yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Глазунов (Уй ҡушылдығы)

Глазунов — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе, Ырымбур өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Уй йылғаһының уң ярына тамағынан 381 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Глазунов (Уй ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, Увелька йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500212111200000751
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200075
* Бассейн коды — 14.01.05.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Калтасинская заря (гәзит)

«Калтасинская заря» — Ҡалтасы районының ижтимағи-сәйәси гәзите. Ойоштороусылары — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы һәм "«Заря» редакция-нәшриәт комплексы" дәүләт-унитар предприятиеһы. Ҡалтасы районының Ҡалтасы ауылында аҙнаһына 2 тапҡыр урыҫ һәм мари («Калтаса ужара») телдәрендә сыға. 1932 йылдың мартынан «Ленинский путь» исеме менән мари телендә; 1958 йылдан «Колхозный путь» («Колхоз юлы») гәзите (1945 йылдан алып урыҫ телендә сыға) менән ҡушылғандан һуң «Ленинский путь» («Ленин юлы») исеме аҫтында урыҫ һәм мари телдәрендә, 1965 йылдан башлап «Заря». 2007 йылдан алып хәҙерге исеме менән нәшер ителә. 1962—1965 йылдарҙа гәзит нәшер ителмәй.

# Калтасинская заря (гәзит)
## Ҡаҙаныштары

* Башҡортостандың ете баҫмаһы, шул иҫәптән «Калтасинская заря» гәзите лә, социаль әһәмиәтле киң мәғлүмәт сараһы исемлегенә инде — «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 23 октябрь.
# Шидровка (йылға)

Шидровка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Онеж мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Шидровка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега мороно йылғалары бассейны Унежма йылғаһы бассейнының көнбайыш сигенән Золотница йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнсығыш сигенә тиклем (Онеге йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000212103000004274
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000427
* Бассейн коды — 03.01.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кобылин йорто

ХIХ быуаттың икенсе яртыһы
Кобылин йорто — Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһының ике ҡатлы йорто Петров урамында урынлашҡан. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты . 124-се бойороҡ (31.12.02).
Адресы: Таганрог ҡалаһы, Петр ур., 49.

# Кобылин йорто
## Тарих

1859 йылдың авгусында Таганрог ҡалаһының төҙөлөш комитетына 1-се гильдия сауҙагәре Иван Кобылкин йорт төҙөргә ер һорап мөрәжәғәт итә. Рөхсәт алғас, ул буласаҡ йорт урынында торған һарайҙы һүтә һәм уның урынына ике ҡатлы кирбес йорт һала. Уның алғы яғы тура мөйөшлө колонналар менән дүрт тигеҙ секцияға бүленгән. Һәр секцияның икенсе ҡатында өс тәҙрә, ә түбәнге ҡаттағы йорт ишегенең ике яғында икешәр тәҙрә була.
Төҙөлөш эштәре тамамланғандан һуң, беренсе ҡатта магазиндар асҡандар, ә икенсе ҡатында эшҡыуар Василий Боровой «Лондон» ҡунаҡханаһын аса. Ҡунаҡханаға инеү ишеге йорттоң уң яғындағы бер ҡатлы төкәтмә аша булған. Төкәтмәнең башында веранда тора. Икенс ҡаттың тәҙрәләре өҫтөнә "Лондон ҡунаҡханаһы " тип яҙылған иғлан торған.
Октябрь революцияһына тиклем бер ҡатлы төкәтмәне ике ҡатлы итеп өҫтәп һалғандар. Шунан һуң йорт бинаһы тамамланған күренешкә инә. Ишек өҫтөндә балкон эшләнгән. Ул металл бағаналарҙа торған. Һуңыраҡ бина түбәһенең өҫтөндәге декоратив вазалар алынған, балкон юҡ ителгән.
Иван Евстратиевич Кобылин шәкәр , һуңынан — бакалея һәм гастрономия тауарҙары менән ҡаланың Петров урамында һәм Иҫке баһа һатыу иткән. 1845 йылда Антон Павлович Чеховтың атаһы Кобылин конторында контора эше буйынса хеҙмәт иткән. шулай уҡ яҙыусының олатаһы Иван Яковлевич Морозов та Кобылинда эшләгән. Һуңыраҡ яҙыусының атаһын Кобылин еҫләнгән балыҡ ыуылдырығын һатырға теләмәгәне өсөн эштән сығарған,
1855 йылға тиклем И. Е. Кобылкин ҡала башлығы итеп һайлана, ул Успение һәм Митрофаний сиркәүҙәрен төҙөүҙә ҡатнаша. Ул үлгәс, үҙ балалары булмағанлыҡтан,1890-сы йылдарға тиклем йорттоң хужаһы булып Кобылиндың тәрбиәгә алған улы Михаил Иванович Кобылин була. Михаил Иванович Кобылин ҡунаҡхана һәм ресторан тота. 1904 йылда ул бауыр ауырыуынан вафат була.
Йорттоң түбәнге ҡатында төрлө ваҡытта төрлө магазиндар була.
1902 йылда бында галантерея тауарҙары менән дә һатыу иткәндәр.,
1902 йылда ҡунаҡхананың хужаһы Николай Артемович Тер-Арутюновбулған. ТУл тиф эпидемияһы ваҡытында йоғошло ауырыу менән сирләп, 1915 йылдың февралендә вафат була. Үлгәнсе ул ҡунаҡханаһын К. Л. Гавриленкоға һатҡан. Гавриленко 1914 йылда уны "Метрополь"тип атай. НЭП ваҡытында һәм 1925 йылда ҡунаҡханала клуб-казино асҡандар. Һәр көндө киске 8 сәғәттән алып казинола лото, кәрт уйнағандар. Шул клубта спиртлы эсемлектәр һатылған ресторан эшләгән.
Бөйөк Ватан һуғышынан һуң бинала НКВД, ә 1957 йылдан — «Үҙәк» ҡунаҡханаһы торған. Беренсе ҡатта «Новость дня» кинотеатры эшләй, һуңынан уны «Смена» тип атайҙар. 1980-се йылдарҙа кинотеатр ябылған, уның урынында импорт радиоаппаратуралар магазины һәм "Диана" кейем һатыу магазины эшләй.

