yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бондарюк Ольга Ивановна

Ольга Ивановна Бондарюк (30 август 1924) — совет ауыл хужалығы алдынғыһы; Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).

# Бондарюк Ольга Ивановна
## Биографияһы

Ольга Ивановна Бондарюк 1924 йылдың 30 авгусында Ильская станицаһына (хәҙер — Краснодар крайының Северский районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1938 йылдан башланғыс белем алып. 14 йәшенән Северский районының «Большевик» колхозында эшләй башлай. 1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башында окоп, танкҡа ҡаршы йырындар ҡаҙыуҙа, Абинскта самолеттар өсөн ышыҡ эшләүҙә ҡатнаша.
1945 йылда, һуғыштан һуң, тәмәке һәм бойҙай үҫтереүсе баҫыу звеноһын етәкләй. 1947 йылда О.И.Бондарюк звеноһы туғыҙ гектар майҙанда һәр гектарынан 31,66 центнер бойҙай уңышы ала.
СССР Юғары Советы Президиумының1948 йылдың 6 майындағы указы менән « 1947 йылда кукуруз һәм бойҙайҙан юғары уңыш алғаны өсөн» Бондарюк Ольга Ивановнаға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә
1965 йылдан О И. Бондарюк тәмәке һәм махорканың Бөтә Союз тәжрибә институтында эшсе булып эшләй һәм тәмәке үҫтереү буйынса егерме йыл шөғөлләнә.
Хаҡлы йылға сыҡҡандан һуң Краснодар ҡалаһына ҡыҙы янына күсеп килә, хәҙерге Краснодар крайы Северский районының Ильский ҡасабаһында йәшәй.

# Бондарюк Ольга Ивановна
## Наградалары

* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (6.05.1848)
* Ленин ордены (6.05.1848)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы
# Ошлань

Ошлань — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Воя йылғаһының уң ярына тамағынан 143 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Ошлань
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037891
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103789
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Әхтәров Әхрәр Минһаж улы

Әхтәров Әхрәр Минһаж улы, Рәшит Әхтәров, Рәшит Әхтәри (6 ғинуар 1931 йыл — 26 март 1996 йыл) — педагог, журналист, шағир. Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Әхтәров Әхрәр Минһаж улы
## Биографияһы

Әхрәр Минһаж улы Әхтәров 1931 йылдың 6 ғинуарында Башҡорт АССР-ы Мәсетле районы Ишәле ауылында тыуған.
1946 йылда Ләмәҙтамаҡ урта мәктәбен тамамлай һәм Әбрәхим һигеҙ йыллыҡ мәктәптә физика уҡытыусы булып эш башлай.
1958 йылдан «Совет Башҡортостаны» гәзите, «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы хәбәрсеһе.
1960 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. 1963—1982 Мәсетле районы мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләй. 1995 йылда I-се Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делагаты итеп һайлана.

# Әхтәров Әхрәр Минһаж улы
## Ижады
### Әҫәрҙәре

* Беҙ егет затынан. Өфө. 1993.
* Осеннее половодье. Уфа. 1997. (рус.)
* Минең йырҙарым. Өфө.

# Әхтәров Әхрәр Минһаж улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1990 һәм 1995 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы сәсәндәр бәйгеһе еңеүсеһе.

# Әхтәров Әхрәр Минһаж улы
## Хәтер

* 2001 йылда Мәсетле районының Рәшит Әхтәри исемендәге премияһы булдырылған.
Төрлө йылдарҙа премияға лайыҡ булған ижади шәхестәр: Ринат Камалов, Гөлсирә Шафиҡова, Тәскирә Даянова, Ризван Хажиев, Зәлифә Ғилметдинова, Марат Ғафаров, Ғәйникамал Мирхәйева-Абдуллина.
# Ягвож (Ягчерь ҡушылдығы)

Ягвож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ягчерь йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ягвож (Ягчерь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000013742
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001374
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яңы Мейәс

Яңы Мейәс — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Арғаяш районындағы ауыл. Байрамғол ауыл биләмәһе составына инә.
Мейәс йылғаһы буйында урынлашҡан. Иң яҡын тораҡ пункты — Мәүлит ауылы. Район үҙәге Арғаяш ауылына тиклем — 44 км

# Яңы Мейәс
## Халҡы

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы 2010 йылда ауылда 164 кеше ир-атйәшәгән, шул иҫәптән, 77 ир-ат һәм 87 ҡатын-ҡыҙ. Ауыл халҡының күпселеген башҡорттар тәшкил итә — 68 %, урыҫтар — 26 %, татарҙар — 4 % (2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы).

