yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Погурей-Соим

Погурей-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Погурей йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Погурей-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030992
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303099
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гәзит тыҡрығы (Дондағы Ростов)

Гәзит тыҡрығы — Дондағы Ростовтың үҙәк өлөшөндәге тыҡрыҡ. Яр буйы урамынан (ысынбарлыҡта Дондың яр буйы) Варфоломеев урамына тиклем һуҙыла. Йорттарға номерҙар ҡуйыу Яр буйы урамынан башлана.

# Гәзит тыҡрығы (Дондағы Ростов)
## Тарихы

Гәзит тыҡрығы Октябрь революцияһына тиклем, Ҡазан һәм Никольская урамдары (хәҙерге Серафимович һәм Социалистик урамдары) араһында урынлашҡан сиркәү атамаһы буйынса, Ҡазан тип аталған. Революциянан һуң Гәзит тип йөрөтөлә. Ҡазан тыҡрығында, Тургенев урамынан Оло Баҡса урамына тиклем, юристар, табиптар, төҙөлөш подрядчиктары ҙур теләк менән төпләнәләр. Абруйлы урын һанала.
Яңы иҡтисади сәйәсәт ваҡытында Гәзит тыҡрығы «ҡыҙыл фонарь» районы булып дан ала: йүнсел әбейҙәр фәхишәләргә үҙҙәренең бүлмәләрен кварталдары менән файҙаланырға биреп тора. Гәзит тыҡрығының был тарихы 1926 йылда тамамлана. Гәзит тыҡрығындағы бөтә фәхишәләрҙе тотоп алып, ойошҡан рәүештә Соловки төрмәһенә ебәрәләр.

# Гәзит тыҡрығы (Дондағы Ростов)
## Гәзит тыҡрығында урынлашҡан

* Гәзит, 8 — Врангель йорто (архитекторы Николай Александрович Дорошенко
* Гәзит, 9 — шағир Рюрик Рок йәшәгән
* Гәзит, 18 — Дондағы Ростовта Һалдат синагогаһы (архитекторы Э.Шульман))
* Гәзите, 25 — Волкенштейн йорто
* Гәзит, 32 — был йортта актёр һәм режиссёр Александр Кайдановский йәшәгән
* Гәзит, 34/70 — Срабионов йорто («Петроград» ҡунаҡханаһы)
* Гәзит, 39 — М. О. Кулаковтың килем йорто
* Гәзит, 44 — доктор П. Г. Португаловтың килем йорто (бында музыкаль педагог Португалов Витольд тыуған)
* Гәзит, 45 — А. П. Машонкиндың килем йорто
* Гәзит, 46 — Гәзит тыҡрығындағы бәҙрәф.
* Гәзит, 47-б — Н. Ф. Солодов йорто (Уҡытыусы йорто) (архитекторы Н. А. Дорошенко)
* Гәзит, 84 — Rock-&-cafe Roll «Асмолов» (тәмәке фабрикаһы бинаһы)
# Нерьма

Нерьма — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ледь йылғаһының һул ярына тамағынан 178 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Нерьма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032251
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003225
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тевриз (йылға)

Тевриз — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тава йылғаһының һул ярына тамағынан 117 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Тевриз (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ишим (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Ишим (бассейндың Рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010300212115300011927
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301192
* Бассейн коды — 14.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡуштирәк ауыл Советы (Баҡалы районы)

Ҡуштирәк ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ҡуштирәк ауылы.

# Ҡуштирәк ауыл Советы (Баҡалы районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрҙәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законы менән билдәләнгән
# Велин-Кор-Игол

Велин-Кор-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оккын-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Велин-Кор-Игол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038354
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203835
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кирҙә ауыл Советы (Ҡариҙел районы)

Кирҙә ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Кирҙә ауылы.

# Кирҙә ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы Кирҙә ауыл Советы БАССР Юғары Советы Президиумының 1957 йылдың 29 ноябрендәге Указына ярашлы барлыҡҡа килә һәм «Башҡортостан Республикаһында урындағы үҙидара тураһында» закон нигеҙендә ғәмәлдә.
1977 йылда Конституцияға ярашлы халыҡ депутаттарының Кирҙә ауыл Советы тип атала башлай.
1992 йылдың 7 июлендә халыҡ депутаттарының Кирҙә ауыл Советы Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы Кирҙә ауыл Советы хакимиәте итеп үҙгәртелә.
2002 йылдың 24 июлендә Кирҙә ауыл Советы хакимиәте Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы Кирҙә ауыл Советы муниципаль берәмеге тип үҙгәртелә.
2005 йылдың 19 декабрендә Кирҙә ауыл Советы муниципаль берәмеге Башҡортостан Республикаһы муниципаль район Ҡариҙел районы Кирҙә ауыл Советы ауыл биләмәһе тип үҙгәртелә.
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Кирҙә ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
## Географик урыны

