yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вишкиль

Вишкиль — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының уң ярына тамағынан 506 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Вишкиль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036122
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103612
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Аҡмәсет районы

Аҡмәсет районы (укр. Чорноморський район, ҡырымтат. Aqmeçit rayonı) — Ҡырым Республикаһында урынлашҡан 14 райондың береһе. Райондың административ үҙәге - Аҡмәсет .
Райондың майҙаны — 1509 км². Халыҡ тығыҙлығы - 21.14 кеше/км².

# Аҡмәсет районы
## Халыҡ

2012 йылда бында 32 050 кешенең йәшәүе мәғлүм.
2001 йылғы Украина йән иҫәбен алыу буйынса милли составы : * урыҫтар — 52,7 % * ҡырым татарҙары — 12,6 % * украиндар — 29,0 % * белорустар — 0,01 % * татарҙар — 0,01 %.
# Альтерсбах

Альтерсбах (нем. Altersbach) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 528 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,15 км². Диңгеҙ кимәленән 483 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98587 һәм автомобиль коды — SM.
# Мостафин Әхәт Ғәзизйән улы

Мостафин Әхәт Ғәзизйән улы (21 ғинуар 1957 йыл) — ғалим-химик. 2007 йылдан Башҡорт дәүләт университетының физик химия һәм химик экология кафедраһы мөдире, 2010—2013 йылдарҙа университет ректоры. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (2009), химия фәндәре докторы (1999), профессор (2003). Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (2007).

# Мостафин Әхәт Ғәзизйән улы
## Биографияһы

Әхәт Ғәзизйән улы Мостафин 1957 йылдың 21 ғинуарында БАССР-ҙың Баймаҡ районы Ҡолсора ауылында тыуған.
1979 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлағандан һуң тыуған ауылы мәктәбендә эшләй.
1980—1985 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында ғилми хеҙмәткәр. 1985—1999 йылдарҙа — инженер, СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалында кесе, өлкән, төп ғилми хеҙмәткәр була (РФА БФҮ органик химия институты); органик химия институтының ғилми хеҙмәткәре.
1999—2000 йылдарҙа Өфө дәүләт авиация техник университеты профессоры.
2000—2002 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының Фән, юғары һәм урта профессиональ белем биреү буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары.
2002—2004 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры урынбаҫары.
2004 йылда — Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының вице-президенты. 2009 йылда Башҡортостан Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана.
2010 йылдан — Башҡорт дәүләт университеты ректоры. 2013 йылдың 28 мартында министрлыҡ тарафынан сәбәптәрен аңлатмайынса ректор вазифаһынан бушатыла.
Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (2009), химия фәндәре докторы (1999), профессор (2003),
Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары даирәһе: ароматлы аминдар рәтендә региоспецифик алмаштырыу, биологик актив азотлы гетероциклик системалар һәм нуклеозидтарҙың йүнәлешле синтезы. Уның етәкселегендә ароматлы аминдарҙы — азотлы пестицидтарҙы һәм фармакологик препараттарҙы синтезлау өсөн төп матдәләрҙе алкенилирлауҙың стереоспецифик ысулдары эшләнә. Ул аминдар төркөмөнә ҡараған продукттарҙы гетероцикллауҙың яңы йүнәлештәре һәм алыуы ауыр булған гетероциклик системаларҙы, шул иҫәптән шешкә ҡаршы алкалоид эллиптицин синтезлауҙың үҙенсәлекле ысулдары тәҡдим ителә.

# Мостафин Әхәт Ғәзизйән улы
## Уҡыусылары

Мостафиндың уҡыусылар араһында 6 фән кандидаты бар.

