yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Верхние Поды

Үрге Поды — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ныда йылғаһының һул ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Верхние Поды
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300052606
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305260
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡ

Ҡҡ [ҡа] — Башҡорт алфавитының ун бишенсе хәрефе.
# Улюстон

Улюстон — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кадрин йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Улюстон
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006084
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100608
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Фатих Сеферагич

Фатих Сеферагич (бос. Fatih Seferagić; 1 март 1995 йыл, Германия) — Босния сығышлы американ Ҡөрьән уҡыусыһы.

# Фатих Сеферагич
## Биографияһы

Фатих Сеферагич 1995 йылдың 1 мартында Германияла тыуған. Милләте буйынса босняк. Уның ғаиләһе тәүҙә Босниянан Германияға, һуңынан АҠШ-ҡа күсеп китә. Тәүге тапҡыр ул Ҡөрьәнде 9 йәшендә семинарияла ятлай башлай, Ҡөрьәнде 13 йәшендә Балтиморҙағы Ислам йәмғиәтендә тамамлай. Бынан һуң тағы ла ике йыл Ҡөрьән уҡытыу методикаһын һәм уҡыуҙың төрлө стилдәрен өйрәнә. Фәтих Далласҡа, Техас штатына юллана, унда ул классик ғәрәп телен Bayyinah Dream программаһында Ноғман Ғәли Хан остазы дәрестәре менән өйрәнә. Хәҙерге ваҡытта ул донъя буйлап сәйәхәт итә, Ҡөрьән уҡыта һәм Хьюстонда йәшәй, унда балалар өсөн Ҡөрьән уҡырға һәм ятларға өйрәтеү буйынса үҙ программаһын ойоштора.

# Фатих Сеферагич
## Билдәлелек

Фатих Сеферагич Ҡөрьән уҡыуы менән дан тота. Ул социаль селтәрҙәрҙә тиҫтәләрсә миллион тапҡыр ҡаралған. Уның YouTube, Facebook һәм Instagram һәр хисап яҙмаларына (аккаунттарына) миллиондан ашыу кеше яҙылған.
# Ғәмәли этика

Ғәмәли этика — профессиональ этиканың ғәмәли әхлаҡ проблемаларын өйрәнеүсе йүнәлеше (мәҫәлән: аборт, эвтаназия, үлем язаһы, яһалма аталандырыу, атом энергияһын файҙаланыу).
Ҡағиҙә булараҡ, ғәмәли этика өйрәнгән проблемаларҙың аҙмы-күпме ике тиң ҡиммәтле һәм нигеҙле ҡарарлы мораль дилеммаһы бар.
Күп кенә тикшеренеүселәр (Әбдүсәләм Абдулкеримович Гусейнов һәм Людмила Васильевна Коновалова) ғәмәли этика — фәлсәфә фәне булараҡ этика үҫешенең яңы этабы тип иҫәпләй.

# Ғәмәли этика
## Төшөнсәнең күп мәғәнәлелеге

«Этика» төшөнсәһенең үҙе кеүек, «ғәмәли этика» терминының күп мәғәнәле аңлатмаһы бар:
* этик һәм әхлаҡи төшөнсәләрҙең аныҡ тормош ситуацияларына (кейстар) аныҡ өҫтәмәһе
* этик теорияның үҫеш этабы (теоретик, дескриптив, метаэтика теориялары менән бер рәттән)

# Ғәмәли этика
## Ғәмәли этиканың профессиональ өлкәлә йүнәлештәре

* Бизнес-этика
* Биоэтика — кешенең медицинала һәм биологияла эшмәкәрлегенең әхлаҡи яғы тураһында тәғлимәт.
* Мәғлүмәт этикаһы — мәғлүмәти технологиялар үҫеше һәм ҡулланыу менән бәйле килеп тыуған әхлаҡи проблемаларҙы өйрәнеүсе дисциплина. Мәғлүмәт этикаһы компьютер этикаһы һәм мәғлүмәт фәлсәфәһе менән бәйле.
* Компьютер этикаһы компьютер ҡулланған кешеләрҙең тәртибен тикшереү менән шөғөлләнә, шуның нигеҙендә уға ярашлы кәңәштәр һәм үҙенә күрә этикет нормалары эшләнә
* Медицина этикаһы — ғәмәли этиканың медицина этикаһын, табиптың хеҙмәттәштәре һәм пациенттары менән үҙ-ара килешеп эш итеү ҡағиҙәләрен һәм нормаларын өйрәнеүсе дисциплина
* Экологик этика — дисциплина-ара синтез һөҙөмтәһе һәм этика һәм экология сигендә урынлашҡан ғәмәли дисциплина.
* Иҡтисади этика
# Яҙыулыҡая

