# Әбделғәзе (Әбйәлил районы)

Әбделғәзе — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, Амангилде ауыл советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 295 кеше. Почта индексы — 453625, ОКАТО коды — 80201807002.

# Әбделғәзе (Әбйәлил районы)
## Халыҡ һаны
### Милли составы

2002 йылғы иҫәп алыуға ярашлы, халыҡтың күпселеге — башҡорттар (100 %).
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
| Иҫәп алыу йылы һәм көнө | Бөтә халыҡ | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Ир-егеттәр өлөшө (%) | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) |
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) | | | | | |
| 1920 йыл 26 август | | | | | |
| 1926 йыл 17 декабрь | | | | | |
| 1939 йыл 17 ғинуар | | | | | |
| 1959 йыл 15 ғинуар | | | | | |
| 1970 йыл 15 ғинуар | | | | | |
| 1979 йыл 17 ғинуар | | | | | |
| 1989 йыл 12 ғинуар | | | | | |
| 2002 йыл 9 октябрь | | | | | |
| 2010 йыл 14 октябрь | 295 | 145 | 150 | 49,2 | 50,8 |
Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.
    1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
    1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән 1897, 1920, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була. 1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә 1865, 1879, 1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
* 1859 һәм 1865 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.I. Уфимская губерния, 1877. — Уфа:Китап, 2002. — 432 с. ISBN 5-295-03188-8 (ч. I). ISBN 5-295-03133-0.
       Өфө виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1859 һәм 1865 йылдарға ҡарата бар.
* 1866 йыл — Список населенных мест. Ч. II. Оренбургская губерния, 1866. — Уфа: Китап, 2006. — 260 с. ISBN 5-295-03815-7 (ч. II). ISBN 5-295-03133-0.
       Ырымбур виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1866 йылға ҡарата бар.
* 1897 йыл — Перепись населения. т.45 кн.01 Уфимская губерния. Н.А.Тройницкий (ред.)(С.-Петербург, 1901)
       Был китапта Өфө виләйәте ауылдары буйынса мәғлүмәт бар. 500 кешенән күберек булған ауылдар исемлеге.
* 1920 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.III. Башреспублика, 1926. — Уфа. Китап, 2002. — 400 с. ISBN 5-295-03091-1 (ч. III). ISBN 5-295-03133-0.
       Был китап 1926 йылға ҡарата төҙөлгән, әммә халыҡ иҫәбе 1920 йылға ҡарата бирелгән.
* 1939 йыл — БАССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года – Уфа:Государственное издательство, 1941. – 387 с.
       Был китапта 1939 йылғы иҫәп алыу буйынса һәр ауыл буйынса мәғлүмәт бар.
* 1989 һәм 2002 йылдар — Башҡортостан Республикаһы ауылдарында 1989 һәм 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны.
* 2010 йыл — Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (рус.)
* Население Башкортостана: XIX-XXI века: статистический сборник / Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республики Башкортостан. — Уфа:Китап, 2008. — 448 с.: ил. ISBN 978-5-295-04439-7
       1897 йылғы халыҡ иҫәбенән башлап ҡалалар, ҡала төрөндәге ҡасабалар, райондар, район үҙәктәре буйынса халыҡ һаны бар.

# Әбделғәзе (Әбйәлил районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Асҡар): 29 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Амангилде): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Магнитогорск): 82 км

# Әбделғәзе (Әбйәлил районы)
## Урамдары

* 27 партсъезд исемендәге урам (рус. 27 Партсъезда (улица)
* Әбүбәкер Өмөтҡужин урамы (рус. Аубакира Умуткужина (улица)
* Ленин урамы (рус. Ленина (улица)
* Төньяҡ урам (рус. Северная (улица)
* Урал Батыр урамы (рус. Урал Батыра (улица)
* Хафиз Ғайсин урамы (рус. Хафиза Гайсина (улица)
* Көньяҡ урам (рус. Южная (улица)

# Әбделғәзе (Әбйәлил районы)
## Тарихы

1834 йылда Таҡһырҙан 120 кеше Тулаҡ йылғаһы буйында Әбделғәҙе ауылына нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсе — 30 йәшлек Әбделғәҙе Иҫәнғолов, уның улы Килдейәр, ағаһы Әбделфәйез. Әммә ауылдың тағы бер исеме бар — Әкимбәт. Килеп сығышын аңлатыуы ҡыйын. Күрәһең, Әбделғәҙе юғалған ауыл йәки утар урынында барлыҡҡа килгәндер.
Әбделғәҙе — легендар командир В. К. Блюхерҙың ординарецы Басир Йәһүҙиндың тыуған ере (1878—1954). (Кутлугаллямов М. Рядом с полководцем // Совет Башҡортостаны. 6 октябрь 1985йыл)
125 кешегә 201 ат, 158 һыйыр, 80 һарыҡ, 70 кәзә тура килә. 28 йорттан 20-һе йәйләүгә 1 июндән 1 сентябргә тиклем Мәтәүлгән, Яманйылға, Ярмаҡа йылғалары буйлап күсенеп йөрөй. Ауыл хужалығы үҫешмәгән, тик йыл һайын XIX быуаттың 40-сы йылдарында 8 бот ужым һәм 272 бот яҙғы бойҙай сәсә.

# Әбделғәзе (Әбйәлил районы)
## Билдәле шәхестәре

* Шафиҡ Әминев-Тамъяни — башҡорт сәсәне