Ауыл Советы биләмәһенең дөйөм майҙаны — 2046 гектар тәшкил итә. Кирҙә ауыл Советы Үреш-Битулла, Урғыш, Байҡы, Магинск, Яңы Бәрҙәш, Ҡараяр ауыл Советтары менән сиктәш.
# Резник Александр Ефимович

Резник Александр Ефимович (22 июнь 1916 йыл, Одесса — 27 октябрь 1979 йыл, Ҡазан) — совет инфекционист-табибы, медицина фәндәре докторы (1963), профессор (1964). Татар АССР-ының атҡаҙанған табибы (1964), Татар АССР-ының йоғошло ауырыуҙар буйынса баш белгесе (1972—1974).

# Резник Александр Ефимович
## Биографияһы

1916 йылдың 22 июнендә (9 июнь) Рәсәй империяһының Одесса ҡалаһында табип Резник Ефим Моисеевич (1892—1980) һәм Лукишкер Цецилия Евсеевна (1895—1956) ғаиләһендә тыуған.
1939 йылда Одесса дәүләт медицина институтын тамамлай, һуңынан Украина ССР- ының Курорт идаралығында эшләй.
Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Резник Ҡазан ҡалаһына эвакуациялана һәм 2-се һанлы йоғошло ауырыуҙар дауаханаһында эшләй башлай. 1942—1956 йылдарҙа ошо дауахананың баш табибы була. Уның етәкселегендә дауаханала ижади эшкә һәләтле медицина коллективы барлыҡҡа килә, унда тәжрибәле табиптар эшләй. Дауалау учреждениеһы яҡшы хеҙмәтләндерелеүе менән дан тота һәм Ҡазан халҡында ҙур абруй ҡаҙанған.
Дауаханала эшләү менән бер рәттән Ҡазан дәүләт медицина институтында уҡыта, 1958 йылда уның йоғошло ауырыуҙар кафедраһы мөдире була. Был кафедраға ғүмеренең аҙағына тиклем етәкселек итә.
1947 йылда дизентерия менән сирләүселәрҙе дауалау буйынса кандидатлыҡ, 1963 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. Бер йылдан һуң профессор итеп һайлана.
1972—1974 йылдарҙа Татар АССР-ның баш инфекционисы булып эшләй.
Ул киҙеү, вируслы гепатит, менингококлы инфекция кеүек йоғошло ауырыуҙарҙың патогенезын өйрәнеү һәм дауалау менән ҡыҙыҡһына. Ғилми хеҙмәткәрҙәрҙең ҙур төркөмөн әҙерләй, улар араһында туғыҙ фән кандидаты һәм бер медицина фәндәре докторы. Инфекцион ауырыуҙарҙың патогенезын һәм патогенетик терапияһын өйрәнеү буйынса 60-тан ашыу хеҙмәт яҙа.
1958 йылда Татар АССР-ның Инфекционистар йәмғиәте рәйесе итеп һайлана.
1979 йылдың 27 октябрендә Казанда вафат була.

# Резник Александр Ефимович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Хеҙмәттәге ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән фиҙакәр хеҙмәт өсөн»миҙалы
* «Татар АССР-ының атҡаҙанған табибы» (1964)
* «Һаулыҡ һаҡлау отличнигы» билдәһе

# Резник Александр Ефимович
## Библиографияһы

* Диагностика стёртых форм скарлатины // Педиатрия. 1955. № 6.
* Клиника и лечение гриппа // Казан. мед. журн. 1957. № 2/3.
* Нарушение двигательной функции толстого кишечника у больных острой дизентерией // Казан. мед. журн. 1973. № 3 (соавтор).
# Ивдель (йылға)

Ивдель — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лозьва йылғаһының уң ярына тамағынан 332 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 116 км.

# Ивдель (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200009076
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200907
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Крапивная (Кеть ҡушылдығы)

Крапивная — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 1315 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Крапивная (Кеть ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024411
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202441
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ясемин Адар

Ясемин Адар (6 декабрь 1991 йыл) — Төркиә спортсыһы, ирекле стилдә көрәшсе, 2017 йылда донъя чемпионы, өс тапҡыр Европа чемпионы (2016, 2017, 2018).

