yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Батист

Батист (из франц. batiste) — сиратылған иң нескә ептән эшләнгән; йоҡа, ярым үтәҙек үрелешле етен йәки кизе-мамыҡ туҡыма.

# Батист
## Ҡулланылышы

Батист ағартып, шыма буяп һәм биҙәкләп сығарыла. Ул ҡатын-ҡыҙҙың эске кейеме, йәйге күлдәктәр, блузкалар етештереүҙә, шулай уҡ калька ҡағыҙы әҙерләү өсөн ярым фабрикат булараҡ ҡулланыла.

# Батист
## Етештереү

Башлыса Төньяҡ Францияла һәм Бельгияла, иң нескә етен ептән етештерелә. Етен культураһы үҙе айырым хәстәрҙәр менән солғаныла, атап әйткәндә: сәселгән бөтә баҫыуға үҫемлекте көслө ел һәм ямғыр тәьҫиренән һаҡлай торған селтәр рәүешле кәртәләр ҡуйып сығыла, һөҙөмтәлә айырыуса нәҙек сүс lin ram ó барлыҡҡа килә.
Иң яҡшы батист Валансьена һәм Камбре тирәһендәге ҡулдан иләнгән ептәрҙән эшләнә, сөнки фабрикала батистың төп сифаттары күпкә ҡалыша.

# Батист
## Этимологияһы

Батист етештереү XIII быуатта Фландрияла Камбре тигән төбәктәге ниндәйҙер Батист әфәнде тарафынан башланған тип һанала, уның исеме буйынса туҡыма француз, рус һәм башҡа телдәрҙә (ҡайһы бер телдәрҙә, шул иҫәптән инглиз телендә, туҡыма атамаһы Камбре топонимына барып тоташа — cambric) нығынған.

# Батист
## Үҙенсәлектәре

Батист түбәндәге үҙенсәлектәре өсөн баһалана: ул беше, еңел, ныҡ, һауа үткәреүсән, гигроскопик, гипоаллерген.
# Шитов йылғасығы

Шитовский Исток — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иҫәт һыуһаҡлағысына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Шитов йылғасығы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы башынан Екатеринбург ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500512111200002714
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200271
* Бассейн коды — 14.01.05.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ольховка

Ольховка — топоним.

# Ольховка
## Башҡортостан

* Ольховка (Бишбүләк районы) — Башҡортостандың Бишбүләк районындағы ауыл.
* Ольховка (Благовещен районы) — Башҡортостандың Благовещен районындағы ауыл.
* Ольховка (Көйөргәҙе районы) — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы утар.
* Ольховка (Туймазы районы) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл.

# Ольховка
## Пермь крайы

* Ольховка (Уҫы районы) — Рәсәй Федерацияһы Пермь крайы Уҫы ҡала округындағы ауыл.
# Фәтихов Ғабдулла Нафиҡ улы

Фәтихов Ғабдулла Нафиҡ улы (20 июль 1914 йыл — 1998 йыл) — мәғариф хеҙмәткәре, педагогия фәндәре кандидаты, доцент.

