yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Рәйлә

Рәйлә — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙағы ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Рәйлә
## Этимология

Рәйлә — ғәрәп теленән ингән, нигеҙ ҡороусы, һалыусы мәғәнәһен аңлата.

# Рәйлә
## Билдәле кешеләр

Абдуллина Рәйлә Ниғәмәтйән ҡыҙы (19 февраль 1930 йыл — 27 февраль 2002 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең ғалим-фармакологы. Медицина фәндәре докторы (1976), профессор (1978). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989).
Аҙнаҡаева Рәйлә Шәрәфи ҡыҙы (18 октябрь 1952 йыл) — йырсы һәм юғары мәктәп хеҙмәткәре, 1983 йылдан Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы һәм бер үк ваҡытта 1997 йылдан Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1992).
Бәхетова Рәйлә Хөрмәт ҡыҙы (1956) — ғалим-иҡтисадсы. 2010 йылдан Башҡорт дәүләт университетының цифрлы иҡтисад һәм коммуникациялар кафедраһы мөдире. Иҡтисад фәндәре докторы, профессор. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Иглин районы Төлкөтамаҡ ауылынан.
Әхмәтова Рәйлә Ғәбделнасир ҡыҙы (1951) — һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, ғалим-терапевт, йәмәғәтсе. 1980 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1983 йылдан клиника директоры урынбаҫары. 1975 — 1980 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары судының халыҡ заседателе. Медицина фәндәре кандидаты, доцент. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
# Нюдя-Сарембой-Яга

Нюдя-Сарембой-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сарембой-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Нюдя-Сарембой-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000088249
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008824
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Силез теле

Силез теле (сил. ślōnskŏ gŏdka, ślōnski) — Лех төркөмөнә ингән көнбайыш славяндар теле. Был тел Польшалағы Үрге Силезияла (сил. Gōrny Ślōnsk, пол. Górny Śląsk), бынан тыш Чехияла һәм Германияла ҡулланыла. 2011 йылғы рәсми мәғлүмәттәр буйынса 509 мең кеше силез телен туған теле итеп күрһәткән, ләкин сама менән был телдә һөйләшеүселәр һаны 1 250 000 яҡын.
Силез теле поляк теленә бик яҡын, шуға күрә лингвистарҙың күберәге был телде поляк теленең диалекты итеп ҡарай.

# Силез теле
## Яҙыуы

Ҡарағыҙ: Силез имләһе
Бөтөнөһөнә лә бер төрлө силез алфавиты юҡ. Силез телендә һөйләшеүселәр яҙыу өсөн поляк телендәге билдәләрҙе ҡулланған. Силез алфавиты бөтә яҙмаларҙы иҫәпкә алып, (улар 10-ға яҡын) 2010 йылда ҡабул ителгән. Хәҙер был алфавит Интернетта киң ҡулланыла һәм шулай уҡ силез википедияһында ҡулланыла.
| A a | Ã ã | B b | C c | Ć ć | D d | E e |
| F f | G g | H h | I i | J j | K k | L l |
| Ł ł | M m | N n | Ń ń | O o | Ŏ ŏ | Ō ō |
| Ô ô | Õ õ | P p | R r | S s | Ś ś | T t |
| U u | W w | Y y | Z z | Ź ź | Ż ż | |
# Ҡыяҡлылар

Ҡыяҡлылар, йәки башаҡлылар (лат. Poales) — бер өлөшлөләр класына ҡараған, 10 000-дән ашыу төрҙө индергән үҫемлектәр ғаиләһе. Кеше тарафынан 10 мең йылдан артыҡ аҙыҡ итеп файҙаланылып килгән мөһим ауыл хужалығы культуралары — бойҙай, дөгө, арыш, арпа, тары, кукуруз, маис, шәкәр ҡамышы тап ошо ғаиләгә ҡарай. Күп кенә ҡыяҡлылар урман, болондарҙа үлән ҡатламын барлыҡҡа килтерәләр һәм үлән менән туҡланыусы хайуандарҙың төп аҙыҡ рационан тәшил итәләр.
# Кирью

Кирью — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нившера йылғаһының һул ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кирью
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016781
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001678
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Еремеев Вячеслав Юрьевич

Еремеев Вячеслав Юрьевич (10 май 1981 йыл) — Рәсәй спортсыһы. Бокс буйынса халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2003).

