yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Егонушка

Егонушка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чапша йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Егонушка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100007418
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100741
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Каркатеевсксая

Каркатеевсксая — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юганская ҡылымығының һул ярына тамағынан 128 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Каркатеевсксая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050444
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205044
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кибеҙ (һырт)

Кибеҙ — Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт. Мәләүез районы буйлап Нөгөш һәм Ағиҙел йылғалары араһында субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған.
Төньяҡ һәм көньяҡ өлөштәрҙән тора. Төньяҡ өлөшөнөң оҙонлоғо 13 км, киңлеге 2 км, көньяҡ өлөшөнөң оҙонлоғо 17 км, киңлеге 4—7 км. Абсолют бейеклеге 695 м. Һыртта 617—695 м бейеклектәге 9 түбә айырыла.
Төньяҡ өлөшөнөң рельефы ҡатмарлы. Түбәләре яҫы, таш һибелмәләре бар. Көнсығыш битләүе күп уйпатлыҡ менән ҡатмарланған, көньяҡ өлөшө яҫы түбәле тау массивынан ғибәрәт. Көнсығыш битләүе Ағиҙел йылғаһына ҡарай текә төшә, көнбайышы — һөҙәк.
Аҫҡы карбон эзбизташтарынан тора. Һыртта Нөгөш, Ағиҙел йылғалары һ.б. ҡушылдыҡтары башлана. Төньяҡ өлөшөнөң ландшафы һоро урман тупрағының тау аналогтарындағы киң япраҡлы урмандарҙан һәм йүкә‑имән‑саған ҡатыш киң япраҡлы ҡоро урмандарҙан ғибәрәт. Көньяҡ өлөшө аҙ көлһыуланған ҡараһыу һоро урман ҡара тупрағындағы, кәҫле аллювиаль тупраҡтағы ҡайын‑ҡарағай һәм ҡарағай урмандарынан, болондарҙан тора. Һырт Башҡортостан милли паркы биләмәһендә урынлашҡан.
# Оло Атьма

Оло Атьма — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Инсар йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Оло Атьма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038529
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003852
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сыуаш Википедияһы

Сыуаш Википедияһы (cыу. Чăваш Википедийĕ) — Википедияның сыуаш телендәге бүлеге.
Бүлек 2004 йылдың 22 ноябрендә ойошторолған. Ун йылда 50000 мәҡәлә яҙылған. Урыҫ Википедияһының йоғонтоһо көслө — урыҫсанан мәҡәләләр тәржемә ителә, ҡалыптар күсерелә.
# Коровиха

Коровиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чем йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Коровиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004961
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200496
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Венгрия хөкүмәте

Венгрия хөкүмәте (мадьярса Magyarország Kormánya) — Венгрияның төп башҡарма власть органы, ил парламенты алдында яуаплы. Хөкүмәт премьер-министрҙан һәм министрҙарҙан тора. Премьер-министр республика президенты тәҡдиме буйынса Венгрия парламентында күпселек тауыш менән һайлана. Хөкүмәт ағзалары парламент алдында ант бирә. Хөкүмәт составы айырым закон нигеҙендә раҫлана, уға министрҙар — министрлыҡтар башлыҡтары, шулай уҡ айырым йөкләмәләрҙе үтәүсе министрҙар инә.

# Венгрия хөкүмәте
## Венгрия хөкүмәттәре

| Хөкүмәт исеме | Эшләү ваҡыты | Премьер-министр | Фирҡәләр вәкиллеге |
| Немет | 1988 йылдың 24 ноябренән — 1990 йылдың 23 майына | Миклош Немет (MSZP) | Социалистик фирҡә |
| Анталл | 1990 йылдың 23 майынан — 1993 йылдың 12 декабренә тиклем | Йожеф Анталл (МДФ) | МДФ , ФКГП , КДНП |
| Боросс | 1993 йылдың 12 декабренән — 1993 йылдың 21 декабренә тиклем 1993 йылдың 21 декабренән — 1994 йылдың 15 июленә тиклем | Питер Боросс (МДФ) | МДФ, ЭКГП , КДНП |
| Хорн | 1994 йылдың 15 июленән — 1998 йылдың 6 июленә тиклем | Дьюла Хорн (MSZP) | МСЗП, СЗДСЗ |
| Орбан I | 1998 йылдың 6 июленән — 2002 йылдың 27 майына тиклем | Виктор Орбан (Фидес) | Фидес , ФКгП, МДФ |
| Меджисси | 2002 йылдың 27 майынан — 2004 йылдың 29 сентябренә тиклем | Питер Меджисси (фирҡәһеҙ) | МСЗП, СЗДСЗ |
| Дюрчань I | 2004 йылдың 29 сентябренән — 2006 йылдың 9 июненә тиклем | Ференц Дюрчань (MSZP) | МСЗП, СЗДСЗ |
| Дюрчань II | 2006 йылдың 9 июненән — 2009 йылдың 14 апреленә тиклем | Ференц Дюрчань (MSZP) | МСЗП, СЗДСЗ |
| Байнай | 2009 йылдың 14 апреленән — 2010 йылдың 29 майынан | Гордон Байнай (фирҡәһеҙ) | Социалистик фирҡә |
| Орбан II | 2010 йылдың 29 майынан — 2014 йылдың 6 июненән | Виктор Орбан (Фидес) | Фидес, КДНП |
| Орбан III | 2014 йылдың 6 июненән — 2018 йылдың 19 майына тиклем | Виктор Орбан (Фидес) | Фидес, КДНП |
| Орбан IV | 2018 йылдың 18 майынан башлап | Виктор Орбан (Фидес) | Фидес, КДНП |

