yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Өҙөк

Өҙөк ―урыҫ яҙыусыһы А. П. Чеховтың хикәйәһе, 1892 йылда яҙылған.

# Өҙөк
## Баҫма

Тәүге тапҡыр «Өҙөк» хикәйәһе «Осколки» журналының 16 -cы һанында 1892 йылдың 18 апрелендә «Талаҡһыҙ кеше (Человек без селезенки)» тәхәллүсе аҫтында баҫылып сыға.
1892 йылдың 31 мартында яҙған хатында А. П. Чехов «Осколки» журналының нәшерсеһе Н. А. Лейкинға үҙ имениеһы булған Мелиховонан былай тип яҙа : «Тәбиғәт ҡосағында мин борон булғандарҙы иҫкә төшөрҙөм дә хикәйә менән ҡалдыҡ-боҫтоҡ ике бәләкәй генә әйбер яҙҙым. Яҙҙым да өҫтәл эсенә ташланым. Әҙерәк һушыма килгәс, тағы бер нисә әйбер яҙып, барыһын да бергә һеҙгә тулайым ебәрермен». Был өс әйбер «Өҙөк (Отрывок)», «Ҡарт педагогтың күңел дәфтәренән (Из записной книжки старого педагога» һәм «Бер һатыу предприятияһының тарихы (История одного торгового передприятия» була. Чехов Мелиховоға шул йылдың 4 мартында күсеп килә, тимәк, был юморескалар был көндән алда яҙылмаған булырға тейеш.
7 апрелдә барлыҡ өс хикәйә лә яҙыусы тарафынан «Осколки» журналына ебәрелә. Н. А. Лейкин Чеховҡа 12 апрелдә: «Хикәйә лә һәм теге ике әйбер ҙә бик матурҙар. Әлбиттә мин уларҙы өс һанға, биҙәп торһондар өсөн, таратып индерәсәкмен»,-тип яҙа. Чехов менән бер нисә йылдар буйына бик әүҙем хат яҙышыусы прозаик В. В. Билибин Н. М. Ежовҡа 1892 йылдың 16 апрелендә: «Лейкин Чеховтың хикәйәләрен бик маҡтаны», - тип яҙа.

# Өҙөк
## Сюжет

Марфа Евлампиевнаның трактирында туҡтаған һөйләүсенең күҙенә вафат булған чиновник, статский кәңәшсеһе Козероговтың күңел дәфтәре сағылып ҡала. Козерогов, отставкаға сыҡҡас, ауыл хужалығы менән шөғөлләнә һәм, Цинциннатҡа оҡшарға тырышып, фәлсәфәүи темаларға һөйләшергә ярата.
# Суварди Сурьянинграт

Суварди Сурьянинграт (индон. Soewardi Soerjaningrat, 1922 йылдан Ки Хаджар Деванторо (индон. Ki Hadjar Dewantoro); 2 май 1889, Джокьякарта — 26 апрель 1959, шунда уҡ) — индонезия сәйәси эшмәкәре, ил бойондороҡһоҙлоғо өсөн көрәшеүсе, яҙыусы һәм педагог. Индонезияның милли геройы.

