yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Грозный дәүләт нефть техник университеты

М. Д. Миллионщиков исемендәге Грозный дәүләт нефть техник университеты — 1920 йылда Грозныйҙа асылған юғары уҡыу йорто. 1945 йылда Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнгән. Грозныйҙа урынлашҡан.
Институт Рәсәйҙең нефть-газ профилле иң өлкән вуздарының береһе, вузды тамамлаусылар араһында РФА академиктары А. А.Дородницын, М. Д. Миллионщиков, СССР химия һәм нефть химияһы сәнәғәте министры С. Н. Хаджиев һәм башҡа нефть һәм газ комплексы етәкселәре бар.
Институт составында 1 факультет һәм 5 институт бар.

# Грозный дәүләт нефть техник университеты
## Тарихы

1920 йылда Грозный нефть институты һигеҙ бүлеге булған Юғары нефть техникумы булараҡ асыла. Ике бүлеге юғары белем биргән. 1920 йылда нейть промыселе һәм нефть технологияһы факультеттары асыла. 1925 йылда беренсе инженерлыҡ сығарылышы була. 1929 йылда уҡыу йото Союз дәрәжәһендәге юғары уҡыу йорто статусын ала. 1945 йыл аҙағында СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән нефть сәнәғәте кадрҙары әҙерләгәне өсөн Грозный нефть институты Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә..
1973 йылда институтҡа Социалистик Хеҙмәт Геройы, СССР Фәндәр Академияһының ағзаһы, СССР Фәндәр академияһы вице-президенты, РСФСР Юғары Советы Рәйесе, Совет Пагуош комитеты рәйесе, Ленин һәм ике тапҡыр Сталин премияһы лауреаты академик М.Д. Миллионщиков исеме бирелә.
1980 йылдар уртаһында институттың фәнни-педагогик һәм мәтди-техник потенциалы нефть-газ эшкәртеүҙең технологик циклының барлыҡ белгестәрен әҙерләй. Юғары уҡыу йортонда илдә генә түгел, сит илдәрҙә лә билдәле булған фәнни мәктәптәр формалаша. Институт нефть-газ геологияһы һәм геофизика, нефть һәм газ бораулау скважиналары, нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы, йылылыҡ физикаһы, төҙөлөш өлкәһендә фундаменталь хеҙмәттәр башҡара.
1990 йылда институттың бөтә тиәрлек уҡытыусылар составы Чечнянан күсеп китә, институттың күп кенә хеҙмәткәрҙәре һәм студенттары юғала йәки һәләк була. Институт бинаһын 1995 йылдың февралендә федераль авиация утҡа тота һәм бина емерелә.
Федераль маҡсат программаһы нигеҙендә 2007 йылда институт биналары комплексын торғоҙоу эштәре башланды. 2012 йылда Хрущев майҙанында Грозный дәүләт нефть техник университетының яңы бинаһы асылды.
# Әхмәҙуллин

Әхмәҙуллин — фамилия.
* Әхмәҙуллин Вафа Мостафа улы (1922—1998) — Бөйөк Ватан һуғышында һәм партизан хәрәкәтендә ҡатнашыусы, Чехословакияның почётлы гражданы (1945), БАССР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1989).
* Әхмәҙуллин Ғабдрахман Хәйрулла улы (1911 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
* Әхмәҙуллин Кәшфулмәғән Әхмәҙулла улы (1904—1968) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
* Әхмәҙуллин Фәтхей Әхмәҙей улы (1895—1938) — Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.
* Әхмәҙуллин Әхмәтхужа Әхмәҙулла улы (1905—1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
* Әхмәҙуллина Белла (Изабелла) Әхәт ҡыҙы (1937—2010) — СССР һәм Рәсәй шағиры, яҙыусы һәм тәржемәсе, XX быуаттың күренекле лирик шағирҙарының береһе. СССР-ҙың һәм Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премиялары лауреаты.
* Әхмәҙуллина Сания Мөхәмәҙиә ҡыҙы (1932—2003) — малсылыҡ алдынғыһы.
# Оло Чурга

Оло Чурга (Чурка) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вага йылғаһының һул ярына тамағынан 261 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 121 км.

