yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Коханович Михаил Васильевич

Михаил Васильевич Коханович (25 сентябрь 1908 йыл, Варковичи, Минск губернаһы — 3 ғинуар, 1983 йыл, Симферополь) — физиотерапевт-ғалим. Медицина фәндәре докторы (1957), профессор (1960).

# Коханович Михаил Васильевич
## Биографияһы

Коханович Михаил Васильевич 1908 йылдың 25 сентябрендә Минск губернаһының Варковичи ауылында тыуған.
1929 йылдан Белоруссия ССР-ында наҙанлыҡты бөтөрөү буйынса эштә ҡатнаша, ауыл мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. 1936 йылда Иркутск медицина институтын тамамлай, шунын һуң ауыл табибы булып эшләй, ә ваҡыт үтеү менән Иркутск ҡала дауаханаһының баш табибы була. 1939 йылдан разведка батальонының санитария хеҙмәте начальнигы һәм хәрби-санитар поезд начальнигы була Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Усолье Сибирское ҡалаһында эвакуация госпиталенең медицина часы начальнигы була.
1945 йылда кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. Бер йылдан һуң Симферополгә күсенә, бында Ҡырым медицина институтында эшләй башлай, 1953 йылда факультет терапияһы кафедраһы мөдире итеп тәғәйенләнә, уны 20 йылдан ашыу етәкләй. Ҡырым шифаханаларының һәм ярымутрауҙағы минераль һыуҙарҙың ревматизмды дауалауҙа тәьҫирен өйрәнеү менән шөғөлләнә. СССР-ҙа беренселәрҙән булып ревматизм менән ауырыусыларҙы Евпатория шифаханаларында дауалауҙы тәҡдим итә. 1957 йылда Н. И. Пирогов исемендәге 2-се Мәскәү дәүләт медицина институты ҡарамағындағы махсуслаштырылған советта «К изучению механизма действия и терапевтической эффективности грязи Сакского озера при лечении больных ревматизмом» темаһына диссертация яҡлап, медицина фәндәре докторы була. Медицина институтында эшләү ваҡытында медицина фәндәренең бер кандидатын һәм ике докторын әҙерләй.
1964 йылдан 1976 йылға тиклем Евпатория шифаханаһының ғилми етәксеһе булып тора. Бөтә Союз һәм Украина ревматологтар йәмғиәтенең президиумына инә..
1983 йылдың 3 ғинуарында Симферополдә вафат була.

# Коханович Михаил Васильевич
## Ғилми хеҙмәттәре

* Курортное лечение подростков. 1962
* Минеральные воды Крыма. Их лечебное значение. 1964
* Минеральные воды Крыма: их лечебное значение. Симферополь, 1964. 174 с.
* Некото­рые вопросы механизма действия гря­зи. Актуальные вопросы эксперимен­тальной и клинической физиотерапии и курортологии // Тр. Крым. мед. ин-та. 1971. № 3 (соавтор)
# Кинотеатр

Кинотеатр — кинофильмдар күрһәтә торған махсус бина. Кинотеатрҙың төп бинаһы — кино күрһәтә торған экраны һәм тауыш системаһы булған ҙур зал.

# Кинотеатр
## Кинотеатр 3D

Специально оборудованные кинотеатры приспособлены өсөн тип демонстрации трёхмерного кино. Күпселек современных цифровых кинотеатров проектируются һәм строятся в расчёте башына демонстрацию стереофильмов. Дәүерендә трехмерном кинопоказе, в зависимости от конкретной технологии, используется бер әллә ике кинопроектора (пленочных әллә цифровых). Дәүерендә этом һәр бер күҙ зрителя күрә үҙемдең киҫәк стереопары, проецируемой башына кино сәнғәте. В результате кәүҙәләнеш воспринимается объемным. Йөҙөнән существующих башына бөгөнгө көн технологий трёхмерного показа наибольшее распространение рәсәйҙә получила Dolbү 3d, артынан дешевизны пассивных очков һәм пригодности обычного матового экрана, значительно бик дешёвого, ҡарағанда посеребрённые, требующиеся өсөн тип некоторых других систем менән поляризацией.

