yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Леницева

Леницева — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лепша йылғаһының һул ярына тамағынан 158 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Леницева
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002462
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000246
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Уғыҙ теле

Уғыҙ теле — уғыҙҙарҙың теле, хәҙерге ваҡытта үле тел. Төрки телдәргә ҡарай. Арал буйында, төньяҡ Каспий буйында, Һырдаръяның түбәнге ағымында таралған булған. X—XI быуаттарҙа Уғыҙ дәүләтендә аралашыу теле булып тора; һуңыраҡ төрөк, әзербайжан, төркмән, гагауз һәм ҡайһы бер башҡа телдәрҙең нигеҙенә ята.
Уғыҙҙарҙың үҙ дәүләтселеге була. Ғәзнәүиҙәр дәүләтендә һәм Сәлжүк солтанлығында дәүләт теле статусына эйә була.
# Азаренко Емельян Климентьевич

Емельян Климентьевич Азаренко (бел. Емяльян Кліментавіч Азаранка; 17 (30) июль 1908—1988 22 февраль) — совет белорус философы, философия фәндәре докторы (1962), профессор (1962).

# Азаренко Емельян Климентьевич
## Биографияһы

Могилев губернаһының Быхов өйәҙе Узники ауылында (хәҙерге Могилев өлкәһенең Быхов районы Ҡыҙыл Слобода агроҡаласығы) тыуған. 1929 йылда Могилев педагогия техникумын тамамлай, 1932 йылға тиклем Ветринский районының балалар йортонда эшләй. 1938 йылда Ленинград университетының механика-математика факультетының астрономия-геодезия бүлеген тамамлай. 1938—1939 йылдарҙа — Орел педагогия институтының фәнни һәм уҡытыу эштәре буйынса директор урынбаҫары. 1939—1941 йылдарҙа — Череповец ҡалаһында уҡытыусылар институты һәм педагогия техникумы директоры, 1941—1944 йылдарҙа — Вологда педагогия институтының директоры урынбаҫары. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша.
1944—1949 йылдарҙа партия эшендә — Белоруссия Коммунистәр партияһы Үҙәк Комитетының фән һәм юғары уҡыу йорттары секторы мөдире, пропаганда һәм агитация бүлеге консультанты. Бер үк ваҡытта 1946—1949 йылдарҙа — Белорус халыҡ хужалығы институты кафедраһының өлкән уҡытыусыһы. 1948 йылда ВКП(б) Үҙәк комитеты ҡарамағындағы юғары партия мәктәбенең ижтимағи фәндәр факультетын ситтән тороп тамамлай, 1948—1950 йылдарҙа ВКП(б) Үҙәк комитеты ҡарамағындағы ижтимағи фәндәр академияһының диссертанттар курсында уҡый. 1950 йылда «Борьба М. В. Ломоносова за материализм против идеализма в естествознании» темаһына философия буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1950—1954 йылдарҙа Белоруссия дәүләт университетының уҡыу эштәре буйынса проректоры, 1951 йылдан БДУ-ның тарихи һәм диалектик материализм кафедраһы доценты. 1954—1956 йылдарҙа — СССР Фәндәр академияһының Философия институты докторантураһында, 1956 йылдан БДУ уҡытыусыһы. 1957—1972 йылдарҙа — Минск медицина институтының тарихи һәм диалектик материализм кафедраһы мөдире вазифаһында. 1961 йылда «Мировоззрение М. В. Ломоносова» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1972—1974 йылдарҙа — медицина институтының марксистик-ленинсы философияһы кафедраһы профессоры, 1974—1975 йылдарҙа — профессор-консультант.
Диалектологик материализм, социалистик философия һәм мәҙәниәт проблемалары буйынса хеҙмәттәр авторы. М. В. Ломоносовтың фәлсәфәүи ҡараштарын өйрәнеү менән шөғөлләнә. Күп кенә хеҙмәттәрен сәйәси эшмәкәрҙәрҙең донъяға ҡарашына бағышлай. 8 фән кандидаты әҙерләгән. 60-тан ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән методик әсбаптар авторы.
Минск халыҡ депутаттарының ҡала Советы һәм район Советтары депутаты итеп һайлана. Орден (1961), миҙалдар, БССР Юғары Советының (1951) һәм БССР ауыл хужалығы министрлығының почет грамоталары менән бүләкләнгән. Минскта вафат була, Төньяҡ зыяратында ерләнгән.