# Оло Чурга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029411
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002941
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Акарология

Акарология (бор. грек. ἄκαρι (akari) «талпан» һәм λόγος «һүҙ») — талпандарҙы өйрәнеүсе умыртҡаһыҙҙар зоологияһы. Акарология ветеренария, медицина, дөйөм һәм ауыл хужалығы йүнәлештәренә бүленә. Талпандар йоғошло аурыүҙарҙы таратыусы булараҡ, акарологияның төп мәсьәләләре ветеренария һәм медицина менән берлектә өйрәнелә.

# Акарология
## Институттар

Акарология өлкәһендә ғилми-тикшеренеү эше Рәсәй Фәндәр академияһының Зоология институтында, университеттарҙың кафедраларында, ветеринария, медицина һәм эпидемиологик ғилми-тикшеренеү учреждениеларында алып барыла.
* М.П. Чумаков исемендәге Рәсәй медицина университетының полиомиелит һәм вируслы энцефалит институты
* Лаборатория клещевого энцефалита НИИ эпидемиологии и микробиологии Сибирского отделения РАМН (Владивосток, ул. Сельская, 1).
* Рәсәй фәндәр академияһының Себер бүлексәһе эпидемиология һәм микробиология ғилми-тикшеренеү институтының талпан энцефалиты лабораторияһы (Центр диагностики и профилактики клещевых инфекций Института эпидемиологии и микробиологии ВСНЦ СО РАМН (Иркутск, ул. К. Маркса, 3).
* Acarology Lab at Ohio State University (Columbus, Огайо, США).
* Laboratory of Medical Acarology (Institute of Parasitology, Academy of Sciences, Чехия.
* Tick Research Laboratory, University of Rhode Island (США)
* Tick Research Lab at Texas A&M University (Техас, США)

# Акарология
## Акарологтар

Үҙаллы тикшеренеүҙәр өлкәһе булараҡ акарологияны үҫтереү 19 быуатта башлана һәм 20 быуатта дауам итә. Фән үҫешенә билдәле белгестәр Берлезе, Канриня, Бэнкс, Гранжан, Кох, Налепа, Труэссар, Хирман, Удеманс, Р, Тред, Уортовинг, Эвинг кеүек ғалимдарға ҙур өлөш индерә.
Акарология өлкәһендә медицина хеҙмәте генерал-лейтенанты Е.Н. Павловский (1884-1965), А. Захваткин, Ю.С. Балашов, А. Л. Ланге, Н. Филиппова, Г. Галузо, А. А. Земская, Б. Померанцев һәм башҡалар билдәле белгестәр булып торалар.
# Вангурей-Яга

Вангурей-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Черная йылғаһының һул ярына тамағынан 132 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Вангурей-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000085637
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008563
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ламская (Обь ҡушылдығы)

Ламская — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 867 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Ламская (Обь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019832
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301983
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Салауат ауыл Советы (Мәләүез районы)

Салауат ауыл Советы Мәләүез районының Ергән ҡасабаһы һәм Салауат ҡалаһы янында урынлашҡан. 1980 йылдың 5 ноябрендә Ергән ауыл Советы составынан 12 ауылды сығарып, ( Венера ҡасабаһы, Үрге Юлдаш ауылы, Желанный утары, Ҡамбулат, Климовка, Константиновка, Нурдәүләт, Һабаш, Семеновка, Столяровка, Йомаҡ, Юпитер ауылдары),бер үк ваҡытта Ергән ҡасаба Советы (Бер тораҡ пункты— Ергән менән) һәм Салауат ауыл Советы ойоштороп, барлыҡҡа килгән ауыл Советы. 1990 йылдың 30 июнендә Салауат ауыл Советы Мәләүез районының Ергән эшселәр ҡасабаһы составына индерелә
Салауат ауыл Советының ерҙәре һәм ауылдары ун йыл тереклек иткән осоронда бер нисә тапҡыр Салауат ҡалаһы составына индерелә.