Яҙыулыҡая (төр. Yazılıkaya Yazılıkaya — яҙыулы ҡая, рус. Язылыкая) — Үҙәк Анатолияла (Төркиә) Хаттуса ҡаласығы янында табылған ҡаяла эшләнгән хетт (бронза быуатта йәшәгән халыҡ) ғибәҙәтханаһы.

# Яҙыулыҡая
## Тикшеренеү

1838 йылда француз ғалимы Ш. Тексье асҡан. 1838 — 1839 йылдарҙа тикшерелгән. Яҙыулы ҡаялағы яҙмаларҙы 1952 — 1969 йылдарҙы француз ғалимы Э. Ларош уҡый.
Яҙыулыҡаяла ҡаҙыныу эштәре ваҡытында табылған керамика өлгөләре Б.Э.Т. XVбыуатҡа ҡарай, әммә төп ҡорамдар, яҙмалар, скульптуралар, тәңре-аллалар төшөрөлгән рельефтар Б.Э.Т. 1250 — 1220 йылдарҙа һуңғы хетт батшаһы Тудхалии IV хакимлек иткән осорҙа эшләнгән.
Яҙыулыҡаяның үҙәк бинаһына, хетт батшаһы Хаттусас храмындағы кеүек, ҡырыйҙарынан бер нисә исемһеҙ тәңре-алла һәм демондар төшөрөлгән төкәтмә төҙөлгән. Ҡырындағы төкәтмәләр ғибәҙәтхананың, Тудхалии IV хакимлек иткән осорға тиклем, төҙөлгән иң боронғо өлөшө. Хетт батшалығы осоронда бина бер нисә мәртәбә яңыртып төҙөлә, бинаға ингән урында арыҫлан башлы демондар ҡуйыла.
Яҙыулыҡая ғибәҙәтханаһының үҙәк өлөшөндә хурри (боронғо халыҡ) тәңреләр пантионы һынландырылған. Буран тәңреһе Тешуб үҙенең иң яҡын дуҫтары Ай, Ҡояш һәм башҡа тәңреләр менән төшөрөлгән. Хурри тәңреләре исемдәре яҙылған һәм башҡа хурри телендәге һүҙҙәр хетт иероглифтары менән яҙылған.
Яҙыулыҡая ғибәҙәтханаһында һәм храмында һуңғы хетт батшалары үҙ династияһындағы хурри сығышлы вәкилдәргә йыназа уҡытҡандар. Яҙыулыҡая — хетт батшалығында Кесе Азия һәм Сирия сәнғәтен берләштергән ғәйәт ҙур монументаль өлгө.
# Доровичка

Доровичка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Святица йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Доровичка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000000864
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000086
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иваньково күле

Иваньково йәки Облуцкий күле — Псков өлкәһе Дедовичский районы Пожеревицкий улусындағы күл. Судомский ҡалҡыулығында уроынлашҡан.
Иваньково күленең майҙаны — 1,6 км² (164,5 гектар, 1 утрауы — 166,0 гектар). Максималь тәрәнлеге — 7,0 м, уртаса тәрәнлеге — 3,0 метр.
Иваньково күле буйында: Серьгово, Иваньково, Заозерье, Облучье ауылдары урынлашҡан.
Күл ағар һыулы. Иваньково күле Шелонь йылғаһының ҡушылдығы булған Уза йылғаһы бассейнына ҡарай.
Күлдәге балыҡ башлыса — ҡорбан балығы. Балыҡтарҙың күпләп осраған төрҙәре булып ҡорбан, суртан, алабуға, сабаҡ, уклей, ҡыҙыл ҡанат, густера, юст, табан балыҡ, ҡарабалыҡ, шамбы, щиповка тора, һирәкләп ҡыҫалалар осрай.
Иваньково күленең ярҙары һөҙәк, ҡайһы бер урындарҙа текә, ярҙарында болон, баҫыу һәм йәшелсә баҡсалары урынлашҡан. Күлдең уртаһында ләм, ләм ҡатыш ҡом, литоралендә — ҡом, таш, ләмле ҡом, ағас төпһәләре.
# Корос

