yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Әбйәлилов

Әбйәлилов — ир-ат фамилияһы. Әбйәлил исеменән барлыҡҡа килгән. Башҡорт халҡында ҡулланыла.
Әбйәлилова — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Әбйәлилов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Әбйәлилов Талип Салауат улы (рус. Абжалилов Талип Салаватович) (1902- ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкы составындағы 76 миллиметрлы батареяның ездовойы. Гвардия ҡыҙылармеецы. Ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
* Әбйәлилов Шәриф Ғәзиз улы (1939), хужалыҡ эшмәкәре. 1982—2002 йылдарҙа «Башвтормет» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры. Рәсәй Федерацияһының почётлы (1997) һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған металлургы (1999). Сығышы менән Баймаҡ ҡалаһынан.
* Әбйәлилова Мөкәрәмә Ғәзиз ҡыҙы (1925 йыл) — китапханасы, 1953—1955 йылдарҙа — Сибай ҡасаба Советы рәйесе. Юғары партия мәктәбендә уҡый. Йылайыр КПСС район комитеты секретары, Сибай ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары һәм мәҙәниәт бүлеге мөдире була. БАССР Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнгән.
# Аҡтүбә (Шошка ҡушылдығы)

Аҡтүбә — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шошка йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Аҡтүбә (Шошка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Орск ҡалаһынан Һаҡмар йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассены юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000812112200003969
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200396
* Бассейн коды — 12.01.00.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ведерников Николай Степанович

Ведерников Николай Степанович (18 июнь 1925 йыл — 29 декабрь 2011 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының пулемёт расчеты командиры, старшина. Советтар Союзы Геройы (1945).

# Ведерников Николай Степанович
## Биографияһы

Николай Степанович Ведерников Башҡорт АССР-ының Бөрө кантоны Үрге Тәтешле ауылында тыуған. Тиҙҙән уның ғаиләһе Пермь өлкәһенең Чернушка районына күсеп китә.
Ҡыҙыл Армияла 1943 йылдан, айлыҡ командирҙар курсын тамамлағандан һуң 1943 йылдың июленән Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша.
Пулемет расчеты командиры өлкән сержант Н. С. Ведерников 1944 йылдың авгусында Висла йылғаһын аша сыҡҡанда һәм Доротин плацдармын (Польша) тотҡанда һәм киңәйткәндә батырлыҡ күрһәтә. 207,8 бейеклектә дошман атакаһы ваҡытында ул һөжүм итеүселәрҙе яҡын аралыҡҡа ебәрә һәм пулемёттан 150 немец һалдатын һәм офицерын юҡ итә.
Штригау (Германия) ҡалаһында 1945 йылдың 14 февраленән 18 февраленә тиклем һуғыштың киҫкен минутында, расчет сафтан сыҡҡан мәлдә, пулемёт артына ята һәм дошман атакаһын кире ҡаға. Штригау ҡалаһы өсөн алыштарҙа Н. С. Ведерников тарафынан бөтәһе 8 һөжүм кире ҡағыла һәм бер роталыҡ гитлер һалдаты юҡ ителә, ике ут пулемёт нөктәһе баҫтырыла.
Бреслау (Вроцлав, Польша) ҡалаһы өсөн барған алыштарҙа 1945 йылдың 10 мартында өлкән сержант Николай Ведерников штурм төркөмөнә ярҙам итеп, үҙенең пулемётынан дошмандың 3 пулемёт нөктәһен юҡ итә, һөҙөмтәлә штурмлаусы төркөм юғалтыуһыҙ кварталды яулап ала.
1944 йылдың йәйенән Н. С. Ведерников мәргәнлек сәнғәте эшен бик яҡшы үҙләштерә. Һуғыш аҙағына пулемёт уты менән һәм мәргәнлек винтовкаһынан шәхсән 300 гитлерсыны юҡ итә.
Старшина званиеһында демобилизациялана. Пермь өлкәһендә комбайнсы, баҫыусылыҡ бригадаһында бригадир, ат заводында хәүефһеҙлек техникаһы буйынса инженер булып эшләй. Мул уңыш алғаны өсөн Ленин ордены менән бүләкләнә. Пермь өлкәһенең Тауыш ауылында, һуңынан Пермь крайының Чернушка ҡалаһында йәшәй.
2011 йылдың 29 декабрендә Пермь крайының Чернушка ҡалаһында вафат була.

