yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сараевка (Иленка ҡушылдығы)

Сараевка — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иленка йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Сараевка (Иленка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ница йылғаһы Реж һәм Нейва йылғалары ҡушылған урынған тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501912111200007439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200743
* Бассейн коды — 14.01.05.019
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Камчадалдар

Камчадалдар — урыҫтарҙың этнографик төркөмө, Камчатка крайы, Магадан өлкәһе, Чукотканың хәҙерге территорияһында борондан йәшәгән халыҡ, аҙ һанлы урыҫ күскенселәренең төп төньяҡ этностары вәкилдәре менән этник бәйләнештәре һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. XVIII быуатта камчадалдар термины менән ительмендарҙы билдәләгәндәр.
Урыҫ камчадалдарының сығышына һәм мәҙәниәтенә ительмендар ҙур йоғонто яһаған, шулай уҡ коряктар һәм чувансылар. Камчадалдарҙың теле — урыҫ. Сәйәхәтсе С. П. Крашенинников хеҙмәттәрендә локаль һәм диалект төркөмдәре атамалары бирелә: кшаагжи, кыхчерен, улар Жупанова һәм Немтик йылғалары араһында йәшәгән; чупагжу йәки бурин — Үрге Камчатка зинданы (Верхнекамчатск) һәм Жупанова йылғаһы араһында; лингурин — Немтик һәм Белоголовый йылғалары араһында һәм кулес — Белоголовый йылғаһынан төньяҡҡа табан
Даими рәүештә йәшәгән урыҫ халҡы 1730-сы йылдарға барлыҡҡа килә һәм, үҙенең аҙ һанлығы арҡаһында, күпселектә край аборигендары менән ҡушылған, ә камчадалдар составына ингән ительмендарҙың өлөшө урыҫ телен һәм мәҙәниәтен ҡабул итә. XХ быуат башына Камчаткала яҡынса 3600 урыҫ-ительмен кешеһе йәшәй, улар мәҙәниәт, көнкүреш һәм урыҫ теле уртаҡлығы менән бер этнографик төркөмдө тәшкил итә.

# Камчадалдар
### Рәсәй райондары һәм ҡалалары буйынса камчадалдар өлөшө

Рәсәй территорияһында 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре буйынса 229 камчадал йәшәй һәм улар айырым халыҡ итеп билдәләнгән.

# Камчадалдар
### Рәсәй райондары һәм ҡалалары буйынса камчадалдар өлөшө
#### Камчатка тораҡ пункттарында камчадалдар һаны (2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса)

(дөйөм халыҡ иҫәбе буйынса камчадалдарҙың өлөшө 5 % -тан арттҡан муниципаль берәмектәре күрһәтелгән):
Камчатка крайы:
* Ключи ҡасабаһы 472
* Мильково ауылы 388
* Петропавловск-Камчатский ҡалаһы 216
* Усть-Камчатск ҡасабаһы 182

# Камчадалдар
### Рәсәй райондары һәм ҡалалары буйынса камчадалдар өлөшө
#### Рәсәй райондары һәм ҡалалары буйынса камчадалдар өлөшө (2010 йылғы иҫәп алыу буйынса)

Камчатка крайы:
* Ключи ҡасабаһы 472
* Мильково ауылы 388
* Петропавловск-Камчатский ҡалаһы 216
* Усть-Камчатск ҡасабаһы 182

# Камчадалдар
### Рәсәй райондары һәм ҡалалары буйынса камчадалдар өлөшө
#### Рәсәй райондары һәм ҡалалары буйынса камчадалдарҙың өлөшө (2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу буйынса)

(дөйөм халыҡ иҫәбе буйынса камчадалдарҙың өлөшө 5 %-тан арттҡан муниципаль берәмектәре күрһәтелгән):
| Муниципаль район, ҡала округы | Рәсәй Федерацияһы субъекттары | камчадалдар % |
| Мильков районы | Камчатка | 8,8 |
Камчадалдар тип үҙҙәрен Магадан өлкәһендәге Охот диңгеҙе буйҙарында борондан йәшәгән кешеләр ҙә таный, улар Ола, Гижига, Ямск, Тауйск, Армань һәм башҡа ҡасабаларҙа йәшәйҙәр.
# Уң Юла

Уң Юла — Рәсәйҙәге йылға. Ростов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Егорлык йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Уң Юла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Маныч йылғаһы Пролетар һыуһаҡлағысынан Веселово һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500812107000017428
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001742
* Бассейн коды — 05.01.05.008
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Парнук

Парнук — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мань-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 96 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Парнук
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026349
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302634
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Каменное (Октябрьский районы)

Каменное — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Октябрьск районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 327 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628116, ОКАТО коды — 71121924001.