Корос — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Селеньга йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Корос
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032176
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003217
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мырҙабулатов Сөләймән Шәңгәрәй улы

Мырҙабулатов Сөләймән Шәңгәрәй улы (15 апрель 1890 йыл — 9 ғинуар 1931 йыл) — башҡорт милли хәрәкәте, дәүләт һәм партия эшмәкәре. 1919 йылдың июненән 1920 йылдың апреленәсә Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш комиссияһы рәйесе. 1918 йылдан РКП(б) ағзаһы. Беренсе донъя һәм Граждандар һуғыштарында ҡатнашыусы. Сәйәси репрессия ҡорбаны.

# Мырҙабулатов Сөләймән Шәңгәрәй улы
## Биографияһы

Сөләймән Шәңгәрәй улы Мырҙабулатов 1890 йылдың 15 апрелендә Ырымбур губернаһының Орск өйәҙе Абҙан ауылында тыуған.
1918 йылдан РКП(б) ағзаһы. 1919-1920 йылдарҙа Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш комиссияһы (БашЧК) етәксеһе вазифаһын башҡара, Башревком ағзаһы була.
1920 йылдың апрелендә Тамьян-Ҡатай кантонына партия эшенә ебәрелә.
1920 йыл 19 майында Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм Халыҡ Комиссарҙары Советының «Автономиялы Совет Башҡорт Республикаһының дәүләт ҡоролошо тураһында» декреты сыҡҡандан һуң уның менән ризалашмау хаҡында РКП(б) өлкә комитетына тәғәйенләнгән ғаризаға башҡалар менән бер рәттән ҡул ҡуя.
Республиканың көньяҡ-көнсығыш башҡорттарының урындағы партия органдарына ҡаршы ҡораллы көрәшенә етәкселек итә.
1920—1923 йылдарҙа БАССР хәрби эштәр буйынса халыҡ комиссары ярҙамсыһы, артабан игенселек халыҡ комиссары була.
1923 йылдың майында «солтанғәлиевселектә» һәм милләтселектә ғәйепләнеп, биләгән вазифаһынан бушатыла һәм йәшәргә Мәскәүгә күсерелә. Унда дворник булып эшләй.
1926 йылда Башҡортостанға ҡайтырға рөхсәт ала. Йылайыр кантонында, «Сельпромсоюзда» эшләй, колхоз, ауыл советы рәйесе була. 1930 йылдың июлендә СССР ОГПУ коллегияһы тарафынан атырға хөкөм ителә. Төрмәлә үлә. 1988 йылда аҡлана.

# Мырҙабулатов Сөләймән Шәңгәрәй улы
## Хәтер

* Башҡортостандың Ейәнсура районы Абҙан ауылы мәктәбе Сөләймән Мырҙабулатов исемен йөрөтә.
# Тәлбиә

Тәлбиә (ғәр. التلبية‎‎), ләббәйкә — хаж ҡылыусылар тарафынан ихрам хәленә ингәндә ҡат-ҡат ҡабатлана торған доға. Тәлбиә ғәрәп телендә әйтелә, тауыш көсәйткестәр аша ла яңғыратып торола. Сөнниҙәр ҙә, шиғыйҙар ҙа бер үк төрлө әйтә.

# Тәлбиә
## Текст

    Ғәрәп телендә: لَبَّيْكَ اللّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنّ الحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالملكَ، لا شَرِيكَ لَكَ
    Транскрипция: Ләббәйкә, Аллаһүммә, ләббәйкә, ләббәйкә лә шәрикә лә-кә, ләббәйкә; иннә-л-хәмдә, үә-н-ниғмәтә, лә-кә үә-л-мүлк, лә шәрикә лә-кә!
    Тәржемә: «Бына мин Һинең алдыңда, Аллаһым, Һиңә тиңдәш (ширк) юҡ, бына мин Һинең алдыңда; ысынында, Һиңә маҡтау, һинең рәхмәтең үә ниғмәтең,үә мөлкәтең киң, Һиңә тиңдәш (ширк) юҡ!»

