yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Борис Годунов

Борис Федорович Годунов (1552 йыл — 13 (23) апрель 1605 йыл) — баяр, батша Федор I Иоанновичтың ҡайнағаһы, 1587—1598 йылдарҙа дәүләт хакимы, 1598 йылдың 17 (27) февраленән 1605 йылдың 13 (23) апреленә тиклем — Годуновтар династияһынан беренсе рус батшаһы.

# Борис Годунов
## Сығышы

Годуновтар ырыуы Костроманан, бөйөк Мәскәү кенәзе Иван Данилович Калитаға (1288—1340) хеҙмәт иткән баяр Дмитрий Зернонан сыға. 1555 йылда төҙөлгән хакимдар шәжәрәһе буйынса, Дмитрий Зерноның «было три сына: Иван, да Констянтин Шея, бездетен, да Дмитрей. А у Ивана Дмитреевича дети: Фёдор Сабур, Данило Подольской, бездетен, да Иван Годун». Дмитрий Зернонан башлап, Годуновтарҙың ата-олаталары Мәскәү дворында баяр була. Борис Годуновтың атаһы, Федор Иванович (ҡушаматы — Кәкере) Вяьма өйәҙендә урта ҡул алпауыт була.
Годуновтар, уларға туған булған Сабуровтар һәм Вельяминов-Зерновтар кеүек үк, татар мырҙаһы Четтан килеп сыҡҡан, тигән версия бар. Чет Рускә 1330 йылда Иван Калита ваҡытында килә. Был версия хакимдар шәжәрәһенең һуңыраҡ редакцияһына (XVI быуат аҙағы) индерелгән һәм, тарихсылар фекере буйынса, хронологик, генеалогик һәм дөйөм тарихи проблемалар арҡаһында дөрөҫ түгел. Мәҫәлән, Четтың килеүе уның ейәне тип күрһәтелгән Дмитрий Зерноның хеҙмәте йылдары менән тап килә. Четтың «улы», Кострома баяры, 1304 йылда үлтерелгән Александр Зерно тулыһынса тиерлек төшөп ҡалған. Әгәр ҙә Чет Рускә иртәрәк — XIII быуаттың икенсе яртыһында килгән тип фаразлағанда, был тиңһеҙ осраҡ ул саҡтағы йылъяҙмаларҙа сағылыш тапмай ҡалмаҫ ине.

# Борис Годунов
## Тыуыуы. Иртә йылдары

Борис Годунов 1552 йылда, Ҡаҙан буйһондоролоуҙан бер ни тиклем алда, Вязьманың урта ҡул алпауыты Федор Иванович Годунов ғаиләһендә тыуа. Федорҙың атаһы тураһында, уның «Кәкере» ҡушаматынан башҡа, бер нәмә лә билдәле түгел тиерлек. Бористың атаһы Федор һәм уның ағаһы Дмитрий батшаға хеҙмәт алып барған Вязьмалағы ғаилә биләмәләренән тыш, Костромала ҙур булмаған аҫаба ергә эйә була.
Атаһы Федор Кәкере вафат булғандан һуң (1569), Бористы ағаһы Дмитрий Годунов үҙ ғаиләһенә ала. Дмитрийҙың биләмәләре Вязьма опричнинаһы йылдарында опричнина биләмәһенә күсә. Түбән дәрәжәле Дмитрий Годунов оприча корпусына ҡабул ителә һәм тиҙҙән һарайҙа Постельный приказ башлығы юғары чинына эйә була.

# Борис Годунов
## Тәҡдим итеү

Борис Годуновты тәҡдим итеү 1570 йылдарҙа башлана. 1570 йылда ул опричник булып китә, ә 1571 йылда батша Иван Грозный менән Марфа Собакинаның туйында кейәү егете була. Шул уҡ йылда Борис Малюта Скуратовтың ҡыҙы Мария Григорьевна Скуратова-Бельскаяға өйләнә.
# Сыглын-Игай

Сыглын-Игай — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2169/342/21 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 83 км.

