yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Фёдоров Юрий Викторович

Фёдоров Юрий Викторович (1 ғинуар 1972 йыл) — Рәсәй инженеры, эшҡыуар һәм сәйәсмән, Федерация Советы ағзаһы (2017). Техник фәндәре кандидат (2011).

# Фёдоров Юрий Викторович
## Биографияһы

Юрий Викторович Фёдоров 1972 йылдың 1 ғинуарында Украиналағы Ҡырым өлкәһе (хәҙер Ҡырым Республикаһы)Саҡ районы Виноградово ауылында тыуған. 1983 йылда ғаиләһе менән бергә Башҡортостандың нефтекама ҡалаһына күсеп килә. 1995 йылда Өфө дәүләт нефть техник университетыy «Тау инженеры» һөнәре буйынса һәм 2008 йылда Удмурт дәүләт университетын «иҡтисадсы-менеджер» һөнәре буйынса тамамлай. Техник фәндәре кандидат. Кандидатлыҡ диссертацияһын 2011 йылда ӨДНТУ-ла яҡлай.
1995 йылдан 2000 йылға тиклем Мегион ҡалаһында «Мегионнефтегаз» АОТТ-да нефть һәм газ сығарыу буйынса оператор булып эшләй, 2-й категориялы технолог, баш технолог, баш инженер вазифаларын биләй. 2000—2004 йылдарҙа «Славнефть-Мегионнефтегаз» ААЙ-ның нефтепромысла начальнигы, аҙаҡ производство-техник бүлеге начальнигы була. 2004 йылдан 2008 йылға тиклем — Ижевск ҡалаһында «Белкамнефть» ААЙ-ҙың 2-се нефть һәм газ сығарыу идараһы начальнигы. 2008—2017 йылдарҙа — «Белкамнефть» ААЙ-ҙың генераль директоры. 2014 йылда предприятие «Нефтис» НК составына инә (Михаил гуцариевтың «Самфар» сәнәғәт-финанс төркөмө активтарының береһе).
2010 йылдан бер үк ваҡытта М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университетының «Предприятие иҡтисады» кафедраһы мөдире. Удмурт Республикаһының дүртенсе һәм бишенсе саҡырылыш Дәүләт Советы депутаты, 2017 йылда бер мандатлы һайлау округы буйынса «Берҙәм Рәсәй» партияһынан һайлана.
2017 йылдың 26 сентябрендә Удмуртия Федерация Советы Федоровҡа Федерация Советы ағзаһы — республика закондар сығарыу власы органы вәкиле вәкәләттәрен тапшыра. Федерация Советының иҡтисад сәйәсәте буйынса комитетына инә.

# Фёдоров Юрий Викторович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Удмуртия Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе;
* «Русснефть» компанияһының хеҙмәт ветераны;
* Рәсәй Федерацияһы Энергетика министрлығының почетлы нефтсеһе.
# Оло Бобровка (йылға)

Оло Бобровка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2169/652/186 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Оло Бобровка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030089
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203008
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Стрелина

Стрелина — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының һул ярына тамағынан 234 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 69 км.

# Стрелина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300412115200012216
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201221
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Туҡтамыш Ишбулатов

