yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ирсеть (Рудня йылғаһының үрге ҡушылдығы)

Ирсеть — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Рудня йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Ирсеть (Рудня йылғаһының үрге ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038062
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003806
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мокрая Тростянка йырыны

Мокрая Тростянка йырыны — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чернава йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Мокрая Тростянка йырыны
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кесе Ырғыҙ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001412112100009409
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100940
* Бассейн коды — 11.01.00.014
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Монастырь мәктәбе (Боженица)

Монастырь мәктәбе (болг. Килийный училищеһы) — иҫтәлекле урын. Көнбайыш Болгарияның Ботевград общинаһына ҡараған Боженица ауылында урынлашҡан мәктәп. Был мәктәп Ботевградтың иң боронғо мәктәптәренең береһе булып тора.

# Монастырь мәктәбе (Боженица)
## Тарих

Сиркәү китаптары мәғлүмәттәре буйынса, Боженицала мәктәп төҙөлгәнгә тиклем үк уҡытыусылар булған. 1806 йылда мәктәп бинаһы төҙөлә һәм Болгарияла милли күтәрелеү осоро башлана. Мәктәптең беренсе уҡытыусыһы Стоян Кнезовский була, аҙаҡтан уға дин әһеле исеме бирелә. 1835 йылда Изге Параскева сиркәүе янында яңы мәктәп төҙөлә. Уның уҡытыусыларының күпселеге Боженица һәм уның тирәһендәге ауылдарҙың кешеләре була. Уҡытыусыларҙың эш хаҡы түбән була, шунлыҡтан улар үҙҙәренең уҡыусыларынан билдәле күләмдә аҙыҡ-түлек алған. Мәктәптә 80-дән 100-гә тиклем бала белем алған, уларҙың ҡайһы берҙәре тирә-яҡ ауылдарҙан бында йөрөп уҡыған. Башта мәктәптә бары тик дини предметтар: Часослов, псалом һәм Инжил- өйрәнгәндәр, әммә һуңыраҡ яҙыуға һәм математикаға өйрәнгәндәр. Кластар һәм төркөмдәр булмаған: уҡытыусы һәр уҡыусыны айырым уҡытҡан, ә шәмбе көнө бала үҙләштергән белемде тикшереү үткәрелгән. Дәрестәр ике өс сәғәткә тиклем дауам иткән. Уҡыусылар өсөн төшкө ашҡа бер-ике сәғәтлек тәнәфес бирелгән. Мәктәптә дисциплина ҡаты ҡуйылған, был тәртипте уҡытыусылар ҙа, уҡыусылар ҙа ҡәтғи үтәгән. Тәртип боҙған уҡыусылар өсөн язалар булдырылған: тура баҫып тороу, тубыҡланып тороу, ҡулдарына сыбыҡ менән һуғыу. Мәктәпте уҡыусылар үҙҙәре йыйыштырған. 1855 йылда мәктәп янып киткән. 1880 йылда яңы мәктәп бинаһы төҙөлә, ул беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған. 1943 йылға тиклем мәктәп ғәмәлдә була.
2006 йылда мәктәп бинаһы Ботевград общинаһы һәм Боженица ауылы халҡы аҡсаһына реставрациялана. Хәҙер бында музей коллекциялары һаҡлана, улар Ботевград тарихи музейыныңфилиалы булып хеҙмәт итә.
# Сельма (Кострома ҡушылдығы)

Сельма — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кострома йылғаһының уң ярына тамағынан 282 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Сельма (Кострома ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000011734
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001173
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Түбәнге Ламская

{{Река
Түбәнге Ламская — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға [[Ламская (Обь ҡушылдығы)|Ламская]] йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Түбәнге Ламская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019849
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301984
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Ҡуйһары

Кесе Ҡуйһары (рус. Малая Куйсарина) — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл, Яратҡол ауыл биләмәһенә керә.