# Кинотеатр
## Кинотеатр IMAX

Айырым категория кинотеатров, специально проектирующихся өсөн тип демонстрации кинофильмов в формате imax. От обычных отличается размерами экрана, многократно превосходящими традиционные. Зрительный зал рассчитывается таким образом, нимә зрители располагаются әргәлә к экрану, нисəнсе в результате перекрывает бөтәһелә күреү майҙаны. Был увеличивает көслө тәьҫир присутствия һәм обеспечивает тулы погружение в сцену.

# Кинотеатр
## Кинотеатр Drive-in

Система аҫтында асыҡ һауала кинотеатр, тамашасылары өсөн иҫәпләнгән төшкәс, машина ҡушыла. АҠШ технологияһында беренсе тапҡыр барлыҡҡа килә. Ҡағиҙә булараҡ, үҙенең күләме һәм урынлаштырылған ҙур экрандан майҙансыҡ ойоштороу һәм парковочный менән инеп сыға. Маломощный оҙатып тауышлы FM радиостанцияһы тапшырҙы стандарт-н акустик системаһы ярҙамында тамашасылар өсөн автомагнитола диапазоны йәки тыңлап, тирә-яҡ парковочный урынға ҡуйылған. Бер-береңдең үҙенсәлектәрен төшкәнсе асыҡ һауала, ҡояш байыуынан һуң, башлана һәм бөтә миҙгел эштәрен шулай кинотеатрҙа сеанс характерлап йөрөй.

# Кинотеатр
## Кинотеатры менән детскими залами

Сеть кинотеатров cinépolis реализовала фекерҙе размещения детских игровых площадок непосредственно в кинозале. Араһында игровых развлечений — горки, гимнастические джунгли, батуты, кресла-мешки һәм ковровое покрытие, имитирующее яһалма газон. Такое ҡарар, нацеленное башына привлечение семей в кинотеатры, принесло компании уңыш в мексике, коста-рике, гватемале һәм испании.
# Ҡылйебәк

?Ҡылйебәк :
Повилика европейская (Cuscuta europaea) :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Эт ҡарағаты һымаҡтар |
| Ғаилә: | Эт эсәге һымаҡтар |
| Ырыу: | Ҡылйебәк |
Латинса исеме :
Cuscuta L. :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр |
Ҡылйебәк — ҡылйебәктәр ғаиләһенә ҡараған паразит үҫемлек заты.

# Ҡылйебәк
## Таралышы

Яҡынса 170 төрө билдәле, тропиктарҙан алып уртаса бүлкәттәргә тиклем таралған. Башҡортостанда 7 төрө үҫә. Төрлө үҫемлектәрҙә (картуф, тал, әлморон һ.б.) паразит булып йәшәгән бер йыллыҡ үлән. Республикала башлыса Урал алды дала зонаһында һәм көньяҡ урман‑дала зонаһында осрай.

# Ҡылйебәк
## Ботаник яҙма

Ҡылйебәк тулыһынса тиерлек япраҡтарын һәм тамырҙарын юғалтҡан. Һабағы үрмәле, еп йәки бау һымаҡ, һарғылт, йәшкелт‑һары йәки ҡыҙғылт төҫтә, шыма йәки сөйәлле. Сәскәһе ваҡ, аҡһыл, алһыу, йәшкелт төҫтә, йомғаҡ, башаҡ йәки шар рәүешле сәскәлектәргә йыйылған. Июль—авг. сәскә ата. Емеше — 1—4 орлоҡло ҡумта. Карантин ҡый үләне. Ҡылйебәк хужа‑үҫемлектең туҡымаһына һурғыстары (гаусториялары) менән үтеп инә һәм уның һуты менән туҡлана, йыш ҡына үҫемлек һәләк була. Бесәнгә сабылған ҡылйебәк менән зарарланған үлән яй кибә һәм күгәрә, туҡлыҡлы булыуын юғалта; малда ауырыуҙар тыуҙыра. Ҡылйебәк шулай уҡ үҫемлектәрҙең йоғошло ауырыуҙарын таратыусы булып тора. Клевер ҡылйебәге — аҙ йыллыҡ ҡый үләне. Клеверҙа, люцернала һ.б. паразит булып йәшәй. Орлоҡ аша (2,5 меңгә тиклем орлоҡ) үрсей.

