yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ольховатка (Чёрная Калитва ҡушылдығы)

Ольховатка — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Ростов өлкәһе, Белгород өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная Калитва йылғаһының һул ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Ольховатка (Чёрная Калитва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Павловск ҡалаһынан Хопёр йылғаһы ҡушылғанға тиклем, Подгорная йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010101212107000004393
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000439
* Бассейн коды — 05.01.01.012
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әтә

Әтә (рус. ) — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Әтә Уҡ йылғаһына тамағынан 19 км өҫтәрәк һул ярынан барып ҡоя. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Әтә
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019195
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101919
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Стрикленд Мейбл

Мейбл Эделин Стрикленд (мальт. Mabel Edeline Strickland; 8 ғинуар 1899 — 29 ноябрь 1988) инглиз-мальта журналисы, гәзит хужаһы һәм сәйәси эшмәкәр.

# Стрикленд Мейбл
## Ғаиләһе һәм шәхси тормошо

Стрикленд Мальтаның 4-се премьер-министры сэр Джеральд Стриклендтың һәм Леди Эделин Саквиллдың ҡыҙы була. Уның әсәһе Кент графлығына ҡараған Кнолдән 7-се граф Де Ла Варр Реджинальд Саквилдың өлкән ҡыҙы була. Мейбл кейәүгә сыҡмай, байлығының күп өлөшөн берҙән-бер вариҫы Роберт Хорниолд-Стриклендҡа ҡалдыра.

# Стрикленд Мейбл
## Йәшәгән урыны

Мейбл Стрикленд ғүмеренең күп өлөшөн Лиджала Паризио виллаһында үткәрә. Быға тиклем ул атаһы лорд Стриклендтың Аттард ҡалаһындағы Вилла Болонья ғаилә йортонда йәшәй.

# Стрикленд Мейбл
## Карьераһы

Стрикленд атаһы һәм үгәй әсәһе Леди Стрикленд (Маргарет, Эдвард Халтондың ҡыҙы) менән бергә Мальтала гәзит сығарыуҙы ойоштора. 1935 йылда ул «Таймс оф Мальта» һәм «Иль Берк» гәзиттәренең мөхәррире була, ә һуңынан 1940 йылда атаһы депутат булғандан һуң гәзит директоры вазифаһын биләй. Икенсе донъя һуғышы осоронда Мальта ҡамауға алына, әммә Стрикленд тырышлығы арҡаһында гәзиттең һәр һаны сығарыла. 1950-се йылдарҙа ул прогрессив Конституцион партияға етәкселек итә. 1950-се йылдарҙа Мальтала төп сәйәси лидерҙарҙың береһе була. 1956—1957 йылдарҙа интеграция һөйләшеүҙәрендә ҡатнаша, 1964 йылда бойондороҡһоҙлоҡҡа ҡаршы сығыш яһай. 1962 йылда Мальта парламенты депутаты итеп һайлана. Ул һәр ваҡыт ирекле һәм бойондороҡһоҙ матбуғат өсөн көрәшә һәм Мальтаның Бөйөк Британия һәм Берҙәмлек менән бәйләнештәрен һуплай. Пенсияға сыҡҡас, ул ғаиләһе исеменән Стрикленд фондына нигеҙ һала.

# Стрикленд Мейбл
## Вафаты

Мейбл Стрикленд 1988 йылдың 29 ноябрендә вафат була һәм Изге Павел соборында Стриклендтарҙың ғаилә кәшәнәһендә ерләнә.
# Нойбрунн (Тюрингия)

Нойбрунн (Тюрингия) (нем. Neubrunn (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 560 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,23 км². Диңгеҙ кимәленән 320 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98617 һәм автомобиль коды — SM.
# Стрелочная

Стрелочная — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кемчуг йылғаһының һул ярына тамағынан 177км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Стрелочная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200016978
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201697
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Чигорак

Чигорак — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ворона йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Чигорак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ворона. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200212107000006946
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000694
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вәлимов Ғәлим Вәлим улы

Вәлимов Ғәлим Вәлим улы (1902 йыл — ?) — партия һәм совет эшмәкәре.

# Вәлимов Ғәлим Вәлим улы
## Биографияһы

Ғәлим Вәлим улы Вәлимов 1902 йылда Байҡыбаш районы (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы) Байҡыбаш ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.