# Кесе Ҡуйһары
## Халыҡ һаны

2010 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 23 кеше теркәлгән, шул иҫәптән 13 ир-ат һәм 10 ҡатын-ҡыҙ. 2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башҡорттар (52%) һәм урыҫтар (48%) йәшәй.
# Крайова

Крайова (румын. Craiova) — Румыния ҡалаһы, төбәктә Олтения төбәгендә урынлашҡан, Долж жудецаһының административ үҙәге.
Муниципиялағы халыҡ һаны — 304,142 мең кеше (2005). 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса 97,48 % халыҡ — румындар, 1,5 % — сиған, 1 проценты — башҡа милләттәр. Күпселек халҡы православие христиандары.
2016 йылдарҙа ҡала халҡының һаны 387151 кеше тәшкил итә.

# Крайова
## Этимология

Ҡаланың килеп сығыуы күпселек славян сығышы менән аңлатыла, уларҙа kral' — краль (король). Артабан атама мадьярса kilkary, румынса crai, әммә славян суффиксы «ov» һаҡланған «Craiova».

# Крайова
## Географияһы

Крайова муниципияһы илдең көньяҡ өлөшөндә, Жиу (румын. Jiu) йылғаһы ярында урынлашҡан. Крайова Олтенияның иң үҙәгендә тора, Бухарестан 227 км алыҫлыҡта һәм Дунайҙан 8 км-ҙа урынлашҡан

# Крайова
## Тарих

7 сентябрь, 1940 йыл, ҡалала Крайовский солох килешеүе төҙөлгән, уның шарттары буйынса Румыния Болгарияға Көньяҡ Добруджаны бирә һәм килешеүҙә ҡатнашҡан ике (этник әҙселектәрҙең халҡын) халыҡты алмаша һәм тирәләге территорияларҙың яңы сиктәре менән ризалаша.
1944 йылдың 5 октябрендә СССР ҡатнашлығында, Болгария хөкүмәте һәм Югославияның милли азатлыҡ комитеты араһында килешеү төҙөлә.

# Крайова
## Иҡтисад

Automobile Craiova

# Крайова
## Мәҙәниәт

Бухарестан һуң Крайова тарихи архитектура ҡомартҡылары һаны буйынса илдә икенсе урынды биләй. Унда университет һәм Электротехника институты бар.

# Крайова
## Белем

* Крайова университеты

# Крайова
## Транспорт

Ҡаланан көнсығышта, ҡала үҙәгенән 7 км алыҫлыҡта, Крайова халыҡ-ара аэропорты урынлашҡан. ИАТА коды — CRA, ИКАО коды— LRCV.

# Крайова
## Туғанлашҡан ҡалалары

Крайова ҡалаһының туғандаш ҡалалар түбәндәгесә:
| Куопио, Финляндия Нантер, Франция Шиянить, ҠХР СкопьеҠалаһында, Македония | Враца, Болгария Лионда, Франция Упсада, Швеция |
# Тарь-Ех

Тарь-Ех — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ендырь йылғаһының уң ярына тамағынан 113 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Тарь-Ех
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019030
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301903
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Налимка (Урман Зәйе ҡушылдығы)

Налимка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Урман Зәйе йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Налимка (Урман Зәйе ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Түбәнге Кама һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем, Вятка йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101512111100029584
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102958
* Бассейн коды — 10.01.01.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Свистун (Мусагатка ҡушылдығы)

Свистун — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мусагатка йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Свистун (Мусагатка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Иглинск гидроузеленән Орск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000412112200003253
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200325
* Бассейн коды — 12.01.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гашлинка

Гашлинка — Рәсәй йылғаһы. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Поведь йылғаһының уң ярына тамағынан 9,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Гашлинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тверца, инешенән (Вышневоловец гидроузеленән) Тверь ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100512110000002246
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000224
* Бассейн коды — 08.01.01.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Байтүрин Садиҡ Айтуған улы

Байтүрин Садиҡ Айтуған улы (1912 — ?) — журналист, партия эшмәкәре.

