yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Авил мәмерйәһе

Авил мәмерйәһе — Ростов өлкәһе Белая Калитваның Авил тауҙарында урынлашҡан мәмерйә.

# Авил мәмерйәһе
## Географияһы

Авил тауҙары Донецк һырттарының бер өлөшө булып тора. Тау Калитва йылғаһының ярында урынлашҡын. Йылға яғынан тауҙар текә ҡаялы, ә ҡая башында — Авил мәмерйәһе.

# Авил мәмерйәһе
## Тарихы

Авил атамаһына мәмерйә элек Рыгинск мәмерйәһендә йәшәгән, һуңынан Авил мәмерйәһенә күсенеп, унда 20 йыл ғүмер иткән аҡһаҡал Авил хөрмәтенә эйә була. Был кеше, риүәйәттәр буйынса, күрәҙәсе булған, киләсәкте әйтеп биргән, урындағы халыҡтың күпселеге уға кәңәшкә йөрөгән. Петр I заманында был урынды һыу баҫа һәм ташҡын ваҡытында Авил ҡартты мәмерйәнән алалар. Уның артабанғы яҙмышы тураһында бик аҙ билдәле. Был урында йәшерен ер аҫты юлы бар, әммә уны ҡом күмә. Юл Авил тауҙарынан Калитвала урынлашҡан Введенск ҡорамына тиклем бара. Уның барлыҡҡа килеү тарихы билдәле түгел. Авил тауҙары тураһында боронғо яҙма сығанаҡтарҙа ла мәғлүмәттәр теркәлгән. Унда улар Дондың ҡул яғында урынлашҡан бейек тауҙар тип билдәләнә. Шул ваҡытта уҡ улар Авил исемен йөрөтә. Сығанаҡтарға ярашлы, тауҙарҙа уйымдар, мәмерйәләр эшләнә һәм улар торлаҡ билдәләре тип баһалана ала. Был объекттарҙың эргә-тирәһендә төрлө тәңкәләр, балсыҡ һауыттар ярсыҡтарын табырға мөмкин. Мәмерйәләрҙең күбеһен таш сығарыусылар вата. Мәмерйә эсенә инер өсөн тар ғына текә һуҡмаҡ буйлап үтергә кәрәк була. Инеү юлын ҡыуаҡ ҡаплай. Уның артында ҙур булмаған, тимер ҡорал ярҙамында соҡоп яһалған мәмерйә йәшеренә.
# Науэндорф (Залькрайс)

Науэндорф (Залькрайс) (нем. Nauendorf (Saalekreis)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1835 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,52 км². Диңгеҙ кимәленән 144 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6193 һәм автомобиль коды — SK.
# Вис (Иосер ҡушылдығы)

Вис — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иосер йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Вис (Иосер ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000021937
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002193
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кутык

Кутык — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кильмезь йылғаһының һул ярына тамағынан 219 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Кутык
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100038644
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103864
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Плавица

Чечора-Плавица — Рәсәйҙәге йылға. Липецк өлкәһе, Тамбов өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Плавица йылғаһының һул ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Плавица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Матыра йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100412107000002864
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000286
* Бассейн коды — 05.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кренделя

Кренделя — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Осиновка йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кренделя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200019337
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201933
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ничкурюп

Ничкурюп — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Берешь йылғаһының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Ничкурюп
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015705
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201570
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Дон тәбиғәт паркы

Дон тәбиғәт паркы — Волгоград өлкәһе тәбиғи паркы (айырыуса һаҡлана торған тәбиғәт территорияһы) һәм төбәк әһәмиәтенә эйә булған комплекс Волгоград өлкәһе Иловля районында урынлашҡан. 2001 йылда барлыҡҡа килгән.

# Дон тәбиғәт паркы
## Географияһы
### Ятҡан урыны

Тәбиғи парк Волгоград өлкәһе Иловля районында (түбәндәге муниципаль берәмектәр территорияһында: Иловля ҡалаһы ,Авилов ауылы, Качалин ауылы , Краснодонск ауылы, Сиротин ауылы , Тререхостров ауылы ерлеге) урынлашҡан.
Тәбиғи парк Урта Дондың уң яҡ ярындағы иң бейек урынын, йылға үҙәнен һәм Иловля йылғаһының тамағын биләй.
* Таж платоһы
* Бейә тауы башы
* Аҡбур тауы
# Лакота Республикаһы

Лакота Республикаһы - (ҡитға исеме) лағы дәүләт.
# Вогулка (Тагила ҡушылдығы)

Вогулка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тагил (№1060 Вогульский тоған) йылғаһының һул ярына тамағынан 386 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Вогулка (Тагила ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһы инешенән Черной йылғаһын индермәйенсәТүбәнге Тагил ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501412111200005119
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200511
* Бассейн коды — 14.01.05.014
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тазырбак

Тазырбак — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының уң ярына тамағынан 247 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Тазырбак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021360
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202136
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вёза

Вёза — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының һул ярына тамағынан 416 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Вёза
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000044640
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004464
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Суфый (ауыл)

Суфый (рус. Суфино) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл. Нөркә ауыл биләмәһе составына керә.