# Ҡылйебәк
## Көрәш саралары

Үҫемлектәр карантины, сәсеү әйләнешен һаҡлау, орлоҡтарҙы таҙартыу, тупраҡты тәрән туңға һөрөп эшкәртеү, бөтә шытымдарын юҡҡа сығарыу һ.б.
# Красноярка (Кокса ҡушылдығы)

Красноярка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кокса йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Красноярка (Кокса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100003809
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100380
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бадь-Ю

Бадь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Локчим йылғаһының уң ярына тамағынан 272 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Бадь-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017559
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001755
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шарлы урман (йыр)

Шарлы урман (йыр) — 60-сы йылдар аҙағында Өфө ҡалаһында Ҡотләхмәт Вәлиәхмәтовтан (Әлшәй районы Маянған ауылынан) Ф. А. Нәҙершина яҙып алған йыр.

# Шарлы урман (йыр)
## Йырҙың тарихы

Яйыҡһыбы ырыуы башлығы Яйыҡһыбы ҡарт нәҫел-нәсәпле, заманында бик абруйлы кеше булған. Уның уландары ғына һигеҙгә еткән: Ҡармыш, Сураҡай, Сурай, Әлшәй, Ташлы, Аҡҡолай, Ҡайып, Дүртөйлө, Яйыҡһыбы ҡарттың һигеҙ улына һигеҙ ауыл булған. Был ауылдар әле лә шул уландар исеме менән йөрөтөлә.
Бер саҡ ырыу башы, бер татарҙы тәржемәсе итеп яллап, Петербурға яһаҡ тапшырырға ебәрә. Был татар үҙен Яйыҡһыбы ҡарттың туғыҙынсы улы тип күрһәтеп, Туҡтар-Әбдрәшит тип яҙҙырып ҡайтҡан. Шуға был татарҙар араһы башҡорттарҙың мең ырыуына туғыҙынсы ауыл булып ингәндәр.
Туғыҙ ауыл һуғышҡа, яуға һәр ваҡыт әҙер торған. Ағай-энеләр ҙә берҙәм, татыу йәшәгән. Тик бер заман урыҫ баярының хәйлә тоҙағына эләгеп, ағай-энеләрҙең өсөһө, бер булып, Шарлы урманын (Әлшәй, Бәләбәй райондарындағы урман) һатып ҡайтҡандар. Ҡалғандары быға бик әрнегән. Урманынан ҡолаҡ ҡаҡҡан халыҡ йыр сығарған:

# Шарлы урман (йыр)
## Шарлы урман (Һаҙлы)

Шарлы урманҡай тигән урман ҡайҙа?
Ҡайҡымбирҙе кеүек һыу ҡайҙа?
Шарлы урманҡай беҙҙән китте инде,
Кинәнеп һурып эсергә бал ҡайҙа?
Шарлы урманҡайҙарҙың уртаһында
Ҡушылып-боролоп үҫкән бер уҫаҡ,
Шарлы урмандар беҙҙән китмәҫ ине,
Бөтә Яйыҡһыбы бер булһаҡ.
Ҡайҡымбирҙе — Шарлы урман тирәһендәге йылға.
# Тонтых-Яун

Тонтых-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Санкен-Яун йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Тонтых-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046881
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204688
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аликин Степан Иванович

Аликин Степан Иванович (1912 — 1973) — күренекле совет инженер-нефтсеһе.

