yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Онь (Иньва ҡушылдығы)

Онь — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Иньва йылғаһының һул ярына тамағынан 7,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Онь (Иньва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100008403
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100840
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Султаҡай (йылға)

Султаҡай (рус. Cултакай) — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе Александровка районы биләмәләрендә аға. Молочай йылғаһының уң ҡушылдығы.

# Султаҡай (йылға)
## Географияһы

Султаҡай йылғаһы Юртай ауылы тирәһендә баш ала. Көньяҡҡа табан аға һәм Султаҡай ауылынан аҫҡараҡ Молочай йылғаһына ҡушыла. Тамағы Молочай йылғаһының уң яғынан 22 км алыҫлыҡта ята. Йылға оҙонлоғо 15 км тәшкил итә.

# Султаҡай (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Түбәнге Волга бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һамар йылғаһы, Елшән ауылы янындағы Сорочинск гидроузеленән һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — юҡ. Йылға бассейны — Волга Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәренә ярашлы:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001012112100006822
— Кодтар буйынса гидрологик өйрәнеү (гө) — 112100682
— Бассейн коды — 11.01.00.010
— Гө буйынса томы — 12 — Гө буйынса сығарылыш — 1
# Иҫке Исай ауыл Советы (Нуриман районы)

Иҫке Исай ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Нуриман районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Иҫке Күл ауылы.

# Иҫке Исай ауыл Советы (Нуриман районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Ленин районы (Өфө)

Ленин районы — административ-территориаль берәмек, Өфө ҡалаһындағы ете райондың береһе, ҡаланың көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Район биләмәһе 70,9 км² тәшкил итә.

# Ленин районы (Өфө)
## Географияһы

Район халыҡ йәшәгән биләмәләр Ағиҙел йылғаһының ике ярында ла урынлашыуы менән айырылып тора. Төп майҙанды Ағиҙелдең уң яҡ яры буйлап урынлашҡан Нижегородка һәм һул яғынан — Затон биләй.

# Ленин районы (Өфө)
## Тарихы

Ленин районы Өфө ҡалаһы составында 1936 йылда барлыҡҡа килә. Үҙ эсенә Архиерейка, Затон, Нижегородка, Тимер юлы, Пристань һәм башҡа тарихи биҫтәләрҙе ала.
Ленин районы — ҡаланың иң тәүге административ берәмектәренең береһе. Ойошторолған саҡта халыҡ һаны 91,2 мең кеше, йәғни Өфө халҡының 40 % тәшкил итә.
Бик оҙаҡ ваҡыт район республика баш ҡалаһы тормошонда ойоштороусы ролен үтәй, бында барлыҡ ҡала хакимиәт органдары һәм учреждениелары урынлаша.
Бөйөк Ватан һуғышы осоронда районға 20 меңдән ашыу кеше эвакуациялана. Агрегат, элемтә ҡорамалдары һәм түбән вольтлы электр аппараттары заводтары күсерелә килә.

# Ленин районы (Өфө)
## Сәнәғәт

Район территорияһында урынлашҡан:
* ААЙ «АНК Башнефть»,
* ААЙ «Башкирэнерго»,
* ЯСЙ «Судоремонтный-караптар заводы»,
* ФДУП «Өфө агрегат производство берекмәһе»,
* ААЙ Өфө «Молния» фәнни-производство предприятиеһы,
* ЯСЙ «Өфө фанера-плитә комбинаты»,
* ЯСЙ «Прогресс» Башҡортостан производство берекмәһе,
* ААЙ «Өфө лак-буяу заводы»,
* Башҡортостан республикаһы МВД ГУП ИПК «Ф. Э. Дзержинский исемендәге типография»,
* ФДУП «Өфө протез-ортопедия предприятиеһы»,
* «Алтын быуат» Өфө спирт-араҡы комбинаты,
* ААЙ «Башҡорт йылға пароходсылығы»,
* ДУП «Башавтотранс».
# Әхмәтшин Моратша Файүрғи улы

Әхмәтшин Моратша Файүрғи улы (1915 — 26 апрель 1945 йыл) — 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