# Суварди Сурьянинграт
## Биографияһы

Индонезияла ява аристократтар ғаиләһендә тыуған. Нидерланд телле мәктәп тамамлай, унан һуң төп халыҡ өсөн медицина мәктәбенә инә, әммә сәләмәтлеге менән проблемалар арҡаһында уны тамамлай алмай. Һуңғараҡ журналистика менән шөғөлләнә, төрлө баҫмалар менән хеҙмәттәшлек итә һәм тиҙҙән үҙенең законға ҡаршы ҡараштары менән таныла; 1908 йылдан башлап, шул уҡ ваҡытта нигеҙ һалынған Budi Utomo милли ойошма менән хеҙмәттәшлек итә, Джокьякартала уның беренсе съездын үткәреүҙе ойоштора.
1912-1913 йылдарҙа эшмәкәрлек алып барған Һинд партияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе була; 1913 йылда Нидерландтың үҙаллылыҡ Көнөн байрам итеүгә йыйылыуҙы тәнҡитләгән «Мин голландты булһам» исемле антиколониаль мәҡәләһен баҫтыра, уның өсөн ҡулға алынып, башта Банк утрауына, ә һуңынан Нидерландҡа һөрөп ебәрелә. Метрополияла 1919 йылға тиклем йәшәй, белемен арттырыу менән әүҙем шөғөлләнеп, студенттарҙың Һиндстан ассоциацияһында ҡатнаша. 1919 йылдың сентябрендә, Нидерландтан тороп үҙаллылыҡ өсөн сығыш яһаған Һиндстан Милли Партияһы башлығы була, 1922 йылдың 3 июлендә балалар өсөн мәктәпкә нигеҙ һалыусы Таман Сисва йәмғиәтенә нигеҙ һала, унда белем биреү һәм тәрбиә биреү Англияға ҡаршы рухта алып барыла; шул уҡ ваҡытта Ява аристократияһы менән ассоциация булмаһын өсөн яңы исем дә ҡабул итә. 1923 йылда милли партия етәкселеген ҡалдырырға мәжбүр була. Бер нисә тапҡыр голландтар ҡулға ала; Япония оккупацияһы көндәрендә яңы хакимиәттәр күпмелер ваҡыт хеҙмәттәшлек иткән, Путер ойошмаһы лидерҙарының береһе булған.
Бойондороҡһоҙ Индонезияның Хөкүмәтендә (1945 йылда) беренсе мәғариф һәм мәҙәниәт министры итеп билдәләнә. 1950-се йылдарҙа социаль-мәҙәни эшмәкәрлек менән әүҙем шөғөлләнә, 1957 йылдан Гадж Мад университетынан почетлы докторы дәрәжәһен ала.

# Суварди Сурьянинграт
## Хәтер

Хәҙерге Индонезияла уның тыуған көнө милли мәғариф көнө булараҡ билдәләп үтелә, уның портреты бер нисә Индонезия банкнотында һүрәтләнгән, шулай уҡ уның хөрмәтенә Индонезия хәрби-диңгеҙ флоты караптары аталған. 1959 йылдың 29 ноябрендә уға үлгәндән һуң Индонезияның милли геройы исеме бирелә.
# Нөгөш ауыл Советы (Мәләүез районы)

Нөгөш ауыл Советы —Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Нөгөш ауылы.

# Нөгөш ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Тарихы

Нөгөш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Нөгөш ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Ауыл биләмәһе составы

1979 йылда ауыл Советы составынан күсеп ултырған Үрге Таш ауылы төшөрөп ҡалдырыла.

# Нөгөш ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Билдәле шәхестәре

* Ғәлим Дәүләди (1936 йыл, 9 апрель — 2016 йыл, 15 апрель) — СССР һәм Рәсәй башҡорт шағиры, яҙыусы, журналист һәм тәржемәсе, Башҡорт АССР-ы яҙыусылар союзы ағзаһы (1968), Сергей Чекмарев (1987) һәм Булат Рафиҡов (2005) исемендәге премия лауреаты).
# Мыс-Ях

Мыс-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сеуль йылғаһының уң ярына тамағынан 167 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Мыс-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018873
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301887
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Түбәнге Серге

Түбәнге Серге (рус. Ни́жние Серги́) — ҡала, Свердловск өлкәһенең Түбәнге Серге районы үҙәге.

# Түбәнге Серге
## Географияһы

«Түбәнге Серге муниципаль районы» муниципаль берәмеге Түбәнге Серге ҡалаһы — «Түбәнге Серге ҡала биләмәһе» муниципаль берәмегенең административ үҙәге. Ул Урта Уралдың көнбайыш битләүендә, Екатеринбург ҡалаһының көнбайыш-көньяҡ-көнбайышында, унан 82 километр алыҫлыҡта (автотрасса буйынса 98 км), башлыса Ҡариҙел йылғаһының уң ҡушылдығы Серге йылғаһының уң ярында урынлашҡан. Ҡаланың көнсығыш өлөшөндә Түбәнге Серге быуаһы төҙөлгән.
Ҡалала Свердловск тимер юлының Түбәнге Серге тимер юл станцияһы бар, ул Чусовская — Дружинино — Бирҙәүеш йүнәлешен хеҙмәтләндерә. Ҡаланың көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә «Түбәнге Серге» шифаханаһы урынлашҡан.