# Мостафин Әхәт Ғәзизйән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2007).

# Мостафин Әхәт Ғәзизйән улы
## Ғилми хеҙмәттәре

150-нән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән 16 уйлап табыу авторы.
* Особенности высокотемпературной ползучести безобжиговых керамических материалов. М.: Химия, 2005 (соавтор).
* Пирофиллит и материалы на его основе. М.: Наука, 2006 (соавтор).
# Балта (йылға)

Балта — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2830/52 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Балта (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200006932
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200693
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хойла

Хойла — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тань-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Хойла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031036
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303103
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бурама

Бурама — таулы-урманлы урындарҙа йәшәгән башҡорттарҙың ваҡытлыса торлағы; бүрәнәләрҙән, ағас ботаҡтарынын, ҡабыҡтан, йәйләүгә сыҡҡанда йәшәү өсөн ваҡытлыса итеп итеп төҙөлгән торлаҡ.
Таулы-урманлы райондарҙа иген сәсерлек майҙандар булмағанлыҡтан, төп кәсеп булып малсылыҡ торған. Донъя көтөү, ғәиләне аҫырау өсөн күп мал тоторға кәрәк булған. Ҡышҡылыҡҡа ла бесән күп кәрәк булған. Шуның өсөн дә, яҙ етеү менән малдарын йәйләүгә алып сыҡҡандар. Шулай, яҙҙан көҙгәсә бер йәйләүҙән икенсеһенә күсеп, көҙгөлөккә ауылдарына әйләнеп ҡайтҡандар.
Бындай йәшәү өлгөһө иң отошлоларҙан булған. Көтөүлектәр тапандыға әйләнмәй, тәбиғилеген һаҡлай алған. Мал яңынан-яңы көтөүлектәрҙә йөрөтөлгән, мул итеп һөт-ҡаймағы менән ҡыуандырған.
Ҡышлауға көр мал ҡайтҡан. Ә бесәнде ауыл эргәһендә генә әҙерләгәндәр. Йыраҡтан бесән ташыу хәстәренән азат булғандар. Бына шуға ла, һәр йәйләүҙә һәр ғәиләнең йәшәү өсөн даими торлағы -бурамаһы булған.
Бураманы теләгән урында ҡороп булған һәм уны күсереп йәрөтмәгәндәр.
Берҙән, төҙөлөш материалына урманда ҡытлыҡ булмаған. Икенсенән, йыл һайын, яңы йәйләүгә күскән һайын яңынан торлаҡ ҡороу зарурлығы булмаған.
Бурама күп йылдарға хеҙмәт иткән. Кешеләрҙе ел-ямғырҙан һәм ҡырағай хайуандарҙан һаҡлаған.

# Бурама
## Төҙөлөшө

Бурама — ер иҙәнле, түшәмһеҙ, ике яҡлы ҡабыҡ ҡыйыҡлы бура. Бураманың арҡыры бүрәнәләре ҡабырға бүрәнәләргә ҡарағанда 3-4 бүрәнәгә бейегерәк күтәрелгән. Өҫкө һәр бүрәнә, аҫтағыһына ҡарағанда, ҡыҫҡараҡ булған. Ҡыйыҡ урҙалары шул бүрәнә остарына һалынған. Ер иҙәнгә үлән, япраҡтар түшәлгән булған. Бурамаға ишен ҡуйғандар, тәҙрәләре юҡ. Эске интерьерында таҡтанан эшләнгән һике һәм тура мөрйәле алды асыҡ мейес (сыуал) урынлашҡан.
Сыуаллы торлаҡты Көнсығыш Себер һәм Башҡортостандың таулы урманлы райондарында йәшәүселәр төҙөгөн. Ултыраҡ тормошҡа күскәс бурама йәйге аласыҡ итеп файҙаланылған.
# Алголь (йондоҙ)

Алголь — Персей β‑һы, үҙгәреүсе тотолоусы-ҡуш (зәңгәрһыу һәм һары) йондоҙ.