# Еремеев Вячеслав Юрьевич
## Биографияһы

Вячеслав Юрьевич Еремеев 1981 йылдың 10 майында Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған.
Урал дәүләт физик культура академияһында уҡый. 2006 йылда Рәсәй Федерацияһы Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институтын тамамлай.
Спорт менән Өфө ҡалаһында «Динамо» физкультура-спорт беремәһендә шөғөлләнә, тренерҙары М. М. Ғәлләмова һәм Р. Б. Ғилфанова.
2001 йылдан алып бокс буйынса Рәсәй йыйылма командаһына инә. Әлеге ваҡытта Башҡорт дәүләт университетының физик тәрбиә һәм спорт кафедраһы ассистенты булып эшләй.

# Еремеев Вячеслав Юрьевич
## Ҡаҙаныштары

* Рәсәй чемпионаттарының көмөш (2004) һәм бронза (2005, 2006) призеры.
* Рәсәй Ҡораллы көстәре чемпионы (2000).
* 2002 йылда Югославияның Белград ҡалаһында үткән халыҡ-ара турнир еңеүсеһе.
* Рәсәй чемпионы (2003), үҫмер спортсылар араһында үткәрелгән Рәсәй чемпионатының көмөш (2002) һәм бронза (2001) миҙалдары.
# 1922 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1922 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1922 MCMXXII |
| Юлиан стилендә | 1921 — 1922 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2674 — 2675 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7430 — 7431 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5682 — 5683 ה'תרפ"ב — ה'תרפ"ג |
| Мосолман календары | 1341 — 1342 |
| Боронғо әрмән календары | 1371 ԹՎ ՌՅՀԱ |
| Ҡытай календары | 4618 — 4619 (с 28 январь) 辛酉 — 壬戌 белая курица — чёрная собака |
| Эфиопа календары | 1914 — 1915 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1978 — 1979 |
| - Шака самват | 1844 — 1845 |
| Иран календары | 1300 — 1301 |
1922 (бер мең туғыҙ йөҙ егерме икенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса йәкшәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1922 йылы, 2 мең йыллыҡтың 922 йылы, XX быуаттың 22 йылы, XX быуаттың 3 ун йыллығының 2 йылы, 1920 йылдарҙың 3 йылы.

# 1922 йыл
## Тыуғандар

* 3 ғинуар — Баһауетдинов Йәһүҙә Ғилметдин улы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* 29 май — Миңлеғолов Тәфтизән Таһир улы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 15 июнь — Комиссаров Фәтҡулла Абдулла улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт журналисы.
* 9 июль — Гәрәев Муса Ғaйса улы, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы (23.02.1945; 19.04.1945), гвардия полковнигы (1956).
* 6 октябрь — Ноғоманов Дәйләғи Сирай улы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 15 октябрь — Әминев Миңлетдин Ғилметдин улы, Советтар Союзы Геройы (1943).
# Чикаго

Чикаго — Америка Ҡушма Штаттарындағы ҡала.
# Ат ҡуҙғалағы

Ат ҡуҙғалағы рус. Щаве́ль ко́нский, лат. Rúmex confértus) — ҡарабойҙай һымаҡтар (Polygonaceae) ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 1,5 м-ға етә. Май-июль айҙарында йәшел-һарғылт сәскә ата, емеше июль-августа өлгөрә. Ат ҡүҙғалағы ялан-туғайҙарҙа, йылға-күл буйҙарында, юл эргәһендә үҫә.
# Берләштерелгән Украина дәүләт университеты

Берләштерелгән Украина дәүләт университеты (ОУГУ) (укр. Об'єднаний український державний університет) — 1942 йылдан 1943 йылға тиклем Ҡаҙаҡ Совет Социалистик Республикаһы Ҡыҙылурҙа ҡалаһында эшләп килгән юғары уҡыу йорто. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында СССР Хөкүмәте эвакуацияланған Киев һәм Харьков университеттарын берләштерергә ҡарар сығара.