# Түбәнге Серге
## Ҡала тарихы

Түбәнге Серге ҡалаһы, хәҙерге Урал ҡалаларының күбеһе кеүек үк, мәғдәнселек сәнәғәте нигеҙендә барлыҡҡа килгән. 1743—1744 йылдарҙа башҡорттарҙан алынған ерҙәрҙә Никита Демидов суйын һәм тимер эшкәртеү заводы төҙөй. Завод 1789 йылда Михаил Павлович Губинға һатылған.
1963 йылдың 1 февралендә Түбәнге Серге ҡалаһы өлкә буйһоноуындағы ҡалалар иҫәбенә индерелә, ә ҡаланың Хеҙмәтсәндәр депутаттары советы Свердловск Хеҙмәтсәндәр депутаттарының өлкә советы ҡарамағына тапшырыла.

# Түбәнге Серге
## Этимологияһы

Ҡаланың исеме үҙе ярында урынлашҡан Серге йылғаһынан килеп сыҡҡан, Түбәнге билдәләмәһе иһә йылғаның түбәнге ағымында булыуын күрһәтә, ә йылға үрендә Үрге Серге ҡасабаһы көн итә. Атаманы коми теленән килеп сыҡҡан тиеүселәр бар, мәгәр "Башҡортостан Республикаһы топонимдары һүҙлеге"ндә Ҡариҙел йылғаһының был ҡушылдығы атамаһы башҡорт телендәге серге һүҙенән алынған тип яҙылған

# Түбәнге Серге
## Климаты

Ғинуарҙың уртаса температураһы −16 °C, июлдә — яҡынса +17 °C. Яуым-төшөм йылына яҡынса 500 мм.

# Түбәнге Серге
## Халҡы

2019 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ҡала халҡы һаны буйынса Рәсәй Федерацияһының 1115 ҡалаһынан 958-се урында булған2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халҡы буйынса ҡала Рәсәй Федерацияһының 1112 ҡалаһы араһында 375-се урында була.

# Түбәнге Серге
## Шифахана

Түбәнге Серге — Уралдағы иң әүәлге бальнеологик курорттарҙың береһе. Төп дауалауҙың тәбиғи факторҙары булып шифалы һыуы тора. Бында ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙарын дауаларға киләләр.
# Каска (индтар)

Каска — Канадала йәшәгән инд халҡы. Элек-электән Канаданың Юкон күле тирәһендә йәшәйҙәр. Каска телендә һөйләшәләр.
# Шишкобойка

Шишкобойка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк (Лабаз ҡушылдығы) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Шишкобойка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300412115200013121
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201312
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# 1829 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1829 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1829 MDCCCXXIX |
| Юлиан стилендә | 1828—1829 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2581—2582 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7337—7338 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5589—5590 ה'תקפ"ט — ה'תק"ץ |
| Мосолман календары | 1244—1245 |
| Боронғо әрмән календары | 1278 ԹՎ ՌՄՀԸ |
| Ҡытай календары | 4525—4526 戊子—己丑 жёлтая мышь — жёлтая корова |
| Эфиопа календары | 1821—1822 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1885—1886 |
| - Шака самват | 1751—1752 |
| - Кали-юга | 4930—4931 |
| Иран календары | 1207—1208 |
1829 йыл — кесаҙна көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Тыпыл

Тыпыл — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Косьва йылғаһының уң ярына тамағынан 230 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Тыпыл
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Косьва йылғаһы башынан Широков ГЭС-ына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100312111100008522
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100852
* Бассейн коды — 10.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Цинандали

Цинандали (груз. წინანდალი) — Грузияның тарихи өлкәһе Кахетиялағы Телави муниципалитетына ингән ауыл.

# Цинандали
## Географияһы

Гомбори тауының төньяҡ-көнсығыш битләүендә, диңгеҙ кимәленән 560 м бейеклектә, Телавиҙан 10 км алыҫлыҡта һәм Тбилисиҙан 79 км көнсығыштараҡ урынлашҡан. Ауыл янынан Алазани йылғаһы аға .