# Сыглын-Игай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200031222
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203122
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Домашников Борис Фёдорович

Домашников Борис Фёдорович (5 апрель 1924 йыл — 20 июнь 2003 йыл) — рәссам. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1965) һәм халыҡ (1975), СССР-ҙың (1982) халыҡ рәссамы, «Почёт Билдәһе» ордены (1967) кавалеры, БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1965), Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1977).

# Домашников Борис Фёдорович
## Тормош юлы һәм хеҙмәт эшмәкәрлеге

Борис Фёдорович Домашников 1924 йылдың 5 апрелендә Иваново өлкәһенең Кригоузово ауылында тыуған. Артабанғы яҙмышы уны Башҡортостанға алып килә. 1935 йылдың мартында атаһын Өфө моторҙар эшләү заводын төҙөргә ебәрәләр.
Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда уға ун ете йәш кенә була. Ябыҡ кәүҙәле, сибек кенә егетте хәрби комиссариатта доброволец итеп алыуҙан баш тарталар. Борис Федорович быны бик ауыр кисерә. Горкомхоздың оҫтаханаһында эшкә урынлаша, лозунгылар яҙа, плакаттар төшөрә. Һәр хәрефкә үҙенең күңелен, һыҙланыуҙарын, нәфрәт һәм өмөттәрен һала. Бында ул үҙенең кәрәклеген аңлай, яратҡан эше менән шөғөлләнә. Һуғыш бөткән йылды художество училищеһына уҡырға инә. Буласаҡ рәссамды оло сәнғәт юлына баҫтырыусы Өфө рәссамдары П. Лебедев, А. Тюлькин, М. Беспалова була.
«9 май», «Һалдат ҡәбере», «Атайым иҫтәлеге» тип исемләнгән картиналарының төп идеяһы — фронттан ҡайта алмаған атаһы тураһында иҫтәлекте һаҡлау.
Рәссамдың ижади емештәре бик күп, ул картиналары менән бай. Сәмәрҡәндте, Новгородты, Псковты, Дондағы Ростовты, Мәскәүҙе, Уралды, Италияны, Чехословакияны төшөргән.
Борис Домашников рәсем сәнғәте өлкәһендәге хеҙмәтәре юғары баһаланған. Уға 1965 йылда РСФСР-ҙың атҡаҙанған, ә 1975 йылда халыҡ рәссамы (1975) тигән маҡтаулы исемдәр бирелә. 1982 йылда ул СССР-ҙың халыҡ рәссамы исеменә лайыҡ була. Ижадсы шулай уҡ 1967 йылда «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнә. Ул — БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1965), Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1977), Өфө ҡалаһының почётлы гражданины.
# Йәй

Йәй — иң йылы йыл миҙгеле. Яҙ менән көҙ араһындағы дүрт миҙгелдең береһе.
Өс айҙан тора: төньяҡ ярымшарҙа – июнь, июль һәм август, көньяҡ ярымшарҙа - декабрь, ғинуар һәм февраль.
# Куэста Луиза

Мария Луиза Куэста Вила (исп. Maria Luisa Cuesta Vila; 26 май 1920 йыл — 21 ноябрь 2018 йыл) — Уругвай хоҡуҡ яҡлаусыһы. Ғүмерен Уругвай хәрби диктатураһы ваҡытында хәбәрһеҙ юғалыусыларҙы эҙләүгә бағышлай. Улы Небио Мело Куэста тап ошо хәрби диктатура осоронда ююҡа сыға һәм бөгөнгәсә хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнә.

# Куэста Луиза
## Биографияһы

Луиза Куэста 1920 йылдың 26 майында Сорианола тыуа. 1973 йылдың июненә тиклем ҡағыҙҙар һәм буяуҙар етештереү оҫтаханаһында эшләй. Һуңынан ҡулға алына һәм 1973 йылдың 28 июненән 1974 йылдың 31 ғинуарына тиклем 5-се пехота батаьоны төрмәһендә тотола.
Улы Небио Мело Куэста ҡатыны һәм ҡыҙы менән Аргенинаға ҡыуыла. ҡатыны менән 1976 йылда уны урлайҙар һәм шунан алып уның тураһында бер ниндәй хәбәо-хәтер булмай. Луиза Куэста улын үҙе эҙләй башлай.
1985 йылда «Ҡулға алынған хәбәрһең юғалыусы уругвайҙарҙың әсәләре һәм ғаиләләре» (ингл. Family of formed Uruguayans Disappeared Detained was) төркөмө ойошторола. 2018 йылдың 21 ноябрендә Монтевидеола вафат була.

