yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Потюкаев Михаил Алексеевич

Михаил Алексеевич Потюка́ев (1913 — 1973) — Рәсәй нефтсеһе

# Потюкаев Михаил Алексеевич
## Белеме

1936 — Көнсығыш нефть техникумы, хәҙер Ишембай нефть колледжы
1956 — Нефть сәнәғәте академияһы
1960 — Бөтә Союз ситтән тороп уҡыу политехник институты (Сығанағы: ИЭ)

# Потюкаев Михаил Алексеевич
## Биографияһы

Потюкаев Михаил Алексеевич 1913 йылдың ноябрендә Баҡыла тыуған (хәҙер Әзербайжан).
Уның олатаһы, Потюкаев Александр Иванович, революцияға тиклем Нобелдең профессиональ училищеһын тамамлай, быраулау ҡасауҙары етештереү буйынса мастер һөнәрен ала. Әзербайжандың нефть промыслаларында эшләй. Совет осоронда белгестәре төркөмө менән Башҡортостанға күсерелә, унда «икенсе Баҡыны» үҫтереүҙә ҡатнашып, нефть сығарыу буйынса предприятие менән еәткселек итә.
Алыҫ Көнсығышта Ҡыҙыл Армияла хеҙмәт итә, Халхин-Гол алыштарында ҡатнаша.
Эш урыны: 1939 йылдан быраулау начальнигы, 1940 йылда — бүлек начальнигы, 1941 йылдан — «Ишембайнефть» тресы быраулау контораһының баш инженеры, 1942 йылдан — «Туймазанефть» 1-се тресының быраулау контораһы директоры, 1949 йылдан — «Башзападнефтеразведка» тресы идарасыһы. 1950 йылдың октябренән башлап Көнсығыш Себерҙә «Минусиннефтегазразведка» тресы идарасыһыбулып эшләй. Карьераһын Украина газ комплексы етәксеһе булып тамамлай.

# Потюкаев Михаил Алексеевич
## Ғаиләһе

Өйләнгән. Улы, Потюкаев Вячеслав Михайлович, 1963 йылда Харьков дәүләт университетын тамамлағас, Шебелинский газ конденсаты ятҡылыҡтарында эшләй. Һуңынан Украинала нефть сығарыу предприятиеларында, «Харьковнефтегазразведка» тресында эшләй, нефть ятҡылыҡтары менән шөғөлләнә. Алжирҙа инспектор була, СССР Газ сәнәғәте министрлығында, һуңынан — «Газпромда», «РуссНефть» ойошмаһында эшләй.

# Потюкаев Михаил Алексеевич
## Бүләктәре һәм исемдәре

* Өсөнсө дәрәжә Сталин премияһы (1950) — нефть скважиналарында тиҙ быраулау ысулдарын эшләү һәм уларҙы тормошҡа ашырыуы өсөн
* Ленин ордены (1948).
# Кокле

Кокле (латыш. kokle ('kʊ͡ɔk.le); латг. kūkle, лив. kāndla) йәки коклес (kokles, kūkles) — латыш халыҡ ҡыллы музыка ҡоралы; ул литва канклесына, эстон каннелленә, карел-фин кантеленә һәм рус ҡанат гуслиһына оҡшаш.

# Кокле
## Конструкцияһы

Коклес нәҙек ағас декалы трапеция формаһында була. Ағас брусына ҡылдар тар ғына тимер сөйҙәр менән беркетелә. Был музыка ҡоралының ҡылдары хайуандарҙың нәҙек эсәгенән, үҫемлек сүстәренән, латундән йәки ҡоростан булыуы мөмкин. Традиция буйынса унда 6-9 ҡыл була, ә һуңғараҡ ул ундан арта. Түбәнге ҡылдар, ғәҙәттә бурдон ролен үтәй — ул һәр ваҡыт яңғырап тора. Хәҙерге заман коклестарында ҡылдар һаны егермегә етә.
Профессиональ булмаған музыка ҡоралдары өсөн йүкә йә ҡайын, академик концерттар өсөн саған ғына ҡулланыла.