# Цинандали
## Тарихы

Чавчавадзелар йорто, "Цинандали" тигән аҡ шарап етештерелеүе менән билдәле.
Был ерҙәр кенәз Чавчавадзеларға 1680 йылда грузиндарҙың тушеби тигән этнографик төркөмөнә ҡаршы уңышлы яуҙары өсөн бүләк ителгән. Цинандали ҡәлғәһе кенәз резиденцияһы итеп алына һәм быуат ярым шул сифатта ҡулланыла. Александр Чавчавадзе (1786—1846) урта быуат нығытмаһы урынында яңы , иркен һарай төҙөтә. Уның атаһы Гарсеван (Давид) Чавчавадзе (1757-1811) Грузияның (Картли-Кахетия батшалығы) абруйлы сәйәсмәндәренең береһе булып , Рәсәй протекторат урынлаштыралыуы тураһында һөйләшергә барған делегация етәксеһе була. 1783 йылда атаҡлы Георгий трактатына ҡул ҡуя. 18 йыл дауамында Санкт-Петербургта Грузияның вәкәләтле министры рангында (ғәмәлдә - илсе) эшләй.
Александр Чавчавадзе атаһы мираҫын алып, яңы йорт төҙөй, декоратив баҡса үҫтерә (1835). Чавчавадзеларға ҡунаҡтар йыш килә, улар араһында Грибоедов, Пушкин, Лермонтов, Одоевский һәм Александр Дюма (атаһы) була). Чавчавадзе илдәге иң ҙур шарап заводы һалдырта. Аҡ цинандали шарабы фирма шарабы булып таныла.
Чавчавадзеның мөлкәте имам Шамилдән зыян күрә. 1854 йылдың 2 июлендә Шамилдың улы Ғази-Мөхәммәт төркөмө һөжүм итеп, аманаттар алып, улар араһында Александр Чавчавадзеның килене һәм ейәндәре лә була. Шамилдың 15 йыл Санкт-Петербургта әсир булып ултырған улына алмаштырып алыу шарты ҡуйыла. 40 000 көмөш аҡса түләп, яҡындарын ҡотҡарып, Чавчавадзелар Рәсәй йәмәғәт банкына бурысҡа инергә мәжбүр була.
Давид Чавчавадзе вафат булғас (1884), түләнмәгән бурыс өсөн имение император Романов мөлкәтенә күсә. 1917 йылда дәүләт милкенә әйләндерелә.
1947 йылда усадьбала музей ойошторола.

# Цинандали
## Билдәле кешеләре

Цинандалиҙа Нина Чавчавадзе, Александр Грибоедовтың буласаҡ ҡатыны, донъяға килгән.
# Хартмансдорф (Айзенберг)

Хартмансдорф (Айзенберг) (нем. Hartmannsdorf (bei Eisenberg)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 708 кеше йәшәй. Майҙаны — 1,63 км². Диңгеҙ кимәленән 190 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7613 һәм автомобиль коды — SHK.
# Сундырь (йылға)

Сундырь — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1994 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Сундырь (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000044140
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004414
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Витим ҡурсаулығы

Витим ҡурсаулығы (рус. Госуда́рственный приро́дный запове́дник «Вити́мский») 1982 йылдың 20 майында ойошторола. Ҡурсаулыҡ территорияһы Саян-Байкал тау районында Витим йылғаһы буйлап Бодайбо ҡалаһынан 240 км өҫтә урынлашҡан. Майҙаны — 585 838 гектар. Ҡурсаулыҡтың йылға селтәре Төньяҡ Боҙло океан бассейнына ҡарай. Бында күлдәр күп: айырыуса Орон күле фәнни һәм мәҙәни әһәмиәткә эйә.

# Витим ҡурсаулығы
## Климаты

Ҡурсаулыҡтың уртаса зона сиктәрендә урынлашыуы, океандарҙан һәм таулы ерҙәрҙән ҙур алыҫлығы климаттың төп үҙенсәлеген — климат шарттарының киҫкен континентальлеген һәм бейеклек бүлкәтлеген — билдәләй. Абсолют температура минимумы −60 °C етә. Ҡыш октябрь башында башлана һәм яҡынса 7 ай дауам итә. Дөйөм алғанда, йылы осорҙоң оҙайлығы (0 °C-тан юғары) йылына яҡынса 145 көн тәшкил итә.

