yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡытаутамаҡ вагондар эшләү заводы

С. М. Киров исемендәге «Ҡытаутамаҡ вагондар эшләү заводы» Федераль дәүләт унитар предприятиеһы — оборона әһәмиәтендәге предприятиеһы, Силәбе өлкәһендәге Ҡытаутамаҡ ҡалаһындағы вагондар эшләү заводы. 1947 йылдан һәм XX быуат аҙағына тиклем (КТМ-8 серияһына тиклем) завод трамвайҙары КТМ маркаһы аҫтында етештерелә. КТМ маркаһы йыш ҡына артабанғы рәсми булмаған моделдәрҙе билдәләгәндә ҡулланыла (мәҫәлән, 71-619-сы трамвай шулай уҡ КТМ-19 булараҡ билдәле).

# Ҡытаутамаҡ вагондар эшләү заводы
## Металлургия заводы

Элгәре вагондар эшләү заводы урынында тимер яһау заводы булған, уның тирәләй Ҡытаутамаҡ ҡалаһы барлыҡҡа килгән. 1758 йылда Я. Б. Твердышев һәм И. С. Мясниковтарҙың берлектәге предприятиеһы булараҡ булдырылған. XIX быуатта заводҡа Мясниковтың вариҫтары — Белосельский-Белозерский кенәздәре (атап әйткәндә, Эспер һәм Константин) хужа булалар. Ҡытаутамаҡ заводы Ҡытау-Ивановка заводының ярҙамсы предприятиеһә була. Ҡытаутамаҡта 4 крица горнлыҡ һәм 5 сүкешлек сүкеш фабрикалары була. Ҡытаутамаҡ заводында ағас бысыу машинаһы, тирмән һәм ағас әйберҙәр оҫтаханаһы, шулай уҡ баржа-коломенкаларҙы төҙөү өсөн ҙур булмаған верфь (суднолар эшләү һәм ремонтлау урын) һәм якорь оҫтаханаһы була.

# Ҡытаутамаҡ вагондар эшләү заводы
## Завод 1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышы осоронда

Пугачев ихтилалы, дөйөм алғанда, Уралдағы 68 заводты ҡыйрата, Усть-Ҡытау заводы тулыһынса талана һәм яндырыла, эргәләге өс ауыл да үртәлә. Усть-Ҡытау аша баш күтәреүселәр һәм хөкүмәт көстәренең отрядтары үтә. Ҡасаба халҡы ихтилалды хуплап ҡаршы ала. 1774 йылдың июнендә Салауат Юлаевтың атаһы — Юлай Аҙналиндың ихтилалсылар отряды заводты һәм ҡасабаны үртәй. 1775 йылдың ноябрендә (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1776 йылда) предприятие ҡыҫҡа ваҡыт эсендә етештереү цехтарын тергеҙә. Төрлө сәбәптәр арҡаһында Усть-Ҡытауҙы эшселәрҙең башҡа болалары ла тетрәтә.

# Ҡытаутамаҡ вагондар эшләү заводы
## Тарихы

Завод трамвайҙарҙы 1901 йылдан эшләй башлай. Беренсе асыҡ типтағы трамвай Тифлис ҡалаһы өсөн эшләнелә. 1960 йылда предприятиела трамвай хәрәкәтсән составын проектлау буйынса махсус конструкторҙар бюроһы булдырыла. Бюро трамвай вагондарының 20 моделен уйлап сығара. Бер модель вагонын сығарыу һаны буйынса завод донъя рекордын ҡуйҙы (КТМ-5М (71-605) моделендәге 14991 вагон).
Хәҙерге ваҡытта завод 71-623 и 71-631 моделдәренең төрлө модификациялы түбән иҙәнле (низкопольный) трамвай вагондарын етештерә.
Бынан тыш, заводта газды көйләүсе ҡорамалдар, торба үткәргес арматураһы, насостар, халыҡ ҡулланыу тауарҙары етештерелә.
2011 йылдың 11 июнендәге Рәсәй Федерацияһы Президентының 772-се һанлы Указына һәм 2011 йылдың 7 июлендәге Рәсәй Федерацияһы хөкүмәте 1159-р-һанлы ҡарарына ярашлы С. М. Киров исемендәге «Усть-Ҡытау вагондар эшләү заводы» Федераль дәүләт унитар предприятиеһы «М. В. Хруничев исемендәге Космос дәүләт ғилми-производство үҙәге» тип үҙгәртелә.
# Краушвиц (Саксония-Анхальт)