# Фәтихов Ғабдулла Нафиҡ улы
## Биографияһы

Ғабдулла Нафиҡ улы Фәтихов 1914 йылдың 20 июлендә Өфө губернаһы Өфө өйәҙе (хәҙерге Башҡортостандың Благовещен районы) Яңы Турбаҫлы ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Бөрө педагогия техникумын тамамлағас, Өфө уҡытыусылар институтына уҡырға инә. Институтты 1940 йылда тамамлағас, Өфө ҡалаһының 52-се мәктәбенә директор итеп тәғәйенләнә.
Өфө ҡалаһының Калинин район халыҡ мәғарифы бүлеге мөдире, Өфө ҡала халыҡ мәғарифы бүлеге мөдире булып эшләй, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында мәғариф хеҙмәткәрҙәрен алда торған бурыстарҙы намыҫлы үтәргә, тырыш хеҙмәт өлгөләре күрһәтергә саҡыра.
Мәғариф әлкәһендә оҙаҡ йылдар эшләү дәүерендә Ғабдулла Фәтихов педагогика мәсьәләләре буйынса ғилми-тикшеренеү эштәре алып бара.
1951 — 1953 йылдарҙа Мәскәүҙә аспирантурала уҡый, халыҡтар араһында педагогик фекерҙең үҫеш проблемаларын өйрәнә, күренекле башҡорт яҙыусыларының педагогик ҡараштары мәсьәләһе өҫтөндә тикшеренеү эштәре алып бара.
1953 йылдың ноябрендә «Башҡорт халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың педагогик ҡараштары» темаһына диссертация яҡлай. Бөрө дәүләт укытыусылар институты директоры итеп тәғәйенләйҙәр.
Бында эшләгән осорҙа уны дәүләт педагогия институты итеп үҙгәртеүгә өлгәшә, уның уҡытыу-матди базаһын нығытыуҙа яңылыҡтар индерә, республика мәктәптәре өсөн юғары белемле уҡытыусылар әҙерләүҙе юлға һала. Бөрө дәүләт педагогия институты республиканың төньяҡ райондары өсөн мәҙәниәт усағына әйләнә.
1958—1959 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Халыҡ мәғарифы министрлығы Милли мәктәптәр ғилми-тикшеренеү институтының Башҡортостан филиалы мөдире булып эшләй.
Ғабдулла Нафиҡ улы Фәтихов РСФСР Педагогия йәмғиәтенең Башҡортостан бүлеген ойоштороусы булып сығыш яһай һәм уның беренсе рәйесе була. Республика мәктәптәренә методик ярҙам күрһәтеүгә лайыҡлы өлөш индерә.
Башҡорт дәүләт университетында, Башҡорт дәүләт педагогия институтында педагогика һәм психология кафедралары доценты вазифаһын башҡара.
1974 йылда «Башҡорт мәғрифәтселәренең һәм яҙыусыларының педагогик ҡараштары» тигән китап баҫтырып сығара.
Ул — күп төрлө мәҡәләләр, брошюралар, китаптар авторы.

# Фәтихов Ғабдулла Нафиҡ улы
## Ғилми хеҙмәттәре

* «Башҡорт халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың педагогик ҡараштары» (1953)
* «Башҡорт мәғрифәтселәренең һәм яҙыусылырының педагогик ҡараштары» (1974)
# Вост. Черепаниха

Вост. Черепаниха — Рәсәй йылғаһы. Алтай биләмәләрендә аға. Йылға Оло Черепаниха йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Вост. Черепаниха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алеййылғаһы, инештән Гилевск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200112115200000080
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200008
* Бассейн коды — 13.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Двойница

Двойница — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная Холуница йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Двойница
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030450
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103045
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Александро-Свирский монастыры

Изге Троица Александро-Свирский монастыры — Ленинград өлкәһендәге православие ирҙәр монастыры , XVI һәм XVII быуаттарҙың архитектура ҡомартҡыһы булараҡ билдәле.
Рощинский күле ярында, Лодейное Поле ҡалаһынан 21 км алыҫлыҡта, урынлашҡан.

