yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Васильевка (Беляевка районы, Ырымбур өлкәһе)

Васильевка — Рәсәй Федерацияһының Ырымбур өлкәһе Беляевка районындағы ауыл. Ҡарағас ауыл Советы составына инә.

# Васильевка (Беляевка районы, Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы

Ауыл Ырымбур өлкәһенең үҙәк өлөшөндә, дала зонаһында, Ҡарағас йылғаһы буйында, райондың административ үҙәге Беляевка ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа ҡарай яҡынса 13 километр йыраҡлыҡта (тура һыҙыҡ буйынса) урынлашҡан. Абсолют бейеклеге — диңгеҙ кимәленән 232 метр.

# Васильевка (Беляевка районы, Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы
### Климаты

Климаты ҡырҡа континенталь булараҡ характерлана: ҡоро, аҙ ҡарлы һалҡын ҡыш һәм эҫе ҡоро йәй. Йәйге осор өсөн уртаса һауа температураһы — 21,2 °C (абсолют максимум — 42 °С.); ҡышҡы осор өсөн — −15,8 °C (абсолют минимумы — −44 °С). Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм күләме 320 мм тәшкил итә.

# Васильевка (Беляевка районы, Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы
### Сәғәт бүлкәте

* МСК+2 (Өфө ваҡыты)
* Васильевка ауылы, бөтә Ырымбур өлкәһе кеүек үк, МСК+2 (Өфө ваҡыты) сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. UTC ваҡытына ҡарата айырмаһы — +5:00 сәғәт.

# Васильевка (Беляевка районы, Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

1917 йылда Украина күскенселәре нигеҙ һалған. Беренсе тапҡыр 1923 йылда Ырымбур өйәҙенең тораҡ урындары исемлегендә Беляевка улусы составындағы тораҡ пункты булараҡ телгә алына. 1926 йылда Васильевка утары булараҡ иҫкә алына, уның составында 16 хужалыҡ иҫәпләнә һәм 82 кеше йәшәй. 1920-се йылдар аҙағында — 1960-сы йылдарҙың тәүге яртыһында Васильевка түбәндәге исемдәр аҫтында билдәле була: «Приуральный» совхозы ОТФ фермаһы ҡасабаһы, «Моюлдинский» совхозы фермаһы, ОГПУ-ның 15 йыллығы исемендәге совхоздың 2-се фермаһы, «Беляевка» совхозының 2-се фермаһы. Ауыл 1966 йылда үҙенең хәҙерге исемен ала.

# Васильевка (Беляевка районы, Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы
### Енсиәт составы

2010 йылдағы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, халыҡтың енсиәт структураһында ир-егеттәр 49,7 %, ҡатын — ҡыҙҙар- ярашлы рәүештә 50,3 % тәшкил итә.

# Васильевка (Беляевка районы, Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы
### Милли составы

2002 йылдағы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә ярашлы, халыҡтың милли структураһында ҡаҙаҡтар 239 кешенең 43%-ын , урыҫтар — 26%-ын тәшкил итә.
# Алғышаева Гөлшат Әбдрәхим ҡыҙы

Алғышаева Гөлшат Әбдрәхим ҡыҙы (1 октябрь 1965 йыл) — Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы

# Алғышаева Гөлшат Әбдрәхим ҡыҙы
## Биографияһы

Гөлшат Әбдрәхим ҡыҙы Алғышаева (Ғәбитова) Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылында тыуған. Ғәлиәкбәр һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә уҡый. 1988 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтының рус-башҡорт бүлеген тамамлай. Хеҙмәт юлын Өфө ҡалаһының 112-се һанлы мәктәбендә башлай, аҙаҡ Йылайыр районында уҡыта. Әлеге көндә Йылайыр районы Йылайыр ауылының Шәйехзада Бабич исемендәге башҡорт гимназияһының башҡорт теле һәм әҙәбиәте, рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Республика кимәлендә үткәрелгән конкурс, башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса регион-ара олимпиадаларында уҡыусылары уңыштарға өлгәшә.
* ...Гөлшат Әбдрәхим ҡыҙы Алғышаеваға ла рәхмәтемде белдерәм. Сөнки ул бишенсенән алып мине ошо олимпиадаларға, конкурс­тарға әҙерләне. Уҡытыу­сыларым башҡорт теленә һөйөү тәрбиәләне, ҡы­ҙыҡһыныу уятты. Улар ярҙамы менән «Урал батыр» эпосын яттан һөйләү­селәр конкурсында ҡатнаштым һәм II урын­ға лайыҡ булдым, – ти Айгүзәл Йосопова.

