yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хәлидә Әдип Әдеүәр

Хәлидә Әди́п Әдеүәр (ғосман. خالده اديب اديوار) (1882 й. тыуған — 1964 й. вафат булған) — төрөк сәйәси һәм йәмәғәт эшмәкәре. Романистка һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың һайлау хоҡуғы өсөн көрәшсе. Төрөк ҡатын-ҡыҙҙарының түбән социаль статусын тәнҡитләүгә ҡоролған хеҙмәттәре менән билдәле. Хәлидә, күп төрөк ҡатын-ҡыҙҙары исламда ҡатын-ҡыҙ хоҡуғын тотоу менән ҡыҙыҡһынмағанлыҡтан, хоҡуҡтары боҙола, тип раҫлаған. Үҙ ғүмерендә ул Төркиәнең бойондороҡһоҙлоғо өсөн көрәш осоронда төрөк ҡораллы көстәрендә хеҙмәт тә иткән. Төрөк сәйәсәтенең яңы курсы эйәрсәне булараҡ, ул Ливанда 1916 йылғы геноцид ҡорбандары булған әрмән етемдәрен яңынан тәрбиәләүҙә ҡатнашҡан. Ататөрктөң дуҫы һәм тарафдашы булған. Иң ауыр йылдарҙа уның янында булған. Хәлидә Әдеүәр Ататөрк хәрби штабында булған һәм 1922 йылда Измирҙы (Смирны) яулап алыуҙы ентекле тасуирлаған.

# Хәлидә Әдип Әдеүәр
## Ҡыҫҡаса биографияһы

Хәлидә Әдип Ғосман империяһының баш ҡалаһы Истанбулда тыуған; кескәйҙән үк, ғәрәп телен һәм математиканы өйрәнгән, һәм 1901 йылда ҡыҙҙар өсөн тәғәйенләнгән америка колледжын тамамлаған; колледж яңы йәш төрөктәрҙе тәрбиәләүгә йүнәлтелгән булған. Шул йылдарҙа Ғосман империяһы сәйәси көрсөк кисергән һәм социаль характерҙағы реформаларға мохтаж булған. 1897 йылда 15 йәшлек Хәлидә Әдип Джейкоб Абботтың «Әсә» әҫәрен тәржемә иткән. Шуның өсөн уны ғосман солтаны Абдулхәмид II уны Миһырбанлыҡ ордены менән бүләкләй.
Тәүге ире Сәлих Зәкиҙән ике балаһы тыуа. Һуңынан улар айырылыша.
1909 йылда уның тәүге романы, Seviye Talip, донъя күрә. 1917 йылда ул Аднан Әдеүәргә кейәүгә сыға. Бер йылдан Истанбул университетына лектор булып эшкә урынлаша. Фәҡәт ошо йылдарҙа ул төрөк азатлыҡ хәрәкәтендә бик ҙур әүҙемлек күрһәткән.
1916 йылда, төрөк мәктәбе директоры булараҡ, әрмән етемдәрен ҡурсалаған. Беренсе донъя һуғышы тамамланғандан һуң, ире менән, Төркиәнең бойондороҡһоҙлоғо өсөн һуғышта ҡатанашыу маҡсатында, Анатолияға килгәндәр; ул башта милли ҡораллы көстәрендә капрал һәм һуңыраҡ сержант булып хеҙмәт иткән.
Һуғыш тамамланғандан һуң, Көнбайыш Европаға ебәрелгән ире менән бергә, улар 1926 йылдан алып 1939 йылға тиклем Францияла һәм Бөйөк Британияла йәшәгәндәр. Ул күп сәйәхәт иткән, АҠШта һәм Британия Һиндостанында юғары уҡыу йорттарында уҡытҡан, лекциялар һөйләгән. 1939 йылда Төркиәгә ҡайтҡандан һуң, Истанбул университетында уҡытҡан. 1950 йылда Төркиәнең Бөйөк милли йыйылышына, парламентына, һайлана, 1954 йылда сәйәсәттән ситләшә.
Уның романдарының төп темаһы — ул көслө, буйһонмаусан ҡатын-ҡыҙ характеры.

