yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Едыкочка

Едыкочка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катунь йылғаһының һул ярына тамағынан 420 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Едыкочка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004141
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100414
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тырга

Тырга — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чоя йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Тырга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100007296
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100729
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Узиков Юрий Андреевич

Узиков Юрий Андреевич (28 май 1931 йыл — 14 апрель 2010 йыл) — журналист, тыуған яҡты өйрәнеүсе. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982). Салауат Юлаев исемендәге дәүләт (1987), Шәһит Хоҙайбирҙин (1999) һәм В. П. Бирюков (1977) исемендәге премиялар лауреаты.

# Узиков Юрий Андреевич
## Биографияһы

Юрий Андреевич Узиков 1931 йылдың 28 майында Архангельск ҡалаһында тыуған.
1962 йылдан ҡатынының тыуған яғына — Өфөгә күсеп килә, бында «Геолог Башкирии» гәзите мөхәррире, «Ленинец», "Вечерняя Уфа " гәзите редакцияларында бүлек мөдире булып эшләй. Интернет- журналист булараҡ «БАШвестЪ» интернет-гәзитендәге «Тарихтағы көн» рубрикаһы эше менән билдәле.
РФА Өфө фәнни үҙәгенең тарих тел һәм әҙәбиәт институты (1973—1994), Һаҡлау һәм күсемһеҙ мәҙәни мираҫ объекттарын файҙаланыу буйынса Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт һәм милли сәйәсәте Министрлығы ғилми-производство үҙәгенең өлкән ғилми хеҙмәткәре.
Юрий Узиков «Башҡорт Ленианианаһы» темаһын асты.
Ю . Узиков уфаведение тематикаһына байтаҡ өлөш индергән.
Улы — Михаил Юрьевич Узиков, рәссам, архитектор, яҙыусы.

# Узиков Юрий Андреевич
## Биографияһы
#### Белеме

* Архангельск караптар техникумы
* Ленинград юғары партия мәктәбе (журналистика факультеты, 1962)

# Узиков Юрий Андреевич
## Библиография

Башҡортостан тарихы буйынса 30-ҙан ашыу китап авторы.
* «Как зовут тебя, улица?»
* «Это надо живым»
* «В. И. Ленин в Башкирии»
* «Порученец В. И. Ленина»
* «Ленинские места в Башкирии»
* «Гвардейцы планеты: коминтерновцы в Башкирии»
* «Исторические памятники Уфы»

# Узиков Юрий Андреевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* В. П. Бирюков исемендәге Урал (Силәбе) премияһы лауреаты.
* Салауат Юлаев исемендәге республика премияһы (1987) −1980 — 1986 йылдарҙа Башҡорт китап нәшриәтендә баҫылып сыҡҡан тарихи-революцион тематикаһы буйынса китаптар серияһы өсөн.
* Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия — «Исторические памятники Уфы» китабы өсөн.
# Ободриттар

Ободриттар (бодричтар, абодриттар) — урта быуат славян ҡәбиләләре союзы.
Йәшәү урыны — Эльбаның (Лабе) түбәнге өлөшө, хәҙерге Мекленбургтың көнбайышында, Шлезвиг-Гольштейндың көнсығыш өлөшө һәм хәҙерге Түбәнге Саксонияның төньяҡ-көнсығыш өлөшө, унда древандар йәшәгән.

# Ободриттар
## Тарихы

VII—XII быуаттарҙа ободриттар союзы ререгтар ҡәбиләһе етәкселегендәге конфедерация була .
«Бавария географы» яҙмаһы буйынса, IX быуат уртаһында ободриттарҙың ҡәбилә берлеге дүрт ҡәбиләнән тора: бодричтар үҙҙәре, вагрҙар (нем. vagri), полабтар (лат. polabi) һәм варндар (нем. warnower) .
X быуат аҙағында Велиградты — ободриттар башҡалаһын — немецтар яулап ала һәм Мекленбург тип үҙгәртә. Ғәрәп авторы Ибраһим ибн Яҡуб әҫәрендә 965 йылда ул телгә алына . Замандаштары һүрәтләүе буйынса, Велиград (лат. Magnopolis) әйләнәһе 20 саҡрым самаһы була
Вагрҙарҙың баш ҡалаһы Старгард була, яулап алынғандан һуң Ольденбург тип үҙгәртелә, полабтарҙың баш ҡалаһы Ратибор Ратценбург булып китә .
Төрлө ваҡытта башҡа конфедераттар: глиняндар, смолиндар, древандар һ.б. ингән була .
Мөһим йәшәгән урындары: Елово, Зверин, Дубин (Висмар ҡултығы янындағы Зверин күле ярында).
IX быуатҡа ободрит халҡы араһында социаль айырымланыу арта бара, уның феодаль элитаһы барлыҡҡа килә, улар немец дворяндарынан матди мәҙәниәтте ала. Беренсе булып 821 йылда кенәз Славомир христиан динен ҡабул иткән булған, әммә һыуға сумдырылыу һуңыраҡ, XII быуатта ғына булған.