# Витим ҡурсаулығы
## Фауна һәм флораһы

Урман ҡурсаулыҡ майҙанының яҡынса 12 процентын биләй. Үҫемлектәрҙең 1085 һәм лишайниктарҙың 9 төрө асыҡланған.
Рәсәй Федерацияһының Ҡыҙыл китабына индерелгән көпшәле үҫемлектәргә алһыу алтын тамыр, наяда, һуғанбашлы калипсо, Байкал бородинияһы ҡарай.
Ҡурсаулыҡта 220-нән ашыу ҡош, балыҡтарҙың — 23, амфибия — 3, һөйрәлеүселәрҙең — 1, һөтимәрҙәрҙең 35 төрө теркәлгән. Ҡуш тояҡлыларҙан болан, кабарга, мышы киң таралған. Шулай уҡ әлгәнйәк күп.

# Витим ҡурсаулығы
## Топографик карталар

* Карта бите O-50-XXI. Масштаб: 1 : 200 000. Указать дату выпуска/состояния местности.
* Карта бите O-50-XXVII. Масштаб: 1 : 200 000. Указать дату выпуска/состояния местности.
# Рәшиҙә

Рәшиҙә — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

# Рәшиҙә
## Этимологияһы

Рәшиҙә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе дөрөҫ, тура юлдан барыусы, батыр, ҡыйыу тигәнде аңлата.

# Рәшиҙә
## Билдәле шәхестәр

Солтанова Рәшиҙә Искәндәр ҡыҙы (19 июль 1947 йыл) — дәүләт, партия һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1999—2003 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинетының һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы ЗАГС идаралығы начальнигы. Башҡортостан Республикаһының өсөнсө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. 1998 йылдан Башҡортостандың Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2000). «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2021) һәм Салауат Юлаев ордендары кавалеры (2017). Учалы районының Муса Мортазин исемендәге премияһы лауреаты.
Туйсина Рәшиҙә Ғилметдин ҡыҙы (10 май 1942 йыл) — башҡорт бейеүсеһе, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1978) һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы (1974), Башҡортостандың Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбленең элекке солисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1974), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2012).
Мәһәҙиева Рәшиҙә Рәфҡәт ҡыҙы (8 февраль 1965 йыл) — башҡорт журналисы, ғалим. 1995 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы ағзаһы. Филология фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (1999). Башҡортостан Республикаһының матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары атҡаҙанған хеҙмәткәре (2004).
Әхмәҙиева Рәшиҙә Сәмиғулла ҡыҙы (24 октябрь 1925 йыл — 13 декабрь 1998 йыл) — театр актёры, йырсы (меццо-сопрано). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1972).
Бикмәтова Рәшиҙә Шаһиморат ҡыҙы, Рәшиҙә Бик (21 октябрь 1952 йыл) — Башҡортостанда йәшәп, рус телендә ижад итеүсе балалар яҙыусыһы, шағир. 2002 йылдан Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы, «Рәсәйҙең алтын ҡәләме» Милли әҙәби (2013) һәм төрлө кимәлдәге башҡа, шул иҫәптән халыҡ-ара әҙәби премиялар лауреаты.
Рәшиҙә Йыһаншина (1917—2013), РСФСР-ҙың (1981), ТАССР-ҙың (1966) халыҡ артисы, 1964—1975 йылдарҙа Ғәлиәскәр Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры директоры.
# Сапиенца (университет)

«Сапиенца» (рәсми атамаһы — Sapienza — Università di Roma, «Сапиенца — Рим университеты») — Италияның баш ҡалаһы Римдә урынлашҡан университет, донъяның иң боронғо университеттарының береһе — XIV быуат башында нигеҙләнгән.
Италияның иң престижлы университеттарының береҙе, даими рәүештә Италия һәм Көньяҡ Европа юғары уҡыу йорттары рейтингыларының беренсе урындарына эләгә, Европаның иң яҡшы университеттары иҫәбенә инә. Көндөҙгө бүлектә уҡыған студенттарҙың һаны буйынса Европала иң ҙур университет булып тора.

