yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Штайц

Штайц (нем. Staitz) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 327 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,75 км². Диңгеҙ кимәленән 365 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7950 һәм автомобиль коды — GRZ.
# Анамас

Анамас — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ангуреп йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Анамас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200002173
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200217
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡанава (Пёза ҡушылдығы)

Ҡанава — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пёза йылғаһының уң ярына тамағынан 286 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ҡанава (Пёза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000049392
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004939
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мәскәү дәүләте

Мәскәү дәүләте (рус. Московское государство) — XVI—XVII быуаттарҙа Урыҫ батшалығы эсендәге Бөйөк Мәскәү кенәзлеге исемендәге биләмә.

# Мәскәү дәүләте
## Атама тарихы

Бер үк ваҡытта был исемде Рәсәй менән синонимлаштырыу процесы бара, ул баш ҡаланы Санкт-Петербургҡа күсергәнгә һәм быуат башында Рәсәй империяһын иғлан иткәнгә тиклем дауам итә. XIX—XXI быуаттар тарихнамәһендә XV быуат аҙағы — XVIII быуат башы Русь үҙәкләштерелгән дәүләте атамаларының береһе.

# Мәскәү дәүләте
## Рәсәй батшалығы дәүләттәренең береһе

Иван Грозный һәм уның вариҫтары осоронда «Мәскәү дәүләте» төшөнсәһе тар мәғәнәлә ҡулланылған һәм боронғо Мәскәү кенәзлеге дәүеренә тиңләштерелгән. Шул уҡ ваҡытта батша власы аҫтында булған һәм аталған бөтә кенәзлектәр территорияһы берҙәм монарх биләгән Рәсәй батшалығы тип аңланылған.

# Мәскәү дәүләте
## XIX—XXI быуаттар тарихнамәһе термины

Быуаттар дауамында Мәскәү Рәсәйҙең кәүҙәләнеше булып тора. Был ул заман телендә лә, дәүләттең исемен билдәләүсе терминдарҙа ла сағыла.
Петр I тиклемге Рәсәйҙе «Мәскәү дәүләте» тип атау ғәҙәтен тарихсылар XIX быуатта яңырта. Рәсәй тарихын баш ҡалаларҙы — Мәскәү һәм Петербургты — ҡаршы ҡуйыуға таянып шул осорҙарға бүләләр. Был терминды ҡулланыуҙы совет тарихсылары ла дауам итә.
# Пәйғәмбәр ташы

Пәйғәмбәр ташы йәки Әүлиә ташы (урыҫ. Камень (след) пророка) — Башҡортостандың Йылайыр районының Һабыр ауыл Советына ҡараған ауыл тораҡ пункты — Ҡаҙырша ауылы (икенсе исеме Бирмәҫ башы) эргәһендәге ҙур таш. Ул Һаҡмарҙың ҡушылдығы Бирмәҫбаш йылғаһы янында ғына урынлашҡан ҡая эргәһендә ята. Ҡая түбәһендә һәм уның итәгендә таштарҙа кеше эҙҙәре ҡатып ҡалған, шуларҙың береһе бик ҙур, икенсеһе бәләкәй.

# Пәйғәмбәр ташы
## Тарихы

Риүәйәттәр буйынса, башҡорт Әүлиәһе улы менән Бирмәҫбаш йылғаһы үҙәне буйлап кафырҙарҙан ҡасырға мәжбүр була. Хәлдән тайған Әүлиә йылға ярында үҫеп ултырған ерек ағасы янына килеп йығыла һәм ағастан уға ярҙам итеүен үтенә. Әммә ағас ярҙам итеүҙән баш тарта. Уға үпкәләгән Әүлиә уға ҡарата шундай һүҙҙәр яуҙыра: "Тамырҙарың һыуҙа торһа ла, һинең ботаҡтарың ҡороһон". Бына шуға күрә йылға тирәһендә үҫеүенә ҡарамаҫтан, ерек ағасы әллә ни оҙаҡ үҫә алмай, тиҙ ҡорой. Ә бына Әүлиәне ҡая таштары араһына йәшергән ҡарағайҙар бүләккә мәңгелек йәшел олондо ала.
Эҫе йәйге көндә Әүлиә, дошмандарынан ҡасып, улы менән ҡая башынан аҫҡа һикерә. Бына шулай ҡая эргәһендә ятҡан ҙур ғына ташта уларҙың эҙҙәре ҡала. Халыҡ ташҡа ҡатҡан был эҙҙәрҙе Пәйғәмбәр эҙҙәре тип атай башлай. Пәйғәмбәр ташы изге таш тип иҫәпләнә. Уның янынан үткәндә мотлаҡ туҡталып хәйер бирергә кәрәк тигән ырым да йәшәй.
2011 йылда үткәрелгән "Атайсалдың 7 мөғжизәһе" фестиваль конкурсында Йылайыр районындағы Пәйғәмбәр ташы еңеүсе тип таныла.
# Пропащая (Оло Губистая ҡушылдығы)