# Тәлбиә
## Тарихы

Риүәйәттәрҙән күренеүенсә, хаж ҡылыу Ибраһим Пәйғәмбәр заманынан һаҡланған. Ул үҙгәрешһеҙ тиерлек Мөхәммәт Пәйғәмбәр заманына һәм беҙҙең осорға тиклем килеп еткән. Мәккә мөшриктәре хажда ҡылына торған ғибәҙәттәрҙе боҙған, улар араһында тәлбиә лә бар. Хәҙистәр йыйынтығында (имам Мөслим- «Сәхих») Мәккә мөшриктәре һамаҡлаған тәлбиә һүҙҙәре теркәлгән.
   — Муслим. Хадис № 1185 // Сб. хадисов «Сахих»

# Тәлбиә
## Тәлбиә тураһында хәҙистәр

* Абдуллаһ ибн Үмәр р.ғ. хәтерләүенсә, Рәсүлулла Зүл-Хәлифә мәсете янынан дөйәгә атланып уҙғанда ошондай тәһлил әйткән:«Бына мин Һинең алдыңда, Аллаһым, бына мин Һинең алдыңда!Бына мин Һинең алдыңда! Һиңә тиңдәш (ширк) юҡ!Һиңә маҡтау, Һин рәхимле, хакимлыҡ Һинең ҡулыңда!Һиңә тиңдәш (ширк) юҡ!» Абдуллахһ ибн Үмәр: «Был Рәсүлуллаһ тәлбиәһе" тигән. Нәфи әйткән: "Абдуллаһ өҫтәп әйтә ине: «Ләббәйкә, ләббәйкә үә сәғдәйк. Үәл-хәйрә биәдәйкә ләббәйк. Үәрруғәбә-ү илейкә үәл-ғәмәл» (Муслим. Хадис № 1184—1 // Сб. хадисов «Сахих»)
* Әбү Бәкр әс-Сиддиҡ р.ғ. ошондай хәҙис ҡалдырған: Рәсүлулланан бер саҡ, хаж ғәмәлдәренән нимәләр иң яҡшыһы, тип һорағандар. Ул: «Тәлбиә (геүләүе) һәм ҡорбан салыу" (Сборники хадисов Ибн Маджа и ат-Тирмизи)
* Мөхәммәт Рәсүлуллаһ әйткән: «Тәлбиәне кем генә әйтмәһен, уның менән бергә мотлаҡ уңдан да, һулдан да таштар, ағастар, күҙ ҡарашы еткән тиклем һәр тарафтан уға ҡушылып бар нәмә тәлбиә әйтер». (Сборники хадисов Ибн Маджа и ат-Тирмизи)
* Әйтеүҙәренсә, Хәлләд ибн әс-Сәиб атаһының һөйләгәнен бәйән иткән: Рәсүлулла былай тигән: «Миңә Ябраил фәрештә килде лә сәхәбәләремдән тәлбиәне ҡысҡырып әйттерергә бойороҡ бирҙе ». (Ибн Хаджар аль-Аскаляни. Хадис № 714 // Булуг аль-Марам мин Адиллат аль-Ахкам)
# Кембридж университеты

Кембридж университеты (ингл. University of Cambridge, лат. Universitas Cantabrigiensis) — Бөйөк Британияның, Оксфордтан ҡала иң оло һәм ҙур университеты, донъялағы иң оло университеттарҙың дүртенсеһе. Рәсми статусы — өҫтөнлөклө хәйриә учреждениеһы (exempt charity). Финанслау дәүләт белем биреү грантынан (Higher Education Funding Council), студенттар һәм аспиранттарҙың иғәнәләренән, хәйриә фрндтары аҡсаларынан, Cambridge University Press нәшриәте килеменән, «Рассел» төркөмө гранттарынан һәм башҡа сығанаҡтарҙан барлыҡҡа килә.

