# Америка Ҡушма Штаттары

Америка Ҡушма Штаттары (ингл. United States of America), ҡыҫҡаса АҠШ (ингл. USA), йәки Ҡушма Штаттар (ингл. United States, U.S., ябай телдә — Америка) — Төньяҡ Америкала урынлашҡан дәүләт. Майҙаны буйынса донъяла дүртенсе (9 518 900 км²), халыҡ һаны буйынса өсөнсө (304 млн кеше) урында тора. Баш ҡалаһы — Вашингтон.
Америка Ҡушма Штаттары төньяҡта Канада, көньяҡта Мексика менән сиктәш. Көнбайыш яры Тымыҡ океан, көнсығыш яры Атлантик океан менән йыуыла. Административ яҡтан ил 50 штатҡа һәм 1 федераль округҡа (Колумбия) бүленә.
АҠШ-ла юридик рәүештә рәсми тел юҡ.
АҠШ ҙур иҡтисад ҡеүәте, иң ҙур армия менән донъяла тәьҫир итеү үҙәге булып тора. Башҡа илдәргә мәҙәни, фән, йәмғиәт, сәйәсәт яҡтан ҙур йоғонто яһай.

# Америка Ҡушма Штаттары
## Дәүләт ҡоролошо

АҠШ Конституцияһына ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.

# Америка Ҡушма Штаттары
## Дәүләт ҡоролошо
### Башҡарма власть

Ҡарағыҙ: АҠШ федераль башҡарма департаменттар Ҡарағыҙ: Америка Ҡушма Штаттары Хөкүмәте Ҡарағыҙ: АҠШ Президенты АҠШ Президенты — ил башлығы һәм иң юғары вазифалы кешеһе.

# Америка Ҡушма Штаттары
## Дәүләт ҡоролошо
### Суд власы

Ҡарағыҙ: АҠШ Юғары суды

# Америка Ҡушма Штаттары
## Дәүләт ҡоролошо
### Закондар сығарыу власы

Ҡарағыҙ: АҠШ Конгрессы Парламенты — АҠШ Конгрессы.

# Америка Ҡушма Штаттары
## Административ бүленеше

Америка Ҡушма Штаттары штаттарға, штаттар округтарға бүленәләр.

# Америка Ҡушма Штаттары
## Халыҡ һаны

* 1790 йыл — 3,9 млн кеше
* 1860 йыл — 31,4 млн кеше
* 1900 йыл — 76,2 млн кеше
* 1971 йыл — 216,8 млн кеше
* 1983 йыл — 234,2 млн кеше
* 2000 йыл — 275,6 млн кеше
* 2007 йыл — 303,3 млн кеше
* 2008 йыл — 305,1 млн кеше
* 2009 йыл — 308,0 млн кеше

# Америка Ҡушма Штаттары
## АҠШ-тың виза сәйәсәте

АҠШ-ның виза сәйәсәте донъяла иң ҡаты булып һанала.
Канада граждандары АҠШ-а 180 көнгә визаһыҙ инергә мөмкин:
* Канада
Ошо илдәрҙен граждандар ESTA сайт аша, 14 USD түләп 90 көнгә визаны алырға мөмкин:
| Австралия  Австрия  Андорра  Бельгия  Бруней  Бөйөк Британия  Германия | Дания  Исландия  Испания  Ирландия  Италия  Лихтенштейн  Люксембург | Ҡалып:MON  Нидерланд  Яңы Зеландия  Норвегия  Португалия  Сан-Марино  Сингапур | Словения  Финляндия  Франция  Швейцария  Швеция  Япония |
Ошо граждандарға виза ESTA аша алына, ләкин биометрия паспорт кәрәк
| Венгрия  Греция  Ҡытай Республикаһы | Латвия  Литва  Мальта | Корея Республикаһы  Словакия | Чехия  Эстония |

# Америка Ҡушма Штаттары
## Рәсәйҙәге АҠШ илселеге

АҠШ-тың Рәсәйҙәге илселеге (ингл. Embassy of the United States in Russian Federation) — АҠШ дипломатия миссияларының береһе.
1978—1983 йылдарҙа илселектә, СССР-ҙан китеү хоҡуғын көтөп, Себер пятидесятниктары йәшәгән.

# Америка Ҡушма Штаттары
## Рәсәйҙәге АҠШ илселеге
### Илселәр

СССР
* Уильям Буллит (1933—1936)
* Джозеф Эдвард Дэвис (1936—1938)
* Лоуренс Штейнгардт (1936—1941)
* Уильям Стэндли (1942—1943)
* Аверелл Гарриман (1943—1946)
* Уолтер Беделл Смит (1946—1948)
* Алан Кирк (1949—1952)
* Джордж Кеннан (1952—1953)
* Чарльз Боулен (1953—1957)
* Льюллин Томпсон (1957—1962)
* Фой Копер (1962—1967)
* Льюллин Томпсон (1967—1969)
* Джейкоб Бим (1969—1973)
* Уолтер Стессел (1974—1977)
* Малкольм Туун (1977—1979)
* Томас Уотсон (1979—1981)
* Артур Хартман (1981—1987)
* Джек Мэтлок (1987—1991)
* Роберт Страус (1991—1992)
РФ
* Томас Пикеринг (1993—1996)
* Джеймс Коллинс (1996—2001)
* Александр Вершбоу (июль 2001—2005)
* Уильям Джозеф Бёрнс (10 август 2005 — 27 июнь 2008 йыл)
* Джон Байерли (27 июнь 2008 — 15 сентябрь 2011)
* Майкл Макфол (17 сентябрь 2011 — 4 февраль 2014)