# Александро-Свирский монастыры
## Тарих

Изге монастырға нигеҙ һалыусы — Александр Свирский, был xv быуат аҙағында Олонецкий крайының кеше йөрөмәгән урмандағы мәжүси халыҡтарҙың ултыраҡтарында — карел, вепс, чудь халыҡтары йәшәгән ерҙә була. Тиҙҙән Александр Свирскийҙың шәкерттәре барлыҡҡа килә. Нигеҙ һалыусы тере сағында уҡ монастырҙың бер-береһе менән бәйле ике урыны (бүлеге) барлыҡҡа килә, әммә улар бер-береһенән бойондороҡһоҙ комплекстан торған: Троицкий монастырь бүлеге һәм ундағы монахтар өсөн бүлмәләр һәм Преображенский монастырь бүлеге — зыярат янында. Уларҙы күл буйлап барған юл ғына берләштереп торған.
Троицкий бүлеге өлөшөндәге аш бүлмәле ҙур булмаған Покровский сиркәүе — монастырҙың иң боронғо ҡоролмаһы. Ул Александр Свирскийҙың үҙе ҡатнашлығында 1533 йылда батша Василий I ярҙамы менән төҙөлгән.
XVII быуат уртаһында монастырға Введено-Оятский монастыры беркетелә.
1764—1786 йылдарҙа монастырҙың Троицк бүлеге Олонецкий, Каргопольский, Новгород епархиялары викарийҙарының резиденцияһы була.
1873 йылда Свирский монастыры Олонецкий һәм Петрозаводский епископлығы ҡарамағында тора, ә монастырҙа наместниклыҡ ойошторола. 1890 йылдн алып монастырь руханийы - архимандриттың айырым эшләү һәм йәшәү урыны була.
1900 йылда монастырь территорияһында император һәм уның ғаиләһе мөғжизәле рәүештә император поезы касафатында үлемдән ҡотолоп ҡалғаны иҫтәлегенә ағас сиркәү төҙөлә.
1918 йылдың көҙөндә монастырҙы чекистар баҫып ала һәм талай, ә уның руханийы архимандрит Евгений (Трофимов) Олонец ҡалаһында атып үлтерелә.
Совет власы йылдарында монастырь ГУЛАГ системаһының Свирьлаг холоҡ төҙәтеү-хеҙмәт лагеры, балалар һәм инвалидтар йорто итеп файҙаланыла. Бер аҙ ваҡыт монастырҙа техникум урынлашып тора, ә Троицк бүлегендә 1953—2009 йылдарҙа Свирь психиатрия дауаханаһы урынлаша.
1997 йылда монастырь тергеҙелә башлай. Лодейное Поле һәм Тихвин епискобы Мстислав фатихаһы менән 2012 йылда Байрам архиерей хоры булдырыла. Хор составын БДБ илдәрендә юғары музыка йорттарын тамамлаусылар тәшкил итә. Улар XIX—XX быуаттарҙағы рус, белорус һәм украин халыҡ йырҙарын, боронғо византия сиркәү йырҙарын башҡара.
Александро-Свирский монастыры ихатаһы 2015 йылда Санкт-Петербург ҡалаһы Невский районының Веселый ҡасабаһы биләмәһендә тора.
# Ур-Ёль

Ур-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 552 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ур-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016491
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001649
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 2017 йылда йыһанға осороуҙар исемлеге

2017 йылдағы орбитаға осороуҙар исемлеге. Ҡыҙыл төҫ менән уңышһыҙ осороуҙар билдәләнгән. Осоусы йыһан аппараттары (ЙА) ҡалын итеп айырып билдәләнгән.
# Арыҫлан Ранғолов

Арыҫлан Ранғолов (?—1775) — Башҡортостанда 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Е. И. Пугачёвтың полковнигы. Сотник.

