yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Коз-Вэр-Иоль

Коз-Вэр-Иоль — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Грубе-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Коз-Вэр-Иоль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026202
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302620
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Проходница (Вижас ҡушылдығы)

Проходница — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Вижас йылғаһының уң ярына тамағынан 87 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Проходница (Вижас ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000053175
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005317
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ореховая (Бешпагирка ҡушылдығы)

Ореховая — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Бешпагирка йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ореховая (Бешпагирка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Калаус йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500212108200001039
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200103
* Бассейн коды — 05.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бөтә Рәсәй императорҙары

Бөтә Рәсәй императоры (Импера́торъ Всероссíйскій) — Төньяҡ һуғышында еңгәндән һуң Сенат һорауы буйынса Пётр I 1721 йылдың 22 октябрендә ҡабул иткән һәм 1917 йылғы Февраль революцияһына тиклем йәшәп килгән титул.
Түбәндәге исемлектә Рәсәйҙең «дөйөм танылған» императорҙары хронология тәртибендә бирелә.
| Исеме | Идара итеү йылдары | Йәшәгән йылдары | Аңлатмалар |
| Пётр I Алексеевич | 1682—1725, 1721 йылдан император | 1672—1725 | Беренсе Бөтә Рәсәй Императоры |
| Екатерина I Алексеевна | 1725—1727 | 1684—1727 | Петр I –нең икенсе ҡатыны |
| Пётр II Алексеевич | 1727—1730 | 1715—1730 | Петр I ейәне, Алексей Петровичтың улы |
| Анна Иоанновна | 1730—1740 | 1693—1740 | Петр Ι һеңлеһе, Иван V-нең ҡыҙы |
| Иван VI Антонович | 1740—1741 | 1740—1764 | Иван V-нең бүләһе, Анна Леопольдова улы |
| Елизавета Петровна | 1741—1761 | 1709—1762 | Петр I -нең Екатерина l Алексеевнанан тыуған ҡыҙы |
| Пётр III Фёдорович | 1761—1762 | 1728—1762 | Петр I-нең ейәне, Анна Петровнаның улы, Екатерина II-нең ире |
| Екатерина II Алексеевна | 1762—1796 | 1729—1796 | Петр III-нең ҡатыны |
| Павел I Петрович | 1796—1801 | 1754—1801 | Петр III-нең улы |
| Александр I Павлович | 1801—1825 | 1777—1825 | Павл I –нең улы |
| Николай I Павлович | 1825—1855 | 1796—1855 | Александр I -нең туғаны |
| Александр II Николаевич | 1855—1881 | 1818—1881 | Николай I –нең улы |
| Александр III Александрович | 1881—1894 | 1845—1894 | Александр II –нең улы |
| Николай II Александрович | 1894—1917 | 1868—1918 | Александр III –нең улы |
# Сабитов Хәй Сабит улы

Сабитов Хәй Сабит улы (15 сентябрь 1915 йыл, Яңы Ҡанысар ауылы, Мамадышский өйәҙе, Ҡазан губернаһы, Рәсәй империяһы — 24 декабрь 1993 йыл, Ижевск, Удмурт Республикаһы) — удмурт совет йырҙар яҙыусы шағиры (татар сығышлы), радиожурналист. СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы(1964). УАССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1965).

# Сабитов Хәй Сабит улы
## Биографияһы

Хәй Сабит улы Сабитов 1915 йылдың 15 сентябрендә Яңы Ҡанысар ауылында (хәҙер — Татарстандың Күкмор районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. 1930 йылда Ҡазан финанс-иҡтисад техникумын тамамлай һәм Ижевскиға килә. Бында Сабитов урындағы Дәүләт банкында кредит инспекторы булып эшләй. 1943 йылда Удмурт дәүләт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультетын тамамлай, 2-се курста уҡыған саҡтан алып урындағы радиола яңылыҡтар дикторы булып эшләй — Бөйөк Ватан һуғышы фронттарынан килгән хәбәрҙәрҙе удмурт телендә уҡый..
1950 йылда Удмурт АССР-Ы Яҙыусылар союзы тәҡдиме менән М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтына уҡырға инә, уны тамамлағас, ҡайтып Ижевскиға ҡайта һәм радиола әҙәби-драматик тапшырыуҙарҙың мөхәррире булып эшләй. 1964 йылда СССР Яҙыусылар союзына ағза итеп алына. Бер йылдан һуң уңышлы эштәре өсөнуға «УАССР Атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исеме бирелә.