# Салауат ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Тарихы

«Мәләүез районының Ергән тораҡ пунктын Салауат ауыл Советын Мәләүез районы составындағы эшселәр ҡасабаһы һәм Салауат ауыл Советы категорияһы иҫәбенә индереү тураһында» Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1980 йылдың 5 майындағы 6-2/356 указы хәбәр итә:
   — http://zakon-region3.ru/1/59281/
1982 йылда Салауат составына Константиновка ауылы индерелә «Салауат ҡалаһы составына Констаниовка ауылын индереү тураһында» (Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1982 йылдың 30 декабрендәге N 6-2/388 һанлы указы))
1987 йылда Мәләүез районының Салауат ауыл Советынан иҫәп мәғлүмәттәренән Венера ҡасабаһы алып ташлана («Иҫәп мәғлүмәттәренән ҡайһы бер тораҡ пункттарҙы алып ташлау тураһында» Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1987 йылдың 29 ғинуарындағы N 6-2/62 указы)
«Мәләүез районы Ергән эшселәр ҡасабаһы составына Салауат ауыл Советын индереү тураһында» Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1990 йылдың 30 июнендәге 6-2/258 һанлы указы хәбәр итә:
   — http://bashkortostan.news-city.info/docs/sistemam/dok_keqnyo.htm
1994 йылда элекке 2006 йылда тулыһынса рәсмиләштерелгән Салауат ауыл Советының Желанный һәм Юпитер ауылдарын Салауат ҡалаһы составына фактик инеүе законлы рәсмиләштерелә. «Мәләүез районы Ергән ҡасаба Советы административ- территориаль ҡоролошонан Желанный һәм Юпитер ҡасбаларын алып ташлау тураһында» Башҡортостан Республикаһының Юғары Советы Президиумының 1994 йылдың 16 декабрендәге 6-2/190 (21.06.2006) һанлы указы хәбәр итә:
   1. Мәләүез районы Ергән ҡасаба Советының Желанный һәм Юпитер ҡасабаларын Салауат ҡалаһы составына тапшырырға.
   2.Мәләүез районы Ергән ҡасаба Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына яращлы билдәләргә.
   2.1. Иҫәп мәғлүмәттәренән Желанный һәм Юпитер ҡасабаларын алып ташларға.
   (2006 йылда 21 июнендә Башҡортостан Республикаһының 329-з һанлы законы тарафынан п. 2.1 индерелә)
   — http://bashkortostan.news-city.info/docs/sistemay/dok_kertno.htm
# Ырымбур районы

Ырымбур районы — Ырымбур өлкәһе районы. Ырымбур өлкәһенең Һаҡмар, Беляевка , Һарыҡташ, Соль-Илецк , Илек, Переволоцк райондар менән сиктәш.
Милли состав (2010): урыҫтар — 75,8%, ҡаҙаҡтар — 11,8%, татарҙар — 4,5%, украиндар — 2,4%.