# Ободриттар
## Ассимиляция

XII быуатта, немецдар менән күп һәм оҙаҡ барған һуғыштарҙан һуң, Изге Рим империяһы менән ҡушылалар. Славян ерҙәрендә күп төрлө уделдар ойошторолған. Шул иҫәптән Мекленбург маркаһы менән 1918 йылға тиклем славян кенәз Никлот тоҡомдары идара итә. Был ерҙәрҙе империяға ҡушҡандан һуң, христианлаштырыу һәм әкренләп «немецлаштырыу» башлана.
Полаб славян теле әкренләп, бигерәк тә рәсми эш яҙмаһы немец телендә булыуҙы талап иткән ҡалаларҙа, немец теленә алыштырыла. Полаб теле ҡайһы бер социаль һәм профессиональ маргиналь төркөмдәрҙәге ҡалаларҙа ҡала, мәҫәлән, балыҡсылар араһында осрай. Рюген утрауында полабиан диалекты XV быуатта юҡҡа сыға, Вендланд төбәгендә древан-полаб диалекты XIX быуат башына тиклем һаҡланған булған.
# Фазлетдинов Илдар Камил улы

Фазлетдинов Илдар Камил улы (5 июнь 1978 йыл) − ғалим-филолог, журналист. 2001 йылдан «Ҡыҙыл таң» республика гәзите хеҙмәткәре. Филология фәндәре кандидаты. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика премияһы лауреаты (2003

# Фазлетдинов Илдар Камил улы
## Биографияһы

Илдар Камил улы Фазлетдинов 1978 йылдың 5 июнендә Башҡорт АССР-ының Бәләбәй районы Тоҙло Ҡыуыш ауылында тыуған. Ата-әсәһе уҡытыусылар. Шиғырҙарын бала сағынан яҙа башлай. Улар «Башҡортостан пионеры» гәзитендә даими баҫылып торған. Мәктәпте тамамлағас, Башҡорт дәүләт университеты филология факультетының татар-рус бүлегенә уҡырға кергән. Шунда уҡ 2003 йылда аспирантура тамамлай. Хеҙмәт юлын 1998 йылда «Өмөт» гәзитендә башлаған. 2001 йылдан «Ҡыҙыл таң» гәзитендә эшләй. Сәйәсәт һәм милли проблемалар бүлеге мөдире. 2003 йылда сәйәси-ижтимағи мәҡәләләре өсөн Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика премияһына лайыҡ була. Әлегә үҙенең китаптары баҫылып сыҡмаған.
# Торонтайыш (йылға)

Торонтайыш — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡорһаҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Торонтайыш (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201312111100024830
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102483
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Загайнова Елена Вадимовна

Елена Вадимовна Загайнова (24 май 1970) — Рәсәй биомедигы, Новгород дәүләт университеты ректоры. Рәсәй Фәндәр академияһы профессоры, Рәсәй Фәндәр академияһы ағза-корреспонденты (2019). Волга буйы тикшеренеүҙәр медицина университетында эксперименталь онкология һәм биомедицина технологиялары ғилми-тикшеренеү институтына нигеҙ һалыусы һәм уның беренсе директоры (2019 йылға тиклем) .
Эксперименталь һәм клиник онкология һәм регенератив медицина өлкәһендә белгес. Төрлө журналдарҙа баҫылып сыҡҡан 2000-дән ашыу үҙ эше өҙөмтәләренә эйә. Хирша индексы — 26.