# Сабитов Хәй Сабит улы
## Ижады

Хәй Сабитовтың тәүге шиғыры «улон Шудо» (с удм.  — «Бәхетле тормош») 1938 йылда Удмурт АССР-ы Яҙыусылар союзының «Сүкеш» журналында баҫылып сыға. Һуңыраҡ Удмуртияның билдәле композиторҙары менән берлектә 100-гә яҡын йыр яҙа, халыҡ араһында уның шаян йырҙары «Паймод, эке» (с удм.  — «Ну и удивишься, брат»), «Вождэ эн вай» (с удм.  — «Не исердись»), «Эсьмаса» (с удм.  — «Даже») һәм башҡалар ысын танылыу ала
1975 йылда «Яратӥсько» (с удм.  — «Лбюлю») Гшиғырҙар йыйынтығы өсөн Сабитов УАССР Дәүләт премияһына лайыҡ була.
Сабитов милли шиғриәттә яңы жанрға нигеҙ һалыусы тип һанала — уның ҡәләме аҫтынан «веноксонетов» тип аталған 15 әҫәре баҫылып сыға, унда артабанғы һәр шиғыр юлыалдағы шиғыр юлынан башлана, ә һуңғы юлы алдағы барлыҡ юлдарҙы ла «онотмай».

# Сабитов Хәй Сабит улы
## Библиография

Йыр һәм шиғырҙар йыйынтыҡтары:
* Әммә Кылбуръес кырӟанъес (1953)
* Кырӟанъесы тыныд: Кылбуръес (1962)
* Арган кырӟа: Кылбуръес әммә кырӟанъес (1971)
* Яратӥсько: кырӟанъес әммә Кылбуръес (1975)
* Улон — кырӟан: Кылбуръес (1985)
Сонеттар, йырҙар һәм шиғырҙар йыйынтығы:
* Радость: Венок сонетов, стихи и песни (1973)
Балалар өсөн поэмалары:
* Куноын (1967)
* Даур гырлы (1981)
Шиғырҙар тәржемәһе:
* Джалиль М. Кылбуръёс (перевод с тат., 1960)
* Тукай Г. Нылпиослы кылбуръёс (перевод с тат., 1963)
# Булдым

Булдым — рус. Булдым -Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Кәҫле районындағы күл.

# Булдым
## Географияһы

Булдым күле Силәбе өлкәһенең Кәҫле районында, Вишнёвогорск (Сейәлетау) ҡасабаһының ситендә, төньяҡ-көнбайышҡараҡ урынлашҡан. Кәҫле ҡалаһынан 16 км алыҫлыҡта ята.
Көньяҡ-көнбайышта уға Булдым йылғаһы килеп ҡоя. Төньяҡ-көнсығышта ҡылымыҡ аша Оло Вязовка йылғаһы менән, артабан Илашты күле менән тоташа.

# Булдым
## Тасуирламаһы

Булдым күленең майҙаны 2,7 км², һыуы аға. Төньяҡ-көнбайыш һәм көнсығыш яҡтарынан күлгә шишмәләр ағып төшә. Көньяҡ ярынан башҡа ярҙары һаҙлыҡлы.
* Уртаса тәрәнлеге: 2,1 м
* Максималь тәрәнлеге: 4м
* Максималь киңлеге - 1,3 км һәм оҙонлоғо - 1,3 км
* Һыуҙың үтәҙеклеге, сафлығы: 75 см-ҙан да тәрәнерәктән алып үтә күренмәй.
* Диңгеҙ кимәленән бейеклеге: 246,7 м
Һыуы сөсө. Һай, 45 % майҙанын ылымыҡ баҫҡан, төбөн ҡалын торф ултырмалары ҡаплаған. Күл уртаһында 2 метр тәрәнлектә күл төбө ике ҡатлы, уны серегән һыу үҫемлектәре хасил итә. Бөтә периметры буйынса һыу өҫтөндә үҫемлектәр йөҙөп йөрөй. Күл уртаһында ул кәмей һәм сиктре аныҡ күренеп тора.
Ҡышҡы максималь боҙ ҡалынлығы 1,65 м.

