yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Абдразаҡов

Абдразаҡов — фамилия.
* Абдразаҡов Асҡар Әмир улы (1969 т.) — Башҡортостандың халыҡ артисы (1994).
* Абдразаҡов Илдар Әмир улы (1976 т.) — йырсы, Башҡортостандың атҡаҙанған (2000), халыҡ (2011), Татарстандың халыҡ (2013) артисы.
* Абдразаҡов Оморҙаҡ Ишдәүләт улы (1787—?) — 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы. «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы һәм 3-сө дәрәжә Изге Анна ордены кавалеры.
* Абдразаҡов Әмир Ғәбделмән улы (1934—2008) — актёр, режиссёр, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1974).
# Сәғитов Азамат Тәлғәт улы

Сәғитов Азамат Тәлғәт улы (15 март 1967 йыл, Ишембай, Башҡорт АССР-ы) — эшҡыуар, Башҡортостан Республикаһының кесе эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм яҡлау фондының генераль директоры.

# Сәғитов Азамат Тәлғәт улы
## Белеме

Өфөнөң 39-сы мәктәбендә уҡый. 1989 йылда Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетын механик һөнәре буйынса тамамлай. Башҡорт дәүләт хеҙмәте һәм идаралығы академияһында уҡый, идара итеүсе кадрҙар әҙерләүҙең федераль программаһы курсын үтә.

# Сәғитов Азамат Тәлғәт улы
## Хеҙмәт эшмәкәрлеге

1989—1993 — стажер-уҡытыусы, Мәскәү дәүләт университетының газ һәм тулҡын динамикаһы кафедраһы аспиранты, 1993—1996 — ПКФ «Сервис-автоматика» инженеры, 1996-1998 — коммерция директоры, «Электроника донъяһы» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры, 1998-2000 — «Тылсымлы йәйғор» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры, 2000—2001 — Өфө ҡала кесе эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм яҡлау фонды генераль директоры, 2001—2005 — БР бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярҙам һәм үҫтереү- фондының генераль директоры. 2005—2008 — Өфө ҡалаһы Киров хакимиәте башлығы; 2008—2009 — Башҡортостан Республикаһы Башлығы хакимиәте етәксеһе; 2009—2010 — БР Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең эштәр идарасыһы. 2011—2014 — БР Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары — муниципаль милеккә идара итеү буйынса комитет рәйесе.

# Сәғитов Азамат Тәлғәт улы
## Ғаиләһе

Атаһы — Сәғитов Тәлғәт Ниғмәтулла улы (республика «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире, Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры).
Әсәһе — Сәғитова Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы (Башҡоростан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Өфө сәнғәт институтының вокал сәнғәте кафедраһы мөдире).
Ағаһы — Салауат (БДПУ ректоры).
Әсәһе яғынан олатаһы — Әхмәтзәки Вәлидиҙең ике туған ҡустыһы
Атаһы яғынан олатаһы Сәғидуллин Ниғмәт 1942 йылдың 28 ноябрендә Великолукский районының Великие Луки ҡалаһы янында һуғышта һәләк була.
# Варзуфка

Варзуфка — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Варзокса йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Варзуфка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024303
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002430
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Цибизов Леонид Герасимович

Цибизов Леонид Герасимович (2 ғинуар 1925 йыл — 16 июнь 2009 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, танкист. Советтар Союзы Геройы (1943). Совет Армияһы полковнигы. Украина Ҡораллы көстәренең генерал-майоры (2008).