Краушвиц (Саксония-Анхальт) (нем. Krauschwitz (Sachsen-Anhalt)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 607 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,39 км². Диңгеҙ кимәленән 219 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6682 һәм автомобиль коды — BLK.
# Сәлимәкәй

Сәлимәкәй — лирик башҡорт халыҡ йыры, оҙон көй.
«Сәлимәкәй» йырының килеп сығыуы тураһындағы легенданы тәүге тапҡыр XX быуаттың 20-се йылдарында Мөхәмәтша Буранғолов ҡағыҙға төшөрә. Йырҙың һүҙҙәрен 1934 йылда композитор С. Ғәбәши яҙып ала. Шул йылдарҙа донъя күргән «Башҡорт халыҡ йырҙары» йыйынтығына «Сәлимәкәй» йыры ла индерелә. Варианттарын А. С. Ключарёв, Л. Н. Лебединский, Ф. А. Нәҙершина, Л. Ҡ. Сәлмәнова, Ғата Сөләймәнов, Хөсәйен Әхмәтов яҙып ала.
Йырҙың авторы Буранбай сәсән тигән фараз бар, ул уны үҙенең һөйгәне Сәлимәгә арнай.

# Сәлимәкәй
## Йырҙың һүҙҙәре

    Ирәндеккәй тауы бигерәк бейек,
    Тора-тора мендем дә башына.
    Кемдәр генә ғашиҡ, ай, булманы,
    Сәлимәкәй, ҡара ла ҡашыңа.
    Ике лә генә аҡҡош, ай, һауала,
    Ыласын, шоңҡар ятмаҫ ояла.
    Бик күп йөрөп илдә, күпте күрҙем,
    Һиндәй һылыу һирәк донъяла.
    Сәлимәкәй һыуға барған саҡта,
    Елдәр һыйпап һөйә башынан.
    Сәлимәкәй төндә йоҡлағанда,
    Ай көнләшә ҡыйғас ҡашынан.
    Ҡараһана, Сәлимә, күҙемә,
    Ышанһана әйткән һүҙемә.
    Һөйләгән дә кеше һөйләй бирһен,
    Тап төшөрмәм нурлы йөҙөңә.

# Сәлимәкәй
## Легендаһы

Беренсе варианты Легендаларҙың береһе буйынса, Сәйет тархандың ҡыҙы Сәлимә бик сибәр булған, моңло итеп йырлаған. Губернатор, ҡыҙҙың атаһы Сәйет тархан ҡаршы булыуына ҡарамаҫтан, Сәлимәгә өйләнергә теләй. Сәлимәнең олатаһы Ҡәйепҡол тарханды кейәүен үлтерергә күндерә. Шундай хаслыҡ тураһында ишеткән Сәлимә сиргә һабыша. Ейәнсәрен ҡотҡарырға теләп, Кәйепҡол тархан йырсы һәм ҡурайсы Йәркәйҙе (Буранбай сәсәнде) саҡырта, уның йырҙары Сәлимәне һауыҡтыра. Йәштәр бер-береһенә ғашиҡ була һәм ҡасып китә.
Риүәйәттең икенсе варианты
Икенсе фараз буйынса, Сәлимә Һаҡмар йылғаһы буйында урынлашҡан ауылдарҙың береһендә ярлы ғаиләлә үҫкән. Ҡыҙға ауылдаш егет ғашиҡ була, ҡурайҙа уға арналған көйҙәрен уйнай. Байҙың йомарт йоломона алданып, атаһы Сәлимәне аҡылға зәғиф бай улына кейәүгә бирергә була. Сәлимә һөйгәне менән ҡасырға тәүәккәлләй, ләкин уларҙы ҡыуып тоталар, ҡаты итеп туҡмайҙар. Аҡылынан яҙған Сәлимә Ирәндек тауындағы Ҡараташ ҡаяһынан ҡолап һәләк була.