# Ырымбур районы
## Ҡоролош (ауыл советтары)

* Архангеловский ауыл советы
* Благословенский ауыл советы
* Бродецкий ауыл советы
* Весенний ауыл советы
* Горный ауыл советы
* Дедуровский ауыл советы
* Зауральный ауыл советы
* Зубаревский ауыл советы
* Ивановский ауыл советы
* Каменноозерный ауыл советы
* Караванный ауыл советы
* Красноуральский ауыл советы
* Ленинский ауыл советы
* Нежинский ауыл советы
* Нижнепавловский ауыл советы
* Никольский ауыл советы
* Подгородне-Покровский ауыл советы
* Первомайский ауыл советы
* Пречистенский ауыл советы
* Пригородный ауыл советы
* Приуральский ауыл советы
* Пугачёвский ауыл советы
* Сергиевский ауыл советы
* Соловьёвский ауыл советы
* Степановский ауыл советы (Степановский хуторы, посёлок Комсомольское Лесничество, разъезд 1506 км).
* Струковский ауыл советы
* Чебеньковский ауыл советы
* Чернореченский ауыл советы
* Чкаловский ауыл советы
* Экспериментальный ауыл советы
* Южноуральский ауыл советы

# Ырымбур районы
## Иҡтисад

Районда хәрби аэродром һәм Дуӊгыҙ полигоны урынлашҡан. Төп эш биреүсе – Рәсәй ҡурғау министрлығы. 2008, 2010, 2015 йылдарҙа полигонда Рәсәй Президенты ҡатнашлығы менән хәрби уҡыуҙар үтте..
# Болгар телендә ҡылымдарҙың үҙгәреше

Болгар телендә ҡылымдарҙың үҙгәреше (спряжение, болг. спрежение) — зат, һан, заман категорияларынан тора. Инфинитив (уртаҡ ҡылым) юҡҡа сыҡҡас, болгар телендә уның урынына затлы формалар ҡулланыла. Ҡылымдың һүҙлек формаһы булараҡ хәҙерге заман, беренсе зат, берлек һаны формаһы ҡулланыла (мәҫ. да съм "булыу", да купя "һатып алыу").

# Болгар телендә ҡылымдарҙың үҙгәреше
## Төп мәғлүмәт

* Ҡылымдар заман, зат, һан менән үҙгәрә (чета "уҡый", четеш "уҡыйһың", четох "уҡыным", четем "уҡыйбыҙ")
* 3-сө зат хәҙерге заман формаһы ҡылымдың хәҙерге заман нигеҙен (болг. глаголната основа за сегашно време) билдәләй.
* Киләсәк замандың тик аналитик формаһы ғына бар, ще ярҙамсы ҡылымы менән яһала.
* Нигеҙҙең һуңғы һуҙынҡыһына ҡарап, ҡылымдар өс төрлө үҙгәрешкә (спряжение) бүленә.
* съм "булыу" ҡылым үҙгәрештәренең береһенә лә ҡарамай, күбеһенсә ярҙамсы ҡылым функцияһын үтәй.

# Болгар телендә ҡылымдарҙың үҙгәреше
## Миҫал

| Ҡылымдарҙың үҙгәреш моделдәре | Критерий | Миҫалдар |
| I үҙгәреш (спряжение) | 3-сө зат, берлек, хәҙерге заман формаһы -е хәрефе менән тамамлана. | плете, пере, пее |
| II үҙгәреш (спряжение) | 3-сө зат, берлек, хәҙерге заман формаһы -и хәрефе менән тамамлана. | глади, свири, говори |
| III үҙгәреш (спряжение) | 3-сө зат, берлек, хәҙерге заман формаһы -а, -я хәрефтәре менән тамамлана. | тича, скача, пренася, стреля |
# Ай-Вачим-Яун

Ай-Вачим-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вачим-Яун йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ай-Вачим-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046058
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204605
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Везань

Везань — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шача йылғаһының уң ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Везань
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012304
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001230
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Амдерма (йылға)

Амдерма — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Амдерма күле - №8936 исемһеҙ йылға ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Амдерма (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассены юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000089374
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008937
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әсә: Мәҡәлдәр һәм әйтемдәр. Һүҙлек

Әсә: Мәҡәлдәр һәм әйтемдәр. Һүҙлек— башҡорт мәҡәлдәре һәм әйтемдәре һүҙлеге. Төҙөүсеһе — филология фәндәре докторы Мөхтәр Хөснөлхаҡ улы Әхтәмов. Китап 2002 йылда Өфөлә «Китап» нәшриәтендә донъя күрә.
Был йыйынтыҡҡа ингән бөтә мәҡәлдәр һәм әйтемдәр ҙә 1980 йылда сыҡҡан «Башҡорт халыҡ ижады. Мәҡәлдәр һәм әйтемдәр» китабынан алынған.

# Әсә: Мәҡәлдәр һәм әйтемдәр. Һүҙлек
## Эстәлеге

Был китапта «әсә» һүҙенә бәйләнешле (инә, ата, бала, егет, ҡатын, ҡыҙ, кейәү һ.б.) 106 һүҙ менән шул һүҙҙәр осраған 2452 мәҡәл һәм әйтем тупланған. Китапта башҡорт алфавиты, ике ҡушымта ла бирелә. Һүҙлектә «әсә» һүҙенә бәйле һүҙҙәр башта ҡалын хәреф менән күрһәтелә, һүҙлек өлөшөндәге мәҡәлдәр һәм әйтемдәр беренсе һүҙенән башлап алфавит тәртибендә урынлаштырылған. Был кәрәкле мәғлүмәтте эҙләүҙе еңеләйтә.
Һүҙлектәге айырым ҡуйылған һүҙ мәҡәл һәм әйтемдәрҙә ҡыя яҙылыш менән айырып күрһәтелгән. Һәр мәҡәл, йәки әйтем аҙағында сығанаҡ йыйынтыҡтың нисәнсе битендә йәки биттәрендә торғанлығы һандар менән күрһәтелгән.
Китап "Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының телдәрен һаҡлау, өйрәнеү һәм үҫтереү буйынса дәүләт программаһы"на ярашлы сығарыла. Ул башҡорт теле менән ҡыҙыҡһынған төрлө ҡатлам уҡыусыларына тәғәйенләнә.
# Хунделуфт

Хунделуфт (нем. Hundeluft) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 259 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,78 км². Диңгеҙ кимәленән 92 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6862 һәм автомобиль коды — WB.
# Масль-Вын-Тяха

Масль-Вын-Тяха — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хапхльнутяй йылғаһының һул ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Масль-Вын-Тяха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044116
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204411
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кулымна

Кулымна — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Салда йылғаһының уң ярына тамағынан 3,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кулымна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005583
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200558
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Клементьев Юрий Леонидович

Клементьев Юрий Леонидович (10 апрель 1961 йыл — 1 сентябрь 2016 йыл) — СССР һәм Украина рәссамы. 2000 йылдан Украина рәссамдарының милли берекмәһе ағзаһы.