# Цибизов Леонид Герасимович
## Биографияһы

Леонид Герасимович Цибизов 1925 йылдың 2 ғинуарында Красная Горка ауылында, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Шаран районында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ. Леонид Герасимовичтың атаһы Октябрь революцияһында ҡатнаша, һуңынан үҙ теләге менән Ҡыҙыл Армияла хеҙмәт итә.
Мәктәптә 7 класс тамамлай, Ашхабад һынлы сәнғәт училищеһында уҡый.
1943 йылдың ғинуарында Төркмән ССР-ының Серахск район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. 1943 йылдың авгусынан хәрәкәт итеүсе армияла.
25-се гвардия уҡсылар полкының отделение командиры сержант Леонид Цибизов, Украина ССР-ының Киев өлкәһе Чернобыль районы Плютовище ауылы районында, Припять йылғаһының уң ярында плацдарм киңәйтеү өсөн барған һуғышта ҙур батырлыҡ күрһәтә. 1943 йылдың 29 сентябрендә ул граната менән дошмандың пулемёт расчетын юҡ итә һәм төҙөк пулемётты ҡулға төшөрөп, батальон подразделениеләренең уңышлы алға барыуын тәьмин итә.
1947 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы. 1944 йылда Сызрань танк училищеһын, 1945 йылда — үҙйөрөшлө артиллерия Юғары офицерҙар мәктәбен, ә 1955 йылда — Хәрби бронетанк ғәскәрҙәре академияһын тамамлай. Белоруссия, Байкал аръяғы хәрби округтарында, Германиялағы Совет ғәскәрҙәре төркөмөндә, Киев хәрби округы штабында хеҙмәт итә.
1977 йылдан полковник Цибизов Л. Г — запаста, ә һуңынан отставкаға китә.
Украинала Президентының 2008 йылдың 5 майындағы указы менән Леонид Герасимович Цибизовҡа Украина Ҡораллы Көстәренең генерал-майоры хәрби званиеһы бирелә.
Киевта йәшәй. 2009 йылдың 16 июнендә вафат була, Киевта ерләнгән.

# Цибизов Леонид Герасимович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР Юғары Советы Президиумының 1943 йылдың 16 октябрендәге указы менән, командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм шул уҡ ваҡытта күрһәткән батырлыҡтары һәм ҡаһарманлығы өсөн, гвардия сержанты Леонид Герасимович Цибизовҡа Советтар Союзы Геройы исеме бирелә һәм Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 3607) тапшырыла.
* Ленин ордены,
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены,
* 3-сө дәрәжә «СССР Ҡораллы Көстәрендә Ватанға хеҙмәте өсөн» ордены,
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы,
* башҡа миҙалдар.

# Цибизов Леонид Герасимович
## Хәтер

1987 йылдың май айында Леонид Герасимович тыуған яҡтарында — Красная Горка ауылында була. Урындағы мәктәптә Советтар Союзы Геройы һуғыш ветерандары һәм ауылдаштары менән осраша. Дан аллеяһы һалына, унда бөтә һуғыш ветерандары шыршы ултырта.
Башҡортостан Республикаһы Шаран районының үҙәге Шаран ауылы урамына уның исеме бирелгән.
# Ағалы-энеле Люмьерҙар

Люмьер ҡәрҙәштәр, Огюст Мари Луи Николя Люмьер франц. Auguste Louis Marie Nicholas Lumière (1862 йылдың 19 Октябрендә Безансонда тыуған, 1954 йылдың 10 апрелендә Лион ҡалаһында үлгән) һәм Луи Жан Люмьер (франц. Louis Jean Lumière (1864 йылдың 5 Октябрендә Безансонда тыуған - 1948 йылдың 6 июлендә, Бандоль ҡалаһында үлгән) - кино төшөрөүселәр һәм күренекле кинематографтар.
Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
# Мария ҡала дауаханаһы (Дондағы Нахичевань)

Мария ҡала дауаханаһы — XIX быуат аҙағы — XX быуат башында Дондағы Нахичеванда (хәҙер — Дондағы Ростовтың Пролетар районы) төҙөлгән комплекс. XXI йөҙ йыллыҡҡа тиклем өлөшләтә һаҡланған. Бинаның хәҙерге адресы: 14-се һыҙат урамы, 63, литер Б. Дауаханаға Мария исеме биреү Нахичевань думаһы тарафынан 1888 йылда ҡарар ителә.