# Кокле
## Тарих

Был музыка ҡоралы тураһындағы беренсе яҙма мөғлүмәттәр, унда прибалтик ҡәбиләләр башҡарғанда, XV быуатта теркәлгән.
Латвияның был милли музыка ҡоралының 1991 йылда СССР почта маркаһы булып сығыуы уның халыҡ символы булараҡ мөһимлегенең билдәһе. 2014 йылда Латвия почта маркаһы сыға, ә 2013 йылда сығарылған 1 лат иҫтәлекле аҡсала коклес һүрәтләнгән.

# Кокле
## Башҡарыу техникаһы

Музыка ҡоралында ғәҙәттә уң ҡул менән кәрәкле ҡылдарҙы һайлап, һул ҡул менән кәрәкмәгәндәрен баҫып, ултырған килеш башҡаралар. Уйнағанда уны өҫтәлгә йә тубыҡтарға һалалар, хәрәҡәт иткәндә елкәгә эләләр.

# Кокле
## Варианттар

Был музыка ҡоралының бер нисә вариантын айыралар:
* латгаль коклес (Latgales kokles) — яңғырашын көсәйткән һәм ҡулдарҙы һалыу өсөн хеҙмәт иткән ҡанаты бар; ул башҡаларға ҡарағанда ауырыраҡ һәм биҙәлеше яғынан ҡайтыш;
* курзем коклес (Kurzemes kokles) — ҡанатһыҙ, орнамент һәм һырҙар менән биҙәлгән;
* цитркоклес (cītarkokles) — һуңғараҡ Көняҡ Европа цитрҙары йоғонтоһонда барлыҡҡа килгән ҙур корпуслы тимер колкалы күп ҡыллы музыка ҡоралы;
* концерткоклес (koncertkokles) — киңерәк диапазонлы ноталы, ҡайһы берҙәрендә ҡылдарҙың тон юғарылығын үҙгәртеү өсөн ҡоролма бар.
# Богдан Звонко

Звонимир «Звонко» Богдан (сер. Звонко Богдан / Zvonko Bogdan; 5 ғинуар 1942 йыл) — серб йырсыһы, серб, хорват, румын һәм венгрҙарҙың халыҡ йырҙарын башҡарыусы, буневцыларҙың йырҙарын башҡарыусы булараҡ таныла. Йырсы булыуҙан тыш, ул композитор, рәссам, шарап эшләүсе һәм ат ярыштары менән мауыға.

# Богдан Звонко
## Биографияһы

Сомбор ҡалаһында 1942 йылда, ҡала венгр ғәскәрҙәре тарафынан баҫып алынған ваҡытта тыуа. Буневец ғаиләһенән. Бала сағы олатаһы Стипан Кукурузараның (әсәһенең атаһы) салашында (фермала) үтә. Атаһы яғынан ҡартатаһы Франя атаһы — кусер, тамбурицала уйнай һәм ярайһы бай була. Звонко күпмелер ваҡыт Сомбор театрында сығыш яһай, әммә19 йәшендә Белградҡа театр академияһына уҡырға инеү өсөн китә. Ул кафанала сығыш яһап аҡса эшләй, тиҙҙән был һәләте уның булмышына әйләнә.
Звонко Богдан Белградтың журналистар һәм богема вәкилдәре осрашҡан «Унион» ҡунаҡханаһында 30 йылдан ашыу йырлай. Тәүге соло концертын Калемегданда ҡуя, ә 1971 йылда, үҙенең иң билдәле — «Хеј салаши на северу Бачке» (серб. Эй, Бачканың төньяғындағы утарҙар) йырын яҙҙыра. 1972 йылда Петроварадинский ҡәлғәһендә Нови-Садта Балаж Яника менән тамбурицала уйнаған оркестр оҙатыуында сығыш яһай.
Богдан тамбурицвлар оркестры оҙатыуында Воеводина һәм Славонияның үҙенсәлекле һәм халыҡ йырҙарын башҡара. Репертуарындағы бер нисә йырҙың авторы, венгр һәм сиған телдәрендә йырлай. Концерттарында Миле Николич оркестры һәм Хорватияның «Zagrebački tamburaši» ансамбле менән сығыш яһай. Ул Сербия һәм Хорватияла ғына сығыш яһап ҡалмай, ә был халыҡтар йәшәгән башҡа илдәргә лә концерттары менән йөрөй.