# Кембридж университеты
## Дөйөм мәғлүмәттәр
### Тарих

Йылъяҙмаларға ярашлы, университет 1209 йылда, Оксфорд университетының бер студенты бер ҡатынды үлтереүе һөҙөмтәһендә Оксфорд ҡалаһын ташлап киткән ғалимдар ассоциацияһы тарафынан ойошторола. Башҡа мәғлүмәт буйынса, ул урта быуаттарҙағы монах ордендарының мәғрифәт программалары һөҙөмтәһе булараҡ барлыҡҡа килә. 1214 йылда университеттың формаль ҡағиҙәләре төҙөлә. Уның буйынса ректор тәғәйенләнә һәм йыл һуңында имтихан тапшырыу шарты менән программа раҫлана. Университеттың монастырҙарҙан төп айырмаһы булып фән, философия, логика, математика уҡытыу тора.
1249 һәм 1260 йылдарҙа Кембридж ҡалаһы халҡы һәм университет ҡатламы менән аяуһыҙ бәрелештәр була. Король яғынан халҡына ҡарата репрессиялар булыуға ҡарамаҫтан, ҡыйралыштарҙан һуң ғалимдарҙың бер өлөшө үҙен үҙен хәүфһеҙлектә тип тоймай һәм Нортгемптонға ҡаса. Унда 1261—1265 йылдарҙа бер аҙ ваҡыт Нортгемптон университеты эшләй.
Кембридждың тәүге колледждарының береһе булып Питерхаус тора. Уға 1248 йылда Или ҡалаһы епискобы Хуго де Балшем нигеҙ һала. 1318 йылда папа Иоанн XXII Кембриджға католик сиркәүҙең рәсми университет статусын бирә (studium generale). Үҙ тарихының күп өлөшөндә ул, тәү сиратта, дини уҡыу йорто булып тора. Университет советы ағзалары 1871 йылға тиклем рухи сан ҡабул итергә тейеш була
# Лучк (Лоза ҡушылдығы)

Лучк — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лоза йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Лучк (Лоза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100032721
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103272
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Магда Гад

Магда Гад (швед. Magda Gad; 17 октябрь 1975 йыл) — мысыр-швед хәрби журналисы, киске Экспрессен (Expressen), «Svenska Dagbladet» швед гәзиттәре, Заман Психологияһы һәм Läkartidningen баҫмалары өсөн яҙа.

# Магда Гад
## Биографияһы

Магда Гад 1975 йылдың 17 октябрендә Даларн административ үҙәге — Фалун швед ҡалаһында тыуған. Стокгольм университетында политология өлкәһендә белем алғас, модаға, стиль һәм мәҙәниәткә йүнәтелгән швед айлыҡ Cafe Magazine журналында, һуңынан — «Экспрессен» киске гәзитенең хәрби корреспонденты булып эшләй, «Svenska Dagbladet» швед гәзите, «Заман психологияһы» һәм «Läkartidningen» баҫмалары өсөн яҙа. Хәрби вҡиғаларға һәм катастрофаларға арналған репортаждарын донъяның бик күп ҡыҙыу нөктәләренән яҙа.
2014—2015 йылдарҙа Либерияла эбола геморрагик биҙгәге ҡоторған ваҡытта йәшәй. Кино төшөрөү төркөмө менән Конго, Гондурас һәм Украина илдәрендә була («Мәғлүмәт төтөнө шаршауы артында Магда Рад дөрөҫлөк эҙләй» репортаждар серияһы).
2016 йылдың июнендә Ираҡта Мосулға һөжүмде һүрәтләй, Ираҡта ИГИЛ-ға ҡаршы һуғыш тураһында хәбәр итеп, донъя билдәлелеге ала.
Магда Гад — «Башҡа тарих» — ҡатын-ҡыҙҙар тураһында әҫәрҙәр антологияһының авторҙашы.

# Магда Гад
## Наградалары

* 2015 йылда Швецияла Гад йыл журналисы тип атала.
* Корделия Эдвардсон (2016), Wendelas премияларына лайыҡ була (2016), һәм еврора матбуғаты Distinguished Writing Award призын яулай (2016)
* Румыниянан репортажы менән European Press Prize конкурсының финалисы(2016).
# Йондоҙҡай

Йондоҙҡай (Stellaria) — ҡәнәфер һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

# Йондоҙҡай
## Таралышы

Яҡынса 120 төрө билдәле, бөтә ер шарында таралған. Башҡортостанда 8 төрө үҫә: һаҙ йондоҙҡайы, ҡаты япраҡлы йондоҙҡайы, туғай йондоҙҡайы, йөнтәҫ касалы йондоҙҡай, йорт йондоҙҡайы, фин йондоҙҡайы, ҡаты япраҡлы йондоҙҡай, урман йондоҙҡайы һ.б. Һаҙлыҡтарҙа, болондарҙа, йылға ярҙарында, урмандарҙа үҫә. Туғай йондоҙҡайы, йөнтәҫ касалы йондоҙҡай, йорт йондоҙҡайы республиканың бөтә биләмәһендә; фин йондоҙҡайы, ҡаты япраҡлы йондоҙҡай, урман йондоҙҡайы башлыса Башҡортостандың Урал алдында һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында таралған. Бунге йондоҙҡайы башлыса Башҡортостандың Урал алдында, ҡалын япраҡлы йондоҙҡайы Йәрмәкәй һәм Ҡалтасы райондарында осрай.

