yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Инюха (йылға)

Инюха — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иваньково ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Инюха (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Тверь ҡалаһынан Иваньков ГЭС-ына тиклем (Иваньков һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100712110000002930
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000293
* Бассейн коды — 08.01.01.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Синьга (Кубань ҡушылдығы)

Синьга — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубань йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Синьга (Кубань ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000013254
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001325
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Казакова Зинаида Васильевна

Казакова Зинаида Васильевна (3 июль 1927 йыл — 3 февраль 2001 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Казакова Зинаида Васильевна
## Биографияһы

Зинаида Васильевна Казакова 1927 йылдың 3 июлендә Псков өлкәһе Невельск районының Колотьково ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1941 йылда урта мәктәптең ете синыфын тамамлай. 1943 йылдан Великие Луки ҡалаһы немец-фашист илбаҫарҙарынан азат ителгәндән һуң төҙөлөштә эшләй.
1947 йылда Калининград өлкәһенә күсеп килә һәм Гурьев районының «Маршальский» малсылыҡ совхозында эшләй.
СССР Юғары Советы Президиумының 1957 йылдың 22 авгусындағы һәм 1966 йылдың 22 мартындағы Указдары менән З. В. Казакова «хеҙмәт уңыштары өсөн» Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены һәм Ленин ордены менән бүләкләнә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 8 апрелендәге Указы менән «ауыл хужалығы продукттарын етештереүҙә һәм игенселектә һәм малсылыҡта һигеҙенсе биш йыллыҡтың дәүләткә һатыу планын үтәү буйынса өлгәшкән уңыштары өсөн» Зинаида Васильевна Казаковаға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
З. В. Казакова хеҙмәтсәндәр депутаттарының Калининград өлкә һәм Гурьев район Советтары депутаты, КПСС-тың Калиниград өлкә комитеты һәм Гурьев район комитеты ағзаһы була.
З. В. Казакова пенсияға сыҡҡандан һуң Калининград өлкәһе Полесский районының Залесье ауылында йәшәй, 2001 йылдың 3 февралендә вафат була.

# Казакова Зинаида Васильевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы (8.04.1971)
* Ике Ленин ордены (22.03.1966. 8.04.1971)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (22.08.1957)
# Бакден һарайы

Бакден һарайы (ингл. Buckden Towers) — XII быуатта төҙөлгән замок, Англияла, Кембриджширҙың Бакден ауылында урынлашҡан.

# Бакден һарайы
## Тарихы

Күп сығанаҡтарҙа һарайҙың барлыҡҡа килеүе XV быуатҡа ҡараһа ла, ысынында беренсе ағас ҡәлғә Линкольн ҡалаһы епископтарының резиденцияһы булараҡ 1175 йылда төҙөлгән. Һуңынан, 1475 йылда, ағас конструкцияныңнигеҙен кирбес менән алмаштыралар һәм диураҙар һәм йырын менән һаҡланып торған бейек кирбес манара төҙөйҙәр, 1832 йылда комплекс өлөшө сиркәү вәкилдәре бойороғо буйынса һүтелә.
Рим-католик епископлығы Нортгемптонға күскәндән һуң, 1956 йылда миссионер-кларетиндар замок биләмәһен кесе семинария итеп итеп ҡуллана, унда кларетин булырға теләүсе балаларҙы алдан өйрәтәләр. Кесе семинария 1965 йылдың июлендә ябыла, шунан бирле Бакден һарайы кларетиндарҙың конференц-үҙәге була. Шулай уҡ биләмәлә Линкольдан Изге Хью католик сиркәүенең мәхәлләһе урынлашҡан, ул урта быуат һарайы урынында тора һәм семинаря юниорҙары өсөн сиркәү булараҡ төҙөлгән. Башнялар килеүселәр өсөн тәүлектең теләһә ҡайһы ваҡытында асыҡ, ммә эттәрҙе алып килеү тыйыла.
1551 йылдың 16 июлендә, Генри, герцог Саффолк һәм уның ҡустыһы лорд Чарльз бында тире ауырыуынан вафат булалар. Улар Кембриджелағы эпидемиянан ҡотолоу өсөн Бакденға килгән булалар.
1630 йылдарҙа бында епископ Уильямс йәшәй, ул Бакденды яҡшы хәлгә килтерә, ул ҡунаҡсыллығы менән айырылып торған.
Антиквар Эдвард Джон Раджа 1839 йылда тарихи хеҙмәтен баҫтырып сығара, ул Бакден замогы тураһында ҙур булмаған очерк була

