yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Масленникова Наталья Николаевна

Масленникова Наталья Николаевна (12 ноябрь 1927 йыл, Порхов, Ленинград өлкәһе — 5 февраль 2010 йыл, Санкт-Петербург) — Рәсәй тарихсыһы, палеограф, тарих фәндәре докторы, профессор, Псковтың урта быуаттар тарихы өлкәһендә ҙур белгестәрҙең береһе.

# Масленникова Наталья Николаевна
## Биографияһы

Ленинград өлкәһенең Порхов ҡалаһында (хәҙерге Псков өлкәһе территорияһы) тыуған. Псковта үҫә һәм уҡый. 1941 йылда бомбаға тотоуҙан янған Псков ҡалаһынан ғаиләһе менән бергә ҡасып китә.
1945 йылда А. А. Жданов исемендәге Ленинград дәүләт университетының тарих факультетына уҡырға инә. 1953 йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. Боронғо Русь тарихы һәм палеографияла махсуслаша. Дмитрий Лихачевтың уҡыусыһы. Уның 1955 йылда уҡ баҫылып сыҡҡан «Присоединение Пскова к Русскому централизованному государству» хеҙмәте әлегә тиклем был өлкәлә ҙур һәм абруйлыларҙың береһе булып ҡала.
Аспирантураны тамамлағандан һуң бер йыл дауамында М. Е. Салтыков-Щедрин исемендәге РСФСР дәүләт халыҡ китапханаһында ҡулъяҙмалар бүлегендә эшләй. 1954—2009 йылдарҙа Н. К. Крупская исемендәге Ленинград дәүләт мәҙәниәт институтында (хәҙерге — Санкт-Петербург дәүләт мәҙәниәт институтында) тарих кафедраһында эшләй. 1978—2004 йылдарҙа — кафедра мөдире. 2004—2009 йылдарҙа — тарих уҡытыусыһы, шул уҡ кафедрала профессор.
2010 йылдың 5 февралендә Санкт-Петербургта вафат була. Оло Охта зыяратында ерләнгән.

# Масленникова Наталья Николаевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Почет ордены (1999)

# Масленникова Наталья Николаевна
## Хеҙмәттәре

* Масленникова Н. Н. Идеологическая борьба в псковской литературе в период образования Русского централизованного государства // Труды Отдела древнерусской литературы ИРЛИ АН СССР. Т. VIII. — М.; Л., 1951. Текст
* Масленникова Н. Н. Присоединение Пскова к русскому централизованному государству / Отв. ред. Д.&nbsp;С.&nbsp;Лихачев. — Л.: Изд-во ЛГУ, 1955. — 196 с. Текст
* Масленникова Н. Н. К истории создания теории «Москва — Третий Рим» // Труды Отдела древнерусской литературы ИРЛИ АН СССР. Т. XVIII. — М.-Л., 1962. Текст
* Масленникова Н. Н. Псковская земля // Аграрная история Северо-Запада России XVI века. — М., 1978. — С. 87-112.
* Масленникова Н. Н., Краснопевцев В. П., Дейч Г. М. и др. Достопримечательности Псковской области. — 3-е изд. — Л.: Лениздат, 1981. — 328 с.
* Масленникова Н. Н. О земельной политике Василия III в Пскове // Россия на путях централизации. Сборник в память А.&nbsp;А.&nbsp;Зимина. — М.: Наука, 1982. — С. 58-65.
* Масленникова Н. Н., Проскурякова Г. В. К изучению облика Пскова в XVI—XVII вв. // Археология и история Пскова и Псковской земли. — Псков, 1988. С. 7—9.
* Масленникова Н. Н. Волышово — уникальный усадебный ансамбль XVIII—XIX веков // Русская усадьба. — 2004. — Вып. 10 (26). — С. 234—255.
# Ергиль

Ергиль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Виледь йылғаһының һул ярына тамағынан 136 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ергиль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024709
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002470
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Эберсберг монастыры

Эберсберг монастыры (нем. Kloster Ebersberg) — элекке ирҙәр монастыры, Баварияның Эберсберг ҡалаһында (Үрге Бавария) урынлашҡан; Фрайзинг архиепархияһына ҡарай; ул алты быуат дауамында бенедикт орденына ҡараған: быға тиклем унда монах-августиндар, ә һуңынан — иезуит һәм Мальта ордены монахтары йәшәгән. Монастырь 934 йылда элекке замок урынында ойошторола; тәүге тапҡыр 1595 йылда таратыла.