# Загайнова Елена Вадимовна
## Биографияһы

1995 йылда Түбәнге Новгород дәүләт медицина академияһын «педиатрия» һөнәре буйынса тамамлай. 1998 йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай, 2007 йылда иһә «Диагностическая ценность оптической когерентной томографии в эндоскопии» темаһы буйынса медицина фәндәре докторы дәрәжәһенә диссертация яҡлай.
2013 йылда уның етәкселегендә Түбәнге Новгород дәүләт медицина академияһында ғилми-тикшеренеү институты (2018 йылда эксперименталь онкология һәм биомедицина технологиялары ғилми-тикшеренеү институты итеп үҙгәртелә), хәҙерге көнгә тиклем уның директоры була.
2016 йылда РФА-ның профессоры булып һайлана.
2017 йылда РФ фән һәм мәғариф министрлығы ҡарамағында Фән буйынса совет составына инә.
2019 йылдың ноябрендә РФА ағза-корреспонденты.
2020 йылдың 14 ғинуарында Н.И.Лобачевский исемендәге Новгород дәүләт университетының ваҡытлыса ректор вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнә. 2020 йылдың 6 апрелендә был вазифаға тулыһынса раҫлана.
2022 йылдан ректор вазифаһында Рәсәй ректорҙар союзының Украинаға Рәсәйҙең баҫып инеүен хуплап мөрәҗәғәткә ҡул ҡуя.

# Загайнова Елена Вадимовна
## Фәнни ҡаҙаныштары

Биофотоника һәм биомедицина өлкәһендә белгес булып тора. Уның тарафынан оптик когерент томография ысулы нигеҙендә йыуан эсәктең, һейҙек ҡыуығының һәм ашҡаҙанының иртә яман шешен диагностикалау алымдары эшләнә. Алым хирургик дауалау ваҡытында шештәрҙең сиктәрен билдәләргә, шулай уҡ операция яһау барышында ҡан тамырҙары-нерв шәлкемен һәм шештәрҙә микроциркуляцияны визуализацияларға мөмкинлек бирә.
Е. В Загайнова етәкселегендә яман шештәрҙе дауалау өсөн плазма-резонанс нанокиәҫксәләр ҡулланған ваҡытта локаль лазер гипертермия ысулы эшләнә.
# Күмертау авиация техник колледжы

Күмертау авиация техник колледжы - Күмертау ҡалаһындағы уҡыу йорто.

# Күмертау авиация техник колледжы
## Тарихы

1985 йылда Өфө авиация техникумы филиалы булараҡ асыла, 1989 йылдан алып Күмертау авиация техникумы, 2011 йылдан ӨДАТУ‑ның Күмертау филиалы составында.

# Күмертау авиация техник колледжы
## Тармаҡтары

Уҡытыу көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлектәрендә түбәндәге һөнәрҙәр буйынса алып барыла: электр һәм электр‑механик ҡорамалдарҙы техник эксплуатациялау һәм хеҙмәтләндереү, машиналар эшләү технологияһы, осоу аппараттары етештереү, иретеп йәбештереү производствоһы, мәғлүмәт системалары.

# Күмертау авиация техник колледжы
## Эшмәкәрлеге

Монтаж, слесарь һәм механик оҫтаханалары, китапханаһы, спорт комплексы бар. 2000—05 Күгәрсен районы Мораҡ ауылы филиалы эшләй. 3,5 меңдән ашыу белгес әҙерләнгән (2012). Колледж бинаһы алдында М.В.Ломоносовҡа һәйкәл ҡуйылған (1985).
Күмертау авиация техник колледжы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: БР ДАҒУ «Башҡорт энциклопедияһы», 2015—2024. — ISBN 978-5-88185-143-9.
# Марина Цветаева музейы (Өҫән-Ивановка ауылы)

Марина Цветаева музейы — музей. Башҡортостан Республикаһы Бәләбәй районы Өҫән-Ивановка ауылында урынлашҡан. Музей директоры — Татьяна Ивановна Тарасенко.

# Марина Цветаева музейы (Өҫән-Ивановка ауылы)
## Музей тарихы

1911 йылдың йәйендә Марина Цветаева һәм уның туберкулез менән ауырыған буласаҡ ире Сергей Эфрон Өҫән-Ивановка ауылында ҡымыҙ менән дауалана. Көндәлек көнкүреш ҡыйынлыҡтарына ҡарамаҫтан, Бәләбәй өйәҙенең Өҫән-Ивановка заводында үткәргән йәйен шағир «инде ҙурайған саҡтағы йылдарҙағы... иң яҡшыһы» тип һанаған.
1993 йылдың 25 сентябрендә Өҫән-Ивановка урмансылығы бинаһында Марина Цветаева музейы әҙәби художестволы музей булараҡ асыла. Музей башта Башҡортостан Республикаһының Милли музейы филиалы, 2002 йылдан алып Милли әҙәби музеының филиалы булып һанала. Марина Цветаева йәшәгән йортта мемориаль билдә ҡуйылған.