# Суфый (ауыл)
## Географик урынлашыуы

Тиҙкүлмәк күле буйында урынлашҡан.

# Суфый (ауыл)
## Тарихы

Суфый атамаһы 1811 йылғы ревизия мәғлүмәттәрендә теркәлгән 62 йәшлек Күҙәбайҙың атаһының исеме Суфый менән бәйле. Ауылдың башҡа атамалары ла бар — Сура һәм Алғаҙы. Һуңғыһы 1811 йылғы ревизияла теркәлгән 32 йәшлек Самхужа һәм 28 йәшлек Дауытхужа Алғазиндарҙың аталарының исеме менән бәйле.
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Арғаяш районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Арғаяш районы составында.

# Суфый (ауыл)
## Халҡы

| 1811 | 1859 | 1866 | 1916 |
| 31 | 111 | 155 | 261 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (98 %) йәшәй.
# Наля

Наля — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Рутка йылғаһының һул ярына тамағынан 69 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Наля
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000044034
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004403
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Партенштайн

Партенштайн (нем. Parthenstein) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3657 кеше йәшәй. Майҙаны — 34,96 км². Диңгеҙ кимәленән 120 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4668 һәм автомобиль коды MTL.
# Кесе Пызмас

Кесе Пызмас — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пызмас йылғаһының һул ярына тамағынан 6,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Пызмас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041196
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004119
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Турлейка

Оло Турлейка — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бутырлейка йылғаһының һул ярына тамағынан 4,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Оло Турлейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038680
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003868
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Швецов Дмитрий Филимонович

Швецов Дмитрий Филимонович (10 июнь 1906 йыл — 2 ноябрь 1978 йыл) — йәмғиәт һәм дәүләт эшмәкәре, яҙыусы. 1957 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Швецов Дмитрий Филимонович
## Биографияһы

Дмитрий Филимонович Швецов 1906 йылдың 10 июнендә Өфө губернаһы Казанский ҡасабаһында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Күренекле совет ғалим-гидролог П. Ф. Швецовтың өлкән ағаһы. ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты ҡарамағындағы Өлкә партия мәктәбен тамамлағандан һуң (Өфө, 1930) 1934 йылға тиклем һәм 1936—1940 йылдарҙа Өфөлә комсомол һәм партия эшендә була. 1934 йылдан — «Башҡортостан комсомолецы» (хәҙерге «Молодёжная газета») гәзитенең бүлек мөдире, 1943 йылдан — Өфөгөң Киров район Слветы, 1945—1947 йылдарҙа Өфө ҡала Советы башҡарма комитеттары рәйесе. 1940—1943 һәм 1947 йылдан башлап «Башкирэнерго» предприятиеларында эшләй. 1957—1962 йылдарҙа төҙөлөш сәнәғәте эшселәре профессиональ союзының Башҡортостан өлкә комитеты секретары, 1967—1973 йылдарҙа СССр-ҙың Әҙәбиәт фондының Башҡортостан бүлеге уполномоченныйы.
Әҙәби эшмәкәрлек менән Дмитрий Швецов ХХ быуаттың 30-сы йылдарында мауығып китә. Республика матбуғатында уның тәүге очерктары һәм хикәйәләре күренә башлай. Ябай халыҡтың тормошон яҡшы белеү, күҙәтеүсәнлек һәләтенә эйә булыу, айырым факттарҙы дөйөмләштерә белеү, йәмғиәт үҫешенең тенденцияларын дөрөҫ аңлау Дмитрий Швецовҡа үткән быуындарҙың тормошон сағылдырған әҙәби әҫәрҙәр ижад итеүгә мөмкинлек бирә.
1938 йылда репрессияға эләгә. 1939 йылда аҡлана.
1972 йылдың 2 ноябрендә Өфөлә вафат була.

# Швецов Дмитрий Филимонович
## Төп әҫәрҙәре

* «Күңелле тормош», хикәйәләр китабы («Веселая жизнь», 1934 йыл)
* «Таныш һыҙаттар», хикәйәләр йыйынтығы (Знакомые лица, 1950)
* «Йәшел барьер», повесть («Зелёный барьер», 1951),
* «Бала бөркөттәр осорға өйрәнә», повесть («Орлята учатся летать», 1964)
* «Йылға өҫтөндә яҡтылыҡ» повесть («Свет над рекой», 2 китпта, 1962—1966)
* «Комиссарҙың һәләк булыуы» документаль повесть (Смерть комиссара, 1968)
* «Ҡышҡы ямғыр», повесть («Зимний дождь», 1972).

# Швецов Дмитрий Филимонович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Халыҡтар дуҫлығы ордены.
# Себьюяга

Себьюяга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Себьюяга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000056541
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005654
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Чергушка

Чергушка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сёма йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Чергушка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006947
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100694
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Сандибей (йылға)

Оло Сандибей — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сухой Полуй йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Оло Сандибей (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300032798
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303279
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Язовка

Язовка — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Октябрьск районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628121, ОКАТО коды — 71121936002.