# Яңы Мейәс
## Урамдары

Ауыл ике урамдан һәм бер тыҡрыҡтан тора.
# Серб тәреһе

Серб тәреһе (сер. Српски крст, шулай уҡ серб атамаһы Оцилола ҡулланыла) — Сербия, серб халҡы һәм Серб православие сиркәүе символы. Грек тәреһенән (тигеҙ яҡлы) ғибәрәт, мөйөштәренә дүрт стилләштерелгән Ͻ һәм С-тибындағы саҡматаш һүрәтләнгән.
Тәренең бындай формаһы тәүҙә Византия империяһында ҡулланыла; Византия вариантында флагҡа серб саҡматашы урынына дүрт В (вита) хәрефе ҡуйылған була, ул Византия девизын «Βασιλεὺς Βασιλέων, Βασιλευόντων Βασιλεύων» («Батшалар батшаһы, батшалар өҫтөнән хакимлыҡ итеүсе»). Әммә хәҙерге Сербияла дүрт саҡматаш ҡайһы берҙә, дүрт С хәрефе, тип аңлатыла, тимәк девиз түбәндәгесә була: «Само слога Сбрина Спасава» («Тик берҙәмлек кенә сербтарҙы ҡотҡарасаҡ»).
Серб тәреһе Сербияның гербында һәм флагында, шулай уҡ Сербия православие сиркәүе флагында ла һүрәтләнгән. Сербия СР-һы гербында тәреһеҙ дүрт саҡматаш һүрәте төшөрөлгән булған.
Серб тәреһен ҡайһы берҙә милли баш кейеме черногор капаһының тепелакеһында (өҫкө өлөшө) сигелә.
# Латипов Ринат Закир улы

Латипов Ринат Закир улы (5 август 1942 йыл) — ғалим-табип-хирург, 1974 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1999), профессор (2000). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2000) һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2012). Рәсәй Медицина фәндәре академияһының А. Н. Бакулев исемендәге премия лауреаты (2004).

# Латипов Ринат Закир улы
## Биографияһы

Ринат Закир улы Латипов 1942 йылдың 5 авгусында хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Балтас районы Уҫман ауылында уҡытыусылар ғаиләһендә тыуған. Атаһы 1944 йылда фронтта һәләк була, 1947 йылда әсәһе вафат була. Ике балалар йорто һәм олатаһы тәрбиәһендә үҫә.1960 йылда Балтас урта мәктәбен тамамлағандан һуң Башҡорт дәүләт медицина институтына уҡырға инә. 1966 йылда Өфө районында эш башлай: Яңы Черкассы ҡасабаһында табип-хирург, 1968 йылдан «Дмитриевский» совхозының медик-санитария бүлегендә хирург-табип, 1970 йылдан бер үк ваҡытта баш табип вазифаһын башҡара. 1974 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университетында уҡыта. 1977 йылда хирургия госпитале кафедраһы эргәһендә аспирантура тамамлай, 1999 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, 2000 йылдан — кафедра профессоры.
2004 йылда Р. З. Латипов Башҡортостандың медицина фәнендә тәүге тапҡыр А. Н. Бакулев исемендәге премияға — «Ҡорһаҡ ярыһының йәбешеү ауырыуы» монографияһы өсөн хирургия буйынса Рәсәй медицина фәндәре академияһының юғары ғилми наградаһына лайыҡ була.