Пропащая — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Губистая йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пропащая (Оло Губистая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000052581
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005258
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Порожная (Усьва ҡушылдығы)

Порожная — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Усьва йылғаһының һул ярына тамағынан 197 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Порожная (Усьва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011443
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101144
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хорошенькая

Хорошенькая — Рәсәй йылғаһы. Һамар өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/1429/62 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Хорошенькая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суҡ йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000612112100005983
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100598
* Бассейн коды — 11.01.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Орловка (Ростов өлкәһе)

Орловка — Ростов өлкәһенең Азов районындағы ауыл.
Отрада ауыл биләмәһе составына инә.

# Орловка (Ростов өлкәһе)
## Географияһы

Район үҙәге Азов ҡалаһынан 50 км (юлдар буйлап) көньяҡтараҡ урынлашҡан. Уның янында Краснодар крайы сиге үтә.
Ауыл аша Мокрая Чубурка йылғаһы үтә, ул көнсығыштараҡ Чубурка йылғаһына ҡоя.

# Орловка (Ростов өлкәһе)
## Географияһы
### Урамдары

* Аҙау урамы,
* Яр буйы урамы,
* Дон урамы,
* Тимер юл урамы,
* Яр буйы урамы,
* Еңеү урамы,
* Мәғрифәтселек урамы,
* Баҡса урамы,
* Дала урамы.

# Орловка (Ростов өлкәһе)
## Транспорт

Ҡасабала Төньяҡ-Кавказ тимер юлының (код ЕСР 515373).Орловка (1418 км) туҡталыш пункты бар.

# Орловка (Ростов өлкәһе)
## Иҫтәлекле урын

* Һөт заводынан 800 метр төньяҡ-көнбайышта археологик ҡомартҡы — «Орловка-1» ҡурғаны бар. Ул һәйкәлдең датаһы беҙҙең эраға тиклемге II мең йыллыҡ — б. э. ХIV быуаты. Өлкә советының Кесе советы 301-се ҡарарына ярашлы (18 ноябрь, 1992 йыл) ҡурған урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә 6100348000 коды аҫтында индерелгән.
* Быуанан 1 километр көнсығыштараҡ, ауылдың көньяҡ ситендә, археологик ҡомартҡы — ҡурғанһыҙ ҡәберлек «Орловка-2» (2 өйөм) бар. Датаһы беҙҙең эраға тиклемге II мең йыллыҡ — б. э. XIV быуат. Өлкә советының Кесе советы 301-се ҡарарына ярашлы (18 ноябрь, 1992 йыл) ҡәберлек урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегендә 6100349000 коды аҫтында индерелгән.
* Сусҡа-тауар фермаһынан 400 метр алыҫлыҡта, ауылдың төньяҡ ситендә, археологик ҡомартҡы — ҡурғанһыҙ ҡәберлек «Орловка-3» (2 өйөм) бар. Датаһы беҙҙең эраға тиклемге II мең йыллыҡ — б. э. XIV быуат. Өлкә советының Кесе советы 301-се ҡарарына ярашлы (18 ноябрь, 1992 йыл) ҡәберлек урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә 6100350000 коды аҫтында индерелгән.
* Сусҡа-тауар фермаһынан 1,5 саҡрым төньяҡтараҡ, ауылдың төньяҡ ситендә, археологик ҡомартҡылар — ҡурғанһыҙ ҡәберлектәр «Орловка-4» (2 өйөм) бар. Датаһы беҙҙең эраға тиклемге II мең йыллыҡ — б. э. XIV быуат. Өлкә советының Кесе советы 301-се ҡарарына ярашлы (18 ноябрь, 1992 йыл) ҡәбер урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә № 6100351000 коды аҫтында индерелгән.
* Ауыл клубынан 2,25 километр төньяҡтараҡ археологик ҡомартҡы — ҡурғанлы ҡәберлек «Орловка-5» бар. Датаһы б. э. т. II мең йыллыҡ — б. э. XIV быуат. Өлкә советының Кесе советы 301-се ҡарарына ярашлы (18 ноябрь, 1992 йыл) ҡәберлек урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә 6100352000 коды аҫтында индерелгән.
# Абрамова Клавдия Ильинична