# Куэста Луиза
## Хәтер

2013 йылдың 30 авгусында Республика университеты Луиза Куэстаға ҡиммәттәрҙе формалаштырыу һәм кеше хоҡуҡтарын яҡлауға индергән өлөшө өсөн доктор Гонорис Кауза исемен бирә.
2014 йылдың 7 мартында Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө сиктәрендә Уругвай почта бүлексәһе Луиза Куэста иҫтәлеген мәңгеләштереү, уның образын Уругвай йәмғиәтендә һаҡлау маҡсатынан марка сығара
2015 йылдың 20 апрелендә Монтевидео муниципалитеты 1694/15 һанлы ҡарары менән элекке Казавалль поликлиникаһы бинаһында урынлашҡан D муниципалитеты йәмәғәт үҙәгенә Куэста Луиза хөрмәтенә иҫтәлекле таҡтаташ ҡуя.
# Каменский кратеры

{{Геокар|Параметр|0|d=p2234|[[Күләме]||км³|Стиль=4}}
Кратеры
Каменский кратеры — Ерҙән бәреп сыҡҡан кратер (астроблема). Донецк һыртында, Северский Донец йылғаһы бассейнында, Ростов өлкәһе Каменск-Шахтинский ҡалаһынан 10—15 км көнсығышта урынлашҡан.

# Каменский кратеры
## Тасуирлама

Кратерҙың диаметры — 25 километр, тәрәнлеге 750 метр. Ер рельефында ул күҙәтелмәй. Уның эргәһендә сателлитлы Гусевский кратеры бар, уның диаметры 3 километрға тиң. Бер үк ваҡытта кратер Ергә астероид һәм уның бәләкәй юлдашы төшөүҙән барлыҡҡа килгән. Кратерҙың йәше импактный быяланы аргон-аргонлы даталау нигеҙендә — 49 млн йыл (эоцен), әммә стратиграфик мәғлүмәттәр базаһы нигеҙендә кратерҙар мезозой һәм кайнозой осоронда барлыҡҡа килгән тип фараз ителә, был мезозой осоронда юҡҡа сығыуға тура килә. Кратерҙар глубокинская свита һәм дүртенсел ултырма ҡатламдары менән ҡапланған. Каменское ваҡиғаһы һай диңгеҙ бассейнында булған тип фараз ителә.
Кратерҙар ваҡланған урта-юғары таш күмер эзбизташтары ҡатламында, ҡомташтарҙа һәм һәүерташтар араһында таш күмерҙең 3-4 км ҡалынлығында һәм түбәнге пермдең 600 м ҡалынлығындағы карбонат-терриген тоҡомдарында карбонат терригенлы япмалар менән ҡыҫылған урында триас (150 м) һәм өҫкө аҡбур (300 м) ваҡытында барлыҡҡа килгән.
Үҙенең структураһы буйынса Каменский кратеры комплекслы, ул карбон тоҡомдарында ята һәм юғарыға табан күтәрелгән үҙәгенең диаметры яҡынса 5-7 км , ә бейеклеге 350—400 км тиклем тәшкил итә. Тоҡомдарҙың стратиграфик күтәрелеше 2-4 км тирәһе. Үҙәктәге күтәрелеш эргәһендә — 700—800 м тәрәнлектәге түңәрәк улаҡ.
Кратерҙең ятҡан урынында аутигенлы брекчия, ул талғын ғына аллогенлы полимиктлы брекчияға күсә. Был брекчияны импактлы быяла ҡатыш онталған цементҡа әйләнгән мишендең өлөштәре тәшкил итә. Аллогенлы брекчияның ҡалынлығы түңәрәкләнгән улаҡ янында 700 метр, ә үҙәктең күтәрелгән өлөшөндә — 100—200 м. Брекчияла зювитҡа оҡшаш линзалар тоҡомдары бар. Линзалар бик күп тарҡалған импактлы быялаларҙан ғибәрәт.
# Мүхаммәд сүрәһе