# Аликин Степан Иванович
## Биографиһы

Степан Иванович Аликин 1912 йылда хәҙерге Пермь крайындағы Ҡарағай районы Ния ауылында тыуған. 1937 йылда Урал тау институтын тамамлаған.
* 1937-1942 йылдарҙа —«Прикамнефть». тресы тәрән быраулау контораһының өлкән инженеры, Краснокама промыслының өлкән инженеры.
* 1942-1944 йылдарҙа — «Кранокамскнефть» тресы, Дәүләт Молотов нефтекомбинаты конструкторлыҡ бюроһының баш инженеры, артабан директоры
* 1944-1947 йылдарҙа — «Краснокамскнефть» тресының баш инженеры.
* 1947-1950 йылдарҙа — «Молотовнефть» берекмәһенең баш инженеры.
* 1950-1956 йылдарҙа — быраулау департаменты директоры, «Совромпетроль» Совет-Румын йәмғиәтенең баш инженер — техник директоры (сит илдә дәүләт мөлкәте идаралығы линияһы буйынса идара итеү советы).
* 1956-1957 йылдарҙа — Румын Республикаһының Нефть һәм газ сәнәғәте министрлығында өлкән советник.
* 1957-1964 йылдарҙа — Һиндостанда эшләй.
* 1964-1966 йылдарҙа — ВНИИБТ-ның Пермь филиалында баш инженер.
* 1966-1972 йылдарҙа — Польша Халыҡ Республикаһында совет белгестәре етәксеһе.
1973 йылда Мәскәүҙә вафат була. Невзоров зыяратында ерләнгән.

# Аликин Степан Иванович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Икенсе дәрәжә Сталин премияһы (1947)
* Октябрь Революцияһы ордены
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1948)
* ике «Почет Билдәһе» ордены (1944)
* «Өлгөлө хеҙмәт өсөн» билдәһе (1942)
* 1-се дәрәжә Хеҙмәт ордены (Румыния)
* 4-се дәрәжә Польша яңырыуы ордены (Польша).
# Фаха

Фаха (нем. Vacha) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3676 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,32 км². Диңгеҙ кимәленән 223 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36404 һәм автомобиль коды — WAK.
# Миңлеғолов Зиннәт Ғәйзулла улы

Миңлеғолов Зиннәт Ғәйзулла улы — (12 февраль 1904 йыл — 1976 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы

# Миңлеғолов Зиннәт Ғәйзулла улы
## Биографияһы

Зиннәт Ғәйзулла улы Миңлеғолов 1904 йылдың 12 февралендә хәҙерге Башҡортостандың Бөрйән районы Килдеғол ауылында тыуған. 1942 йылда Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерияһы дивизияһында хеҙмәт итә. Миңлеғолов Зиннәт Ғәйзулла улы 1943 йылда, ҡаты яраланып, госпиталгә эләгә. 1944 йылда тыуған яғына бер аяғын юғалтып ҡайтып инә.
1976 йылда ҡаты ауырыуҙан һуң вафат була һәм тыуған ауылында ерләнә.
# Уйылдан (исем)

Уйылдан — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарында да ҡулланыла.

# Уйылдан (исем)
## Этимологияһы

Уйылдан — төрки сығанаҡлы башҡорт исеме.Ҡаҙағстандың Аҡтүбә далаларынан башланған Уйыл йылғаһы атамаһынан, Башҡортостандың Рәсәй ғәскәрҙәре сафында был йылға буйында хәрби походтарҙа һәм хәрби хеҙмәттә булыуҙары иҫтәлегенә ҡушылған исем.. Уйылдан ғәрәпсәнән бала, улан, ожмах хеҙмәтсеһе тигән мәғәнәләргә эйә.