# Эберсберг монастыры
## Тасуирлау һәм тарихы

Эберсберг монастыры Изге Мария һәм Изге Себастьянға бағышланған, һарайға нигеҙҙе элек граф Эберхард һәм Адальперо һалған замок урынында 934 йылда граф Зигхарт вариҫтары һала. Баштағы 934—1013 йылдарҙа монастырҙа августиндар йәшәй; беренсе пробсты — Хунфрид исемле була — Римға үҙ сәфәре барышында «ҙур ҡомартҡы» — Изге Себастьян гөбөргәйел баш һөйәгенең яртыһын — рим папаһы VIII Стефандан бүләккә ала. Һөҙөмтәлә, киләһе йылда Эберсберг Германия көньяғының хаж ҡылыу урынына әйләнә, был хәл бөтә төбәктең иҡтисади үҫешенә ыңғай йоғонто яһай. 970 йылда монастырҙың өс нефлы сиркәүе тантаналы асыла.
Бенедикт монахтарынан белем алған граф Ульрих 1013 йылда Изге Ульрих һәм Афра аусбург базиликаһы ордены вәкилдәрен Эберсбергҡа саҡыра — бенедикт булып киткән аббатлыҡты императорға буйһондора. Икенсе бенедикт руханийы, аббат Альтманн , 1024—1045 йылдарҙа үҙ вазифаһын башҡарған саҡта бында бер нисә монастырь биналары һәм дауахана төҙөй. Граф Ульрихтың улы — III Адальберо — монастырьға бөтә мөлкәтен тиерлек васыят итә. Аббат Виллирам (1048—1085) ваҡытында монастырь иҡтисади һәм мәҙәни үҫеш кисерә. император Генрих IV. Монастырь шул ваҡыттағы дини институттар һәм донъяуи хакимдар менән тығыҙ бәйләнештә була.
1305 йылда сиркәү һәм монастырь янғын ҡорбаны була: әммә ете йылдан һуң монастырҙың яңы корпусы Фрайзинг епискобы тарафынан асыла. 1481—1484 йылдарҙа монастырь сиркәүендә готика реконструкцияһы үткәрелә. 1495 йылда ҡалала эре монастырь ихатаһы төҙөлә (хәҙер ул Банхофштрасс урамында тора).
XVI быуат дауамында монахтар дисциплинаһы кәмей, ә Реформация йоғонтоһо аҫтында монастырҙа барлығы биш монах ҡына тороп ҡала; монастырҙың финанс хәле бик ауыр була. 1595 йылда папа Климент VIII Эберсберг монастырын тарата: монахтар Маллерсдорф ҡалаһына күсә, Мюнхен иезуит колледжына монастырь мөлкәте тапшырыла: иезуиттар монастырь биналарын уҡыу һәм ял үҙәге булараҡ ҡуллана.
# Тув-Ега

Тув-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лорбинский Сор куле һул ярына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Тув-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019535
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301953
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Спартак