# Әхмәтшин Моратша Файүрғи улы
## Биографияһы

Әхмәтшин Моратша Файүрғи улы 1915 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы Түреш ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға Бүздәк район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 7 гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 58-се гвардия кавалерия полкы 1-се эскадроны автоматсыһы (икенсе мәғлүмәт буйынса тимерсе) булып хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. Ҡаһарманлыҡ күрһәткән көнө 23 июль 1944 йыл. Наградлау ҡағыҙында был турала ошолай һүрәтләнә:
* Әхмәтшин Моратша Файүрғи улы 1944 йылдың 23 июлендә Новосёлки ауылы өсөн һуғышта үҙенең автоматынан дошмандың 6 һалдатын юҡ итә.
1945 йылдың 26 апрелендә хәбәрһеҙ юғала (икенсе мәғлүмәттәр буйынса һәләк була, Германияла Велефанц ауылында ерләнгән).

# Әхмәтшин Моратша Файүрғи улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944)
# Рафаилович йорто

Ҡалып:Архитектура һәйкәле
Рафаилович йорто — Таганрог ҡалаһындағы Фрунзе урамы, 20-се һанлы боронғо йорт). Караспасов Йорто һәм Дросси Йортоноң араһында тора. Архитектура һәйкәлдәре 1860-сы йылдар архитектура һәйкәле, Рәсәй Федерацияһы мәҙәни мираҫ объектына 6101266000 коды аҫтында инә. Иҫке Таганрогтың иң матур йорттарының береһе тип иҫәпләнә.

# Рафаилович йорто
## Тарих

Йорт адресы: Николаев урамы, 22 , 1860 йылда төҙөлгән.
Бөгөнгө нумерацияла 18-се һан аҫтында торған йорт сауҙагәр Михаил Караспасовҡа ҡараған, аҙаҡтан төрөк подданныйы Панаш Константиниди милке булған.
1880 йылдар аҙағында бинаны Австрия подданныйы Екатерина Антоновна һатып ала. Уның ире Николай Иванович Рафаилович(1850—1912), 2-се гильдия сауҙагәре, кинәт кенә (9 ғинуар 1912 йыл) 62 йәшендә вафат була. Уларҙың 18 йәшлек сибәр ҡыҙы Зинаида атаһы талабы буйынса 54 йәшлек Николай Николаевич Алафузов менән никахлаша, әммә был никах ҡыҫҡа ғүмерле була һәм ул айырылышыу менән тамамлана. Икенсе ире Ростов ҡалаһының бай капиталисының улы Максимов менән бергә ул францияны һәм уның баш ҡалаһын күрергә тип сит илгә китә. 1895 йылда уның икенсе ире атаһы вафат булғандан һуң мираҫ буйынса 65 мең һум аҡса ала. Рәсәйҙә Октябрь революцияһы булыу сәбәпле Зинаида һәм уның ире Рәсәйгә кире әйләнеп ҡайтмай. Уларҙың Таганрогтағы йортоноң цоколь ҡатында Рафаиловичта кучер булып эшләгән Александр Михайлович Недодаев үҙенең ете йәшлек ҡыҙы Анастасия менән йәшәй. Николай Иванович Анастасияны ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһында уҡытып сығара. Ҡыҙ уҡыуын тамамлағандан һуң Рафаиловичтың секретарь-машинисткаһы булып эшләй.
1890 йылда «1890 йылда Таганрогтағы күсемһеҙ мөлкәтте баһалау һәм һалым йыйыу өсөн дәүләт описында» был йорт төрөк подданныйы Паная Константинидиға ҡарай һәм 1600 һум тора тип баһалана.

# Рафаилович йорто
## Галереяһы

</gallery>

# Рафаилович йорто
## Билдәле кешеләр

* Манжен, Шарль Мария Эммануэль (1866—1925) — дивизион француз генералы, Рәсәйҙең Көньяҡ ҡораллы көстәре Баш Командующийы А. И. Деникин штабында француз хәрби миссияһының етәксеһе.

# Рафаилович йорто
## Фильмография

* 2010 — «Synergos: 24», видеоарт. Автор Игорь Ваганов. Achtung Baby!.
# Кама

Кама (шулай уҡ Сулман, Иҙел, Сулман Иҙел; удм. Кам) — Волга йылғаһының һул ҡушылдығы.

