yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Әбделмәнов

Әбделмәнов — ир-ат фамилияһы. Әбделмән исеменән барлыҡҡа килгән. Төрки халыҡтарҙа киң ҡулланыла.
Әбделмәнова — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Әбделмәнов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Әбделмәнов Ғүмәр Мөғәлләм улы (15 декабрь 1929 йыл — 30 октябрь 2020) — йырсы. 1964 йылдан Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, 1969—1992 йылдарҙа СССР Музыка фондының Башҡортостан бүлексәһе директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1989). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2020).
* Әбделмәнов Илшат Ғаяз улы (15 июнь 1941 йыл — 25 июль 2007 йыл) — тау инженеры. Техник фәндәре докторы (1995), профессор (1995).
* Әбделмәнов Исмәғил Абдулла улы (1910-) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында хеҙмәт иткән. Гвардия рядовойы, ҡыҙылармеец.
* Әбделмәнов Йәмил Әбделәхәт улы (29 апрель 1965 йыл) — йырсы (баритон), педагог. 1993 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы, бер үк ваҡытта 1992—2001 йылдарҙа Өфө сәнғәт училищеһы, 2000 йылдан — хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. 2002 йылдан Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2006), Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2021). Төрлө кимәлдәге ижади конкурстар, Аҡмулла (2004) һәм М. Өмөтбаев (2010) исемендәге премиялар лауреаты.
* Әбделмәнова Лилиә Салауат ҡыҙы (1984 й.) — Рәсәй шашкасыһы.
* ↑ Шаймуратовцы. Абдульманов Исмагил Абдуллович
# Холе-Недарма-Яха

Холе-Недарма-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Холе-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Холе-Недарма-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300042641
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304264
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Воскресенка (Пекша ҡушылдығы)

Воскресенка — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пекша йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Воскресенка (Пекша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000031856
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003185
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сормас-Юган

Сормас-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сормас ҡылымығының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Сормас-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300032002
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303200
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Подокса

Подокса — Рәсәй йылғаһы. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вязьма йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Подокса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уводь йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ока ҡушылдыҡтары бассейны Мокша йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301012110000033175
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003317
* Бассейн коды — 09.01.03.010
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Боржунак

Боржунак — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Амелич йылғаһының уң ярына тамағынан 81 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Боржунак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200029321
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202932
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Үрге Пасол

Үрге Пасол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1730/6/13 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Үрге Пасол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041009
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204100
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сундома

Сундома — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юза йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Сундома
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014818
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001481
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хуторка (Әй ҡушылдығы)

Хуторка — Рәсәйҙәге йылға. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Әй йылғаһының уң ярына тамағынан 530 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Хуторка (Әй ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100021474
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102147
* Бассейн коды — 10.01.02.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Килдейәров Исхаҡ Мөхәмәҙи улы

Килдейәров Исхаҡ Мөхәмәҙи улы (1897 йыл — 1977 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Уҡсылар дивизияһы яугиры, уҡсы, ефрейтор. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945).

# Килдейәров Исхаҡ Мөхәмәҙи улы
## Биографияһы һәм батырлығы

Исхаҡ Мөхәмәҙи улы Килдейәров 1897 йылда хәҙерге Башҡортостандың Әбйәлил районы Ишбирҙе ауылында тыуа. 1942 йылдың 12 ғинуарында БАССР Бөрө районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 102-се уҡсылар полкының 41-се уҡсылар дивизияһында хеҙмәт итә. 1945 йылдың 26 апрелендә Германияның Бранденбург провинцияһы Шторков ҡалаһы өсөн барған алыштарҙа Килдейәров Исхаҡ Мөхәмәҙи улы дошмандың траншеяһына бәреп инеп, мылтыҡ төйҙәһе һәм штык менән биш немец һалдатын юҡ итә һәм һөжүмде кире ҡағыуҙа тағы дүрт дошман һалдатын юҡ итә. Немец-фашист илбаҫарҙары менән алышта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн Килдейәров Исхаҡ Мөхәмәҙи улы Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.

# Килдейәров Исхаҡ Мөхәмәҙи улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР)
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы
# Тегенек

Тегенек — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Колос йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Тегенек
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008785
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200878
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Косово географияһы

Косово Республикаһы — Европаның көньяҡ-көнсығышында Балҡан ярымутрауында урынлашҡан өлөшләтә танылған дәүләт.
Майҙаны — 10 887 км², халҡы — яҡынса 2,2 миллион кеше.

