# Диего Марадона

Марадона Армандо Диего (исп. Diego Armando Maradona; 30 октябрь 1960 йыл, Ланус, Буэнос-Айрес провинцияһы — 25 ноябрь 2020 йыл, Тигре, Буэнос-Айрес провинцияһы) — карьераһын тамамлаған Аргентина футболсыһы, һөжүм итеүсе ярымһаҡсы һәм һөжүмсе була. «Архентинос Хуниорс», «Бока Хуниорс», «Барселона», «Наполи», «Севилья» һәм "Ньюэллс Олд Бойз"клубтары өсөн сығыш яһай. Аргентина йыйылма командаһы составында 91 матчта 34 гол индерә.
1986 йылдың донъя чемпионы. 1990 йылдың донъя вице-чемпионы. Дүрт донъя чемпионатында ҡатнашыусы. 1979 йылда Йәштәр командалары араһында донъя чемпионы була. 1986 йылғы Донъя чемпионатының иң яҡшы уйынсыһы. 1979, 1980 йылдарҙа Көньяҡ Американың Йыл футболсыһы. Ике тапҡыр донъя беренселегенең символик йыйылма командаһы ағзаһы. «Бока Хуниорс» клуб составында Аргентина чемпионы. «Наполи» клубы составында ике тапҡыр Италия чемпионы.
Халыҡ-ара футбол федерацияһының (ФИФА) рәсми сайтында тауыш биреү һөҙөмтәһендә 53,6 процент тауыш йыйып, XX быуаттың иң яҡшы футболсыһы тип табыла; ФИФА-ның Футбол комиссияһы версияһы буйынса, Марадона — XX быуаттың 3-сө футболсыһы. МФФИИС-тың һорау алыуҙары буйынса, XX быуаттың иң яҡшы футболсылары араһында 5-се урын биләй. World Soccer, Football France журналдары, Sportivo Guerin версияһы буйынса XX быуаттың иң яҡшы уйынсылары араһында икенсе урын биләй. Placar журналы версияһы буйынса, футбол тарихындағы иң яҡшы уйынсылар араһында 2-се урында тора. The Times гәзите версияһы буйынса донъя чемпионаттары тарихында иң яҡшы футболист булып иҫәпләнә. ФИФА 100 исемлегенә инә. «Алтын туп»ҡа иң беренсе эйә булыусы. Италия футболының Дан залының «иң яҡшы сит ил уйынсыһы» номинацияһы буйынса ағзаһы.
ФИФА версияһы буйынса барлыҡ донъя чемпионаттарында иң яҡшы уйынсыларҙың символик йыйылма командаһы ағзаһы. Көньяҡ Америка тарихында иң яҡшы уйынсыларҙың символик йыйылма командаһы ағзаһы. 1999 йылда Марадона Аргентинала XX быуаттың иң яҡшы спортсыһы тип таныла. Англия йыйылма командаһы ҡапҡаһына индергән Донъя чемпионаттары тарихында иң яҡшыһы тип табылған һәм «Быуат голы» атамаһын алған гол авторы; шул уҡ уйында ҡулы менән гол индереп, был осраҡ «Хоҙай ҡулы» булараҡ билдәле.
Марадона Буэнос-Айрестың почетлы гражданы. Командаһы составында дебют яһаған көн хөрмәтенә — 2003 йылдың 26 декабрендә «Архентинос Хуниорс» клубының стадионына Диего исеме бирелә. 2005 йылдың июнендә марадона Аргентина сенатынан Фаустино Сармиэнто премияһын ала.
Марадонаның спорт карьераһы наркотиктарға бәйле ҡыҫҡара, артабан ул дисквалификация һәм дауаланыу арҡаһында футболды ҡалдырып торорға мәжбүр була. Бынан тыш Марадона бер нисә, шул иҫәптән, 1991 йылдың апрелендә кокаин һаҡлаған өсөн ҡулға алыныуын һәм 1994 йылда журналистарға пневматик винтовканан атҡан өсөн 1999 йылда ике йылға бирелгән шартлы срокты ла индереп, суд тикшереүенә эләгә.
Уйынсы карьераһы тамамланғандан һуң Аргентина һәм Италия каналдарында телекомментатор булып эшләй. 2005 йылдың июненән 2006 йылдың авгусына тиклем «Бока Хуниорс» клубының футбол комиссияһының вице-президенты була. Бер нисә фильмда төшә.
2008 йылдың октябренән 2010 йылда июленә тиклем Аргентина йыйылма командаһының баш тренеры була, уны 201 йылғы донъя чемпионатының сирек финалына сығара.

