yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Петрова Ксения Семёновна

Петрова Ксения Семеновна (1892-1942) — эрзя шағирәһе, яҙыусыһы, драматургы.

# Петрова Ксения Семёновна
## Тормош юлы

Петрова Ксения Семеновна 1892 йылда Һамар губернаһы Боғорослан ҡалаһында ерһеҙ батрак ғаиләһендә тыуған.
Мәктәптә барлығы өс ай уҡыу эләгә. Грамотаны үҙ аллы үҙләштерә.
1919 йылда уҡытыусы вазифаһына имтихан тапшыра, мәктәптә уҡыта, ололар араһында ликбез үткәреүҙә әүҙем ҡатнаша. Граждандар һуғышында Боғорослан өйәҙендә аҡ гвардиясылар һәм чехословак боласыларына ҡаршы һуғыша. Ауыр яралана.
1920 йылда — Боғорослан өйәҙенең мәғариф бүлеге мөдире.
1921 йылда Мәскәүҙә Главполитпросветтың Мордва секцияһында мәҙәни-ағартыу эшен алып бара һәм шул уҡ ваҡытта Милләттәр эштәре буйынса халыҡ комиссарриатында инструктор була.
1923 йылда Һамар губернаһына ҡайта һәм Иҫке Буян олоҫоноң Бинарадка ауылында ете йыллыҡ мәктәп мөдире булып эшләй.
1926—1932 йылдарҙа — Кесе Толкай педтехникумында туған тел уҡытыусыһы. Ошо уҡ йылдарҙа драма түңәрәгенең һәм үҙешмәкәр студент театрының алыштырғыһыҙ етәксеһе була. Шул замандағы йәш эрзя шағирҙарының, яҙыусыларының һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәренең үҫешенә Ксения Петрованың ағартыу һәм мәғрифәтселек эше ҙур йоғонто яһай.
1932 йылда Саранск ҡалаһына килә, Комвузда һәм совет партия мәктәбендә туған тел һәм әҙәбиәт дәрестәрен уҡыта, ғилми-тикшеренеү эшен алып бара.
1936—1942 йылдарҙа — Куйбышев өлкәһенең Клявлин районы Иҫке Сосны ауылында уҡытыусы.
Әҙәби эшмәкәрлеген бер күренешле пьесалар һәм шиғырҙар ижад итеүҙән башлай (1926).
1942 йылда вафат була, Куйбышев (Һамар) өлкәһенең Клявлин районы Иҫке Сосны ауылында ерләнгән.

# Петрова Ксения Семёновна
## Ижады

1926 йылда «Якстере теште» («Ҡыҙыл йондоҙ») гәзитендә «Оля» («Ирек») шиғыры баҫыла. Артабан шиғырҙары «Сятко» журналында сыға. 1932 йылда унда «Гайги вирь» («Сыңлаусы урман») поэмаһы донъя күрә.
# Байраҡ (исем)

Байраҡ — башҡорт ир-ат исеме.

# Байраҡ (исем)
## Этимология

Байраҡ башҡорт исеме — байраҡ (флаг, знамя) тигән һүҙҙән алынған

# Байраҡ (исем)
## Билдәле кешеләр

Солтанов Байраҡ Зәки улы (21 сентябрь 1933 йыл — 24 октябрь 2012 йыл) — ғалим-тау инженеры, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почетлы академигы (2002), техник фәндәре докторы (1983), профессор (1986). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1995), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1988), РСФСР-ҙың почётлы нефтсеһе (1988).

# Байраҡ (исем)
## Ауылдар

Байраҡ (рус. Байрак) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһенең Шадринск районындағы ауыл.
Байраҡ (рус. Байрак) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл.
Байраҡ (рус. Байрак) — Башҡортостандың Бәләбәй районындағы ауыл
Ҡыҙыл Байраҡ (рус. Кызыл-Байрак) — Башҡортостандың Илеш районындағы ауыл
# Эрфурт

Э́рфурт (нем. Erfurt) — Германиялағы ҡала, Тюрингия федераль еренең административ үҙәге. Халыҡ һаны — 214 мең кеше (2018). Хәҙерге ФРГ һәм Тюрингияның уртаһында, Гера йылғаһы буйында урынлашҡан. 14 быуатта асылған университет үҙәге, католик сиркәүенең епискобы резиденцияһы . Эрфурт университетында протестант сиркәүенә нигеҙ һалған Мартин Лютер, күренекле ғалим- социолог Макс Вебер уҡыған.