Туҡтамыш Ишбулатов (1730—?) — Уложенная комиссия (1767—1768) депутаты.
Мәғдән сәнәғәтен етәкләүсе ҙур шәхес, 20 йыл тиерлек башҡорттарҙың иң күп халыҡлы, иң алдынғы Ғәйнә өлкәһе старшинаһы була. Өфө провинцияһы башҡорттарының наказдары авторы. Башҡортостандың Рәсәйгә ингәндән алып XVII быуатҡа тиклемге тарихын һәм закондарын үҙләштергән. Башҡорт һәм рус телдәрендә уҡый-яҙа белгән. Наказдарҙы ул рус телендә әҙерләгән.
Өфө дворяндары башҡорт ерҙәренә дәғүә иткәндә: «Башҡорт ерҙәрен талау етер һеҙгә! Һеҙ шул тиклем күп таланығыҙ, хатта, башҡорттарҙың үҙҙәренә ер ҡалманы», — тип белдерә. Күҙ алдына килтерегеҙ: XVIII быуат, Екатерина Икенсе заманы. Ниндәйҙер башҡорт, Петербургка килеп, шулай сығыш яһаһын әле!
Өфө сауҙагәрҙәре Өфө провинцияһында сауҙала монополияға эйә булыуҙы талап иткәндә: «Һеҙ Өфөнө хеҙмәтләндереп өлгөрмәйһегеҙ. Бер генә рус сауҙагәре лә беҙҙең Ғәйнә өлкәһенә килеп етә алғаны юҡ. Үҙебеҙҙең хужалыҡ продукттары менән үҙебеҙгә сауҙа итергә рөхсәт бирегеҙ!» — тип шарт ҡуя.
1836 йылдың 11 февралендәге Указ менән башҡорт старшиналарын күҙәтергә мишәр писарҙарын ҡуялар. Ошо ваҡиғанан һуң 30 йыл үткәс, Туҡтамыш Петербургтағы Дума бинаһында былай тип сығыш яһай: «Беҙҙең, башкорттарҙың, үҙебеҙҙең уҡымышлы кешеләребеҙ етерлек, беҙгә башҡорт писарҙарын ҡуйығыҙ, башҡорт старшиналарын күҙәтеп, провинция канцелярияһына ошаҡлау етер».
# Мысыр-Рәсәй университеты

Мысыр-Рәсәй университеты (ҡыҫҡартып ЕРУ, ғәр. الجامعة المصرية الروسية‎) —2006 йылда нигеҙ һалынған Яҡын Көнсығышта беренсе Рәсәй университеты, Бадр-Сити ҡалаһында, Ҡаһирәнән 45 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Университет шәхси уҡыу йорто.

# Мысыр-Рәсәй университеты
## Тарихы

Университет Мысыр инвесторҙары төркөмө инициативаһы буйынса булдырыла, инвесторҙар ролендә эшҡыуарҙар түгел, ә ғалимдарсығыш яһай. Уны булдырыу тураһында килешеүгә Рәсәй президенты Владимир Путиндың 2005 йылдың апрелендә Ҡаһирәгә сәфәре ваҡытында өлгәшелә. Өлгәшелгән килешеүҙәрҙе үтәй барып Рәсәй мәғариф һәм фән министры Андрей Фурсенко 2005 йылдың 23-25 майында Мысырға бара.
Мысыр президенты Хөсни Мөбәрәк 2006 йылдың 15 июлендә Мысыр-Рәсәй университетын ойоштороу тураһындағы указға ҡул ҡуя, шул уҡ йылда беренсе студенттар ҡабул ителә. Проектты тормошҡа ашырыу Рәсәй мәғариф министрлығы һәм Мысырҙағы Рәсәй Федерацияһы Илселеге ҡатнашлығында һәм ярҙамында үтә. Университетың уҡыу программаһы Рәсәйҙең бер нисә университеттары менән академик һәм фәнни хеҙмәттәшлек һөҙөмтәһе булып тора. Мысыр-Рәсәй университетының уҡыу планын Мысыр университеттарының Юғары советы аккредитациялаған.
2011 йылда университеттың тәүге бакалаврҙар сығарылышы була.
Университеттың студенттары һәм аспиранттары даими рәүештә Берҙәм урыҫ теле Көнөн байрам итеүҙә ҡатнашалар.

# Мысыр-Рәсәй университеты
## Структураһы

Факультеттар:
* инженер;
* фармакология;
* стоматология (асыуға әҙерләнә)
Уҡытыу инглиз телендә алып барыла. Шуның менән бергә бөтә факультеттарҙың студенттары мотлаҡ рәүештә урыҫ телен өйрәнәләр, шул уҡ ваҡытта йыл һайын Рәсәй уҡыу йорттарында практика үтәләр. Университет уҡытыусылары араһында бер нисә Рәсәй белгестәре бар.
2009 йылдан башлап йыл һайын университет базаһында Роснано белгестәре ҡатнашлығында нанотехнологиялар буйынса халыҡ-ара конференция үткәрелә.