# Мария ҡала дауаханаһы (Дондағы Нахичевань)
## Тарихы

1877—1978 йылдарҙа Дондағы Нахичеванда Мария ҡала дауаханаһы асыла. Уның ихтыяждары өсөн йортто сауҙәгәр Иван Попов бирә. Бина күләмле бәләкәй булғанлыҡтан, барлыҡ дауахана бүлексәләре эше лә тәьмин ителмәй.
1892 йылда яңы дауахананың төп корпусы асыла, ә тағы 6 йылдан һуң ауырыуҙарҙы тағы бер — йоғошло ауырыуҙар бүлегендә ҡабул итеү башлана. Мария ҡала дауаханаһының балалар бүлексәһен төҙөүҙә Нахичевандың тоҡомло почетлды гражданы Кирилл Попов үҙ ярҙамын тәҡдим итә. 1902 йылдың йәйендә ҡала властары уның тәҡдимен ҡабул итә һәм төҙөлөш эштәре башлана. Әммә бер аҙҙан хәл-торош үҙгәрә. 1904 йылдың 6 ноябрендә Нахичевань ҡала башлығы Дондағы Ростов ҡала башлығынан ҡалала бала табыу йорто булмауы тураһында хат ала. Был бала табыусы ҡатындар һәм яңы тыуған сабыйҙарҙың сәләмәтлек торошона кире сағылыш таба. Ҡала хакимиәте төҙөлөш алып барылған бинаны бала табыу бүлеге ихтыяжы өсөн ҡулайлаштырырға ҡарар итә. Төҙөлөштө финанслаусы Кирилл Попов та был ҡарра менән ризалаша. Бала табыу приютын йыһазландырыу өсөн бинаның көньяҡ өлөшө бирелә. Беренсе пациенттар бында 1905 йылдың октябрендә ҡабул ителә. Ләкин дауахана эшенең ҡоролошо һәм тейешле ойошманың булмауы һөҙөмтәһендә бала табыу бүлегендә башҡа пациенттарҙы ла дауалайҙар. Айырым бала табыу бүлеген булдырыу идеяһы һаман да асыҡ килеш ҡала. Уны тормошҡа ашырыу өсөн Кирилл Попов тағы ла финанс ярҙам күрһәтә һәм 24 мең һум күләменда аҡса бирә. 1913 йылда бала табыу приюты эш башлай.
XXI быуатҡа Мария ҡала дауаханаһының барлыҡ биналары ла һаҡланмай. Төп корпус һәм иң башта бала табыу бүлеге булған павильон ғына тороп ҡала. Ғәмәлдәге архитектура объекттарының фасад һәм интерьер элементтары юғалтыла. Ҡыйыҡтың заманса конструкцияһы баштағыһынан айырыла, төп игек һәм ярҙамсы ишектәрҙең ишек конструкциялары тураһында ла шулай тип әйтергә мөмкин. Хәҙер бинала республика ҡан биреү станцияһы урынлашҡан. К. М. Попов павильоны һәм Мария ҡала дауаханаһының төп корпусынан торған биналар комплексы Дондағы Ростовтың төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекттарына инә.
# Ягрыш (Кичменьга ҡушылдығы)

Ягрыш — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кичменьга йылғаһының һул ярына тамағынан 182 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ягрыш (Кичменьга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010750
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001075
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кейәү

Кейәү — ҡыҙ йәки һеңле тейеш ҡатын-ҡыҙҙың ире; өйләнеп йөрөгән егет.

# Кейәү
## Мәҡәл-әйтемдәр

* Үсексән кейәү теш һыҙлағандан яман булыр
# Заһиҙуллина Аделина Рөстәм ҡыҙы

Заһиҙуллина Аделина Рөстәм ҡыҙы (13 ғинуар 1993 йыл, Өфө, Башҡортостан, Рәсәй) — рапирала Рәсәй фехтовальщигы. 2016 йылда команда беренселегендә донъя чемпионы, Европа чемпионы, I Европа уйындары еңеүсеһе һәм бронза призеры. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры.
2013/2014 йыл миҙгеленән Рәсәй йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай.

# Заһиҙуллина Аделина Рөстәм ҡыҙы
## Биографияһы

Башҡортостан физик культура институтында уҡый. Өфөлә йәшәй. 2003 йылдан алып фехтование менән шөғөлләнә. ЦСКА өсөн сығыш яһай. Тренерҙары — Е. А. Попов, О. М. Шагаев.