# Латипов Ринат Закир улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Ҡорһаҡ ярыһының йәбешеү ауырыуын һәм уның ҡатмарлашыуын, ҡорһаҡ ҡыуышлығы ағзалары ауырыуҙарын, уларҙың төшөүен диагностикалауға һәм хирургик дауалау ысулдарына арналған. Ринат Закир улы ҡатнашлығында эсәктәрҙең йәбешеп үткәрмәүсәнлеге һәм стенозы төрҙәрен, пилоростенозды диагностикалау, висцероптозды дауалау, операциянан һуң йәбешмәләр үҫеп китеүен иҫкәртеү ысулдары эшләнә. 300-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, 33 уйлап табыу, 4 монография авторы.

# Латипов Ринат Закир улы
## Ғилми баҫмалары

* Толстокишечный стаз у больных висцероптозом. Өфө, 2012 (авторҙ.);
* Рентгеноанатомический атлас осложненного висцероптоза. Өфө, 2014 (авторҙ.);
* Хирургия спаечной болезни брюшины. Өфө, 2015 (авторҙ.).

# Латипов Ринат Закир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2000);
* Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2012);
* Рәсәй Медицина фәндәре академияһының А. Н. Бакулев исемендәге премия лауреаты (2004).
# Мокрый йырыны

Мокрый лог — Рәсәй йылғаһы. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бурла йылғаһының уң ярына тамағынан 408 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Мокрый йырыны
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тополь күле һәм Бурла йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Обь һәм Иртыш йылғалары араһындағы тымыҡ район.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13020000412115200052560
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205256
* Бассейн коды — 13.02.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тарьюнко

Тарьюнко — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шойна йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Тарьюнко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000051530
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005153
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Даргом

Даргом — Рәсәй йылғаһы. Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы,Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лескен йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Даргом
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Урух йылғаһы ҡушылған урындан Малка йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000412108200003969
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200396
* Бассейн коды — 07.02.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мяро-Яха

Мяро-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Мессо-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 90 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 102 км.

# Мяро-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300073738
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307373
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Якынр

Кесе Якынр — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Якынр йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кесе Якынр
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026255
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202625
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ходца

Ходца — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе, Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вохонка йылғаһының һул ярына тамағынан 3,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ходца
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Ногинск ҡалаһынан Орехово-Зуево ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300612110000031574
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003157
* Бассейн коды — 09.01.03.006
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йәнтүрин Артур Ринат улы

Йәнтүрин Артур Ринат улы (15 ноябрь 1985 йыл) — Рәсәй шахматсыһы, шахмат буйынса халыҡ-ара класлы спорт мастеры.

# Йәнтүрин Артур Ринат улы
## Биографияһы

Йәнтүрин Артур Ринат улы 1985 йылдың 15 ноябрендә тыуа. М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетын тамамлай. Күп тапҡырҙар шахмат буйынса университет чемпионы була, халыҡ-ара ярыштар еңеүсеһе. 2002 йылдың ноябрендә Эрнесто Инаркиевты еңеп, халыҡ-ара мастер исеменә лайыҡ була. 2014 йылға ҡарата 2384 Elo-ға эйә, әммә әүҙем тип һаналмай, сөнки 2011 йылдың сентябренән Мәскәү командаһының чемпионатта ҡатнашыуынан һуң бер генә рейтинглы партияла ла уйнамай. Уның бөгөнгә иң юғары Elo күрһәткесе 2448 тәшкил итә (2007 йылдың октябренән 2008 йылдың мартына тиклем).
# Үтәй (Оло Нюню ҡушылдығы)

Үтәй — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Нюню йылғаһының уң ярына тамағынан 9,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Үтәй (Оло Нюню ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014721
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101472
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Суепье

Оло Суепье — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Оус йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Оло Суепье
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200012267
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201226
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Данлы Македония

Данлыҡлы Македо́ния (грек. Μακεδονία ξακουστή, Makedonía ksakustí) — грек йыры. Рәсми булмаған Грек Македонияһының гимны булып һанала.