# Мысыр-Рәсәй университеты
## Партнер юғары уҡыу йорттары
### Рәсәй

* Мәскәү энергетика институты
* М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты
* Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты
* Томск политехник университеты
* Рәсәй дәүләт гуманитар университеты
* Магнитогорск дәүләт техник университеты
# Өсмөйөш (йондоҙлоҡ)

Өсмөйөш (йондоҙлоҡ) (лат. Triangulum) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — β Tri, яҡтылығы 3,0 була. Майҙаны буйынса урыны — 78.
# Хисаметдинов Яҡуп Муллағәли улы

Хисаметдинов Яҡуп Муллағәли улы (1906 йыл — 12 апрель 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт (16-сы гвардия) кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы.

# Хисаметдинов Яҡуп Муллағәли улы
## Биографияһы

Яҡуп Муллағәли улы Хисаметдинов 1906 йылда Башҡортостандың Баймаҡ районы Бикеш ауыл Советы составындағы 46-сы Йылҡы заводы ауылында тыуған. БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. Данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия диаизияһында (1943 йылдың февраленән 16-сы гвардия кадивизияһы) 62-се кавалерия полкы ҡылыссыһы булып хеҙмәт итә. 1944 йылдың 12 апрелендә яуҙа һәләк була, Украина ССР-ы Волынь өлкәһе Верба ауылында ерләнгән.Ҡатыны — Хисаметдинова Ғәйшә Сөләймән ҡыҙы тигән мәғлүмәт теркәлгән.

# Хисаметдинов Яҡуп Муллағәли улы
## Хәтер

Хисаметдинов Яҡуп Муллағәли улының исеме Башҡортостанда баҫылып сыҡҡан күп томлыҡ «Хәтер» китабына индерелгән.
# Левая Рассоха (Юрас ҡушылдығы)

Левая Рассоха — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юрас йылғаһының һул ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Левая Рассоха (Юрас ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037163
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003716
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нәжибә

Нәжибә — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

# Нәжибә
## Этимологияһы

Нәжибә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе затлы нәҫелдән, арҙаҡлы, юғары ҡатламдан, аҡһөйәк; аҫыл зат, аҡыллы тигәнде аңлата.

# Нәжибә
## Билдәле шәхестәр

Мәҡсүтова Нәжибә Хәйерзаман ҡыҙы (27 ноябрь 1932 йыл — 11 октябрь 2004 йыл) — башҡорт теле белгесе, йәмәғәтсе. 1957—1995 йылдарҙа хәҙерге Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1966 йылдан өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1984 йылдан — бүлек мөдире, 1987 йылдан — баш, 1991 йылдан — төп ғилми хеҙмәтәр. 1990—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте рәйесе. Филология фәндәре докторы (1981). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1983).
Нәжибә Әминева (9 декабрь 1945 йыл) — уҡытыусы, шағир. 1996 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ы мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1986).
Хәтмуллина Нәжибә Ғәлимйән ҡыҙы (рус. Хатмуллина Нажиба Галимьяновна; (1 сентябрь 1923 йыл — 6 апрель 1993 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, «За оборону Кавказа» миҙалы һәм 2-се дәрәжә Бөйөк Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән.
Сафина Нәжибә Әхмәтнур ҡыҙы (2 март 1949 йыл) — татар шағиры, уҡытыусы һәм журналист.
# Верх-Санди-Яха

Верх-Санди-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Морды-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 247 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Верх-Санди-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300039058
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303905
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Һалҡын шишмә (Яңауыл районы)

Һалҡын шишмә — Яңауыл — Тәтешле юлы буйында, Асауҙыбаш ауыл биләмәһендә урынлашҡан шишмә.