# Хәлидә Әдип Әдеүәр
## Экранлаштырылған әҫәрҙәре

1923 йылда режиссёр Мөхсин Эртоғрол Хәлидә Әдеүәр китаптарының береһе буйынса «Огненная рубашка» фильмын төшөргән. Был фильм төрөк кинематографы өсөн шуның менән хәтерҙә ҡала, был мосолман ҡатын-ҡыҙҙары уйнаған тәүге төрөк фильмы (Ғосман империяһында мосолман ҡатын-ҡыҙҙарға дини сәбәптәр менән кинола төшөү тыйылғанлыҡтан, был осорҙа төшөрөлгән бөтә фильмдарҙа, ҡатын-ҡыҙҙар ролен христиан йәки йәһүд ҡатын-ҡыҙҙары уйнаған) — Бәдиә Мөваһһит һәм Нәйир.
# Карта

* Географик карта — Ер өҫтөнөң яҫылыҡтағы кесерәйтеп дөйөмләштерелгән һүрәте.
* Уйын кәрттәре
# Ауспия (Лозьва ҡушылдығы)

Ауспия — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лозьва йылғаһының уң ярына тамағынан 564 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Ауспия (Лозьва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200008673
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200867
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гречишников Владимир Фёдорович

Гречишников Владимир Фёдорович (1917—1958) — СССР инженер-конструкторы, техник фәндәр кандидаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы, Ленин премияһы лауреаты.
Двигателдәрҙең айырым узелдарын һәм яңы моторҙарын эшләй, уларҙы конструктив һәм технологик камиллаштырыу буйынса тәҡдимдәр индерә. Атом һәм водород бомбаһының тәүге өлгөләрен эшләүҙә ҡатнаша. Уның фәнни һәм техник идеялары ядро зарядтарының конструкцияларын төҙөүҙә һәм ракета комплекстарының хәрби блоктарында урынлаштырыуҙа киң ҡулланыла.

# Гречишников Владимир Фёдорович
## Биографияһы

Владимир Федорович Гречишников 1917 йылдың 27 июнендә Өфөлә, Рәсәй империяһы (хәҙер Башҡортостан, Рәсәй) тыуа.

# Гречишников Владимир Фёдорович
## Биографияһы
### Белеме

Өфөлә уҡый. Ул 8-се класта уҡығанда атаһы ауырып китә һәм инвалидлыҡ буйынса пенсияға сыға. Ғаиләнең матди хәле насарая һәм Гречишников рабфакҡа уҡырға инергә мәжбүр була. Эштән айырылмайынса бер йыл эсендә ул 9-сы һәм 10-сы класты тамамлай.
1934 йылда Н. Э. Бауман исемендәге Мәскәү юғары техник училищеһына «Эске яныулы двигателдәр» факультетына уҡырға инә. 1939 йылда уны отличие менән тамамлай һәм П. И. Баранов исемендәге Үҙәк авиация моторҙар төҙөү институтына ебәрелә.

# Гречишников Владимир Фёдорович
## Биографияһы
### Эшмәкәрлеге

1939—1940 йылдарҙа Үҙәк авимоторҙар төҙөү институтында (Мәскәү) эшләй: инженер-конструктор, өлкән инженер, төркөм етәксеһе урынбаҫары.
1940—1941 йылдар — Киров заводында (Ленинград): конструкторҙар бригадаһы етәксеһе.
1941—1947 йылдарҙа — 76 -сы заводта (Свердловск): эштәр тәжрибәһе буйынса баш конструктор урынбаҫары.
1947—1955 йылдарҙа — Арзамас-16 ҡалаһында (Новгород өлкәһенең Саров ҡалаһы).
1955 йылдан алып — Рәсәй федераль ядро үҙәгенең Бөтә Рәсәй техник физика фәнни-тикшеренеү институтында баш конструктор урынбаҫары (Силәбе г-70, Снежинск).
1958 йылдың 15 авгусында Силәбе өлкәһенең Снежинск ҡалаһында кинәт вафат була. Снежинск ҡалаһы зыяратында ерләнә.

# Гречишников Владимир Фёдорович
## Бүләктәре

* Атом зарядтарын һәм водород бомбаһы конструкциялары эшләүҙә ҡатнашҡаны өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1953 йылдың 12 авгусындағы «ябыҡ» Указы менән Гречишников Владимир Фёдоровичҡа Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
* Ике Ленин ордены (1949, 1953).
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945).
* Ленин премияһы (1958).
* Ике тапҡыр Сталин премияһы (1951, 1953).
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы (1945).