# Богдан Звонко
## Музыканан тыш

Ҡатыны — Мирьяна менән Белградта никахлаша. Зигмунд исемле улдары һәм Эвелина исемле ҡыҙҙары бар. Ейәндәре — Нина, Александр, София. 1980 йылдан Богдан Суботицала йәшәй. Богдан ат ярыштары менән мауыға, аттар уның ижадында төп тема, тип әйтергә була.

# Богдан Звонко
## Дискография

** 22 апреля 1971 — Звонко Богдан
** 15 октября 1972 — Бисери народне музике
** 4 декабря 1973 — Звонко Богдан и оркестар Шандора Лакатоша
** 8 октября 1974 — Звонко Богдан пева за Вас
** 19 марта 1976 — Што се боре мисли моје
** 10 января 1980 — Звонко Богдан
** 6 июня 1981 — Звонко Богдан и тамбурашки оркестар Јанике Балажа
** 15 февраля 1984 — Песме и песници
** 22 июня 1984 — Леголас
** 20 июня 1988 — Сваку жену волим ја
** 1990 — Звонко Богдан
** 2001 — Живот теће у лаганом ритму
** 2002 — Живим живот к’о скитница
** 2003 — Раритети
** 2004 — Успомена на време које се сигурно поновити неће
** 2005 — Панонија и ја
** 2007 — Тко те има, тај те нема
** 2008 — Године су многе прошле
# Эффельдер

Эффельдер (нем. Effelder) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылындағы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1321 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,92 км². Диңгеҙ кимәленән 470 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 37359 һәм автомобиль коды EIC (1/1995 тиклем WBS).
# Һарытау (Стәрлетамаҡ районы)

Һарытау (рус. Саратовка) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 152 кеше. Почта индексы — 453148, ОКАТО коды — 80249824007.

# Һарытау (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 52 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Максимовка): 1 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 52 км
# Төйлөгән (ҡасаба)

Төйлөгән (рус. Тюльган) — ҡасаба, Ырымбур өлкәһе Төйлөгән районының һәм Төйлөгән ҡасаба советының үҙәге.

# Төйлөгән (ҡасаба)
## Географияһы

Бәләкәй Наҡаҫ тау массивы һәм Төйлөгән йылғаһы буйында, Ырымбур ҡалаһынан 130 саҡрым төньяҡ-көнсығышҡа урынлашҡан.

# Төйлөгән (ҡасаба)
## Этимология

Райондың исеме башҡорт телендәге төйлөгән (коршун) ҡошо исеменә тап килә. Район һәм ҡасаба гербында, флагында күмер тауы ташы менән төйлөгән һүрәтләнгән..

# Төйлөгән (ҡасаба)
## Тарих

1940-сы йылдарҙа хәҙерге Төйлөгән районы территорияһында һоро күмер ятҡылығы асыла, 1953 йылда уның янында Төйлөгән торлаҡ пунктына нигеҙ һалына. 4 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан Төйлөгән утары исеме менән атала. 1960 йылда Төйлөгән Троицк районы үҙәге була, ул Троицк ауылынан күсерелә. 1965 йылда Төйлөгән районы төҙөлә, үҙәк итеп Төйлөгән ҡасабаһы ҡуйыла. 1957-1999 йылдарҙа Төйлөгән эшселәр ҡасабаһы статусында була.

# Төйлөгән (ҡасаба)
## Инфраструктура
### Экономика

Ҡасаба сәнәғәтен - "Төйлөгән машиналар эшләү заводы" яуаплығы сикләнгән йәмғиәте, "Төйлөгән электромеханика заводы" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте кеүек предприятиелар күрһәтә. Төҙөлөш тармағын "Ремстройинвест" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте күрһәтә. Тау сығарыу предприятиеһы булып "Оренбургуголь" асыҡ акционерҙар йәмғиәте (күмерҙе асыҡ ысул менән сығарыу) тора. Шулай уҡ ҡасабала икмәк бешереү буйынса "Тюльган - Иволга" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте урынлашҡан.