# Азаренко Емельян Климентьевич
## Баҫылып сыҡҡан хеҙмәттәре

** Мировоззрение М. В. Ломоносова (1959);
** Открытие и обоснование М. В. Ломоносовым закона сохранения материи и движения (1958);
** М. В. Ламаносаў — вялiкi вучоны i мыслiцель (1961);
** О соотношении психического и физиологического (1963);
** Великий учёный и революционер (к 140-летию со дня рождения Ф. Энгельса) (1960).
# Кинйәкәй (йылға)

Кинйәкәй (рус. Кизникей - Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Учалы районы буйлап аға, хәҙер юҡҡа сыҡҡан Ҡансыра ауылы яғынан ағып килеп Бәләкәй Балбыҡ (ул да хәҙер юҡ) эргәһендә Уй йылғаһына, уң ярында тамағынан 438 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кинйәкәй (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, Уйылға йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500212111200000638
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200063
* Бассейн коды — 14.01.05.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Кинйәкәй (йылға)
## Этимологияһы

Йылға 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе, тархан, мулла Бәпәнәй Төрөпбирҙиндең кинйә ҡыҙының исеменән бирелгән булған. Бәпәнәйҙе язалап үлтергәс, Кинйәкәй ауылы нигеҙенә тиклем яндырыла, хәҙер уның урынында Вознесенка ауылы. Йылғаның исеме иһә урыҫ телендә боҙолоп Кизнекей булып киткән.

# Кинйәкәй (йылға)
## Видеояҙмалар

* YouTube сайтында Восстание Бепени (Башкирское восстание 1737-1738 гг.)
# Исхаҡова Ләйлә Хәбибулла ҡыҙы

Исхаҡова Ләйлә Хәбибулла ҡыҙы (16 март 1927 йыл — 29 март 2005 йыл) - хор дирижёры. РСФСР‑ҙың (1978) һәм БАССР‑ҙың (1969) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.

# Исхаҡова Ләйлә Хәбибулла ҡыҙы
## Биографияһы

Ләйлә Хәбибулла ҡыҙы Исхаҡова 1927 йылдың 16 мартында Өфө ҡалаһында тыуған.
1950 йылда Башҡортостан музыка училищеһын ( О.М.Райцын класы), 1958 йылда Мәскәү консерваторияһын (К.Б.Птица класы) тамамлаған.
1944—1946 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһы хоры йырсыһы.
1950—1953 йылдарҙа ҡатын‑ҡыҙҙар хоры дирижёры.
1958 йылдан алып Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры хормейстеры.
1960—1984 йылдарҙа Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының баш хормейстеры.
Бер үк ваҡытта 1965 йылдан башлап Өфө сәнғәт училищеһында, 1968—1982 йылдарҙа Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡыта.
1969 йылда Л. Исхаҡова етәкселек иткән ижади коллективтар Ленинградта БАССР көндәрендә ҡатнаша, СССР буйлап гастролдәрҙә була.
Опера һәм балет театрында Л. Исхаҡова ҡатнашлығында ватан һәм сит ил композиторҙары ижадынан 50‑нән ашыу спектакль, шулар араһынан Дж.Верди, Дж.Пуччини; Ю.С.Мейтус, Н.А.Римский‑Корсаков, В.А.Успенский, П.И.Чайковский; З.Ғ.Исмәғилев, Р.Ә.Мортазин, Х.Ф.Әхмәтов һәм башҡаларҙың әҫәрҙәре ҡуйыла.
Исхаҡова Ләйлә Хәбибулла ҡыҙы 2005 йылдың 29 мартында Тольятти ҡалаһында вафат була