# Венгрия хөкүмәте
## Ағымдағы хөкүмәт
### 2018 йылғы, Орбан IV хөкүмәте.

Венгрияның хәҙерге хөкүмәте власҡа 2018 йылғы парламент һайлауҙарынан һуң раҫланған. Хөкүмәт Премьер-министры Виктор Орбан, Фидес партияһы вәкиле, етәкселек итә. Хөкүмәт составына түбәндәге министрҙар инә:
| Министр | Министрлыҡтар |
| Виктор Орбан | Премьер- министр |
| Жолт Семен | Вице премьер-министр, милли сәйәсәт буйынса яуаплы |
| Джон Лазарь | Премьер-министр канцелярияһы министры |
| Антал Роган | Премьер-министр канцелярияһы министры |
| Петер Шиярто | Сит ил эштәре һәм сауҙа министры |
| Шандор Пинтер | Эске эштәр министры |
| László Trócsányi | Юстиция министры |
| Майкл Варга | Халыҡ хужалығы министры |
| Золтан Балог | Кеше ресурстары министры |
| Миклош Сестак | Милли үҙеш министры |
| Шандор Фазекаш | Ауыл хужалығы министры |
| Иштван Симицко | Оборона министры |
# Диңгеҙбаева Рәүилә Муса ҡыҙы

Диңгеҙбаева Рәүилә Муса ҡыҙы (10 декабрь 1958 йыл) — агроном, педагог. Баймаҡ районындағы Урал аръяғы агросәнәғәт колледжының директор урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2004).

# Диңгеҙбаева Рәүилә Муса ҡыҙы
## Биографияһы

Рәүилә Муса ҡыҙы Диңгеҙбаева 1958 йылдың 10 декабрендә Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Күсей ауылында тыуған.
1974 йылда урындағы һигеҙ йыллыҡ мәктәпте тамамлағас, уҡыуын 1-се Төрөкмән ауыл мәктәбендә дауам итә һәм 1976 йылда бында урта белем тураһында таныҡлыҡ ала.
1982 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтының агрономия факультетын тамамлай һәм юллама буйынса тыуған районына ҡайта. Бында юғары белемле йәш белгесте ул саҡтағы Баймаҡ ауыл хужалығы техникумының ВЛКСМ комитеты секретары итеп тәҡдим итәләр.
1983 йылдан башлап Рәүилә Диңгеҙбаева артабан «Урал аръяғы агросәнәғәт колледжы»ның исемдәрен алған ошо махсус урта уҡыу йортонда хеҙмәт эшмәкәрлеген дауам итә: уҡытыусы була, күп йылдар директорҙың уҡытыу эштәре буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡара. Юғары категориялы уҡытыусы булараҡ, бөгөнгө көндө ул — колледждың уҡытыу бүлеге мөдире.
1990 йылда төп эшенән айырылмай ситтән тороп К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһының педагогия факультетын тамамлай.
Намыҫлы хеҙмәте өсөн Рәүилә Муса ҡыҙы Диңгеҙбаева 2004 йылда «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғәриф хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була, 2015 йылда Баймаҡ район Советының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнә.
Уҡытыусының тикшеренеү эштәре 2015/2016 уҡыу йылында Мәләүез ҡалаһында үткән «Фәнгә аҙым» һәм 2016/2017 уҡыу йылында Сибай ҡалаһында ойошторолған «Фәнгә тәүге аҙымдар» фәнни-ғәмәли конференциялары йомғаҡтары буйынса әҙерләнгән йыйынтыҡтарҙа баҫылған.