# Һалҡын шишмә (Яңауыл районы)
## Һалҡын шишмә

Был исем шишмәгә күптән түгел генә бирелгән. Боронғо исеме — Хужиәхмәт шишмәһе. Хужиәхмәт Шәйәхмәтов ғаиләһе менән был ерҙәргә 1816 йылда килеп урынлаша. Уның 5 улы һәм 6 ҡыҙы була. Ул саҡтарҙа бирелә ҡуйы урман була. Хужиәхмәт улдары менән әкренләп урманды төпләй башлай, таҙартылған ерҙәрҙә бойҙай менән арыш сәсә. Шулай эшләй торғас Хужиәхмәт ер аҫтынан сығып аҡҡан гөрләүекте күрә. Уның тирәһен таҙарта, төҙөкләндерә. Шунан бирле шишмә халыҡ өсөн яраткан урынға әүерелә.
# Мобиль ТелеСистемалар

«Мобиль ТелеСистемалар» (МТС) — Рәсәй телекоммуникация компанияһы. GSM, UMTS (3G) и LTE) стандарттарҙа элемтә менән хеҙмәтләндерә. 2011 йылда компания 130 миллион абонент хеҙмәтләндергән. «Система АФКһы» паблик компанияһы составында. 2010 йылда Interbrand-тың тикшеренеү буйынса МТС бренды иң ҡыйбат Рәсәй бренды тип таныла.
2013 йылдын 2-се кварталда килемде 40% арттырған.
# Рогна

Рогна — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кулой йылғаһының һул ярына тамағынан 128 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Рогна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028698
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002869
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яңы Моҡатай

Яңы Моҡатай (рус. Новомукатовка) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 13 кеше. Почта индексы — 453162, ОКАТО коды — 80249880005.

# Яңы Моҡатай
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 20 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Рязановка): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 20 км

# Яңы Моҡатай
## Билдәле шәхестәре

* Каяшев Александр Игнатьевич (20.03.1944—15.05.2014), ғалим-инженер-электрик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1996), профессор (1997). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (2006), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2003).
# Каспар Хаузер

Каспар Хаузер (нем. Kaspar Hauser, Casparus Hauser), Гаузер тип русса яҙылышы ла осрай (яҡынса 30 апрель 1812 йыл; тыуған урыны билдәһеҙ — 19 декабрь 1833 йыл; Ансбах ҡалаһы) – «Европа йәтиме» булараҡ билдәле, кемлеге әле лә тулыһынса асыҡланмаған кеше. Тәүге тапҡыр 1828 йылдың 28 майында Нюрнберг ҡалаһының урамдарында пәйҙә була. Фараздарҙың береһенә ярашлы, Каспар — Бадендың бөйөк кенәздәре нәҫеленән булырға мөмкин. Уның шәхесе хәҙергәсә тарихсылар араһында ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра.

# Каспар Хаузер
## Тормош юлы

1828 йылдың 28 май көнөндә Нюрнбергта пәйҙә булған яҡынса 16 йәшлек егет, крәстиәндәрсә кейенгән була. Бер нисә һүҙҙән башҡа бөтөнләй һөйләшә алмаған. Уның кеҫәләрендә табылған ике хаттан башҡа бер нимә лә шәхесен асыҡландырмаған. Хаттарҙың береһе Нюрнбергтағы алтынсы атлы полкының дүртенсе эскадронының етәксеһе - капитан Вессенигҡа ебәрелгән булған, уның авторы капитандан "ошо егетте" үҙенең янына алырға йә "камины эргәһендә аҫып үлтерергә" һораған. Хаттарҙың икенсеһенә ярашлы иһә (ул, бәлки, Каспарҙың әсәһе тарафынан уның элекке ҡурсалаусыһына яҙылған булғандыр) был бала 1812 йылдың апрель 30-ендә тыуған һәм Каспар тигән исем менән суҡынландырылған. Һуңыраҡ алып барылған эҙләнеү һөҙөмтәһендә шуныһы асыҡланған: ике хат та (беренсеһе 1828 йылда, икенсеһе 1812 йылда яҙылғанына ҡарамаҫтан) шул уҡ төрлө ҡағыҙҙа, шундай уҡ яҙыу ҡараһы менән һәм шул уҡ кеше тарафынан яҙылған.
Вайкман (Weickmann) тигән тегенсе егетте капитан Вессениг йортона тиклем алып барҙы (әйтеүенсә, ошо юл Каспарға ҙур ҡыйынлыҡ менән бирелде), әммә унда ла егет, нимә тип әйткәнен аңламағандай, ике генә һөйләм ҡабатлаған: Атайымдай атлы яугир булғым килә һәм Атҡай! Атҡай! Һуңыраҡ, полицияға алып барылғандан һуң, уға ниндәй генә һорауҙар бирелһә лә, ошо ике һөйләмде ҡабатлаған, йә Өй һәм Белмәйем тип илаған. Уға яҙыу ҡараһы һәм яҙғыс бирелгәс, ике генә һүҙҙе яҙа алған: Kaspar Hauser. Шуның өсөн ул ошо исем менән тарихҡа ла ингән.
Киләһе ике ай буйы Каспар ҡала төрмәһендә һәм Андреас Һилтель тигән төрмә ҡараусыһы йортонда йәшәгән, унда егеткә ҡарар өсөн күп кенә кеше йыйылғаны бар. 16 йыллыҡ йәшенә ҡарамаҫтан, пәйҙә булған ваҡытта психика һаулығы 6 йыллыҡ баланың кимәлендә булған. Башта һыу менән икмәктән башҡа бер нимә лә ашай алмаған. Бургомистр Биндер әйтеүенсә, Каспарҙың хәтере "иҫ китмәле" булған.
# Княжая (Унжа ҡушылдығы)