# Төйлөгән (ҡасаба)
## Инфраструктура
### Социаль өлкә

Ҡасабала төрлө белем биреү учреждениелары урынлашҡан: 1-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе, 1-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе, балалар сәнғәт мәктәбе, Шарлыҡ техник техникумы филиалы, "Юбилей" район мәҙәниәт йорто, район китапханаһы.

# Төйлөгән (ҡасаба)
## Инфраструктура
### Спорт

Ҡасабала "Пингвин" йөҙөү бассейны, "Восход" стадионы урынлашҡан. 2007 йылда боҙ аренаһы менән "Олимп" физкультура-сәләмәтләндереү комплексы төҙөлгән, унда фигуралы шыуыу һәм хоккей секциялары бар.

# Төйлөгән (ҡасаба)
## Транспорт

Көньяҡ Урал тимер юлы, Ырымбур өлкәһенең Төйлөгән станцияһы урынлашҡан. Ырымбур өлкәһенең төбәк әһәмиәтендәге автомобиль юлдары.
# Күлбаев Мазһар Йәғәфәр улы

Күлбаев Мазһар Йәғәфәр улы (15 октябрь 1921 йыл — 23 март 1979 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. III дәрәжә Дан ордены кавалеры.

# Күлбаев Мазһар Йәғәфәр улы
## Биографияһы

Күлбаев Мазһар Йәғәфәр улы 1921 йылдың 15 октябрендә Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Ишдәүләт ауылында, Йәғәфәр Айытбай улы һәм Әминә Әбделҡадир ҡыҙы (ҡыҙ фамилияһы Баймөхәмәтова) Күлбаевтар ғаиләһендә тыуған. 1936 йылда Байназар ете йыллыҡ мәктәбен тамамлағандан һуң, Стәрлетамаҡ ҡалаһында элемтә мәктәбенә уҡырға инә. 1938 йылда, радиомонтер һөнәре алып, был мәктәпте тамамлай һәм Иҫке Собханғол ауылында радиоузел мөдире булып эш башлай.
1940 йылдың 10 сентябрендә (икенсе мәғлүмәт буйынса 3 октябрендә) Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Совет Армияһына саҡырыла. Хеҙмәтен 20 уҡсылар корпусының В. Куйбышев исемендәге Урта-Волга Ҡыҙыл Байраҡлы 34-се уҡсылар дивизияһының 363-сө айырым танк батальонында башлай (21.06.1940 йылдың 21 июнендә уҡсылар корпусы 15-се армияға әйләндерелә). Мазһар Күлбаев Бөйөк Ватан һуғышы башланғандың беренсе көнөнән хәрби хәрәкәттәрҙә, ул Львов-Черновцы һәм Киев стратегик оборона һуғыштарында ҡатнаша. Житомир-Бердичев, Ровно-Луцк, Проскуров-Черновцы, Львов-Сандомир, Сандомир-Силезия, Түбәнге Силезия, Берлин һәм Прага һөжүм һуғыштарында була, Новоград-Волынский, Здолбунов, Шумск, Кременец, Перемышль, Сандомир, Кельце, Острув, Прага ҡалаларын азат итеүҙә, Грюнберг, Котбус ҡалаларын алыуҙа, Висла һәм Одер йылғаларын һуғышып аша сығыуҙа ҡатнаша.
Һуғышта радиотелеграфист, телефонсы, минометсы булып хеҙмәт итә. Өс тапҡыр яралана. Һуғышта күрһәткән батырлығы өсөн III дәрәжә Дан ордены, ике «Батырлыҡ өсөн» миҙалы, «Берлинды алған өсөн», «Праганы азат иткән өсөн» миҙалдары менән бүләкләнә. 1946 йылда демобилизациялана.
Һуғыштан һуң Бөрйән районының физкультура һәм спорт комитеты рәйесе, Иҫке Собханғол урта мәктәбендә бухгалтер, коммуналь предприятиелар һәм төҙөкләндереү контораһы начальнигы, Бөрйән район ҡулланыусылар йәмғиәте идараһы рәйесе урынбаҫары булып эшләй.
1979 йылдың 23 мартында вафат була. Иҫке Собханғол ауылында ерләнгән.