# Кама
## География

Кама — Волга йылғаһының һул ҡушылдығы. Үрге Сулман ҡалҡыулығының үҙәк өлөшөндә Удмурт Республикаһы Кулига ауылы эргәһендә башлана. Киров өлкәһе буйлап көньяҡтан төньяҡҡа, Порыш һәм Пильва йылғалар тамаҡтары араһынан көнбайыштан көнсығышҡа, артабан Пермь крайы буйлап көньяҡҡа, Башҡортостан Республикаһы һәм Удмурт Республикаһы сиктәре буйлап көньяҡ‑көнбайышҡа табан, түбәнге ағымында Татарстан буйлап аға. Волга]] йылғаһына (тамағынан 1804 км алыҫлыҡта) ҡоя. Оҙонлоғо 1805 км, бассейны майҙаны 507 мең км². Башҡортостан Республикаһында оҙонлоғо 36 км. Был арауыҡта ҡатнаш, башлыса ҡар һыуы менән туйына. Йыллыҡ аҡманың 62,6 %‑ы яҙғы (апрель—май), 28,3 %‑ы йәйге‑көҙгө (июль—ноябрь), 9,1 %‑ы ҡышҡы (декабрь—март) осорҙарға тура килә. Ағиҙел йылғаһы тамағынан өҫтәрәк уртаса йыллыҡ һыу сығымы 1660 м³/с. Бассейн рельефы тигеҙлек, үҙәне тәпәш эрозиялы‑аккумулятив киртләсле, неоген балсыҡтарынан, ҡомдарынан, ҡырсынташтарынан тора. Ландшафы урман һоро тупрағындағы һәм кәҫле көлһыу тупраҡтағы һаҙлы болондарҙан, һыубаҫар һәм һаҙ тупрағындағы ҡыуаҡлыҡтарҙан тора.

# Кама
## Һул яҡтан

Беүә, Ҡайынлыҡ, Ағиҙел, Ыҡ һ.б.
# Варенцов Михаил Иванович

Варенцов Михаил Иванович (7 ғинуар (20 ғинуар) 1902 йыл — 26 май 1977 йыл) — СССР-ҙың ғалим-геологы, нефть һәм газ сығанаҡтары өлкәһе белгесе; Геология-минералогия фәндәре докторы (1940), профессор (1942), СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1953).

# Варенцов Михаил Иванович
## Биографияһы

Михаил Иванович Варенцов 1902 йылдың 7 ғинуарында (яңы стиль буйынса 20 ғинуарҙа) Владимир губернаһы Шуй өйәҙе Поповское ауылында тыуа.
1915 йылда ауыл мәктәбен тамамлай.
1921—1923 йылдарҙа Иваново-Вознесенск политехник институтының әҙерлек бүлегендә уҡый.
1929 йылда Мәскәү тау академияһын тамамлай.
1927—1931 йылдарҙа СССР-ҙың Халыҡ Хужалығы Юғары Советы ҡарамағындағы Дәүләт нефть ғилми хеҙмәт институтының ғилми хеҙмәткәре булып эшләй. 1931—1934 йылдарҙа — Нефть геологик разведка институтында эшләй, 1933 йылдан — нефть геологияһы секторы мөдире.
1934—1949 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының ҡаҙылма яғыулыҡ институтында эшләй: 1936 йылда өлкән тикшереүсе һәм лаборатория мөдире, 1946 йылдан өлкән ғилми хеҙмәткәр һәм лаборатория мөдире, 1946 йылдан — директорҙың фән буйынса урынбаҫары. Бер үк ваҡытта 1929—1937 йылдарҙа И. М. Губкин исемендәге Мәскәү нефть институтында уҡыта.
1949—1955 йылдарҙа ул СССР Фәндәр академияһының Геология фәндәре институты ((ИГН) Академии наук СССР) директоры булып эшләй.
1956—1977 йылдарҙа ул тағын Нефть институтында эшләй, нефть һәм газ сығанаҡтары өлкәләренең региональ тектоника лабораторияһы мөдире.
Ул «Нефтяной хозяйство» (1932—1937) һәм «Советская геология» (1936—1940) журналдарының баш мөхәррире урынбаҫары була.
СССР-ҙа фәнде советлаштырыуҙа актив ҡатнаша, «серегән капитализм» яуызлығын күрһәтә
Мәскәүҙә йәшәй (Митная урамы, 52/54 йорт, һәм Губкин урамы, 4-се йорт).
1977 йылдың 26 майында Мәскәүҙә вафат була.