# Эрфурт
## Тарихтан

Ҡалып:Плохой перевод
Был ерҙәрҙә урта быуаттарҙа герман һәм славян ҡәбиләләре йәшәгән. IX быуатта йәшәгән исеме билдәһеҙ Бавария географы (Geographus Bavarus) Эрфуртҡа славян верзит ҡәбиләһе нигеҙ һалған тип яҙа.
Эрфурт «Erphesfurt» — «Эрф кисеүе» (Гера йылғаһы аша) 742 йылға ҡарай. Майнц архиепискобы Бонифациус Рим папаһына бында епископлыҡ булдырыуҙы һорап яҙа.
1990 йылда Германия яңынан белшәкәнәдән һуң Тюрингия федераль еренең баш ҡалаһы итеп яңынан Эрфурт билдәләнә.
* Памятник Юрию Гагарину (1986, скульптор Л. Е. Кербель)
* Памятник Мартину Лютеру
* Аэрофотоснимок ратуши
* Кремербрюке с высоты
* Рождественская ярмарка
* Старая синагога
* Старый университет (1392)
* Цитадель Петерсберг (вход)
* Соборная площадь

# Эрфурт
## Тарихтан
### ЭГА парк

Эрфурттағы ЭГА парк (нем. Egapark) — Германиялағы иң ҙур ял парктарының береһе (майҙаны 36 гектарҙан ашыу). .

# Эрфурт
## Фән һәм мәғариф
### Эрфурт ғәмәли фәндәр университеты

1991 йылда Эрфурт ғәмәли фәндәр университеты асыла. Бында алты факультетта 5 меңгә яҡын студент уҡый.

# Эрфурт
## Фән һәм мәғариф
### Эрфурт университеты

1392 йылда асылған. Германияла асылған өсөнсө унверситет тип иҫәпләнә (Гейдельберг (1386), Кёльн (1388)). Эрфурт университетының эшләүе тураһында 1379 йылғы документтарҙа әйтелә, шулай булһа, ул Германиялағы иң боронғо университет. Дини реформатор Мартин Лютер, социология фәненә нигеҙ һалыусыларҙың береһе булған Макс Вебер был университетта уҡыған. Университет 1816 йылда ябылған, 1994 йылда Германия икенсе тапҡыр яңынан берләшкәс асыла. Бында биш меңгә яҡын студент уҡый..

# Эрфурт
## Фән һәм мәғариф
### Эрфурт университеты
#### Факультеттары

* Философския
* Йәмғиәт һәм сәйәсәт
* Сәнғәт
* Педагогия
* Католик-теология факультеты
* Макс Вебер коллегияһы — мәҙәни һәм йәмғиәт фәндәре буйынса тикшеренеү үҙәге

# Эрфурт
## Шәхестәр

* См. Категория:Персоналии:Эрфурт
# Нюня-То-Се

Нюня-То-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Салета йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Нюня-То-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046786
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304678
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Харьковка (Корболиха ҡушылдығы)

Харьковка — Рәсәй йылғаһы. Алтай биләмәләрендә аға. Йылға Корболиха йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Харьковка (Корболиха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алеййылғаһы, инештән Гилевск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200112115200000257
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200025
* Бассейн коды — 13.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мядью-Хале-Яха

Мядью-Хале-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Юредей-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 192 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Мядью-Хале-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300071179
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307117
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Александровка

Александровка — күп мәғәнәле топоним. Александр исеменән барлыҡҡа килгән.