# Язовка
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Язовка
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Нефть

Нефть — Ер аҫтынан сыға торған ҡараһыу төҫтәге май һымаҡ минераль шыйыҡлыҡ; ер майы (яғыулыҡ итеп, шулай уҡ кәрәсин, бензин, парафин һ.б. алыу өсөн сеймал итеп файҙаланыла); майлы, үҙенсәлекле еҫле шыйыҡса. Нефть, углеводородтарға ҡарап, төрлө ауырлыҡта була: ауыр, уртаса, еңел нефть. Был өс төр төҫө, ҡуйылығы, химик составы, тығыҙлығы менән айырыла.

# Нефть
#### Нефть эшкәртеү

Башта сәнәғәт нефте нефть сығарылған нефтте нефть газынан, һыуҙан һәм механик ҡушылмаларҙан таҙартыуҙың беренсел технологик процесы үтә — был процесс нефттең беренсел сепарацияһы тип атала.
# Кузнецов Александр Павлович

Кузнецов Александр Павлович (8 ноябрь 1923, Екатериновка ауылы, Бәләбәй кантоны, Башҡорт АССР-ы, — 30 май 1979, Львов) — артиллерия полковнигы, Дан орденының тулы кавалеры.

# Кузнецов Александр Павлович
## Биографияһы

Кузнецов Александр Павлович 1923 йылдың 8 ноябрендә Башҡортостандың Бәләбәй районы Екатериновка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Урыҫ. 1944 йылдан КПСС ағзаһы. Бәләбәй педагогия училищеһының 2-се курсын тамамлай. 1941 йылдың декабрендә Ҡыҙыл Армия сафына алына.
Бөйөк Ватан һуғышында 1942 йылдың июленән.
Александр Павлович һуғыштан һуң армияла хеҙмәтен дауам итә. 1953 йылда Киев артиллерия училищеһын тамамлай. 1971 йылда подполковник Кузнецов запаста
1975 йылдан бирле запастағы полковник. Ивано-Франковск ҡалаһында йәшәй (Украина). 2-се мәктәптә военрук булып эшләй
1979 йылдың 30 майында вафат була. Ивано-Франковск өлкәһенең Тысменицкий районының Чукаливка ауылында ерләнә.

# Кузнецов Александр Павлович
## Батырлығы

277-се гвардия истребитель- танкыға ҡаршы артиллерия полкының командир ярҙамсыһы (4-я гвардия истребитель-танкыға ҡаршы бригада, 69-сы армия, 1-се Белорус фронты) гвардия сержанты Кузнецов 1944 йылдың 25 июлендә Хмель ҡасабаһы (Люблин ҡалаһынан 17 км көньяҡ-көнсығыштараҡ, Польша) янында дошман оборонаһын разведкалау барышында гвардия сержанты Кузнецов һалдаттар төркөмө менән гитлерсыларға алышҡа инергә мәжбүр була, уның барышында 10 дошман һалдаты юҡ ителә , дүртәүһе әсиргә алына, ҡалғандары ҡаса
1944 йылдың 3 авгусында 3-сө дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
Гвардия старшинаһы А.П.Кузнецов 1944 йылдың 31 июлендә пехота менән бергә Висла йылғаһы аша сығып (Польшаның Радом ҡалаһынан 42,5 км көнсығышҡараҡ), беренселәрҙән булып дошман урынлашҡан урынға бәреп инә һәм 10 гитлерсыны юҡ итә. Бынан һуң дошман оборонаһының йомшаҡ урындарын асыҡлай, был артиллерия полкының төп көстәренә кисеүҙе еңеләйтә.
1944 йылдың 21 сентябрендә 2-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә .
Пискуров (Польша) тораҡ пункты районында дошман оборонаһын йырып, 1945 йылдың 14 ғинуарында Кузнецов ваҡытында дошмандың ут нөктәләрен асыҡлай, шунан һуң үҙ артиллерияһының атыуын төҙәтә. Уның арҡаһында 3 дошман пулеметы һәм минометы юҡ ителә.
1945 йылдың 16 ғинуарында Воля-Стара тораҡ пункты янында (Польшаның Радом ҡалаһынан көнсығышҡараҡ ), гитлерсылар төркөмөнөң ҡапыл һөжүменән полк командирын яҡлап, ике разведчик менән бергә тигеҙ булмаған алышҡа инә. Бер нисә дошман һалдатын үлтерә, ҡалғандары ҡаса.
1945 йылдың 24 мартында 1-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.

# Кузнецов Александр Павлович
## Бүләктәре

* Дан орденының өс дәрәжәһе
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, миҙалдар («Батырлыҡ өсөн» миҙалы һәм ике миҙал «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн»).
# Гуреев

Гуреев — урыҫ ир-ат фамилияһы. Топоним булып та ҡулланыла. Гурий исеменән барлыҡҡа килгән.
Гуреева — урыҫ ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Гуреев
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Гуреев Сергей Александрович (1934—2012) — юрист, халыҡ-ара хоҡуҡ һәм диңгеҙ сауҙаһы хоҡуҡтары проблемалары белгесе, юридик фәндәр докторы (1979).
* Гуреев Сергей Николаевич (1918—2013) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, артиллерист, лейтенант (1947). Советтар Союзы Геройы (1944).