висконсин Деллс :
| Я | Ф | М | А | М | И | И | А | С | О | Н | Д |
| 29   -3 -14 | 32   0 -12 | 54   7 -6 | 85   14 0 | 95   21 6 | 119   26 12 | 106   28 14 | 112   27 13 | 89   22 8 | 61   16 2 | 59   7 -4 | 40   -1 -12 |
| Температура,°C • Яуым-төшөм миҡдары, мм Сығанаҡ: weather.com ||||||||||||

# Висконсин
## Иҡтисад

Висконсин АҠШ-тын 25% сырҙы һәм һөт майҙы етештерә. Штат, Калифорниянан һуң һөт етештереү буйынса 2-се урында тора.
# Батурка

Батурка — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Олень йылғаһының һул ярына тамағынан 3,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Батурка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000018994
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001899
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Джоах-ор

Джоах-ор — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аварское Койсу (Джурмут) йылғаһының һул ярына тамағынан 153 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Джоах-ор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы , инешенән Чиркейск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000112109300000759
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300075
* Бассейн коды — 07.03.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3