Мухәммәд сүрәһе (ғәр. سورة محمد‎, Мөхәммәт ) — Ҡөрьән Кәримдең 47 сүрәһе. Мәҙинәлә иңгән сүрә, 38 аяттан тора.
# Тангыт

Тангыт — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Жасатер йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Тангыт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004530
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100453
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лавальде

Лавальде (нем. Lawalde) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2024 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,53 км². Диңгеҙ кимәленән 314 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2708 һәм автомобиль коды ZI.
# Елизариха

Елизариха — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Талица йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Елизариха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200003293
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200329
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Берёзовка (Аҡ Холуница ҡушылдығы)

Оло Берёзовка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Белая Холуница йылғаһының һул ярына тамағынан 145 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Оло Берёзовка (Аҡ Холуница ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100032041
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103204
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Арка-НямсАй-Яха

Арка-НямсАй-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға НямсАй-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Арка-НямсАй-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300048641
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304864
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Нойкирхен (Мәғдән тауҙары)

Нойкирхен (Мәғдән тауҙары) (нем. Neukirchen/Erzgeb.) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 6982 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,12 км². Диңгеҙ кимәленән 350 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9221 һәм автомобиль коды STL.
# Лог Бычий

Лог Бычий — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Буланиха йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Лог Бычий
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100007781
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100778
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Твёрдая

Твёрдая — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының һул ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Твёрдая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035904
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103590
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Героик Комсомол һәйкәле

Героик Комсомол һәйкәле — Санкт-Петербургтағы скульптуралы монумент, 1968 йылда Комсомол майҙанында урынлаштырылған. Монумент комсомолдарҙың батырлыҡ һәм хеҙмәт ҡаһарманлығына бағышланған. Һәйкәлдең проекты авторҙар коллективы составында башҡарылған, уны скульпторҙар В. И. Гордон, В Г. Тимошенко, О. И. Кузнецова, архитекторҙар Б. Б Фабрицкий һәм И. П. Шмелевтар булдырған. Һәйкәл төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты.

# Героик Комсомол һәйкәле
## Тарих

ВЛКСМ-дың 50 йыллығына Ленинградта комсомолға һәйкәл ҡуйырға булалар. Уға нигеҙ ташы һалыу тантанаһы 1958 йылдың 29 октябрендә Автоволағы Түңәрәк майҙанда үтә, шунан һуң, был майҙандың исеме Комсомол майҙаны тип үҙгәртелә. Һәйкәл ҡуйыу урыны тап был районда 1918 йылда беренсе комсомол ячейкаһы барлыҡҡа килеү менән бәйле була. 1959 йылда һәйкәл проектына асыҡ конкурс иғлан ителә, һәйкәл «ябай, мөһабәт булып, комсомолдың идея йөкмәткеһен скульптура һәм архитектура саралары менән асырға тейеш була». 1961 йылда конкурсҡа йомғаҡ яһау була. Һөҙөмтәлә скульпторҙар В. И. Гордон һәм В. И. Тимошенко ижади коллективы проектына өҫтөнлөк бирелә. Һәйкәл авторҙары тәҡдиме менән скульптураны Комсомол майҙанында түгел, ә уға терәлеп тиерлек торған скверҙа ҡуйырға булалар. Постамент өсөн Карел муйынындағы «Ровное» карьерында ауырлығы 250 тонна булған монолит гранитты ҡырҡып алғандар. «Монументскульптура» заводында һәйкәлдең бронза скульптураһын ҡоялар.
1968 йылдың 27 октябрендә һәйкәл асыу тантанаһы үтә. Шул уҡ ваҡытта 2018 йылдың комсомолдары өсөн монумент нигеҙенә гильзаға һалынған мөрәжәғәтнамә көпләнә, унда «2018 йылға Ленинград Комсомолы үҙ сменаһына ошо хатты ебәрә. Ерҙең мәңге йәш һәм ирекле йәшлегенең йөҙ йыллыҡ байрамында беҙҙе иҫкә алығыҙ, беҙ ҙә быға ҡыҫылышлыбыҙ. Иҫкә алығыҙ! Хәтерҙән башҡа киләсәк юҡ»- тип яҙылған була.
2017 йылда һәйкәлгә реставрация үткәрелә.