# Ведерников Николай Степанович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1945)
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (27.06.1945, № 8642).
* Ленин ордены (27.06.1945).
* Ленин ордены (1976)
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (19.08.1944).
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985).
* 2-се Дан ордены (05.05.1945).
* 3-сө Дан ордены (22.10.1944).
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (12.02.1944).

# Ведерников Николай Степанович
## Хәтер

* Н. С. Ведерниковтың тыуған ауылы Үрге Тәтешлелә (Башҡортостандың Тәтешле районы) уның исеме менән урам аталған.
* Н. С. Ведерниковтың 12 Советтар Союзы Геройы һәм Дан орденының 2 тулы кавалеры — Чернушка районы кешеләре иҫәбендәге бюсы Чернушка ҡалаһында 2010 йылдың 9 майында асылған Дан Аллеяһына ҡуйылған.
# Водолейка

Водолейка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2064/315/14/8 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Водолейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000037552
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003755
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хессельгрен Керстин

Хессельгрен Керстин (4 ғинуар 1872 йыл, Торсакер, Гестриклинд — 19 август 1962 йыл, Стокгольм) — Швеция риксдагында тәүге ҡатын-ҡыҙ депутат (1922). Либералдар тәҡдиме һәм социал-демократтар ярҙамы менән һайланған.

# Хессельгрен Керстин
## Биографияһы

Керстин Хессельгрен Торсакерҙа (Гестриклинд) табип Густав Альфред Хессельгрен һәм Мария Маргарет Уорн ғаиләһендә тыуған. Бер тапҡыр ҙа кейәүҙә булмаған.
Башта уны өйҙә гувернантка уҡытҡан, һуңыраҡ Швейцарияла уҡый. 1895 йылда ул Упсала ҡалаһында фельшерҙар курсын, 1896 йылда Стокгольмда уҡытыусылар мәктәбен тамамлай; 1905 йылда Бедфорд колледжында санитария инспекторы таныҡлығы ала.
1912—1934 йылдарҙа Керстин Хессельгрен Стокгольмда санитария инспекторы һәм мәктәп ашханаһы инспекторы (1909-1934) булып эшләй. Башта Хессельгрен табип булырға теләй, был профессия менән шөғөлләнер өсөн ныҡлы һаулыҡ кәрәк икәнен аңлап, икенсе һөнәр һайлай. Черстин санитар инспектор булырға ҡарар итә, шулай итеп ул баш ҡалала кешеләрҙең йәшәү шарттарын, һаулығын яҡшыртыуға үҙ өлөшөн индерә ала. Ул ваҡытта эшселәрҙең йәшәү шарттары бик насар була, Хессельгрен уларҙы яҡшыртыуға өлгәшә, шул сәбәпле уны сәйәси даирәләрҙә лә хөрмәт итә башлайҙар.
1906—1913 йылдарҙа Черстин Швеция мәктәп уҡытыусылары йәмғиәте рәйесе була. 1913—1934 йылдарҙа ул эшләүсе ҡатын-ҡыҙҙар менән идара итеү директоры була. 1906 йылдан башлап, Швеция йәмғиәте һәм дәүләте өсөн бик күп мөһим эш башҡара.