# Кобылин йорто
## Әҙәбиәте

Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.
# Көньяҡ Азия

Көньяҡ Азия рус. Ю́жная А́зия — Азияның көньяҡ өлөшө, географик һәм тарихи-мәҙәни төбәкте тәшкил итә.
Физик-географик йәһәттән Көньяҡ Азия Һиндостан ярымутрауы, уның күпселек өлөшөндә яҫы тауҙар урынлашҡан Деканды, Һинд-Ганг уйһыулығын һәм Гималайҙы, шулай уҡ Шри-Ланка утрауын һәм бер нисә ваҡ утрауҙы үҙ эсенә ала. Көньяҡ Азияның физик-географик айырымланыуы тәү сиратта Һиндостандың боронғо Гондван материгының бер өлөшө булыуына нигеҙләнә, ә Азияның ҡалған өлөшө - боронғо Лавразиянан. Шул уҡ ваҡытта совет һәм рәсәй география фәндәре Көньяҡ Азия составына Малакка һәм Һинд-Ҡытай ярымутрауҙарын да, яҡындағы утрауҙар менән, индерергә рөхсәт итә.
Сәйәси-географик йәһәттән БМО классификациялары буйынса Көньяҡ Азия түбәндәге дәүләттәрҙе үҙ эсенә ала: Афғанстан, Бангладеш, Бутан, Һиндостан, Мальдив, Непал, Пакистан, Шри-Ланка. Көньяҡ Азияның сәйәси-географик айырымланыуы был илдәрҙең тарихы һәм мәҙәниәте уртаҡлығы менән бәйле (боронғо һиндостан империяларына һәм Британия Һиндостанына инеү, һинд-иран һәм дравид телдәре өҫтөнлөк итеү, һинд дине, буддизм һәм ислам бәйләнештәре өлкәһе, башҡа мәҙәни күренештәр).
Көньяҡ Азия 4,5 млн км²территорияны биләй (Бөтә Азияның 10 проценты һәм бөтә ҡоро ерҙең 3 проценты), әммә уның халҡы Азия халҡының 40 процентын һәм донъя халҡының 22 процентын тәшкил итә.