# Бакден һарайы
## Билдәле килеүселәре

* Генрих III 1248 йылда килә.
* Эдуард I 1291 йылда килә.
* Ричард III 1483 йылда килә.
* Екатерина Арагонская
* Маргарет Бофорт ( Генрих VII әсәһе) 1501 йылда килә.
* Генрих VIII һәм Екатерина Говард 1541 йылда килә. 1541 йылда, тәхеткә ултырыр алдынан король һәм королева Англия буйлап сәйәхәт иткәндә Бакден замогына туҡталалар. Нәҡ ошо сәйәхәт ваҡытында Екатерина хыянатта ғәйепләнә һәм 1542 йылда башын киҫеү юлы менән үлтерелә
* Яков I 1619 йылда килә.
* Георг IV 1814 йылда килә.
# Алитус

Алитус или Алиту́с (лит. Alytus, пол. Olita, рус. Олита) —Литваның көньяғында, Дзукиялағы ҡала, Алитус өйәҙенең һәм Алитус районының административ үҙәге; Литвала халҡы һаны буйынса алтынсы урында тора.

# Алитус
## Урыны һәм тасуирламаһы

Ҡала Неман йылғаһының ике яҡ ярында Вильнюстан 105 км, Каунастан 69 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Көньяҡ Литваның сәнәғәт һәм мәҙәниәт үҙәге.

# Алитус
## Халҡы

2013 йылдың 1 ғинуарына халҡы һаны 281 57 кеше иҫәпләнгән. Хәҙер Алитуста 94,7 % литвалар, 2,8 % урыҫтар йәшәй. 2017 йылдың 1 июленә ҡарата ҡала халҡы 51 947 кеше тәшкил иткән.

# Алитус
## Атамаһы

Ҡала үҙенең атамаһы менән йылғаға — Неман ҡушылдығына бурыслы тип фараз ителә. Хәҙер йылға Алитупис тип атала (лит. Alytupis), әммә элек Алитус исеме менән аталыуы мөмкин (лит. Alytus).

# Алитус
## Гербы

Гербты ҡалаға 1581 йылдың 15 июнендә магдебург хоҡуҡтары менән бергә король Стефан Батория бүләк итә. Тарихи герб 1995 йылдың 11 декабрендә Литва президенты декреты менән раҫлана.

# Алитус
## Тарихы

1377 йылда тәүге яҙма сығанаҡтарҙа телгә алына. 1581 йылда ҡала хоҡуғы бирелә.
XIX быуат аҙағында көнбайыш Рәсәй империяһы сиктәрен нығытыу менән бергә мөһим стратегик урындағы Олитуны (Алитус) фортификациялау буйынса ҡарар ҡабул ителә. 1890 йылда Олита Рәсәй империяһының өсөнсө класлы ҡәлғәһе була
Бөйөк Ватан һуғышының тәүге көндәрендә үк —1941 йылдың 22—23 июнендә Алитус районында ҙур танкылар алышы була. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында Алитуста 10—20 меңгә яҡын йәһүд атып үлтерелә (теүәл һаны билдәле түгел); бер ҡасан да ентекле тикшереү булмаған, ә төрлө сығанаҡтарҙа телгә алыныу һаны — 60 мең. 1941 йылдың июленән алып 1943 йылдың апреленә тиклем казармалар биләмәһендә хәрби әсирҙәрҙең «Шталаг-343» концентрацион лагеры булған. 1943 йылдың майынан 1944 йылдың июленә тиклем ошонда уҡ көсләп күсерелгән кешеләрҙең лагеры урынлашҡан, улар башлыса Рәсәйҙең көнбайыш өлкәләренән булған. Әсирҙәрҙең бер өлөшө литва крәҫтиәндәренең усадьбаларында ауыл хужалығы эштәрендә файҙаланылған. Архив мәғлүмәттәре буйынса, лагерҙа яҡынса 2 мең хәрби әсир һәм совет гражданы һәләк булған.Туғандар ҡәберендә аҡ обелиск менән үҙәгендә мемориаль комплекс төҙөлгән (хәҙер Алитус ҡала паркы биләмәһендә).
1944 йылдың июлендә ҡаланы штурмлағанда һәм йылғаны һуғышып аша сыҡҡанда 11-се гвардия армияһының күп һалдат һәм офицерҙары һәләк була. Һуғыштан һуң Улону урамындағы скверҙа 2891 совет яугиренең ҡәбере менән зыярат төҙөкләндерелә, улар араһында 6 Советтар Союзы Геройҙары: гвардия полковнигы Г. Емельянов, гвардия өлкән лейтенанты В. Калинин, кесе сержант Н. Никонов, рядовой А. Тихоненко, өлкән сержант И. Тонконог, кесе сержант Т. Әхмәтов була.