# Алголь (йондоҙ)
## Ҡылыҡһырлама

Визуаль йондоҙ дәүмәле 69 сәғ эсендә 2m,2—3m,5 сиктәрендә даими рәүештә үҙгәреп тора. Ерҙән яҡынса 88 яҡтылыҡ йылы алыҫлығында урынлашҡан. Төньяҡ ярымшар йондоҙлоғона ҡарай. Башҡортостан Республикаһы территорияһында байымай торған яҡтыртҡыс, йыл әйләнәһенә күренә. Ноябрь—декабрь төн уртаһында йондоҙ көньяҡҡа офоҡ өҫтөнән иң ҙур бейеклеккә (75°) күтәрелгән саҡ — күҙәтеү өсөн иң уңайлы осор.
# Аҙнабаев Румил Тәлғәт улы

Аҙнабаев Румил Тәлғәт улы (1 август 1941 йыл) — дәүләт хеҙмәткәре, йәмәғәт эшмәкәре. Башҡорт АССР-ы Юғары Советының ХII саҡырылыш халыҡ депутаты (1991—1995), Башҡортостан Республикаһының 5-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты (2013—2018). Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролотайы (Конгресы) рәйесе (2006—2009, 2012—2015). Милләте башҡорт.

# Аҙнабаев Румил Тәлғәт улы
## Биографияһы

1941 йылдың 1 авгусында Көйөргәҙе районы Яҡшымбәт ауылында тыуған.
Башҡортостан ауыл хужалығы институтын, Свердловск юғары партия мәктәбен, Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡорт дәүләт хеҙмәте һәм идаралығы академияһын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1965 йылда Көйөргәҙе районы Мораптал совхозында ауыл хужалығы машиналары буйынса инженер булып башлай.
1965-1966 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә
1966-1975 йылдарҙа Көйөргәҙе районы Мораптал совхозында баш инженер булып эшләй.
1975—1983 йылдарҙа — КПСС-тың Күмертау ҡала комитеты инструкторы, бүлек мөдире, КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы.
1983—1990 йылдарҙа. — КПСС-тың Баҡалы район комитетының икенсе секретары — халыҡ депутаттарының Баҡалы район Советы рәйесе.
1995—2001 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Министрҙар кабинетында бүлек мөдире.
2001—2004 йылдарҙа — Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәгенең директор урынбаҫары.
2004—2015 йылдарҙа. — рәйесенең беренсе урынбаҫары, йәмәғәт берекмәләре башҡарма комитеты рәйесе, халыҡ-ара берлеге «бөтә донъя башҡорттар ҡоролтайы (конгресс) башкир».
1990 йылда Башҡорт АССР-ы Юғары Советының ХII саҡырылыш халыҡ депутаты итеп һайлана. Халыҡ депутаттары советы эше, идара һәм үҙидараны үҫтереү мәсьәләләре буйынса Комиссия рәйесе вазифаһын үтәй.
2013 йылда 28-се Ҡыҙыл бер мандаталы һайлау округы буйынса Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты итеп һайлана. Урындағы үҙидара, граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереү һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса комитет рәйесе вазифаһын үтәй.

# Аҙнабаев Румил Тәлғәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Халыҡтар дуҫлығы ордены
* Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы
* БАССР Юғары Советы Почёт грамотаһы
* «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены
# Мөлкәткә һалым

Мөлкәткә һалым — ойошмаларҙың йәки айырым кешеләрҙең мөлкәтенә һалына торған тура һалым.

# Мөлкәткә һалым
## Тарихы

Мөлкәткә һалым Рим империяһында уҡ ҡулланыла. Европала Урта быуаттар ахырына тиклем һалымдарҙың төп төрө булып тора, ер биләмәләренә һәм аҡса милкенә һалына.