# Сәлимәкәй
## Йыр тураһында мәғлүмәттәр

«Сәлимәкәй» йырына һуҙылып йырланған тауыш диапозоны, алты баҫҡыслы тауыш рәте, ижек көйләнешенең киң булыуы хас.
Заһир Исмәғилев йырҙы фортепиано өсөн эшкәрткән. «Сәлимәкәй» йырының көйө М. М. Вәлиев менән Н. И. Пейконың «Айһылыу» операһында ҡулланылған.

# Сәлимәкәй
## Башҡарыусылар

Башҡарыусылар араһында Әбделмәнов Ғүмәр Мөғәлләм улы, Аҡмырҙин Яхъя Фәйрүз улы, Бикбулатов Фәрит Хәйбулла улы, Бүләкәнов Рәхмәтулла Ғөбәйт улы, Ғәлимов Хәбир Латип улы, Дияров Кәрим Мөхәмәҙи улы, Й. М. Иҫәнбаев Йомабай Мотиғулла улы, Ҡаҙаҡбаев Мөхәмәтйән Абдулла улы, Мәхмүтов Зәки Ғиззәт улы, Йәнбәков Рамазан Фәтхулла улы, Харрасов Рауил Ғүмәр улы, Вәхитов Йәнғәли Арыҫлан улы, Сәфәрғәлин Ғилман Зәйнәғәле улы, Вәлмөхәмәтов Радик Сәфәрғәле улы, Үҙәнбаева Тәнзилә Хәмит ҡыҙы, Сөләймәнова Фәниә Байгилде ҡыҙы.
# Өйҙөрәкбаш ауыл Советы (Благовар районы)

Өйҙөрәкбаш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Благовар районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.

# Өйҙөрәкбаш ауыл Советы (Благовар районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһе Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә статусына эйә.
# Хур ҡыҙҙары

Хур ҡыҙҙары (ғәр. حورية‎‎‎ — хуриә‎; рус. Гу́рии) — ожмахта тәҡүә кешеләрҙең ҡатындары буласаҡ ҡыҙҙар. Иҫ киткес сибәр, мәңге йәшел зиннәтле баҡсаларҙа ҡиммәтле келәмдәрҙә яталар, һәм уларҙың ҡосағында икһеҙ-сикһеҙ ләззәт көтә, тип раҫланыла.

# Хур ҡыҙҙары
## Тасуирламаһы

Хур ҡыҙҙарының күҙ ҡараһы ағынан ныҡ айырылып тора, йәғни ҡара күҙлеләр. Ожмах хур ҡыҙҙары сатырҙарҙа йәшәй мәңге йәшел баҡсаларҙа зиннәтле келәмдәрҙә ята. Кеше лә, ен дә ҡағылғаны булмаған улар ҡабырсаҡ эсендә йәшерелгән ынйы кеүек булыр. Ҡөрьәндә ғәҙәти һүҙбәйләнеш: «ҙур ҡара күҙле».
Хур ҡыҙҙары термины башлыса Ҡөрьәндең башлап иңгән өлөштәрендә ҡулланыла. Һуңғыраҡ варианттарҙа тәҡүә ирҙәр янында «таҙарынған ҡатындар», ғиффәтле ҡыҙҙар, ирҙәрен яратҡан йәштәш ҡатындар" тигән кәлимәләр барлыҡҡа килә. Ҡөрьәндә шулай уҡ, тәҡүә кешеләрҙең ҡатындары улар менән бергә ожмахҡа инәсәк, тип әйтелә.
Хис тойғоло хур ҡыҙҙары образы ислам дине тәғлимәтендә һәм халыҡ әҙәбиәтендә һиҙелерлек үҫеш ала. Хур ҡыҙҙарын «хуш еҫ бөрккән матдәләрҙән (шафран, мускус, амбра) торған төрлө төҫтә, аҫыл таштар ҡаплаған үтә күренеп торған йоҡа тиреле» тип тасуирлайҙар.
Ҡөрьәндең ҡайһы бер шәрехләүселәрендә хур ҡыҙҙары образын символик аңлатыу улар менән ер ҡатын-ҡыҙҙары араһындағы айырманы билдәләү өсөн ҡулланыла. Суфый әҙәбиәтендә хур ҡыҙҙары образы мистик мөхәббәт һәм мистик ләззәт символына әүерелә. Хур ҡыҙҙары образы, Ҡөрьәндәге бөтә ожмах кеүек үк, Яҡын Көнсығыштың халыҡ ышаныуҙары өсөн уртаҡ образдарҙы үҫтерә.
# Модан (Пукстерь ҡушылдығы)