# Көньяҡ Азия
## Халҡы

Көньяҡ Азияға индерелгән бөтә һигеҙ илдең дөйөм халҡы һаны 1 миллиард 983 миллион 914 мең 039 кеше тәшкил итә (2022). Уларҙың яртыһынан күберәге, дөрөҫөрәге, 1 миллиард 415 миллион 320 мең кеше Һиндостанда йәшәй, 232 миллион кеше - Пакистанда, 169 миллион кеше - Бангладешта, 42 миллиондан ашыу - Афғанстанда, 29 миллион - Непалда, 21 миллион - Шри-Ланкала, 801 меңгә яҡын - Бутанда һәм 564 меңгә яҡын кеше Мальдив Республикаһында йәшәй.

# Көньяҡ Азия
## Илдәр

* Афғанстан
* Бангладеш
* Бутан
* Һиндостан
* Мальдив Республикаһы
* Непал
* Пакистан
* Шри-Ланка
# Мәхмүт (Силәбе өлкәһе)

Мәхмүт (рус. Махмутова) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Ғәшер ауыл биләмәһе составына керә.

# Мәхмүт (Силәбе өлкәһе)
## Тарих

Ауылға терһәк ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Пермь губернаһы Шадринск өйәҙе составында була. Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Мәхмүт (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

| 1816 | 1834 | 1859 | 1920 |
| 29 | 152 | 193 | 287 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (94 %) йәшәй.
# Пресвятая Дева Мария соборы (Минск)

Пресвятая Дева Мария архикафедраль соборы (бел. Архікафедральны касцёл Імя Найсвяцейшай Панны Марыі) — вилен бароккоһы стилендәге католик кафедраль собор, Белоруссияның Минск ҡалаһында төп католик ҡорам. Минск-Могилев архиепархияһының кафедраль соборы. Архитектура ҡомартҡыһы, Беларусь Республикаһының тарихи-мәҙәни ҡиммәттәренең Дәүләт исемлегенә индерелгән (коды 712Г000235). 1700—1710 йылда иезуит монастыры эргәһендә сиркәү һымаҡ төҙөлгән, шунлыҡтан «иезуиттар костёлы» булараҡ та билдәле. Адресы: Азатлыҡ майҙаны, 9-сы йорт.

# Пресвятая Дева Мария соборы (Минск)
## Тарихы

Иисус йәмғиәте тарихы XVII быуат уртаһында башлана. 1683 йылда монастырь төҙөлә башлай, ә 1700 йылдың 24 октябрендә таш монастырь ҡорамына нигеҙ һалына. Иғәнәләр ярҙамы арҡаһында төҙөлөш тиҙ бара, 1708 йылла интерьеры тамамлана, ә 1710 йылдың 16 мартында вилен епискобы Константин Казимир Бжостовский иезуит костелын Иисус, Мария һәм изге Барбараға бағышлап изгеләндерә.
Артабанғы бер нисә тиҫтә йылдарҙа ҡорам бер нисә тапҡыр үҙгәртеп ҡороуҙарға дусар була. 1732 йылда Пресвитерий ҡабырғаһында ике сиркәү төкәтеп төҙөлә, төп фасадтың ике башняһы тамамлана.
1773 йылдың Европа илдәренең донъяуи властар баҫымы аҫтында иезуиттар ордены папа Климент XIV тарафынан ваҡытлыса тыйыла, ошоноң менән бәйле Минск ҡорамы ғәҙәти мәхәллә статусын ала. 1798 йылда Минск епархияһы (диоцез) төҙөлә, һәм ҡорам Пресвятая Дева Мария исеменә бағышланған кафедраль собор булып китә. 1800 һәм 1853—1854 йылдарҙа ғибәҙәтханала реставрация эштәре уҙғарыла.
1951 йылда сиркәү ябыла, уның ике манараһы һүтелә, ә үҙәк фасады шаҡтай яңынан үҙгәртелә, 1990 йылдар башына тиклем бинала «Физкультурниктар йорто» урынлаша. 1993 йылда ғибәҙәтхананы Католик сиркәүгә ҡайтарып бирәләр, 1997 йылда ул ҡабаттан изгеләндерелә. 1990—2000 йылдарҙағы реставрация эштәре барышында ғибәҙәтхананың тулыһынса тәүге ҡиәфәте тергеҙелә.