# Данлы Македония
## Гимн тексы һәм тәржемәһе

| Текст (грексә) | Транслитерация | Тәржемә |
| ΜΑΚΕΔΟΝΊΑ ΞΑΚΟΥΣΤΉ Μακεδονία ξακουστή του Αλεξάνδρου η χώρα, που έδιωξες τους βάρβαρους κι ελεύθερη είσαι τώρα! ήσουν και θα ΄σαι ελληνική, ελλήνων το καμάρι, κι έμεις τα Ελληνόπουλα, σου πλέκουμε στεφάνι. Οι Μακεδόνες δεν μπορούν να ζούνε σκλαβομένοι, όλα και αν τα έχασαν η λεφτεριά τους μένει! | MAKEDONÍA KSAKUSTÍ Makedonía ksakustí tu Alexándru i hóra, pu édiokses tus várvarus ki elefţeri ise tóra! ísun ke ţa 'se ellinikí, ellínon to kamári, ki émis ta Ellinópula, su plékume stefáni! I Makedónes den borun na zune sklavoméni, óla ke an ta éhasan i lefteria tus méni! | ДАНЛЫ МАКЕДОНИЯ Данлы Македония, Искәндәр ере, Вәхшиләрҙе ҡыуып Һин ирекле! Һин һәр ваҡыт грек ере, Даны Эллиндар, Тағы ла ғорурланып Алға ҡарайҙар! Македон кешеһе Ирекһеҙ булмаҫ! Барыһын юғалтыр, Тик иркен юғалтмаҫ! |
Киҫәтеү: транслитерациялағы ţ тип әйтелә.
# Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы

Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы — Башҡортостан Республикаһында булдырылған һәм бүләкләнеүселәрҙең Башҡортостан Республикаһының мәҙәни үҫешенә индергән ҙур өлөшө һәм уның күп милләтле халҡы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн бирелгән маҡтаулы исем. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы исеменә лайыҡлы булғандарға күкрәктең уң яғына тағыла торған билдә тапшырыла.

# Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы
## Ни өсөн бирелә

«Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы» маҡтаулы исеме юғары художестволы образдар, спектаклдәр, кинофильмдар, концерт, эстрада, цирк программаларын, музыкаль, телевизион һәм радиоәҫәрҙәрен ижад итеп, сағыу образдар тыуҙырған, юғары оҫталыҡҡа эйә булған артистарға, режиссерҙарға, балетмейстерҙарға, дирижерҙарға, хормейстерҙарға, музыкаль башҡарыусыларға һәм башҡа сәнғәт әһелдәренә бирелә.
«Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы» маҡтаулы исеменә тәҡдим итеү һәм ҡаралған тәртиптәге бүләкләү ҡағыҙҙары Башҡортостан Республикаһы Башлығына тикшереү һәм ҡул ҡуйыу өсөн индерелә.
«Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы» исеменә лайыҡ булыусыға был маҡтаулы исемдең бирелеүе тураһында Башҡортостан Республикаһының Грамотаһы һәм «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы» тигән күкрәк билдәһе тапшырыла.
«Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы» исеменең билдәһе күкрәктең уң яғына тағыла.

# Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы
## Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артистары

* Фәтхетдинов Салауат Зәки улы
* Абдразаҡов Илдар Әмир улы
* Әхмәтшина Айгөл Ғайса ҡыҙы
* Биктимирова Лилиә Рафаил ҡыҙы
* Маликова Гүзәл Хәсән ҡыҙы
* Ғәлимов Айҙар Ғәни улы
* Ғафаров Фидан Сафа улы
* Кәримова Әлфиә Закуан ҡыҙы
* Нәзиуллин Артур Искәндәр улы
* Назырова Зәйнәб Зариф ҡыҙы
* Штеренбах Владимир Шапсович
* Фәттәхова Вәсилә Разиф ҡыҙы
* Ғиззәтуллин Рөстәм Хәниф улы
* Юлъяҡшин Радик Мөхәрләм улы
# Григорян Сабрина Маркосовна

Григорян Сабрина Маркосовна (әрм. Սաբրինա Մարկոսի Գրիգորյան; 28 июль 1956 йыл — 10 июнь 1986 йыл) — итальян сығышлы әрмән актрисаһы.