# Берләштерелгән Украина дәүләт университеты
## Тарихы

1942 йылдың февралендә СССР-ҙың Халыҡ комиссарҙары комитеты (Совнарком) ҡарамағындағы Юғары мәктәп эштәре буйынса Бөтә союз комитеты ҡарары нигеҙендә Берләштерелгән Украин дәүләт университеты (ОУГУ) ойошторола, университетты Киев университеты ректоры профессор А.Русько етәкләй.
Берләштерелгән Украина дәүләт университетында алты факультетта (физика-математика, химиия, биология, филология, тарих һәм юридик факультеттар) 331 студент уҡыған, ә 1943 йылдың ноябрендә - 636 студент булған.
Уҡытыу һәм фәнни-тикшеренеү эштәрен 23 кафедрала башҡарыла. Профессор-уҡытыусылар составында 83 кеше, шул иҫәптән 8 профессор һәм 28 доцент, фән кандидаттары булҫан. Уҡытыу һәм фәнни эштәрҙе УССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты К.Синельников, атҡаҙанған фән эшмәкәре М.Барабашов, фән докторы, профессор Е.Козинский, А.Введенский, Е.Хотинский, Г.Костюк, С.Ландкоф, А.Астряб һәм башҡалар алып барған.
Ҡаҙахстан ССР Хөкүмәте университетҡа бина, китапхана фонды, тораҡ менән кәрәкле ярҙам күрһәтте, терлекселек фермаһы булған ер участыга бүлеп бирҙе. Уҡытыу һуғышҡа тиклемге уҡытыу срогы буйынса башҡарылды.
1942 йылдан аспирантура тергеҙелде. 30 профессорҙан һәм уҡытыусыдан торган ОУГУ ғилми советы эшләне. Докторлыҡҡ һәм кандидатлыҡ диссертациялары яғланды. Студенттарҙың фәнни түңәрәктәре эшләп килде. Берләштерелгән Украина дәүләт университеты эшләгән ваҡытта барлығы 263 белгес әҙерләнде.
Харьков һәм Киев ҡалалары азат ителгәндән һуң, 1943 йылдың аҙағында университет эшен туҡтатты, ә коллективтары азат ителгән ҡалаларҙа эшләй башланы.
ОУГУ-ның эвакуациялағы эше Ҡаҙахстан ССР Юғары Советы Президиумының Мактау грамотаһы белән билдәләнде.
# Бикеш ауыл Советы (Баймаҡ районы)

Бикеш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

# Бикеш ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Тарихы

Үҙәге — Бикеш ауылы.
Беренсе ауыл йәмғиәте Советы 1919 йылдың 25 сентябрендә ойошторола. Уның рәйестәре — Игнатий Орлов, урынбаҫары — Егор Ларин, секретары — Спиридон Иванов. 1961 йылда Бикеш һәм Шура ауыл Советтары Ҡуянтау ауыл Советына берләштереләләр (үҙәге — Ҡуянтау ауылы). 1974 йылдың ғинуарында ҡабаттан Бикеш ауыл Советы ойошторола, уның составына Бикеш һәм Ҡуянтау инә. Совет территорияһында «Рассвет» колхозы һәм Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының Баймаҡ тәжрибә-етештереү хужалығы урынлаша.
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Бикеш ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Тарихы
### Ауыл Советы рәйестәре

Волков Д. П., Бондарева В. К., Кащеева Т. И., Пономарев Н. А., Исхаҡов З. Х,, Исҡужин Р. А., Арыҫланбаев А. А., Лукьянов Ю. А..
# Мандыһары

Мандыһары — Рәсәйҙәге йылға. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ҡараған йылғаһының уң ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Мандыһары
## Этимологияһы

Мандыһары атамаһы (русса Мандесарка) ҡаҙаҡтарҙа һәм башҡорттарҙа таралған Мандыһары тигән ир-ат исеменән алынған. Ике һүҙҙән тора: манды — «эше уңыусан, даланлы», «һауығыусы» һәм сары — «һары», «өлгөргән, еткән»

# Мандыһары
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002196
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200219
- Бассейн коды — 12.01.00.003
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гойза

Гойза (нем. Geusa) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1488 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,63 км². Диңгеҙ кимәленән 99 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6217 һәм автомобиль коды — SK.
# Оло Парья

Оло Парья — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лолог йылғаһының һул ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Оло Парья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002997
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100299
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ишмөхәмәтов Әхтәм

Әхтәм Ишмөхәмәтов (франц. Arkhtiam Ichmoukametoff; 1880—1946) — Рәсәйҙәге Граждандар һуғышында, Францияла Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы.