# Вәлимов Ғәлим Вәлим улы
## Тормош һәм хеҙмәт юлы

Тыуған ауылы мәктәбендә белем ала. Крәҫтиән хеҙмәтен башҡара: ер һөрә, сәсә, иген ура.
1924-1925 йылдар — Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафында хеҙмәт итә.
1926-1927 йылдар — ВЛКСМ-дың улус комитеты секретары.
1927-1928 йылдар — Бөрө ҡалаһы совет-партия мәктәбе курсанты.
1928-1929 йылдар — БАССР-ҙың Байҡыбаш районындағы Хәлил ауылының ауыл уҡыу йорто (избач) китапханасыһы.
1929-1930 йылдар — ВКП (б)-ның БАССР-ы Байҡыбаш районы ҡарамағындағы улус комитеты секретары.
1930-1931 йылдар — ВКП (б)-ның БАССР-ы Ҡариҙел район комитеты пропагандисы.
1931-1933 йылдар — Өфө ҡалаһындағы Юғары коммунистик ауыл хужалығы мәктәбе студенты.
1933-1934 йылдар — БАССР-ҙың Ейәнсура районы «Ейәнсура» совхозының эшсе комитеты рәйесе.
1934-1936 йылдар — БАССР-ҙың Баймаҡ районы Йылайыр орлоҡсолоҡ совхозының эшселәрҙе тәьмин итеү (ОРС) бүлеге начальнигы урынбаҫары.
1936-1937 йылдар — БАССР-ҙың Баймаҡ районы Йылайыр орлоҡсолоҡ совхозының Күлтабан бүлексәһе партогы.
1937-1938 йылдар — БАССР-ҙың Баймаҡ районы Йылайыр орлоҡсолоҡ совхозы Күлтабан бүлексәһенең сәйәси эш буйынса ярҙамсыһы (политпомощник).
1938-1939 йылдар — Баймаҡ хәрби хеҙмәткә саҡырыу пунктының сәйәси етәксеһе (политрук).
1939 йыл — ВКП (б)-ның БАССР-ы Байҡыбаш район комитеты пропагандисы.
Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
# Сладкая Балка

Сладкая Балка — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кызылоба йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Сладкая Балка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Орск ҡалаһынан Һаҡмар йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000812112200004737
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200473
* Бассейн коды — 12.01.00.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ворга-Шор (Грубе-Ю ҡушылдығы)

Ворга-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Грубе-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ворга-Шор (Грубе-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030831
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303083
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ейән Ҡуштанов

Ейән Ҡуштанов (Иван, Ябан Ҡуштанов; 1726 йыл — ?) — 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, һайланған полковник.

# Ейән Ҡуштанов
## Биографияһы

Ейән Ҡуштанов (Иван Ҡуштанов, Ябан Ҡуштанов тип тә йөрөткәндәр) 1726 йылда Уҫы даруғаһы Ғәйнә улусы Ҡыҙылъяр ауылында (хәҙер Пермь өлкәһенең Барҙы районы 1-се Ҡыҙылъяр ауылы) тыуған. Уҫы даруғаһына һәм Ҡазан губернаһына яҡын ауылдарҙа йәшәүселәрҙән үҙенең отрядын ойоштороусы ябай башҡорт. Төрки телен белгән.
1773 йылдың декабрендә Ейән Ҡуштанов үҙенең отряды менән Әбдей Абдулловтың отрядына барып ҡушыла. Отряд Ҡыҙылъярҙан башта Шулған ауылына, һуңынан Барҙыға юл тота. Артабан Пермь заводтарына йүнәлә. Әбдей Абдуллов тәҡдиме буйынса, баш күтәреүселәр уны полковник итеп һайлайҙар.
31 ғинуарҙа Уй һәм Соҡсон заводтарын яулап ала, унда эшләгән тау сәнәғәте крәҫтиәндәрен үҙ отрядына ылыҡтыра. Заводтарҙа конфискацияланған аҡсаны баш күтәреүселәр үҙәгенә — Бердаға оҙата. Көңгөр ҡәлғәһенә походта ҡатнаша. 1774 йылдың яҙын-көҙөндә башҡорт полковниктары Мөҡсин Мәҙийәров һәм Әҙел Әшмәнов менән бергә Кама буйында хәрәкәт итә, Бөрө янында һәм Әңгәсәк заводы тирәһенә сыға. Ихтилалсылар отрядтарына кешеләр йыя, каратель отрядтары менән һуғыша, батша хөкүмәтенә тоғро ҡалған старшиналарға ҡаршы көрәшә.
1774 йылдың ноябрь башында старшина Рахманғол Иртуғанов отряды уны әсиргә ала һәм Көңгөр ҡәлғәһе подполковнигы А. В. Папавҡа килтерәләр. Папав әсиргә аалынған башҡорт ихтилалсылары етәкселәрен Ҡазанға ебәргән.
1775 йылдың февралендә Ҡазан йәшерен комиссияһында тикшеренеү аҫтында була. 1775 йылдың 5 апрелендә язаһыҙ иреккә сығарыла. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
# Хорват теле