# Хессельгрен Керстин
## Сәйәси эшмәкәрлеге

1918 йылда Хессельгрен Иллис Кворумын ала, 1921 йылда тәүге биш ҡатын-ҡыҙ Швеция риксдагына (парламентына) һайлана. Нелли Тюринг, (социал-демократ), Агда Остлунд (социал-демократ) Элизабет Тамм (либерал), Берта Велин (консерватор) түбәнге палатаға һайлана. Хессельгрен парламенттың Юғары палатаһында берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ була. 1922—1923 йылдарҙа ул үҙен либералдар партияһынан, 1923—1937, 1937—1944 йылдарҙа бойондороҡһоҙ депутат тип белдерә.
1939—1944 йылдарҙа ул парламенттың икенсе закондар сығарыу комитеты рәйесе урынбаҫары була.
Керстин Хессельгрен, риксдагтың юғары палатаһында берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ булғанлыҡтан, үҙен бөтә Швеция ҡfтын-ҡыҙҙарының вәкиле тип иҫәпләй. Хессельгрен гендер (енестәр хоҡуғы) һәм социаль мәсьәләләр менән әүҙем шөғөлләнә: ул ҡатын-ҡыҙҙар өсөн бөтә сәйәси өлкәләрҙә лә юл асылыуы, ҡатын-ҡыҙҙар эш хаҡын ирҙәрҙеке менән тигеҙләү, енси тәрбиәне законлаштырыу, тыуымды контролдә тотоу, аборттар өсөн язаны кәметеү өҫтөндә эшләй. Был эшмәкәрлеге уға илдә киң билдәлелек килтерә һәм был мәсьәләләргә Швецияла күп иғтибар бүленә башлай. Был идеяларҙың күбеһе остазы Эмилия Бруме тәьҫирендә үҫешә.
Хессельгрен Стокгольмда 90 йәштә вафат була. Гетеборг университеты Керстин Хессельгрен хөрмәтенә ситтән килеп эшләүсе профессор урыны (Visiting Professorship) булдырған. Ул күренекле социаль һәм гумантар фәндәр өлкәһендә эшләүсе ҡатын-ҡыҙ тикшеренеүселәргә бирелә.
# Сосновая (Райга ҡушылдығы)

Сосновая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Райга йылғаһының уң ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Сосновая (Райга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026903
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202690
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Арсенюк Александр Николаевич

Арсенюк Александр Николаевич (2 август 1910 йыл — 27 март 1906 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкы снайперы, Советтар Союзы Геройы (1944), гвардия ҡыҙылармеецы.

# Арсенюк Александр Николаевич
## Биографияһы

Александр Николаевич Арсенюк хәҙерге Украинаның Одесса өлкәһе Ананьев районы Михайловка ауылында 1910 йылдың 20 июлендә (2 августа) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте буйынса украин. 1945 йылдан ВКП (б) ағзаһы. Тулы булмаған урта белемле. Монтажсы булып эшләгән.
Ҡыҙыл Армияға 1941 йылдың июнь айында саҡырыла һәм хәрәкәт итеүсе армияға ебәрелә. Үҙәк фронтағы 61-се армия составындағы 16-сы гвардия Чернигов дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкы снайперы ҡыҙылармеец Александр Арсенюк 1943 йылдың 27 сентябрендә беренселәрҙән булып Днепр йылғаһының уң ярына сыға. Дошман биләгән ярҙа автомат һәм кинжал менән ҡоралланған ҡурҡыу белмәҫ гвардеец дошман траншеяһына бәреп инә һәм гитлер офицерын үлтерә, әсирлеккә обер-ефрейтор ала һәм уны полк штабына еткерә («тел» менән бергә һул ярға сыға). Әсир дошман урынлашҡан урыны һәм нығытмалары тураһында ҡиммәтле мәғлүмәттәр бирә.
Гвардия ҡыҙылармеецы Арсенюк Днепрҙың уң яҡ ярына ҡабаттан сыға һәм һәм немец тылына сая сабауылдарын дауам итә. Белоруссиялағы Гомель өлкәһе Брагин районындағы Нивки ауылы өсөн барған алышта ҡыйыу яугир ҡаты яралана.
СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 15 ғинуарындағы Указына ярашлы немец-фашист илбаҫарҙары менән көрәштә командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне өсөн һәм шул ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн гвардия ҡыҙылармеецы Арсенюк Александр Николаевич «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ була һәм уға Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы (3007-се һанлы).
Һуғыштан һуң өлкән сержант Арсенюк А. Н. демобилизациялана. Запастағы өлкән сержант. 1952 йылда ул Етәксе һәм инженер-техник хеҙмәткәҙәренең квалификацияһын күтәреү институты тамамлай. Мәскәү — герой-ҡалала йәшәй. 1996 йылдың 27 мартында вафат була. Мәскәүҙә Троекуров зыяратында (3-сө участка) ерләнә.