Княжая — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Унжа йылғаһының һул ярына тамағынан 238 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.

# Княжая (Унжа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015464
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001546
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бад-Лобенштайн

Бад-Лобенштайн (нем. Bad Lobenstein) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 6444 кеше йәшәй. Майҙаны — 48,94 км². Диңгеҙ кимәленән 560 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 07351–07356 һәм автомобиль коды — SOK элек: LBS.
# Унда, йыраҡ

Унда, йыраҡ (сербсә Tamo, daleko/Тамо, далеко) — Беренсе бөтә донъя һүғышы ваҡытындағы серб патриотик йыры.

# Унда, йыраҡ
## Йыр һүҙҙәре

Йыр һүҙҙәре күп версия ла бар, сөнки йыр авторы белмәгән.

# Унда, йыраҡ
## Йыр һүҙҙәре
### Беренсе весия

| Кирил әлифбаһы (Вуковица) Тамо далеко, далеко од мора, Тамо је село моје, тамо је Србија. Тамо је село моје, тамо је Србија. Тамо далеко, где цвета лимун жут, Тамо је српској војсци једини био пут. Тамо је српској војсци једини био пут. Тамо далеко где цвета бели крин, Тамо су животе дали заједно отац и син. Тамо су животе дали заједно отац и син. Тамо где тиха путује Морава, Тамо ми икона оста, и моја крсна слава. Тамо ми икона оста, и моја крсна слава. Тамо где Тимок, поздравља Вељков град, Тамо ми спалише цркву, у којој венчах се млад. Тамо ми спалише цркву, у којој венчах се млад. Без отаџбине, на Крфу живех ја, Али сам поносно клиц’о, живела Србија! Али сам поносно клиц’о, живела Србија! | Латин әлифбаһы (Гаевица) Tamo daleko, daleko od mora, Tamo je selo moje, tamo je Srbija. Tamo je selo moje, tamo je Srbija. Tamo daleko, gde cveta limun žut, Tamo je srpskoj vojsci jedini bio put. Tamo je srpskoj vojsci jedini bio put. Tamo daleko gde cveta beli krin, Tamo su živote dali zajedno otac i sin. Tamo su živote dali zajedno otac i sin. Tamo gde tiha putuje Morava, Tamo mi ikona osta, i moja krsna slava. Tamo mi ikona osta, i moja krsna slava. Tamo gde Timok, pozdravlja Veljkov grad, Tamo mi spališe crkvu, u kojoj venčah se mlad. Tamo mi spališe crkvu, u kojoj venčah se mlad. Bez otadžbine, na Krfu živeh ja, Ali sam ponosno klic’o, živela Srbija! Ali sam ponosno klic’o, živela Srbija! | Башҡортса тәржемәһе Унда, йыраҡ, был диңгеҙҙән йыраҡ Унда ауылым ла, унда Сербия Унда ауылым ла, унда Сербия Унда, йыраҡ, ҡайҙа һары лимон сәскә, Унда серб армияһы өсөн бер генә юл булды. Унда серб армияһы өсөн бер генә юл булды. |
# Синьдюк