# Булдым
## Этимологияһы

Шувалов Николай Иванович - Силәбе өлкәһенең күренекле географы, топонимисы күл атамаһының барлыҡҡа килеүе тураһында үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа:
   От тюркского мужского имени Булдым, Булды, производного от глагола була, булыу — «посетить», «быть», «побывать», «приходить», «становиться». В значении «родился», «пришел наследник», с имяобразующим аффиксом -ды, -дым..
# Мәһәр

Мәһәр (ғәр. مهر‎) — Ислам фикһында никахлашҡанда кейәү кәләшенә бирә торған мал, аҡса. Мәһәр никахтың төп шарттарының береһе.

# Мәһәр
## Мәһәр күләме

Башҡорттар хәнәфи мәҙһәбкә инә. Был мәҙһәбтә иң кәм мәһәр 33,6 грамм көмөш йәки 4,8 грамм алтын

# Мәһәр
## Мәһәр төрҙәре

Мәһәр килешеү буйынса ике өлөшкә бүленеүе ихтимал: никахлашҡанда ҡулға бирелә торған мәһәр — нәҡид һәм кисектерелгән, туйҙан һуң түләнә торған мәһәр — насиә. Мәһәр ире үлгән осраҡта йәки талаҡ әйтелеп никах тарҡалғанда ҡатында ҡала.
Мәһәр бөгөнгө көндә барлыҡ мосолман дәүләттәрендә лә һаҡланып килә.
Мәһәр менән ҡалым бер үк түгел. Ҡалым кәләштең ата-әсәһенә ҡыҙҙары өсөн бирелә, ә мәһәр кәләштең үҙенә бүләк ителә. Мәһәрҙең мотлаҡлығы Ән-Ниса сүрәһенең 4-се аятында әйтелә.

# Мәһәр
## Шарттары

Мәһәр дәүмәле кәләште әйттергәндә килешелә..
Мәһәр сифатында хаҡ ҡуйырға йә мөлкәт иҫәбенә индерергә мөмкин булған зиннәтле әйбер, аҡса булыуы ихтимал. Хәҙистәрҙән күренеүенсә, Мөхәммәт с.ғ.с. сәхәбәләренә никахланғанда кәләштәренә мәһәр бирергә ҡушҡан. Хатта бик фәҡир генәләре лә ҡулынан килгәнсә бүләк биргән. Бының буйынса ғөләмәләр бер фекерҙә тора (ижмә).
Әгәр никахланғанда мәһәр күләме буйынса һөйләшелмәгән булһа, был осраҡта шәриғәттә ҡаралған иң кәм күләм бирелә. Хәнәфи мәҙһәбтә минималь мәһәр 33,6 грамм көмөш йәки 4,8 грамм алтын хаҡы тора; мәликиҙәрҙә — өс дирһәм; жафари мәҙһәбтә мәһәр итеп нимә бирергә лә ярай, хаҡы билдәләнмәй.. Мәһәрҙең максималь дәүмәле билдәләнмәгән. Ҡайһы бер илдәрҙә мәһәр кимәлен закон нигеҙендә сикләү ҡаралған.
Барлыҡ сөнни мәҙһәбтәрҙә (мәликиҙәрҙән башҡа) мәһәр фарыз һаналмай
# Сержант

Сержа́нт (лат. сервиенс хеҙмәт итеүсе) — армия һәм хәрби хеҙмәт ҡаралған башҡа ведомство һәм министрлыҡтарҙағы кесе командирҙар составына бирелгән дәрәжә һәм шул дәрәжәләге хеҙмәткәр. Кесе сержанттан юғарыраҡ һәм өлкән сержанттан түбәнерәк хәрби дәрәжә. Совет Армияһындағы кеүек Рәсәй Ҡораллы көстәрендә лә кесе сержант отделение, танк, хәрби машина командары вазифаһын башҡара ала.
# Яней-Ты-Вис

Яней-Ты-Вис — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Воркут йылғаһының уң ярына тамағынан 149 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Яней-Ты-Вис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000066206
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006620
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Овраг Гладкий Луг

Овраг Гладкий Луг — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сулица йылғаһының уң ярына тамағынан 25,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Овраг Гладкий Луг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100003139
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100313
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Фәйзуллина Дариға Закир ҡыҙы

Фәйзуллина Дариға Закир ҡыҙы (1 ғинуар 1932 йыл) — актриса. Башҡорт АССР-ының халыҡ (1974) һәм атҡаҙанған (1966) артисы. Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы (1964).