# Александровка
## Башҡортостан Республикаһында

* 2-се Александровка
* Александровка (Ауырғазы районы)
* Александровка (Баҡалы районы)
* Александровка (Бедеева Поляна ауыл советы, Благовещен районы)
* Александровка (Белорет районы)
* Александровка (Бишбүләк районы)
* Александровка (Боҙаяҙ ауыл советы, Ҡырмыҫҡалы районы)
* Александровка (Бөрө районы)
* Александровка (Дәүләкән районы)
* Александровка (Күгәрсен районы)
* Александровка (Мәләүез районы)
* Александровка (Туймазы районы)
* Александровка (Шишмә районы)
* Александровка (Ҡалтасы районы)
* Александровка (Ҡамышлы ауыл советы, Ҡырмыҫҡалы районы)
* Александровка (Ҡариҙел районы)
* Александровка (Һынны ауыл советы, Благовещен районы)
* Александровка (Әлшәй районы)
# Туҡтыбай

Туҡтыбай (рус. Туктубаево) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Сосновка районындағы ауыл. Әлиш ауыл биләмәһе составына инә.

# Туҡтыбай
## Географик урынлашыуы

Бишкил йылғаһы (Мейәс ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.

# Туҡтыбай
## Тарихы

Туҡтыбай (Ишбирҙе, Нурбәк) — табын башҡорттарының ауылы. Тәүге тапҡыр 1740 йылда телгә алына. Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Ҡара Табын улусы составында була.

# Туҡтыбай
## Халҡы

| 1795 | 1834 | 1866 | 1900 |
| 167 | 327 | 383 | 511 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (95 %) йәшәй.

# Туҡтыбай
## Билдәле шәхестәре

* Аҙнабаева Флүрә Фәтхи ҡыҙы (29.03.1937) — башҡорт педагог-методисы, педагогия фәндәре кандидаты (1988).
# Каса

Каса (фарс. پیاله [пийале]; бор. грек. πύελος — ялғаш) — ҙур булмаған, тотҡаһыҙ сөм һауыт, йәйпәк ауыҙлы, төбө тарайып бөтә. Ярымшар йәки төбө ҡырҡылған конус рәүешле, эсе соҡор бәләкәй сеүәтә. Ул табынға ҡуйыу өсөн йәки ашамлыҡ һаҡлау өсөн бик күп халыҡтарҙа ҡулланыла. Б.э. тиклем 1-се мең йыллыҡтың икенсе яртыһынан билдәле. Иң боронғо касалар ябай көршәк балсығынан эшләнгән булған.

# Каса
## Рәүеше

Касалар боронғо күсәбә халыҡтарҙың көнкүрешенә яйлаштырып эшләнгән. Тотҡаһыҙ соҡор һауыттарҙы өҫтө-өҫтөнә ҡуйып ултыртырға уңайлы , урынды күп алмай. Ҡыйбатлы касаларҙы, мәҫәлән, ҡытай фарфорын ватылмаһын өсөн махсус ҡаптарға, ҡумталарға һалып йөрөткәндәр.Ундай ҡумталар «чина-кап» тип аталған.

# Каса
## Хәҙерге эшләү ысулдары

Әлеге көндә касаларҙы фаянстан, фарфорҙан, керамиканан, металдан, ағастан, пластиктан һәм башҡа материалдарҙан фабрикаларҙа етештерәләр. Улар төрлө һында һәм төрлөсә биҙәкләп сығарыла.

# Каса
## Ҡулланылышы

Был һауыт Урта Азияла һәм уға яҡын төбәктәрҙә киң ҡулланыла. Японияла ла киң таралған, уны «тяван» тип атайҙар һәм сәй эсергәндә йәки дөгө биргәндә тотоналар. Ҡырғыҙҙарҙа касаны «чыны» тип атайҙар, был «chin», йәғни «Ҡытай» тигән фарсы һүҙенән килеп сыҡҡан, сөнки уны шул илдән килтерә торған булғандар. Үзбәктәр иһә фарсылар кеүек үк "пыяла" тип атай. Татарстанда һәм Башҡортостанда ла яратып ҡулланалар.Уның вағыраҡтарын табынға сәй эскәндә, ҙурыраҡтарын һурпа, аш һалып ҡуялар. Турамалар һәм башҡа ризыҡ өсөн дә тотонола.