# Исхаҡова Ләйлә Хәбибулла ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* БАССР‑ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1969)
* РСФСР‑ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре(1978)
* "Хеҙмәт ветераны" миҙалы (1982)
# Сядайсуты-Яха

Сядайсуты-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Варкута-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Сядайсуты-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300073196
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307319
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Нарово-Надо-Паюта-Яха

Нарово-Надо-Паюта-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нярово-Паюта-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Нарово-Надо-Паюта-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300074995
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307499
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Устименко Евгения Егоровна

Устименко Евгения Егоровна (6 август 1922 йыл — 1988 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Устименко Евгения Егоровна
## Биография

Евгения Егоровна Устименко 1933 йылдың 6 авгусында Тамбов өлкәһенең Знаменский районы Артемьевка ауылында тыуған.
1949 йылда Ҡаҙаҡ ССР-ы Көнсығыш-Ҡаҙағстан өлкәһенең Глубковский районындағы С. М. Киров исемендәге колхозда эшләй башлай. Тәүҙә быҙау һәм сусҡа ҡараусы булып эшләй, ә 1952—1977 йылдарҙа һауынсы була. Көнсығыш-Ҡаҙағстан өлкәһендә беренсе булып Евгения Устименко йыл һайын үҙенә беркетелгән һәр һыйырҙан мең центнер һөт һайыу буйынса башланғыс менән сығыш яһай. Фермала һыйырҙарҙың тоҡомло төркөмөн сығарыуҙа, һәр һыйыр өсөн яҡшы мал аҙығы базаһы булдырыуҙа ҡатнаша, был байтаҡ һөҙөмтәләр бирә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 8 апрелендәге Указы менән ауыл хужалығы производствоһын үҫтереүҙә һәм туғыҙынсы биш йыллыҡта дәүләткә игенселек һәм малсылыҡ продукттарын һатыу планын үтәүҙә өлгәшкән уңыштары өсөн Евгения Егоровна Устименкоға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Һауынсы булып эшләүен дауам итә, 1971 йылда Евгения Егоровна һәр һыйырҙан 4174 килограмм, 1972 йылда 4300 килограмм, 1975 йылда — 4655 килограмм һөт һауып ала. Хатта ҡоролоҡло 1974 йылда һауынсы үҙенә беркетелгән 33 һыйырҙан һәр береһенән 4390 килограмм һөт һауып ала, ә тулайым һауым 1176 центнер тәшкил итә. 1975 йылда уны 1471 центнерға еткерә. Шәхси биш йыллыҡ планды өс йыл ярым эсендә үтәй, туғыҙынсы биш йыллыҡ йылдарында пландан тыш а 1600-ҙән ашыу центнер һөт тапшыра.
1972 йылда Е. Г. Устименко КПСС-ҡа инә. VIII саҡырылыш Ҡаҙаҡ ССР-ы Юғары Советы депутаты була. 1977 йылдан алыпколхозда һөт-тауар фермаһын етәкләй. Йәштәрҙең остазы булып тора, уларға үҙенең бай тәжрибәһе менән уртаҡлаша. Тиҫтәләгән һауынсы тәрбиәләй, уларҙың күпселеге өс меңенсе була.
Хаҡлы ялға сыҡҡас, Глубоковский районында йәшәүен дауам итә.
1973 йылда «Ҡаҙаҡ ССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре» исеменә лайыҡ була һәм миҙалдар менән бүләкләнә.