# Варенцов Михаил Иванович
## Ойошмаларҙа ағзалығы

— 1925 йылдан ВКП (б) ағзаһы .

# Варенцов Михаил Иванович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1943 — Кинйәбулат нефть сығанағын бергәләп асҡан өсөн аҡсалата премия.
* 1945 — Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены.
* 1945 — Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (10 июнь).
* 1945 — Волга-Урал нефть-газ табылған өлкә, девон ҡатламдарында нефть ятмаларын уртаҡ асҡан өсөн аҡсалата премия
* 1972 — Октябрь Революцияһы ордены
* 1972 — СССР-ҙың почетлы нефтсеһе.
* 1975 — Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
# Ҡолғона ауыл Советы (Ишембай районы)

Ҡолғана ауыл Советы — Башҡортостандың Ишембай районы муниципаль берәмеге.

# Ҡолғона ауыл Советы (Ишембай районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» законға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Административ үҙәге — Ҡолғона ауылы.

# Ҡолғона ауыл Советы (Ишембай районы)
## Власть

Ауыл советы хакимиәте Ҡолғона ауылы, Мәктәп урамы, 19а адресы буйынса урынлашҡан.

# Ҡолғона ауыл Советы (Ишембай районы)
## Күренекле кешеләре

* Мусин Ноғман Сөләймән улы (1931 йылдың 17 июлендә тыуған) — совет башҡорт яҙыусыһы, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2001), БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981).
* Нәбиуллин Рәжәп Байғондо улы (3.03.1958), урмансылыҡ белгесе, дәүләт эшмәкәре. 2008—2014 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының урман хужалығы министры. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты. Башҡортостандың атҡаҙанған урмансыһы. Ҡалыу-Айыры ауылынан.
# Оло Паговец

Оло Паговец — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вохма йылғаһының уң ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Оло Паговец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041288
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004128
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кромница

Кромница — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе, Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Корожечна йылғаһының һул ярына тамағынан 109,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Кромница
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Угличь ГЭС-ынан Рыбинск һыуһаҡлағысы башына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100912110000004420
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000442
* Бассейн коды — 08.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Изге Елизавета Венгерская соборы (Кошице)

Изге Елизавета Венгерская соборы (словак Alžbety Dóm svätej) — Словакияла Кошиценың католик соборы, Кошице архиепархияһының кафедраль соборы. Архитектура ҡомартҡыһы, готика стилендә төҙөлгән. Изге Елизавета соборы — Словакияла иң ҙур һәм Европала иң көнсығыш тарихи готика соборҙарының береһе. Словакияның милли мәҙәниәте ҡомартҡылары исемлегенә инә. .

# Изге Елизавета Венгерская соборы (Кошице)
## Тарихы

Сиркәүҙең хәҙерге бинаһы 1378 һәм 1508 йылдар араһында бер нисә этапта төҙөлгән. Сама менән ғибәҙәтхана XI быуат урталарында төҙөлгән һәм Изге Михаил хөрмәтенә изгеләндерелгән. Елизавета Венгерскаяны канонлаштырғандан һуң ул XIII быуат уртаһында Кошицены ҡурсалаусыһы булып иҫәпләнә, һәм ҡала ғибәҙәтханаһы уның хөрмәтенә атала. Был ҡорам папа Мартиндың 1283 һәм 1290 йылдарҙағы хаттарында телгә алына.
1804 йылда Кошице епархияһы (1995 йылдан — архиепархия) төҙөлә. Изге Елизавета ғибәҙәтханаһы кафедраль собор статусын ала.
Урта быуаттарҙа ҡорам бер нисә тапҡыр яна, XIX быуатта готика буйынса танылған белгес билдәле архитектор Имре Штейндль етәкселеге аҫтында реставрациялау буйынса ҙур эштәр башҡарыла. Төп эштәр 1904 йылда тамамлана, әммә криптаһын һәм төньяҡ порталын тергеҙеү 2009 йылға тиклем бара. 1906 йылда соборҙың криптаһында Ференц II Ракоциның мәйете күсереп ерләнә.