# Диего Марадона
## Марадонаның бала сағы
### Балалыҡ йылдары

Диего Армандо Марадона 1960 йылдың 30 октябрендә йәкшәмбе иртәнге 5-тә Буэнос-Айрес провинцияһының ланус ҡалаһында Эвита поликлиникаһында тыуа. Атаһы дон Диего, Тритумоль тирмәннедә эшләй, әсәһе Дальма Сальвадора Франко хужабикә була. Марадона ғаиләлә бишенсе бала, әммә беренсе малай була: уға тиклем дүрт апаһы — Рита, Ана, Эльза һәм Мария тыуа. Һуңҡараҡ Дальма Сальвадора: «Уны мин барыһынан да еңелерәк таптым. Шәмбе көн буйына үҙемде яҡшы тойҙом, төнөн клиникаға алып киттеләр. Ул тиҙ тыуҙы. Ул саҡта мин бары тик уның сәләмәт тыуыуын һәм яҡшы кеше булыуын ғына теләнем. Бәхеткә күрә, барыһы ла, хатта артығы менән, тормошҡа ашты», — ти.
Марадона ғаиләһенең тамырҙары Италияға барып тоташа. Аныҡлап әйткәндә, ул Марко Полоның вариҫы. Шулай уҡ Диегола хорват тамырҙары ла бар: Сальвадораның өләсәһе ҡыҙ сағында Кариолич фамилияһын йөрөтә, ә уның атаһы сығышы менән Корчула утрауынан.
10 айлыҡ сағында Диего атлап китә. Аргентиналағы күпселек балалар кеүек, бәләкәй сағынан туп ҡыуа. Уларҙың уйынын футбол тип атау ауыр, сөнки малайҙар тупҡа тибә һәм уның артынан йүгерә генә.
Марадонаға 7 йәш булғанда, ике туған ағаһы Бето, Нена апаһының улы, уға туп бүләк итә. Диего бүләккә шул тиклем шатлана, хатта тубын ҡосаҡлап йоҡлайт. Иртән Диего урам малайҙарына маҡтаныр өсөн тубын алып сыға, әммә уны береһенә лә тоттормайынса, кире алып инеп китә. Туп ҡыш буйына Диегоның бүлмәһендә ята, бик һирәк кенә уны өй буйлап тибеп уйнайҙар. Яҙғыһын Диего шулай ҙа уны урамға алып сыға: атаһы ьупҡа нисек тибергә өйрәтә, малай һул аяғы менән тибеп, оҙаҡ ваҡыт стена эргәһендә шөғөлләнә.
Диего тупҡа яҡшылап тибергә өйрәнгәс, үҙенән өлкәндәр менән ысын футбол уйнай башлай. Уйында ул әллә ни уңыш ҡаҙанмай, оло малайҙар унан аша йә уны урап ңтә, ә үпкәләгән Марадона тубын тотоп ала ла уны ҡосаҡлап тора. Яйлап ул футбол уйнарға өйрәнә һәм башҡалар кеүек уйнай башлай. Ул «Ете ялан» тип аталған, урам матчтары үткәрелгән майҙанда сәғәттәр буйы уйнай. Диего һаҡсы позицияһында сығыш яһарға ярата, бары тик һуңынан ғына һөжүмгә күсә. Бер аҙҙан ул ихатаның иң техния яҡтан яҡшы уйынсыһына әүерелә, мәктәп уҡыусылары командалары Диегоның үҙҙәре өсөн уйнағанын теләй. Марадона «Ремедиос де Эскалада Сан-Мартин» мәктәбенә уҡырға ингәс, шунда уҡ башланғыс синфытар уйнаған Эскалады футбол командаһына алына.