Модан — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пукстерь йылғаһының уң ярына тамағынан 9,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Модан (Пукстерь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000034370
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003437
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Dash (криптовалюта)

Dash (тәүҙә Darkcoin һәм XCoin атамалары менән билдәлелек яулаған) –тәүсығанаҡ коды асыҡ булған криптовалюта. Dash-тың үҙәкләштерелгән идаралығы юҡ – эмиссия майнинг ваҡытында барлыҡҡа килә. Майнерҙар тарафынан булдырылған аҡсалата бүләктең 90 проценты майнерҙар һәм мастернод операторҙары араһында бүленә. Ҡалған 10 проценты яҡшы тип табылған проекттарҙы финанслауға ебәрелә.
2014 йылдың 18-се ғинуарында Dash тәүҙә XCoin (XCO) атамаһы менән барлыҡҡа килгән була. Үҙ эшен башлар алдынан 1,9 миллион тәңкә баҫып өлгөрә. 2014 йылдың 28-се ғинуарында исеме Darkcoin атамаһына үҙгәртелә. 2015 йылдың 25-се мартында Darkcoin Dash атамаһы менән танылыу яулай. Төҙөүсеһе – Эван Даффилд.
Dash системаһында транзакция ғәмәле InstantSend хеҙмәтләндереү сервисы булғанлыҡтан үтә тиҙ раҫлана. Шулай уҡ, ҡулланыусы Private Send функцияһы ярҙамында ҡайһы бер транзакция ғәмәлдәрен ышаныслы йәшерен рәүештә атҡара ала. Был үҙ сиратында, Dash һәм Биткойн системаларының төп айырмалыҡтары булып тора.
Капиталлаштырыу күрһәткестәре буйынса, 2021 йылдың март айы мәғлүмәттәренә ярашлы, Dash киң танылған утыҙ криптовалюта системалары араһына инә.
Der Spiegel мәғлүмәттәренә ярашлы, 2019 йылдың февраль айы күрһәткесе буйынса, Dash Венесуэлала иң киң билдәле криптовалюта тип иҫәпләнгән.

# Dash (криптовалюта)
## Перспективалар һәм эксперт фекерҙәре

Шыйыҡсаның тиҙ алмашыныуын Dash мобиль сумкаһына берләштерәләр, криптовалюталарҙы тиҙ арала һатып алыу һәм алмаштырыу еңелләшә. Был үҙенсәлек Android ҡоролмалары менән эшләй, картанан DASH-ты туранан-тура 50+ валютала алырға мөмкинлек бирә.
Монета Кинесис сауҙа экоструктураһына инә һәм алтын һәм көмөш менән тиңдәштәр операциялары, шулай уҡ ҡайһы бер популяр криптовалюталар менән таныулы.
Яңыртыу v0.20 һынау селтәрендә 2021 йылдың авгусында сыға. Консенсусҡа, валидаторҙарҙың әйләндереүгә һәм операцияларға ҡул ҡуйыуға ҡайһы бер үҙгәрештәр индерелде.
2021 йыл аҙағында Dash, финанс енәйәттәре буйынса транзакцияларҙы күҙәтеүҙе еңелләштереү маҡсатында, блокчейн аналитика хеҙмәттәренең төп провайдеры булған TRM Labs менән берләштерелә.
Тимәк, проект әүҙем үҫешә һәм хатта көйләүселәр менән хеҙмәттәшлек итергә тырыша. Шуға ла киләсәктә ул тағы ла талапсаныраҡ буласаҡ һәм аҡса ставкаһы үҫәсәк.
# Вядя

Вядя — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе, Пенза өлкәһе, Мордовия Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пенза өлкәһе Бессонов районы Бессоновка ауылы Сура йылғаһына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Вядя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036067
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003606
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бизярка

Бизярка (Оло Бизярка) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы/ Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бабка йылғаһының уң ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Бизярка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013620
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101362
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Корбасовка

Корбасовка (Карбасовка, Кырбас) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Двинская мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Корбасовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000004569
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000456
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Таҙагүл (Силәбе өлкәһе)

Таҙагүл - рус. Тазыгуль) - Рәсәй, Силәбе өлкәһенең Троицк районындағы күл.