# Диңгеҙбаева Рәүилә Муса ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғәриф хеҙмәткәре (2004).
# Карел Шкрета

Карел Шкрета (чех Karel Škréta, тулы исеме Karel Škréta Šotnovský ze Závořic —Карел Шкрета Шотновски зе Заворжич, 1610 йыл — 30 июль 1674 йыл) — чех рәссамы, барокко дәүерендәге иң күренекле чех рәссамдарының береһе. Чех барокко сәнғәтенә нигеҙ һалыусы булараҡ ҡарала.

# Карел Шкрета
## Биографияһы һәм ижады

Карел Шкрета Прагала лютеран динен тотҡан Шотновски зе Заворжич дворяндар ғаиләһендә тыуған. Башта ғаилә Көньяҡ Богемияла тирмәндәргә хужа була, әммә һуңынан Прагала йәшәй башлай. Рәссамдың атаһы балаға өс йәш булғанда вафат булып ҡала. Малайҙы уның олатаһы Павел Шкрета тәрбиәгә ала һәм уға яҡшы Европа белеме бирә. Һарай рәссамдарының уның остаздары булыуы ихтимал.
Аҡ Тауҙағы Алышта чех протестанттарының еңелеүенән һуң 1628 йылда уларҙы эҙәрлекләү башлана, һәм Шкрета әсәһе менән саксон Фрайбергына ҡасырға мәжбүр була. Артабан улар Венецияла, Болоньяла, Флоренцияла һәм Римда йәшәйҙәр. Был ваҡытта Карел Шкрета итальян һәм голланд оҫталарының эштәре менән таныша. Уға айырыуса Тициан, Тинторетто һәм Веронезе йоғонто яһай. Шулай уҡ ул Италияла портретсы булараҡ билдәлелек ала.
1635 йылда ул ҡабаттан Фрайбергта урынлаша, ә 1638 йылда Прагаға күсә, бының өсөн уға католицизмды ҡабул итергә тура килә. Католик булғанға күрә уға тартып алынған мөлкәтен кире ҡайтаралар. 1644 йылда ул рәссамдар гильдияһына инә (1651—1661 йылдарҙа гильдия старшинаһы була), ә 1645 йылда Прага үҙәгендә ателье аса. Яйлап Шкрета төп фигураларҙың береһенә әйләнә.
Прагала Карл Шкрета мифологик һәм дини темаларға бик күп монументаль рәсемдәр тыуҙыра. Бында, тәү сиратта, Здераздағы Изге Вацлав сиркәүе өсөн эшләнгән цикл һәм изге томаш сиркәүендәге «Олғашыу» («Вознесение») инә. 1649 йылда ул Тын алдындағы Дева Мария сиркәүе өсөн алтарь эшләй, ә 1651—1674 йылдарҙа — Сылбырлы Дева Мария сиркәүенең алтарҙарын. Шулай уҡ ул төшөргән портреттар, шул иҫәптән төркөм портреттары, билдәле.
Карел Шкрета Прагалағы Иҫке ҡалала изге Гавл сиркәүендә ерләнгән.
# Яшкино (Ырымбур өлкәһе)

Яшкино — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл. Яшкино ауыл советының административ үҙәге.

# Яшкино (Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы

Район үҙәге Плешаново ауылынан көньяҡҡа табан 19 км алыҫлыҡта, Соран йылғаһына Яшка йылғаһы ҡушылған урында урынлашҡан.

# Яшкино (Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

Ҡаҙна ауылы - Гаврило-Архангельское ауылынан 1840-сы йылдарҙа Рәсәйҙең үҙәк губерналарынан күсеп килгән крәҫтиәндәре тарфынан барлыҡҡа килтерелгән. 1850 йылға тиклем Ырымбур губернаһының Быҙаулыҡ өйәҙенең 4 станына, ә унан һуң, 1928 йылға тиклем, Һамар губернаһының Быҙаулыҡ өйәҙенең Вознесенск улусы составына инә. 1928 йылдан 1966 йылға тиклем - Люксембург районы үҙәге, артабан Ҡыҙыл гвардия районыныҡы була.