# Марина Цветаева музейы (Өҫән-Ивановка ауылы)
## Экспозициялары

Музей фондтары бер меңдән артыҡ һаҡлау берәмеге тәшкил итә, шул иҫәптән М. И. Цветаеваның портреты (рәссамы А. В. Шарабанов) шағирәнең тормошон, ижадын, уның ауылда ҡымыҙ менән дауаланған саҡтағы тормошон сағылдырған фотоматериалдар, тарих-тыуған яҡты өйрәнеү һәм этнографик экспонаттар тупланған. Материалдарҙың бер өлөшөн музейға Мәскәүҙәге М. И. Цветаеваның Үҙәк Йорт-музейының директоры Э. С. Красовская бүләк иткән.
Музей комплексына 1899 йылда А. С. Пушкин тыуыуына 100 йыллығын билдәләгәндә ултыртылған ҡарағай урманы — Пушкин посады; 1992 йылда йәш ҡарағайҙан ултыртылған Цветаева аллеяһы; Ҡыҙҙар шишмәһе — электән йәшәгән кешеләр иҫләүенсә, Марина Цветаева ошо шишмә янында булырға һәм шиғырҙарын уҡырға яратҡан; Пушкин аллеяһы (А. С. Пушкиндың 200 йыллығына); И. Осокиндың элекке баҡыр иретеүсе заводы территорияһындағы байҙар быуаһы; 19 быуаттағы старообрядсылыҡ сиркәүе; М. Цветаева йәшәгән йорттағы иҫтәлекле билдә инә .
Музейҙа төрлө күргәҙмәләр, Республика күләмендәге Цветаева байрамының сиктәрендә йыл һайын үткәрелә торған Цветаева уҡыуҙары уҙғарыла. Өҫән-Ивановка ауылында Марина Цветаева урамы ла бар.
1992 йылда музей йорто янында шағирәнең тыуыуына 100 йыл тулыуы айҡанлы Цветаеваға Рәсәйҙә беренсе һәйкәл ҡуйылды (скульпторы -Ю. Ф. Солдатов).
# Ташлы районы

Ташлы райо́ны — Ырымбур өлкәһе районы.

# Ташлы районы
## Милли состав

Урыҫтар— 74,1 %, ҡаҙаҡтар — 7,2 %, татарҙар — 5,9 %, украиндар — 5,2 %, мордва — 3,9 %, башка — < 1 %.

# Ташлы районы
## Ҡоролош

* Алексеевский ауыл советы
* Благодарновский ауыл советы
* Болдыревский ауыл советы
* Вязовский ауыл советы
* Заречный ауыл советы
* Калининский ауыл советы
* Кинделинский ауыл советы
* Новокаменский ауыл советы
* Придолинный ауыл советы
* Ранневский ауыл советы
* Степановский ауыл советы
* Степной ауыл советы
* Ташлы ауыл советы
* Трудовой ауыл советы
* Чернояровский ауыл советы
* Шестаковский ауыл советы
* Яснополянский ауыл советы
* Бородинский ауыл советы
# Грачи (Паньшинка ҡушылдығы)

Грачи — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Паньшинка йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Грачи (Паньшинка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Хопёр йылғаһы ҡушылған урынған алып Калач-на-Дону ҡалаһына тиклем, Хопёр, Медведица һәм Иловля йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300512107000009484
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000948
* Бассейн коды — 05.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Драгиня Вуксанович

Драгиня Вуксанович (черног. Draginja Vuksanović; 7 апрель 1978(19780407), Бар, Черногория Социалистик Республикаһы, Югославия) — Черногория юрисы, сәйәси эшмәкәр һәм Черногория университетының хоҡуҡ профессоры. Черногория парламенты депутаты һәм Черногория Социал-демократик партияһы рәйесе. Черногорияла 2018 йылда президент һайлауҙарында ул президентлыҡҡа ил тарихындағы тәүге ҡатын-ҡыҙ-кандидат була, уның һөҙөмтәһендә өсөнсө урынды биләй.

# Драгиня Вуксанович
## Биографияһы

Драгиня Вуксанович 2000 йылда Черногория университетының юридик факультетын тамамлай, 2005 йылда магистр дәрәжәһен ала, 2011 йылда ошо уҡ университетта доктор дәрәжәһенә эйә була. Черногория университетының драма сәнғәте факультетында һәм юридик факультетында профессор булып эшләй. Француз һәм инглиз телдәрендә һөйләшә, шулай уҡ итальян һәм испан телдәрен ҡуллана.