# Героик Комсомол һәйкәле
## Тасуирлама

Һәйкәл авторҙары дөйөмләштерелгән йәш егет образын сағылдырған, уның «бөтә фигураһы еңелмәҫлек энергия һәм ихтыяр көсө менән һуғарылған». Һигеҙ метр бейеклектәге комсомолдың бронза фигураһы уң ҡулын өҫкә күтәргән. Уның буденновка шлемын кейгән башы ғорур рәүештә артҡа ташланып тора.

# Героик Комсомол һәйкәле
## Иҫкәрмә

* ↑ Закон Санкт-Петербурга № 174-27 от 05.07.1999
* ↑ Закон Санкт-Петербурга № 174-27 от 05.07.1999
* 1 2 3 Энциклопедия Санкт-Петербурга. Боевым и трудовым подвигам комсомола, памятник 2020 йыл 30 ғинуар архивланған.
* 1 2 К 50-летию открытия памятника «Боевым и трудовым подвигам комсомола» на Комсомольской площади 2020 йыл 14 ноябрь архивланған.
# Кок-Пела (Войкар ҡушылдығы)

Кок-Пела — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Войкар йылғаһының уң ярына тамағынан 89 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Кок-Пела (Войкар ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030947
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303094
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Kоlibri Kapital

Kоlibri Kapital — Норвегияныңүҫеш илдәрендә фәҡир ҡатламдарға микрофинанс кредиттары биреү өлкәһендә эшмәкәрлек алып барыусы инвестициялау компанияһы. 2000 йылда асылған, штаб-фатиры Ослолаурынлашҡан.

# Kоlibri Kapital
## Концепцияһы

Kаlibri Kapital — үҙ акцияларын сығарып, улар менән Swedbank интернет-магазины аша Норвегияның эске баҙарында сауҙа итеүсе инвестицион компания. Акциялар һатыуҙан килгән аҡсаны компания үҫеш илдәрендә микрофинанслау институттары асыуға һала, ә улар үҙ клиенттарына льготалы шарттарҙа кредит бирә. Кредит ҡайтарылғандан һуң, аҡса, ҙур булмаған процент өҫтәлеп, Kаlibri Kapital'ға ҡабат әйләнеп ҡайта, шул рәүешле компания үҙ акцияларын тотоусыларға дивидендтар ҙа түләү мөмкинлеген ала. 40 000-дән ашыу кеше компания акционеры булып тора.
Компания һайлаған йүнәлешкә ярашлы кредиттар үҫеш илдәрендәге үҙ эшен асҡан фәҡирҙәргә эшмәкәрлеген йәйелдереү йәки йәшәү йә торлаҡ шарттарын яҡшыртыу өсөн бирелә. Кредиттар шәхси активтар, мәҫәлән, ювелир изделиелар, көнкүреш техникаһы менән йә булмаһа үтескә алыусылар төркөмө тарафынан тәьмин ителә ала. Кредиттар, ҡағиҙә булараҡ, ҡыҫҡа ваҡытҡа һәм ҙур булмаған күләмдә бирелә.
2012 йылға компанияның әйләнештәге капиталы 21,2 миллион Норвегия кронаһы тәшкил итә.
Компания нигеҙҙә Латин Америкаһы, Азия һәм Африка илдәрендә кредит бирә.
2015 йылға компания үҙенең аҡсаһын түбәндәге төбәк микрофинанс институттарына һала:
* D-FRIF (Боливия)
* Funbodem (Боливия)
* La Sagrada Familia (Боливия)
* D-MIRO (Эквадор)
* Georgian Credit (Грузия)
* Stromme Microfinance East Africa (Уганда, Кения, Танзания һәм Көньяҡ Судан)
Компания мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 10 000 кронаға алынған акциялар 30 фәҡир ғаиләгә 5 йыл буйы ярҙам итә.
# Грёна

Грёна (нем. Gröna) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 588 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,68 км². Диңгеҙ кимәленән 69 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6408 һәм автомобиль коды — SLK.
# Неон

Неон (Ne, лат. neon) —Менделеевтың периодик таблицаһының 2-се осоро, 18-се төркөм элементы. Тәртип номеры — 10. Аҫыл газ.