# Байтүрин Садиҡ Айтуған улы
## Биографияһы

Садиҡ Айтуған улы Байтүрин 1912 йылда Һамар губернаһы Николаевск өйәҙе Имәләй улусы (хәҙерге Һамар өлкәһенең Оло Чернигов районы) Диңгеҙбай ауылында тыуған.
1921–1922 йылдарҙа Ҡырғыҙ АССР-ының (хәҙерге Ҡаҙағстандың) Әүлиә-Ата өйәҙ халыҡ мәғарифы бүлегендә эшләй.
1922–1924 йылдарҙа Томск губернаһы Асино ҡалаһы балалар йорто-интернатында тәрбиәләнә.
1924–1925 йылдарҙа ҡаҙаҡ ғаиләләрендә була.
1925–1926 йылдарҙа Әүлиә-Ата ҡала яны интернатында тәрбиәләнә.
1926–1927 йылдарҙа Башҡортостан АССР-ы Өфө ҡалаһы балалар йортонда тәрбиәләнә.
1927–1929 йылдарҙа Өфө ҡалаһы В. И Ленин исемендәге мәктәптә тәрбиәләнә.
1929 йылдың март-октябрендә — «Башҡортостан» гәзите мөхәрририәтенең партия тормошо бүлегенең әҙәби хеҙмәткәре, 1929–1930 йылдарҙа — «Урта Идел» (Куйбышев) гәзите мөхәрририәтенең әҙәби хеҙмәткәре.
1930–1931 йылдарҙа Ульяновск юл-төҙөлөш техникумында белем ала.
1931–1933 йылдарҙа Куйбышев ҡалаһында «Колхозче» край гәзите мөхәрририәтенең совет төҙөлөшө, совет сауҙаһы һәм кооперацияһы бүлегенең мөдире; «Комбайн» журналы мөхәрририәтенең яуаплы сәркәтибе вазифаларын башҡара.
1933 йылдың май–сентябрендә Нуриман районы «За большевистские темпы» гәзите мөхәрририәтенең яуаплы сәркәтибе була.
1933–1934 йылдарҙа Өфө ҡалаһы «Йәш Коммунар» һәм «Ленинсы» гәзиттәренең сәнәғәт бүлеге мөдире, яуаплы сәркәтибе була.
1934–1936 йылдарҙа К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультетында уҡый; Радиотапшырыуҙар комитетының башҡорт һәм татар тапшырыуҙарының дикторы булып эшләй.
1936–1937 йылдарҙа ВКП (б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты бюроһының Ленин комиссияһы ҡарамағында тәржемәсе була.
1937 йылдың июнь-ноябрендә Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең ауыл хужалығы әҙәбиәте бүлегенең мөдире вазифаһын башҡара.
1937–1940 йылдарҙа Ҡыҙыл Армия сафында хеҙмәт итә.
1940–1941 йылдарҙа Өфөлә «Ленинсы» гәзитенең яуаплы мөхәррире.
1941 йылдан ВКП (б) ағзаһы.
1941–1943 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, Дон фронтында 233-сө уҡсылар дивизияһының дивизион гәзитенең яуаплы сәркәтибе була.
1943–1946 йылдарҙа ВКП (б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының матбуғат бүлегенең инструкторы була.
1946–1948 йылдарҙа ВКП (б)-ның Матрай район комитеты сәркәтибе вазифаһын башҡара.
1948 йылдың март-сентябрендә ВКП (б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының пропаганда бүлегендә эшләй.
1948–1951 йылдарҙа Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең партия-массауи әҙәбиәте секторы мөдире була.
1951–1953 йылдарҙа Башҡортостан өлкә партия мәктәбе тыңлаусыһы була.
1953–1955 йылдарҙа Башҡортостан китап нәшриәтенең ауыл хужалығы секторының мөдире була.
1955–1956 йылдарҙа «Сельское хозяйство Башкирии» журналының мөхәррире вазифаһын үтәй.

# Байтүрин Садиҡ Айтуған улы
## Бүләктәре

* 2 дәрәжә Ватан һуғышы ордены (23.12.1985)
* «Сталинградты обороналау өсөн» миҙалы (22.12.1942)
* «Хәрби хеҙмәте өсөн» миҙалы (6.8.1946)
# Пионерҙарҙың 1-се слеты исемендәге сквер (Дондағы Ростов)

Пионерҙарҙың 1-се слеты исемендәге сквер — Дондағы Ростов ҡалаһының Октябрь районындағы ағаслыҡ.