# Уйылдан (исем)
## Билдәле шәхестәр

Сәйетов Уйылдан Ғилман улы (17 ноябрь 1951 йыл) — комсомол, партия, матбуғат һәм дәүләт эшмәкәре, ғалим. Философия фәндәре кандидаты (1991). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2011), Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2015). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1986).
Уйылдан Нурғәли улы Ғәлин — Бөтә Рәсәй теле-радиотапшырыуҙар кампанияһының «Башҡортостан» ДТРК филиалында генераль директоры урынбаҫары.

# Уйылдан (исем)
## Топонимдар

Уйылды (күл) — Рәсәйҙәге Силәбе өлкәһе Арғаяш районы, Ҡарабаш, Ҡыштым ҡала округтарындағы күл.
Уйылды (Ҡыштым ҡала округы) — (рус. Увильды Рәсәйҙең Силәбе өлкәһе Ҡыштым ҡала округындағы ҡасаба.

# Уйылдан (исем)
## Халыҡ ижадында

«Уйыл» — башҡорт халыҡ йыры
# Ғөбәйҙулла Яманғолов

Ғөбәйҙулла Яманғолов (1791—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

# Ғөбәйҙулла Яманғолов
## Биографияһы

Ғибәҙулла Яманғолов Ырымбур губернаһы Байлар улусы (хәҙерге Татарстан Республикаһының Сарман районы) Ҡарамалы ауылында йәшәгән. Урядник булып хеҙмәт итә.
1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, 1814 йылдың аҙағына тиклем 5-се Башҡорт атлы полкы составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 5-се Башҡорт атлы полкы Бөгөлмә өйәҙе Ҡарабан ауылында 12-се, 11-се һәм 10-сы кантон башҡорттарынан ойошторола һәм 1812 йылдың 29 авгусында Ҡазан менән Чебоксар аша Түбәнге Новгородҡа бара. 15 октябрҙән кенәз П. М. Волконский отряды составына керә, Сураж һәм Велиж ҡалаларында урынлаша. 1 ноябрҙән генерал-майор М. М. Свечин отряды составына инә. 1812 йылдың 14-16 ноябрендә Березина буйындағы алыштарҙа ҡатнаша. Артабан Витебскиҙа һәм Борисовта була. 1813 йылдың ғинуарында Данциг (Гданьск) ҡәлғәһен ҡамауҙа ҡатнаша. 1813 йылдың октябренән 1814 йылдың апреленә ҡәҙәр Минск губернаһында хеҙмәт итә, шул уҡ ваҡытта полктың бер өлөшө Лейпциг янындағы алышта ҡатнаша һәм һуғышты Парижда тамамлай.

# Ғөбәйҙулла Яманғолов
## Бүләктәре

* «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
* «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы кавалеры
# Сәлимов Мөхәррәм Әхмәтша улы

Сәлимов Мөхәррәм Әхмәтша улы (1 май 1935 йыл) — инженер-металлург, үҙешмәкәр композитор. Белорет ҡалаһының башҡорт милли ойошмаларының әүҙем ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990).

# Сәлимов Мөхәррәм Әхмәтша улы
## Биографияһы

Мөхәррәм Әхмәтша улы Сәлимов 1935 йылдың 1 майында БАССР-ҙың Белорет районында Беҙәк-Әхмәр ауылында Әхмәтша Сәлимов ғаиләһендә тыуған. Әхмәтша Сәлимовтың Зәйнулла ишан менән осрашыуы тураһында хәтирәләр бар
Хеҙмәт юлын бик иртә — Белорет металлургия комбинатында башлай. Ҡалалағы эшсе йәштәр киске урта мәктәбен тамамлай.
1965 йылда Магнитогорск тау-металлургия институтының киске факультетын тамамлай. Хаҡлы ялға сыҡҡансы ул Белорет металлургия комбинатында эшләй, бер үк ваҡытта үҙешмәкәрлектә әүҙем ҡатнаша.