# Неон
## Символы

Неон элементының символы — Ne (Неон тип уҡыла).

# Неон
## Тарихы

Таралыуы буйынса Ғаләмдә водород, гелий, кислород һәм углеродтан ҡала бишенсе элемент булып тора. Инерт, бер атомлы төҫө һәм еҫе булмаған аҫыл газ. 1898 йылдаһауанан шыйыҡ водород, кислород, аргон һәм углекислый газ сығарған ваҡытта асыҡланған.
Неон 1898 йылдың июнендә инглиз химиктары Уильям Рамзай һәм Морис Траверс тарафынан табылған. Улар кислород, азот, аргон һәм һауаның ауыр компоненттарын шыйығайтҡандан һуң инерт газ тороп ҡалыуы асыҡлай. 1910 йылдың декабрендә француз уйлап табыусыһы Жорж Клод неон тултырып газлы лампа булдыра.

# Неон
## Тарихы
### Этимологияһы

Атамаһы грекса neon — яңы тип тәржемә ителә.
Элементҡа Рамзайҙың ун өс йәшлек улы Вилли исем биргән тигән риүәйәт бар, ул атаһына лат. novum (яңы) тигән исем бирергә тәҡдим иткән. Атаһына был идея оҡшай, тик ул грек синонимына ярашлы neon исеме матурыраҡ яңғыраясаҡ тип һанап, шуны ҡалдыра.

# Неон
## Таралыуы
### Йыһанда

Донъя материяһында неон тигеҙ бүленмәгән, әммә Ғаләмдә таралыуы буйынса ул бөтә элементтар араһында бишенсе урында тора — массаһы буйынса 0,13 %-ҡа яҡын. Ҡояшта һәм башҡа ҡыҙыу йондоҙҙарҙа, газ томандарында, Ҡояш системаһында булған гигант планеталар: Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун атмосфераларында ҙур концентрация күҙәтелә. Күп кенә йондоҙҙар атмосфераһында неон водород һәм гелийҙан һуң өсөнсө урынды биләй

# Неон
## Таралыуы
### Ер ҡабығында

Икенсе осор бөтә тотороҡло элементтарҙан неон — Ерҙә иң әҙ таралғаны. 18-се төркөм сиктәрендә ер ҡабығы йөкмәткеһендә аргон һәм гелийҙан ҡала өсөнсө урынды биләй . Ҡайһы бер газ томанлыҡтарында һәм йондоҙҙарҙа неон ерҙәгенән күп тапҡыр картығыраҡ.
Неон лампалар маяҡтарҙа һәм аэродромдарҙа сигналдар өсөн ҡулланыла, сөнки уларҙың ҡыҙыл төҫөн томан һәм ҡараңғылыҡ бик ҡаплай алмай.

# Неон
## Таралыуы
### Ҡулланыу

Шыйыҡ неонды криоген ҡоролмаларҙа һыуытыусы сифатында файҙаланалар. Элегерәк неон сәнәғәттә инерт мөхит булараҡ ҡулланылған, ләкин хәҙер арзаныраҡ аргон менән алыштырған. Неонды газ лампаларында, радио йыһаздарындағы сигнал лампаларында, фотоэлементтарҙа һәм турайтҡыстарҙа ҡулланыла. Неон һәм гелий ҡатнашмаһы газ лазерҙарында (гелий-неон лазеры) эшсе мөхит булараҡ ҡулланыла.
# Әхмәт Сөләймәновтың йорт-музейы

Әхмәт Сөләймәновтың йорт-музейы — башҡорт әҙәбиәт ғилеме белгесе, фольклорсы Сөләймәнов Әхмәт Мөхәмәтвәли улының музейы. Музей Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылы Ленин урамының 21 һанлы йортонда урынлашҡан. 2018 йылдың 30 июнендә, төбәк-ара йәш сәсәндәр конкурсы барышында асыла.