# Каменное (Октябрьский районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 327 |

# Каменное (Октябрьский районы)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Инучины

Инучины — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Надым йылғаһының һул ярына тамағынан 493 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Инучины
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300047347
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304734
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Дәүләтов Әбдрәүеф Ғәни улы

Дәүләтов Әбдрәүеф (Ғәбдрәүеф) Ғәни улы (27 март 1916 йыл — 27 октябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир-кавалерист, 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 58-се гвардия кавалерия полкы пулемёт взводы командиры, гвардия лейтенанты. Советтар Союзы Геройы (1944).

# Дәүләтов Әбдрәүеф Ғәни улы
## Биографияһы

Әбдрәүеф (Ғәбдрәүеф) Ғәни улы Дәүләтов 1916 йылдың 27 мартында Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе Хәлил ауылында эшсе ғаиләһендә тыуған. Милләте — башҡорт. Ете класс тамамлай. 1937—1938 йылдарҙа — янғындан һаҡлау начальнигы, һуңынан — шахтер булып эшләй.
1938—1940 йылдарҙа — Ҡыҙыл Армияла.
1943 йылдан Үҙәк һәм Белоруссия фронттарында хеҙмəт итə.
РККА-ның поляк походында ҡатнаша. Демобилизациянан һуң всеобуч инструкторы булып эшләй, артабан — Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районы хәрби комиссариаты инструкторы. 1942 йылдың октябрендә РККА-ға ҡабаттан саҡыртыла. Өфөлә «Выстрел» курсы филиалын тамамлай. 1943 йылдың мартынан — Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында. 1943 йылдың сентябренән гвардия лейтенанты Дәүләтов — 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 58-се гвардия кавалерия полкының пулемёт взводы командиры (Үҙәк фронты, 61-се армия. 7-се гвардия кавалерия корпусы). Днепр өсөн алыштарҙа айырыуса ҡаһарманлыҡ күрһәтә.

# Дәүләтов Әбдрәүеф Ғәни улы
## Батырлығы

1943 йылдың 26 сентябренән 27 сентябренә ҡараған төндә Нивки ауылы тирәһендә (Белоруссия, Гомель өлкәһе, бБагин районы) беренселәрҙән булып Днепр аша сыға. Ҡаршы ярға сыҡҡан саҡта пулемёт расчеты сафтан сыға һәм Дәүләтов яңғыҙ ҡалып, дошман һалдаттарына ут аса һәм уларҙы траншеяла йәшенергә мәжбүр итә. Яугирҙар менән артабанғы кәмә килеп еткәс, улар менән бергә дошман траншеяһына бәреп инә һәм шәхсән үҙе 6 немец һалдатын юҡ итә, ә берәүһен әсирлеккә ала.
1943 йылдың 27 октябрендә алышта батырҙарса һәләк була. Асаревичи ауылында (Белоруссия, Гомель өлкәһе) Туғандар ҡәберлегендә ерләнә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 15 ғинуарындағы указына ярашлы, немец баҫҡынсылары менән көрәштә фронт командованиеһының хәрби заданиеларын өлгөлө башҡарғаны һәм уны үтәгәндә күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн гвардия лейтенанты Дәүләтов Әбдрәүеф Ғәни улына «Советтар Союзы Геройы» исеме. менән бергә Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы бирелгән (үлгәндән һуң).