# Косово географияһы
## Дөйөм ҡылыҡһырлама

Диңгеҙ кимәленән уртаса бейеклеге — 550 метр тирәһе. Косово башлыса тауҙар менән ҡапланған, иң бейек нөктәһе — Албания менән сик буйында урынлашҡан Джяравица тауы (бейеклеге — 2656 метр). Шар-Планина тауҙары көньяҡта һәм көньяҡ-көнсығышта Македония Республикаһы сиге уйлап урынлашҡан. Башлыса Сербияла ятҡан Капаоник тауҙары Косовоның төньяҡ өлөшөн биләй. Республиканың баш ҡалаһы Пришитинанан көнбайышҡа табан ятҡан Дреница убалы өлкәһе ике тигеҙлекте айырып тора — көнбайыштан Аҡ Дрин йылғаһы буйлап һуҙылған Метохия тигеҙлеге һәм көнсығыштан Ситница йылғаһы буйлап һуҙылған Косово яланы тигеҙлеге.
Косово биләмәләрендә бер нисә ҙур йылғалар бар: Аҡ Дрин, Ситница, Көньяҡ Морава һәм Ибар. Уларҙан иң оҙоны — Аҡ Дрин (оҙонлоғо 175 км), ул Албанияның Кукес ҡалаһы эргәһендә Ҡара Дрин йылғаһы менән ҡушыла һәм Дрин йылғаһын барлыҡҡа килтерә. Аҡ Дрин йылғаһы бассейнының майҙаны 4964 км² тәшкил итә.
Иң ҙур һыу ятҡылығы — Газивода һыуһаҡлағысы, уның күләме — 380 млн м³. Икенсе урында 113 млн м³ күләме менән Радонич һыуһаҡлағысы тора. Республикала Батлава (40 млн м³) һәм Бадовац (26 млн м³) күлдәре бар.
Шарлауыҡтары:
* Радовац ауылы янында Аҡ Дрин йылғаһындағы шарлауыҡ (бейеклеге 25 метр).
* Метохияла урынлашҡан Мируша шарлауыҡтары.

# Косово географияһы
## Дөйөм ҡылыҡһырлама
### Климаты

Диңгеҙгә сығыу юлы юҡ, әммә ул Адриатик диңгеҙҙән алыҫ булмаған урында урынлашҡан. Климаты дымлы континенталь. Был төбәк өсөн йылы йәй һәм һалҡын, ҡарлы ҡыш хас. Максималь йәйге температура — +30 °C, минималь ҡышҡы температура — −10 °C.

# Косово географияһы
## Дөйөм ҡылыҡһырлама
### Халҡы

Халҡы — яҡынса 2,2 миллион кеше. Иң ҙур ҡала — республиканың баш ҡалаһы Приштина (яҡынса 200 мең кеше), икенсе урында — Призрен (180 000). Халыҡ тығыҙлығы — яҡынса 200 кеше/км². Этник составы: башлыса албандар (88 %), сербтар (7 %), шулай уҡ төрөктәр, босняктар һәм сиғандар йәшәй.
# Терракота

Терракота (итал. terra — ер, балсыҡ һәм cotta — яндырылған) — төҫлө балсыҡтан яһалған көпшәк төҙөлөшлө керамик әйберҙәр. Көнкүрештә һәм төҙөлөштә ҡулланыла. Терракотанан һауыт-һаба, ваза, скульптура, уйынсыҡтар, сынаяҡ, кирбес, кафель, черепица, архитектура элементтарын яһайҙар. Терракотаны, яндырылғас бөртөклө йәки ялтырауыҡ төҫ ала торған, балсыҡтың масхус сорттарынан яһайҙар. Төҫө ҡуйы-көрөн, ҡыҙыл-көрән, аҡһыл һарғылт булырға мөмкин.

# Терракота
## Тарихта терракота

Терракота барлыҡ неолит мәҙәниәтендә таралған булған. Бронғо Греция, Этрусктар, Боронғо Ҡытай, Боронғо Һиндостан һәм Боронғо Америкала саркофагтар, статуялар, боронғо архитектура элементтарын терракотанын яһағандар.
Ҡытайҙа табылған Цинь династияһынаң Терракотанан яһалған армияһы был мәҙәниәттең сағыу миҫалы.
Урта быуаттарҙа терракота Урта Азия, итальян архитектура-төҙөлөш сәнғәтендә, Яңырыу осоро архитектура элементтарында ҡулланыла.
Рәсәйҙә аритектурала терракота ҡулланыу Кмев Русе осронда уҡ билдәле булған.
XV быуатта кирбес биналарҙың фасадтарын биҙәгәндәр. Совет төҙөлөшөндә 1950 йылдарҙа терракота тышлан биҙәү, көпләү эшендә киң ҡулланыла.
# Щелкан

Щёлкан (Кесе Щёлкан) — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Терса йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 122 км.