# Изге Елизавета Венгерская соборы (Кошице)
## Архитектураһы

Соборҙың тышҡы оҙонлоғо 60 м, киңлеге — 36 м. Ҡоролманың иң юғары нөктәһе, йәки Сигизмунд башняһы 59 м. Ул тулыһынса XV быуатта төҙөлгән. Соборҙың төньяҡ һәм көньяҡ порталы таш менән һырлап биҙәлгән.
Собор интерьерында готика алтары иғтибарға лайыҡ (1474—1477), матур алтарь — XV быуат сәнғәте шедевры. Образдың размеры 12,60×8,10 м, өс циклға бүленгән 48 картинанан тора: Изге Елизавета тормошо, Христос мауығыуҙары һәм Раштыуа ваҡиғалары. Образ триптих формаһында башҡарылған, ғәҙәттәге ваҡытта «Изге Елизавета тормошо» циклынан 12 картинаны күрһәтә, Бөйөк пост осоронда Христос мауығыуҙары циклы асыла, циклдарын асып, Раштыуа осоронда уға ярашлы картиналар циклы асыла.
Собор интерьерының стеналарында готика фрескалары һәм ҡабырға капеллаларындағы архитектура йыһаздары ҙур ҡыҙыҡһыныу уята.

# Изге Елизавета Венгерская соборы (Кошице)
## Һылтанмалар һәм әҙәбиәт

* На Викискладе есть медиафайлы по теме Собор Святого Елизаветы Венгерской (Кошице)
* Сайт собора 2011 йыл 10 октябрь архивланған.
* Vojtech Wick, Dóm svätej Alžbety v Košiciach, Košice, Tlačiareň svätej Alžbety, 1936
* Košický dóm. Národná kultúrna pamiatka, Martin, Východoslovenské vydavateľstvo pre Mestskú správu pamiatok v Košiciach, 1975
* 1 2 3 4 5 https://data.gov.sk/dataset
* ↑ https://www.pamiatky.sk/po/po/Details?id=18589
# Ғиләжев Илшат Фәрит улы

Ғиләжев Илшат Фәрит улы (1 ғинуар 1960 йыл — 6 март 2022 йыл) — скульптор, ҡулдан сүкеү оҫтаһы. 1997 йылдан Рәсәй Федерацияһы Рәссамдары союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2012).

# Ғиләжев Илшат Фәрит улы
## Биографияһы

Илшат Фәрит улы Ғиләжев 1960 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Балтас районы Иҫке Янбай ауылында тыуған.
Әрме хеҙмәтен ГДР-ҙа үтә. Совет ғәскәрҙәренең Германиялағы төркөмөндә танк дивизияһының айырым разведка батальонында хеҙмәт итә.
1985 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтының художество-графика факультетын тамамлағандан һуң Нефтекамала рәсем уҡытыусыһы булып эшләй.
Скульптор булараҡ, металл (ҡара металл, алюминий һәм бронза); боҙ менән эшләй. Уның «Скрипкалы ҡыҙ» тип аталған диплом эше лә металл-алюминийҙан башҡарыла.
1997 йылдан «Мираҫ» ижади төркөмө ағзаһы.
Ижадсы 2022 йылдың 6 мартында Нефтекама ҡалаһында вафат булды, тыуған ауылында ерләнде.

# Ғиләжев Илшат Фәрит улы
## Ижади эштәре

* Нефтекамалағы Еңеү һалдаты һәйкәле.
* «Киләсәк тауышы», «Скрипкалы ҡыҙ» скульптуралары. Боҙ ҡаласыҡтары.
Скульпторҙың эштәре М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында (Өфө), Нефтекама картиналар галереяһында, «Мираҫ» (Нефтекама) картиналар галереяһында, Ғабдулла Ғәлиевтың (Батырша) мемориаль йорт-музейында һаҡлана.

# Ғиләжев Илшат Фәрит улы
## Күргәҙмәләре

Ғиләжев Илшат Фәрит улы 1985 йылдан республика, зона, төбәк, төбәк-ара, Бөтә Рәсәй, Бөтә союз һәм халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнаша.