# Григорян Сабрина Маркосовна
## Биографияһы

Сабрина Григорян 1956 йылдың 28 июлендә Римда рәссам Маркос Григоряндың һәм Флора Адамян ғаиләһендә тыуған. Ата-әсәһе айырылышҡандан һуң атаһы тәрбиәһендә була һәм башланғыс белемде Тәһранда һәләтле балалар өсөн махсус мәктәптә ала. Һуңғараҡ ул Нью-Йоркта урта мәктәптә уҡый. тегеранға ҡабаттан әйләнеп ҡайтҡас, ул урындағы театраль мәктәп директоры, ә шулай уҡ Тегерандағы Халыҡ-ара театраль йәштәр ойошмаһы директоры Патриция Зих менән таныша. ЗихСабринала һирәк осрай торған актерлыҡ талантын күреп ҡала.
Урта мәктәпте тамамлағандан һуң Сабрина Лондонғка юллана, тыңлауҙар үтә һәм Гилджолл музыка һәм драма мәктәбенә актерлыҡ оҫталығына өйрәнеү өсөн ҡабул ителә. Ул йылдарҙа ул бик күп сәйәхәт итә, Америка Ҡушма Штаттарына, Швейцарияға, Испанияға, Италияға һәм башҡа бик күп урындарҙа була, ҡайҙа булһа ла, яңы белемдәрҙе үҙенә һеңдерергә тырыша. Ул әрмән, инглиз һәм француз телдәрендә иркен һөйләшә, фарсы, итальян, испан телдәрен аңлай. Студент булараҡ Сабрина Тәһранда һәм Гилдхоллда, ярҙамсынан — алып барыусыға тиклем, төрлө ролдәрҙе башҡарып өлгөрә. Тәһранда актрисаға уҡыған саҡта, ә һуңғараҡ — Гилдхолл музыка һәм драма мәктәбендә Сабрина күп кенә ролдәрҙе башҡара.
Уйнаған ролдәре
Роза Гонсалес — «Йәй һәм төтөн» (Теннесси Уильям), Ипполита — «Йәйге төндәге төш» әҫәрендә һәм Эмилия «Отелло» [ [Уильям Шекспир]], Маша — «Өс апалы-һеңлеле» Антон Чехов, Дина — «Йәмғиәт таянысы», Бельвидера — «Венеция һаҡланды» Томас Оттоуэй, ҡара ханым — «Сонеттарҙың ҡара ханымы», Марго — «Анна Франк: йәш ҡыҙҙың көндәлеге». Мартин — «Таҙ йырсы» (Эжен Ионеско) һәм Медея — «Еврипид» (Джефферс Робинсон) пьесаларын экранлаштырыу.
Сабрина үҙенең ҡыҫҡа ғүмере эсендә сәхнәлә шул тиклем иҫ китерлек сағыу персонаждарҙы һүрәтләй, тамашасыларҙы, режиссерҙарҙы һоҡландырырлыҡ образдарҙы булдыра.
Сабрина Джин Шалиттың NBC каналында «Today» шоуы режиссеры ассистенты һәм редакторы була. Нью-Йорк телекомпанияһында эшләгәндә ул бер нисә театраль һәм музыкаль әҫәр һәм мәҡәлә яҙа, улар Delta Sky Magazine, Ladies Home Journal, Diversion Magazine һәм башҡа периодик баҫмаларҙа нәшер ителә. Шулай уҡ «тура эфирҙа» ҡарау өсөн сценарийҙар әҙерләй.
# Гранд Отель (Дондағы Ростов)

Дондағы Ростов ҡалаһындағы Гранд Отель — Ростов өлкәһенең Дондағы Ростов ҡалаһындағы элекке отель. 1911 йылда янған.