# Алитус
## Предприятиелары

«Alytaus tekstilė» туҡыу компанияһы, «Snaige» һыуытҡыстарын етештереү буйынса завод, «Alita» алкоголле эсемлектәр етештереүсе билдәле предприятие

# Алитус
## Билдәле кешеләре

* Миколас Бурокявичюс
* Вальдемарас Мартинкенас
* Гинтарас Стауче
# Күк сарлаҡ

Күк сарлаҡ, күксәй, күксә сарлаҡ, аҡсарлаҡ, мауыҡ сарҙаҡ (рус. Cизая чайка, лат. Larus canus) — сарлаҡтар ғаиләһендәге ҡошсоҡ.

# Күк сарлаҡ
## Ҡылыҡһырлама

Ҡарға ҙурлыҡ. Парлашып йә күмәкләшеп йылға-күл, яңы һөрөлгән баҫыу өҫтөндә осоп йөрөйҙәр. Дөйөм төҫө аҡ. һырты һәм яурындары күкһел һоро, ҡанаттарының осо ҡара. Суҡышы һәм аяҡтары һары. йәш ҡоштар тигеҙ көрәнһыу һоро. Аҡсарлаҡтан бәләкәйерәк булыуы менән айырыла.

# Күк сарлаҡ
## Тауышы

Тауышы көслө һәм яңғырауыҡлы: «ҡаа-ҡааа».

# Күк сарлаҡ
## Йәшәү рәүеше

Күлдәрҙә, ҙур йылғаларҙа йәшәй. Балыҡ, төрлө һыу һәм ҡоро ер бөжәктәре, кеҫәрткеләр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ерҙә, ҡалҡыуыраҡ урында оялай. Ғәҙәттә, тиҫтәгә яҡын оя бер тирәлә урынлаша, һәр ояла ҡара-көрән таплы 2—3 бөртөк һарғылт һоро йомортҡаһы була.
# Чулас

Чулас — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының уң ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 83 км.

# Чулас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000048402
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004840
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мәскәү Юғары партия мәктәбе

Мәскәү Юғары партия мәктәбе (рус. Московская Высшая партийная школа (МВПШ)) — партия-сәйәси юғары уҡыу йорто, 1978 йылда партия һәм совет кадрҙарын әҙерләү, шулай ук киң мәғлүмәт саралары етәкселәрен әҙерләү өсөн КПСС Үҙәк Комитеты эгидаһы аҫтында төҙөлгән юғары уҡыу йорто.

# Мәскәү Юғары партия мәктәбе
## Тарихы

1978 йылда КПСС Үҙәк Комитеты һәм СССР Министрҙар Советы ҡарары нигеҙендә Мәскәүҙә КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбенең уҡытыу-методик етәкселеге аҫтында Мәскәү Юғары партия мәктәбе тип аталған юғары партия-сәйәси ойошма төҙөлә, оәошмаға партия һәм совет кадрҙарын әҙерләү, шулай ук киң мәғлүмәт саралары етәкселәрен әҙерлә бурысы ҡуйылған.
КПСС-тың Мәскәү өлкә комитеты һәм КПСС Мәскәү ҡала комитеты тәҡдиме буйынса Мәскәү Юғары партия мәктәбенә КПСС-та ағза стажы кәмендә өс йыл, юғары белемле һәм ҡырыҡ йәшкә тиклем булған совет, партия һәм идеология хезмәткәрҙәре ҡабул ителгән.

# Мәскәү Юғары партия мәктәбе
## Уҡыу структураһы

Мәскәү Юғары партия мәктәбендә, юғары партия мәктәптәренең бөтә системаһындағы кеүек үк, ике бүлек булдырылған, юғары белем алыу өсөн ике йыллыҡ белем беренсе бүлек, бүлекте тамамлаүсы юғары партия-сәйәси белемле була. Урта белем алыу өсөн, юғары дөйөм һәм партия-сәйәси белем алыу өсөн дүрт йыллыҡ икенсе бүлек бар. Мәскәү Юғары партия мәктәбенең уҡытыу структураһы үҙенә ситтән тороп уҡыу бүлеген, совет һәм партия кадрҙарының квалификацияһын күтәреү курстарын,. Учебная структура Московской Высшей партийной школы включала в себя заочное отделение, курсы повышения квалификации советских и партийных кадров, а так же одиннадцать основных профильных кафедр: шулай уҡ төп профилле 11 кафедра булдырылған:
* КПСС тарихы кафедраһы
* Политтеэкономия кафедраһы
* Марксистик-ленин фәлсәфәһе кафедраһы
* Фәнни коммунизм кафедраһы
* Партия төҙөлөшө кафедраһы
* Совет дәүләте төҙөлөшө һәм хоҡуҡ кафедраһы
* Халыҡ-ара коммунистик, эшселәр һәм милли-азатлыҡ хәрәкәте кафедраһы
* Иҡтисад һәм сәнәғәт етештеерүен ойоштороу кафедраһы
* Иҡтисад һәм ауыл хужалығы етештереүен ойштороу кафедраһы
* Журналистика кафедраһы
* Рус теле һәм әҙәбиәте кафедраһы.