# Ясемин Адар
## Биографияһы

Ясемин Адар 1991 йылдың 6 декабрендә Балыкесирҙа, Наим Адар һәм уның ҡатыны Айшегюль ғаиләһендә тыуа. Ясминдың Йылдыз исемле апайы бар, уларҙың әсәһе 2013 йылда вафат була. Мәктәпте тамамлағандан һуң Газиосманпаша Адар Ясемин физик культураһын һәм спортты Балыкесир университетында өйрәнә. Әлеге ваҡытта Нигдела уҡытыусы булып эшләй.

# Ясемин Адар
## Биографияһы
### Спорт карьераһы

Алдан Ясемин Адар йәҙрә ташлау менән шөгөлләнә ине, әммә аҙаҡ Төркиәнең көрәш чемпионы Аслан Сейханлы уға иғтибар итә, шунан һуң Ясемин көрәш менән шөгөлләнә башланы. «Trakya Birlik SK» командаһы өсөн сығыш яһай.
2012 йылда Ясемин Адар Канадала үткән көрәш буйынса Донъя чемпионатында ҡатнаша, әммә миҙалдар яуламай. 2013 йылда Ясемин Адар Төркиәне Тбилисияла үткән Европа чемпионатында күрһәтә, әммә шулай уҡ пьедесталға күтәрелмәй. Шул уҡ йылда Мерсинала үткән Урта диңғеҙ уйындарында, Ясемин алтын миҙал яулай алмай. Шулай уҡ 2013 йылда Ясемин Адар Будапешта үткән Көрәш буйынса Донъя чемпионатында ҡатнаша,әммә бишенсе генә урын ала. 2014 йылда Ясемин Ташкентта үткән Донъя көрәш чемпионатындаа ҡатнаша, әммә шулай уҡ бер ниндәй ҙә миҙал яуламай.
2015 йылда Ясемин Баку ҡалаһында үткән Европа уйындарында ҡатнаша, Екатерина Букинаға еңелеп, финалға үтә алмай. Шунан өсөнсө урын өсөн матчта Светлана Саенкоға еңелә. 2015 йылда Ясемин Донъя чемпионатының сирек финалында еңелә.
2016 йылда Ясемин Адар Европа чемпионатында Стародубцева Аленаны еңеп алтын миҙал яулай. Төркиә вәкилдәренән Ясемин беренсе булып, ҡатын-ҡыҙҙар араһында көрәш буйынса Европа чемпионатында алтын миҙал яулай.
# Мюмдяхэвы-Яха

Мюмдяхэвы-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ензор-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 73 км.

# Мюмдяхэвы-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300036576
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303657
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Корольченко Анатолий Филиппович

Анатолий Филиппович Корольченко (12 апрель 1922) — яҙыусы, журналист, СССР Журналистар союзы ағзаһы (1963).

# Корольченко Анатолий Филиппович
## Тормошо һәм ижады

Анатолий Филиппович Корольченко 1922 йылдың 12 апрелендә Дондағы Ростовта тыуған. Үҫмер сағында сыҡҡан беренсе баҫмаһы «Ленинские внучата» гәзитендә 1936 йылда була. Ун йыллыҡ мәктәпте 1940 йылда тамамлағас, Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. Һалдат хеҙмәтен Монголияла үтә.
1941 йылдың ноябрендә тиҙ арала ваҡытынан алда пехота училищеһен лейтенант званиеһында тамамлай. Сталинградҡа, һауа-десант ғәскәренә, хеҙмәт итергә ебәрелә. Хәрби рота, батальон менән командалыҡ итә, һалдаттарҙы Карел, 3-сө һәм 2-се Украин фронттарында атакаға алып бара. Свирско-Петрозаводской, Балатон, Вена, Прага операцияларында ҡатнаша. Анатолий Филиппович Корольченко дүрт хәрби орден, күп миҙалдар менән бүләкләнә.
Бөйөк Ватан һуғышынан һуң Хәрби педагогия институтын тамамлай. Анатолий Филиппович армияла төрлө вазифаларҙа хеҙмәт итә. Һуңғы вазифаһы — Африка илдәренең береһендә армия Генштабының хәрби кәңәшсеһе.
Армияла хеҙмәт итеүҙән сыҡҡас, ул әҙәби эш менән шөғөлләнә башлай. «Красная звезда», «Красное знамя», «Комсомольская правда» гәзиттәрендә хеҙмәттәшлек иткән сағында, 1963 йылдың майында СССР Журналистар союзына ҡабул ителә.
1969 йылда «Звезда» журналының ике һанында уның беренсе документаль повесы баҫыла. Шунда уҡ хикәйәләр йыйылмаһы һәм юл очерктары ла нәшер ителә.
1986 йылда Корольченко Анатолий_Филипповичтың 1812 йылғы Ватан һуғышы легендар геройы, дон атаманы тураһындағы «Атаман Платов» повесы баҫылып сыға.