Спартак (лат. Spartacus, греч. Σπάρτακος; беҙҙең эраға тиклем 71 йылдың апрелендә Силари йылғаһында һәләк була, Апулия) — беҙҙең эраға тиклем 73-71 йылдарҙа Италияла ҡолдарһәм гладиаторҙар ихтилалы етәксеһе. Фракиялы, аҙағына тиклем асыҡ булмаған шарттарҙа ҡол, һуңынан гладиатор була. Беҙҙең эраға тиклем 73-сө йылда 70 арҡаҙашы менән Капуелағы гладиаторҙар мәктәбенән ҡаса. Векзувийҙа йәшеренеп, үҙенә ҡаршы ебәрелгән отрядты ҡыйрата. Һуңынан ҡолдарҙан һәм Италия ярлыларынан көслө һәм сағыштырмаса тәртипле армия ойоштороп, римлеләрҙе бер нисә тапҡыр еңә. Беҙҙең эраға тиклем 72-се йылда ике консулды ҡыйрата, уның армияһынә, төрлө мәғлүмәттәр буйынса, 70 меңгә тиклем хатта 120 меңгә тиклем үҫә. Һуғыштар менән Спартак Италияның төньяҡ сигенә тиклем етә, күрәһең, Альпты аша сығырға ниәтләгән әммә һуңынан кирегә борола.
Рим сенатының һуғышта командующийы итеп Марк Красс Лицинийҙы тәғәйенләй. Улар хөкүмәт армияһының хәрби һәләтен күтәрә. Спартак Бруттийға сигенә, унан Сицилияға сығырға ниәтләй, әммә Мессин боғаҙынан үтә алмай. Красс уны Италиянан соҡор һәм нығытмалар менән айыра; ихтилалсылар уны үтеп сығып, тағы бер еңеү яулай. Ниһайәт, беҙҙең эраға тиклем 71 йылдың апрелендә, ресурстар сарыф ителеп бөткәс, ә Италияғатағы ике Рим армияһы килгәс, Спартак Силар йылғаһында һуңғы алышҡа сыға. Ул һуғышта һәләк була, баш күтәреүселәр ҡырыла.
XIX быуатта Спартак бик популяр шәхесе була: ихтилал юлбашсыһы бер нисә билдәле китаптың, нәфис фильмдарҙың һәм башҡа сәнғәт әҫәрҙәренең төп геройы булып тора. Карл Маркс Спартакка юғары баһа бирә, һуңынан был баһа марксистик тарих фәнендә таралыу ала. Спартак коммунистик хәрәкәт символына әйләнә. Күп кенә тикшеренеүселәр ихтилалдың ҡоллоҡҡа ҡаршы көрәш менән дә, беҙҙең эраға тиклем I быуатта Римда киң таралған Граждандар һуғышы менән дә бәйләнешен билдәләй.
# 1868 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1868 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1868 MDCCCLXVIII |
| Юлиан стилендә | 1867—1868 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2620—2621 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7376—7377 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5628—5629 ה'תרכ"ח — ה'תרכ"ט |
| Мосолман календары | 1284—1285 |
| Боронғо әрмән календары | 1317 ԹՎ ՌՅԺԷ |
| Ҡытай календары | 4564—4565 丁卯—戊辰 красный заяц — жёлтый дракон |
| Эфиопа календары | 1860—1861 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1924—1925 |
| - Шака самват | 1790—1791 |
| - Кали-юга | 4969—4970 |
| Иран календары | 1246—1247 |
1868 йыл — шаршамбы көнөнән башланған йыл, кәбисә.

# 1868 йыл
## Вафат булғандар

* Буранбай сәсән — йырсы, ҡурайсы һәм сәсән.
# Һүҙ азатлығы

Һүҙ азатлығы — кешенең үҙ уй-фекерҙәрен иркен әйтеү хоҡуғы. Хәҙерге ваҡытта башлыса телдән һәм яҙма формала (мәҫәлән, матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары азатлығы) уй-фекерҙәрҙе иркен әйтеүҙе үҙ эсенә ала, ә сәйәси һәм социаль рекламаға (агитацияға) аҙыраҡ кимәлдә ҡағыла. Был хоҡуҡ ҡайһы бер халыҡ-ара һәм Рәсәй документтарында телгә алына: «Кеше хоҡуҡтарының дөйөм декларацияһы» (19-сы статья), «Кешенең хоҡуҡтарын һәм төп азатлыҡтарын яҡлау тураһында Европа Конвенцияһы» (10-сы статья) һәм Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы (29-сы статья).
Ҡайһы бер осраҡтарҙа Һүҙ азатлығының башҡаларҙың хоҡуҡтары һәм азатлыҡтары менән ҡапма-ҡаршылыҡҡа килеүе мөмкин. Шуға ла һәр дәүләттең хоҡуҡ нормалары үҙ биләмәләрендә һүҙ азатлығын сикләүҙе тәртипкә һала. Халыҡ-ара хоҡуҡҡа ярашлы, һүҙ азатлығын сикләүҙәр өс шартҡа яуап бирергә тейеш: ҡанундарға ҡәтғи ярашлы булыу, легитим (законлы) маҡсаттарҙы күҙ уңында тотоу һәм уларға өлгәшеү өсөн мотлаҡ кәрәкле һәм тулыһынса таш килешле (адекват) булыу. Сикләүҙәр индереүсе ҡанундар ике мәғәнәлек булмауына ынтылырға һәм төрлөсә аңлатма биреүгә килтермәҫкә тейеш. Мәҫәлән, Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы социаль, раса, милләт-ара һәм дини нигеҙҙә күрә алмаусанлыҡ һәм дошманлыҡ тыуҙырыуҙы, шулай уҡ дәүләт сере булған мәғлүмәттәрҙе таратыуҙы тыя. Ваҡытлы һәм айырым сикләүҙәр шулай уҡ суд ҡарары менән дә индерелергә мөмкин.