# Заһиҙуллина Аделина Рөстәм ҡыҙы
## Биографияһы
### Донъя чемпионаты

* 1 Алтын — 2016 йылда донъя чемпионаты (Рио-де-Жанейро, Бразилия) (команда)
* 3 Бронза — 2017 йылда донъя чемпионаты (Лейпциг, Германия) (команда)

# Заһиҙуллина Аделина Рөстәм ҡыҙы
## Биографияһы
### Донъя чемпионаты

* 1 Алтын — 2016 йылда Европа чемпионаты (Торунь, Польша) (команда)
* 2 Көмөш — 2017 йылда Европа чемпионаты (Тбилиси, Грузия) (команда)

# Заһиҙуллина Аделина Рөстәм ҡыҙы
## Биографияһы
### Европа уйындары

* 1 Алтын — Европа уйындары 2015 (Баҡы, Әзербайжан) (команда)
* 3 Бронза — Европа уйындары 2015 (Баҡы, Әзербайжан)

# Заһиҙуллина Аделина Рөстәм ҡыҙы
## Биографияһы
### Рәсәй чемпионаты

* 2 Көмөш — Рәсәй чемпионаты 2014 йыл (Лобня)
* 3 Бронза — Рәсәй чемпионаты 2016 йыл (Омск)
# Кусла

Кусла — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куйла йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кусла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021100
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202110
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шаори ҡәлғәһе

Шаори ҡәлғәһе (груз. შაორის ციხე) - бронза быуатының мегалитик структураһы, Грузияла Самцхе-Джвахети төбәгенең Ниноцминда районында урынлашҡан. Был ныҡ ҙур ҡәлғә планында ромб формаһына эйә, диңгеҙ кимәленән 2752 метр бейеклектә, Паравани күленән төньяҡ-көнбайышҡа ҡарай ҡаялы тауҙа тора. Милли әһәмиәттәге Грузияның мәҙәни мираҫы исемлегенә индерелгән.

# Шаори ҡәлғәһе
## Архитектураһы

Шаори ҡәлғәһе, элек урындағы кимәлдә Kерогли булараҡ билдәле (ахыр сиктә төрки телендә Kероглу), Паравани күле тирәләй уңайлы районда урынлашҡан Абули ҡәлғәһе менән бергә күп топографик һәм архитектура үҙенсәлектәренә эйә.
Ул иретмә ҡулланылмай эре базальт блоктарҙан төҙөлгән. Ике өлөштән тора, һәр береһе текә тау түбәһендә урынлашҡан. Үҙәк өлөшө дүртмөйөш рәүешендә иң бейек урында төҙөлгән, уға киңлеге бер метр һәм бейеклеге 1,3 м булған ҡапҡа аша инергә була.

# Шаори ҡәлғәһе
## Археология һәм тарихи нигеҙҙәре

Шаори ҡәлғәһе тәүге тапҡыр XVIII быуатта грузин ғалимы кенәз Вахуштиның әҙәби сығанаҡтарында телгә алына Леон Меликсет-Бек был Грузияның монолит ҡәлғәләрен, шул иҫәптән Шаори ҡәлғәһен дә 1938 йылда беренсе булып өйрәнергә тырыша.
Урында археологик ҡаҙыныу эштәре үткәрелмәү сәбәпле, ҡомартҡының барлыҡҡа килеү датаһын һәм тәғәйенләнешен аныҡ билдәләү мөмкин түгел. Триалети мәҙәниәтенең ерләү кластерҙары менән төҙөлөш материалындағы билдәләнгән оҡшашлыҡ төҙөлөүенең ваҡытын икенсе мең йыллыҡтың беренсе яртыһына ҡайтарып ҡалдырырға мөмкинлек бирә.
Дөйөм алғанда, ауылдарҙы һәм мәҙәни материалдарҙы бүлеү буйынса тауҙарҙағы ҡәлғәләрҙең өҫтөнән яуаплы булған кешеләрҙең ерҙәрҙе һәм һөрөнтө ерҙәрҙе контролдә тотоуы, шулай уҡ уларҙың үҙҙәренең зонаһы өсөн иҡтисади һәм оборона функцияларын тәьмин итеүе раҫлана.
# Чжуан-цзы