# Таҙагүл (Силәбе өлкәһе)
## Тасуирламаһы

1839-1841 йылдар дауамында Санкт-Петербургта сыҡҡан Рәсәй империяһы статистика материалдарында Таҙагүл күленең һыуы сөсө, эргә-тирәһендәге төҙло күлдәрҙән ҙурыраҡ икәнлеге әйтелгән.

# Таҙагүл (Силәбе өлкәһе)
## Этимологияһы

Гидроним башҡорт теленән ингән тип һанай Силәбе өлкәһе географы, топонимист Шувалов Николай Иванович.Ул үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә, "Тазыгуль, озеро, Троицкий район.В башкирском языке таза — «чистый», гул (кул) — «озеро», «чистое озеро».", тип яҙа.
Йәғни, күлдең атамаһы башҡорт телендәге «таҙа» һәм «күл» һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән. "Рәсәй империяһы статистика материалдарында" күл һыуының сөсө тип әйтелеүе лә уның эсергә яраҡлы икәнлеген күрһәтә бит.
# Кереш

Кереш (рус. Тетива́) - яндың үҫемлектән, хайуандан алынған йәки синтетик сүс ҡулланып эшләнгән һығылмалы сирткес бауы, атҡанда йәйәне бөгөү өсөн ҡулланыла, уға ике яҡтан беркетелә. Кереш бауының еңел булыуы бик ҙур әһәмиәткә эйә

# Кереш
## Эшләнеше

Йәйәне тартҡанда керешКӘ ҙур көс төшә, шуға ла уны әҙерләү йәйәне эшләү технологияһы кеүек үк ҙур иғтибар талап итә.
Йәйә кереше эшләү өсөн ебәк еп, ат ҡылы йәки эре хайуандың һеңере ҡулланыла. Ҡайһы саҡ йәйә кереше өсөн ныҡлы киндер бау, кизе-мамыҡ, етен ептәр, шулай уҡ махсус эшкәртелгән һарыҡ эсәге алынған. Иң ҡаты кереш яҡынса 60 сүстән сиратылған һәм 3 мм йыуанлыҡта булған.
Уҡсылар үҙе менән һәр саҡ һаҡлыҡҡа йәки төрлө һауа шарттарына яраштырылған бер нисә кереш йөрөткән. Ебәк кереш иң яҡшыһы булған, әммә бик ҡиммәт торған. Ат ялынан кереш һалҡын ваҡытта яҡшы булған, әммә тиренән йәки һеңерҙән яһалған керештән айырмалы, дымды үҙенә тиҙ һеңдергән һәм һуҙылған. Шуның өсөн дә ҡайһы бер керештәрҙе махсус шыйыҡсаға – балауыҙға, майға манып алғандар.

# Кереш
## Кереш төрҙәре

Йышыраҡ кереште ябай ғына итеп, сиратып йәки үреп эшләгәндәр
Ябай кереш бер еп итеп сиратыла. Ул тиҙ арала эшләнә һәм донъя йөҙөндә күп ерҙәрҙә ҡулланыу дауам итә. Әммә улар ныҡлы түгел, һуҙылып бара. Ғәҙәттә улар яндың ике осонан беркетелә.
Ҡаты сиратылған кереш ғәҙәттә Европала һәм Төньяҡ Америкала ҡулланыла. Бер нисә сиратылған ептән тора. Улар һәр береһе бер яҡҡа сиратылған була, бөтәһен бергә ҡушҡанда дөйөм еп кире яҡҡа сиратыла
Ҡушып үреп сиратылған кереш
# Франциск Скорина һәйкәле (Полоцк)

Франциск Скорина һәйкәле (бел. Помнік Францыску Скарыну) — донъяла Франциск Скоринаға ҡуйылған тәүге монумент, белоруссияның Витебск өлкәһе Полоцк ҡалаһында Ф. Скорина майҙанында 1974 йылда төҙөлгән. Һәйкәл авторҙары — А. Заспицкий, А Глебов, И. Глебов. Полоцкиҙағы Франциск Скорина һәйкәле Беларусь Республикаһының Дәүләт тарихи-мәҙәни ҡиммәттәре исемлегенә индерелгән.