# Арсенюк Александр Николаевич
## Наградалары

* Советтар Союзы Геройының «Алтын Йондоҙ» миҙалы (3007-се һанлы, 15.01.1944).
* Ленин ордены
* I дәрәжә Ватан Һуғышы ордены
* Миҙалдар

# Арсенюк Александр Николаевич
## Хәтер

* А. Н. Арсенюктың исеме алтын хәрефтәр менән 112-се Башҡорт кавалерия (16-сы гвардия Чернигов) дивизияһының башҡа 78 Советтар Союзы Геройы исемдәре менән бер рәттән Башҡортостан Республикаһының Милли музейы бинаһында (Өфө ҡалаһы, Совет урамы, 14) мәңгеләштерелгән, шулай уҡ уның исеме 112-се кавалерия дивизияһы музейы бинаһында (Өфө ҡалаһы, Левитан урамы, 27) уйылып яҙылған.
# Пустынский Моченец

Пустынский Моченец — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лала йылғаһының уң ярына тамағынан 157 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Пустынский Моченец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000013058
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001305
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Уса (Уҫы ҡушылдығы)

Оло Уса (Сарт-Ю) — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының һул ярына тамағынан 565 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 98 км.

# Оло Уса (Уҫы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000065544
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006554
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Альмеж

Альмеж (Альмец) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пушма йылғаһының һул ярына тамағынан 110 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Альмеж
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011320
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001132
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әл-Кәфи

Әл-Кәфи (ғәр. الكافي‎ — «таманса») — шиғый-ун икеселәр хәҙистәренең төп йыйынтыҡтарының береһе, төҙөүсеһе — Әбү Жәғфәр Мөхәммәт ибн Йаҡуб ибн Исхаҡ әл-Ҡулайни әр-Рази (ваф. 328 йәки 329 йыл һижри/ 939 йәки 940 йыл).

# Әл-Кәфи
## Йөкмәткеһе

Йыйынтыҡҡа Күтүб әл-Арбаға («дүрт китап») шиғый хәҙистәренең төп йыйынтыҡтары менән бер рәттән Шәйех Садуҡ, Әбү Жәғфәр әт-Туси әҫәрҙәре инә. Мөхәммәт Пәйғәмбәр һәм уның ғаилә ағзалары — Зәһрә Фатиманан һәм ун ике имамдан яҙып алынған 15181 документаль хәҙисен үҙ эсенә ала.

# Әл-Кәфи
## Әл-Ҡулайни

Ғалимдарҙа "Әл-Кафи"йыйынтығын төҙөүсе тураһында мәғлүмәт бик аҙ. Шулай уҡ уның ҡушаматы яңғырашының (нисбә) төрлө варианттары бар: әл-Ҡулайни йәки әл-Ҡулини. Шуға ҡарамаҫтан, бөтә тикшеренеүселәр ҙә уның Ирандағы Ҡулайн йәки Ҡулин тигән ауылдан килеп сыҡҡан булыуы менән килешә. Шулай уҡ әл-Ҡулайниҙың йәшәү ваҡыты ун икенсе имам әл-Мәһди кесе йәшеренлек (әл-ғәйбәт әс-суғра) осорона тура килеүе билдәле

# Әл-Кәфи
## Йыйынтыҡтың структураһы

«Әл-Кәфи» өс өлөштән: «Әл-Үсүл», «әл-Фуруғ» һәм «Әр-Рәүдә» тора.