# Һүҙ азатлығы
## Утилитар һәм либерал ҡараштар

Һүҙ азатлығы дөрөҫлөк һәм хәҡиҡәтте асыҡлау, үҙидаралыҡ, сәйәси системаның һығылмалылығын, шәхестең эске мөмкинлектәрен бойомға ашырыу һәм үҙ-үҙен иҫбатлауын, кешенең тәбиғи хоҡуҡтарын тәьмин итеү һәм уларҙы яҡлау мәсьәләләре менән тығыҙ бәйләнгән.
Тарихи күҙлектән ҡарағанда, һүҙ азатлығы дәүләт власть органдарының мәғлүмәтлеген һәм юғары компетентлыҡ кимәлен тәьмин итеү ҡоралы булараҡ тыуған.
# Ондатровая

Ондатровая — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Худосей йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ондатровая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069404
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306940
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Самса

Самса йәки самоса — бәлештең бер төрө, квадрат, өсмөйөш йәки йомро булыуы мөмкин, эслеге була. Көньяҡ, Көньяҡ-Көнсығыш, Үҙәк һәм Көньяҡ-Көнбайыш Азия, Ғәрәбстан ярымутрауы, Аҡдиңгеҙ, Төньяҡ һәм Көньяҡ Африкала популяр ашамлыҡ. Уны төрлөсә әҙерләйҙәр.
Эслегенә ваҡ ҡына итеп туралған ит, һуған, тәмләткестәр, борсаҡ, чечевица, картуф һәм башҡа йәшелсәләр һалына. Ҡамыры сөсө, йышыраҡ ҡатлаулы була. Итле Урта Азия самсаһы, йола буйынса, тандырҙа бешерелә, ләкин өсмөйөшлө йәки квадрат формалылары, ғәҙәттә, электр һәм газ духовкаларында әҙерләнә. Самсаны аш һеркәһе йәки һарымһаҡ туралған томат соусы менән дә ашайҙар.
Самса Көнсығыш Төркөстан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Тажикстан һәм Үзбәкстан ҡалаларында урамдарҙа лотоктарҙан, киосктарҙа, баҙарҙарҙа һатыла. Рәсәйҙә бәлештәр урамда һатылған һымаҡ, самса ла шулай уҡ Ҡырымдың ҙур булмаған кафе һәм закусочнаяларында тәҡдим ителә. Рәсәйҙәге бәләкәй кафеларҙа ла самсаны һәр береһендә тиерлек һатып алырға мөмкин. Ресторандарҙа, ғәҙәттә, уны сөсө ҡамырҙан бешерәләр.
Исеме фарсы теленән алынған سنبوساگ sanbosag. Башҡа телдәрҙә: иранса سمبوسه йә фарс. سنبوسهسنبوسهфарс. سنبوسه sanbusé, инглизсә samosa (səˈmoʊsə) йә samoosa, кб.-пандж. ਸਮੋਸਾ, smosa, һинд समोसा, урду سموسه‎‎سموسه‎‎, ғәр. سمبوسك‎سمبوسك‎ sambūsak или sambusaj, бенг. সিঙাড়া, ассамское sing-ra, орияҠалып:Lang-or, йәһ. סמבוסק‎ ‎sambusak, гудж. સુમૉસ‌ sumosa, канн.[ಸಮೋಸಾ samosa] Error: {{Lang-xx}}: text has italic markup (help), малаял.Ҡалып:Lang-ml, маратһи सामोसा, там. சமோசா, телугутелугу теле సమోసా, урду سموسه‎سموسه‎, ҡаҙ. самсасамса sɑmsɑ́, ҡырғ. самсасамса sɑmsɑ́;, үзб. somsasomsa sɒmsa, уйғ. سامساسامسا sɑmsɑ́, самса, төр. samsa böreğisamsa böreği, төркм. somsasomsa, сомал. sambuusasambuusa, таж. самбӯсасамбӯса, непальск.lang-ne|समोसा, бирм. စမူဆာစမူဆာ sʰəmùzà, малгашсә, португалсә chamuça.