# Арыҫлан Ранғолов
## Биографияһы

Арыҫлан Ранғолов сығышы менән Себер даруғаһы Танып улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Асҡын районы) Ҡыйғаҙы ауылы башҡорттарынан. Атаһы Уранғол (Рәмғол) 1735—1740 йылдарҙағы Башҡорт ихтилалдарында әүҙем ҡатнаша.
1773 йылдың октябренән — 1774 йылдың мартына ҡәҙәр Емельян Пугачёвтың Төп ғәскәре составында Ырымбур ҡәлғәһен ҡамауҙа ҡатнаша. Бында әсирлеккә эләгә, Яйыҡ комендант канцелярияһы тикшереүе аҫтында була, азат ителә.
1774 йылдың йәйе—көҙөндә Арыҫлан Ранғоловтың отряды Ҡазан ҡалаһы эргәһендәге, Өфө провинцияһының Бөрө һәм Әңгәсәк шарап ҡыуыу заводтары янындағы алыштарҙа ҡатнаша.
1774 йылдың 22 сентябрендә Нөркә ауылы янында Салауат Юлаев ғәскәре составында И. К. Рылеев командалығындағы батша ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғыша. Аҙаҡ Тере Танып йылғаһының үрге ағымы буйында көрәште дауам итә.
1774 йылдың аҙағында батша властарына бирелә. 1775 йылда Ҡазан йәшерен комиссияһы тикшереүе аҫтында була. 1775 йылдың 5 майында Салауат Юлаев эше буйынса шаһит булараҡ йәлеп ителә.
1775 йылдың 29 апрелендә Өфө төрмәһендә вафат була.
# Урятина

Урятина — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тутка йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Урятина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000011994
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001199
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Палатно Удачная

Палатно Удачная — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кожух йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Палатно Удачная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201843
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сытяру-Яха

Сытяру-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Се-Яха (Зеленая) йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Сытяру-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045277
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304527
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Зарипов

Зарипов — башҡорт фамилияһы, башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланышта.
* Зарипов Айрат Янсур улы (1962) — социолог, фәлсәфә фәндәре докторы.
* Зарипов Ғәбделхай Әхәт улы (1923—2020) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, ҡыҙылармеец.
* Зарипов Ғәбиҙулла Ғиндулла улы (1961—2001) — башҡорт шағиры һәм журналисы.
* Зарипов Зиннур Зариф улы (1915—1997) — Дан орденының тулы кавалеры, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Зарипов Ирек Айрат улы (27.03.1983) — Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры, Ванкувер Паралимпиадаһының 4 тапҡыр чемпионы.
* Зарипов Ирек Фәсхетдин улы (1956—2018) — совет, партия һәм хужалыҡ эшмәкәре.
* Зарипов Наил Ғарифйән улы (1957) — инженер-механик, ғалим, педагог.
* Зарипов Нур Талип улы (1925—1997) — башҡорт фольклорсыһы, әҙәбиәт ғилеме ғалимы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Зарипов Радик Геннадий улы (1960) — балет артисы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1983).
* Зарипов Риф Әхмәтнур улы (1947) — ауыл хужалығы, комсомол, партия һәм совет органдары хеҙмәткәре, хужалыҡ эшмәкәре.
* Зарипов Рәдиф Рәлиф улы (1983) — эстрада йырсыһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2022).
* Зарипов Рәил Моталлап улы (1946 йыл) — ғалим-математик.
* Зарипов Рәхим Закир улы (1908 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия лейтенанты.
* Зарипов Сәмиғулла Зариф улы (1904—1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.
* Зарипов Хөсәйен Ғабдрахман улы (1916—1956) — Дан орденының тулы кавалеры, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы..
* Зарипов Хәкимйән Сәрйәр улы (1929—2012) — башҡорт яҙыусыһы һәм драматургы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990).
* Зарипов Хәмитйән Камал улы (1910—1990) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Зарипов Әбүзәр Ғариф улы (1938—2005) — нефтсе-ғалим, шағир һәм публицист.
* Зарипова Рина Баян ҡыҙы (1941—2008) — журналист, уҡытыусы, тәржемәсе.
* Зарипова Ғәйникамал Ҡиям ҡыҙы (1943) — селекционер, ғалим.
# Мөслим

Мөслим — исемдәш тораҡ пункттары атамаһы.

# Мөслим
## Мәҡәләләр

* Мөслим (Аҙнаҡай районы) — Татарстандың Аҙнаҡай районындағы ауыл.
* Мөслим (ауыл, Силәбе өлкәһе) — Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы ауыл.
* Мөслим (Башҡортостан) — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл.
* Мөслим (ҡасаба, Силәбе өлкәһе) — Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы ауыл.
* Мөслим (Мөслим районы) — Татарстандың Аҙнаҡай районындағы ауыл.
# Сәйфетдинов Миңләхмәт Низаметдин улы

Сәйфетдинов Миңләхмәт Низаметдин улы — (1903 йыл, Башҡортостан, Кушнаренко районы, Ҡаҙарма ауылы — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1943), «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән (1945).