# Ишмөхәмәтов Әхтәм
## Биографияһы

Әхтәм Ишмөхәмәтов 1880 йылда Ырымбур губернаһы Троицк өйәҙе Ҡара Табын улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Учалы районы) Һөйөндөк ауылында тыуған.
Рәсәйҙәге Граждандар һуғышында ҡатнаша, Башҡортостан автономияһы хәрби частары составында һуғыша. 1921 йылдан эмиграцияла. 1923 йылда ҡустыһы Мирт менән бергә Францияға күсә. 1930-сы йылдарҙа Версаль кадет училищеһында (франц. Ecole des cadets de Versailles) хәрби стратегия һәм партизан һуғышы дисциплиналарын уҡыта.
Икенсе донъя һуғышы башланғас, фашист Германияһына ҡаршы көрәшкә ҡушылып, Француз Ҡаршылыҡ хәрәкәтенең әүҙем ағзаларының береһе була һәм 1941 йылдан немец исемлектәрендә иң ныҡ эҙәр­лекләнгән антифашистар хәрәкәте ағзаһы булараҡ билдәләнә. Союздаштар (АҠШ, Бөйөк Британия, Франция) бүлексәләре менән үҙ-ара эш итеү һәм матди-техник тәьминәт кураторы була.
1946 йылда вафат булған. 1959 йылда, НАТО-ның 10 йыллығы уңайынан, Әхтәм Ишмөхәмәтовтың тол ҡатыны Исидораға ойошманың хәтер хатында билдәләнә.

# Ишмөхәмәтов Әхтәм
## Ғаиләһе

Әхтәм Ишмөхәмәтовтың бүләһе Джонатан Ишмөхәмәтов (Jonathan Czödör Ichmoukametoff) Францияла Пиреней тауҙарында башҡорт этно-ауылын булдыра. Этно-ауылда «Batyriyya» мәктәбендә боронғо башҡорт йолаларын һәм үҙ-үҙеңде яҡлау буйынса баш­ҡорттарҙың көрәш алымдарын өйрәнеү ойошторолған.
# Вотьпа

Вотьпа — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №1251 Вотьпинское йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Вотьпа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200012410
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201241
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сверчиха

Сверчиха — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының уң ярына тамағынан 782 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Сверчиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031976
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103197
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Калесаты-Яга

Калесаты-Яга — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Менка-Яга йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Калесаты-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046669
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204666
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шурбовка

Шурбовка — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кихть йылғаһының һул ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Шурбовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000006181
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000618
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Арҡайым (авиакомпания)

Был авиакомпания тураһында мәҡәлә. Археологик ҡомартҡы тураһында Арҡайым битен ҡарағыҙ
Арҡайым ("Арҡайым" ЯСЙ, рус. ООО "Аркаим") — Өфө аэропортында урынлашҡан Башҡортостан милли авиакомпанияһы. 2009-сы йылдың ноябренә торошло, һауа флоты ике L-410 самолётынан тора;һәм ете Boeing йәки Airbus самолётын һатып алырға ниәтләй.
Компанияның ойоштороусыһы һәм генераль директоры - Николай Одегов; ул бығаса "Башҡорт һауа юлдары" компанияһының һәм Өфө аэропортының етәксеһе булараҡ билдәле.
2010-сы йылдың июлендә авиакомпания Өфөнән Cибайға, Екатеринбургка һәм Түбән Новгородҡа пассажир рейстарын яһай башланы. Һәр йүнәлештә осоштар L-410 самолётында аҙнаһына өс тапҡыр башҡарыла.
Киләсәктә ташыусы шулай уҡ Өфөнән Нефтекамаға рейстар асмаҡсы.
# Мең (мәғәнәләр)

Мең — 1000 һанының атамаһы.
* Мең — башҡорт ҡәбиләһе.
* Мең (һан) — һан.
# Монасипов

Монасипов — фамилия.
* Монасипов Алмаз Закир улы (1925—2008) — татар композиторы.
* Монасипов Миңлеғаффан Хәйрулла улы (1929—1997) — совет нефтсе-быраусыһы.
* Монасипов Рөстәм Әнүәр улы (6 июнь 1960 йыл) — ғалим-электрон техникаһы инженеры, педагог.
# Ун-Вош-Юган

Ун-Вош-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Казым йылғаһының һул ярына тамағынан 353 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 115 км.

# Ун-Вош-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020562
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302056
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡабан (Ырымбур өлкәһе)

Ҡабан (рус. Кабанкино) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Һарыҡташ районындағы ауыл.

# Ҡабан (Ырымбур өлкәһе)
## Географик урынлашыуы

Һаҡмар йылғаһы үҙәнендә урынлашҡан.