# Мөлкәткә һалым
## Рәсәйҙә

Ойошмалар мөлкәтенә һалым төбәк һалымдарына инә. Тимәк, һалым ставкаһы Рәсәй Федерацияһы субъекттарының закондары менән тәғәйенләнә, ләкин 2,2 проценттан артыҡ була алмай (Һалым кодексы менән билдәләнгән сик). Ойошманың предприятие балансында төп средстволар объекттары иҫәбенә ингән мөлкәте ҡалдыҡ хаҡы буйынса һалым һалыу объекты була (башланғыс хаҡы минус тупланған амортизация), бухгалтер хисабындағы Иҫәп 01 — Иҫәп 02. 2015 йылдың 1 ғинуарынан башлап мөлкәткә һалым ставкаһы ҡалдыҡ хаҡтан түгел, кадастр хаҡынан билдәләнә.
Элек был һалым һалына торған объекттар исемлеге ҙурыраҡ була, унда матди булмаған активтар, материалдар, башҡа средстволар ҙа инә. Һуңыраҡ исемлек ҡыҫҡара, ә ставка арттырыла. Был һалымдан ингән средстволар Рәсәй Федерацияһы субъекттары бюджетына инә. Ойошмалар өсөн һалым базаһы һалым һалыу объекты тип танылған мөлкәттең уртаса йыллыҡ хаҡынан ғибәрәт. Һалым осоро тип календарь йыл таныла. Отчет осорҙары — беренсе квартал, ярты йыл һәм 9 ай.
Физик шәхестәр мөлкәтенә һалым урындағы һалым булып тора һәм Рәсәй Федерацияһы Һалым кодексының «Физик шәхестәр мөлкәтенә һалым» тигән 32-се статьяһы менән көйләнә. Торлаҡ йорт, фатир, бүлмә, дача, машина урыны, гараж, берҙәм күсемһеҙ комплекс, теләһә ниндәй башҡа ҡоролма, бина, шулай уҡ ошондай объекттарға дөйөм милек хоҡуғындағы өлөш һалым һалыу объекты булып тора. Һалым ставкалары урындағы үҙидаралыҡ органдары тарафынан билдәләнә, ләкин федераль ҡануниәттә бирелгән ставкалар диапазонынан сыҡмаҫҡа тейеш. Ставкалар һалым һалыу объекттарының инвентарлаштырыу хаҡы суммаһына бәйле. Граждандарҙың айырым категориялары өсөн (мәҫәлән, инвалидтар, пенсионерҙар) һалым льготалары индерелгән.
# Красноперекопск районы (Ҡырым)

Красноперекопск районы (укр. Красноперекопський район, ҡырымтат. Krasnoperekopsk rayonı, Красноперекопск районы) — Ҡырым АР территорияһында урынлашҡан 14 райондың береһе. Райондың административ үҙәге — Красноперекопск (Ҡырым).
Райондың майҙаны — 1231 км². Халыҡ тығыҙлығы — 25.87 кеше/км².
Телефон коды — +380 6565.

# Красноперекопск районы (Ҡырым)
## Халыҡ

2012 йылда бында 29 566 кешенең йәшәүе мәғлүм.
2001 йылғы Украина йән иҫәбен алыу буйынса милли составы : * урыҫтар — 33,2 % * ҡырым татарҙары — 17,2 % * украиндар — 43,2 % * белорустар — 1,2 % * молдавандар — 0,6 %.
# Железневка

Железневка — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ямуга йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Железневка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000003332
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000333
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ургадат

Ургадат — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Золотой Китат йылғаһының уң ярына тамағынан 150 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ургадат
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200020639
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202063
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Дауытов Салауат Әхәт улы

Даутов Салауат Әхәт улы (рус. Даутов Салават Ахатович) (1 март 1947 йыл) — партия органдары хеҙмәткәре һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Экология, тәбиғи ресурстарҙы рациональ файҙаланыу буйынса комиссия ағзаһы.

# Дауытов Салауат Әхәт улы
## Биографияһы

Салауат Әхәт улы Даутов 1947 йылдың 1 мартында Башҡорт АССР-ының Ишембай ҡалаһында тыуған. Милләте буйынса башҡорт, юғары белемле — 1975 йылда Өфө нефть институтын, 1987 йылда Свердловск Юғары партия мәктәбен тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1965 йылда, Салауат индустриаль техникумын тамамлағас, «Салауатнефтеоргсинтез» нефть эшкәртеү производство берекмәһендә слесарь булып башлай. Артабан ошо уҡ преприятиела мастер булып эшләй. 1967—1969 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә. Запасҡа ҡайтҡас, «Салауатнефтехимстрой» тресында мастер, цех начальнигы, партком секретары була. 1983—1991 йылдарҙа КПСС-тың Салауат ҡала комитетының икенсе секретары вазифаһында була. 1992—1994 йылдарҙа күп профилле предприятие директоры, 1994 йылдан «Сатра» сәнәғәт -төҙөлөш предприятиеһы директоры.
Салауат ҡалаһы 121-се Южный һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана, Юғары Советтың Экология, тәбиғи ресурстарҙы рациональ файҙаланыу буйынса комиссия ағзаһы.
Өйләнгән, ҡатыны менән ике ҡыҙ үҫтергән.
# Ваксенбурггемайнде