# Устименко Евгения Егоровна
## Библиография

* Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия — Устименко Евгения Егоровна. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014.
* Герои Социалистического Труда — казахстанцы. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969.
# Кесе Кильченга

Кесе Кильченга — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кильченга йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Кесе Кильченга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011061
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001106
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тибезя

Тибезя — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бия йылғаһының һул ярына тамағынан 180 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Тибезя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100000939
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100093
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кулёмина Евдокия Андреевна

Кулёмина Евдокия Андреевна (14 март 1928 йыл — 25 декабрь 2012 йыл) — [[СССР]ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Горький өлкәһе Починковский районының «Красный пахарь» колхозы звено етәксеһе, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1958).

# Кулёмина Евдокия Андреевна
## Биографияһы

Евдокия Андреевна Кулёмина 1928 йылда Кочкурово ауылында, хәҙер Түбәнге Новгород өлкәһендә крәҫтиән ғаиләһендә тыуған, урыҫ.
1941 йылда, ауыл мәктәбенең биш синыфын тамамлағас, «Красный пахарь» колхозына эшкә урынлаша. 1950 йылда ферма мөдире булып эшләй.
1956 йылда Кулёмина кукуруз һәм шәкәр сөгөлдөрөн үҫтереү буйынса йәштәр звеноһын етәкләй. 1958 йылда звено юғары производство һөҙөмтәләренә өлгәшә, шуға күрә Ленин орденына тәҡдим ителә.
1959 йылда уңыш тағы ла һөҙөмтәлерәк була. Һәр гектарынан 120 центнер кукуруз, 350 центнер шәкәр сөгөлдөрө, 11 центнер етен йыйып алына.
СССР Юғары Советы Президиумының 1958 йылдың 12 мартындағы Указы менән ауыл хужалығында юғары уңыштарға өлгәшкәне һәм уңыш йыйыуҙағы юғары күрһәткестәре өсөн Евдокия Андреевна Кулёминаға, Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә. Ауыл хужалығында артабан да эшләүен дауам итә.
1962 йылдан 1967 йылға тиклем тракторсылар бригадаһында бригадир булып эшләй. 1974 йылға тиклем Кочкурово Ауыл советы башҡарма комитеты рәйесе була. 1979 йылда баҡсасылыҡ бригадаһы бригадиры булып эшләй.
СССР-ҙың 5-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана. КПСС-тың XXI и XXII съездары делегаты була.
Һуңғы ваҡытта тыуған колхозында профком рәйесе булып эшләй. Хаҡлы ялда булып, Кочурово ауылында Пресвятая Троица храмының старостаһы була.
Тыуған ауылында йәшәй. 2012 йылдың 25 декабрендә вафат була. Ауыл зыяратында ерләнә.

# Кулёмина Евдокия Андреевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1958)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы (12.03.1958)
* Ике Ленин ордены (12.03.1958, 25.12.1959)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (30.04.1966)
* башҡа миҙалдар.
# Нисаб

Ниса́б (ғәр. نِصَابٌ‎ — нигеҙ‎) — зәкәт түләү мотлаҡ булған минималь мөлкәт, байлыҡ. Алтындың зәкәт түләнә торған иң кәм ауырлығы — 20 мыҫҡал (85 — 94 грамм); көмөш — 200 дирһәм (640 грамм самаһы); иген һәм емеш — 5 үәсеҡ (673,5 кг); дөйәләр һәм һыйырҙар — 5 баш; һарыҡ — 40 баш.

# Нисаб
## Нисабты билдәләү

Нисабты донъя баҙарында алтын хаҡына ҡарап Ғөләмәләр советы иғлан итә. Иң кәме — 84 грамм алтын хаҡынан сығып, ул йыл да үҙгәреп тора.
Мөлкәте нисабтан кәм булған кешеләр зәкәт түләмәй.

# Нисаб
## Нисабтан түләү

Зәкәт мөлкәт нисабтан юғарыраҡ булғанда хаҡының 2,5 проценты күләмендә түләнә. 2018 йылдың 16 майында, РФ-тың Үҙәк банкыһы мәғлүмәте буйынса, бер грамм алтын 2 607,86 һум торған, йәғни нисаб 221 146 һумдан иҫәпләнә (84,8 г алтын).
Зәкәт алтындан, көмөштән, ҡулдағы аҡсанан, инвестицияларҙан, бизнестан һәм ҡуртымға биреүҙән алынған табыштан, шулай уҡ һатырға әҙерләнгән тауарҙан, акцияларҙан, ҡыйбатлы ҡағыҙҙарҙан һәм облигацияларҙан түләнә.

