# Латвия тимер юлы

Латвия тимер юлы (лат. Latvijas dzelzceļš) — Латвияның милли дәүләт тимер юл компанияһы
Тулы исеме — «Latvijas dzelzceļš» дәүләт акционерҙар йәмғиәте (лат. Sabiedrība Valsts akciju «Latvijas dzelzceļš»)
1919 йылда нигеҙ һалынған һәм 1994 йылда Балтика буйы тимер юлдарының Латвия өлөшө базаһында тергеҙелгән
Компания илдең бөтә тимер юл селтәрҙәрен хеҙмәтләндерә: 1520 мм киң колеялы 2263,3 км оҙонлоҡта (уның 258,8 км электрлаштырылған).
Төп офисы — Ригала Гоголь урамы, 3а адресы буйынса урынлашҡан.

# Латвия тимер юлы
## Предприятие структураһы

Компания составына алты бүлендек предприятие инә:
* «LDz Cargo»
* «LDz Infrastruktūra»
* «LDz Ritošā sastāva serviss»
* «LDz Apsardze» — ведомстволы һаҡлау структураһы
* «LDz Loģistika»
* «LatRailNet»

# Латвия тимер юлы
## Хәрәкәт итеү составы

* Тепловоздар: M62, 2М62, 2М62УМ, 2М62У, 2ТЭ10М, 2ТЭ10У, ТЭП70, ЧМЭ3, ЧМЭ3М, ТЭМ2, ТЭМ2У, ТГК2, ТГК2-1, ТГМ3, ТГМ4, 2ТЭ116, ТГМ6Ә, ТГМ40, ТГМ23, NITEQ7000E
* Рельслы автобус (автомотриса): АР2

# Латвия тимер юлы
## Хәрәкәт итеү составы
### Элек файҙаланған локомотивтар

* Тепловоздар — ТЭП60, 2ТЭП60, ТЭ3, ТЭМ18, ТЭМ15.
* Электровоздар — ВЛ26, ЕЛ2.

# Латвия тимер юлы
## Хәрәкәт итеү составы
### Дизель поездар һәм электропоездар

* Электропоезд — йөрөй — Ср3, ЭР2<sup id="mwTA">ҺӘМ</sup>, йөрөй — ЭР2, ЭР2Т, ЭР2М
* Дизель-поезд — йөрөй — ДУҒА (шестивагонный), Юл, Д<sub id="mwVA">1</sub>, йөрөй — ДР1П, ДР1А, ДР1АМ, ДР1АЦ.

# Латвия тимер юлы
## Тимер юл тармағы
### Ғәмәлдәге

Линия исемлеге, 2016-2017 йылдарҙағы миҙгелдә сығыш яһай, улар индекс хеҙмәт күрһәтә:
* 01 Вентспилс — Тукумс II
* 02 Тукумс II — Елгава
* 03 Елгава — Крустпилс
* 04 Крустпилс — Даугавпилс
* 05 Даугавпилс — Индра — Дәүләт сиге.
* 06 Рига — Крустпилс
* 07 Крустпилс — Резекне II
* 08 Резекне II — Зилупе — Дәүләт сиге
* 09 Дәүләт сиге — Карсава — Резекне I
* 10 Резекне — Даугавпилс
* 11 Даугавпилс сорт. — Курцумс — Дәүләт сиге
* 12 Дәүләт сиге — Эглайне — Даугавпилс
* 13 Путевой пост 524 км — Путевой пост 401 км
* 14 Рига — Елгава
* 15 Елгава — Лиепая
* 16 Елгава — Мейтене — Дәүләт сиге
* 17 Рига — Лугажи — Дәүләт сиге
* 18 Торнякалнс — Тукумс II
* 19 Земитаны — Скулте
* 20 Чиекуркалнс — Рига Краста
* 21 Глуда — Реньге — Дәүләт сиге
* 22 Засулаукс — Болдерая
* 24 Рига Пречу — Сауриеши
* 25 Земитаны — Шкиротава
* 26 Путевой пост 191 км — Путевой пост 524 км
* 27 Плявиняс — Гулбене
* 36 Яункалснава — Весета
* 37 Ответвления узла Даугавпилс
* 38 Ответвления узла Резекне
* 32 Тар колеялы тимер юлы Гулбене — Алуксне

# Латвия тимер юлы
## Тимер юл тармағы
### Ябылғандар

* Айзпуте — Салдус
* Айнажи — Валмиера — Смилтене и Пале — Стайцеле (тар колеялы)
* Виеситс ялан тимер юлы
* Гулбене — Пыталово
* Иерики — Гулбене
* Лиепая — Айзпуте
* Лиепая — Вайнёде
* Лиепая — Вентспилс
* Лиепая — Кулдига
* Лиепая — Руцава
* Приекуле — Калети
* Мадона — Лубана
* Мейтене — Бауска (тар колеялы)
* Стендско-Вентспилс ялан тимер юлы
* Пакалниеши — Кудупе
* Рига — Эргли (Сауриешиға тиклем йөк хәрәкәте, артабан ябылған)
* Рига — Руйиена (Скулте станцияһына тиклем йөрөй)
* Рига — Мангали