# Күлбаев Мазһар Йәғәфәр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* III дәрәжә Дан ордены. (Приказ 287 сд № 38/н, 21.05.1945 й. ЦАМО, ф.33, оп. 690306, ед. хр. 2562),
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (Приказ 851 ап 287 сд № 6/н, 29.05.1945 й. ЦАМО, ф.33, оп. 687572, ед. хр. 1190),
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (Приказ 866 сп 287 сд № 30/н, 06.09.1944 й. ЦАМО, ф.33, оп. 690155, ед.хр. 2611),
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы,
* «Праганы азат иткән өсөн» миҙалы.
# Күлтау

Күлтау (Таукүл, Таугүл, башҡ. ТаукүлТаукүл) — Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районындағы күл. Һүҙмә -һүҙ әйткәндә «таулы күл».

# Күлтау
## Урынлашыуы

Күлтау күле урындағы өс убаның береһенең — урындағы халыҡ телендә Әбдрәшит тауының итәгендә, Ҡырым ауылының көньяҡ өлөшөндә (2005 йылға тиклем Раевка совхозының Үҙәк усадьбаһы ҡасабаһы) йәйрәп ята). 1934 йылда, Раевка игенселек совхозы ойошторолған саҡта, совхоздың үҙәк усадьбаһы өсөн Күлтау күле ярындағы Таврик Покровка ауылы эргәһендә ер һайлау тураһында ҡарар ҡабул ителә.

# Күлтау
## Легендалар

* Күлтау һәм (Ҡырым ауылы) һәм Торнакүл (Әбдрәшит ауылы) араһында тағы ла бер бәләкәй генә түңәрәк күл Ереклекүл бар. Легеда буйынса был күлдәр бер- береһе менән аралаша: электән йәшәгән кешеләр һөйләүе буйынса бер күлдә батып үлгән һыйырҙы икенсе күлдә тапҡандар.
* Риүәйәттәр буйынса, уба -шихандар эсендә күсмә ҡәбиләләрҙең ҡәберлектәре бар.
* Һуғыш йылдарында, электән йәшәгән кешеләрҙең һөйләүе буйынса, Күлтау тулыһынса кибә. Был урында ҡамыш сабып алалар һәм бесән йыялар. Күптән түгел ваҡытҡа тиклем күл ер аҫты, ямғыр һәм ирегән һыуҙар менән генә туҡланмай, шул уҡ ваҡытта Әбдрәшит тауы төбөнән сыҡҡан шишмә һыуы менән дә туҡлана. Бер нисә тиҫтә йыл элек шишмәгә һыу торбалары үткәрәләр, был эсәр һыу менән ауыл халҡы ла тәьмин ителә башлай.

# Күлтау
## Күл биологияһы

Күл балыҡҡа бай, унда табан балыҡ күп, 1,2 килограмға тиклем тартҡандары ла осрай. Һыуҙа йөҙөүсе ҡоштар тереклек итә: ҡырағай һуна өйрәк, ҡашҡабаш, сүрәгәй өйрәк, сумғалаҡ, ҡайһы берҙә ҡырағай ҡаҙҙар осоп килә. Яҙ күлдә бер нисә тапҡыр торналар, аҡҡоштар һәм селәндәр күренгән. Күлдә тотошлай төркөмдәре менән ондатралар йәшәй.

# Күлтау
## Бысраныу

Тирә яҡ тәбиғәттең матурлығы, ҡош һәм балыҡтың күплеге бында балыҡсы, һунарсы, туристарҙы һәм ял итеүселәрҙе йәлеп итә. Ҡайһы бер йәйге ял көндәрендә яр буйында 100-150 -ләп машиналар туҡтай. Браконьер-балыҡсылар 500, хатта 1100 метр оҙонлоҡтағы йылымдар ҡуя. Браконьер- һунарсылар билдәләнгмәгән ваҡыттарҙа кейек ҡоштарҙы аталар. Туристар һыу ятҡылыҡтарын һәм уның ярҙарын бысраталар, ошо һәм башҡа сәбәптәр менән 2014 йылда күл бәләкәй һаҙлыҡҡа әйләнә.