# Яшкино (Ырымбур өлкәһе)
## Шәхестәре

Чибилёв Александр Александрович — рәсәй географы, ландшафт экологияһы һәм ҡурсаулыҡ эше өлкәһендәге белгес,география фәндәре докторы (1992), профессор, РФА академигы (2016). Рәсәй Фәндәр академияһының Урал бүлексәһе Дала институтының ғилми етәксеһе (2018 йылдан), Рус география йәмғиәтенең вице-президенты. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған географы (2020).
# Скакун (Мейәс ҡушылдығы)

Скакун — Рәсәйҙәге йылға. Ҡурған өлкәһе, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мейәс йылғаһының һул ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Скакун (Мейәс ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мейәс йылғаһын индермәйенсә отСиләбе ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501012111200003782
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200378
* Бассейн коды — 14.01.05.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Батиниҙар

Батиниҙар (ғәр. الباطن‎‎ — әл-ба́тин; эске, йәшерен; рус. Батини́ты) — Ҡөрьәнде һәм сөннәтте ирекле, аллегорик рәүештә шәрехләүҙе яҡлаусыларҙың дөйөм атамаһы. Һүҙмә-һүҙ, тура мәғәнәлә генә аңлатыусы Ҙаһири мәҙһәбкә ҡапма-ҡаршы, батиниҙар Ҡөрьәндә һәм сөннәттә «йәшерен», эзотерик мәғәнә эҙләй. Аллегорик аңлатмалар индереү кәрәклегенең нигеҙен батиниҙар Ҡөрьәндең үҙендә тапҡандар. Айырым аяттарҙа Аллаһтың асыҡ һәм йәшерен мәрхәмәте, асыҡ һәм йәшерен гонаһ, асыҡ һәм йәшерен Аллаһ, шәфҡәтлелек («эске») һәм яза («тышҡы») һ.б. ҡаршы ҡуйыла.

# Батиниҙар
## Тарихы

Ҡөрьәнде аллегорик аңлатыу ысулы (тәьүил) Ираҡта VIII быуатта барлыҡҡа килә .
Исмәғилиҙәрҙә батин артабанғы үҫеш ала. «Батин», «тәьүил» һәм «әл-хәссә» төшөнсәләре исмәғилиҙәрҙең дини-философик доктринаһында мөһим урын алып тора. Мосолман дин белгестәре батиниҙарға сакраль текстарҙы символик аңлатыу мөмкин тип һанаған суфыйҙарҙы, мөтәзилиҙәрҙе һәм «фәйләсуфтарҙы» (фәләсифа) индерәләр).
# Бортинка

Бортинка — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Устье йылғаһының һул ярына тамағынан 133 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Бортинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000010675
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001067
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кулинич Богдан Григорьевич

Кулинич Богдан Григорьевич (укр. Богдан Григорович Кулинич; 9 ғинуар 1992 йыл, Черкассы) — Украина футболсыһы. 2016 Йәйге Паралимпия уйындары чемпионы.
# Кесе Широкая

Кесе Широкая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Широкая йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Широкая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030522
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203052
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лягаль-Кы

Лягаль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Таз йылғаһының уң ярына тамағынан 532 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Лягаль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068322
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306832
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тырбылью

Тырбылью — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Вангыр йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Тырбылью
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000068897
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006889
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ковардак Прасковья Ивановна

Ковардак Прасковья Ивановна (1913—2000) — совет ауыл хужалығы эшсеһе, Ленин исемендәге совхоз МТС-ы тракторист-стахановсыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975).

# Ковардак Прасковья Ивановна
## Биографияһы

1913 йылда Кубань өлкәһенең Ейск бүлеге Канеловская станицаһында (хәҙерге Краснодар крайының Староминский районында) тыуған .
Канеловская станицаһында йәшәй. Бында тракторсылар курсын тамамлай һәм 1931 йылдан Канеловская МТС-ында ЧТЗ тракторында эшләй башлай. 1937 йылғы сәсеү миҙгелендә напарнигы менән иң юғары эш күрһәткесенә өлгәшәләр — 5143 гектар, трактор бригадалары Бөтә Союз социалистик ярышында беренсе урын яулайҙар.
1937 йылда Прасковья Ивановна К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһына уҡырға инә, уны тамамлағандан һуң агроном булып эшләй. 1938 йылдан ВКП(б) ағзаһы.
Һуңынан Мәскәү өлкәһенең Ленин районы Ленин исемендәге совхозында баҫыусылыҡ бригадаһы бригадиры булып эшлә. Ауыл хужалығында стахановсылар хәрәкәтен башлаусыларҙың береһе.
Йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә, СССР Юғары Советының беренсе саҡырылыш депутаты була.
СССР Юғары Советы Президиумының 1975 йылдың 22 сентябрендәге указы менән, күмәк социалистик ярышты киң йәйелдереүҙә күрһәткән ҙур уңыштары, юғары хеҙмәт етештереүсәнлегенә өлгәшкәне, ауыл хужалығында алдынғы эш алымдарын индереү буйынса күп йыллыҡ эшмәкәрлеге өсөн һәм стахановсылар хәрәкәтенең 40 йыллығы менән бәйле, Ковардак Прасковья Ивановнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла һәм Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
2000 йылда вафат була.
Уның ире — Павлов Павел Николаевич (1902—1985) — Ленин исемендәге совхоздың директоры була.