Ваксенбурггемайнде (нем. Wachsenburggemeinde) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2514 кеше йәшәй. Майҙаны — 31,99 км². Диңгеҙ кимәленән 268 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99310 һәм автомобиль коды — IK.
# Хәсәнов Сафа Хөзәм улы

Хәсәнов Сафа Хөзәм улы (26 июнь 1916 йыл — 24 сентябрь 1973 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 16‑сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының миномёт взводы командиры, гвардия өлкән лейтенанты, Советтар Союзы Геройы (1944).

# Хәсәнов Сафа Хөзәм улы
## Биографияһы

Сафа Хөзәм улы Хәсәнов 1916 йылдың 26 июнендәӨфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Өмөтбай ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған тыуған.
Мәктәптә 7 класс тамамлай. Башҡорт. КПСС ағзаһы. Бригадир, хисапсы, колхоз рәйесе булып эшләгән. Стерлетамаҡта совет-партия мәктәбен тамамлаған.
1938—1940 йылдарҙа һәм 1941 йыллың декабренән алып Ҡыҙыл Армияла. Сафа Хөзәм улы 1942 йылдың майынан, кесе лейтенант курстарын тамамлағандан һуң, фронтҡа
саҡырыла.
Миномёт взводы командиры гвардия кесе лейтенанты С. Х. Хәсәнов Гомель өлкәһе Брагин районын азат иткән осорҙа батырлыҡ күрһәткән.
1943 йылдың 27 сентябрендә взвод тәүгеләрҙән булып Днепр йылғаһын аша сыға, баҫып алынған плацдармда дошмандың өс ут нөктәһен туҡтатып, эскадронға Днепр йылғаһын аша сығырға мөмкинлек бирә. Нивки ауылы өсөн һуғышта дошмандар уратып алған взвод сәғәт ярым дауамында дошман һөжүмен батырҙарса кире ҡаға.
СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 15 ғинуарындағы «Фронтта немец илбаҫарҙарына ҡаршы көрәштең хәрби бурыстарын өлгөлө үтәгәне һәм шунда батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткәне өсөн» гвардия кесе лейтенанты Хәсәнов Сафа Хөзәм улына, Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырылып, Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.
1946 йылдан алып өлкән лейтенант Хәсәнов С. Х. - запаста, 1969 йылға тиклем Стәрлебаш районында колхоз, ауыл советы рәйесе булып эшләй.
1973 йылдың 24 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Стәрлебаш районының Йәлембәт ауылында вафат була һәм ерләнә.

# Хәсәнов Сафа Хөзәм улы
## Батырлығы

«Советтар Союзы Геройы» исеме 1944 йылдың 15 ғинуарында бирелә.

# Хәсәнов Сафа Хөзәм улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1944)
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (15.01.1944)
* Ленин ордены (15.01.1944)
* II дәрәжә Ватан Һуғышы ордены (31.03.1945)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (27.09.1943)
* Медаль «Золотая Звезда» Героя Советского Союза (15.01.1944);
* миҙалдар

# Хәсәнов Сафа Хөзәм улы
## Хәтер

* Стәрлебаш районы Йәлембәт ауылында бюст һәм мемориаль таҡта ҡуйылған.
* Стәрлебаш ауылындағы урам Герой исемен йөрөтә.
* 1975 йылда Геройҙың тыуған төйәгендә — Башҡортостандың Стәрлебаш районы Өмөтбай ауылында данлыҡлы яҡташтарына һәйкәл тантаналы асылды. Имя С. Х. Хәсәновтың исеме Башҡортостандың Милли музейында һәм 112-се Башҡорт кавалерия музейында ҡуйылған мемориаль таҡталарға 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының бөтә 78 Советтар Союзы Геройҙары менән бергә алтын хәрефтәр менән уйып яҙылған.
# Әз-Зәлзәлә сүрәһе

Әз-Зәлзәләһ сүрәһе (ғәр. سورة الزلزلة‎; Ер тетрәү) — Ҡөрьән Кәримдең 99 сүрәһе. Мәҙинәлә ингән сүрә, 8 аяттан тора.