# Пресвятая Дева Мария соборы (Минск)
## Архитектураһы

Пресвятая Дева Мария соборы өс нефлы базилика. Арауығы алты колонна менән нефтарға бүленгән, үҙәк нефы ярым түңәрәк апсида менән тамамлана, уның ҡабырғаларында Изге Троица һәм изге Фелициан капеллалары урынлашҡан. Төп фасад вилен бароккоһы стилендә төҙөлгән һәм ике башня менән ҡыҫанланған. Башнялары күп ҡатлы, төп кәрнизе кимәле өҫтөндә өс ярус күтәрелә, башнялар тәре менән ослана.Төп фасад портигы өҫтөндә өс мөйөшлө фронтон урынлашҡан, портиктың кәрнизе өҫтөндә балюстрадалы кәртә менән балкон бар.
Интерьерында фрескалар айырым ҡиммәттәргә эйә, улар совет осоронда штукатурланған булған, хәҙер уларҙы асыу һәм реставрациялау бара.
# Сутягин Александр Васильевич

Сутягин Александр Васильевич (12 (25) август 1915 йыл — 10 ғинуар 1991 йыл) — совет йырсыһы, баритон. РСФСР-ҙың халыҡ артисы.

# Сутягин Александр Васильевич
## Биографияһы

Сутягин Александр Васильевич 12 (25) август 1915 йыл Верхнеуральск өйәҙе (Ырымбур губернаһы) Магнитная станицаһында (хәҙер ул урында Магнитогорск ҡалаһы урынлашҡан) тыуа. Ата-әсәһенең алты балаһының иң бәләкәйе була. Атаһы Белорет металлургия заводы ҡасабаһынан була һәм уның ғаиләһе 1917 йылда Магнитная станицаһынан Белорет заводы ҡасабаһына күсеп килә. Ете йыллыҡ мәктәпте һәм техникум тамамлағандан һуң А. В. Сутягин Белорет металлургия заводының мартен цехына эшкә килә. Клуб янындағы үҙешмәкәр сәнғәт түңәрәгендә әүҙем ҡатнаша, боронғо романстар башҡара. . 1936 йылда Башҡорт музыка училищеһын (Чернов-Шер класында уҡып) тамамлай.
1943 йылда Мәскәү консерваторияһын ( В. Владимировтың йыр класында уҡып)тамамлай.
1941 йылдан алып Башҡорт опера һәм балет театрында солист булып эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында БАССР Халыҡ комиссарҙары советы эргәһендәге республика радиофикация комитеты дикторы була.
1957-1975 йылдарҙа Кесе дәүләт академия опера театрында (хәҙерге Михайлов театры) сығыш яһай.
Йырсы булараҡ концертта йырҙар, романстар, дуэттар һәм сит ил операларынан ариялар, хәҙерге заман Ватан һәм урыҫ композиторҙары әҫәрҙәрен башҡара. СССР-ҙың халыҡ артисы Б. Я Лемешев менән бергә сығыш яһай.
1991 йылдың 10 ғинуарында Ленинградта вафат була, кәүҙәһе Өфөгә ҡайтарылып, Өфө Сергиев зыяратында ерләнгән.

# Сутягин Александр Васильевич
## Награда һәм премиялары

* БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1946).
* Башҡорт АССР-ы халыҡ артисы (1949).
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (22.07.1954).
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы (7.06.1955).

# Сутягин Александр Васильевич
## Театрҙағы эштәре.

* 1955 — «Салауат Юлаев» , З. Исмәғилев — Пугачев
* 1957 — «Летучий голландец», Р. Вагнер — Голланд
* 1958 — «Эсмеральда», Даргомыжский — Клод Фролло
* «Азат», Р. А. Мортазин — Максим
* «Евгений Онегин», П И. Чайковский — Онегин
* «Пиковая дама», П И. Чайковский — Елецкий
* «Батша кәләше», А. Римский-Корсаков — Грязной
* «Риголетто», Дж. Верди — Риголетто
* «Виринея», Слонимский — Павел
* «Катерина Измайлова» — Борис Тимофеев
* «Аида», Дж. Верди — Амонасро
* «Травиата», Дж. Верди — Жермон
* «Кармен», Ж. Бизе — Эскамильо
* «Севильский цирюльник» , Дж. Россини — Фига
* Башҡа партиялары: Алеко, Кенәз Игорь, Яго, Скарпиа.
# Двойная (станция)

Двойная — Ростов төбәге Төньяҡ-Кавказ тимер юлының тимер юлы станцияһыРостов өлкәһе Орловский районының Орловский ҡасабаһында урынлашҡан.