Клавдия Ильинична Абрамова (ҡыҙ фамилияһы — Разуваева) (1906 йыл—1942 йыл) — прокуратура хеҙмәткәре, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында йәшерен хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусы, үлгәндән һуң 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.

# Абрамова Клавдия Ильинична
## Биографияһы

Клавдия Разуваева 1906 йылда Архангельск ҡасабаһында тыуған, 1920 йылдар башында Өфөгә килә, әле генә ойошторолған «8 Март» фабрикаһында тегенсе булып эшләй башлай. 1933 йылда П.И.Стучка исемендәге Мәскәү хоҡуҡ институтына уҡырға инә. Шунда ул үҙенең буласаҡ ире, Белорет студенты Павел Абрамов менән таныша. Абрамовтар институтты тамамлағандан һуң Ставрополь крайына эшкә тәғәйенләнә.
Павел Абрамов фронтҡа саҡырыла, ә Клавдия Ильинична һуғышты Ставрополдә ҡаршылай. Ул прокурор ярҙамсыһы һәм өлкә прокуратураһының партия ойошмаһы секретары вазифаһында эшләй. Орджоникидзе прокуратураһы (Ставрополь) Кизлярға күсә, әммә Абрамова эвакуацияланып өлгөрмәй.
Йәшерен эш итеүҙә ҡатнаша, 1942 йылдың сентябрендә хыянат һөҙөмтәһендә оккупацион властары тарафынан ҡулға алына. Уға һәм 6 һәм 11 йәшлек ҡыҙҙарына ғүмерҙәрен һаҡлап ҡалыу шарты менән халыҡҡа өндәмәгә ҡул ҡуйырға һәм оккупанттар менән хеҙмәттәшлек итергә тәҡдим итәләр, әммә ул баш тарта. 1942 йылдың 3 октябрендә балалары менән бергә төрмә ихатаһында атып үлтерелә.

# Абрамова Клавдия Ильинична
## Хәтер

Клавдия Ильинична Абрамова үлгәндән һуң I дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.
Клавдия Абрамова исеме менән Ставрополдең бер урамы атала. Пушкин урамындағы ул йәшәгән 27-се йортта мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.
1967 йылдың 7 майында Өфө ҡала башҡарма комитеты ҡарары менән ҡаланың яңы төҙөлгән урамына Клавдия Абрамова исеме бирелә. Шулай уҡ уға һәйкәл ҡуйыла, унда шундай һүҙҙәр яҙылған: «Бөйөк Ватан һуғышында балалары менән бергә атып үлтерелгән ҡурҡыу белмәҫ партизан Клавдия Ильинична Абрамова-Разуваеваға».
# Гутин Илья Львович

Гутин Илья Львович (2 декабрь 1918 йыл — 11 ноябрь 2014 йыл) — рәссам, 1975 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1995).