# Дәүләтов Әбдрәүеф Ғәни улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1944)
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (15.01.1944)
* Ленин ордены (15.01.1944)
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (31.10.1943)

# Дәүләтов Әбдрәүеф Ғәни улы
## Хәтер

* Хәлил ауылында (Башҡортостандың Әбйәлил районы) Герой хөрмәтенә мәктәп кә уның исеме бирелгән[2].
* Ғ. Ғ. Дәүләтовтың исеме алтын хәрефтәр менән 112-се Башҡорт кавалерия (16-сы гвардия Чернигов) дивизияһының башҡа 78 Советтар Союзы Геройы исемдәре менән бер рәттән Башҡортостан Республикаһының Милли музейы бинаһында (Өфө ҡалаһы, Совет урамы, 14) мәңгеләштерелгән, шулай уҡ уның исеме 112-се кавалерия дивизияһы музейы бинаһында (Өфө ҡалаһы, Левитан урамы, 27) уйылып яҙылған.
# Иптәштәр суды

Иптәштәр суды — Советтар Союзында 1961-1990 йылдарҙа һайлап ҡуйыла торған ижтимағи орган, ул йәмғиәткә зыян килтерә торған хоҡуҡ боҙоуҙарҙы һәм тәртипһеҙлектәрҙе киҫәтеү өсөн булдырылған. Саҡырып һөйләшеү, йәмәғәт йоғонтоһо яһау юлы менән эш иткән. Улар ҡасаба, ауыл, йорт идаралығы, урам, предприятиелар (эре предприятиятиеларҙа — цехтар), коллектив хужалыҡтар кимәлендә эш алып барған.
Советтар Союзында иптәштәр судтары дәүләт суд органдарына өҫтәмә булараҡ булдырылған.

# Иптәштәр суды
## СССР

Советтар Союзында иптәштәр судтары йәмәғәт-иптәштәр хөкөмө рәүешендә булдырылған.
Иптәштәр судтары территориаль йәки хеҙмәт коллективтарында, уҡыу йорттарында, йәшәгән урындарҙа һайлап ҡуйылған. Судтың составы һәм һаны ирекле булған, эш йәмәғәт башланғысында алып барылған.
Иптәштәр судтары хеҙмәт тәртибен боҙоу, эштәрҙе сифатһыҙ башҡарыу, дәүләт һәм йәмәғәт милкен ҙур булмаған кимәлдә урлау, мыҫҡыллы һүҙ әйтеү, административ хоҡуҡ боҙоу, йәмәғәт урындарында эсеү кеүек ваҡ эштәрҙе ҡараған. Иптәштәр судтары граждандар араһындағы 50 һумға тиклем милек буйынса бәхәстәрҙе ҡарай алған.
Иптәштәр суды тәртип боҙоусыларға ҡарата ошондай ҡарарҙар сығара алған: йәмәғәт алдында ғәфү үтенеү, киҫәтеү, 50 һумға тиклем штраф һалыу. Хеҙмәт дисциплинаһын боҙған осраҡтарҙа иптәштәр суды предприятие етәкселеге алдынада ғәйеплене әҙерәк түләнгән эшкә күсереү мәсьәләһен ҡуя алған.
Иптәштәр суды ғәйептәр ауырыраҡ булған осраҡтарҙа материалдарҙы ярашлы органдарға йүнәлтә алған.
Иптәштәр судтары күпме таралғанлығы статистиканан күренә. 1982 йылдың 1 ғинуарына 540000 кеше йәшәгән Кишинёвта 700 иптәштәр суды булған, уларға 5400 кеше һайланған булған.

# Иптәштәр суды
## Башҡа илдәрҙә

Иптәштәр судтары төрлө формала совет власына тиклем дә эшләп килгән. Мәҫәлән, Наполеон армияһында офицер составының асыҡ әйтмәй генә йоғонто яһауы ярҙамында һалдаттар араһында судһыҙ хөкөм (самосуд) киң таралған булған.

# Иптәштәр суды
## Иптәштәр суды сәнғәттә

Кино:
* «Афоня»
* «Зигзаг удачи»
* «Усатый нянь»
* «Амнистия (фильм)|Амнистия»
* «Большая перемена»
* «Бриллиантовая рука»
Әҙәбиәт:
* Братья Стругацкие «Хромая судьба»
# Шобан-Юган

{{Река
Шобан-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға [[Питляр (Обь ҡушылдығы)|Питляр]] йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Шобан-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300023307
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302330
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Крутопарка

Крутопарка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Исток йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Крутопарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027115
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202711
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Зелениха

Зелениха — Рәсәй йылғаһы. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Карасук йылғаһының һул ярына тамағынан 471 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Зелениха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тополь күле һәм Бурла йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Обь һәм Иртыш йылғалары араһындағы тымыҡ район.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13020000412115200052652
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205265
* Бассейн коды — 13.02.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пелегова