# Пионерҙарҙың 1-се слеты исемендәге сквер (Дондағы Ростов)
## Тарихы

Элек сквер Пионерҙарҙың 1-се слеты исемендәге баҡса тип атала. Ваҡыт үтеү менән уның территорияһы ташландыҡ хәленә килә. 2013 йылда Пионерҙарҙың 1-се слеты исемендәге скверҙа тротуар ҡатламын ремонтлауҙы планлаштыралар. Клумбалар эшләү һәм «Витязь» фонтанының насос төркөмөн ремонтлау күҙаллана. Скверҙың хәлен яҡшыртыу өсөн, ремонт ихтыяжы булған һыу һиптереү торбалары участкаларын тергеҙергә кәәрәк була.
2014 йылдың йәйендә Ҡыҙылармеец урамында һәм Халтурин тыҡрығында, скверҙың көнбайыш өлөшөндә Беренсе донъя һуғышы геройҙарына һәйкәл ҡуйыласағы тураһында мәғлүм була. Был сараны тормошҡа ашырыу менән бәйле ойоштороу һәм финанс сығымдарын Ростов өлкәһенең Сауҙа-сәнәғәт палатаһы ҡаплай. Һуғыш геройҙарына һәйкәлдең өс варианты тәҡдим ителә һәм улар араһынан иң яҡшыһы һайлап алына. 2016 йылдың көҙөндә скверҙа ағастарҙы ҡырҡыу эше башлана.
# Ун-Тэлла-Юган

Ун-Тэлла-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Несь-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Ун-Тэлла-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030428
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303042
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сәйфуллин Әбүзәр Хәкимйән улы

Сәйфуллин Әбүзәр Хәкимйән улы — Салауат районы үҙәге Малаяҙҙа тәүгеләрҙән булып Салауат Юлаев музейын асҡан крайҙы өйрәнеүсе.
# Ҡармыш ауыл Советы (Әлшәй районы)

Ҡармыш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы муниципаль районындағы муниципаль берәмек. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы ауыл биләмәһе статус ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Нядэйта-Юнко

Нядэйта-Юнко — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Шер-Нядэйта йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Нядэйта-Юнко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000070388
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007038
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Перешна

Перешна (Перешная) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Модлона йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Перешна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000000505
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000050
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хальмер-Паюта (Ензор-Яха ҡушылдығы)

Хальмер-Паюта — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ензор-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 62,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Хальмер-Паюта (Ензор-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300036477
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303647
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бөрйән урман хужалығы

Бөрйән урман хужалығы — урманды һаҡлау ойошмаһы. Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районындағы хужалыҡ.

# Бөрйән урман хужалығы
## Тарихы

Бөрйән урман хужалығы 1929 йылда Бөрйән урман сәнәғәте хужалығының прораб участкаһы булараҡ ойошторола. 1936 йылда Бөрйән урман хужалығы итеп үҙгәртелә. Уның составына Нөгөш (91159 га), Ҡана тамағы һәм Ағиҙел (64491 га) дачалары һәм урындағы әһәмиәткә эйә булған ерҙәр (136600 га) инә. Ҡана тамағы һәм Ағиҙел дачаларынан Ағиҙел һәм Бетерә урмансылыҡтары ойошторола.
Бөрйән урман хужалығы урмандарҙы янғындан һәм урман ҡағиҙәһен боҙоусыларҙан һаҡлай. 1956 йылда Көньяҡ Үҙән урман хужалығына, ә 1963 йылда Бөрйән урман сәнәғәте хужалығына ҡушыла. 1965 йылда киренән тергеҙелә.

# Бөрйән урман хужалығы
## Директорҙары

* Мерзляков (1931 йылдан)
* Елисеев А. Г. (1933 һәм 1939 йылдарҙан)
* Николаевский М. (1937 йылдан)
* Жаринов И. Ф. (1957 һәм 1965 йылдарҙан)
* Белозеров И. С. (1963 йылдан)
* Бобин С. Ф. (1968 йылдан)
* Прохоров Д. М. (1970 йылдан)
* Филиппов И. Ф. (1970 йылдан)
* Ишкинин Ф. Н. (1974 йылдан)
* һ.б.
1987 йылда юғары етештереү күрһәткестәре өсөн социалистик ярышта күсмә Ҡыҙыл байраҡ мәңгелек һаҡлауға тапшырыла.