# Сәйфетдинов Миңләхмәт Низаметдин улы
## Биографияһы

Сәйфетдинов Миңләхмәт Низаметдин улы 1903 йылда Башҡортостандың Кушнаренко районы Ҡаҙарма ауылында тыуа. 1942 йылда Кушнаренко район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Сәйфетдинов 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында 3-сө эскадрондың ҡылыссыһы, 1-се эскадрондың ат ҡараусыһы булып хеҙмәт итә.
1943 йылдың 21 сентябрендә Снов йылғаһы аша сыҡҡанда һәм Клачково ауылында артабанғы урам һуғыштары ваҡытында Сәйфетдинов үҙенең автоматы менән унға яҡын дошман автоматсыһын юҡ итә һәм 58-се гвардия кавалерия полкы старшинаһы һәм яугирҙәре менән бергә дошмандың 14 һалдатын әсирлеккә ала, ҡул пулеметын, алты автоматын һәм ете винтовкаһын ҡулға төшөрә. Был батырлығы өсөн Сәйфетдинов Миңләхмәт Низаметдин улы Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.
# Козь

Козь — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пию йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Козь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000043698
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004369
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ниғмәтуллин Рамаҙан Муллағәле улы

Ниғмәтуллин Рамаҙан Муллағәле улы (16 июль 1924 йыл — 19 февраль 2002 йыл) — совет мәғдән табыу сәнәғәте алдынғыһы. 1951—1979 йылдарҙа Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының экскаватор машинисы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. РСФСР-ҙың етенсе һәм һигеҙенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966), СССР-ҙың Почётлы таусыһы (1979).

# Ниғмәтуллин Рамаҙан Муллағәле улы
## Биографияһы

Рамаҙан Муллағәли улы Ниғмәтуллин 1924 йылдың 16 июлендә Башҡорт АССР-ының Тамъян-Ҡатай кантоны Иманғол ауылында тыуа. Тулы булмаған урта белемле.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1940 йылда «Башзолото» тресы Учалы руда идаралығының тау цехында башлай.
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Демобилизациянан һуң 1950 йылда машинисы ярҙамсыһы, 1951 йылдан — Учалы тау-байыҡтырыу комбинатында экскаватор машинисы булып эшләй.
Ете йыллыҡта (1959—1965) мәғдән сығарыу нормаларын 108,3 процентҡа үтәй һәм пландан тыш 291 мең тонна мәғдән таба, ә 1965 йылда рудник буйынса 103 һәм 105 %-ҡа план үтәлһә, Нәғмәтуллин планды 110,6 %-ҡа үтәй һәм пландан тыш 73 мең тонна мәғдән сығара. Мәғдән сығарыу буйынса ете йыллыҡ йөкләмәне 6,5 йылда үтәй.
Социалистик ярышта үҙ экскаваторының ремонт арауығы ваҡытын оҙайтып, нормала ҡаралған 4 йыл урынына 4 йыл 9 ай дауамында капремонтһыҙ эшләй. Ауыр тау-геология шарттарында быраулаусылар, шартлатыусылар һәм геологтар менән хеҙмәттәшлек итеп, ҡиммәтле мәғдәндең юғалтыуҙарҙын 1960 йылда 4,5 %-ҡа тиклем, 1965 йылда 2,5 процентҡа тиклем әҙәйтә. Мәғдәндең буш тоҡомдар менән ҡатнаш сығарылыуын кәметә һәм 524 мең һум экономия яһай.
1963—1965 йылдарҙа уның рационализаторлыҡ тәҡдимдәре арҡаһында 8910 һум экономия алына. Ниғәмәтуллин үҙенең бай тәжрибәһенә 20 экскаватор машинисын өйрәтә, шунлыҡтан рудник 1965 йылда мәғдән сығарыуҙы 5 %-ҡа арттыра һәм өҫтәмә 165 мең кубометр тау массаһын бирә.
Төҫлө металлургияны үҫтереүҙәге ҡаҙаныштары өсөн СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән 20 май 1966 йылдың 20 майында Рамаҙан Муллағәле улы Ниғмәтуллинға «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә һәм уға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырыла.
1967—1975 йылдарҙа РСФСР-ҙың етенсе һәм һигеҙенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты була.
1979 йылдан алып 1980 йылда пенсияға киткәнгә тиклем Учалы байыҡтырыу комбинатының уҡыу комбинатында производство инструкторы булып, Учалы ҡалаһы № 30 һәм № 45 урта һөнәри-техник училищеһында производствоға уҡытыу мастеры булып эшләй. Таусылар 1979 йылда уға СССР-ҙың Почётлы таусыһы исеме бирелә.
2002 йылдың 19 февралендә 78-се йәшендә вафат була.