# Ҡабан (Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

Ҡабан ауылы Ырымбур губернаһы Ҡыпсаҡ улусы составында була. Ауылға башҡорттарҙың ҡара ҡыпсаҡ ырыуы вәкилдәре нигеҙ һала. Риүәйәт буйынса Биктимер һәм Ҡабан ауылдарын нигеҙләгән Биктимер һәм Ҡабан ағалы-ҡустылар булғандар. Документтарҙа тәүге тапҡыр 1786 йылда телгә алына.
1917 йылдан Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Ҡыпсаҡ кантоны Бөрйән-Ҡыпсаҡ улусы составында була. 1922 йылдың 5 октябренән Йылайыр кантоны составына инә.
Аҙаҡ Урта Волга крайы (1928 йылдың 14 майынан — край составындағы Ырымбур округы) составына бирелә. 1934 йылда яңы ойошторолған Ырымбур өлкәһенең составына күсә. 1934 йылдан Ырымбур өлкәһе Һарыҡташ районы составында була.

# Ҡабан (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

Ауыл башҡорттарының иҫәбе :
| 1795 | 1834 | 1866 | 1900 |
| 108 | 256 | 260 | 253 |
2010 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда татарзар — 58,8%, башкорттар — 35,1%, казахтар — 2,6%, урыслар — 2,4% йәшәй.
# Лабинский районы

Лабинский районы — Краснодар крайының муниципаль берәмеге, Рәсәй Федерацияһының Краснодар крайының көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан. Район үҙәге — Лабинск ҡалаһы.

# Лабинский районы
## Географияһы

Лабинский районы Төп Кавказ һыртының төньяҡ битләүенең тау алды зонаһында урынлашҡан, был уның тәбиғәт-климат шарттарын формалаштырған, уның климаты крайҙың тигеҙлек райондары климатынан айырылып тора.
Сиктәш районы: төньяҡта — Краснодар крайының Курганинский, көнсығышта — Новокубанский һәм Отрадненский районы, көнбайышта —Мостовский районы һәм Адыгей Республикаһы Кошехабльский районы, ә көньяҡта — Ҡарасай-Чркес Республикаһы менән сиктәш. Райондың ауыл хужалығы ерҙәре — 148,8 мең гектар, шул иҫәптән һөрөнтө ер — 105,2 мең гектар.

# Лабинский районы
## Административ бүленеше

Лабинскиого районы үҙ эсенә ала:
* 1 ҡала биләмәһе
** Лабинский — ҡала үҙәге Лабинск (3)
* Ауыл биләмәһе- 12
** Ахметовский — станица үҙәге Ахметовский (4)
** Владимирское — үҙәге станица Владимирская (2)
** Вознесенский — станица үҙәге Вознесенская (8)
** Зассовское — станица үҙәге Зассовское (4)
** Каладжинский — станица үҙәге Каладжинский (2)
** Лучевое — үҙәге Луч ҡасабаһы
** Отважненский — станица үҙәге Отважненский (2)
** Первосинюхинский — үҙәге Беренсе Синюха утары (6)
** Сладковский — үҙәге Сладковский утары (2)
** Упорненский — станица үҙәге Упорная (1)
** Харьков — үҙәге Харьков утары (1)
** Чамлыкский — станица үҙәге Чамлыкская (2)
Тораҡ пункттар һаны йәйә эсендә күрһәтелде.

# Лабинский районы
## Иҡтисад

Лабинский районының агросәнәғәт комплексына инә: ҙур 12 ауыл хужалығы предприятиелары, 295 крәҫтиән-фермер хужалыҡтары һәм шәхси ярҙамсы хужалыҡтары — 15 335. Ауыл хужалығы ерҙәре — 148,8 мең гектар, шул иҫәптән һөрөнтө ер — 105,2 мең гектар.

# Лабинский районы
## Билдәле шәхестәр

* Донцов Максим Иванович (1914, станица Упорная — 1985) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы
* Замерцев Иван Терентьевич (1899, станица Владимирская — 1981) — совет хәрби эшмәкәре, генерал-майор
* Коркоценко Дмитрий Игнатьевич (1922, станица Упорная — 1990) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы
# Тилледа (Кифхойзер)

Тилледа (Кифхойзер) (нем. Tilleda (Kyffhäuser)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 918 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,7 км². Диңгеҙ кимәленән 169 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6537 һәм автомобиль коды — MSH.
# Войга

Войга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ковда йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Войга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028308
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002830
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0