# Франциск Скорина һәйкәле (Полоцк)
## Тасуирлама

Скульптура яҡын-тирә ҡаралтылары менән яраҡлашҡан һәм тимер юл вокзалынан ҡаланың тарихи үҙәгенә талғын ғынак барып,Гоголь урамының аҙағы булып тамамлана. Бронза фигураның бейеклеге — 5,5 метр, ә скульптура менән постамент бергә — 12 метр тәшкил итә. Скульптура композицияһы китап баҫыусыны туп-тура баҫтырып һүрәтләй. Скорина моңайып ҡына бер ҡулы менән эйәген тотҡан, ә икенсе ҡулында — китап тотоп тора. Гранит постаментҡа белорус телендә — «ФРАНЦЫСК СКАРЫНА» тип яҙылған.

# Франциск Скорина һәйкәле (Полоцк)
## Тарих

Полоцк — Франциск Скоринаның тыуған урыны. Баҫма уны оҙатырға мотлаҡ Мәғрифәтсенең исеме аҙағында һәр саҡ «Полацьконан», «иң данлы Полоцько ҡалаһынан», «Полоцк ҡалаһынан» тип яҙып өҫтәлгән.
Полоцкиҙа Франциск Скоринаға һәйкәл ҡуйыу 1925 йылда Белоруссияла белорус телендә китап баҫып сығарыуҙың 400 йыллығына ҡуйыу планлаштырыла. Һәйкәл өсөн урын Көнбайыш Двина яры янындағы Замковый тауында һайлана. 1926 йылдың яҙына һәйкәлде бронзанан эшләп, уны ике гранит ташҡа баҫтырыу планлаштырыла. Һәйкәлдең художество яғы өсөн Витебскиҙың художество техникумы хеҙмәткәрҙәре яуаплы була. Әммә һәйкәл әҙерләү буйынса эштәр һуҙыла һәм һөҙөмтәлә ул ҡуйылмай ҡала.
1967 йылда совет скульпторы Алексей Глебов Полоцкиҙа ҡуйыу өсөн Скорина һәйкәленең моделен яһай. Ул скульптураны бронзанан ҡойорға өлгөрмәй ҡала, уның эшен уҡыусылары — скульпторҙар Андрей Заспицкий һәм Игорь Глебовтар эшләй.
1976 йылда Полоцкиҙағы Франциск Скорина һәйкәле өсөн А. Глебовҡа үлгәндән һуң БССР Дәүләт премияһы бирелә.
Беларусь Республикаһы Министрҙар Советы ҡарарына ярашлы 2007 йылдың 14 майында һәйкәл Беларусь Республикаһының республика әһәмиәтендәге Дәүләт тарихи-мәҙәни ҡиммәттәре исемлегенә индерелә.
# Красная Башкирия ауыл Советы (Әбйәлил районы)

Красная Башкирия ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы муниципаль районындағы муниципаль берәмек. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Микрюковка

Микрюковка (рус. Микрюковка) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 3 кеше. Почта индексы — 453152, ОКАТО коды — 80249868003.

# Микрюковка
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 30 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Подлесный): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 30 км
# Фәхриә Эвджен

Фәхриә Эвджен Озчивит(төр. Özçivit Fahriye Evcen; 4 июнь 1986 йыл, Золинген) — Төркиәнең телевидение һәм кино актрисаһы.