# Күлтау
## Исеме

Күлдең исеме һүҙмә-һүҙ тау күле тип аңлатыла.
# Ғәниева Лилиә Фәйзулла ҡыҙы

Ғәниева Лилиә Фәйзулла ҡыҙы (6 май 1958 йыл) — педагог, журналист. 1980 йылдан «Баймакский вестник» гәзите тәржемәсеһе, 1993 йылдан — хәбәрсе, 2004 йылдан — реклама һәм белдереүҙәр бүлеге мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2006). 2015 йылдан «Йәнгүҙәй» әҙәби-ижад берекмәһе ағзаһы.

# Ғәниева Лилиә Фәйзулла ҡыҙы
## Биографияһы

Лилиә Фәйзулла ҡыҙы Ғәниева (ҡыҙ фамилияһы Атанбаева) 1958 йылдың 6 майында БАССР-ҙың Йылайыр районы Ҡәнзәфәр (Һаҡтау) ауылында тыуған. 1969 йылда тыуған ауылында — башланғыс мәктәпте , 1973 йылда Сибай интернат-мәктәбендә 8-класты тамамлай. 1977 йылда Сибай педагогия училищеһының башланғыс класс уҡытыусылары әҙерләү бүлеген тамамлай, Йылайыр районының Һултантимер ауылында уҡыта (1977—1978), Төмән өлкәһендә нефть быраулау скважинаһында лаборант-коллектор булып эшләй (1978—1980). 1981 йылдан Баймаҡ районының «Октябрь байрағы»-«Октябрьское знамя» (2000 йылда «Баймакский вестник» итеп үҙгәртелә) район гәзитендә башта тәржемәсе, 1993 йылдан реклама һәм иғландар бүлеге хәбәрсеһе, 2004 йылдан — реклама һәм иғландар бүлеге мөдире була. 2015 йылдан хаҡлы ялға сыҡҡас, ныҡлап ижад итә башлай. Хикәйәләр, шиғырҙар яҙа
Тырыш хеҙмәте күп һанлы Почет грамоталары, Маҡтау ҡағыҙҙары менән баһалана. Улар араһында Башҡортостандың Журналистар Союзы Почет грамотаһын (1999), Баймаҡ ҡала Советы президиумының Почет грамотаһын (2000) билдәләп үтергә булыр ине.

# Ғәниева Лилиә Фәйзулла ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре]] (2006)
* Йомабикә Ильясова исемендәге район ижади бәйге еңеүсеһе (2015)
* «Һаҡмар» район гәзитенең хикәйәләр конкурсы дипломанты (2022)
# Тыва (Юғары Лупья ҡушылдығы)

Тыва — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Үрге Лупья йылғаһының уң ярына тамағынан 115 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Тыва (Юғары Лупья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024068
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002406
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Алфёрова Ксения Александровна

Алфёрова Ксения Александровна (24 май 1974 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең театр һәм кино актёры, телевидение тапшырыуҙарын алып барыусы.