# Сапиенца (университет)
## Тарихы

1303 йылда Рим папаһы Бонифаций VIII тарафынан туранан-тура Ватиканға буйһонған уҡыу йорто булараҡ нигеҙләнгән. 1431 йылда Рим папаһы Евгений IV уҡыу йортон үҙгәртеп ҡорған, һөҙөмтәлә университетта дүрт яңы факультет булдырылған: хоҡуҡ, медицина, фәлсәфә һәм теология.
1527 йылда Римде талаған осорҙа университет ябылған, ҡайһы бер профессорҙар үлтерелгән. 1703 йылда Рим папаһы Климент XI ҡаланың Яникул убаһында ер алған, бында университет ботаника баҡсаһы булдырылған, ул тиҙҙән Европала иң билдәлеләренең береһе булып киткән.
1870 йылда «Сапиенца» папа университеты булмай башлаған һәм ҡала учреждениеһы булып киткән. 1935 йылда Марчелло Пьячентининың проекты буйынса яңы университет кампусы төҙөлгән.

# Сапиенца (университет)
## Рейтингтар

U.S. News & World Report рейтингына ярашлы университет Италияның иң яҡшы юғары уҡыу йорто булып тора һәм Европала 139-сы урында биләй.
Донъя университеттарының академик рейтингы Рим университетын 101—150 (донъяла иң яҡшы уҡыу йорттарының 3 % араһында) төркөмөндә урынлаштырған.
QS World University Rankings рейтингында Ла Сапиенца 202-се урынды биләй.

# Сапиенца (университет)
## Факультеттар

* Архитектура
* Иҡтисад
* Фармакология һәм медицина
* Хоҡуҡ
* Граждан һәм сәнәғәт төҙөлөшө
* Информацион инженерияһы, информатика һәм статистика
* Математика, физика һәм тәбиғи фәндәр
* Медицина һәм стоматология
* Медицина һәм психология
* Сәйәси фәндәр, социология һәм коммуникациялар
# Мокрая Мечётка

Кесе Мечет — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волга ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Мокрая Мечётка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Волгоград һыуһаклағысынан Светлый Яр һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002312112100011967
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101196
* Бассейн коды — 11.01.00.023
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кер йыуыу таҡтаһы

Кер йыуыу таҡтаһы — һабынлы эретмәлә һуғарылған йыуыу сараһы бөртөксәләренең туҡыманың өҫкө ҡатламына һөҙөмтәлерәк үтеп инеүен тәьмин итеү һәм артабан бысраҡ өлөшсәләрен алып ташлау маҡсатында ҡабырғалы өҫкө йөҙөнә кейемде ҡулдар менән интенсив ышҡыу алымы менән йыуыу ҡулайламаһы
Махсус ҡулайлама сифатында кер йыуыу таҡтаһы, күрәһең, XIX быуат башында барлыҡҡа килгән — быға тиклем йыуырға әҙерләгән керҙе ташҡа йәки башҡа тәбиғи йөҙҙәргә ышҡығандар. Тәүге кер йыуыу таҡталары, күрәһең, тулыһынса ағастан булғандыр, әммә 1833 йылда уҡ ағас рам менән сикләнгән ҡырлы металл йөҙҙән торған кер йыуыу таҡтаһына патент алынған. XX быуатта кер йыуыу таҡтаһының ҡыйбатыраҡ төрҙәре махсус быяланан яһала башлаған. Йыуылған керҙе ул заманда күмер үтектәре менән үтекләгәндәр. Әлеге ваҡытта кер йыуыу таҡтаһы йыш ҡына пластик кер йыуыу һауыттарына йәки раковиналарына стеналарының береһе булараҡ, ҡуйыла.
Күмәк кеше йәшәгән йорттарҙа эҫе һыу тәьминәте барлыҡҡа килгәс һәм, айырыуса кер йыуыу машиналары таралыу менән, кер йыуыу таҡталары, башлыса өсөнсө донъя илдәрендә һәм дача шарттарында ғына һаланып ҡала — ҡулланылыштан сыға башлай.
XX быуат уртаһында кер йыуыу таҡтаһын йәки махсус эшләнгән уға оҡшаш предметтарҙы музыка ҡоралы сифатында ҡулланыу традицияһы барлыҡҡа килгән.