# Әл-Кәфи
## Ҡулланылған әҙәбиәт

* Мустафа Авлийа’и. И. К. А. Ховард. Хадисоведение. Москва, «Исток», 2010.
* Dr. I. K. A. Howard 'Al-Kafi' by Al-Kulayni
# Мозжерин Василий Иванович

Мозжерин Василий Иванович (12 июль 1926 йыл — 20 апрель 2008 йыл) — ғалим-ветеринар врач, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡортостан Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1991), ветеринария фәндәре докторы (1976), профессор (1976). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1976), СССР‑ҙың социалистик ауыл хужалығы отличнигы (1970). «Почёт Билдәһе» (1971) һәм 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордендары кавалеры.

# Мозжерин Василий Иванович
## Биографияһы

Василий Иванович Мозжерин 1926 йылдың 12 июлендә Башҡорт АССР-ының Өфө кантоны, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы Ишембәт ауылында тыуған.
Башҡортостан ауыл хужалығы институтында уҡый. 1941—42 йылдарҙа Нуриман районында ветеринар фельдшер, 1947 йылдан — Оло Тәләк районында, 1948—51 йылдарҙа Нуриман районының ветеринар дауаханаһында ветеринар табип булып эшләй.
1956 йылдан Башҡортостан ауыл хужалығы институтында уҡытыусы булып эшләй. 1970—94 йылдарҙа институттың зоогигиена, эпизоотология һәм ветеринария нигеҙҙәре кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1987—89 йылдарҙа ветеринария факультеты деканы була. 1997 йылдан — Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институында лаборатория мөдире, 1998 йылдан баш ғилми хеҙмәткәр булып эшләй.
Мозжерин яһалма аэроионлаштырыуҙың сусҡалар организмына биологик йоғонтоһон тикшерә һәм аэроионлаштырыуҙы Башҡортостандың фермаларында һәм малсылыҡ комплекстарында («Ҡарлыман» һәм «Рощинский» совхоздары) ҡулланыуға индерә.
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы була (1991), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Ауыл хужалығы фәндәре бүлексәһендә (секторында) тора.

# Мозжерин Василий Иванович
## Хеҙмәттәре

* Физиологические и зоогигиенические основы аэроионизации //Сб. докладов 4-го Междунар. конгресса по зоогигиене. В. Татры (ЧССР), 1982;
* Гигиена сельскохозяйственных животных: Кн. 1, 2. М., 1991 (соавт.).

# Мозжерин Василий Иванович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1976
* СССР‑ҙың социалистик ауыл хужалығы отличнигы (1970)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1971)
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
# Псалти йорто

Псалти йорто (Фотостудия бинаһы) — Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһында Петровский урамында урынлашҡан ике ҡатлы бина. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты ( 31.12.02 йылдың 124-се ҡарары).