# Самса
## Шулай уҡ ҡара

* Корниш пасти
* Өсбосмаҡ

# Самса
## Иҫкәрмә

* ↑ Lovely triangles 2009 йыл 8 ғинуар архивланған. «Hindustan Times», 23 August 2008.
* ↑ Rodinson, Maxime, Arthur Arberry, and Charles Perry. Medieval Arab cookery. Prospect Books (UK), 2001. p. 72.
# Сафин Хәлил Мәсғүт улы

Сафин Хәлил Мәсғүт улы (1 июль 1963 йыл) — ғалим-инженер‑гидротехник, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (2016), ауыл хужалығы фәндәре докторы (2003), профессор (2006).

# Сафин Хәлил Мәсғүт улы
## Биографияһы

Хәлил Мәсғүт улы Сафин 1963 йылдың 1 июлендә Башҡорт АССР-ы Әбйәлил районының (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Бөрйән районы) Ҡолғана ауылында тыуған.
1980 йылда Амангилде урта мәктәбен тамамлай. 1980—1985 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында уҡый.

# Сафин Хәлил Мәсғүт улы
## Биографияһы
### Эш урындары

* 1985 йылдан — Башҡортостан ауыл хужалығы институтында ассистент;
* 1986—1988 йылдарҙа — ВЛКСМ-дың Әбйәлил район комитетының 2-се секретары;
* 1988—1989 йылдарҙа — КПСС-тың Әбйәлил район комитеты инструкторы;
* 1989—1992 йылдарҙа — Әбйәлил районы «Урал» совхозының партком секретары;
* 1992—1993 йылдарҙа — Әбйәлил районы Әлмөхәмәт ауыл Советы башҡарма комитеты рәйесе;
* 1993—1995 йылдарҙа — Әбйәлил районы «Ҡыҙылъяр» крәҫтиән хужалыҡтары ассоциацияһының директоры;
* 1995—1997 йылдарҙа — Башҡортостан Ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының «Әбйәлил» тәжрибә-етештереү хужалығы директоры;
* 1997—1999 йылдарҙа — Башҡортостан Ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре;
* 1999—2000 йылдарҙа — Башҡортостан Ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының лаборатория мөдире;
* 2000—2008 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының фән һәм тышҡы бәйләнештәр бүлеге начальнигы.
Хәлил Сафиндың ғилми эшмәкәрлек өлкәләре: үҫемлекселек, мал аҙығы етештереү, ерҙәрҙе һуғарыу һәм киптереү; ер эшкәртеү системалары; тупраҡтың уңдырышлылығы.

# Сафин Хәлил Мәсғүт улы
## Хеҙмәттәре

Сафин Х. М. «Оптимизация технологий возделывания кормовых культур на орошаемых землях Южного Урала» диссертация доктора сельскохозяйственных наук : 06.01.09.- Уфа, 2003.- 439 с.: ил. РГБ ОД .
# Ыласын һымаҡтар

Ыласын һамаҡтар (лат. Falconiformes) — яңы аңҡаулылар аҫ синыфынан ҡоштар отряды.
# Кесе Бахта

Кесе Бахта — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Оло Бахта йылғаһының һул ярына тамағынан 8,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кесе Бахта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000312112100004040
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100404
* Бассейн коды — 11.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сауҙагәр Воробьёв йорто

Сауҙагәр Воробьев йорто — Выборгта коммерция бүлмәләре менән торлаҡ йорт. Вокзал, Димитров һәм Ростов урамдары араһындағы өс мөйөшлө участканы биләй, биш ҡатлы архитектура ҡомартҡыһы исемлегенә индерелгән.