# Ниғмәтуллин Рамаҙан Муллағәле улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966)
* Ленин ордены (1966)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены(1985)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1976)
* Рәсәй Федерацияһы һәм СССР миҙалдары
* СССР-ҙың Почётлы таусыһы (1979)
# Селена Гомес

Селена Мари Гомес (ингл. Selena Marie Gomez; 22.7.1992) — Америка актрисаһы, йырсы, комик, йырҙар авторы, барабансы, ЮНИСЕФтың ирекле илсеһе булып тора.

# Селена Гомес
## Биографияһы

Селена Мари Гомес 1992йылдың 22 июлендә, АҠШ-тың Техас штаты Гранд-Прейри ҡалаһындағы Мэнди Корнетт һәм Рикардо Гомес ғаиләһендә тыуа. Селенаның атаһы — латин-америкалы, ә әсәһе итальян-инглиз сығышлы. Гомес үҙ исемен ул осорҙағы танылған йырсы — Селена хөрмәтенә ала. Уға 5 йәш булғанда, уның атаһы менән әсәһе айырылыша. Әсәһе, театр актрисаһы, үҙенең ҡыҙын бер ялғыҙы ғына тәрбиәләй һәм үҙенең актёр эшсәнлеге менән ҡыҙына ла был юлды һайларға ярҙам итә. 2006 йылда Мэнди Брайан Тифиға кейәүгә сыға, шунан һуң Селена ҡушма фамилия йөрөтә башлай — Тифи-Гомес.

# Селена Гомес
## Карьераһы

Ә 2009 йылда иһә, «Вэйверли Плэйс тылсымсылары» телесериалынан сығып, тулы метражлы «Вэйверли Плэйс тылсымсылары кинола» исемле фильм дөнъя күрә.
2008 йылда Селена Гомес Hollywood Records студияһы менән килешеү төҙөй, шуның нигеҙендә ул «Феялар» мультфильмына, «Көлһылыу турыһында тағы бер хикәйә» фильмына, «Принцессаларҙы һаклау программаһы» һәм «Вэйверли Плэйс тылсымсылары» сериалына үҙ йыырҙарын индерә. Үҙенең төркөмө «Selena Gomez & the Scene» менән берлектә ул «Kiss & Tell» дебютлы альбомын төҙөй. Альбом 2009 йылдың сентябрь айында АҠШ-та сыға.
2010 йылда Селена төп рольләрне «Рамона һәм Бизус» һәм «Монте-Карло» фильмынарында уйный.
2010 йылда Селена шулай уҡ Люк Бессондың «Артур һәм ике донъя һуғышы» фильмында төп ролде башҡарған Принцесса Селенияны тауышландыра.
Йондоҙ булараҡ «Санниға шанс бирегеҙ» сериалының беренсе сезондың 13-нсе серияһына саҡырыла.