Синьдюк — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 446 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Синьдюк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010040
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001004
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Анисимовка (Кыртомка ҡушылдығы)

Анисимовка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кыртомка йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Анисимовка (Кыртомка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005910
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200591
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Висбю (аэропорт)

Висбю (IATA: VBY, ICAO: ESSV) — аэропорт, Висбю ҡалаһынан төньяҡҡа табан 3,5 км өҫтәрәк урынлашҡан. Висбю, Готланд, Швеция.
Готлан утрауындағы Висбю аэропорты коммерция маҡсаттарында ҡулланыла. Ул Швецияның ҙурлығы буйынса 12 -се урындағы аэропорты. 2011 йылда пассажирҙар ташыу күләме 340 393 кеше тәшкил итә. Пассажирҙар ағымы йыл миҙгеленә ҡарап үҙгәреп тора, пассажирҙарҙы ташыуҙың төп күләме йәй миҙгеленә тура килә. 2010 йылдың ғинуарында пассажирҙар ташыу күләме 17 606 кеше тәшкил итә, ә июлдә — 51 193 кеше. Готланд утрауы — Швецияның бик ныҡ популяр ял итеү урыны.

# Висбю (аэропорт)
## Авиакомпаниялар һәм йүнәлештәр
### Даими осоштар

| Авиакомпания | Тәғәйенләнеш пункттары |
| Direktflyg | Норчепинг |
| Gotlandsflyg operated by Air Golden & NextJet | Гетеборг, Швеция-Арланд, Стокгольм-Бромма, Энгельхольм-Хельсингборг йәй генә: Хельсинки, Мальме, Сандерфьорд, Стокгольм-Скавста, Сундсваль-Харнесанд |
| Nextjet | Стокгольм-Арланд [6 август, 2012 йыл менән] |
| Norwegian Air Shuttle | йәй генә: Стокгольм-Арланд |
| Airlines Scandinavian | йәй генә: Стокгольм-Арланд |
| Widerøe | йәй генә: Осло |

# Висбю (аэропорт)
## Авиакомпаниялар һәм йүнәлештәр
### Чартерҙар

| Авиакомпанияһы | Тәғәйенләнеш пункттары |
| BH. Air | йәй генә: Бургас |
| Nouvelair | йәй генә: Энфидха |
| SunExpress | йәй генә: Анталья |
| Thomas Scandinavia Airlines Cook | махсус тәғәйенләнеш буйынса: Пальма де Майорка |
# Тауаҫты Байлар

Тауаҫты Байлар — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Минзәлә районы ауылы. Тауаҫты Байлар ауыл биләмәһе составына керә һәм уның үҙәге булып тора.

# Тауаҫты Байлар
## География

Ауыл Түбәнге Кама һыуһаҡлағысы буйында, Минзәлә ҡалаһынан төньяҡ-көнбайыштараҡ 8 км алыҫлыҡта урынлашҡан. 1970 йылдарҙа Түбәнге Кама һыуһаҡлағысы төҙөлгәс ауыл 2 км көньяҡтараҡ күсерелгән.

# Тауаҫты Байлар
## Тарих

Тауаҫты Байлар — байлар ырыуы башҡорттарының ауылы. 1851 йылда Иҫке Байлар ауылы кешеләре тарафынан нигеҙләнә. Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Байлар улусы Салағош түбәһенә ҡарай. 11-се башҡорт кантоны составында була. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс Күсәкәй улусы составына керә.
ХХ быуат башында ауылда мәсет, мәктәп теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Минзәлә районы составында була.

# Тауаҫты Байлар
## Халҡы

Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1859 | 1870 | 1884 | 1897 | 1906 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 |
| 281 | 287 | 427 | 594 | 713 | 873 | 897 | 919 | 628 | 587 | 622 | 498 | 431 | 466 |

# Тауаҫты Байлар
## Инфраструктура

Игенселек, малсылыҡ үҫешкән. Ауылда урта мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.
# Юрмет

Юрмет — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының уң ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Юрмет
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200022381
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202238
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2