# Сауҙагәр Воробьёв йорто
## Тарихы

XX быуаттың башына Выборгтың иң уңышлы сауҙагәре һәм рус общинаһында билдәле хәйриәтсеһе Ф.П. Воробьев була. Ул Выборг вокзалынан алыҫ түгел өс мөйөшлө майҙанды ҡунаҡхана төҙөү өсөн һатып ала. Ҡунаҡахана бинаһының проектын Выборг архитекторы К.А.Шульман эшләй, бынан алда ул сауҙагәр Маркеловтың йортон проектлаған була.
Мансарда ҡаты менән 1904 йылда төҙөлгән өс ҡатлы бина формаһы буйынса төрлө тәҙрәләре менән төньяҡ модерн стилендә һәм фасадының бай декоры, матур осло ҡыйыҡлы күп һанлы эркерҙары, шулай уҡ шпилдәре менән ҙур булмаған мөйөш башнялары менән айырылып тора, шуларҙың икеһе вокзал бинаһына ҡараған мөйөш фасадында күтәрелеп тора.
Тиҙҙән күрше участкала икенсе Выборг эшҡыуары Юхо Лаллукки заказы буйынса шул уҡ стилдәге йорт төҙөлә. Выборг сауҙагәрҙәре йорттарҙың фасадын биҙәү өсөн аҡса йәлләмәй, сөнки был уларҙың коммерция эшмәкәрлеге өсөн реклама була. Воробьев йортоноң төп бүлмәләрен төрлө хаҡ категорияһындағы 28 номерға «Рауха» (фин. Rauha «тыныслыҡ») ҡунаҡханаһы биләй. Беренсе ҡатта магазиндар һәм коммерция тәғәйенләнешендәге башҡа предприятиелар, ә икенсе ҡатта киң мөйөш балконда асыҡ веранда менән ресторан урынлаша.
1939 йылда ҡунаҡханаһы майҙанын киңәйтеү өсөн бина архитектор В.Кейянен проекты буйынса тулыһынса үҙгәртеп ҡорола. Йортто өҫтәп төҙөү барышында архитектор функционализм алымдарына мөрәжәғәт итә. Ысынында был фасадының һәм интерьерҙарының бай романтик биҙәктәренең юҡҡа сығыуына килтерә. Тикшеренеүселәр фекере буйынса, силуэтын ябайлаштырыу бинаның үҙенсәлеген юҡҡа сығара: киң тәҙрәле шыма штукатурланған аҡ фасадтың тура линиялары 1920 — 1930 йылдарҙағы фин архитектураһы өсөн типик. Бында йәшәүселәргә яңыртылған «Рауха» ҡунаҡханаһының 35 бүлмәһе, шулай уҡ «Иматра» йыһазландырылған бүлмәләр тәҡдим ителә.
Ҡунаҡхана сифатында бина совет-фин һуғышы (1939-1944) тамаланғанға тиклем ҡулланыла: хәрби ваҡытта зыян күргән ерҙәре йүнәтелә. Һуңғараҡ йорт һаулыҡ һаҡлау ведомствоһы учреждениелары һәм тимер юлсылар торлағы сифатында тимер юлдар ведомствоһына тапшырыла. 1962 йылдан ведомство дауаханаһы һәм поликлиникаһы Ленинград шоссеһындағы яңы төҙөлгән бинаға күскәндән һуң, Воробьевтың элекке йорто йәнә торлаҡ була, әммә тимер юлдар аптекаһы мөйөш бүлмәлә XXI быуаттың башына тиклем урынлаша. Бинаның беренсе ҡатының ҙур өлөшөн магазин һәм йәмәғәт туҡланыуы предприятиелары биләй
# Ихтилал майҙаны (Таганрог)

Ихтилал майҙаны — Таганрогтағы майҙан.

# Ихтилал майҙаны (Таганрог)
## Географияһы

Ихтилал майҙаны Фрунзе урамы, Смирнов тыҡрығы, Октябрь урамы һәм унан сыҡҡан Тимер юл вокзалы фасады менән сикләнгән