# Драгиня Вуксанович
## Сәйәси карьераһы

Драгиня Вуксанович Черногория Социал-демократик партияның ағзаһы (СДП) һәм 2012 йылдан Черногория депутаты. Черногорияның 2012 йылғы саҡырылыш парламентында закондар сығарыу комитеты рәйесе вазифаһын биләй, сәйәси система, хакимиәт һәм суд власы, гендер тиңлек, шулай уҡ мәғариф, мәҙәниәт һәм спорт буйынса комитет ағзаһы булып тора. 2013 йылдан 2017 йылға тиклем Вуксанович Европа Советының Парламент ассамблеяһында (ПАСЕ) Черногория Парламентының делегацияһы составына инә, унда кеше хоҡуҡтары һәм юридик мәсьәләләр, енәйәтселек һәм терроризм буйынса комитет ағазаһы, мәҙәниәт, фән һәм спорт һәм киң мәғлүмәт саралары һәм мәғариф, йәштәр һәм спорт комитеты ағзаһының урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 2016 йылда Черногорияла парламент һайлауҙары йомғаҡтары буйынса 26- Черногория парламенты депутаты итеп һайлана. 2018 йылдың мартында Вуксанович алдағы президент һайлауҙарында ҡатнашыуы тураһында иғлан итә. Уны Социал-демократик партия күрһәтә һәм һуңыраҡ «ДЕМОС (инг.)баш.» партияһы хуплай, шулай итеп, ул Черногория тарихында президентлыҡҡа беренсе ҡатын-ҡыҙ- кандидат. Вуксанович һайлауҙарҙа 8,2% тауыш йыйып, өсөнсө урынды биләй.
2019 йылдың 29 июнендә Вуксанович Черногория Социал-демократик партияһы рәйесе итеп һайлана, һөҙөмтәлә шул ваҡытҡа Черногория сәйәси партияһын етәкләгән берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ була.
# Буракова Валентина Ивановна

Валентина Ивановна Буракова (Чеснокова) (тыуған 1921) — совет аҙыҡ-түлек сәнәғәте алдынғыһы, Вохма май-сыр заводы мастеры, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Буракова Валентина Ивановна
## Биографияһы

Валентина Ивановна 1921 йылдың майында Кострома губернаһының Кологрив өйәҙе (хәҙерге Кострома өлкәһенең Кологрив районы) Ключовка ауылында тыуған. 1939 йылда Горький өлкәһендә сыр эшләү мастерҙары мәктәбен тамамлай. 1939—1944 йылдарҙа лаборант, һуңынан Кологрив районы Ильинское май сыр заводы мастеры булып эшләй. Унан һуң 3 йыл тирәһе — Ленинградта Микоян исемендәге фабрикала кондитер була.
1947 йылда Кострома өлкәһенә әйләнеп ҡайта һәм Нея районында һөт сәнәғәтенең артта ҡалған предприятиеләрендә производствоны яйға һалырға ебәрелә. 10 йыл дауамында Вожерово, Мармыш, Солтан май сыр заводтарында мастер булып эшләй. 1957—1962 йылдарҙа технолог, һуңынан Поназырево ҡасабаһында Хмелёвка баш май сыр заводы директоры булып эшләй. 1962—1971 йылдарҙа — Кострома өлкәһенең Шарья районы Заболоть май сыр заводы мастеры.
1971 йылдың мартында Валентина Ивановна Кострома өлкәһенең Вохма ҡасабаһынан килә һәм Вохма май сыр заводы мастеры булып эшләй башлай. Үҙ теләге менән артта ҡалған май сыр заводына бара. Ауыр эш участкаһына килгәс, ул май сыр заводы коллективын өлкәлә алдынғы предприятиеләр рәтенә сығара. Күп эшселәрҙең хеҙмәте юғары хөкүмәт наградалары менән билдәләнә. СССР Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 26 апрелендәге указы менән, ит һәм һөт сәнәғәтен үҫтереүҙә өлгәшкән ҙур уңыштары өсөн, Чеснокова Валентина Ивановнаға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла һәм Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1976 йылдан Костромала йәшәй.