# Латвия тимер юлы
## Электрлаштырылған һыҙыҡтар

Латвия электрлаштырылған тимер юлдары — Балтика буйында иң оҙоно, уларҙың дөйөм оҙонлоғо — 249 км (тағы 12 км ҡулланылмай). Даими 3 кВ токта электрлаштырылған.
Электрлаштырыуҙы юл бәйләнеше Министрлығының Төньяҡ-Көнбайыш округы начальнигы Нил Иванович Краснобаев башлай. 1950 йылда электричкалар Рига-Дубулты һыҙығында йөрөй башлай, ә һуңынан (Айзкраукле) Скулте, Елгава һыҙығына тиклем электрлаштырыла.
2014 йылға ҡарата 4 электрлаштырылған һыҙыҡ бар, улар буйынса ЭР2/ЭР2Т/ЭР2М электропоездары йөрөй
* 1 һыҙыҡ: Торнякалнс — II Тукумс оҙонлоғо 65 км. Бөгөнгө көнгә — электропоездарҙың иң тығыҙ маршруты, йәйге осорҙа хәрәкәт интервалы 10-15 минут, сөнки был маршрут күп туристарҙы йәлеп иткән Юрмала аша үтә. Ошо уҡ тармаҡ буйынса элек Вентспилсҡа дизель-поезд йөрөгән. Һыҙыҡ 1966 йылда электрлаштырылған.
Станциялар ҙәм туҡталыш пункттары:Торнякалнс, Засулаукс, Депо, Золитуде, Иманта, Бабите, Приедайне, Лиелупе, Булдури, Дзинтари, Майори, Дубулта, Яундубулты, Пумпури, Меллужи, Асари, Вайвари, Слока, Кудра, Кемери, Смарде, Милзкалне, Тукумс I, II Тукумс.
* 2 һыҙыҡ: Рига — Елгава, оҙонлоғо 43 км. Эдектропоездың иң ҡыҫҡа тармағы. Олайне ҡалаһы аша үтә. Был тармаҡ аша Лиепаяға дизель-поезд йөрөй, элегерәк Рига — Реньге рейсы булған. 1972 йылда һыҙыҡ электрлаштырыла
Станциялар һәм туҡталыш пункттары (13): Рига, Торнякалнс, Атгазене, Бизнеса Аугстскола Туриба, Тирайне, Баложи, Яунолайне, Олайне, Далбе,Цена Озолниеки, Цукурфабрика, Елгава.
* 3-сө һыҙыҡ: Земитан — Скулте 52 км оҙонлоҡта, ҙур булмаған, ләкин курорт миҙгелендә ныҡ ҡына арта. Царникава, Гауя, Гарциемс, Лиласте, Саулкрасты, Звейниекциемс ауылдары аша үтә. Элек был тармаҡ аша Лимбажиға, Алоя һәм Руинеуға дизель-поездар йөрөй. 1957 йылда Мангали станцияһына тиклем, 1971 йылда — Звейниекциемсҡа тиклем электрлаштырылған. 1991 йылда тотош электрлаштырыла.
Станция һәм туҡталыш пункттары (20): Рига, Земитаны, Браса, Саркандаугава, Мангали, Зиемельблазма, Вецдаугава, Вецаки, Калнгале, Гарциемс, Гарупе, Царникава, Гауя, Лиласте, Инчупе, Пабажи, Саулкрасты, Кишупе, Звейниекциемс, Скулте.
* 4-се һыҙыҡ: Рига — Айзкраукле. Иң оҙон электрлаштырылған тармаҡ (82,5 км). Саласпилс, Огре, артабан Лиелварде һәм Айзкраукле ҡалалары аша үтә. Был тармаҡ буйынса Гулбене, Крустпилс, Резекне, Зилупе һәм Даугавпилсҡа дизель-поездар, шулай уҡ Мәскәүгә, Санкт-Петербургҡа һәм Минскҡа халыҡ-ара поездар йөрөй. 1972 йылда һыҙыҡ электрлаштырыла
Станциялар һәм туҡталыш пункттары (24): Рига, Вагону Паркс, Янявартаы, Даугмале, Шкиротава, Гайсма, Румбула, Дарзини, Доле, Саласпилс, Саулкалне, Икшкиле, Яуногре, Огре, Парогре, Циемупе, Кегумс, Лиелварде, Кайбала, Юмправа, Дендрарий, Скривери, Мулдакменс, Айзкраукле.
Төҙөлмәгән
Үрҙәге дүрт тармаҡтан тағы ике һыҙыҡты электрлаштырыу планлаштырыла:
* Рига — Сигулда, 53 км оҙонлоҡта. План буйынса, был бөтә тармаҡтарҙа электрлаштырыу 1991 йылда тамамланырға тейеш була. Әммә Латвияның бойондороҡһоҙлоғон иғлан итеү мәленә электрлаштырыуҙы Ропажа станцияһына (хәҙер Гаркалне) тиклем генә еткереп өлгөрәләр . 1980—90 йылдарҙа электропоездар был маршрут буйынса Ропажи станцияһына тиклем йөрөй. Эксперименталь тәртиптә контакт -аккумулятор поездары ебәрелә, улар Ропажиға электр менән тиклем йөрөй, ә Сигулдаға тиклем автономиялы хәрәкәт итә, шундай уҡ принцип Лимбажи тармағында ла ҡулланыла. 90-сы йылдар уртаһында электрлаштырылған участканы Юглаға тиклем ҡыҫҡарталар (10,2 км оҙонлоҡта). Әлеге ваҡытта Гаркалне станцияһына тиклем ҡасандыр контакт селтәрен тотоп торған бағаналарҙы күрергә мөмкин.
    Станция һәм туҡталыш пункттары (12): Рига, Земитаны, Чиекуркалнс, Югла, Балтэзерс, Гаркалне, Криевупе, Вангажи, Инчукалнс, Эгльупе, Силциемс, Сигулда. Хәҙер Сигулдаға һәм артабан (Цесисаға, Валмиера Валкаға тиклем) дизель-поездар йөрөй
* 97,5 км оҙонлоҡтағы Рига — Эргли. Әлеге ваҡытта был тимер юл һыҙығы тулыһынса тиерлек һүтеп алынған.
    Станция һәм туҡталыш пункттары (24): Рига, Вагону Паркс, Яняварты, Рига-Пречу, Ацоне, Сауриеши, Цекуле, Кивули, Баяряи, Кангари, Ремине, Аугшциемс, Кардае, Сидгунда, Сунтажи, Кастране, Ватране, Кейпенье, Платере, Таурупе, Личупе, Балтава, Роплайни, Эргли.