Пелегова (Телегова) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Пелегова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011290
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001129
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ай-Пулун-Ях

Ай-Пулун-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пулун-Ях йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Ай-Пулун-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200047864
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204786
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тум (Чепца ҡушылдығы)

Тум — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының уң ярына тамағынан 237 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Тум (Чепца ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100033308
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103330
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лискау

Лискау (нем. Lieskau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2652 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,58 км². Диңгеҙ кимәленән 99 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6120 һәм автомобиль коды — SK.
# Лектог-Игол

Лектог-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лектог-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Лектог-Игол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039467
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203946
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Косая (Райга ҡушылдығы)

Косая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Райга йылғаһының уң ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Косая (Райга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026927
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202692
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сора (Лима ҡушылдығы)

Сора (Сара) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лим йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Сора (Лима ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002288
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000228
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Чукмарлы

Чукмарлы (Суҡмарлы; татар. Чукмарлы, рус. Чукмарлы) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Сарман районы ауылы.

# Чукмарлы
## География

Ауыл Иғәнә йылғаһының һул ҡушылдығы буйында, Сарман ауылынан көнбайышҡа табан 15 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Чукмарлы
## Тарих

Ауылға ҫарайлы-мең һәм байлар ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Ауыл Ҫарайлы-Мең-Байлар улусына ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы (1865 йылдан Өфө губернаһы) Минзәлә өйәҙенә инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Әлмәтмулла административ-территориаль улусы составына керә.
XX быуат башында ауылда 2 мәсет, 2 мәҙрәсә, икмәк магазины, 3 бакалея кибете, тимерлек теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1921 йылдан Саллы кантоны составында була. 1930 йылдан Сарман районы составына керә.

# Чукмарлы
## Халҡы

1816 йылда ауылда 29 башҡорт; 1834 йылда — 131 башҡорт (1952 йылда 25 аҫаба башҡорт ғаиләһе Нөркәй, Имән, Сөлөк, Саҡлау ауылдарынан килеп бында төпләнә); 1859 йылда — 147 ир затлы аҫаба башҡорт; 1912 йылда — 1167 аҫаба башҡорт һәм 465 татар иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1870 | 1897 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 |
| 316 | 859 | 1132 | 911 | 905 | 640 | 556 | 586 | 544 | 449 | 400 | 348 |
# Правокаевка

Правокаевка — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тара йылғаһының уң ярына тамағынан 562 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Правокаевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300005525
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300552
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шакирйәнов Мәғәнәүи Шакирйән улы

Шәкирйәнов Мәғәнәүи Шәкирйән улы (5 сентябрь 1930 йыл) — үҫемлекселек белгесе. 1954—1991 йылдарҙа Дүртөйлө районы хужалыҡтары хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1960 йылдан «Әсән», 1965 йылдан — «Уңыш» колхозының комплекслы бригада етәксеһе. СССР-ҙың дәүләт премияһы лауреаты (1986). Октябрь Революцияһы (1979) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1973) ордендары кавалеры.

# Шакирйәнов Мәғәнәүи Шакирйән улы
## Биографияһы

Шәкирйәнов Мәғәнәүи Шәкирйән улы 1930 йылдың 5 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Дүртөйлө районы Ҡораласыҡ ауылында тыуған.
1954 йылдан 1991 йылға тиклем БАССР-ҙың Дүртөйлө районы «Әсән» колхозында комплекслы бригада бригадиры, 1965 йылдана «Уңыш» колхозы бригадиры булып эшләй.
Үҫемселек һәм малсылыҡта өлгәшкән юғары күрһәткестәре өсөн (1986 йылда 43 иген культуралары уңышы 43 ц/ га, һыйырҙан уртаса 5,5 мең кг. һөт һауып ала) СССР Дәүләт премияһы менән бүләкләнә.

# Шакирйәнов Мәғәнәүи Шакирйән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР Дәүләт премияһы (1986)
* Октябрь Революцияһы ордены (1979)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1973)
# Үтәбаева Фәйрүзә Юныс ҡыҙы

Мәҡәләне тулыландырға (мәҡәлә бик ҡыҫҡа йәки эстәлегендә тик һүҙлек аныҡлауы ғына бар).
Үтәбаева Фәйрүзә Юныс ҡыҙы — башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы.