yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Саутин Владимир Николаевич

Саутин Владимир Николаевич (24 июль 1935 йыл ) — совет һәм партия эшмәкәре, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған урман сәнәғәте хеҙмәткәре; Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының сәнәғәт, энергетика, транспорт, элемтә, информатика, төҙөлөш һәм архитектура буйынса комиссия рәйесе. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Башҡортостан Республикаһының Дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

# Саутин Владимир Николаевич
## Биографияһы

Саутин Владимир Николаевич йылдың 24 июлендә Сыуаш АССР-ының Алатырь ҡалаһында тыуған. Милләте буйынса рус, юғары белемле — 1957 йылда Волга буйы урмансылыҡ институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын, институтты тамамлағас, леспромхозда урман әҙерләү мастеры булып башлай. Артабан өлкән инженер, леспромхоз директоры була. 1966—1977 йылдарҙа «Башлес» берекмәһенең материальүтехник тәьмин итеү бүлеге начальнигы, берекмә начальнигы урынбаҫары булып эшләй. 1975 йылда «Башлес» берекмәһенең генераль директоры урынбаҫары.
1986 йылдан «Башлеспром» урман сәнәғәте берекмәһенең генераль директоры.
Архангел районы 155-се Архангел һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының сәнәғәт, энергетика, транспорт, элемтә, информатика, төҙөлөш һәм архитектура буйынса комиссия рәйесе.

# Саутин Владимир Николаевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

«Почёт Билдәһе» ордены, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған урман сәнәғәте хеҙмәткәре
# Кесе Корбылька

Кесе Корбылька — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Корбылька йылғаһының һул ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кесе Корбылька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033957
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203395
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ворон-Ега

Ворон-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кеум йылғаһының уң ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Ворон-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300015030
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301503
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гоби

Гоби — Үҙәк Азиялағы сүллекле һәм ярым сүллекле киң төбәк (Монголия, Ҡытай территорияһында). Гоби көньяҡ-көнбайыштан төньяҡ-көнсығышҡа 1600 км-ға һәм төньяҡтан көньяҡҡа 800 км-ға һуҙылған. Майҙаны — 1 300 000 км². Борон замандарҙан был ер «Шамо сүле» исеме менән билдәле. Сүлдең киңәйеүен туҡтатыу өсөн ҠХР тарафынан «Йәшел Ҡытай диуары» проекты тормошҡа ашырыла.
# Мака (Тагил ҡушылдығы)

Мака — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тагил йылғаһының һул ярына тамағынан 270 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Мака (Тагил ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005392
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200539
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хәлил ҡасаба советы

Хәлил ҡасаба советы— Ырымбур өлкәһе Гай районындағыауыл биләмәһе статусы булған административ-территориаль берәмек. Элгәре муниципаль берәмек булған.
Административ үҙәге — Хәлил ҡасабаһы

# Хәлил ҡасаба советы
## Тарихы

2015 йылдың 1 июнендә Гай районына ингән муниципаль берәмек ауыл биләмәләре Гөбөрлө, Камейкино, Ҡалпаҡ, Яңы Николаевка, Яңы Петропавловск, Репино ауыл советтары, Ерекле, Хәлил ҡасаба советтары Ырымбур өлкәһе Гай ҡалаһы ҡала округы менән берләшә.
# Коста-Риканың таш шарҙары

Коста-Риканың таш шарҙары — таш шарҙар (петросфералар), Диквис йылғаһы тамағында, Никоя ярымутрауында һәм Коста-Риканың Тымыҡ океан яры буйында Каньо утрауында кәм тигәндә өс йөҙ йылға яҡын һаҡланған. Габбро, эзбизташ йә ҡомташтан тора. Уларҙың күләме иңендә дюймдан алып ике метрға тиклем айырыла; иң ҙурҙарының ауырлығы 16 тонна.

# Коста-Риканың таш шарҙары
## Дөйөм мәғлүмәттәр

Беренсе шарҙар 1930 йылдарҙа United Fruit Company эшселәре банан плантациялары өсөн майҙан таҙалау ваҡытында таба. Таш эсендә алтын ята тигән урындағы ышаныуҙарҙы иҫкә төшөрөп, эшселәр уларҙы быраулап тишәләр һәм өлөштәргә яралар. Вандаллыҡты компания етәкселеге ҡыҫылышы арҡаһында туҡтатырға мөмкин була; һуңынан директорҙың ҡыҙы Коста-Рика петросфералары тураһында монография яҙа.
1940-сы йылдарҙа таш шарҙарҙы өйрәнеүгә Гарвард археологы С. К. Лотроп тотона; улар тураһында археология журналдарында мәҡәләләр күренә башлай. Туристарҙы йәлеп итеү өсөн петросфераларҙы джунглиҙан музейға ташыйҙар һәм ҡалаларҙың майҙандарында ҡуя башлайҙар. Әлеге ваҡытта тик алты шар үҙҙәренең тәүге урындарында урынлашҡан; башҡаларын музейҙарҙа — Коста-Риканың үҙендә, унан ситтә, атап әйткәндә, Вашингтонда һәм Кембриджда күрергә мөмкин.
ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы объекттары исемлегенә 2014 йылда индерелә.

# Коста-Риканың таш шарҙары
## Даталау

Артефакттарҙы даталауҙың традицион стратиграфия ысулдарын бер нисә тапҡыр урындан урынға күскән таш шарҙарға ҡарата ҡулланып булмай. Яңы асылған петросфералар янындағы боронғо керамика табылдыҡтары буйынса уларҙы Үҙәк Американың теге йәки был археология мәҙәниәтенә тап килтерергә тырышалар. петросфера тағы теге йәки асыҡ. Иҫәпләүҙәр араһын беҙҙең эраға тиклем 200 йылдан алып беҙҙең эраның 1500 йылдарына тиклем тәшкил итә, йәғни Колумбҡа тиклемге цивилизациялар йәшәү осорон үҙ эсенә ала.

# Коста-Риканың таш шарҙары
## Тәғәйенләнеше һәм төҙөү версиялары

Петросфераларҙың тәғәйенләнеше һәм төҙөү шарттары ғалимдар өсөн башватҡыс булып тора. Быларҙың күк йөҙө яҡтыртҡыстары символы йәки төрлө ҡәбиләләрҙең ерҙәре араһындағы сикте билдәләү өсөн тип фараз итергә мөмкин. Был хаҡта фекер йөрөтөү дөрөҫ булыр ине, әгәр ғалимдар уларҙың баштағы урынлашыуы тураһында тулы мәғлүмәтен белһәләр. Икенсе версия буйынса, таштар һыу хәрәкәте һөҙөмтәһендә йомро форманы тәбиғи юл менән ала.

# Коста-Риканың таш шарҙары
## Донъяның башҡа өлөштәрендәге таш шарҙар

Ошондай уҡ оҡшаш таш шарҙар Рәсәйҙең арктик Чамп утрауында табылған. Шулай уҡ Зеландия Моерак һарыҡташтары билдәле. Бындай ҙур 1,5 м диаметрлы йомро формалы конкреция Боснияла табылған. Үрҙә телгә алынған оҡшаш объекттарҙы ғәҙел генә өйрәнгәндән һуң, улар, ҡағиҙә булараҡ, тәбиғи сығышлы икән һәм күп осраҡта ҙур конкрецияларҙан ғибәрәт.
# Альроде

Альроде (нем. Allrode) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 662 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,41 км². Диңгеҙ кимәленән 448 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6507 һәм автомобиль коды — HZ.
# Сәйәхова Лена Ғәле ҡыҙы

Сәйәхова Лена Ғәле ҡыҙы (1 ноябрь, 1931, БАССР-ҙың Дәүләкән районы Бик-Ҡарамалы ауылы) - тел белгесе, педагог-методист, педагогия фәндәре докторы (1983), профессор (1985). Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1987), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2007), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1986), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2001), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001).

# Сәйәхова Лена Ғәле ҡыҙы
## Биографияһы

Сәйәхова Лена Ғәле ҡыҙы 1931 йылдың 1 ноябрендә БАССР-ҙың (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы) Дәүләкән районы Бик-Ҡарамалы ауылында тыуа.
1953 — К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт педагогия институтын отличие менән тамамлағандан һуң Дәүләкән районының урта мәктәптәрендә, 1954—1961 йылдарҙа Өфөнөң 47-се урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй.
1961—1964 — РСФСР Педагогия фәндәре академияһының Милли мәктәптәр ғилми-тикшеренеү институтында аспирантурала уҡый.
1964 — Башҡорт дәүләт университетында эшләй башлай.
1990—2011 йылдар — БДУ-ның рус теле һәм уны уҡытыу методикаһы кафедраһы мөдире.

# Сәйәхова Лена Ғәле ҡыҙы
## Эшмәкәрлеге

Фәнни тикшеренеүҙәре лингводидактика, лексикография, лингвокультурология проблемаларына, мәктәптәрҙә һәм юғары уҡыу йорттарында рус телен уҡытыу теорияһына һәм методикаһына арналған. 500-гә яҡын фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән рус теле буйынсаса дәреслектәр, уҡытыусылар һәм студенттар өсөн уҡытыу-методик әсбаптар, авторы. Уның етәкселегендә 20 кандидатлыҡ һәм ике докторлыҡ диссертацияһы яҙылған һәм яҡланған.

# Сәйәхова Лена Ғәле ҡыҙы
## Наградалары һәм бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең мәғариф өлкәһендәге премияһы лауреаты (2013).
* Донъяла рус телен пропагандалау һәм уҡытыу йүнәлешендәге актив эшмәкәрлеге өсөн А. С. Пушкин миҙалы менән наградлана.

# Сәйәхова Лена Ғәле ҡыҙы
## Хеҙмәттәре

    Лексика как система и методика её усвоения. Уфа, 1979;
    Русский язык в диалоге культур. М., 2006 (авторҙаш);
    Методология и методическая система формирования лингвокультурологической компетенции тюркоязычных учащихся на уроках русского языка. Уфа, 2010.
# Архистратиг Михаил ҡорамы (Чернигов)

Архистратиг Михаил сиркәүе (укр.храм Михаил Архістратига) — Чернигов ҡалаһында Чернигов һәм Новгород Северский епархияһының православие сиркәүе, Тыныслыҡ проспекты һәм Козацкая урамдары мөйөшөндә урынлашҡан.

# Архистратиг Михаил ҡорамы (Чернигов)
## Тасуирламаһы

2001 йылда төҙөлә башлай, 2002 йылда изгеләндерелә. Ғибәҙәтхана ротонда формаһында төҙөлгән. Ҡорамдың проектын Киев архитекторы Олег Слепцов эшләй. Ләкин төҙөлөш барышында проекты сиркәү общинаһы теләге буйынса үҙгәртелә. Манара проектын, шулай уҡ территорияны төҙөкләндереүҙе Чернигов архитекторы Виктор Матвеевич Устинов башҡара. Ғибәҙәтханала 3 инеү урыны бар: үҙәктә — көнбайыш яҡта, төньяҡ һәм көньяҡ ҡабырғала. Стеналарҙа һүрәттәр юҡ.
Ғибәҙәтхананың төп биҙәге булып өс ҡатлы иконостас тора. Иконостас үҙәгендә — ике ҡатлы бейеклеккә күтәрелеүсе батша ҡапҡаһы. Батша ҡапҡаһынан уңда — «Иисус Хиситос» иконаһы. Христос ҡулына Инжил тотҡан. Пономарь ишегендә — «Изге Стефан Архидиакон» иконаһы. Батша ҡапҡаһы өҫтөндә — «Йәшерен мәжлес» иконаһы. Икенсе ҡатта — «Христос раштыуаһы» «Ғибәҙәтханағы инеү», «Богоматерь раштыуаһы», «Яңы ғәһедле Троица», «Иисус Христос», «Игесаулау», «Богоматерь Успение», «Суҡындырыу» байрамдарының 8 иконаһы ҡуйылған. Өсөнсө яруста батша ҡапҡаһы өҫтөндә «Иисус Христос — Дан батшаһы» иконаһы һәм апостолдар һүрәте менән 8 икона тора. Иконостас тәре менән тамамлана.
Ғибәҙәтхананан тыш территорияла манара төҙөлгән. Ул планында һигеҙ ҡырлы, 34 метр бейеклектә, дүртенсе ҡатында 8 ҡыңғырау ҡуйылған. Балалар өсөн йәкшәмбе мәктәбе эшләй.
# Косенко Николай Васильевич (яҙыусы)

Николай Васильевич Косенко (23 май, 1943 йыл (Воронеж өлкәһе, Россошанский районы Криничное ауылы) — 22 июль 1993 йыл, Дондағы Ростов) — рус совет яҙыусыһы , Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы (1991).

# Косенко Николай Васильевич (яҙыусы)
## Биографияһы

Николай Васильевич Косенко 1943 йылдың 23 майында Воронеж өлкәһе, Россошанский районы Криничное ауылында тыуа. Буласаҡ яҙыусының бала сағы шул ауылда үтә, унда Косенко мәктәпте тамамлай. 1961 йылда ул Дондағы Ростовҡа китә. Мәктәптән һуң армияла хеҙмәт итә, артабан крансы, йөк ташыусы, электрик булып эшләй. 1977 йылда Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлай. Институтты тамамлағандан һуң Н. В. Косенко «Дон» журналында, 1992 йылдан алып «Крестьянин» гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр булып эшләй.

# Косенко Николай Васильевич (яҙыусы)
## Ижады

Н. Косенконың «Редкие звезды» тигән тәүге китабы 1982 йылда баҫыла. Артабанғы «Среди добрых людей» китабында яҙыусы үҙенә бала сағынан уҡ таныш булған ауыл кешеләренең тормошон һүрәтләй.
Ул шулай уҡ ауылда йәйге каникулдарын үткәреүсе ҡала балалары тураһындағы «Каникулы в Апимондии» тигән повесын яҙа.
1991 йылда прозаик Н. В. Косенконы Рәсәй Яҙыусылар союзына ағза итеп ҡабул итәләр.
Николай Васильевич Косенко 1993 йылдың 22 июлендә вафат була. Ул Дондағы Ростов ҡалаһының Төньяҡ зыяратында ерләнгән.

# Косенко Николай Васильевич (яҙыусы)
## Хеҙмәттәре

Яҙыусының баҫылған әҫәрҙәре:
* Редкие звезды. Повесть, рассказы. — Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1982.
* Среди добрых людей. Повести и рассказы. — Ростов н/Д: Кн. изд-во, 1987.
* Косенко, Н. Каникулы в Апимондии: три урока природы / Н. В. Косенко; худож. Н. Я. Бойко.- Ростов н/Д: Ростовское книжное изд-во, 1988. — 176 с.: ил. (Рассказы о профессии)
* Холодное пламя заката. Повести и рассказы. М.: Современник, 1989.
# Зигмас Зинкявичюс

Зигмас Зинкявичюс (лит. Zigmas Zinkevičius; 4 ғинуар 1925 йыл — 20 февраль 2018 йыл) — СССР һәм Литваның ғалим-тел белгесе, Вильнюс университеты профессоры. Индоевропеистика (балтистика), балто-славян теленә мөнәсәбәттәре, литва-урыҫ ике теллелек проблемалары өлкәһендә хеҙмәттәр авторы. Ятвяга телен, литва теле тарихын һәм диалекттарын тикшереүсе.

# Зигмас Зинкявичюс
## Биографияһы

1996—1998 йылдарҙа Литвныңа мәғариф һәм фән министры.

# Зигмас Зинкявичюс
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1968 — Литва ССР-ының дәүләт премияһы
* 1977 — Литва ССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре
* 1991 — Латвия университетының почетлы докторы (Рига)
* 1994 — Гердер премияһы
* 1994 — Бөйөк Витаутас университетының почетлы докторы (Каунас)
* 1995 — Литва фәнни премияһы
* 1995 — Казимерас Буга премияһы
* 1995 — Өсөнсө дәрәжә Бөйөк Литва кенәзе Гядиминас ордены
* 2007 — Милли прогресс премияһы
* 2008 — Ятвяга тәреһе рыцарҙары ордены рыцары
* 2010 — Владас Шлайтас әҙәби премияһы
* 2012 — Укмярг районы почетлы гражданы
* 2015 — «Литва алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» орденының Ҙур командор тәреһе

# Зигмас Зинкявичюс
## Библиографияһы

* Lietuvių kalbos dialektologija. Vilnius, 1994, (Диалектология литовского языка)
* Библиография
# Солтанов

Солтанов (Солтанова) — фамилия, ғәрәп теленән алынған. Беренсе мәғәнәһе — батша, хаким; икенсеһе — шәп, һәйбәт, иң яҡшы кеше.
* Солтанов Абдулла Афзал улы (1928—2023) — үҙешмәкәр йырсы һәм ҡурайсы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы.
* Солтанов Айрат Хәмит улы (1962) — Башҡортостандың халыҡ артисы (2012).
* Солтанов Альберт Хан улы — техник фәндәре докторы, профессор, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре.
* Солтанов Байраҡ Зәки улы — техник фәндәре докторы, профессор, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре.
* Солтанов Барый Муллағәли улы (1907—1945) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Советтар Союзы Геройы (1945).
* Солтанов Вәсим Хафиз улы (1887—1977) — яҙыусы.
* Солтанов Ғарифйән (1876—1940-сы йылдар) — крайҙы өйрәнеүсе.
* Солтанов Зөфәр Хәбир улы (1927) — режиссёр, РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* Солтанов Илдар Мәхмүт улы (1952) — педагог, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
* Солтанов Искәндәрбәк Мөхәмәтйәр улы (1872—1920) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәкселәренең береһе, дәүләт эшмәкәре, башҡорт дворяндары нәҫеленән.
* Солтанов Исмәғил Харис улы (1890—1927) — Башҡортостандың партия һәм дәүләт эшмәкәре йәмәғәт эшмәкәре.
* Солтанов Йыһат Әҙеһәм улы (1932) — яҙыусы, тарихи-публицистик әҫәрҙәр авторы.
* Солтанов Мансур (Мөхәммәтмансур) Ислам улы (1875—1919) — башҡорт һәм татар музыка фольклорын йыйыусы һәм өйрәнеүсе.
* Солтанов Марат Хәтмулла улы (1952) — техник фәндәре докторы, профессор.
* Солтанов Мостафа Кәрим улы (1912—2009) — журналист.
* Солтанов Мөхәмәтйәр Мөхәмәтшәрип улы (1837—1915) — башҡорт дин әһеле. Ырымбур мосолман диниә назараты мөфтөйө (1886—1915).
* Солтанов Мөхәмәткамил Шафиҡ улы (1945) — совет хужалыҡ эшмәкәре.
* Солтанов Ринат Ишбулды улы (1954) — философия фәндәре докторы, профессор.
* Солтанов Рифҡәт Мөхәтйәр улы (1955) — химия фәндәре докторы.
* Солтанов Сәғәҙей Әхмәҙиә улы (1922—1992) — геология-минералогия фәндәре докторы, профессор.
* Солтанов Фуат Фәйзрахман улы (1928—2003) — физиолог, медицина фәндәре докторы, профессор.
* Солтанов Фәйзулла Вәли улы (1922—1992) — дәүләт эшмәкәре, 1967—1990 йылдарҙа БАССР Юғары Советы Президиумы Рәйесе.
* Солтанов Хәтмулла Аҫылгәрәй улы (1924—1994) — Дан ордены тулы кавалеры, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
* Солтанов Шәриф Хәбибулла улы (1913—1998) — хужалыҡ эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
* Солтанова Ғәлиә Кәлимулла ҡыҙы (1937) — йырсы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2011).
* Солтанова Линера Байраҡ ҡыҙы (1960 т.) — философия фәндәре докторы.
* Солтанова Мәрйәм Ғәзизрахман ҡыҙы (1938), педагог һәм үҙешмәкәр композитор.
* Солтанова Мәрйәм Тимербулат ҡыҙы (?—1928) — йәмәғәт эшмәкәре, меценат.
* Солтанова Рида Рәжәп ҡыҙы (1967) — ауыл хужалығы фәндәре докторы.
* Солтанова Римма Заһретдин ҡыҙы (1936) — бейеүсе, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* Солтанова Рәшиҙә Искәндәр ҡыҙы (19.07.1947) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре.
* Солтанова Сәйҙә Мөбәрәк ҡыҙы (1925—2021) — актриса, хореограф, режиссер, педагог. Башҡортостандың атҡа­ҙанған мәҙә­ниәт хеҙмәткәре (1993).
# Ласх-Еган

Ласх-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1488/4/59/33 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Ласх-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200045168
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204516
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шигаев Максим Григорьевич

Максим Григорьевич Шигаев (1736 йыл — 10 ғинуар 1775 йыл) — Яйыҡ казагы, 1772 йылда ихтилалдарҙа һәм Е. И. Пугачев етәкселегендәге 1773-1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы ҡатнашыусыһы, Пугачевтың яратҡан казагы. Ағзаһы, «Хәрби коллегия» ағзаһы һәм судья.

# Шигаев Максим Григорьевич
## Биографияһы

Шигаев 1772 йылдың 13 ғинуарында Яйыҡта тоҡанған казактар ихтилалының әүҙем ҡатнашыусыһы. Ғинуар һуңында ул ихтилал башлыҡтарының Екатерина II адресланған үтенесен Петербургка алып барған делегация етәксеһе була. Үтенестә казактарҙың ғәскәр старшиналарына һәм хакимиәткә үпкәләре һанала, Яйыҡ ҡалаһында тыуған фетнә шарттары һәм баш күтәреүселәрҙең ғәмәлдәре аҡланыуы тураһында яҙыла. Делегацияны Хәрби коллегия ултырышында тыңлайҙар һәм дүрт айға Петропавловск ҡәлғәһенә ябып ҡуялар. 1772 йылдың июнендә, Яйыҡ ихтилалы баҫтырылғандан һуң, Шигаевты һәм уның иптәштәре баш ҡаланан Ырымбурға оҙаталар. Улар Ырымбур бастругында ихтилалдың күренекле етәкселәре менән бергә ике йыл тотола. Полковник В. В. Неронов етәкселегендәге тәфтиш комиссияһы һорау ала. Комиссия фекер менән ризалашып, Хәрби коллегия уны ярлыҡарға ҡарар итә.
Максим Шигаев 1773 йылда беренселәрҙән булып, ҡасаҡ дон казагы Емельян Пугачевта батша "Петр Федорович"ты «таный». 17 сентябрҙән Шигаев баш күтәреүселәр сафына ҡушыла, Ырымбурҙы һәм Яйыҡ буйы ҡәлғәләрен ҡамауға алыуҙа ҡатнаша. Полковник дәрәжәһенә эйә булып, Пугачевтың яҡын кәңәшсеһе һәм ярҙамсыһы даирәһенә инә. Һаҡмар ҡаласығында Шигаев Хлопушаны яҡлап алып ҡала, сөнки баструкта бергә ултырған булалар. Пугачевтың төп арҡалаштарының береһе булараҡ, Шигаев «граф Воронцов» титулы ала. 1773 йылдың ноябре уртаһында төҙөлгән Баш күтәреүселәрҙең «Хәрби коллегияһы» составына инә[5]. Хәрби коллегияла Пугачев уны дүрт судьяның береһе итеп тәғәйенләй. Формаль рәүештә ул икенсе булһа ла (А. И. Витошновтан һуң), секретарь М. Д. Горшков раҫлауынса, Шигаев өҫтөнлөклөрәк урында тора. Быны икенсе секретарь И. Я. Почиталин да һорау алыу ваҡытында Пугачевтың Хәрби коллегия ойоштороуы, уның "баш"ы итеп Шигаевты тәғәйенләүен раҫлай.
Хәрби коллегияла Шигаев «интендант» эштәре менән шөғөлләнә, ғәскәрҙәргә ҡорал, боеприпастар, аҙыҡ-түлек, фураж, аҡса менән тәьмин итә. Пугачевсыларҙың ҙур берләшмәләре менән етәкселек итә Пугачев Яйыҡ ҡалаһына киткән ваҡытта Ырымбурҙы ҡамауҙы командалыҡ итеүҙе үҙ өҫтөнә ала. Уның етәкселегендә пугачевсылар 1774 йылдың 13 ғинуарында Берда Слободаһы эргәһендә Ырымбур гарнизоны ғәскәрҙәрен еңә.
1774 йылдың 2 апрелендә, Һаҡмар ҡаласығы эргәһендә кенәз П. М. Голицындан еңелгәндән һуң, Шигаев, эҙәрлекләүҙән ҡасып, биш казак менән менән Илецк ҡаласығына ҡаса, әммә бер аҙнанан тотола һәм Ырымбурға килтерелә. Һуңынан Мәскәүгә оҙатыла. Унда Пугачевҡа һәм уның арҡалаштарына генераль тикшереү үткәрелә.
1775 йылдың 9 ғинуарындағы хөкөм ҡарары буйынса ул Е. И. Пугачев, А. п. Перфильев, Чико-Зарубин, И. Т. Подуров һәм В. И. Торнов менән бергә үлем язаһына хөкөм ителә. 10 ғинуарҙа Мәскәү ҡалаһында аҫыла.
# Буралы (Татарстан)

Буралы (татар. Буралы, рус. Буралы) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҙнаҡай районы ауылы.

# Буралы (Татарстан)
## География

Ауыл Буралы йылғаһы буйында, Аҙнаҡай ҡалаһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 36 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Буралы (Татарстан)
## Тарих

Ауылға юрмый ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Ауыл Юрмый улусына ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Александр-Ҡарамалы административ-территориаль улусы составына керә.
XX быуат башында ауылда һыу тирмәне, мәсет, мәктәп теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылдан Сарман районы, 1935 йылдан — Тымытыҡ районы, 1958 йылдан — Аҙнаҡай районы, 1963 йылдан — Әлмәт районы, 1965 йылдан — йәнә Аҙнаҡай районы составында була.

# Буралы (Татарстан)
## Халҡы

1840 йылда ауылда 293 башҡорт, 289 ҡаҙна һәм дәүләт кәрҫтиәндәре (татарҙар) иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1897 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2000 |
| 857 | 778 | 805 | 716 | 660 | 729 | 480 | 294 | 379 |
# 1704 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1704 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1704 MDCCIV |
| Юлиан стилендә | 1703—1704 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2456—2457 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7212—7213 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5464—5465 ה'תס"ד — ה'תס"ה |
| Мосолман календары | 1115—1116 |
| Боронғо әрмән календары | 1153 ԹՎ ՌՃԾԳ |
| Ҡытай календары | 4400—4401 癸未—甲申 чёрная овца — синяя обезьяна |
| Эфиопа календары | 1696—1697 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1760—1761 |
| - Шака самват | 1626—1627 |
| - Кали-юга | 4805—4806 |
| Иран календары | 1082—1083 |
1704 йыл — шишәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә.

# 1704 йыл
## Ваҡиғалар

* 1704—1711 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы башлана.

# 1704 йыл
## Вафат булғандар

* 28 октябрь — Джон Локк, британ педагогы һәм философы, эмпиризм һәм либерализм вәкиле.