# Двойная (станция)
## Станцияның тарихы һәм эшмәкәрлеге

Двойная станцияһы ике юллы үҙгәреүсән ток менән электрлаштырылған Волгоград-1 — Сальск тимер юлы һыҙығында урынлашҡан. Рәсәй тимер юлдары асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Ростов төбәге Төньяҡ-Кавказ тимер юлы структураһына инә.
Двойная станцияһының бер ҡатлы тимер юлы вокзалы бар, ул Орловский ҡасабаһының үҙәгендә урынлашҡан. Пассажирҙарҙың икенсе платформалағы пассажир поездарына сығыуы өсөн үтеп йөрөү күпере бар.
Двойная станцияһы аша Сальск — Котельниково, Сальск — Куберле — Волгодонск — Морозовская һәм кире йүнәлештә йөк поездары йөрөй.
Двойная станцияһында шулай уҡ маневр эштәре башҡарыла.

# Двойная (станция)
## Пассажирҙар хәрәкәте

Станция буйлап Себер, Кузбасс, Урал, Волга буйы төбәктәренән Ҡара диңгеҙ курорт зоналарына (Адлер, Анапа, Новороссийск) , шулай уҡ Кавказ Минераль һыу курорттарына (Кисловодск, Пятигорск, Ессентуки, Минераль һыуҙар) ике пассажир поезы йөрөй.
Двойная станцияһының Ростов-Главный, Сальск, Волгодонск һәм Куберле, шулай уҡ был йүнәлештәге аралаш станциялар менән ҡала яны хәрәкәте бар.

# Двойная (станция)
## Станция буйлап алыҫ юлға хәрәкәт

2018 йылдың декабренә ҡарата станция буйлап поездарҙың алыҫ хәрәкәте:
Йыл әйләнәһенә поезддар хәрәкәте :
| Поезд һаны | Хәрәкәт маршруты | Поезд һаны | Хәрәкәт маршруты |
| 45 | Екатеринбург — Кисловодск | 46 | Кисловодск — Екатеринбург |
| 59 | Новокузнецк — Кисловодск | 60 | Кисловодск — Новокузнецк |
| 313 | Орск — Кисловодск | 314 | Кисловодск — Орск |
| 353 | Пермь — Адлер | 354 | Адлер — Пермь |
| 367 | Киров — Кисловодск | 368 | Кисловодск — Киров |
Поездарҙың миҙгелле хәрәкәте :
| Поезд һаны | Хәрәкәт маршруты | Поезд һаны | Хәрәкәт маршруты |
| 249 | Новокузнецк — Имеретин курорты | 250 | Имеретин курорты — Новокузнецк |
| 465 | Әстерхан — Имеретин курорты | 466 | Имеретин курорты — Әстерхан |
| 505 | Һарытау — Имеретин курорты | 506 | Имеретин курорты — Һарытау |
| 509 | Ҡазан — Новороссийск | 510 | Новороссийск — Ҡазан |
| 521 | Приобье — Новороссийск | 522 | Новороссийск — Приобье |
| 545 | Орск — Имеретин курорты | 545 | Имеретин курорты — Орск |
| 589 | Яңы Уренгой — Төмән — Адлер | 590 | Адлер — Төмән — Яңы Уренгой |
# Оло Пунгул

Оло Пунгул — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сямжена йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 70 км.

# Оло Пунгул
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005801
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000580
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яҡуп (пәйғәмбәр)

Яҡуп, Йа ' ҡуб (ғәр. يعقوب‎), Исраил — ислам пәйғәмбәре, Ибраһим пәйғәмбәрҙең кинйә улы Исхаҡтан тыуған ейәне. Яҡуптың 12 улы була, уларҙан Исраилдең 12 быуыны тарала һәм пәйғәмбәрҙәрҙең күбеһе - Муса, Дауыт, Сөләймән, Ғайса һ.б. донъяға килә. Библиялағы Иаков менән тиңләштерелә.
Яҡуп Ҡөрьәндә телгә алына:
* . Беҙ уға Исхаҡ менән Яҡупты ебәрҙек. Пәйғәм​бәрлек һәм Китаптарҙы (Тәурат, Инжил, Зәбур, Ҡөръәнде) уның тоҡомона васыят иттек. Донъяла уға бүләктәр бир​ҙек. Хаҡтыр, ул Әхирәттә лә һәр хәлдә изгеләрҙән һаналасаҡтыр.
* Әл-Ғәнкәбут 29:27