# Псалти йорто
## Тарихы

Бер ҡатлы кирбес бина сауҙагәр Николай Псалти аҡсаһына XIX быуат уртаһында төҙөлгән. Төҙөлөш тамамланғандан һуң бинаны фотоһүрәттәр портреты оҫтаһы Симеон Исакович биләй. Был ҡалала беренсе фотоһүрәттәр кабинеты була. XIX быуаттың 60-сы йылдарында ретушер сифатында күпмелер ваҡыт грек сығышлы рус рәссамы, пейзаждар оҫтаһы Архип Иванович Куинджи эшләй. 1876 йылда бина тулыһынса Симеон Исакович милкенә күсә.
Бинала бер аҙ ваҡытҡа фотограф Н.Н. Вайнерҙың кабинеты була. 1902 йылдың йәйендә йортта йәшәүсе Борис Михайлович Шиктың көмөш порт-тәмәкеһен, алтын сәғәтен һәм башҡа ҡиммәтле әйберҙәрен урлайҙар. С.Г. Шик ҡалала пейзаждар оҫтаһы булараҡ билдәле була. Ул Таганрогта беренсе булып полицияның эҙләү бүлегендәге картотекаға ингән ҡырҡ енәйәтсенең фотоһүрәтен эшләй.
XX быуат башында йортто теш табибы Абрам Майоров һатып ала, ә 1910 йылда уның хужаһы булып дворян В. Седов тора. Седов ваҡытында йортҡа өҫтәп икенсе ҡат төҙөлә. Үҙгәртеп ҡоролған бина бер нисә тапҡырға ҡыйбатлана. Бында Седов Василий Васильевич үҙе ҡатыны һәм ҡыҙы менән йәшәй. Бинаның беренсе ҡатын тештәрҙе протезлау буйынса техник Ц.С. Нордштейн ҡуртымға ала. Ц. С. Нордштейндың ағаһы, А С. Нордштейн ошо уҡ йортта фотография кабинеты аса. Псалти йортоноң беренсе ҡатында Бармендың ҡатын-ҡыҙҙар эшләпәһе магазины эшләй.
Совет власы йылдарында бина национализациялана, һуңғы йылдарҙа йорттоң икенсе ҡатында Рәсәй спорты ветераны Магри Ахиллес Николаевич йәшәй. Беренсе ҡатында оҙаҡ ваҡыт «Факел» сәйәси китаптар магазины, «Этюд» фотоательеһы эшләй. Хәҙерге ваҡытта был «Шәхес» канцелярия тауарҙары магазины һәм фотоателье менән торлаҡ йорт.

# Псалти йорто
## Архитектураһы

Ике балконы менән симметрик ике ҡатлы кирбес бина классик стилдә төҙөлгән. Бинаның үҙәгендә ихатаға инеү урыны һәм бормалы тимер ҡапҡалар ҡуйылған. Икенсе ҡат тәҙрәләрен бөҙрә таштар, ҡат араһы кәрнизе биҙәй. Бинала магазиндарға һәм икенсе ҡатҡа бер нисә инеү урыны бар. Ҡабырға тәҙрәләре өҫтөндә фронтондар эшләнгән. Бина төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты исемлегенә индерелгән ( 31.12.02 йылдың 124-се ҡарары).
# Берәтәк мәктәбе

Берәтәк мәктәбе — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Аҫҡар ауыл Советы биләмәһендәге уҡыу йорто. Берәтәк ауылында урынлашҡан. Бөрйән районы Аҫҡар урта дөйөм белем биреү мәктәбенең Берәтәк филиалы.

# Берәтәк мәктәбе
## Тарихы

Берәтәк мәктәбе 1930 йылда О. Пешетков йортонда асыла. Беренсе уҡытыусы — И. Исмәғилев.

# Берәтәк мәктәбе
## Тарихы
### Статустары

* 1930 йылдан — башланғыс мәктәп
* 1947 йылдан — биш йыллыҡ мәктәп
* 1948 йылдан — тулы булмаған (ете йыллыҡ) мәктәп
* 1956 йылда — башланғыс мәктәп (мәктәп бинаһы яна)
* 1967 йылдан — тулы булмаған урта (һигеҙ йыллыҡ) мәктәп
* 1990 йылдан — урта мәктәп
* 2009 йылдан — төп мәктәп
* 2010 йылдан — Бөрйән районы Аҫҡар урта дөйөм белем биреү мәктәбенең Берәтәк филиалы.
2015 йылдан мәктәп составына «Йәйғор» балалар баҡсаһы ҡушыла. 2021 йылда «Үҫеш нөктәһе» үҙәге асыла.
# Россишь

Россишь — Рәсәйҙәге йылға. Ростов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Берёзовая йылғаһының һул ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Россишь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Калитва йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Северский Донец (бассейндың рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400612107000014460
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001446
* Бассейн коды — 05.01.04.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Есконго

Есконго — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кадрин йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Есконго
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005988
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100598
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Рассоха-Она

Рассоха-Она — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Она йылғаһының һул ярына тамағынан 78 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Рассоха-Она
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000045999
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004599
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0