    Был статья кеше тураһында. Чжуан-цзы китаптары тураһында: Чжуан-цзы (книга)ҡара
Чжуан-цзы, шулай уҡ Чжуан Чжоу (ҡыт. ғәҙәти 莊子, ябайл. 庄子, пиньин: Zhuāngzǐ莊子ҡыт. ғәҙәти 莊子, ябайл. 庄子, пиньин: Zhuāngzǐупр.ҡыт. ғәҙәти 莊子, ябайл. 庄子, пиньин: Zhuāngzǐ庄子ҡыт. ғәҙәти 莊子, ябайл. 庄子, пиньин: Zhuāngzǐпиньиньҡыт. ғәҙәти 莊子, ябайл. 庄子, пиньин: Zhuāngzǐ; Уҡытыусы Чжуан) — Беҙҙең эраға тиклем Көрәшкән батшылыҡтар эпохыһында йәшәгән Ҡытай философы, Йөҙ Мәктәп ғалимдары һанына инә.
Биографияһына ярышлы, Чжуан-цзы беҙҙең эрала 369 йылдар һәм беҙҙең эрағла 286 йылдар араһында йәшәгән. Сун батшалығының Мэн ҡалаһында тыуған (蒙城 Méng Chéng), хәҙерге ваҡытағы — Хэнань провинцияһы Шанцю ҡалаһы 商邱. Чжоу исемен ала (周 Zhōu), шулай уҡ халыҡта уны Мэн-ши тип йөрөткәндәр 蒙吏, (Мэн турәһе), Мэн Чжуан (蒙莊 Méng Zhuāng) йәки Оло Мэн (蒙叟 Méng sǒu) тиҙәр.
Сым Цяню һүҙҙәренән, йәш сағында Чжуан-цзы лаклы ағастарының плантацияһында ҡараусы була, аҙаҡ, үҙен башҡа дәүләт хеҙмәте менән бығауларға теләмәй, отставкаға китә һәм "ирекле философ" ғүмерен башлай. Чжуан-цзы һәм уның фекерҙәштәре дәүләткә хеҙмәт итеү карьераһының ауырлығын һәм хәүефлеген һыҙыҡ аҫтына ала, уларҙың алдында бөтә хөрмәт һәм наградалар юғалып ҡала. Улар, әлбиттә беләләр, дан һөйгән ғалимдарҙың ғумерҙәре йыш ҡына үлем язаһы менән йәки уларҙы ғәрипләү аша язалау менән бөтә. Әммә иң мөһиме, власҡа көслө ынтылыш, сәйәси эшмәкәрлек күңелде ағыулайҙар һәм бөлдөрәләр. Чжуан-цзының әҙәбиәткә һәләте һәм төкәнмәҫ фантазияһы сатирик күренештәрҙә сағыла, унда ул дәүләт эшселәрендә һәм ғалимдарҙа булған маһайыусанлыҡ, ваҡсыллыҡ, йәнһеҙлек, тупаҫлыҡ, эскерлелек кеүек кәмселектәрҙе фаш итә.

# Чжуан-цзы
## Философия

Чжуан - цзының төп философияһы скептик була һәм ғумерҙе сикле, ә белемде ул сикһеҙ итеп күрә. Чжуан - цзы ҡарашы буйынса, сиклегә генә эйә булып, сикһеҙҙе эҙәрләү, ахмаҡлыҡ. Беҙҙең телебеҙ һәм белемебеҙ дао күҙаллай, уның менән һәр беребеҙ үткән юлдарыбыҙ менән бәйле. Шулай итеп беҙ, хатта иң хәйбәт итеп, бөтә яҡлап уйланған һығымталарҙа хаталы булыуы мөмкинлеген аңларға тейешбеҙ, әгәр ҙә беҙҙә, икенсе үткән тәжрибә булһа. Чжуан-цзы беҙҙең тәбиғи әүәҫлектәр һәм алған әүәҫлектәр бер - береһе менән күшыла, тип һанаған. Һығымталар яһау һәм киләсәк аҙым һайлау ошо тәбиғи һәм алған үҙенсәлектәрҙең уникаль йыйылмаһы менән бәйле.

# Чжуан-цзы
## Шулай уҡ ҡара

* Лао-цзы
* Ле-цзы
* Го Сян
# Хобек

Хобек (нем. Hobeck) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 503 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,45 км². Диңгеҙ кимәленән 90 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39279 һәм автомобиль коды — JL.
# Дебря

Дебря — Рәсәй йылғаһы. Калуга өлкәһе, Смоленск өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Угра йылғаһының һул ярына тамағынан 265 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Дебря
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000020743
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002074
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы

Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы (рус. Шарафитдинова Сагира Сабирьяновна) - (Сәғирә Тамъяни — псевдоним; 28 март, 1963 йыл) - мәғариф һәм мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар берлеге ағзаһы (2019)

# Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
## Биографияһы

Сәғирә Сабирйән ҡыҙы Шәрәфетдинова 1963 йылдың 28 мартында БАССР-ҙың Белорет районы Шығай ауылында тыуған.
1980 йылда Шығай урта мәктәбен тамамлай.
1999-2004 йылдарҙа Силәбе дәүләт педагогия университетының психология факультетында уҡый.
2018 йылда ситтән тороп М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының "Социаль-мәҙәни өлкәлә менеждмент"бүлеген тамамлай.
1981 йылда хеҙмәт юлын Шығай урта мәктәбендә пионервожатый булып башлай. 1987 йылдан мәктәп-интернатта тәрбиәсе булып эшкә күсә,өлкән тәрбиәсе,интернат мөдире вазифаларын башҡара.2010 йылда ауыл мәҙәниәт йортона директор итеп тәғәйенләнә. 2014 йылдан"Өлкәр" милли-мәҙәни үҙәге етәксеһе.
2016 йылда тырыш хеҙмәте өсөн район кимәлендә "Хеҙмәт алдынғыһы" тигән таныҡлыҡ тапшырылған. 2020 йылда республика ауыл мәҙәниәт йорттары конкурсында "Иң яҡшы мәҙәниәт хеҙмәткәре" исеме һәм грант бирелгән.

# Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Йәмәғәт эшендә әүҙем ҡатнаша - һынлы биҙәү әйберҙәре (кейеҙ,ҡорама) буйынса "Аҡтамыр" халыҡ клубы етәксеһе.
Милли ойошмалар эшендә әүҙемлеге өсөн Бөтә Донъя башҡорттары Ҡоролтайы делегаты итеп һайланған (2015)

# Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
## Әҙәби эшмәкәрлеге

Хикәйәләре район, республика матбуғатында баҫылып тора; мәҫәлән, төрлө йылдарҙа "Ағиҙел" журналында "Хәйлә" (2001), "Боралҡы"(2005), "Һаҡау кәкүк тауышы" (2006),"Хөкөмһөҙ бала" (2007),"Ҡибла ҡайһы яҡта" (2014), "Иҫке күпер" (2015), "Шоңҡар" журналында - "Сүллектәге рауза сәскәһе" (2015), шиғырҙар шәлкеме һәм башҡа әҫәрҙәре донъя күрҙе. Шулай уҡ төрлө йыйынтыҡтарҙа шәлкемдәре баҫылған.

# Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
## Әҙәби эшмәкәрлеге
### бүләктәре

* "Ағиҙел" журналы хикәйәләр конкурсында премия (2005)
# Баскон

Баскон — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Телецкое күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Баскон
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100001463
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100146
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мекнес

Мекнес (ғәр. مكناس‎, Микнас) — Марокконың дүрт империя ҡалаһының береһе, Бөтә донъя мираҫы ҡомартҡыһы
Фес — Мекнес өлкәһенең составына инә, уның составында шул уҡ исемле Мекнес префектураһын ойоштора.
Илдең төньяғында урынлашҡан, баш ҡала Рабаттан 130 км һәм Фестан 60 км алыҫлыҡта урынлашҡан. A2 тиҙлекле шоссе ике был ҡала араһынан Мекнес аша үтә. 300 км оҙонлоҡтағы автоюл менән Мекнес Касабланка менән тоташа. Мекнес өлкәһенең административ үҙәге Тафилалет. 25 йәштән йәшерәк халыҡтың өлөшө яҡынса 60 % тәшкил итә.

# Мекнес
## Климаты

Уртаса йыллыҡ температура 25,4 °C тәшкил итә. Иң эҫе айҙарҙа температура 29 һәм 38°C араһында тирбәлә, ә декабрҙә 2 — 4 °C. тиклем кәмеүе мөмкин. Уртаса йыллыҡ яуым — төшөм күләме- 500 мм.
Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Уртаса максимум, °C | 15,3 | 16,6 | 18,6 | 20,0 | 23,8 | 27,8 | 32,7 | 32,6 | 29,6 | 24,5 | 19,3 | 15,6 | 21,3 |
| Уртаса температура, °C | 10,2 | 11,5 | 12,9 | 14,4 | 17,7 | 21,2 | 25,2 | 25,3 | 22,9 | 18,7 | 14,2 | 10,7 | 16,2 |
| Уртаса минимум, °C | 5,2 | 6,3 | 7,2 | 8,8 | 11,5 | 14,6 | 17,7 | 17,9 | 16,2 | 12,8 | 9,1 | 5,8 | 11,1 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 89,4 | 84,4 | 78,4 | 74,3 | 42,6 | 12,5 | 2,1 | 1,9 | 14,1 | 47,4 | 79,6 | 81,2 | 607,9 |
| Сығанаҡ: ||||||||||||||