# Яҡуп (пәйғәмбәр)
## Йософ ҡиссаһы

Яҡуп пәйғәмбәр төштәргә аңлатма бирә алған. Яратҡан улы Йософ ун бер йондоҙҙоң, ай менән ҡояштың уға табыныуы тураһында төш күргәнен һөйләгәс, Яҡуп уға пәйғәмбәрлек биреләсәге һәм ҙур игелектәр ҡыласағы тураһында әйтә. Яҡуптың Йософҡа һөйөүе һиҙелмәй ҡалмай һәм башҡа улдары уға көнләшә башлай. Бер ваҡыт Яҡуптың улдары үҙҙәре менән Йософто алып китә лә, уны ҡоҙоҡҡа ташлай. Йософтоң күлдәген ҡанға буяп, атаһына алып киләләр һәм уны бүре ашаны, тип әйтәләр. Яҡуп үҙен алдарға теләүҙәрен аңлай һәм яратҡан улын кире ҡайтарыуҙы талап итә. Күҙ йәштәре һәм улын юғалтыуҙан йылдар буйы ҡайғырыуҙары арҡаһында Яҡуп һуҡырайған. Йософто иһә үтеп барған каруансылар ҡотҡара һәм ул Мысырға эләгә. Унда финанс эштәре менән етәкселек иткән етәксе вазифаһына өлгәшә. Йософтоң тырышлығы арҡаһында ете йыллыҡ ҡоролоҡ ваҡытында Мысыр ҙур бәлә-ҡазаларҙан ҡотолоп ҡала. Бер ваҡыт Яҡуптың улдары Мысырға сәфәр ҡылғанда, Йософ уларҙы күреп ҡала. Артабан ағаларын ғәфү итә. Яҡуп улының яҙмышы тураһында белгәс, башҡа улдары менән бергә Мысырға күсенә.

# Яҡуп (пәйғәмбәр)
## Яҡуптың күрә башлауы

Йософ ағаларын ғәфү иткәндән һуң, уларҙың береһенә биреп, атаһына күлдәк ебәрә. Күлдәкте Яҡуп йөҙөнә ҡаплағас, күрә башлай. Был хаҡта Ҡөрьәндең "Йософ" тип аталған12 сүрәһендә хәбәр ителә.
* Барығыҙ ошо минең күлдәгем менән ҡайтығыҙ һәм уны атайымдың йөҙөнә ҡаплағыҙ — ул күрә башлар, һәм үҙ ғаиләләрегеҙ менән барығыҙ ҙа миңә килегеҙ!» Каруан юлға сыҡҡас, аталары: «Мин Йософтоң еҫен һиҙәм. Минең һүҙҙәремде дөрөҫ түгел тип әйтмәһәгеҙ ине!» — тине. Улар: «Аллаһ менән ант итәбеҙ, ысынлап та, һин үҙеңдең иҫке яңылышыуыңда!» - тинеләр. Ә һөйөнсөләүсе килгәс, күлдәкте уның йөҙөнә ҡапланы, һәм был яңынан күрә башланы. Ул: «Әллә мин һеҙгә әйтмәнемме Алланан һеҙ белмәгәнде белеүемде?» — тине. Улар: «Эй, атай! Беҙҙең гонаһыбыҙҙан беҙгә ярлыҡау һора. Беҙ бит гонаһлыларҙан булдыҡ»,— тинеләр.
* Йусуф 12:93—97
# Каланч-Соим

Каланч-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лыхма йылғаһының уң ярына тамағынан 156 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Каланч-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021989
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302198
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тяжыливка

Тяжыливка (укр. Тяжилівка) — Украиналағы йылға. Винница өлкәһенең Винница ҡалаһы аша көньяҡҡа табан аға. Көньяҡ Бугтың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 14 километр. Бассейн майҙаны - 49,7 км².
# Гогенварт монастыры

Гогенварт монастыры (шулай уҡ Хоэнварт; нем. Kloster Hohenwart) — ҡатын-ҡыҙ элекке бенедикт монастыры, Баварияның Хоэнварт община йәрминкәһе территорияһында (Үрге Бавария) урынлашҡан, Аусбург епархияһына ҡарай; 1074 йылда уға нигеҙҙе граф Ортольф һәм уның һеңлеһе Вильтрудис Гогенварттар һалған — 1803 йылда Бавариялағы секулярлаштырыу барышында монастырь таратылған.