# Мәскәү Юғары партия мәктәбе
## Яңы тарих

1990 йылдың 31 октябрендә "Мәскәү Юғары партия мәктәбен үҙгәртеп ҡороу тураһында" РСФСР Үҙәк комитеты ҡарарына ярашлы Мәскәү Юғары партия мәктәбе базаһында РСФСР Коммунистар партияһы Үҙәк комитетының ижтимағи-сәйәси проблемалар институты төҙөлә. 1991 йылдың 27 мартында институт Рәсәй КП РСФСР Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Рәсәй социаль-сәйәси институты тип үҙгәртелде. 1991 йылдың 25 ноябрендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 15-се ҡарары нигеҙендә РСФСР КП Үҙәк комитеты ҡарамағындағы Рәсәй социаль-сәйәси институт тип исемләнде, 1994 йылның 1 июленән Мәскәү дәүләт социаль университеты исемен йөрөтә башланы. 2004 йылдың 1 июлендә Мәскәү дәүләт социаль университеты Рәсәй дәүләт социаль университеты тип атала.
# Тайба (йылға)

Тайба — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/580/56 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Тайба (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200010153
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201015
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Урал (гәзит)

«Урал» — Башҡортостан Республикаһы Белорет районы һәм Белорет ҡалаһының ижтимағи-сәйәси гәзите. 1922 йылдан башлап башҡорт телендә сыға, һуңғы йылдарҙа аҙнаға ике тапҡыр: шишәмбе һәм йома көндәрендә нәшер ителә. Тиражы — 1211 дана (февраль 2020 йыл).
Баҫманың ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, «Башҡортостан Республикаһы нәшриәт йорто» дәүләт унитар предприятиеһы һәм «Урал» гәзите редакцияһы.

# Урал (гәзит)
## Тарихы

Гәзиттең дөйөм тарихы 1922 йылда Белорет ҡалаһында урыҫ телендә сыға башлаған «Южно‑Уральский рабочий», 1923–1928 йылдарҙа донъя күреп килгән «Гудок» һәм артабан «Белорецкий рабочий» гәзиттәренә барып тоташа.
1931 йылдың октябренән «Ҡатай эшсеһе», 1932—1941 йылдарҙа — «Металл өсөн» исеме менән башҡорт телендә һәм бер үк ваҡытта 1937 йылға тиклем «Металлург» исеме менән урыҫ телендә нәшер ителә. 1933 йылдан башлап баҫмныңа башҡорт телендә «Күмер өсөн көрәш», «Удар баҫыуҙа» һәм «Удар төҙөлөш» тигән ҡушымталары сыға.
Бөйөк Ватан һуғышы менән бәйле 1941—1945 йылдарҙа гәзит сығыуҙан туҡтап тора.
1945 йылдың авгусынан район баҫмаһы «Сталинсе» исеме менән, ә 1959 йылдан — урыҫ телендәге «Путь Ленина» гәзитенең тәржемә-дубляжы булараҡ «Ленин юлы» исеме донъя күрә.
1962 йылдың майынан район һәм ҡала гәзитенең исеме «Урал»ға үҙгәртелә, һәм ул шул атама менән ике телдә 1988 йылға тиклем, артабан 1996—2000 йылдарҙа нәшер ителә һәм урыҫ телендәге үҙ аллы «Белорецкий рабочий» гәзите булып айырылып сыға.

# Урал (гәзит)
## Ҡаҙаныштары

* 2015 йылда «Урал» гәзите Башҡортостандың тағы ла ете баҫмаһы иҫәбендә «социаль әһәмиәтле киң мәғлүмәт сараһы» исемлегенә инде — «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 23 октябрь.
# Бондаревский

Бондаревский — Рәсәйҙәге йылға. Белгород өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының һул ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Бондаревский
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Айдар йылғаһы Рәсәй менән Украина сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Северский Донец (бассейндың рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400412107000013069
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001306
* Бассейн коды — 05.01.04.004
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Райхенбах-им-Фогтланд

Райхенбах-им-Фогтланд (нем. Reichenbach im Vogtland) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 20146 кеше йәшәй. Майҙаны — 29,73 км². Диңгеҙ кимәленән 380 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8468 һәм автомобиль коды V.
# Ночная Черняница

Ночная Черняница — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.