# Каса
## Икенсе мәғәнәһе

Ботаникала сәскә тажының тышынан уратып алған япраҡтары шулай уҡ каса тип атала.
# Керваж

Керваж — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ленка йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Керваж
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023795
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002379
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ульштедт-Кирхгазель

Ульштедт-Кирхгазель (нем. Uhlstadt-Kirchhasel) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 6347 кеше йәшәй. Майҙаны — 122,27 км². Диңгеҙ кимәленән 190 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7407 һәм автомобиль коды — SLF.
# Фәйруз (исем)

Фәйруз — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа осрай.

# Фәйруз (исем)
## Этимологияһы

Фәйруз исеме башҡорт телендә яңы һүҙ, фарсы теленән йәшкелт күк төҫтәге аҫылташ тигән мәғәнәләрҙе аңлатҡан мосолман ир-ат исеме.

# Фәйруз (исем)
## Билдәле шәхестәр

Фәйруз әд-Дайлами (ғәрәп телендә: الديلمي فيروز, фарсы теле: دیلمی فیروز, Фирүз Дайламит) фарсы мөхәммәт пәйғәмбәр ислам юлдашы булған.

# Фәйруз (исем)
## Фамилялар

Фәйрүзов Рауил Закирйән улы 10 февраль 1996 йыл)1949 йылдың 2 апрелдә Ҡыйғы районы Урге Ҡыйҡы ауылында тыуған. Эске эштәр органдары һәм дәүләт эшмәкәре. Милиция генерал-майоры. 1995—1996 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының эске эштәр министры һәм 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы.10 февралдә 1996 йылда Өфө ҡалаһында ерләнгән.
Фәйрузов Данис Хәсән улы — 1983 йылдың 8 ноябрендә Башҡортостан республикаһы Салауат ҡалаһында тыуған. Баш инженер — генераль директорҙың беренсе урынбаҫары. Благовещен Газпром эшкәртеү, яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә.
Файрузов Рафаэль Марс улы — Өфө трикотаж фабрикаһы генераль директоры.1962 йылдың 23 мартында тыуған, Өфө ҡалаһы. Өфө авиация институтын тамамлаған.
Аҡмырҙин Яхъя Файруз улы — (1894, хәҙерге Ҡыуандыҡ районы Блявтамаҡ ауылында тыуған),сәсән , халыҡ йырсыһы. йомшаҡ тауышлы. Репертуарында башҡорт халыҡ йырҙары, шул иҫәптән Зульхабирә, Мәҙинәкәй, Салимәкәй һ.б.
# Байдан

Байдан — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Алчедат йылғаһының уң ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Байдан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200020738
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202073
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мэрхэ-Кы

Мэрхэ-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катарыль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Мэрхэ-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069688
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306968
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Никольское (Силәбе өлкәһе)

Никольское (Килмәк, Төхвәт) — Силәбе өлкәһенең Уй районындағы ауыл. Соколовка ауыл биләмәһе срставына инә.

# Никольское (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Ауыл Силәбе өлкәһенең үҙәк өлөшөндә, урман-дала зонаһында, Кесе Уйылға йылғаһының уң яғында, Уй ауылынан төньяҡ-көнсығышыҡа яҡын 22 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Абсолют бейеклеге - диңгеҙ кимәле өҫтөндә 331 метр.

# Никольское (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы
### Сәғәт бүлкәте

* МСК+2 (Өфө ваҡыты)
* Никольск ауылы, бөтә Силәбе өлкәһе кеүек үк МСК+2 (Өфө ваҡыты) сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. UTC ваҡытына ҡарата айырмаһы — +5:00 сәғәт.

# Никольское (Силәбе өлкәһе)
## Халыҡ
### Гендер составы

2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ир-егеттәр - 47,8%, ҡатын-ҡыҙҙар 52,2% тәшкил иткән.

# Никольское (Силәбе өлкәһе)
## Халыҡ
### Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә ярашлы, халыҡтың милли структураһында рустар - 77 %, башҡорттар - 17 %, татарҙар - 4 %, ҡаҙаҡтар - 2 % тәшкил иткән.