# Ғиләжев Илшат Фәрит улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы.
* Салауат Юлаевтың һәм уның арҡаҙаштарына, уларҙың ҡаһарманлығына арналған иң яҡшы һынлы сәнғәт әҫәрҙәренә республика күргәҙмә-конкурсының (2004; Өфө) «Скульптура» номинацияһы дипломанты (III дәрәжә диплом һәм премия).
# Оло Чохрак

Оло Чохрак — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чохрак йылғаһының уң ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Оло Чохрак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003793
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100379
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Рази-Бондаренко йорто

Рази-Бондаренко йорто — Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһында Петр урамы, 84 адресы буйынса урынлашҡан йорт. Уның иң күренекле эйәләренән төрлө ваҡыттарҙа Надежда Рази һәм Семен Михайлович Бондаренко билдәле.

# Рази-Бондаренко йорто
## Тарихы

XIX быуаттың өсөнсө сирегендә сауҙагәр Рази ер участкаһы ала, был ер киләсәктә Оло Биржа тыҡрығының мөйөшө була. Янында бер ҡатлы йорт була, был уның кәләше — Надежда Рази, ҡыҙ фамилияһы Кобзарева, милегендәге йорт була. Ул 1873 йылдан алып был йорттоң эйәһе була. Был урында ваҡыт уҙыу менән ике йорт барлыҡҡа килә. Мөйөштәге бинала мещан Дмитрий Антонович Кременский тотҡан «Звездочка» рестораны урынлаша. Яҡында Гепферт ҡунаҡханаһы эшләй, уның милегендә шулай уҡ ҡалалағы иң яҡшы кооператив кондитер кибете була. Шунан һуң йортта башланғыс училище уҡытыусыһы С. С. Белоковскийҙың китап магазины урынлаша, ул оҙаҡ эшләмәй, унан һуң магазин А. А. Вашиненко милкенә күсә. 1880-се йылдарҙа бында типография барлыҡҡа килә. Йорт 1906 йылға тиклем Надежда Рази милегендә була. Билдәле булғанса, 1908 йылда уның вариҫтары һәм М. А. Попондопуло вариҫтары, Петр урамында йоп яғынан кирбестән төкәтмә һәм кибет төҙөргә рөхсәт һорап ғариза бирәләр.
1913 йылда (башҡа мәғлүмәттәргә ҡарағанда — 1915 йыл) йорт ҡаралтылары менән участкаға Семен Михайлович Бондаренко эйә була. Быға тиклем ул, элекке нумерация буйынса, Александр урамы, 50 һәм Михайловская урамы, 41 адресы буйынса йорттарҙы биләгән була. Семен Бондаренконың атаһы сауҙагәр була, ә Семен Михайлович үҙе үҙенең эшмәкәрлеген, балыҡтарҙың ҙур партияһын һатып алып, шуны һатыуҙан башлай.
Семен Бондаренко ҡалала үҙенең синематографы, арҡаһында билдәле була. Уны Бондаренко Мечников тыҡрығында 1914 йылдың ғинуарында аса. Фасадында электр лампочкалары ҡулланып төҙөлгән яҙыу урынлаша. Яҙыу «Семен Бондаренко кинотеатры» тип белдерә. 1916 йылдың апреленән Бондаренко шәхсән үҙе театр үҫеше менән шөғөлләнә, картиналар яҡшы сифатлы итеп күрһәтелеүен күҙәтә. Ул быға иҫке техниканы яңы, Пате фабрикаһы етештергән техника менән алмаштырып өлгәшә.
1918 йылдың март айында кинотеатр дәүләт милегенә күсә, исеме «Паласс» тип үҙгәртелә. 1919 йылда унда «Мозаика» художестволы миниатюра театры асыла. 1920 йылдан ул «Второй государственный имени Великой Русской революции» тип атала башлай. 1925 йылдан исеме «Бөйөк телһеҙ» булып үҙгәрә. 1930-сы йылдарҙа хәҙерге исемен ала — «Рот Фронт». Ул ҡалала беренсе тауышлы кинотеатр булыуы менән билдәле. 1957 йылдың июленән ул киң форматлы була башлай.
# Рыдоложь

Рыдоложь — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Меглинка йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Рыдоложь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000006320
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000632
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Яй-Яга

Кесе Яй-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Яй-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кесе Яй-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000087099
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008709
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Качуг (Юга ҡушылдығы)

Качуг — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 548 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Качуг (Юга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000009976
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000997
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0