# Гогенварт монастыры
## Тасуирлау һәм тарихы

Хәҙерге Гогенварт районының иң боронғо ауылы Клостерберг убаһында табылған: бында Х быуаттан элек көньяҡ-көнсығыш Германияның бик күп дворян ғаиләләре менән бәйле Рапотондар ырыуының замогы торған. 1074 йылдарҙа замокта Ортольф һәм Вильтруд Папотондар йәшәгән. Вильтруда ағаһын монастырға нигеҙ һалырға күндерә. Монах общинаһына Тиролдең Шробенхаузен районында ер бирелә.
XII быуатта бында буласаҡ Изге Ричилдис (Ричильда) йәшәй, ул 1488 йылда папа Иннокентий VIII тарафынан канонлаштырыла: 1215 йылда Ричильда хөрмәтенә уның ҡеүәтле тәне торған сиркәү төҙөлә, XV быуаттың аҙағында был сиркәүгә хаж ҡылыуҙар башланып китә. 1240 йылда монастырь сиркәүе киңәйтелә — ул өс нефлы роман базиликаһына әйләнә. 1513 йылда уның төп миһрабы булдырыла. Монастырь һәм сиркәү Реформация осоронда, 1546 йылда, ваҡытында Шмалькальден һуғышы ваҡытында талана һәм емерелә.
Аббатиса Барбара Бензингер, үҙенең биләгән вазифаһын 1563—1568 йылдар буйына үтәү ваҡытында общинала Тридент соборы рухында күп сериялы тәрән реформалар үткәрә, сөнки монах ҡатындың йәшәү рәүеше тәнҡитләнә: улар ҡош-ҡорт, бесәй һәм эт тотҡан булда. Уставҡа үҙгәрештәр һуңыраҡ индерелә: 1590 йылда яңы устав барлыҡҡа килә, уның нигеҙендә Аусбург епархияһының Кюбах монастыры уставы ята.. Яңы ҡағиҙәләргә ярашлы, «ял» — монах ҡатын-ҡыҙҙарға төшкө аштан һуң бер-береһе менән һөйләшеү мөмкинлеге — ярты сәғәт менән сикләнелә. Улар күрше монастырҙағы таныштарын күрергә барыу өсөн хәҙер епископтан айырым рөхсәт алырға тейеш була.
1632 йылда, Утыҙ йыллыҡ һуғышта, швед ғәскәрҙәре монастырға инә: рухани Барбара Бургер (1613—1633) ойошмаһы менән бергә ҡасып китә, әммә тиҙҙән монастырға ҡайта. Аббатиса Анна Зибенайхер (1635—1679) емерелгән иҡтисади тормошто аяҡҡа баҫтыра: емерелгән монастырь комплексы биналарында реконструкция үткәрә, ер милкен киңәйтеүгә өлгәшә. 1688 йылда яңы сиркәүҙең тәүге нигеҙ ташы һалына: был ғибәҙәтхана ябай була — ул рококо стилендә бары тик 1739 йылда ғына реконструкциялана.
1803 йылда Гогенварт монастыры таратыла: монастырь биналарына һатып алыусы табылмай, элекке монах ҡатындар унда йәшәүен дауам итә. 1878 йылда профессор Иоганн Евангелист Вагнер буш торған монастырь ҡаралтыларын һатып ала һәм бында һаңғырау-телһеҙҙәр өсөн дауахана аса. 1895 йылда монастырь һәм сиркәү яна; улар урында необарокко стилендә яңы биналар төҙөлә. Әммә XXI быуатҡа тиклем монастырҙың һаҡланған боронғо ҡоролмаларында бөгөн мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн төбәк үҙәге асылған була.
# Дубовка йырыны (Пяша ҡушылдығы)

Дубовка йырыны — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пяша йылғаһының һул ярына тамағынан 1,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Дубовка йырыны (Пяша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005605
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000560
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Винница районы

Винница районы (укр. Вінницький район) — Винница өлкәһендәге район. Район үҙәге — Винница ҡалаһы.
2018 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 80 556 кеше йәшәй.