# Фәйзуллина Дариға Закир ҡыҙы
## Биографияһы

Фәйзуллина Дариға Закир ҡыҙы 1932 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ районы Аллағыуат ауылында күп балалы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң Өфөгә килә һәм Өфө театр-художество училищеһына уҡырға инә. Актер оҫталығы бүлегендә, билдәле актёр һәм режиссёр Хәзиәхмәт Бохарский (Ғәлимов) курсында белем ала. 1952 йылда Башҡорт театр-художество училищеһын тамамлағандан һуң, 1987 йылға тиклем Башҡорт дәүләт академия театрында эшләй. Тәрән драматик һәләтле, киң диапазонлы актриса. Уға Борис Манджиев, Лек Вәлиев, Шәүрә Мортазина, Әбелхәйер Сәфиуллин кеүек билдәле режиссерҙар менән эшләргә, сәхнәлә Гөлли Мөбәрәкова, Хәмит Яруллин, Эльвира Юнысова, Фидан Ғафаров һәм башҡорт театрының башҡа бик күп йондоҙҙары менән уйнарға тура килә. 1995—2004 йылдарҙа Фәйзуллина Дариға Өфө «Нур» татар театрында эшләп ала.

# Фәйзуллина Дариға Закир ҡыҙы
## Репертуары һәм башҡарған ролдәре

Фәйзуллина Дариға Закир ҡыҙының репертуарында башҡорт авторҙарының пьесалары буйынса музыкаль, комик ролдәр: Майя («Их, Өфө ҡыҙҙары!», И. Ә. Абдуллин), Алмагөл («Тилекәй», Р. Ә. Сафин), Туҡтабикә («Ҡыҙ урлау», М. Кәрим); донъя классик драматургияһы әҫәрҙәренән трагик образдар: леди Макбет («Макбет», У. Шекспир), леди Мильфорд («Мәкер һәм мөхәббәт», Ф. Шиллер), королева Мария («Мария Тюдор», В. Гюго) бар. М. Ғафуриҙың «Ҡара йөҙҙәр» повесы буйынса Ғ. Әмири һәм В. Ғ. Ғәлимовтың шул уҡ исемле спектаклендә Ғәлимә образы иң уңышлы ролдәренең береһе була.
«Нур» театры сәхнәһендә Зифа («Үлтер мине, йәнем!», А. Несин), Журналистка («Ҡибла ҡайҙа», Аманулла), Күрше (М. А. Ғиләжевтең «Бисура» пьесаһы буйынсаса «Керәһегеҙ төштәремә») һ.б. ролдәрҙе башҡара.

# Фәйзуллина Дариға Закир ҡыҙы
## Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре

Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы
“Почёт Билдәһе” ордены (1976).
# Хады-Яха (Сава-Яха кушылдығы)

Хады-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сава-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Хады-Яха (Сава-Яха кушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300049877
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304987
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шевырляй

Шевырляй — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лесной Тамбов йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Шевырляй
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, тамағынан Тамбов ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200212110000028892
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002889
* Бассейн коды — 09.01.02.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Анпилогов Поликарп Иванович

Анпилогов Поликарп Иванович (12 март 1923 йыл — 7 июнь 2007 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, уҡсылар дивизияһының разведка отделение командиры, сержант. Дан орденының тулы кавалеры.

# Анпилогов Поликарп Иванович
## Биографияһы

Поликарп Иванович Анпилогов 1923 йылдың 12 мартында Ырымбур өлкәһе Абдулла районының Баклановка ауылында күп балалы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Рус. 1933 йылда башланғыс мәктәптең өс класын тамамлай. 1935—1939 йылдарҙа колхозда ябай колхозсы булып эшләй. Комбайнсылар курсын тамамлағандан һуң 1939 йылда штурвалсы, ә аҙаҡ комбайнсы булып эшләй. Өйләнгән. 3 балаһы булған: ҡыҙы Валентина, улы Николай һәм ҡыҙы Лидия.
1942 йылдың мартында Поликарп Анпилоговты Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына саҡыралар. Унда ул миномётсылар расчеты командирына уҡып сыға. Уның расчеты Ржев ҡалаһы янында беренсе тапҡыр һуғышҡа инә.
1945 йылдың апрелендә старшина Поликарп Анпилогов демобилизациялана. Колхоз рәйесе урынбаҫары, бригадир булып эшләй. Аҙаҡ Башҡорт АССР-ының Октябрьский ҡалаһына күсеп килә. 2007 йылдың 7 июнендә ошонда вафат була..