# Мекнес
## Тарихы

Ҡала урынында ултыраҡ тик VIII быуатта Касба (ҡәлғә тигәнде аңлата) исеме аҫтында барлыҡҡа килә. Берберҙар ҡәбиләһе ҡаланы Микнас тип атай һәм унда X X быуатта төпләнә. Ҡала әл-Мурабиттар ҡәлғәһе Такарарт тирәләй үҫә башлай. тирәләй үҫә башлай.
1673 йылда Мекнес Исмаил ибн Шәрифтең баш ҡалаһы була, ул унда ҡалаға «Марокко Версале» данын алып килгән ҡупшы һарайҙар төҙөй . Хакимдың вафатынан һуң, 1727 йылда ҡала баш ҡала функцияһын юғалта.
1911 йылда Мекнесты француз армияһы биләй. Европалылар өсөн айырым район төҙөлә, ул ҡаланың тарихи өлөшөнән йылға менән айырыла.
2010 йылдың 19 февралендә ҡаланың иҫке өлөшөндәге Манара мәсетенең түбәһе йома намаҙы ваҡытында емерелеп төшә, күп мәхәллә кешеләре һәм тирә-яҡ йорттарҙа йәшәүселәр зыян күрә, кәмендә 41 кеше һәләк була.

# Мекнес
## Иҫтәлекле урындары

Мекнсетың төп иҫтәлекле урындары Исмаил ибн Шәриф мәлендә төҙөлгән. Улар иҫәбенә квадрат башнялары һәм бай биҙәлгән туғыҙ ҡапҡа менән ҙур ҡала стенаһы ҡарай. Руа батша ат һарайы — донъяла иң ҙурҙарының береһе, 12000 ат урынлаштырыуға иҫәпләнгән. Шулай уҡ туристар араһында баҡсалар уңыш менән файҙалана, уларҙы һуғарыу өсөн 4 гектар майҙанда һыуһаҡлағыс төҙөлгән
* Ҡала ҡапҡаһы
* Батша ат һарайы
* Инаниа Боу мәҙрәсәһе
* Инаниа Боу мәҙрәсәһе
* Мекнес
* Муса Измаил мавзолейы (1672 йылдан 1727 йылға тиклем идара иткән).
* Дар Эль Ма король комплексы диуарҙары
* Серкулер бульвары

# Мекнес
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Алматы, Ҡазағстан
* Ним, Франция (2005)
* Реймс, Франция (2011)

# Мекнес
## Билдәле шәхестәре

Мекнеста тыуғандар
# Гросхартмансдорф

Гросхартмансдорф (нем. Gro?hartmannsdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2638 кеше йәшәй. Майҙаны — 32,23 км². Диңгеҙ кимәленән 509 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9618 һәм автомобиль коды FG.
# Йосоп (Силәбе өлкәһе)

Йосоп (рус. Юсупово) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Наҙы-Петровск районы ауылы. Гривенка ауыл биләмәһе составына керә.

# Йосоп (Силәбе өлкәһе)
## География

Район үҙәге Наҙы-Петровск ҡалаһынан 36 км көньяҡ-көнсығыштараҡ урынлашҡан. Диңгеҙ кимәленән бейеклеге — 426 метр.

# Йосоп (Силәбе өлкәһе)
## Тарих

Ауылға шуран ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе составында була.

# Йосоп (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

| 1811 | 1834 |
| - | 64 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса татарҙар һәм башҡорттар йәшәй.
# Ниғмәтулла ауыл Советы (Әлшәй районы)

Ниғмәтулла ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы муниципаль районындағы муниципаль берәмек. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Ниғмәтулла ауыл Советы (Әлшәй районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 60-З һанлы «Башҡортостан Республикаһында айырым ауыл биләмәләренең сиктәрен үҙгәртеү һәм берләштереү тураһындағы» Законына ярашлы Ниғмәтулла ауыл Советына Байдаковка ауыл Советы ҡушыла, административ үҙәге Ниғмәтулла ауылында урынлаша.