# Щелкан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терса. Бәләкәй йылға бассейны — Дон йылғаһы Хопёр һәм Северский Донец йылғалары ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300212107000008862
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000886
* Бассейн коды — 05.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Явзора

Явзора (Явзера, Явюра) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының уң ярына тамағынан 363 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 101 км.

# Явзора
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036609
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003660
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дон шарлауыҡтары

Дон шарлауыҡтары, шулай уҡ Волченский шарлауыҡтары — Ростов өлкәһе Углерод ҡасабаһы янындағы һыу объекты. Шарлауыҡтарҙың береһе «Толомдар» («Косы»), икенсеһе «Ике тамсы күҙ йәше»(«Две слезы») тип атала. Шарлауыҡтар элеккеге Замчалово карьеры территорияһында урынлашҡан.

# Дон шарлауыҡтары
## Тарих

Ростов өлкәһендә Углерод ҡасабаһы янында бер нисә Дон шарлауығы бар. Уларҙың барыһы ла элеккеге Замчаловский карьеры территорияһында урынлашҡан. «Толомдар»(«Косы») шарлауығы каньондың көнсығышында урынлашҡан, уға ҡаршы яҡта «Ике күҙ тамсыһы» («Две слезы») шарлауғы, уның бейеклеге 10 метр. Шарлауыҡтарҙың береһенән һыу талғын ғына ағып төшә, икенсеһенән һыу йылдар буйы эҙҙәрен ҡалдырған ваҡ таштар өҫтөнә бик бейектән төшә.
Волченск ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Дон шарлауыҡтары бер аҙ ваҡыттан тәбиғәт ҡоматрҡылары статусын алһа ине тигән теләк белдерҙе. Ул саҡта был төбәк Ростов өлкәһенең туристик маршруттарының береһенә әүрелер ине. Мәғлүм булыуынса, 2017 йылда был тирәлә айырым экскурсиялар ойошторолмай.
* 1 2 Что посмотреть на Дону? Семь чудес области
* 1 2 Каменский район. Официальный сайт муниципального образования 2018 йыл 20 май архивланған.
# Әүешкүл

Әүешкүл Викиһаҡлағыста
Әүешкүл (рус. Аушкуль) — Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Иҫке Байрамғол ауылы эргәһендәге күл. Шартадма йылғаһы ҡоя. Әүешкүл күле - Уй йылғаһы бассейнында. Төньяҡ-көнбайышта 643,7 м бейеклектәге түбә бар.

# Әүешкүл
## Характеристика

Өҫкө майҙаны — 2,24 кв. км, оҙонлоғо 2,1 км, киңлеге 1,4 км, уртаса тәрәнлеге — 1,85 м, һыу күләме — 4,14 млн куб м; һыу өҫтө майҙаны — 7,54 кв. км. Әүешкүл күленең диңгеҙ кимәленән бейеклеге 413 метр.
Күл тектоник сығышлы, силур һәм девон (серпентинит, ҡомташ, балсыҡ) тоҡомдарында барлыҡҡа килгән. Сеүәтә формаһында соҡоро бар, төбө һөҙәк, ләмле.
Атмосфера яуым-төшөмө менән туҡлана, эвтрофлы (йылғаларға ағып төшкән һыу менән органик матдәләр килеп, биологик бысраныу килеп сыға. Микроорганизмдар ныҡ үрсей, һыу үҫемлектәре көслө үҫә.Уларҙың ҡулланылып өлгөрмәгәндәре сереп һыу ятҡылығын бысрата. Етештереүсе-ҡулланыусы-тарҡатыусы балансы боҙола).
Ландшафты — ташлы дала, ҡайынлы урман. Күлдең көнбайыш ярынан Әүештау тауы күтәрелә (диңгеҙ кимәленән 645 метр, күл өҫтөнән 230 метр). Күл яры буйлап йәшмә ятҡылығы бар.

# Әүешкүл
## Фаунаһы

Күлдә табан балыҡ, һаҙан, ҡорман, ҡарабалыҡ, алабуға, сабаҡ, суртан балыҡтары һәм ҡоштарҙан һоро торна, һуна өйрәк, ҡор һәм башҡалар тереклек итә.