# Сәлимов Мөхәррәм Әхмәтша улы
## Биографияһы
### Мәҙәниәттә һәм йәмәғәт ойошмаларында эшмәкәрлеге

1972 йылдан Мөхәррәм Сәлимов ҡаланың Металлургтарҙың мәҙәниәт һарайында ҡурайсылар түңәрәге алып бара, халыҡ театрында уйнай.
1980 йылдан йырҙар яҙа башлай. Хәҙер инде йөҙҙән ашыу йыры бар, уларҙың яртыһынан күберәге — балалар өсөн. Улар Башҡортостан радио-телевидениеһынан яңғыратылып тора.
Белорет ҡалаһында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының урындағы бүлексәһен ойоштороусы, бер нисә йыл уның рәйесе рәйесе булып та һайлана.
1990 йылдан Белорет ҡалаһының Мәктәптән тыш үҫеш үҙәгенең Башҡорт балалары өсөн милли ижад клубы етәксеһе була. Балаларҙы ул ҡурай тартырға өйрәтә, үҙе яҙған йырҙар менән концерттар ҡуялар.
Мөхәррәм Әхмәтша улы республиканың төрлө төбәктәрендә халыҡ ижады буйынса сығыштар яһап йөрөй. ВЦСПС-тың күкрәккә таға торған «Үҙешмәкәр сәнғәттә уңыштары өсөн» билдәһе менән бүләкләнгән.

# Сәлимов Мөхәррәм Әхмәтша улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* ВЦСПС-тың «Үҙешмәкәр сәнғәттә уңыштары өсөн» билдәһе (1984)
* Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990)
# Ҡарағош ауыл Советы (Стәрлебаш районы)

Ҡарағош ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районы муниципаль берәмеге
Административ үҙәге — Ҡарағош ауылы.

# Ҡарағош ауыл Советы (Стәрлебаш районы)
## Тарихы

Ҡарағош ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Стәрлебаш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Казас (Уҫы ҡушылдығы)

Казас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Казас (Уҫы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008044
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200804
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сәүиә

Сәүиә — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Сәүиә
## Этимологияһы

Сәүиә исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә фарсы теле аша ингән, ғәрәпсәнән — тиң, тиңдәш мәғәнәһен аңлата.

# Сәүиә
## Билдәле шәхестәр

Сираева Сәүиә Ғимаҙислам ҡыҙы (5 ғинуар 1934 йыл) — театр актёры. 1987 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2007), Башҡорт АССР-ының (1989) һәм Татарстан Республикаһының (2001) халыҡ артисы. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2019). Нуриман районының һәм Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (2021).
Мөхтәруллина Сәүиә Ғабдулла ҡыҙы — «Китап» Башҡорт нәшриәтенең редакция мөдире, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
Сәйфуллина Сәүиә Ҡасим ҡыҙы (1956 йыл) — табип, 1980 йылдан Күмертау ҡала дауаханаһы педиатры. Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2015).
# Вырей (Индига ҡушылдығы)

Вырей — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Индига йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Вырей (Индига ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000055735
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005573
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тапья

Тапья — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ирмиза йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Тапья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Беүә башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101112111100016144
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101614
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пучхон

Пучхон (кор.부천시$^?$, 富川市$^?$, Bucheon-si) — Көньяҡ Кореяла Кенгидо провинцияһындағы ҡала. Пучхон властары Судогвон баш ҡала төбәгенең мәҙәни баш ҡалаһы концепцияһын үҫтерәләр.

# Пучхон
## Тарихы

1914 йылда Инчхон ҡалаһының һәм Пупхен өйәҙенең бер нисә районы «Пучхон» исеме аҫтында берләштерелә. 1931 йылда Кенам районы (мен) Соса итеп үҙгәртелә (кор. 소사면). 1941 йылда Соса юғары «ып» административ статусын ала. Япониянан бойондороҡһоҙлоҡ алғандан һуң, Пучхондың көнбайыш өлөшө ҡабаттан Инчхонға ҡушыла. Пучхонға 1973 йылда ҡала статусы бирелә.
1988 йылда Пучхон ике округҡа бүленә: Намга (көньяҡ) һәм Чунгу (үҙәк). Тиҙҙән Намга Сосагу тип атала. 1993 йылда Чунгуны бүлгәндән һуң ике яңы округ ойошторола: Вонмигу һәм Оджонгу.