# Гранд Отель (Дондағы Ростов)
## Тарихы

Гранд-Отель бинаһы (икенсе хужаһы Николай Кузнецов исеме буйынса Кузнецов ҡунаҡханаһы) XIX быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән һәм Дондағы Ростовтың Оло Баҡса урамы менән Таганрог проспекты (хәҙерге Буденный проспекты) киҫешкән урындың төньяҡ-көнсығыш мөйөшөндә урынлашҡан. Ҡунаҡхананың беренсе хужаһы Левтуновский була. Был бина боронғо Ростовтың иң матур өс ҡатлы кирбес йорто була.
Оҙаҡ ваҡыт Александра һәм Александр Петровтарҙың табыш йортонда урынлашҡан Гранд-Отель ҡаланың төп ҡунаҡханаһы тип иҫәпләнә. Унда ғәҙәти коммивояжерҙар һәм мануфактурасылар, ҡыйбатлы еңел холоҡло ҡатындар һәм сит ил кешеләре туҡтай торған булған.
Йорт янында баҡса, күп террасалар, верандалар һәм галереялар була. Йорт электр менән яҡтыртыла, унда ресторан, уҡыу залы, телефондар, душтар, ванналар була. Беренсе ҡаттың сауҙа рәттәрендә фирмалар һәм оҫтаханалар: Бахсимьянцтың шарап баҙҙары, Павловский магазины, галантерея тауарҙары магазины, «Парижский Ювелир» зәргәр магазины, Марк Миесировтың сәғәт магазины урынлаша. 1904 йылда Таганрог округ суды канцелярияһы күсмә сессиялар өсөн йорттоң бүлмәләрен ҡуртымға ала. Икенсе һәм өсөнсө ҡаттарҙа ҡунаҡхананың, хаҡы бер һумдан башлап һәм күберәк торған, 60 номеры була.
1883 йылдың 23 ғинуарында ҡунаҡханала йөрәге ярылауҙан уның беренсе хужаһы Левтуновский үлә, ә ошо уҡ йылдың 21 мартында ҡаты ауырыуҙан һуң Ростов опереттаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе Григорий Вальяно вафат була.
Ростовтың криминаль тормошо ла шулай уҡ отелгә ҡағыла. Бында Ростовтың «Сонька Золотая Ручка»һы — Софья Гофман булғылай. Ханым ҡунаҡхананың бикләнмәгән номерҙары буйлап йөрөй һәм унда тороусыларҙың шәхси әйберҙәрен алып китә. Әгәр уны күреп ҡалһалар, ул аҙашҡан сит ил кешеһе булып ҡылана. 20-се йылдарҙа Софья Гофманды Медик һәм Рейка банда ағзалары атып үлтерә. Совет сценарисы һәм драматургы Николай Федорович Погодин үҙе яҙған «Аристократы» пьесаһына Гофман прототибын алған.
1911 йылдың 16 мартынан «А. Л. Шавгулидзе и Ко» фирмаһы ҡунаҡхана хужаһы була. 1911 йылдың 11 июлендә йортта янғын сыға, уны биш көн буйына һүндерәләр. Янғын шул тиклем көслө була, хатта Пустовойтов йортонда (хәҙерге Үҙәк универмаг — ЦУМ) Баҡса урамы яғынан быялалар ярылып бөтә. Ҡунаҡхана йорто тулыһынса янып бөтә. Шуның менән «Гранд-Отель»ҡунаҡханаһы тарихы тамамлана.
Совет власы йылдарында ҡунаҡхана урынында бер ҡатлы йорт төҙөлә. Унда Дондағы Ростовта һәм Нахичевандә иң ҙур магазин булған Берҙәм эшсе-крәҫтиән ҡулланыусылар йәмғиәте (ЕПО) магазины эшләй, ул тауар әйләнеше буйынса РСФСР-ҙа өсөнсө урынды биләй.
30-сы йылдарҙа ЕПО был урында күп ҡатлы торлаҡ йорт төҙөү маҡсатында емертелә. Әммә Бөйөк Ватан һуғышы үҙ төҙәтмәләрен керетә. Төҙөлөш һуғыштан һуң, 1949 йылда башлана. Яңы йорттоң архитекторы Г. А. Петров, ул элек Юғары Партия Мәктәбе (хәҙер Таможня Академияһы) йортон һәм Ростов циркын төҙөгән. 1951 йылда, төҙөлөш тамамланғас, бинала «Алтын Башаҡ» кондитер магазины урынлаша.
Хәҙерге ваҡытта Гранд-Отель урынында төҙөлгән дүрт ҡатлы йортта күп һандағы магазиндар урынлашҡан.