# Әүешкүл
## Топонимика

Күл исеме башҡорт һүҙе «Атауҙы Әүешкүл» — кәкре күлдән килеп сыҡҡан. Әүешкүл ауылында Әүеш тауында Рамаҙан әүлиә, Уау диуана (Вәхит) тауы һәм шишмәһе бар.
# Кесе Холодная

Кесе Холодная — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мулымья йылғаһының уң ярына тамағынан 452 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Кесе Холодная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016221
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301622
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Окорокова Екатерина Сергеевна

Окорокова Екатерина Сергеевна (ҡыҙ фамилияһы Чепкий; (20 декабрь 1985 йыл) — ултырып волейбол уйнаусы, «ЦСП-Крылатское» командаһы уйынсыһы, Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһы капитаны. Рәсәй йыйылма командаһы составында — 2018 йылда донъя чемпионы, 2017 һәм 2019 йылда Европа чемпионы. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2018) һәм Рәсәйҙең халыҡ-ара класслы спорты мастеры.

# Окорокова Екатерина Сергеевна
## Биографияһы

Екатерина Сергеевна Окорокова 1985 йылдың 20 декабрендә Елец ҡалаһында тыуған. Бала саҡта спорт менән шөғөлләнмәгән: раҫлауынса, бала сағында координациялау менән проблемалар була. 2008 йылда юл-транспорт фәжиғәһендә йәрәхәт ала һәм аяғын тубыҡтан юғары ампутациялайҙар. Дауахананан һуң протез предприятиеһында инвалидтар өсөн академик ишеү менән шөғөлләнергә тәҡдим итәләр, Рәсәй чемпионы була. 2011 йылда ултырып волейбол менән шөғөлләнә башлай, Мәскәү «ЦСП-Крылатское» командаһы өсөн сығыш яһай. Өс тапҡыр Рәсәй чемпионы исемен яулай.
Мәскәүҙең «ЦСП-Крылатское» командаһы өсөн сығыш яһай. 2017 һәм 2019 йылда Европа чемпионатында Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһы составында еңеү яулай, шулай уҡ 2018 йылда донъя чемпионатында еңеүсе була. 2018 йылда донъя чемпионатында еңеүе өсөн Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры исеменә лайыҡ була.
Ҡыҙы бар.
# Башҡортостан комонимдары/Г

Башҡортостан комонимдары/Г — Г хәрефенә башланған ауыл, утар, ауыл ҡасабаһы атамалары.
* Гөблөкөсөк (рус. Гублюкусук) — ауыл;
* Гөлөк (рус. Гулюк,) — ауыл;
* Гөлөм (рус. Гулюм,) — ауыл;
* Гөмбә (рус. Гумба,) — ауыл;
* Гөмбәҙе (рус. Гумбазы,) — ауыл;
* Гөмбәт (рус. Гумбет,) — ауыл;
* Гөргөрөй (рус. Гургурий,) — ауыл;
* Гөтбөр (рус. Гудбур,) — ауыл;
* Гүрҙебаш (рус. Гурдыбаш,) — ауыл;
* Гәрәбаш (рус. Гарабаш,) — ауыл;
* Гәрәй (рус. Гарей,) — ауыл;
* Габдин (рус. Габдин,) — ауыл;
# Әл-үәлә үәл-бәра

«Әл-үәлә үәл-бәра» (ғәр. الولاء والبراء‎; «Дуҫлыҡ һәм ҡатнашмаусылыҡ», «Дуҫлыҡ һәм дошманлыҡ», «Симпатия һәм антипатия»; рус. «Аль-вала валь-бара»)— исламда кешелекте хаҡ мосолмандарға (уларҙы яратырға кәрәк — «үәлә») һәм башҡа кешеләргә (уларға ситләшеү, дошманлыҡ һәм нәфрәт кисерергә кәрәк — «бәра») бүлгән доктрина.

# Әл-үәлә үәл-бәра
## Тасуирламаһы

Был концепция фаҡиһтар Әбд-Рахман ибн Әбдел-Халиҡ (1978), Мөхәммәт Сәид әл-Кәтәни (1981) һәм ҡатыраҡ рәүештә Сәғүд Ғәрәбстанының Юғары суды башлығы вазифаһын биләүсе хоҡуҡ белгесе Сәлих әл-Фәүзән (1997) хеҙмәттәрендә үҫешкән.
# Тег-Юган

Тег-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сыня йылғаһының уң ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Тег-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030541
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303054
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ханмей-Шор

Ханмей-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Ханмей йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ханмей-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031722
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303172
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3