# Нисаб
## Нисаб иҫәбенә инмәгән мөлкәт

Нисабты иҫәпләгәндә көндәлек кәрәк-яраҡ индерелмәй. Зәкәт түләр милек иҫәбенә йәшәгән йорттар һәм фатирҙар, йорт йыһазы, кейем-һалым, аяҡ кейеме, транспорт, һатырға тип алынмаған китаптар, кәсеп ҡоралдары, туҡланыр ризыҡ, һатырға тип алынмаған алмас, зөбәржәт кеүек аҫылташтар (алтын менән көмөштән башҡа) инмәй

# Нисаб
## Хәҙистәр

* Хәҙрәти Али ибн Әбү Талип Пәйғәмбәр (саллә-лләһү ғәләйһи үә сәлләм) ошолай әйткәнен бәйән иткәнен тапшырғандар: «Әгәр йыл дауамында ике йөҙ дирһәм көмөшөң булһа, һин унан биш дирһәм зәкәт түләргә тейешһең.Алтының егерме динарҙан кәм булһа, түләргә тейеш түгелһең. Әгәр йыл буйы егерме динарың булһа, һин унан ярты динар бирергә тейешһең. Аҡсаң шунан күберәк булһа, зәкәтте шулай уҡ иҫәпләп сығарырға кәрәк. Әммә кеше милеккә йыл буйы хужа булмаған булһа, зәкәт түләнмәй».
* Пәйғәмбәр (саллә-лләһү ғәләйһи үә сәлләм) әйткән: «Тотош йыл буйы хужа булып тормаған милектән кеше зәкәт түләмәй».
* Пәйғәмбәр (саллә-лләһү ғәләйһи үә сәлләм) әйткән: «Биш йөктән кәм булған иген менән емештән зәкәт алынмай»
* Пәйғәмбәр (саллә-лләһү ғәләйһи үә сәлләм) әйткән: «Пальмалар күктән һәм ҡаҙылған соҡорҙарҙа йыйылған һыуҙан туйынып торғанда уңыштың — ундан беренән, ә һыу һибеп үҫтерелгәненән ун икенән бер өлөш зәкәт түләнә».
# Грязнушка (Лека ҡушылдығы)

Грязнушка (Грязнуха) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лек йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Грязнушка (Лека ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012777
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101277
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бабоғлу Николай Игнатьевич

Николай Игнатьевич Бабоғлу (икенсе төрлө Бабоғло) (ғағ. Nikolay Baboglu) (1928 йылдың 2 майында Ғағауыз илендә Татар Ҡыпсаҡ ауылында тыуған — 2008 йылдың 26 авгусында Кишинёвта вафат булған) — ғағауыз яҙыусыһы, шағир, фольклорсы, педагог, ғағауз теле дәреслектәре (бер туған ағаһы менән Игнат Бабоғлу менән бергә) авторы, тәржемәсе, публицист. Ғағауыз әҙәбиәтенә нигеҙ һалыусы корифейҙарының береһе. Дионис Танасоғлу менән бергә ғағауз прозаһының оло вәкиле булып тора.