Хорват теле (6,200,000) рәсми рәүештә Хорватия, Босния һәм Герцеговина.
Хорват латин әлифбаһы «Гаевица»
* Файл:Latin_alphabet_Aa.svg(a)
* Файл:Latin_alphabet_Bb.svg(be)
* Файл:Latin_alphabet_Cc.svg(ce)
* Файл:Latin_alphabet_Čč.png(če)
* Файл:Latin_alphabet_Ćć.svg(će)
* Файл:Latin_alphabet_Dd.svg(de)
* Файл:Latin_alphabet_Dždž.png(dže)
* Файл:Latin_alphabet_Đđ.svg(đe)
* Файл:Latin_alphabet_Ee.svg(e)
* Файл:Latin_alphabet_Ff.svg(ef)
* Файл:Latin_alphabet_Gg.svg(ge)
* Файл:Latin_alphabet_Hh.svg(ha)
* Файл:Latin_alphabet_Ii.svg(i)
* Файл:Latin_alphabet_Jj.svg(je)
* Файл:Latin_alphabet_Kk.svg(ka)
* Файл:Latin_alphabet_Ll.svg(el)
* Файл:Latin_alphabet_Ljlj.png(elj)
* Файл:Latin_alphabet_Mm.svg(em)
* Файл:Latin_alphabet_Nn.svg(en)
* Файл:Latin_alphabet_Njnj.png(enj)
* Файл:Latin_alphabet_Oo.svg(o)
* Файл:Latin_alphabet_Pp.svg(pe)
* Файл:Latin_alphabet_Rr.svg(er)
* Файл:Latin_alphabet_Ss.svg(es)
* Файл:Latin_alphabet_Šš.png(eš)
* Файл:Latin_alphabet_Tt.svg(te)
* Файл:Latin_alphabet_Uu.svg(u)
* Файл:Latin_alphabet_Vv.svg(ve)
* Файл:Latin_alphabet_Zz.svg(ze)
* Файл:Latin_alphabet_Žž.png(že)
* (i(j)e)Файл:Latin_alphabet_i+e.svg(i(j)e)
* (ŕ)Файл:Latin_alphabet_r+r.svg(ŕ)
* Хорват теле 1 2006 йыл 6 июль архивланған.
* Хорват теле 2
болг. bg хорв. hr мадьярса hu рум. ro
# Кузьма-Ель

Кузьма-Ёль — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Вангыр йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Кузьма-Ель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000068880
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006888
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сабсович йорто (Таганрог)

Сабсович йорто — Петр урамы, 134 һәм Дзержинский тыҡрығы, 7 мөйөшөндә урынлашҡан йорт. Ул үҙ исемен беренсе хужаларының фамилияһынан алған.

# Сабсович йорто (Таганрог)
## Тарих

XIХ быуаттың беренсе яртыһында Петр урамындағы 134-се йорт территорияһында II гильдия сауҙагәре Тодрос Маркович Сабсович төҙөгән йорт торған. Йорт портҡа бара торған тимер юл тармағында башланып , Петр урамының йоп яғында ,хәҙерге Вокзал тыҡрығы янында тамамлана. 1860-сы йылдарҙа был йорт адресы буйынса ярымподваллы мөйөштәге өй һалына. Шул йылдарҙа участкала бер ҡатлы кирбес амбар һәмбер ҡатлы флигель торған. Флигель ике торлаҡ йортона әйләндерелгән, улар Дзержинский тыҡрығы 7-се һәм 9 -сы һанлы йорт. Хәҙерге Петр урамы, 134-се һанлы йорт т 1870 -се йылдарҙа сауҙагәр Вульф Дорофеевич Сабсович тарафынан төҙөлгән, 1873 йыл мәғлүмәттәре буйынса уның милкендә торған. 1874 - 1879 йылдарҙа йорттоң хужалары сауҙагәр Вульф, Иосиф һәм сауҙагәр улы Яков Сабсович булған. 1890 - 1898 йылдарҙа йорт сауҙагәр Дмитрий Егорович Мануси һәм мещан ҡатын Хана Сабсович милкенә күскән.
1906 йылда йорт хужаһы— сауҙагәр, амбар һәм ер биләүсе Вениамин Иосифович Сабсович һәм мещан ҡатын Хана Сабсовичтар. Вениамин Сабсович Иосиф Дорофеевичтың улы була һәм биржа комитеты ағзаһы вазифаһын биләй. 1915 йылда уның менән бергә мещан Исаак Беркович Ипков, Мознаим һәм Алексей Андреевич Гаршфельд йортта хужа булып тора.
# Ярашкина

Ярашкина — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Берёзовка йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ярашкина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200028280
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202828
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Марчиуэ

Марчиуэ (исп. Marchigüe) — Чилилағы ҡасаба. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡасаба менән коммуна Карденаль-Каро провинцияһына ҡарай. Ҡасаба халҡы — 2 208 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 659,9 км². Халыҡ һаны — 7430 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 11,26 кеше/км².