# Латвия тимер юлы
## Электрлаштырылған һыҙыҡтар
### Электрлаштырыу планы

2015—2020 йылдарҙа тимер юлдарҙы электрлаштырыу проекты:
* Айзкраукле — Крустпилс
* Крустпилс — Резекне
* Крустпилс — Даугавпилс
* Крустпилс — Елгава
* Елгава — 2 Тукумс
* 2 Тукумс — Вентспилс

# Латвия тимер юлы
## Дизель-поездар хәрәкәте

«Pasažieru vilciens » акционерҙар йәмғиәте дизель-поездар менән пассажирҙарҙы түбәндәге маршруттар буйлап ташый:
* Рига — Даугавпилс
* Рига — Мадона
* Рига — Крустпилс
* Рига — Сигулда — Валга (Эстония)
* Рига — Резекне — Зилупе
* Рига — Добеле — Лиепая
Элекке маршруттары (1990—2009 йй.)
* Рига — Ипики, Руиена, Алоя, Лимбажи: 2005 йылда Скулте — Пярну һыҙығы һүтеп алына.
* Рига — Реньге: тик йөк ташыу
* Рига — Мейтене: тие йөк ташыу
* Рига — Эргли: Сауриешҡа тиклем йөк ташыу; пассажирҙар хәрәкәте 2007 йылда ябыла, 2009 йылдың сентябрендә һыҙы һүтеп алына
* Рига — Вентспилс: тик йөк ташыу
* Даугавпилс — Бигосово (Беларусь)
* Рига — Бигосово (Беларусь)
* Даугавпилс — Крустпилс
* Крустпилс — Зилупе
* Пыталово (Рәсәй) — Резекне — Даугавпилс — Вильнюс (Литва) (Вильнюс һәм Даугавпилс хәрәкәте 2018 йылдың 13 ғинуарында Литва тимер юлдары тарафынан яңыртыла)

# Латвия тимер юлы
## Дизель-поездар хәрәкәте
### Халыҡ-ара пассажирҙар ташыу

Халыҡ-ара пассажирҙар ташыу өсөн ТЭП70 тепловозы ла ҡулланыла
* Рига — Мәскәү
* Рига — Санкт-Петербург — 2017 йылдан үҙ статусына эйә түгел, таҡма вагон Рига—Мәскәү поезы Новосокольники станцияһына тиклем бара, унда Белорус тимер юлы ойошторған Гомель —Санкт-Петербург поезына тағыла. Утрау һәм Псков аша хәрәкәт бер йыл элек ябылған.
* Рига — Валга (Эстония): Эстонияла сик буйы станцияһы, унда Тарту һәм Таллин поезына күсеп ултырырға мөмкин
* Рига — Минск: 2011 йылда тергеҙелә, шуның менән Бигосово — Даугавпилс участкаһында пассажир хәрәкәте яңыртыла
Башҡа пассажирҙар ташыу маршруты
* Рига — Вильнюс — Минск — Овруч — Киев
Элекке маршруттар
* Вильнюс — Санкт-Петербург (LG) : Латвия биләмәһендә Даугавпилс, Резекне, Карсава станцияларында туҡталыштар менән; Даугавпилс станцияһында Рига — Санкт-Петербург поезд составы менән берләшә. 2015 йылда юҡҡа сығарыла.