# Ихтилал майҙаны (Таганрог)
## Тарихы

Элекке Йәрминкә майҙаны территорияһында урынлашҡан, ул хәҙерге Ихтилал майҙаны сиктәрендә Йәрминкә тыҡрығына (хәҙер Гоголь тыҡрығы) тиклем һуҙылған. 1860 йылға тиклем көтөүлек булған.
Тимер юлы һәм вокзал төҙөлөү менән йәнәш территория тиҙ төҙөлә башлай. Гимназия урамы яғынан (хәҙер Октябрь урамы) майҙанды Архангел-Михаил сиркәүе ихатаһы, Рафтопуло ҡунаҡханаһы бинаһы, А.Белов йорто (хәҙер ҡала радиоүҙәге) сикләй.
Бөгөнгө ҡала-ара автовокзал урынында урман складтары урынлашҡан, мискәселек тауарҙары менән сауҙа булған. Бөтә Вокзал яны майҙаны сауҙа урынына әүерелгән, унда тиҫтәләгән кибеттәр булған. Уларҙың береһендә 1873 йылдың йәйендә ағалы-ҡустылы гимназистар Александр һәм Антон Чеховтар сауҙа иткән. Йыл һайын үтә торған йәрминкәләр вокзалға тиклем яҡынайған, һәм шуға күрә «Йәрминкә майҙаны» төшөнсәһе баштағы участканан (хәҙерге Гоголь һәм Смирнов тыҡрыҡтары) әлеге Ихтилал майҙанына күсә. Майҙан уртаһында ҡала эшоптарының береһе урынлаша (ябай таганроглылар ярлылар өсөн ашханаларҙы шулай тип атағандар), ә йәрминкә көндәрендә төрлө балагандар һәм каруселдәр үтә. Зыярат тыҡрығы яғынан 1910 йылда «Һарытау» трактиры һәм насар даны менән Дрейттың ҡуналҡа йорто урынлаша. Бөтә был ҡоролмалар 1930 йылдарҙа һүтеп алына, майҙандар төҙөкләндерелә башлай.
1935 йылда бында скульптор Д.Якерсондың Ленин һәйкәле һәм сквер булған. Ошо уҡ йылда 1918 йылдың ғинуарындағы ҡораллы ихтилал иҫтәлегенә Ихтилал майҙаны тип атала. Был исем дә үҙләшмәй, таганроглылар майҙанды Вокзал яны майҙаны тип атауын дауам итә. Ҡабаттан Ихтилал майҙаны 1958 йылдың 13 февралдә раҫлана. 1976 йылда бында «Паровоз» һәйкәле ҡуйыла.

# Ихтилал майҙаны (Таганрог)
## Һәйкәлдәр

* Ленин Һәйкәле. Скульптор Д.Якерсон. 1935 йылда ҡуйылған. 1941 йылда немец оккупанттары юҡ итә
* «Паровоз» һәйкәле

# Ихтилал майҙаны (Таганрог)
## Хәҙерге торошо

1990 йылдарҙа Вокзал яны арауығында магазиндар, кафетерийҙар,ресторандар төҙөлә
2002 йылдан 2005 йылға тиклем Ихтилал майҙаны архитектор П.В. Бондаренко проекты буйынса реконструкциялана. Реконструкцияның төп маҡсаты булып «Сауҙа рәттәре» баҙары буйлап Смирнов тыҡрығы буйынса транспорт ағымын кәметеү менән бәйле майҙан аша машиналарҙың бер яҡлы хәрәкәте өсөн яңы автоюл булдырыу тораМайҙанда үҙҙәренең нөктәһе булған эшҡыуарҙар ООО «Воддорстрой» төҙөлөшөндә әүҙем ҡатнаша.
2012 йылда вокзал бинаһы алдында Божья Матерь Ҡазан иконаһы сиркәүе төҙөлә. Яңы биналар һәм ҡоролмалар төҙөлөшөнөң өйөмө архитектура өлкәһендәге белгестәрҙең тәнҡитенә дусар була, улар яңы төҙөлөштәр араһында майҙан «юҡҡа сыҡҡан» тип иҫәпләй.

# Ихтилал майҙаны (Таганрог)
## Галереяһы

* Божья Матерь Ҡазан иконаһы сиркәүе
* «Паровоз» һәйкәле, һулдан күренеш
* «Паровоз» һәйкәле, уңдан күренеш
# Мартыновка (Молога ҡушылдығы)

Мартыновка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молога йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Мартыновка (Молога ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000007266
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000726
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вюншендорф (Эльстер)

Вюншендорф (Эльстер) (нем. Wunschendorf/Elster) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3032 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,45 км². Диңгеҙ кимәленән 216 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7570 һәм автомобиль коды — GRZ.