# Марчиуэ
## Географик урыны

Өлкәнең административ үҙәгенән 86 км көнбайышта һәм провинцияның административ үҙәгенән 37 км көнсығышта урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Литуэче һәм Ла-Эстрелья коммунаһы;
* көнсығышта — Пичидегуа коммунаһы;
* көньяҡ-көнсығышта — Пералильо коммунаһы;
* көньяҡта — Пуманке коммунаһы;
* көнбайышта — Пичилему коммунаһы.

# Марчиуэ
## Демографик мәғлүмәттәр

Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
| Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | 7430 |
| шул иҫәптән: | Ҡала халҡы | 2764 | Ҡала халҡы өлөшө, % | 37,19 |
| | Ауыл халҡы | 4666 | Ауыл халҡы өлөшө, % | 62,81 |
| | Ир-егеттәр | 3795 | Ир-егеттәр өлөшө , % | 51 |
| | Ҡатын-ҡыҙҙар | 3635 | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө , % | 49 |
| Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | 11,26 |
| Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | 0,88 |
# Голубева Валентина Николаевна

Голубева Валентина Николаевна (1949 йыл) — туҡыусы, "Большая Ивановская мануфактура"ның генераль директоры. Ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1977, 1984). СССР дәүләт премияһы лауреаты (1980).

# Голубева Валентина Николаевна
## Биографияһы

Голубева Валентина Николаевна 1949 йылдың 9 мартында Новосибирск өлкәһенең Төньяҡ районындағы Назарово ауылында тыуа. Атаһы — Николай Яковлевич Чирков участка фельдшеры булып эшләй, әсәһе — Полина Павловна, шәфҡәт туташы. Брянск өлкәһендә үҫә, шунда мәктәп тамамлай.
1966 йылда Шуйский ПТУ-һына уҡырға инә һәм туҡыусы һөнәрен алып сыға. Иваново кизе-мамыҡ техникумын һәм Фрунзе исемендәге Иваново текстиль институтын таммалай.1967 — Иваново камва комбинаты туҡыусыһы.
1979 йылда «Лендокфильм» студияһы Н. В. Голубева тураһында «Наша мама — герой» документаль фильмын төшөрә. Режиссер Н. В Обуховичтың күҙаллауы буйынса, унда Голубеваның ғаиләһе лә ҡатнаша. Цензура һөҙөмтәһендә фильм 1980 йылдар аҙағына тиклем күрһәтелмәй.
1986 йылдан — С. М. Киров исемендәге Иваново туҡыу фабрикаһы директоры.1987 йылдан — Иваново кизе-мамыҡ етештереү берекмәһенең генераль директоры.1987−2002 йылдарҙа — "Большая Ивановская мануфактура"ның генераль директоры. 2002 йылда — «БИМ» акционерҙар йәмғиәтенең директорҙар советы рәйесе, генераль директор вазифаһын 1998 йылдан коммерция бүлегендә эшләгән улы Голубев Павел Борисович (1970—2005) биләй.
КПСС (1981—1990), РСФСР Юғары Советы Президиумы ағзаһы, 10 йыл дауамында КПСС Өлкә комитетының бюро ағзаһы.

# Голубева Валентина Николаевна
## Наградалары

* Ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1977, 1984)
* СССР дәүләт премияһы (1980)
* Ленин комсомолы премияһы
* Ике Ленин ордены
* III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены.

# Голубева Валентина Николаевна
## Хәтер

* 80-се йылдар уртаһында Ивановола В. Н. Голубеваға бронза бюст ҡуйыла. 1990 йылда ул, үҙенең үтенесе буйынса алына.
* «Наша мама — герой» документаль фильмы (1979—1989), реж. Н. Обухович, «Лендокфильм» киностудияһы.
# Выргим

Выргим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/648/90 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Выргим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021781
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302178
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Женева халыҡ-ара бәйләнештәр институты

Женева халыҡ-ара бәйләнештәр институты — халыҡ-ара бәйләнештәр буйынса авторитетлы уҡыу йорто. Институт Женева университетының факультеты тип ойошторола. Институтта француз һәм инглиз телдәрендә уҡытала. Институтҡа инеү өсөн бакалавр дәрәжәһе кәрәк. Инглиз йәки француз теле буйынса имтихандар тапшырыла.