# Корольченко Анатолий Филиппович
## Әҫәрҙәре

* Миусские рубежи (1971)
* В стране большой Джериги (1976)
* Сокрушение Миус-фронта (1978)
* Десантники атакуют с неба (М., 1980)
* И умер в Таганроге (1995)
* Жуков. Фрагменты жизни полководца (1995)
* Жуков приказал (1996)
* Маршал Рокоссовский (1997)
* Генерал Скобелев (1997)
* Выбитый генералитет (2000)
* Нaд стaрой кaртой (2001)
* Генерал Платов (2002)
* Битва за Кавказ (2005)
* Освобождение Вены (2005)
* Маршалы победы (2006)
* Неистовый Жуков (2007)
* Раевский (2007)
# Валбона үҙәне милли паркы

Валбона үҙәне милли паркы (алб. Parku Kombëtar «Lugina e Valbonës») — тәбиғәт ҡурсаулығы, Албанияның төньяғында, Тропой округы, Кукес өлкәһе биләмәһендә, Байрам-Цурри ҡалаһынан төньяҡ-көнбайышта 25-30 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.
1996 йылдың 15 ғинуарында Албания министрҙар советының 102 һанлы ҡарары менән ойошторолған өс милли парктың береһе (башҡа икеһе — Qafë Shtamë һәм Zall Gjoçaj). Төньяҡ Албан Альп тауҙарындағы Валбона йылғаһы үҙәненең өҫкө өлөшөн биләгән парк майҙаны 80 квадрат километр тәшкил итә. Төньяҡтан Черногория сиге аша үтә, көнбайыштан Тети милли паркы, (алб.Thethi), көнсығыштан — Lumi i Gashit тәбиғәт ҡурсаулығыв. Милли парк диңгеҙ кимәленән 400 метрҙан 2692 метрға тиклем бейеклектә ята. Үҙән битләүе мәмерйәләргә бай, шуларҙың береһе, Драгоби мәмерйәһендә албан халҡының милли батыры Байрам Цурии вафат булған.
Албания, Черногория һәм Косово был урында «Балҡан мөхите паркы» исемендә өс милли тәбиәғәт ҡурсаулығы ойошторорға уйлай.

# Валбона үҙәне милли паркы
## Флора

Парк биләмәһендә ағастарҙан европа бугы (Fagus sylvatica), Гельдрейх ҡарағайы (Pinus heldreichii), румелий ҡарағайы (Pinus peuce), ябай ҡарағай (Pinus silvestris), сәселгән каштан (Castanea sativa), грек сәтләүеге (Juglans regia), урман алмағасы (Malus sylvestris) үҫә.

# Валбона үҙәне милли паркы
## Фауна

Эре һөтимәрҙәрҙән һоро айыу (arctos Ursus), бүре (Canis lupus), ябай һеләүһен (Felis lynx), европа ҡоралайы (capreolus Capreolus), ҡыр кәзәһе (Rupicapra rupicapra), ҡабан (sus scrofa) йәшәй .
# Окунёвая (Кыртып-Ях ҡушылдығы)

Окунёвая — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кыртып-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Окунёвая (Кыртып-Ях ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041832
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204183
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Буранов Халиҡ Моталлап улы

Буранов Халиҡ Моталлап улы (15 май 1920 йыл — 15 ноябрь 2002 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры, хеҙмәт ветераны