# Йондоҙҡай
## Ботаник яҙма

Күп йыллыҡ, һирәгерәк бер һәм ике йыллыҡ үләндәр. Һабаҡтары 4 ҡырлы йәки йомро, төҙ йәки күтәрелеүсән, бейеклеге 5—60 см. Япраҡтары таҫма‑ланцет йәки йомортҡа формаһында, ултырма йәки һаплы, ҡапма‑ҡаршы урынлашҡандар. Сәскәләре аҡ төҫтә, дөрөҫ төҙөлөшлө, ике енесле, сәскәлектәре — дихазиялар. Май—сентябрҙә сәскә ата. Емеше — тумалаҡ йәки йомортҡа формаһындағы ҡумта, июнь—октябрҙә өлгөрә.

# Йондоҙҡай
## Ҡулланылышы

Бунге йондоҙҡайы, туғай йондоҙҡайы — мал аҙығы һәм баллы үҫемлек, ҡаты япраҡлы йондоҙҡай, тәкәрлек йондоҙҡайы — ағыулы үҫемлек. Йорт йондоҙҡайы йәки йорт үләне — ҡыйүләне, составында С витамины, дуплаусы матдәләр, сапониндар, флавоноидтар бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла.
# Эндрю Юн

Эндрю Юн (Andrew Youn) — корей сығышлы Америка социаль эшҡыуары, Кенияның One Acre Fund («Бер акр фонды») коммерцияға ҡарамаған ойошмаһын нигеҙләүсе, уның өлкән партнёры һәм башҡарма директоры, бәләкәй килемле Көнсығыш Африка фермерҙарына түбән процентлы кредиттар бирә һәм ауыл хужалығы ғилеменә уҡыта.
Эндрю Юн Йель университетын отличие менән тамамлай, халыҡ-ара корпорацияларҙа консультант булып эшләй, шунан Келлоггтың менеджмент мәктәбендә эшлекле идара итеү магистры дәрәжәһен ала. Уҡығанда Юн 2005 йылдың авгусында Кенияның көнбайышында була, ваҡ фермерҙарҙан уларҙың тормош сифаты тураһында интервью ала. Бизнес-мәктәпкә ҡайтҡас, Юн Көнсығыш Африка фермерҙары араһында ауыл хужалығының етештереүсәнлеген һәм һөҙөмтәлелеген күтәреү өсөн баҙар ысулдарын ҡулланыу планын төҙөй. 2006 йылда Джон Гачунга менән бергә One Acre Fund’ты нигеҙләйҙәр, ул Кенияның 38 фермеры ғаиләһенә аслыҡ һәм фәҡирлек менән көрәшергә ярҙамлаша (Юн башта Кенияла йәшәй, һуңыраҡ Руандаға күсә).
2006 йылда One Acre Fund ойошмаһы Йель университеты тарафынан — Social Entrepreneurship Track һәм Business Association of Stanford Entrepreneurial Students тарафынан Social E-Challenge менән бүләкләнә, ә Эндрю Юн, ике йыллыҡ стипендия алып, Echoing Green Fellowship'ҡа ҡушыла. 2007 йылда One Acre Fund Draper Richards һәм Mulago Social Investments фондтарынан гранттар ала, шулай уҡ Руандалаэш башлай (2012 йылда — Бурундиҙа, 2013 йылда— Танзанияла).
2010 йылда Эндрю Юн менән One Acre Fund Сколл фондынан социаль эшҡыуарлыҡ өлкәһендә абруйлы премияға лайыҡ була. 2012 йылда One Acre Fund — Barr Foundation’дан, 2013 йылда Билл һәм Мелинда Гейтстар фондынан грант ала. 2013 йылда One Acre Fund’тың баҫыу сығымдарының 73%-ы фермерҙарҙың түләүҙәре менән ҡаплана.
# Куклева Галина Алексеевна

Куклева Галина Алексеевна (21 ноябрь 1972 йыл) — Рәсәй биатлонсыһы, олимпия чемпионы һәм өс тапҡыр донъя чемпионы. Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1994), биатлон буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (1998).
2002/2003 миҙгел аҙағында профессиональ спорттан китеүе тураһында иғлан итә.