# Клементьев Юрий Леонидович
## Биографияһы

Ю́рий Леонидович Клементьєв 1961 йылдың 10 апрелендә Украина ССР-ының Винница өлкәһенең Казатин ҡалаһында тыуған.
1988 йылда Молдавияның Кишинёв ҡалаһында И. Ю. Репин исемендәге Республика сәнғәт-педагогия училищеһының сәнғәт һәм педагогия бүлеген тамамлай һәм артабан Кишинёвтағы Республика сәнғәт мәктәбендә уҡыта.
Украина рәссамдарының милли берекмәһе (НСХУ) ағзаһы (2000). Молдова рәссамдар берекмәһенең йәштәр ойошмаһы ағзаһы (1988), «Эскадрон» (1989—1992) һәм «Фантом» (1990—1994) ижади төркөмдәрендә ҡатнаша.
Юрий Клементьєвтың сәнғәте юғары тойоу художество сфераһына ҡарай. Уның картиналарына реаль күҙәтеүҙәр хас түгел, хатта көндәлек тормош күренештәрен үҙенсәлекле сағылышын тыуҙырыу ҙа әҙәби реминисценциянан мәхрүм. Автор першоформа, төҫ һәм фактура менән эш итә. Рәссам, төҫтө физик һәм ассоциатив башланғыстан арындырыу өсөн, буяуҙы тәбиғи материалдар: тупраҡ, ҡом, лак менән тулыландыра.
Абстракцияның геометрик төҫтәренән айырмалығы булып, Ю. Клементьевтың XVII быуаттағы голланд һәм испан рәссамдары репертурынан алынған ирониялы гротеск аша ҡайтанан ҡаралған сюжеттарҙан фигуративлыҡҡа мөрәжәғәт итеүе тора.
Молдованың өлкә һәм республика конкурстарында 1987 йылдан ҡатнаша, Украинала — 1994 йылдан, Француз мәҙәни үҙәге галереяһында — 1995 йылдан, Мәскәү ҡалаһындағы Марат Гельман галереяһында үткән йәш рәссамдар күргәҙмәһендә 1995 йылдан башлап ҡатнаша.
Персональ күргәҙмәләре: Винница ҡалаһында 1994 йылдан алып 2001 йылға тиклем — 8 күргәҙмә. Хмильникта үткәрелгән сәнғәт пленэрҙарҙа ла әүҙем ҡатнаша.
Ул автор техникаһында абстракт-символик композиция жанрында ижад итә.
Төп хеҙмәттәре: «Сферик объект» («Сферичний об’єкт» (1992); «Таҫмалы сфера» («Стрічкова сфера» (1994); «Композиция. Рациональ-импульсив күнегеү» («Композиція. Раціонально-імпульсивна вправа» (1999); «Йән эйәһе» («Істота» (2000); «Иероглифтар» («Ієрогліф» (2000).
Юрий Клементьев Винницала 2016 йылдың 1 сентябрендә вафат була.
# Имаева Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы

Имаева Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы (14.01.1965) — фольклорсы, филология фәндәре докторы (2010).

# Имаева Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы
## Биографияһы

Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы Имаева 1965 йылдың 14 ғинуарында Өфө ҡалаһында тыуған.
1987 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлағандан һуң, Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы Бөрө дәүләт педагогия институтында эшләй.
1991 йылдан алып 3-сө Өфө педагогия училищеһында, 1994 йылда — Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында, 2013 йылдан — «Синергия» Мәскәү финанс-сәнәғәт университетында уҡыта.
Л. Г. Бараг етәкселегендә тикшеренеү эше менән шөғөлләнә башлай.

# Имаева Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Г. З. Имаеваның фәнни эшмәкәрлеге урыҫ халыҡ әкиәттәрен, уларҙың көнсығыш славян, төрки телле, шул иҫәптән башҡорт йолалары һәм әҙәбиәте менән типологик бәйләнештәрен өйрәнеүгә арналған.
Имаева Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы 60-тан ашыу фәнни хеҙмәт авторы, 13 фольклор экспедицияһы етәксеһе.

# Имаева Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы
## Хеҙмәттәре

«Народная сказка и ее литературные переложения: на восточнославянском и тюркоязычном материале» темаһына диссертация
Народная сказка и её литературные переложения: проблема происхождения и модификации текстов. Москва, 2008
Типологические сближения в восточнославянских и тюркоязычных сказках. Казань, 2009
# Выжимбит

Выжимбит — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кальча йылғаһының уң ярына тамағынан 132 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Выжимбит
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300015122
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301512
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Басиров

Басиров — фамилия.
* Басиров Зилфәт Рәүеф улы (1927—2000) — скульптор, Башҡортостандың халыҡ (2000) һәм Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған рәссамы (1977).
* Басиров Миәссәр Мәғәсүм улы (1930—1983) — башҡорт шағиры, 1968 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
* Басиров Әсхәт Ғиниәт улы (1927—2012) — нефтсе, СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1977).
# Зиштедт

Зиштедт (нем. Siestedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 588 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,91 км². Диңгеҙ кимәленән 88 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39356 һәм автомобиль коды — BK.