# Пучхон
## Географияһы

Пучхон — ныҡ күп халҡы менән территорияһы буйынса сағыштырмаса ҙур булмаған ҡала. Инчхон һәм Сеул ҡалалары араһында ята. Ҡаланың бөтә тиерлек территорияһын торлаҡ кварталдар биләй.

# Пучхон
## Административ бүленеше

Пучхон административ яҡтан 3 (гу) һәм 37 тонға (дон) бүленә:

# Пучхон
## Мәғарифы

Юғары уҡыу йорттарына Пучхон колледжы, Юхан колледжы, Корея католик университетының Пучхон кампусы һәм Сеул теология университеты инә.

# Пучхон
## Туризмы һәм иҫтәлекле урындары

Пучхон ҡалаһының туристик һәм мәҙәни тормошон түбәндәге иҫтәлекле урындар билдәләй:
* Пучхон филармония оркестры — Кореяла иң билдәле оркестрҙарҙың береһе. Пучхон филармонияһы 2005 йылда Көньяҡ Кореяла Нобель премияһының аналогы булған Хоам премияһын алған беренсе музыкаль коллектив булып тора
* Пучхон кинофестивале — 1997 йылдан ҡалала үтә. Был фестиваль фантастик киноға махсуслашҡан
* Анимация музейы — Вонмигу округында урынлашҡан.
* Быяла һәм керамика музейы —18— 20-се быуат сит ил Европа оҫталарының экспонаттары ҡуйылған
* Поксаголь сәнғәте фестивале — 1985 йылдан йыл һайын яҙ уҙғарыла. Фестиваль сиктәрендә театр сығыштары, рәссамдарҙың һәм әҙиптәрҙең күргәҙмәләре, музыкаль конкурстар, фольклор коллективтарының сығыштары үткәрелә
* Донъя архитектураһы шедеврҙары паркы — был паркта донъя архитектураһының кесерәйтелгән шедеврҙары ҡуйылған. Бында Сидней операһы бинаһын, Эйфель башняһын, Василий Блаженный ҡорамын һәм башҡа данлыҡлы ҡоролмаларҙы күрергә мөмкин
* Тончхан акробатика театры — Кореяның иң боронғо театрҙарының береһе, 70 йыл дауамында эшләй

# Пучхон
## Туғандаш ҡалалар

Пучхон Көньяҡ Кореяла һәм сит илдә бер нисә туғандаш ҡалаға эйә:

# Пучхон
## Туғандаш ҡалалар
### Ил эсендә

* Хвасон ҡалаһы, Кенгидо провинцияһы — 1996
* Понхва өйәҙе, Кенсан-Пукто провинцияһы — 1997
* Муджу өйәҙе, Чолл-Пукто провинцияһы — 1997
* Сонпхагу округы, Сеул ҡалаһы — 1996
* Окчхон өйәҙе, Чхунчхон-Пукто провинцияһы — 1997
* Каннын өйәҙе, Канвондо провинцияһы — 1997

# Пучхон
## Туғандаш ҡалалар
### Сит илдәрҙә

* Харбин, Хэйлунцзян провинцияһы, Ҡытай — 1995
* Вэйхай, Шаньдун провинцияһы, Ҡытай — 2000
* Хабаровск, Рәсәй — 2002
* Бейкерсфилд, Калифорния штаты, АҠШ — 2006
* Окаяма префектураһы, Япония — 1996—
* Кавасаки, Канагава префектураһы, Япония — 2002