# Буракова Валентина Ивановна
## Биографияһы
### Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

— Социалистик Хеҙмәт Геройының «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы,
— Ике Ленин ордены (14.06.1966, 26.04.1971),
— Октябрь Революцияһы ордены (23.12.1974),
— В. И. Лениндың тыуыуының 100 йыллығы уңайынан «Маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы (1970),
— СССР ВДНХ-ның Ҙур алтын миҙалы һәм дипломы.
# Әбдриев Тимерйән Әбдекәй улы

Әбдриев Тимерйән Әбдекәй улы (рус. Абдреев Тимирян Абдукаевич) (1918-) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Гвардия старшинаһы. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

# Әбдриев Тимерйән Әбдекәй улы
## Биографияһы

Тимерйән Әбдекәй улы Әбдриев 1918 йылда Башҡортостандың Шаран районы Биктыш ауылында тыуған.

# Әбдриев Тимерйән Әбдекәй улы
## Хәрби хеҙмәте

Ленинград өлкәһе Смольный хәрби комиссариаты фронтҡа оҙата.
16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкында хеҙмәт итә.
1945 йылдың 24 июнендә Еңеү парадында ҡатнашҡан.

# Әбдриев Тимерйән Әбдекәй улы
## Наградалары

* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы

# Әбдриев Тимерйән Әбдекәй улы
## Хәтер

Әбдриев Тимерйән Әбдекәй улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Шаран районы Биктыш ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
# Сельзя (Мезень ҡушылдығы)

Сельзя — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының уң ярына тамағынан 321 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 71 км.

# Сельзя (Мезень ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000045470
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004547
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Горелая (Подлей ҡушылдығы)

Горелая — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Подлей йылғаһының уң ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Горелая (Подлей ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000051942
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005194
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пәрҙә

Пәрҙә (шулай уҡ ҡорған, шаршау) — тәҙрәләрҙе йәки ишектәрҙе биҙәү өсөн ҡулланылған текстиль шаршауҙар. Улар функциональ һәм декоратив бурыстарҙы бер юлы үтәй. Пәрҙәләр төрлө материалдарҙан, шул иҫәптән туҡыманан, етештерелергә мөмкин, был иһә төрлө стилдәрҙә һәм дизайндарҙа биҙәлеш булдырырға мөмкинлек бирә.

# Пәрҙә
## Тарихи контекс

Цивилизация үҫеше менән пәрҙәләр төрлө илдәрҙең климат һәм мәҙәни үҙенсәлектәрен сағылдырған интерьерҙың мөһим элементына әйләнә. Мәҫәлән, Һиндостан, Ҡытай, Франция һәм Италия традицион рәүештә ебәк ҡулланған, ә Англия һәм Шотландия йөн ҡулланған. Урта Азияла һәм Америкала мамыҡ өҫтөнлөк итһә, Төньяҡ һәм Көнсығыш Европала киндер ҡулланылған.

# Пәрҙә
## Заманса материалдар һәм технологиялар

Бөгөнгө технологиялар дизайнерҙарға төрлө декоратив үҙенсәлектәргә эйә булған киң туҡымалар һайлау мөмкинлеген бирә. Был тәбиғи туҡымаларҙы (киндер, мамыҡ) имитациялауҙы ла, шулай уҡ яңы синтетик материалдарҙы ла үҙ эсенә ала, улар һүрелмәй һәм янмай. Заманса пәрҙә моделдәре йыш ҡына ҡатмарлы драпировкалар һәм биҙәү элементтарының күплеге менән айырылып тора.

# Пәрҙә
## Заманса материалдар һәм технологиялар
### Стилистик йүнәлештәр

Пәрҙәләрҙе бер нисә төп төргә бүлергә мөмкин:
* Ҡайырмалы пәрҙәләр: ике туҡыма һыҙатынан торған традицион пәрҙә төрө, улар карниз буйлап иркен хәрәкәт итә ала.
* Рим пәрҙәләре: ҡатламһыҙ туҡыма киҫәгенән ғибәрәт, горизонталь ҡатламдарға йыйыла.
* Австрия пәрҙәләре: рим пәрҙәләренә оҡшаш, ләкин горизонталь һәм вертикаль ҡатламдарға йыйыла ала.
* Япон панельдәре: ҡатламһыҙ тигеҙ туҡыма киҫәктәре, улар шулай уҡ карниз буйлап хәрәкәт итә ала.
* Рулонлы пәрҙәләр: асыуҙы контролдә тотоу өсөн цилиндрға урала.
Пәрҙәләр бүлмәлә яҡтылыҡты, төҫтө һәм форманы берләштереп, уңайлыҡ һәм гармония атмосфераһын тыуҙырыуҙа мөһим роль уйнай.