# Никольское (Силәбе өлкәһе)
## Урам

Ауылдың урам селтәре дүрт урамдан тора.
# Виргуза

Виргуза — Рәсәй йылғаһы. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чернавка йылғаһының уң ярына тамағынан 0,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Виргуза
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уводь йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ока ҡушылдыҡтары бассейны Мокша йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301012110000033007
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003300
* Бассейн коды — 09.01.03.010
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Козель Арнольд Израилевич

Козель Арнольд Израилевич (9 ноябрь 1940 йыл, Һарытау, СССР — 18 июнь 2019 йыл, Силәбе, Рәсәй) — СССР һәм Рәсәй нейрохирургы, Рәсәй Медицина фәндәре академияһының һәм Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир-ағзаһы (2014).

# Козель Арнольд Израилевич
## Биографияһы

Арнольд Израилевич Козель СССР-ҙың Һарытау ҡалаһында 1940 йылдың 9 ноябрендә тыуған. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң Һарытау медицина институтының «дауалау эше» факультетына уҡырға инә.
1965 йылда Арнольд Израилевия Козель Һарытау медицина институтын уңышлы тамамлап сыға.
1970 йылда — Силәбе ҡалаһының торба прокатлау заводы медицина санитар бүлегенең нейротравматология бүлексәһен етәкләй.
1981 йылдан алып А. И. Козель Силәбе ҡалаһының ашығыс ярҙам дауаханаһындағы нейрохирургия бүлегендә эшләй. 1982 йылда был дауахана уның етәкселеге аҫтында Силәбе ҡалаһының нейрохирургия үҙәге итеп үҙгәртелә, ә 1996 йылда — был медицина учреждениеһы Силәбе лазер хирургияһы институты үҙәге итип үҙгәртелә. А. И. Козель уның директоры була.
2000 йылда А. И. Козель Рәсәй Медицина фәндәре академияһының мөхбир-ағзаһы итеп һайлана.
2014 йыл — Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир-ағзаһы.
Рәсәй Федерацияһының Силәбе ҡалаһында 2019 йылдың 18 июнендә вафат була.

# Козель Арнольд Израилевич
## Фәнни эшмәкәрлеге

Арнольд Израилевич Козель 25 патентлы нейрохирургия методтарын уйлап тапҡан, уларҙың 4-һе уның исемен йөрөтә: («Умыртҡа бағанаһы остохондрозын А. И. Козелса дауалау ысулы», «Өсөнсөл нервы невралгияһын А. И. Козелса дауалау ысулы», «Аденогипофиз ауырыуын А. И. Козелса дауалау ысулы», «Наркоманиянан А. И. Козелса дауалау ысулы»).
Арнольд Израилевич Козель етәкселеге аҫтында өс медицина фәндәре докторы һәм дүрт медицина кандидаты әҙерләнгән.

# Козель Арнольд Израилевич
## Маҡтаулы исемдәре ?һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы (1993)
# Шәрипов Миҙхәт Вилдан улы

Шәрипов Миҙхәт Вилдан улы (8 июль 1948 йыл) — журналистика ветераны, «Башҡортостан» һәм «Кызыл таң» республика гәзиттәренең элекке үҙ хәбәрсеһе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

# Шәрипов Миҙхәт Вилдан улы
## Биографияһы

Миҙхәт Вилдан улы Шәрипов 1948 йылдың 8 июлендә Башҡорт АССР-ының Ғафури районы Сәйетбаба ауылында тыуған.
1971 йылда Башҡорт дәүләт университеты филология факультетының башҡорт-рус бүлеген тамамлай.
1971-1973 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хәрби хеҙмәт бурысын үтәй: университетта уҡығанда тейешле әҙерлек алғанлыҡтан, Байкал аръяғы хәрби округында офицер вазифаһын башҡара һәм ике йыл дауамында мотоуҡсылар взводы командиры була.
Запасҡа ҡайтарылғандан һуң 1974 йылда журналистикала оҙайлы эшмәкәрлеген башлай һәм 2012 йылда хаҡлы ялға сыҡҡансы республикабыҙ матбуғат сараларында хеҙмәт һала. «Башҡортостан» һәм «Кызыл таң» республика гәзиттәренең көнбайыш райондар буйынса үҙ хәбәрсеһе бурыстарын башҡара.
Фиҙакәр хеҙмәте өсөн «Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булған.
Журналистика ветераны хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң да ҡәләмен ташламай: республика гәзит һәм журналдарында бөгөн дә көнүҙәк мәҡәләләр менән сығыш яһай.