# Фәхриә Эвджен
## Биографияһы

Фәхриә 1986 йылдың 4 июнендә Төньяҡ Рейн-Вестфалияла Золингенда Салоникиҙан күскән төрөк һәм черкес ҡатын-ҡыҙы ғаиләһендә тыуған. Фәхриәнең бала сағы Золингенда төрөктәр өсөн ауыр осорға тура килә. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң Фәхриә Генрих Гейне исемендәге Дюссельдорф университетына уҡырға инә, унда социология өйрәнә. Дюссельдорфта уҡыу осоронда, 2005 йылда, Фәхриә әсәһе менән Истанбулға ял итергә бара, көтмәгәндә унда «Никогда не забывай» сериалында роль ала. Төшөрөүҙәр тамамланғандан һуң Фәхриә актриса карьераһын дауам итергә ҡарар итә һәм академик отпуск ала.
Тиҙҙән ул Гюнтекиндың хәҙерге заманға яраҡлаштырылған «Листопад» романында Неджла ролен ала, ул уға Төркиәлә киң танылыу килтерә. «Листопад» фильмында эште тамамлап та өлгөрмәй, Фәхриә тағы бер нисә, шул иҫәптән «Тоска» сериалында, «Небеса» һәм «Любовное затмение» фильмдарында төп ролдәрҙе ала. 2009 йыл башында тарих өйрәнер өсөн Фәхриә Босфор университетына уҡырға инә, әммә «Листопад» сериалында төшөүҙәр мәшғүллеге уҡыуҙы кисектерергә мәжбүр итә. 2014 йылда Фәхриә Босфор университетының тарих факультетын тамамлай. 2013 йылда Фәхриә Решат Нури Гюнтекиндың хәҙерге заманға яраҡлаштырылған Королек — птичка певчая" романынан төп роль ала. Артабан «Курт Сеит и Шура» сериалында Мюрвет роле килә. 2014 йылда Фәхриә «Любовь похожа на тебя» фильмында төп ролде уйнай , унда Бурак Озчивит персонажының һөйгәнен уйнай, Бурак менән Фәхриә элек «Королек» сериалында ла төшкәйне. 2016 йылда Фәхриә «Бесконечная любовь» фильмында төшә, бында уның партнеры билдәле төрөк актеры Мурат Йылдырым була.
Дүрт телде белә: испан, немец, инглиз һәм төрөк. Йәш сағында спорт менән мауыға, ә мәктәп йылдарында баскетбол командаһы һаҡсыһы булған.

# Фәхриә Эвджен
## Шәхси тормошо

2015 йыл башында «Любовь похожа на тебя» фильмын төшөрөү ваҡытында актер Бурак Озчивит менән осраша башлай, уның менән 2013 йылда «Королек — птичка певчая» телесериалын төшөргәндә таныша. 2017 йылдың 9 мартында Германияла никахлашалар һәм 2017 йылдың 29 июнендә Истанбулда өйләнешәләр. 2019 йылдың 13 апрелендә Истанбулда улдары Каран тыуа.
# Интерфакс

«Интерфакс» — СССР-ҙа беренсе дәүләттеге булмаған мәғлүмәт агентлығы. 1989 йылда төҙөлгән һәм (ИТАР-ТАСС, РИА-Новости агентлыҡтарынан башҡа) Рәсәйҙә алдынғы мәғлүмәт агентлыҡтары булып тора и ведущим независимым информагентством страны. Инглизсә яҙылышы INTERFAX.

# Интерфакс
## Етәҡсеһе

Директорҙар советы рәйесе — Михаил Комиссар.

# Интерфакс
## Төркөм составы

Тармаҡтары:
* «Интерфакс-АФИ» — Финанс һәм иҡтисади мәғлүмәт агентлығы (Агентство финансовой и экономической информации),
* «Интерфакс-АНИ» — Нефть мәғлүмәте агентлығы (Агентство нефтяной информации),
* «Интерфакс-АГИ» — Газ мәғлүмәте агентлығы (Агентство газовой информации),
* «Интерфакс-Дилинг» — фининс баҙарында ҡатнашыусыларға ярҙам,
* «Интерфакс-АВН» — Хәрби яңылыҡтар агентлығы (Агентство военных новостей),
* «Интерфакс-АКИ» — Корпоратив яңылыҡтар агентлығы (Агентство корпоративной информации),
* «Интерфакс-Телеком» 2002 йылдың ноябренән).
# Купянск

Купянск (укр. Ку́п'янськ) — Украиналағы ҡала, Харьков өлкәһе Купянский районы һәм Купянск ҡала общинаһының административ үҙәге. Илдең көнсығышында ҙур тимер юл үҙәге һәм ҙурлығы буйынса өсөнсө ҡалаһы булып тора.

# Купянск
## Географик урыны

Купянск ҡалаһы Харьковтан 116 саҡрым алыҫлыҡта Оскол йылғаһының ике ярында, уға Харьков өлкәһенең көнсығышында Купянка й. (уң ҡушылдығы) ҡойған ерҙә урынлашҡан.

# Купянск
## Тарихы

1655 йылда Купянка слободаһы, йәғни, Купенка нигеҙләнгән