# Анпилогов Поликарп Иванович
## Батырлығы

463-сө айырым разведка ротаһы разведчигы (2-се Украина фронтының 7-се гвардия армияһы 409-сы уҡсылар дивизияһы) сержант Анпилогов 1944 йылдың 19 декабрендә Вац ҡалаһының (Венгрия) төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан халыҡ йәшәгән Кишполак пункты эргәһендә разведкаға бара. Дошман тураһындағы разведка мәғлүмәттәрен дивизия командалағына алып барып еткерә. Халыҡ йәшәгән пункт өсөн барған һуғышта гранаталар ташлап расчеты менән дошман пулемётын юҡ итә. 1945 йылдың 21 ғинуарында 3-сө дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
1945 йылдың 6 ғинуарында Штурово ҡалаһының (Словакия) төньяҡ-көнбайышында Анпилогов үҙенең төркөмө менән дошман тылына үтеп инә һәм «тел» алып ҡайтыуға өлгәшә. Яралана. 1945 йылдың 13 февралендә 3-сө дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә. 1956 йылдың 31 мартында 1-се дәрәжә Дан ордены менән алмаштырыла.
1945 йылдың 23 ғинуарына ҡарай төндә Анпилогов Нове-Замки ауылынан (Словакия) 20 км көньяҡ-көнсығышта ятҡан Нова-Ввеск халыҡ йәшәгән пункт эргәһендә төркөмө менән дошман тылына үтеп инә. Разведка төркөмө ике гитлерсынан торған дошман дозорын ҡулға төшөрә. Кире ҡайтҡанда разведка төркөмөн ҡаплап 6 немец һалдатын юҡ итә.
1945 йылдың 28 ғинуарында Антальхаз (Словакия) пунктының төньяҡ-көнсығышында төркөм менән ике «тел» ала. Төркөмдөң кире юлын ҡаплап Анпилогов 8 дошман һалдатын юҡ итә. 1945 йылдың 10 мартында 2-се дәрәжә Дан ордены менән наградлана.

# Анпилогов Поликарп Иванович
## Наградалары

* 1-се дәрәжә Дан ордены
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* 1-се, 2-се, 3-сө дәрәжәләге Дан ордендары
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы

# Анпилогов Поликарп Иванович
## Хәтер

* Башҡортостан Республикаһының Октябрьский ҡалаһында Анпилогов Поликарп Иванович исеме менән аталған урам бар.
# Собжа

Собжа — Рәсәй йылғаһы. Калуга өлкәһе, Смоленск өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Угра йылғаһының уң ярына тамағынан 149 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Собжа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000021139
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002113
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Төньяҡ Кавказ тимер юлы музейы

Төньяҡ Кавказ тимер юлы музейы — Ростов тимер юл техникаһы музейының асыҡ һауалағы экспозиция майҙаны, элекке Гниловская тимер юл станцияһы (хәҙер — туҡталыш пункты) юлдарында, Дондағы Ростовтың көньяҡ-көнбайыш ситендә урынлашҡан. Музейҙа күсмә составтың 60-тан ашыу берәмеге ҡуйылған. Төньяҡ Кавказ тимер юлының тимер юл техникаһы музейы 2003 йылдың 1 авгусында, тимер юлсылар көнө алдынан асыла.