# Бабоғлу Николай Игнатьевич
## Балалыҡ йылдары. Йәшлеге

Буласаҡ яҙыусы Молдавияның көньяғында урынлашҡан Ҡыпчаҡ ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Һуңғараҡ ғағауз яҙыусыһы һәм Николай Бабоғлуҙың дуҫы Дионис Танасоғлу уның тыуыуы тураһында бына нимә бәйән итә:
   Бик күркәм ғағауыз ауылы Ҡыпчаҡта, ҡояшлы Буҫаҡ Буджак далаһының үҙәгендә, 1928 йылдың айлы төнөндә, кәрҫтиән ғаиләһендә… Николай исемле ир бала тыуған. Ул ваҡытты кем генә әйтә алыр ине икән, шул бәләкәй генә өйҙә буласаҡ йондоҙло яҙыусы тыуғанын?
Бала сағынан уҡ малай белемгә ынтыла, һуңғараҡ был йылдар яҙыусының «Божьим соизволением» хикәйәһендә тасуирлана, һәм уның геройын тулыһынса авторҙың үҙенә оҡшатырға мөмкин. Малай мәктәптә фәҡәт унлыларға ғына уҡый, балаға Закон Божий дәрестәре айырыуса һәйбәт бирелә. Һәм атаһы уны Руханиҙар әҙерләүсе Духовная семинария уҡыу йортона бирергә була (тәбиғи, бында башҡа маҡсаттар ҙа күҙ уңында тотолған - руханилыҡ вазифаһы ҙур йәмәғәт абруйына килтерә һәм ошо кешеләргә интекмәй йәшәү мөмкинлеген бирә). Нисек кенә булмаһын, юлында осраған барса кәртәләрҙе үтеп, буласаҡ яҙыусы семинария стеналарына инә алған. Шунда: "Божьим соизволением (Николай Бабоғлу хикәйәһе)" мәҡәләһен ҡарағыҙ. Әммә был дини уҡыу йортонда Николайға оҙаҡ уҡыу мөмкинлеге теймәй. 1940-сы йылдар килеп етә, Бессарабияға совет ғәскәрҙәре инә. Дини карьера хаҡындағы ниәт шунда уҡ юҡҡа сыға, һәм Николай башҡа юл һайлай — ауыл мәктәбендә балалар уҡытыусы ябай совет педагогы булып эшләй.

# Бабоғлу Николай Игнатьевич
## 1950-се йылдар. Тәүге әҙәби тәжрибәләре

Николай Игнат улы Бабоғлу даими әҙәби эш менән 1950-се йылдар башында шөғөлләнә башлай. Уның тәүге шиғри тәжрибәләре был дәүерҙең шуға оҡшаш совет шиғырҙарынан әллә ни айырылып та тормаған.

# Бабоғлу Николай Игнатьевич
## Әҫәрҙәре исемлеге
### Повесы

* «Гвоздики расцвели вновь» романы

# Бабоғлу Николай Игнатьевич
## Әҫәрҙәре исемлеге
### Шиғырҙар йыйынтығы

* шиғыр йыйынтығы «Песни родного края»

# Бабоғлу Николай Игнатьевич
## Әҫәрҙәре исемлеге
### Пьесалары

* «Свечи за здоровье» пьесаһы

# Бабоғлу Николай Игнатьевич
## Әҫәрҙәре исемлеге
### Тәржемәләр

Николай Бабоғлу урыҫ әҙәбиәте өлгөләрен: Александр Сергеевич Пушкин, Михаил Юрьевич Лермонтов, Иван Сергеевич Тургенев, Михаил Александрович Шолохов, румын әҙәбиәте һәм молдавия яҙыусыларының: Михай Эминеску, Крянгэ, Емилиан Нестерович Буков һ. б. әҫәрҙәрен туған ғағауыз теленә тәржемә иткән).
# Карапет Черновтың килем йорто

Карапет Черновтың килем йорто — Дондағы Ростов ҡалаһындағы бина, Ҙур Баҡса урамы һәм Ворошилов проспекты сатында урынлашҡан. XIX быуат аҙағында төҙөлгән, һуңыраҡ реконструкцияланған. Әлеге ваҡытта бинаны Ростов дәүләт иҡтисад университеты биләй. Йорт мәҙәни мираҫ объекты статусына эйә.

# Карапет Черновтың килем йорто
## Тарихы

Өс ҡатлы килем йорто 1890 йылдарҙа сауҙагәр Карапет Чернов заказы буйынса төҙөлә. Һуңыраҡ йорт инженер Г.Г. Чорчопьян етәкселегендә архитектор Ф.С. Ясинский проекты буйынса биш ҡатҡа тиклем бейегәйтеп төҙөлә.
Килем йортоноң төҙөлөшө менән ат заводы хужаһы Карапет Чернов менән йөн сәнәғәтсеһе Гаврила Мелконов-Езековтың бәхәсе тураһында ҡала легендаһы бәйле. Кем уларҙың иң байы икәнен асыҡлау өсөн .сауҙагәрҙәр Ҙур Баҡса урамында һәм Ҙур проспектта (ул ваҡыттағы Ворошилов проспекты) бер-береһенә ҡаршы ике килем йорто төҙөргә ҡарар итә). Бәхәстә кемдең өйө матур була, шул еңә. Башта килем йорттары өс ҡаттан тора, әммә XX быуат башында Ростовта төҙөлөш бумы башланыу менән, ике сауҙагәр ҙә йорттарҙы биш ҡатҡа тиклем бейегәйтеп төҙөй. Һөҙөмтәлә Мелконов-Езековтың йортоноң көмбәҙе бер нисә метрға бейек була. Чернов көмбәҙ өҫтәп төҙөй алмай, сөнки уның йортоноң ҡыйығында колонналар ҡуйылған була. Шуның арҡаһында ҡала халҡы уны «терәүестәрҙәге колонналар менән» йорт тип атай.
Революцияға тиклем килем йортондағы бүлмәләрҙе Санкт-Петербург халыҡ-ара коммерция банкы, үҙ-ара кредиттың Сауҙагәрҙәр йәмғиәте, Ауыл хужалығы банкы һәм теш табибы М.М. Сабсович ҡуртымға ала. 1920 йылдар башында Чернов йорто национализациялана. Беренсе ҡатта магазиндар асыла, ә ҡалған ҡаттарҙа Хеҙмәт һарайы, «Динамо» спорт йәмғиәте, «Севкавснабсбыт» һәм башҡа учреждениелар урынлаша. 1931 йылда бина финанс-иҡтисад институтына бирелә. Чернов йорто Бөйөк Ватан һуғышында ныҡ зыян күрә. 1950 йылдар аҙағында архитекторҙар М.Н. Ишунин һәм Г.А. Петров проекты буйынса яңынан тергеҙәләр, ләкин ҡыйығында колонналары булмай. Ҡаршы яҡта торған Мелконов-Езеков йорто тулыһынса емерелә һәм инде тергеҙелмәй. 1970 йылда бинаның төньяҡ өлөшөнә ете ҡатлы корпус төкәтмәһе төҙөлә.
1964 йылда финанс-иҡтисад институты халыҡ хужалығы институты тип үҙгәртелә. Әлеге ваҡытта бинаны Ростов дәүләт иҡтисад университеты биләй.

# Карапет Черновтың килем йорто
## Архитектураһы

Бинаның фасадтары Ҙур Баҡса һәм Ворошилов проспектына сыға. Килем йортоноң композицион үҙәге булып уның урам сатына сығып торған мөйөшлө ярым түңәрәк өлөшө тора. Мөйөш өлөшөнөң өҫтө колонналар менән лоджия рәүешендә. Бишенсе ҡатта метал рәшәткәләр менән оҙон балкондар бар. Килем йортоноң фасадтары декоратив штукатур менән биҙәлгән: беренсе ҡатында геральдик кәртәләр, икенсе ҡатта декоратив ҡапҡастар, венок, гирлянда һәм арыҫлан битлеге ҡиәфәтендә тәҙрә аҫты ялғауҙары.
# Ранис (Саксония-Анхальт)

Ранис (Саксония-Анхальт) (нем. Ranies) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 378 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,28 км². Диңгеҙ кимәленән 48 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39221 һәм автомобиль коды — SLK.