# Гречишников Владимир Фёдорович
## Хәтер

* Гречишников исеме Снежинск ҡалаһының хеҙмәт даны китабына индерелгән. (1962).
* Уның исемен Снежинск урамдарының береһе йөрөтә
* Снежинскта ҡала зыяратында ерләнгән.
# Карчаг-су

Карчаг-су — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Рубас йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Карчаг-су
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Каспий диңгеҙе йылғаларының һыу бассейны, Сулак йылғаһының һыу бассейны сигенән Самур йылғаһының һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000312109300002157
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300215
* Бассейн коды — 07.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Никитинка (Вильва ҡушылдығы)

Никитинка (Оло Никитинка) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вильва йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Никитинка (Вильва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011771
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101177
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Руйка (Узола ҡушылдығы)

Руйка — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Узола йылғаһының һул ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Руйка (Узола ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Түбәнге Новгород ГЭС-ынан Ока йылғаһының тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300512110000017305
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001730
* Бассейн коды — 08.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Илкәнәй ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)

Илкәнәй ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Илкәнәй ауылы .

# Илкәнәй ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)
## Тарихы

Илкәнәй ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Көйөргәҙе районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Илкәнәй ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)
## Билдәле шәхестәре

* Миһранов Рауил Зарип улы (1941 йыл, 24 июль) — рәсәй еңел атлеты-марафонсыһы, кросс-кантри буйынса ветерандар араһында донъя чемпионы (2007), үҙ йәше төркөмөндә Омск, Мәскәү, Санкт-Петербургта  халыҡ-ара марафондар еңеүсеһе.
# Сәғитов Нурыйәхмәт Дәүләтбай улы

Сәғитов Нурыйәхмәт Дәүләтбай улы — (рус. Сагитов Нуриахмет Давлетбаевич 1907 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец ҡылыссы, сержант. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

# Сәғитов Нурыйәхмәт Дәүләтбай улы
## Биографияһы

Сәғитов Нурыйәхмәт Дәүләтбай улы 1907 йылда Башҡортостан Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Муса ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Башҡорт АССР-ының Быҙауяҙ район хәрби комиссариаты тарафынан алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкының 3-сө эскадронында ҡылыссы булып хеҙмәт итә. Сержант, отделение командиры була. Яуҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943), I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) менән бүләкләнә. Днепр йылғаһын аша сыҡҡанда ҡаты яралана. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң колхозда эшләй.
# Вьюжный (Ырымбур өлкәһе)

Вьюжный (рус. Вьюжный) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.

# Вьюжный (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (34 %) йәшәй.
# Полноватка

Полноватка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 701 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Полноватка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020180
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302018
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Зөбәйеров Әмин Фәхретдин улы

Зөбәйеров Әмин (Абдулла) Фәхретдин улы (18 март 1891 йыл — 23 май 1963 йыл) — башҡорт театр актёры. РСФСР-ҙың (1949) һәм Башҡорт АССР-ының (1935) халыҡ артисы. Ленин (1949) һәм ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары (1944, 1955) кавалеры.

# Зөбәйеров Әмин Фәхретдин улы
## Биографияһы

Әмин (Абдулла) Фәхретдин улы Зөбәйеров 1891 йылдың 18 мартында Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙенең (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районы) Ишле ауылында тыуған.
Өфөлә «Ғосмания» (1906—1908), «Ғәлиә» (1908—1909) мәҙрәсәләрендә уҡый.
Ижадының башында Әмин Үҙәнский псевдонимы аҫтында үҙешмәкәр спектаклдәрҙә уйнай.
Профессиональ актёр булараҡ Сәйяр (1909—1911) һәм «Нур» (1912—1914) татар театр коллективтарында хеҙмәт итә. 1917 йылдан алып Өфөлә Ҡыҙыл Армия частары һәм клубтарында, Башҡортостандың башҡа торама пункттарында үҙешмәкәр тетар түңәрәктәре етәксеһе. 1919 йылдан — Үрнәк татар-башҡорт театры актёры.
1922 йылда Башҡорт дәүләт драма театрында эшләй.
Режиссер Я. Протазановтың «Салауат Юлаев» фильмында («Союздетфильм», 1941) Айтуған образын тыуҙыра.