# Алфёрова Ксения Александровна
## Биографияһы

Ксения Александровна Алфёрова 1974 йылдың 24 майында Болгарияның баш ҡалаһы Софияла тыуа. Ул актриса Ирина Алферова һәм болгар дипломаты Бойко Гюровтарҙың ҡыҙы. Артабан Александр Абдулов, Ирина Алфёроваға өйләнгәс, Ксенияны үҙ ҡыҙы итеп рәсми рәүештә яҙҙыра.
К. А. Алфёрова 1992 йылда Мәскәү дәүләт юридик академияһына уҡырға инә. Һуңыраҡ МХАТ-тың мәктәп-студияһын (Евгений Каменькович курсын) тамамлай. Кинокартинала төшөүҙең беренсе тәжрибәһен «Женщина в белом» фильмында төшкән саҡта ала.
2000 йылдан алып 2001 йыл буйынса РТР-ҙың «ТВ Бинго-шоу» программаһынВладимир Маркин менән бергә алып бара, ә 2014 йылдың 26 декабренән алып 2017 йылдың 1 сентябренә тиклем «Беренсе каналда (Первый канал)» «Көт мине (Жди меня)» тапшырыуҙарын алып бара (был урында Мапия Шукшинаны алмаштыра).
2001 йылдан алып кино менән шөғөлләнә. Америка режиссеры Джон Дейлиҙың «Санкт-Петербург-Канны экспресс» фильмында төп ролде инглиз телендә уйнап башҡара.
2008—2009 йылдарҙа «Беренсе каналда (Первый канал)» «Боҙлоҡ осоро-2 (Ледниковый период-2)» проектында (фигурист Повилас Ванагас менән парҙа) һәм «Боҙлоҡ осоро-3 (Ледниковый период-3» (фигурист Петр Чернышев менән парҙа) проектында ҡатнаша. 2015 йыл «Россия» телеканалының «Йондоҙҙар менән бейеү (Танцы со звездами)» проектында (бейеүсе Тагинцев Денис менән парлап) бейеүҙә ҡатнаша.
Ире Егор Бероев менән бергә үҫеш үҙенсәлектәре айырмалы булған «Я есть» хәйриә фондын нигеҙләй. Был фонд үҙенсәлектәре айырмалы кешеләргә ҡарата йәмғиәт мөнәсәбәттәрен үҙгәртеү менән шөғөлләнә.

# Алфёрова Ксения Александровна
## Ғаиләһе

* Ире — актёр Бероев Егор Вадимович (1977 йылдың 9 октябрендә тыуған).
** ҡыҙы — Евдокия Егоровна Бероева (2007 йылдың 4 апрелендә тыуған).
# Ровио

Ровио (итал. Rovio) — коммуна. Был коммуна Швейцарияның Тичино кантоны Лугано округында урынлашҡан. Коммуна традицион булған ауыл хужалығы ойошмаларынан тора, виноград һәм мал үрсетеү менән шөғөлләнә.
Бөтә Ровио ауылы Швейцарияның мираҫ объекттары исемлегенә инә. Бындағы Сан-Виджилио сиркәүе Швейцарияның милли һәм төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә индерелгән.

# Ровио
## Географияһы

Ровио общинаһы Лугано округындағы Вальмар үҙәнендә урынлашҡан. Уның территорияһында, Италия менән сигендә, шулай уҡ Монте-Дженеросо тау түбәһе бар. Түбәнең бейеклеге — 1704 метр.
1997 йылда Мароджи майҙаны 5,53 квадрат километр тәшкил итә. Был территорияның 9,4 % ауыл хужалығы маҡсаттарында файҙалана, ә уның 78,7 процентын урман тәшкил итә.

# Ровио
## Тарих

Ровио 852 йылда беренсе тапҡыр Рови (итал. Rovi) тип телгә алына.
Ровио территорияһында биш янғын урыны табылған, улар яҡынса беҙҙең эраға тиклем 1000 йыл менән билдәләнгән, шулай уҡ бында тимер быуат һәм рим дәүереартефакттары табылған. 1213 йылда Ровио ауылы ингән вичинанца (граждандар йәмғиәте) Рива-Сан-Витале пьевының өлөшө булып китә. 1517 йылда бөтә пьеве Лугано бейливигының өлөшө була. 1798 йылда Ровио Рива-Сан-Витале Республикаһы составына инә һәм унда барлығы ике аҙна дауамында тора (23 февралдән 16 мартҡа тиклем).
Рива ө1213 йылға тиклемРива-Сан-Витале мәхәлләһенең өлөшө була, артабан ул үҙаллы бойондороҡһоҙ мәхәлләгә әйәләнә. XVI быуат аҙағынан 1613 йылға тиклем ул бер нисә тапҡыр үҙгәртеп ҡорола. XI быуаттың беренсе яртыһында Ровиола Сан-Виджилио сиркәүе төҙөлә.
Ровио ауыл халҡының төп килем сығанағы булып традицион ауыл хужалығы, малсылыҡ һәм игенселек үҫтереү тора. Игенселек ерҙәренең аҙ булыуы арҡаһында күп кенә халыҡ бынан күсеп китә һәм һөнәрсе йәки төҙөүсегә әйләнә. 1960-сы йылдарҙан башлап Ровиола яңы йорттар күпләп төҙөлә. 2000 йылдан алып ауылдың эшкә яраҡлы өс кешеһенең береһе Лугано ҡалаһына йөрөп эшләй.
# Ҡала думаһы бинаһы (Дондағы Ростов)