# Бөрйән урман хужалығы
## Ҡаҙаныштары

* Күсмә Ҡыҙыл байраҡ (1987)

# Бөрйән урман хужалығы
## Хеҙмәт алдынғылары

* Әминев Ағзам Яхъя улы (1 февраль 1933 йыл — 15 февраль 2015 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы (19 октябрь 1994 йыл), ҡурайсы

# Бөрйән урман хужалығы
## Эшселәре тураһында матбуғатта

* 20 сентябрь 2020, Урман яҙмышы ышаныслы ҡулдарҙа
# Передняя Красная

Передняя Красная — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Паламыш йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Передняя Красная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024389
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002438
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Таштуғай (йыр)

Таштуғай — башҡорт халыҡ йыры.

# Таштуғай (йыр)
## Йырҙың I варианты

Таштуғайҡай, һинең ҡамышыңды
Сор ҡурайҡай итеп тартайым.
Таштуғайҡай, һинең кәкүгең юҡ,
Үҙ Уралҡайыма ҡайтайым.
Борон хәл-ваҡиғалар ҡырҡыулашып киткән осорҙа, ырыу-ара мөнәсәбәттәрҙе көйләү, яйға һалыу өсөн бер ырыуҙан ҡыҙ баланы икенсе ырыуға кейәүгә биреп ярашыу йолаһы булған. Шулай, Ҡатай ырыуынан Көтөр исемле ир кеше Көнһылыу тигән ҡыҙын, уның ризалығынан башҡа, Үҫәргән ырыуының старшинаһы Көбәк улы Әлмигә кейәүгә биргән. Таштуғай тип аталған дала яҡтарына оҙатылған ҡыҙ ул яҡтарҙы бер ҙә ерһенеп китә алмаған. Таулы-урманлы тыуған яҡтарын ғына түгел, унда ҡалған егете Байғүбәкте лә һағынып моңайған Көнһылыу кисерештәрен йыр аша белдерә:
Ата-әсәһенә ҡунаҡҡа килгән бер арала Көнһылыу Байғүбәк менән элекке осрашҡан урындары - шишмә буйындағы ҡара тал төбөнә килә. Бер көндө Көнһылыуҙың һары йөҙөгөн Байғүбәктең бармағында, ә уныһының аҡбуҙатлы балдағын Көнһылыуҙа күреп, йөҙөк алмашыуҙың икәүләп ҡасып китергә әҙерләнеү билгеһе икәнен һиҙеп ҡалалар. Байғүбәкте үлтертеп, Көнһылыуҙы Таштуғайға, ҡайны-ҡәйнәһе йортона кире оҙаталар. Һөйгәненән һәм тыуған иленән айырылыу ҡайғыһын күтәрә алмаған Көнһылыу, унда оҙаҡ тормай, һыуға ташланып үлә. Халыҡ хәтерендә йырҙың тағы ла бер варианты бар:

# Таштуғай (йыр)
## Йырҙың II варианты

Таштуғайҡай буйы, әй, ҡыҙыл таш,
Ник илайһың, киленем, башың йәш?
Мин иламай, ҡайным, кем илаһын,
Һинең генә улың мәжнүн баш.
Таштуғай ҙа, һинең буйыңда
Сәй сынаяҡтарым да ыуалды.
Дуҫ-иштәрем минең илап уҡ ҡалды,
Дошмандарым минең ҡыуанды.
# Мэн (штат)

Мэн (ингл. Maine) — АҠШ-тың төньяҡ-көнсығышындағы штат; Яңы Англияның бер өлөшө. 2011 йылғы мәғлүмәт буйынса, Мэнда 1 328 188 кеше йәшәй (АҠШ штаттары араһында 41-се урын). Баш ҡалаһы — Огаста, иң эре ҡала — Портленд.
Штат биләмәһенең төп халҡы алгонкин телдәрендә һөйләшкән индеецтар булған. Европалыларҙың тәүге торағы француздар тарафынан 1604 йылда Изге Тәре утрауында булдырыла. Беренсе инглиз торағын 1607 йылда Плимут компанияһы нигеҙләй.