# Зөбәйеров Әмин Фәхретдин улы
## Ижады

Халыҡ тормошон тәрән аңлау һәм күҙәтеүсәнлек Зөбәйеровты үҙенсәлекле сәхнә образдарын ижад итергә мөмкинлек бирә: Хужа Насретдин (Ғ. Ғүмәр, Н. Иҫәнбәт, В. М. Эльтон), Хажи («Хажи әфәнде өйләнә», Ш. Камал), Хәйрүш («Башмағым», Х. Ибраһимов), Шмага («Ғәйепһеҙ ғәйеплеләр», А. Н. Островский), Осип («Тикшереүсе», Н. В. Гоголь), Щукарь («Күтәрелгән сиҙәм», Михаил Шолохов). Актёрҙың драматик ролдәре художестволы образдың тормошсанлығы, сәхнә һығылмаллығы һәм хәрәкәттәрҙең тәбиғилеге менән айырылып тора: Миллер («Мәкер һәм мөхәббәт» Ф. Шиллер), Патриарх («Борис Годунов», А. С. Пушкин), Пастор («Юлбаҫарҙар», Ф. Шиллер), Бәҙри («Ғәлиәбаныу», Мирхәйҙәр Фәйзи), Гимаҙи («Ҡара йөҙҙәр», Мәжит Ғафури), Ҡормой («Карлугас», Баязит Бикбай), Сураман («Салауат Юлаев», Баязит Бикбай), Ҡәҙерғол («Тальян гармун», Ғабдулла Әхмәтшин).

# Зөбәйеров Әмин Фәхретдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ленин ордены (1949)
* Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1944, 1955)
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1949)
* Башҡорт АССР-ның халыҡ артисы (1935)
# Мельница-Ёль

Мельница-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пожёг йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Мельница-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000022491
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002249
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Убинка

Убинка — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шапсуг һыуһаҡлағысына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.

# Убинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Афипс йылғаһы, шул иҫәптән Шапсуг һыуһаҡлағысы . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001512108100005635
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100563
* Бассейн коды — 06.02.00.015
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ишмөхәмәтова Галина Ғәзим ҡыҙы

Ишмөхәмәтова Галина Ғәзим ҡыҙы (30 март 1957 йыл) — матбуғат ветераны, журналист, йәмәғәтсе. 2002 йылдан «Уфа» журналының, 2009 йылдан — «Уфа-Ведомости» гәзитенең, 2018 йылдан — «Уфимские ведомости» гәзитенең һәм «Уфа» журналының баш мөхәррире. Башҡортостан Республикаһының бишенсе саҡырылыш (2013—2018) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2013), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2006).

# Ишмөхәмәтова Галина Ғәзим ҡыҙы
## Биографияһы

Галина Ғәзим ҡыҙы Ишмөхәмәтова 1957 йылдың 30 мартында Өфө ҡалаһында тыуа.
Өфө авиация институтын, Иҡтисад, гуманитар фәндәр, идара итеү ҙәм хоҡуҡ Көнсығыш интситутын, «Идара итеүҙең юғары мәктәбе» Милли институттарын тамамлай. 1979 йыл — хеҙмәт юлын Өфө приборҙар эшләү заводы ҡарамағындағы тәжрибә-конструкторлыҡ бюроһында инженер-һынаусы булып башлай.
1985—1991 йылдар — Өфө авиация институты ҡарамағындағы «Вихрь» махсус конструкторлыҡ бюроһында өлкән инженер булып эшләй.
1991—2002 йылдар — «Вечерняя Уфа» гәзите хәбәрсеһе, күҙәтеүсеһе, бүлек мөдире, баш мөхәррир урынбаҫары.
2002—2009 йылдар — «Уфа» журналы редакцияһы" МУП-ының баш мөхәррире.
2009 йылдан — «Өфө-Ведомости» муниципаль бюджет учреждениеһының баш мөхәррире (директоры).

# Ишмөхәмәтова Галина Ғәзим ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2013);
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре 2006;
* Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең маҡтау ҡағыҙы;
* Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡала Советының Маҡтау ҡағыҙы;
* Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡала хакимиәтенең Маҡтау ҡағыҙы.
* «Золотой гонг — 2013» журналистарҙың һөнәри конкурсында «Йыл мөхәррире» номинацияһы еңеүсеһе.
# Оло Таморга

Оло Таморга — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының һул ярына тамағынан 636 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Оло Таморга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301438
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Разград

Разград (болг. Разград) — Лудогория Республикаһында, Лудогорие тарихи өлкәһендәге ҡала. Разград өлкәһендә урынлашҡан, Разград общинаһына инә. Халҡы-33,4 мең кеше тәшкил итә.
* Йыл
* Халыҡ
* 1985
* 353 49
* 1992
* 933 40
* 2000
* 41 087
* 2005
* 568 36
* 2010
* 592 34

# Разград
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Орёл, Рәсәй (1968 йыл)
* Авджылар, Төркиә (2000 йыл)
* Арма, Бөйөк Британия (1995 йыл)
* Виттенберге, Германия (2001 йыл)
* Дижон, Франция (2007 йыл)
* Кэлэрашь, Румыния (1992 йыл)

# Разград
## Спорты

* Ҡалала «Лудогорец 1945» профессиональ футбол клубы урынлашҡан. 1945—2006 йылдарҙа шулай уҡ һәүәҫкәр «Лудогорец ФК 2003 » булған. (1983 йылда барлыҡҡа килгән «Антибиотик» клубы менән 1997 йылда ҡушылған). "Лудогорец" ФК - Болгарияла биш тапҡыр чемпион (2012—16 йылдарҙа).