1899
архитектура ҡомартҡыһы (федераль)архитектура һәйкәле (федераль) Ҡала думаһы бинаһы (Ҡала йорто) — 1899 йылда архитектор А. Н. Померанцев проекты буйынса Дондағы Ростовта төҙөлгән бина. Ҡаланың иҫтәлекле архитектура урындарының береһе. Тәүҙә йортта ҡала думаһы һәм управа урынлаша. Совет осоронда бында КПСС өлкә комитеты ултыра. Хәҙерге ваҡытта йортто Дондағы Ростов мэрияһы һәм ҡала думаһы биләй. Бина федераль әһәмиәттәге архитектура һәйкәле статусына эйә.

# Ҡала думаһы бинаһы (Дондағы Ростов)
## Тарихы

1890 йылдар уртаһында Дондағы Ростов хакимиәте ҡала думаһы бинаһын төҙө- тураһында ҡарар ҡабул итә (уға тиклем дума ултырыштарын Максимов йортонда үткәрә). Проект эшләү өсөн ҡалала бер нисә бина төҙөгән билдәле архитектор Александр Никанорович Померанцев саҡырыла. Проекттың һуңғы варианты ҡала управаһы тарафынан 1896 йылда раҫлана. 1897 йылда төҙөлөш башлана. 1899 йылда төҙөлөп бөтә һәм һәм изгеләндерелә.
Померанцевтың иҫәпләүҙәре буйынса, төҙөлөшкә 586 176 һум 16 тин сығым кәрәк була. Әммә думала уны бик ҙур тип баһалайҙар һәм ҡыҫҡартырға ҡарар итәләр. Думаның Финанс комиссияһы сығымдарҙы 513 627 һум күләмендә раҫлай. Ләкин төҙөлөш барышында смета күләме һиҙелерлек арта һәм 600 мең һумға барып баҫа.
Йорттоң беренсе ҡаты сауҙа өсөн ҡуртымға бирелә. Унда мануфактура тауарҙары, велосипедтар, граммофондар, оптика кәрәк-яраҡтары, ҡорал, кондитер әйберҙәре һатыла. Икенсе, өсөнсө һәм дүртенсе ҡаттарҙы ҡала думаһы, ҡала управаһы биләй. Ҡала думаһы килеүселәр өсөн һәр саҡ асыҡ була. Ултырыштар залында публика өсөн 200 урын, шулай уҡ партерҙа 40 урын бирелә. Һуңыраҡ матбуғат вәкилдәре өсөн өҫтәлдәр ҡуйыла.
1922 йылда ҡала думаһы бинаһында янғын сығып, мөйөштәрҙәге көмбәҙҙәр юҡҡа сыға. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында йорт тағы ла етдиерәк емерелеүгә дусар була, әммә һуғыштан һуң ҡабат тергеҙелә. Бында КПСС өлкә комитеты урынлаша.

# Ҡала думаһы бинаһы (Дондағы Ростов)
## Архитектураһы һәм биҙәлеше

Ҡала йортон Померанцев эклектика рухында төҙөй. Йорт кварталға оҡшаш: тура мөйөшлө, эсендә ихатаһы бар. Померанцевтың бер проектына ярашлы, эске ихата сатыр менән ҡапланырға тейеш була. Бындай алымды ул Мәскәүҙә Үрге сауҙа рәттәрен төҙөгәндә файҙаланҡан була.
Йорт дүрт ҡатлы. Симметриялы фасад ярустарға бүленгән һәм формаһы, дәүмәле буйынса төрлө тәҙрәләр менән билдәләнә. Беренсе ҡат руст, декоратив тештәр менән биҙәлгән. Архитектор фасадты сығынтылауҙа эркерҙар ҡуллана. Йоморолатылған мөйөштәр өҫтөнә бейек көмбәҙҙәр сыға. Бина барокко стилендә бай итеп биҙәлә. Биҙәүҙә картуш, медальондар, үҫемлек һәм антропоморф элементтар файҙаланыла.