# Ковардак Прасковья Ивановна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

- Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975)
- Ленин ордены (1975),
- «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы,
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
- Октябрь Революцияһы ордены,
- «Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы.
- башҡа миҙалдар.
# Иҫке Теләкәй

Иҫке Теләкәй — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районындағы ауыл. Теләкәй ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

# Иҫке Теләкәй
## География

Ауыл Шәбеҙ йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көнбайышҡа табан 15 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Иҫке Теләкәй
## Тарих

Иҫке Теләкәй — гәрәй ырыуы башҡорттарының ауылы. 1724 йылдан билдәле. 11-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Гәрәй улусы Таҡталасыҡ түбәһенә ҡарай, 1865 йылда был өйәҙ Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Шәрип (һуңыраҡ - Таҡталасыҡ) улусы составына керә.
1870 йылда мәсет (1811 йылдан билдәле), мәктәп, ике һыу тирмәне эшләгән. 1905 йылда 2 тирмән, бакалея кибете, хужалыҡ магазины, мәсет теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составында була.

# Иҫке Теләкәй
## Халҡы

1795 йылда ир енесле 80 башҡорт; 1816 йылда — 270 башҡорт; 1834 йылда — 379 башҡорт; 1848 йылда — 418 башҡорт; 1870 йылда — 373 башҡорт; 1912 йылда — 630 башҡорт йәшәй.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1859 | 1870 | 1884 | 1897 | 1906 | 1913 | 1920 | 1926 | 1938 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2008 |
| 324 | 373 | 400 | 505 | 475 | 630 | 625 | 649 | 1080 | 607 | 668 | 599 | 466 | 418 | 428 |

# Иҫке Теләкәй
## Инфраструктура

Игенселек, малсылыҡ үҫешкән. Ауылда урта мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.
# Сюзьма (Ежуга ҡушылдығы)

Сюзьма — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ежуга йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Сюзьма (Ежуга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038528
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003852
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шилеговица

Шилеговица — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Това йылғаһының һул ярына тамағынан 9,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Шилеговица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014597
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001459
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сөмбөлдөң етенсе йәйе

«Сөмбөлдөң етенсе йәйе» — 2002 йылғы Рәсәй кинофильмы. Фильмда Сталин репрессия машинаһының тирмән ташына эләккән һәм Башҡортостандың алыҫ мөйөштәренә ҡасып ҡотолорға мәжбүр булған НКВД лейтенанты ғаиләһенең яҙмышы тураһында һөйләнелә.

# Сөмбөлдөң етенсе йәйе
## Ҡыҫҡаса йөкмәткеһе

1937 йыл. НКВД офицеры Ҡурамша Йәнбирҙин үҙенең ҡатыны совет власына ҡаршы пропаганда таратыуҙа ғәйепләнеп ҡулға алынасағын белеп ҡала. Ул ете йыл буйына, уларҙың тәүге осрашыу мәленән алып, үткәнен йәшереп йөрөүенә ҡарамаҫтан, Ҡурамша уны ярата һәм уның үткәненә шикләнмәй. Уларҙың ҡыҙы бар, һәм ул ҡаланан ҡасырға хәл итә. Ҡасҡындарҙың юлы төпкөлдә ятҡан ауылға төшә, унда Ҡурамшаның хәрби дуҫтары — Таһир һәм Әхәт йәшәй. Улар бергәләп совет власы өсөн көрәшкән булалар. Әммә ҡасҡындарға эҙләү иғлан ителгән була.

# Сөмбөлдөң етенсе йәйе
## Ролдәрҙә

* Рәсүл Ҡарабулатов — Ҡурамша
* Рушанна Бабич — Фирҙәүес
* Камилла Бикҡолова-Кусимова — Сөмбөл
* Алмас Әмиров — Әхәт Ғәйфулин
* Нәғим Нурғәлин — Таһир
* Валерий Малюшин — Иван Петрович
* Тәлғәт Йосопов — Самат
* Гөлшат Ғайсина — Гөлсәриә
* Айрат Мусин — Муллаян

# Сөмбөлдөң етенсе йәйе
## Ижади төркөм

* Сценарий авторы: Мәғәфүр Тимербулатов, Булат Йосопов
* Режиссер: Булат Йосопов
* Оператор-ҡуйыусы: Анатолий Лесников
* Ҡуйыусы рәссам: Дмитрий Хильченко
* Композитор: Урал Иҙелбаев
* Продюсер: Рәис Исмәғилев