# Шәрипов Миҙхәт Вилдан улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре
# Тать-Юган (Назым ҡушылдығы)

Тать-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Назым йылғаһының уң ярына тамағынан 266 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 78 км.

# Тать-Юган (Назым ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051014
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205101
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Түрһәгеҙе ауыл Советы (Ауырғазы районы)

Түрһәгеҙе ауыл Советы — Ауырғазы районы составында булған, 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе. Семенкин ауыл биләмәһе менән берләштерелә. Почта индексы — 453493. ОКАТО коды — 80205000000.
Ауыл Советының составы: Шланлы ауылы — административ үҙәк, Абдулла, Алексеевка, Березовка, Шеверле, Юлдаш ауылдары. 1981 йылда 1981 йылдың 14 сентябрендәге 16-2/327-се һанлы «Айырым тораҡ пункттарын Башҡорт АССР-ының административ-территориаль бүленеш буйынса иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташлау тураһындағы» Указына ярашлы Канаш ҡасабаһы бөтөрөлә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1 5). Ауырғазы районы буйынса а) түбәндәге юлдар бар:
   Түрһәгеҙе ауыл Советының Шланлы, Абдулла, Алексеевка, Берёзовка, Шеверле, Юлдаш ауылдарын Семенкин ауыл Советы составына индерергә. Семенкин ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
2008 йылға түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Михайловка ауыл Советы, Таштамаҡ ауыл Советы, Наумкин ауыл Советы, Семенкин ауыл Советы («Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы (ред. 19.11.2008) „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).
Ауырғазы районы Түрһәгәҙе ауыл Советының Генераль планын «Башагропромпроект» Институты төҙөй.
# Башкиров Сергей Геннадьевич (биатлонсы)

Башкиров Сергей Геннадьевич (30 декабрь 1977 йыл) — СССР һәм Рәсәй биатлонсыһы, тренер. Рәсәйҙең халыҡ-ара спорт мастеры (1999).

# Башкиров Сергей Геннадьевич (биатлонсы)
## Биографияһы

Сергей Геннадьевич Башкиров 1977 йылдың 30 декабрендә Сыуаш АССР-ының баш ҡалаһы Чебоксарҙа тыуған.
1999 йылда Сыуаш дәүләт педагогия университетын «Математика һәм информатика уҡытыусыһы» һөнәре буйынса тамамлаған.
Беренсе тренеры — Г. Башкиров. Тренерҙары ― Г. П. Салдимиров, Н. И. Чегодаев. Буйы — 181 см. Ауырлығы — 74 кг.
1988 йылдан биатлон менән шөғөлләнә башлай.
Яратҡан биатлон дисциплиналары — спринт, эҙәрлекләү ярышы, масс-старт.
Рәсәй Федерацияһының Ҡораллы көстәре йыйылма командаһы һәм Новоуральск ҡалаһы (Свердловск өлкәһе) өсөн сығыш яһай.
Хәҙерге ваҡытта биатлон буйынса Рәсәй юниорҙар йыйылма командаһы тренеры.

# Башкиров Сергей Геннадьевич (биатлонсы)
## Ҡаҙаныштары

Рәсәй чемпионатының көмөш призеры (2000), (2003, 2004, 2005 — 10 км спринт, 2003 — 12,5 километрға эҙәрлекләү ярышы, 2005 — 4х7,5 километрға эстафета) һәм бронза (2010 — 10 километрға командалы ярыш).

# Башкиров Сергей Геннадьевич (биатлонсы)
## Донъя Кубогы

* 2000/01 — 63 урын
* 2001/02 — 73 урын
* 2002/03 — 36 урын
* 2003/04 — 41 урын
* 2004/05 — 54 урын
* 2005/06 — 54 урын
Новоуральск ҡалаһында (Свердловск өлкәһе) йәшәй.
# Еловиц

Еловиц — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Альмеж йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Еловиц
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011351
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001135
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0