# Женева халыҡ-ара бәйләнештәр институты
## Уҡыу хаҡы

Йылға 5000 швейцария франкы булһа, аҡса кире ҡайтарыла. Айына стипендия — 1800 франк.
Институтта магистр һәм доктор дәрәжәһе алырға мөмкин. Бакалаврға уҡытмай.
* Был юғары уҡыу йорттарының тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Оло Ошла

Оло Ошла — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кокшага йылғаһының уң ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 73 км.

# Оло Ошла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001166
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100116
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бармаҡтамыр

?Бармаҡтамыр :
Dactylorhiza praetermissa :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Бер өлөшлөләр |
| Тәртип: | Спаржа сәскәлеләр |
| Ғаилә: | әшәлсә һымаҡтар |
| Суб-ғаилә: | әшәлсә һымаҡтар |
| Ырыу: | Бармаҡтамыр |
Латинса исеме :
Dactylorhiza Neck. ex Nevski (1937)
[syn. Coeloglossum Hartm., Dactylorchis (Klinge) Verm., Lindblomia Fr., Satorkis Thouars] :
Төрҙәре :
40 төрҙәр янында, в том числе Dactylorhiza umbrosa (Kar. & Kir.) Nevski (1937) [syn. Orchis umbrosa Kar. & Kir. (1842)]typus :
АреалыDactylorhiza :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 43549 NCBI 59319 |
Бармаҡтамыр — әшәлсә һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

# Бармаҡтамыр
## Таралышы

Яҡынса 30 төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙың уртаса бүлкәтендә таралған. Башҡортостанда гибрид бармаҡтамыр, һарғылт аҡ бармаҡтамыр, ит‑ҡыҙыл бармаҡтамыр, Руссов бармаҡтамыры, Фукс бармаҡтамыр үҫә. Фукс бармаҡтамыр һәм гибрид бармаҡтамыр һирәкләп урман ситендә, йылға ярында, һирәкләнгән ҡарағай‑ҡайын урмандарында, һаҙлыҡта, яр буйы ҡырсынташлыҡтарында һ.б. үҫә, Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының тау‑урман зонаһында осрай; гибрид бармаҡтамыр — ш. уҡ Башҡортостандың Урал алдында күрән‑гипна һаҙлыҡтарында, ит-ҡыҙыл бармаҡтамыр — респ. бөтә терр‑яһында һаҙлыҡлы болондарҙа, күрәнле һаҙлыҡтарҙа, күл буйҙарында; Руссов бармаҡтамыр һәм реликт һарғылт аҡ бармаҡтамыр — һирәкләп Башҡортостандың Урал алды һәм Башҡортостандың Урал аръяғы күрән‑гипна һаҙлыҡтарында.

# Бармаҡтамыр
## Ботаник һүрәтләмә

Бармаҡ һымаҡ бүленгән бүлбетамырлы күп йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, бейеклеге 35—80 см тиклем. Япрағы бөтөн, ҡыяҡ йәки ланцет формаһында, ултырма. Сәскәһе һарғылт аҡтан ҡуйы ҡыҙыл төҫкә тиклем, сәскә эргәлегенең тышҡы түңәрәгенең ян япраҡтары бөгөлгән, урталағыһы һәм эстәге 2 япрағы торҡа барлыҡҡа килтерә; ирене өс айырсалы, шпорлы. Сәскәлеге күп сәскәлек, тумалаҡ йәки башаҡ. Июнь—июлдә сәскә ата. Емеше — ҡумта, июлдә өлгөрә.

# Бармаҡтамыр
## Файҙаланылыуы

Декоратив һәм дарыу үҫемлектәре. Балтик бармаҡтамыр, һарғылт аҡ бармаҡтамыр, Руссов бармаҡтамыр, Фукс бармаҡтамыр Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.
# Лётма

Лётма — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының һул ярына тамағынан 298 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Лётма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000018914
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001891
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тростянец (Көньяҡ Буг ҡушылдығы)

Тростянец (укр. Тростянець) — Украиналағы йылға. Винница өлкәһенең Ғайсин районының аша көньяҡҡа табан аға. Көньяҡ Бугтың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 42 километр. Бассейн майҙаны — 263 км².