# Гутин Илья Львович
## Биографияһы

Илья Львович Гутин 1918 йылдың 2 декабрендә Могилев губернаһының Рогачев ҡалаһында тыуған.
1935—1941 йылдарҙа Ленинградта дин һәм атеизм тарихы музейында эшләй.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Ленинградты һаҡлаусылар сафында һуғыштарҙа ҡатнаша, яралана.
1943 йылда Өфөлә йәшәй, шунда 1945—1955 йылдарҙа БАССР-ҙың Дәүләт тыуған яҡты өйрәнеү музейында рәссам булып эшләй, 1960—1970 йылдарҙа Башҡортостан художество-производство оҫтаханаларында эшләй.
1957 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының филология факультетын тамамлай.
Рәссамдың картиналары Өфөлә М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, шәхси коллекцияларҙа һаҡлана.
2014 йылдың 11 ноябрендә Өфөлә вафат була.

# Гутин Илья Львович
## Ижади эштәре

«Тракторист» (1973), «Доярка Анифа» (1977), «Портрет рабочего» (1978); «Блокадный Ленинград» (1975), «Вчера и сегодня» (1984), «1937 год» (1990), «Воспоминание» (1992).
Портреттары: «Девушка-башкирка» (1982), «Женский портрет» (1985).
Пейзаждары: «На даче» (1980), «Зимний пейзаж» (1984), «Золотая осень» (1991); «Старое и новое», «Зимой в Инорсе» (1986); Пейзажи-панорамы — «Окраина Уфы» (1980), «Село Аскарово» (1986).
График эштәре: «Портрет девушки» (1980), «Будущая мать» (1982), «Автопортрет» (1989).

# Гутин Илья Львович
## Күргәҙмәләре

Гутин Илья Львович — 1974 йылдарҙан алып художество күргәҙмәләрҙә ҡатнашыусы.
Өфөлә шәхси күргәҙмәләре (1990, 1996).

# Гутин Илья Львович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1995).
* 2-се (1945) һәм 1-се дәрәжә (1985) Ватан һуғышы ордены.
* Жуков ордены (1997).
* Рәсәй Федерацияһының ауыл хужалығы секретариатының «Духовность, традиции, мастерство» алтын награда билдәһе (2010).
# Каланка

Каланка — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бердь йылғаһының уң ярына тамағынан 344 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Каланка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004435
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200443
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡороуҙы

Ҡороуҙы — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе, Ырымбур өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Агыр йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Ҡороуҙы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, Увелька йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500212111200000690
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200069
* Бассейн коды — 14.01.05.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙы

Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙы (1 июль 1953 йыл) — педагог-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы (1998), профессор (1999). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2007). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фəн эшмəкəре (2014) һәм мəғариф отличнигы (2009).

# Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙы
## Биографияһы

Вилә Искәндәр ҡыҙы Баймырҙина 1953 йылдың 1 июлендә Башҡорт АССР-ының Хәйбулла районы Аҡъюл ауылында тыуған.
1976 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын тамамлай. Диплом алғандан һуң Күгәрсен районы мəктəптəрендə уҡытыусы булып эшләй. 1984 йылдан алып Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзының Стәрлетамаҡ яҙыусылар ойошмаһы əҙəби хеҙмәткәре.
1987 йылдан башлап Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтында эшлəй: шул иҫәптән 2006 йылдан математика һəм тəбиғи фəндəр факультетының педагогия кафедраһы мөдире, 2009—2012 йылдарҙа — педагогия һəм психология факультеты деканы, бер үк ваҡытта педагогика кафедраһы мөдире.
1996 йылдан алып Башҡортостан мəғарифты үҫтереү институтында: директор урынбаҫары, 1999 йылдан — педагогика кафедраһы мөдире. 2002—2014 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетында, шуның 2006—2009 йылдарында педагогика кафедраһы мөдире.

# Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Вилә Баймырҙина йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнаша. Башҡорт дәүләт университетының «Вестник Башкирского университета», Санкт-Петербургта сыҡҡан «Российский гуманитарный журнал» баҫма­ларында редколлегия ағзаһы, М. Аҡ­мулла исе­мен­дәге Башҡорт дәү­ләт педагогия уни­верситетындағы докторлыҡ һәм канди­датлыҡ диссертация советы ағзаһы, Халыҡ-ара этнопедагогтар ассоциацияһы ағзаһы. Алты йыл Стәрлетамаҡ башҡорт ҡатын-ҡыҙҙар йәмғиәтен етәкләй, артабан ‒ рәйес урынбаҫары, республика ҡатын-ҡыҙҙар йәмғиәтенең идара ағзаһы, Стәрлетамаҡ башҡорттары ҡоролтайы ағзаһы.
Халыҡ бейеүҙәрен өйрәнеп, профессиональ кимәлдә башҡара, әҙәби әҫәрҙәр яҙа. 2014 йылда Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙын, республика кимәлендә сәхнәгә сығарып, «Ил инәһе» исеме бирәләр.

# Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙы
## Фəнни эшмəкəрлеге

Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙының Фəнни тикшеренеүҙəре педагогика һəм мəғариф тарихына, дөйөм педагогика проблемаларына, юғары белем биреүҙең теорияһына һəм методикаһына арналған.

# Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙы
## Фәнни хеҙмәттәре

140-ҡа яҡын фəнни хеҙмəт авторы. Китаптары:
* Этнопедагогика башкирского народа: история и современность. 2‑се баҫма, тулыландырылған. Өфө; Стәрлетамаҡ, 2008.

# Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙы
## Әҙәби китаптары

* «Түңәрәк донъям»,
* «Ал­ҡынып-ашҡынып аға ғүмер»,
* «Их, был ирҙәрҙе»,
* «Истории из страны моего Детства» — рус телендә,
* «На перекрестке семи дорог» тигән күләмле романын нәшриәткә тапшырған.

# Баймырҙина Вилә Искәндәр ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фəн эшмəкəре (2014)
* Башҡортостан Республикаһының мəғариф отличнигы (2009)
* Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2007)
# Белорет районы мәктәптәре

Белорет районы мәктәптәре — исемлек, Башҡортостан Республикаһының Белорет районында урынлашҡан мәктәптәр исемлеге.
* Белорет ҡалаһының 1-се мәктәбе
* Белорет ҡалаһының 3-сө мәктәбе
* Белорет ҡалаһының 8-се мәктәбе
* Белорет ҡалаһының 10-сы мәктәбе
* Белорет ҡалаһының 13-се мәктәбе
* Белорет ҡалаһының 14-се гимназияһы
* Белорет ҡалаһының 16-сы мәктәбе
* Белорет ҡалаһының 17-се мәктәбе
* Белорет ҡалаһының 18-се мәктәбе
* Белорет ҡалаһының 20-се мәктәбе
* Белорет ҡалаһының 21-се мәктәбе
* Белорет ҡалаһының башҡорт гимназияһы
* Белорет лицей-интернаты
* Абҙаҡ ауылы мәктәбе
* Аҙналы ауылы мәктәбе
* Ассы ауылы мәктәбе
* Берештамаҡ ауылы мәктәбе
* Боғанаҡ ауылы мәктәбе
* Үрге Әүжән ауылы мәктәбе
* Тимер юл ауылы мәктәбе
* Егәҙе ауылы мәктәбе
* Йөйәк ауылы мәктәбе
* Инйәр ауылының 1-се мәктәбе
* Инйәр ауылының 2-се мәктәбе
* Инйәр ауылының 3-се мәктәбе
* Исмаҡай ауылы мәктәбе
* Ишле ауылы мәктәбе
* Ҡағы ауылы мәктәбе
* Ҡаһарман ауылы мәктәбе
* Ломовка ауылы мәктәбе
* Манышты ауылы мәктәбе
* Мәхмүт ауылы мәктәбе
* Отнурок ауылы мәктәбе
* Сәрмән ауылы мәктәбе
* Сосновка ауылы мәктәбе
* Тирлән ауылы мәктәбе
* Туҡан ауылы мәктәбе
* Үҙән ауылы мәктәбе
* Үҙәнбаш ауылы мәктәбе
* Олойылға ауылы мәктәбе
* Үткәл ауылы мәктәбе
* Шығай ауылы мәктәбе
# Нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө

Нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө (Нефть, газ һәм яғыулыҡ сәнәғәт хеҙмәткәрҙәре көнө, нефтселәр көнө) — нефть һәм газ сәнәғәте тармағында эшләүселәрҙең һөнәри байрамы, һәр йылда сентябрь айының беренсе йәкшәмбеһендә билдәләнә.

# Нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө
## Тарихы

Байрам СССР Юғары Советы Президиумы тарафынан Көнбайыш Себер нефть-газ потенциалын уңышлы үҙләштереү һәм 1964 йылда уҙғарылған Ватан нефть һәм газ сәнәғәтенең йөҙ йыллығы уңайынан 1965 йылдың 28 авгусында булдырылған.
Артабан СССР Юғары Советы Президиумының 1980 йылдың 1 октябрендәге № 3018-X «Тантаналы һәм иҫтәлекле даталар тураһында» Указы, СССР Юғары Советы Президиумының 1988 йылдың 1 ноябрендәге № 9724-XI «Байрам көндәре һәм иҫтәлекле даталары тураһында ғәмәлдәге СССР закондар йыйылмаһына үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Указы редакцияһында байрам көнө үҙгәрешһеҙ ҡалдырыла.
Был һөнәри байрамды шулай уҡ билдәләйҙәр:
* Әрмәнстан
* Беларусь
* Ҡаҙағстан
* Ҡырғыҙстан
* Молдова
* Рәсәй Федерацияһы
* Украина
# Геология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)

Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Геология институты — федераль дәүләт бюджет фән учреждениеһы, Башҡортостан Республикаһындағы төп ғилми-тикшеренеү учреждениеһы; геотектоника; палеозой стратиграфияһы; кайнозой геологияһы; геофизика; магматизм; метаморфизм; мәғдән ятҡылыҡтары; палеовулканология һәм металлогения; геохимия һәм изотоплы геология; гидрогеология һәм геоэкология өлкәләрендә тикшеренеүҙәр алып бара. Институтта 5 ғилми һөнәр буйынса аспирантура бар, «Геологический сборник» журналы нәшер ителә.

# Геология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
## Тарихы

Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Геология институты 1951 йылда Өфөлә СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тау-геология институты булараҡ асыла, 1967 йылдан — СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының геология институты, 1992 йылдан — хәҙерге статуста.

# Геология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
## Тарихы
### Етәкселеге

Институт директорҙары:
* 1951 — Г. В. Вахрушев
* 1954 — А. И. Олли
* 1965 — С. Г. Фәттәхетдинов
* 1968 — Йосопов Билал Мөғтәсим улы
* 1975 — Камалетдинов Морат Абдулхаҡ улы
* 1991 — Пучков Виктор Николаевич

# Геология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
## Эш йүнәлештәре

Файҙалы ҡаҙылма ятҡылыҡтарының барлыҡҡа килеү шарттарын өйрәнеү, Башҡортостан Республикаһында геодинамика, геоморфология һәм тектоника, Уралдың һәм Көнсығыш Европа платформаһының стратиграфияһы.

# Геология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
## Институттың структураһы

Лабораториялары:
* геотектоника (Рәсәй Фәндәр академияһы мөхбир ағзаһы В. Н. Пучков)
* палеозой стратиграфияһы (геология-минералогия фәндәре кандидаты О. В. Артюшкова)
* кайнозой геологияһы (геология-минералогия фәндәре кандидаты Г. А. Данукалова)
* геофизика (физика-математика фәндәре докторы И. В. Голованова)
* магматизм (геология-минералогия фәндәре докторы Д. Н. Сәлихов)
* метаморфизм (геология-минералогия фәндәре докторы А. А. Алексеев)
* геохимия һәм изотоплы геология (геология-минералогия фәндәре кандидаты В. М. Горожанин)
* мәғдән ятҡылыҡтары (геология-минералогия фәндәре докторы В. И. Сначев)
* палеовулканология һәм металлогения (геология-минералогия фәндәре кандидаты А. М. Косарев)
* гидрогеология һәм геоэкология (геология-минералогия фәндәре докторы Р. Ф. Абдрахманов)
* Минераль сеймалды анализлау бүлеге.