# Әз-Зәлзәлә сүрәһе
## Ғәрәпсә

إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا
أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا
وَقَالَ الْإِنسَانُ مَا لَهَا
يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا
بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا
يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِّيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ
فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ
وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ

# Әз-Зәлзәлә сүрәһе
## Транскрипцияһы

БисмиЛләһи-ррәхмани-ррәхим!
1. Иҙәә зүлзиләтил-арду зилзәәләһәә.
2. Үә ахраджатил-арду әҫҡааләһәә.
3. Үә ҡааләл-иңсәәнү мәә ләһәә.
4. Йәүмә'иҙиң түхәддиҫү ахбәәрәһәә.
5. Биьәннә раббәкә әүхәә ләһәә.
6. Йәүмәьиҙии-йәсдүрү-ннәәсү әштәәтәл-лийүрау әғмәәләһүм
7. Фәмәй-йәғмәл миҫҡаалә ҙәрратин хәйрай-йәраһ.
8. Үә-мәй-йәғмәл миҫҡаалә ҙәрратиң шәррай-йәраһ

# Әз-Зәлзәлә сүрәһе
## Мәғәнәһе

Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
1. Ер үҙ тетрәүе менән тетрәгәс,
2. һәм Ер үҙенең йөктәрен атып сығарғас,
3. һәм кеше: «Ни булды уға?» — тип әйткәс,
4. ул көндө ул [Ер] үҙенең хәбәрҙәрен һөйләр,
5. сөнки Раббың уға үәхи ҡылыр.
6. Ул көндө кешеләр үҙҙәренең ҡылған ғәмәлдәрен күреү өсөн төркөм-төркөм булып сығыр.
7. Бер кеше туҙан ауырлығы саҡлы ғына изгелек эшләгән булһа ла, уны [әжерен] күрер.
8. Һәм бер кеше туҙан ауырлығы саҡлы ғына боҙоҡлоҡ эшләгән булһа ла, уны [ғазабын] күрер.
# Ашҡаҙар (Стәрлетамаҡ районы)

Ашҡаҙар (рус. Ашкадар) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 86 кеше. Почта индексы — 453140, ОКАТО коды — 80249856002.

# Ашҡаҙар (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 11 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Отрада): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 11 км
# Хетштедт

Хетштедт (нем. Hettstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 15343 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,18 км². Диңгеҙ кимәленән 200 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6333 һәм автомобиль коды — MSH.
# Хафизов

Хафизов — төрки фамилия.
* Хафизов Вадим Феликс улы (6 февраль 1970 йыл) — Рәсәйҙең футбол тренеры.
* Хафизов Динмөхәмәт Сәмәхужа улы (1883—1966) — РСФСР-ҙың мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* Хафизов Миҙхәт Ғәбдрәүеф улы (1933 т.) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1977).
* Хафизов Мирсаяф Миәссәр улы (1947) — СССР хәрби хеҙмәткәре, полковник. Сығышы менән Ермәкәй районы Иҫке Турай ауылынан.
* Хафизов Мөхәмәтулла Исмәғил улы (1951—2020) — иҡтисадсы, дәүләт эшмәкәре.
* Хафизов Нәжибәк Шаһикамал улы (1921—1989) — башҡорт яҙыусыһы.
* Хафизов Олег Эсғәт улы (13 март 1959 йыл) — Рәсәй яҙыусыһы, журналист.
* Хафизов Ринат Ҡасим улы (1961—1996) — СССР спортсыһы.
* Хафизов Фәйез Зәки улы (25 август 1938 йыл) — инженер-геолог.
# Синдога

Синдога — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Елтырева йылғаһының уң ярына тамағынан 157 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Синдога
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027627
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202762
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вьясс

Вьясс — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының һул ярына тамағынан 515 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Вьясс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036401
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003640
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0