# Буранов Халиҡ Моталлап улы
## Биографияһы

Халиҡ Моталлап улы Буранов 1920 йылдың 15 майында БАССР-ҙың Бөрйән районы Иҫке Монасип ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Ауылындағы башланғыс мәктәптә уҡый, 1936 йылда Байназарҙа ауыл йәштәре мәктәбен (ШКМ) тамамлай. Хеҙмәт эшмәкәрлеген Карл Маркс исемендәге колхозда хисапсы булып башлай.
Халиҡ Моталлап улы Буранов 1940 йылдың 28 сентябрендә Совет Армияһы сафына алына. Полк мәктәбен тамамлағас, кесе сержант дәрәжәһендә Алыҫ Көнсығыш хәрби округында 119-сы полкта 122 миллиметрлы орудие командиры итеп тәғәйенләнә. Өлкән сержант Буранов Х. М. артиллерия взводы командиры яҙамсыһы итеп үрләтелә. Ул ошо вазифала I Алыҫ Көнсығыш фронтының 643-сө дивизияһы составында япон милитаристарына ҡаршы һуғыш хәрәкәттәрендә ҡатнаша.
Х. М. Буранов 1946 йылдың майында Совет Армияһы демобилизациялана. 1946—1952 йылдарҙа ул Карл Маркс исемендәге, «Ҡыҙыл таң» колхоздарында ферма мөдире, колхоз рәйесе урынбаҫары, рәйесе һәм партия ойошмаһы секретары булып эшләй. 1952—1965 йылдарҙа Байназар ауыл Советы рәйесе, «Ҡыҙыл таң» колхозында ферма мөдире, бухгалтер, колхоз рәйесе урынбаҫары вазифаларын башҡара. 1965—1973 йылдарҙа Иҫке Монасип ауыл Советында бухгалтер, секретарь һәм рәйес була. 1973 йылдан алып хаҡлы ялға сыҡҡансы «Госстрах» инспекцияһында инспектор булып эшләй.

# Буранов Халиҡ Моталлап улы
## Ғаиләһе

Халиҡ Буранов 8 бала атаһы. Әхәт,Әхтәм, Әсхәт (Башҡортостан ауыл хужалығы институты, инженер-механик), Мәрхәм (Башҡортостан ауыл хужалығы институты, урман факультеты), Әлхәм (Йылайыр ауыл хужалығы техникумы, механик), Рәйсә (Башҡорт дәүләт университеты, физик-математик), Рәйлә (Башҡорт дәүләт педагогия институты, физик-математик) һөнәри белем ала.

# Буранов Халиҡ Моталлап улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы
* «Японияны еңгән өсөн» миҙалы
* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы
* «Хеҙмәт отличиеһы өсөн» миҙалы
* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы
# Түбәнге Маншыр ауыл Советы (Дүртөйлө районы)

Түбәнге Маншыр ауыл Советы — Дүртөйлө районы составындағы 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 452313. ОКАТО коды — 80224824000. Семилетка ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә.

# Түбәнге Маншыр ауыл Советы (Дүртөйлө районы)
## Ауыл Советы составы

Түбәнге Маншыр ауылы — административ үҙәк, Ҡораласыҡ ауылы.

# Түбәнге Маншыр ауыл Советы (Дүртөйлө районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы ст.1 п. белдерә:
   Түбәнге Аташ ауыл Советының Түбәнге Аташ, Таштау ауылдарын, Түбәнге Маншыр ауыл Советының Түбәнге Маншыр, Ҡораласыҡ ауылдарын Семилетка ауыл Советы составына индерергә. Семилетка ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.

# Түбәнге Маншыр ауыл Советы (Дүртөйлө районы)
## Географик урыны

2008 йылға Саҡмағош районы, Семилетка ауыл Советы, Түбәнге Аташ ауыл Советы, Әсән ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш («Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы").
# Конституцион монархия

Конституцион монархия — идара итеүсе монархтың власы конституция менән сикләнгән монархия. Конституцион монархияла закон сығарыусы власть — парламент, башҡарыусы власть — хөкүмәт.
Ғәҙәттә монархтың власы юридик контрасигнатура (ғәмәлләштереү өсөн министрҙың яуаплылыҡ имзаһы) менән сикләнгән. Монарх ҡулында реаль власть юҡ. Уның даирәһендәге министрҙарҙы тәғәйенләү, һуғыш башлау, солох килешеүе төҙөү һ.б. дәүләт эштәре парламент тарафынан раҫланғас ҡына көсөнә инә. Монарх «идара итмәй, ә батшалыҡ итә». Шулай ҙа ул дәүләт вәкиле, дәүләт символы булып ҡала.
Дуалистик монархия илдәре: Иордания, Марокко, Кувейт, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре.
Конституцион монархия: Бөйөк Британия, Нидерланд, Бельгия, Дания, Норвегия, Швеция, Испания, Лихтенштейн, Люксембург, Монако, Андорра, Япония, Камбоджа, Малайзия, Таиланд, Бутан, Лесото, Канада, Австралия, Яңы Зеландия, Папуа - Яңы Гвинея, Соломон утрауҙары, Гренада, Ямайка, Сент-Винсент һәм Гренадины, Сент-Китс һәм Невис.