# Ночная Черняница
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035997
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103599
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пунтрохоть

Пунтрохоть — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе, Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Горький һыу һаклағысы һыуһаҡлағысының һул ярына тамағынан 2673 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Пунтрохоть
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000010460
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001046
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тушонка

Тушонка — Рәсәйҙәге йылға. Ульяновск өлкәһе,Һамар өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1593 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Тушонка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Куйбышев һыуһаҡлағысы Камское Устье ҡала тибындағы ҡасабаһынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Черемшан йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000512112100004642
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100464
* Бассейн коды — 11.01.00.005
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нырзанга

Нырзанга (Нырзенга) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сояна йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 103 км.

# Нырзанга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000042798
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004279
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғәшүрә (исем)

Ғәшүрә — башҡорттарҙа һәм башҡа мосолман халыҡтарында таралған ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Ғәшүрә (исем)
## Этимологияһы

Ғәшүрә башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән. Һижрә буйынса Ай календарының беренсе айы — мөхәррәм айынын унынсы көнө атамаһынан алынған. Ошо байрам көнөндә тыуған ҡыҙ балаға ҡушалар.

# Ғәшүрә (исем)
## Билдәле шәхестәр

Ирназарова Ғәшүрә Хәйрулла ҡыҙы (15 март 1915 йыл — 3 ноябрь 2000 йыл, Сибай) - театр актёры. 1942—1973 йылдарҙа хәҙерге Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры актёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1972). Бөтә Союз үҙешмәкәр сәнғәт радиофестивале лауреаты (1937).
Сөлйәмәнова Ғәшүрә Ғәлимйән ҡыҙы — «Заря» агросоюзын машина менән һауыу операторы, ауыл хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1996).
# Тайвань боғаҙы

Тайвань боғаҙы (ҡыт. 臺灣海峽, элек Формоза боғаҙы тип аталған) — Азия ҡитға өлөшөнөң көнсығыш яр буйы һәм Тайвань утрауы араһындағы боғаҙ.
Төп порттары: Гаосюн, Фучжоу һәм Сямынь.

# Тайвань боғаҙы
## География

Тайвань боғаҙы Көньяҡ Ҡытай һәм Көнсығыш Ҡытай диңгеҙҙәрен тоташтыра. Боғаҙ оҙонлоғо яҡынса 400 км, киңлеге — 130—380 км. Фарватерҙа иң һай тәрәнлеге — 60 м, максималь тәрәнлеге — 1773 м. Ҡышын боғаҙҙағы ағым (тиҙлеге яҡынса 1 км/сәғ) көньяҡ-көнбайышҡа, ә йәйен — төньяҡ-көнсығышҡа йүнәлә. Боғаҙҙың төньяҡ өлөшөндә һыу артымы 7,5 метрға барып етә. Һыу артымы ағымдарының тиҙлеге 6,5 км/сәғ тиклем барып етә.
Ҡитға яр буйы бихисап утраулы ҡултыҡтар менән ҡырҡылған, Тайвань утрауы яр буйы тигеҙерәк. Боғаҙҙың көньяҡ өлөшөндә Пэнху архипелагы урынлашҡан.

# Тайвань боғаҙы
## Тоннель

Ҡытай Халыҡ Республикаһы хөкүмәте боғаҙ аҫтында Фучжоу һәм Тайбэй ҡалаларын тоташтырыусы транспорт тоннелен төҙөү планын эшләй. Төҙөү урынына ҡарап тоннелдең оҙонлоғо 127 километрҙан 207 километрғаса барып етә, һуңғы варианты ниндәй генә булһа ла был донъялағы иң оҙон һыу аҫты тимер юл тоннеле буласаҡ.
# Әтеш

Әтеш (Оло Әтеш) (рус. Атиш) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ут йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км. Бассейны — Ут→Бисәрт →Ҡариҙел →Ағиҙел →Кама →Волга

# Әтеш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100021299
— Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102129
— Бассейн коды — 10.01.02.011
— ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
— ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нюнхриц

Нюнхриц (нем. Nunchritz) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 6115 кеше йәшәй. Майҙаны — 31,11 км². Диңгеҙ кимәленән 105 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1612 һәм автомобиль коды RG.