# Разград
## Билдәле шәхестәре

* Дечев Данаил (1891—1962) — болгар рәссамы, Болгарияның халыҡ рәссамы, бер нисә орден кавалеры, Димитров премияһы лауреаты. Разградта тыуған.
* Дуралиев Осман — ирекле көрәшсе, Олимпия уйындарынының ике тапҡыр көмөш призеры, донъя һәм Европа чемпионатының ике тапҡыр көмөш призеры
* Петров Илия (1903—1975) — болгар рәссамы, Болгария фәндәре академияһы ағзаһы.
* Джена (1985 йылда тыуған) — болгар поп-фолк йырсыһы
# Аржамакша

Аржамакша — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пижма йылғаһының һул ярына тамағынан 132 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Аржамакша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036894
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103689
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Абушахманов Әхтәм Әхәт улы

Абушахманов Әхтәм Әхәт улы (10 март 1948 йыл) — башҡорт театр һәм кино актёры, Башҡортостан Республикаһының Театр эшмәкәрҙәре берлеге рәйесе. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1989) һәм БАССР-ҙың халыҡ (1984) артисы. Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1983).

# Абушахманов Әхтәм Әхәт улы
## Биографияһы

Әхтәм Әхәт улы Абушахманов 1948 йылдың 10 мартында Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районы Буранғол ауылында тыуған.
Талантлы үҙешмәкәр артист булараҡ, 1967 йылда Өфө сәнғәт училищеһының театр бүлегенә 2-се курсҡа уҡырға саҡырыла. 1970 йылда уны тамамлап, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында эшләй башлай.
1989 йылдан алып Әхтәм Абушахманов республиканың Йәш тамашасылар театрында эшләй. Ошо уҡ театрҙа Ә. Дилмөхәмәтованың «Розамы мин әллә?» (1990), Наил Ғәйетбаевтың «Ҡурай моңо» (1992); Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры сәхнәһендә Булат Рафиҡовтың «Париж башҡорто» (1994) спектаклдәрен ҡуя. Ә. Абушахманов — башҡорт яҙыусыларының әҫәрҙәре буйынса бер нисә радиоспектакль режиссеры.
Кинофильмдарҙа Ҡайсар («Көмөш мөгөҙ Алатау» — «Серебряный рог Алатау», Ҡаҙаҡфильм, 1978), Һатлыҡ («Кинйә», Баштелефильм, 1988), Һиммәт («Һарығолаҡ», Баштелефильм, 1990) ролдәрен башҡара.

# Абушахманов Әхтәм Әхәт улы
## Башҡарған ролдәре

* Парис (У. Шекспир «Ромео и Джульетта»)
* Саҙрый (А. Абдуллин «Онотма мине, ҡояш!»)
* Салауат, Көс, Аҡъегет (М. Кәрим «Салауат. Өн аралаш төш», «Ташлама утты, Прометей!», «Ай тотолған төндә»)
* Һалдат (Ә. Мирзаһитов «Әсәләр көтәләр улдарын»)
* Ҡарағол (Д. Юлтый «Ҡарағол»)
* Краснов (А. Н. Островский «Бәлә ағас башынан йөрөмәй» — «Грех да беда на кого не живет»)
* Һөйәр (Г. Запольская «Улар дүртәү» — «Их четверо»)
* Кәрим Хәкимов (Н. Асанбаев «Ҡыҙыл паша»)
* Туҡтамыш хан (М. Буранғолов «Иҙеүкәй менән Мораҙым»)
* Юсов (А. Н. Островский «Төшөмлө урын» — «Доходное место»)
* Отелло (У. Шекспир «Отелло»)
* Ҡодар (Ғ. Мусрепов «Мөхәббәт тураһында легенда»).

# Абушахманов Әхтәм Әхәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1989)
* БАССР-ҙың халыҡ артисы (1984)
* Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1983)