# Төньяҡ Кавказ тимер юлы музейы
## Экспозиция

Экспозиция юлының дөйөм оҙонлоғо 1900 метр тәшкил итә. Музей коллекцияһында күсмә составтың 53 берәмеге иҫәпләнә: Паровоз Э, Паровоз ФД, Паровоз Л, П36, паровоз ТЭ, Паровоз СО, паровоз Су сериялы паровоздар, тепловоздар ТЭ3, ТЭП60, ТЭП10, ТЭМ1М, электровоздар ВЛ8, ВЛ22М (1947 йылғы сығарылыш), ВЛ41, ВЛ61, ВЛ80, ВЛ82, ВЛ84, ЧС4, ЭР22 электропоезының ике баш һәм бер тағылма вагоны; тендерҙар Лп-138, ИС20-286, ИС20-320, вагондар, юл техникаһы, 1935 йылғы мотовоз, дрезиналар, танк һәм артиллерия тягачтары, XX быуат башында төҙөлгән ике күсәрле вагон-боҙлоҡ, юл техникалары. 50 экспонат эшләй торған хәлдә. Экспозиция юлы буйында семафор, тимер юл светофоры һәм һыу колонкаһы ҡуйылған. Бынан тыш, 1930-сы йылғы мотодрезина эшләй торған хәлгә килтерелгән, һәм Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы йылытылған тауар вагоны эске интерьеры менән тергеҙелгән. Күргәҙмәлә эшләүсе телетайптар, телефондар, төрлө осорҙағы тимер юл карталары, өлкәнең күренекле эшмәкәрҙәре тураһында һөйләгән документтарҙың төп нөсхәһе һәм фотокүсермәләр бар.
# Громышевка

Громышевка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының уң ярына тамағынан 1445 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Громышевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024336
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202433
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Терновой (Миллерово районы)

Терновой — Ростов өлкәһе Миллерово районындағы утар. Ростов өлкәһе Тренев ауыл биләмәһенә инә.

# Терновой (Миллерово районы)
## Географияһы
### Урамдар

* Болон урамы,
* Дала урамы,
* Мәктәп урамы,
* Туғандар урамы,
* Уҡытыусылар тыҡрығы.

# Терновой (Миллерово районы)
## Тарих

Терновой утары 1925 йылда Мальчевско-Полненский районына (Миллерово-Глубокинский ауыл советына)инә. Утарҙа 65 йорт булып, унда 173 ир-ат һәм 210 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

# Терновой (Миллерово районы)
## Иҫтәлекле урын

* Спас Нерукотворный Образы православие сиркәүе. 1940 йылда емерелгән.
* Туғандаштар ҡәбере һәм Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булғандар һәйкәле.

# Терновой (Миллерово районы)
## Иҫтәлекле урын
### Археологик ҡомартҡылар

Ростов өлкәһе территорияһында неолит осоронда уҡ кешеләр йәшәгән. Уларҙың йылға буйҙарында йәшәгәндәре емеш-еләк йыйыу, балыҡ тотоу менән шөғөлләнгән. Осһоҙ-ҡырыйһыҙ дала малсылыҡ менән шөғөлләнеүселәр өсөн ҙур көтөүлек була. Шул ваҡыттарҙа йәшәп, вафат булған кешеләрҙең ҡәберлектәре бында бик күп.Ҡурғанлы һәм ҡурғанһыҙ ҡәберлектәр дәүләт тарафынан закон буйынса һаҡлауҙа тора. Миллерово районының Терновой утары янында бер нисә иҫтәлекле урын — археологик ҡомартҡы бар. Улар «Рәсәй Федерацияһы халыҡтары мәҙәни мираҫы (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле) тураһындағы» 25.06.2002 Федераль закондың 73-ФЗ ҡарар һәм 25.06.2002 «Ростов өлкәһе халыҡтары мәҙәни мираҫы (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле) тураһындағы» Ростов өлкәһе Дәүләт башлығы 178-ЗС ҡарарына ярашлы рәүештә дәүләт тарафынан һаҡлауға алынған.
* Ҡурған төркөмө "Журавка II" (2 ҡурған). Терновой утарынан төньяҡ-көнбайыштараҡ яҡынса 2,8 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө "Лебяжий I" (2 ҡурған). Терновой утарынан көнбайыштараҡ яҡынса 4,0 км к востоку алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө "Лебяжий II" (3 ҡурған).Терновой утарынан төньяҡ-көнсығышта 4,3 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө "Лебяжий III" (3 ҡурған). Терновой утарынан төньяҡ-көнсығыштараҡ 5,0 км алыҫлыҡта тора.
* Урынлашҡан ер "Терновое I". Терновой утарынан Терновой утарынан көнбайышта 1,1 км алыҫлыҡта тора.
* Тораҡ "Терновое II". Терновой утарынан көнбайышта 1,0 км алыҫлыҡта тора.
* Тораҡ "Терновое III". Терновой утарынан төньяҡта 0,5 км алыҫлыҡта тора.