# Куклева Галина Алексеевна
## Спорт карьераһы

Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһының биатлон буйынса республика балалар һәм үҫмерҙәр олимпия резервы махсус спорт мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе. Тренеры — В. В. Новожилов.
1993—2003 йылдарҙа биатлон буйынса Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы.

# Куклева Галина Алексеевна
## Спорт карьераһы
### Ҡышҡы Олимпия уйындары

* 1998 йылғы Наганолағы Ҡышҡы Олимпия уйындарында Галина Куклева спринт ярышында (7,5 км) олимпия чемпионы була, һәм шулай уҡ эстафета составында көмөш миҙал яулай.
* 2002 йылғы Солт-Лейк-Ситилағы Ҡышҡы Олимпия уйындары эстафета составында бронза миҙалын яулай.

# Куклева Галина Алексеевна
## Спорт карьераһы
### Донъя чемпионаттары

* Өс тапҡыр донъя чемпионы (2000, 2001 һәм 2003 йылдарҙа, барыһыла эстафетала).
* Донъя чемпионатының ике тапҡыр көмөш миҙалсыһы (2000 йыл, масс-старт; 1999 йыл, эстафета).
* Донъя чемпионатының бронза миҙалсыһы (1997 йыл, эстафета).

# Куклева Галина Алексеевна
## Спорт карьераһы
### Донъя кубогы

Донъя кубогының 9 этабында еңеүсе (1996—2000, 2002—2003), Донъя кубогының көмөш (1996, 2000, 2002—2003) һәм бронза (1993-94, 1996-99, 2002) миҙалсыһы.

# Куклева Галина Алексеевна
## Спорт карьераһы
### Европа чемпионаттары

* Европа чемпионы (1996 йыл, эстафета).
* Европа чемпионатының көмөш миҙалсыһы (1996 йыл, спринт).

# Куклева Галина Алексеевна
## Спорт карьераһы
### Донъя һәм Европа чемпионаттары (юниорҙар)

* Донъя чемпионы (1990 йыл).
* Донъя чемпионатының бронза миҙалсыһы (1992 йыл).
* Европа чемпионатының көмөш миҙалсыһы (1991 йыл).

# Куклева Галина Алексеевна
## Спорт карьераһы
### Рәсәй чемпионаттары

* Рәсәй чемпионатының көмөш миҙалсыһы (1996 йыл).
* Йәйге биатлон буйынса Рәсәй чемпионы (1997 йыл).

# Куклева Галина Алексеевна
## Белеме

Ишембайҙың 2-се урта мәктәбендә белем ала
1998 йылда Төмән дәүләт университетын тамамлай, артабан ошо уҡыу йорто профессоры.

# Куклева Галина Алексеевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Почёт ордены (1998)
* II дәрәжә «Ватан алдында хеҙмәттәре өсөн» ордены (5 май 2003) — физик
культура һәм спортты үҫтереүгә ҙур көс һалғаны, 2002 йылғы Солт-Лейк-Ситилағы Олимпия уйындарында юғары спорт ҡаҙаныштары өсөн.
* Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры
* Ишембай ҡалаһының почётлы гражданы.
# Scolopacidae

Һаралйындар (рус. Бекасовые , лат. Scolopacidae)— ржанка һымактар отрядындағы ҡоштар ғаиләһе. Был ғаилә ҡурпысыҡтар, ваҡ ҡупырсыҡтар һәм зырҡыуыттарҙы берләштерә. Австралиянан башҡа бөтә донъяға таралған.
Һаралйындар йылға, күл ярҙарында һәм башҡа дымлы урындарҙа тереклек итә. Ҡоро урындарға яраҡлашҡандары ла бар.
* Был орнитология тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# 1864 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1864 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1864 MDCCCLXIV |
| Юлиан стилендә | 1863—1864 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2616—2617 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7372—7373 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5624—5625 ה'תרכ"ד — ה'תרכ"ה |
| Мосолман календары | 1280—1281 |
| Боронғо әрмән календары | 1313 ԹՎ ՌՅԺԳ |
| Ҡытай календары | 4560—4561 癸亥—甲子 чёрная свинья — синяя мышь |
| Эфиопа календары | 1856—1857 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1920—1921 |
| - Шака самват | 1786—1787 |
| - Кали-юга | 4965—4966 |
| Иран календары | 1242—1243 |
1864 йыл — йома көнөнән башланған йыл, кәбисә.