# Алғышаева Гөлшат Әбдрәхим ҡыҙы
## Методик эшкәртмәләре

* Н.Мусин «Һайлап алған яҙмыш» романы буйынса

# Алғышаева Гөлшат Әбдрәхим ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы
* Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы (2022)
# Устинов Дмитрий Фёдорович

Устинов Дмитрий Федорович (17 (30 октябрь) 1908 йыл — 20 декабрь 1984 йыл, Мәскәү) — совет хәрби һәм дәүләт эшмәкәре. Советтар Союзы маршалы (1976). Ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1942, 1961), Советтар Союзы Геройы (1978). СССР-ҙың юғары наградаһы — Ленин орденына ун бер тапҡыр лайыҡ булған ике кавалерҙың береһе (икенсеһе — Н. С. Патоличев).
СССР-ҙың Халыҡ комиссары һәм ҡоралланыу министры (1941—1953), СССР-ҙың оборона сәнәғәте министры (1953—1957). СССР оборона министры (1976—1984). КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы (1952—1984) һәм секретары (1965—1976), КПСС Үҙәк Комитеты Политбюроһы (1976—1984) ағзаһы.

# Устинов Дмитрий Фёдорович
## Биографияһы
### Иртә йылдары

Устинов Дмитрий Федорович 1908 йылдың 17 (30) октябрендә Һамар ҡалаһында эшсе ғаиләһендә тыуа. Атаһы — Федор Сысоевич, әсәһе — Ефросинья Мартыновна. Урыҫ. Өлкән ағаһы — Петр, эсерҙар партияһының ағзаһы, Граждандар һуғышында ҡатнаша, 1918 йылда Г. Гайҙың Тимер дивизияһы 1-се Сембер полкының командир урынбаҫары була. Һуңыраҡ Ленинградта йәшәй, репрессиялана.
Дмитрий Федорович хеҙмәт эшмәкәрлеген 10 йәшенән башлай.
1922 йылда Сәмәрҡәнд ҡалаһында Ҡыҙыл армия сафына доброволец булып баҫа (махсус тәғәйенләнештәге частар отрядына). 1923 йылда 12-се Төркөстан полкына инә. Баҫмасыларға ҡаршы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша.
Демобилизациянан һуң, 1923 йылда Кострома губернаһының Макарьево ҡалаһында һөнәри-техник мәктәптә белем ала.
1927 йылдың ноябрендә ВКП(б)-ға инә һәм в Макарьев профтехмәктәбен тамамлай.
1927—1929 йылдарҙа Балахнин ҡағыҙ комбинатыында слесарь булып эшләй, һуңынан — Иваново-Вознесенскиҙа Федор Зи новьев исемендәге фабрикала.
1929 йылдың көҙөндә Иваново-Вознесенск политехник институтының инженер-механика факультеты студенты булып китә. Институттың комсомол ойошмаһы секретары, партия бюроһы ағзаһы итеп һайлана. Һуңынан Д. Ф. Устинов Бауман исемендәге МВТУ-ға күсә. 1932 йылда ул уҡыған төркөм тулы составта яңы ойошторолған Хәрби-механик институтты (хәҙер Д. Ф. Устинов исемендәге «Военмех» БДТУ-һы) комплектлауға ебәрелә. 1934 йылда Устинов уны уңышлы тамамлай.
1934 йылдан Ленинград артиллерия ғилми-тикшеренеү диңгеҙ институтында инженер, эксплуатациялау һәм тәжрибә эштәре бюроһы начальнигы.
1937 йылдан — Ленинградтың «Большевик» заводы инженер-конструкторы, баш конструкторы урынбаҫары, директоры.
Һуғыштан алда Ленинградтың ҡайһы бер предприятиеларынаяңы импорт ҡорамал килә, уны ҡороу оҙаҡҡа һуҙылғас, ВКП(б) Үҙәк Комитеты комиссияһы килеүе тураһында тарих билдәле. Директорҙарҙы, шул иҫәптән Устиновты ла, Политбюроға саҡыралар. Комиссия буш цехтарҙы һәм ҡоролмаған ҡорамалдарҙы күрһәтә, Сталин быға яуап талап итә. Устиновкомиссия тикшереп киткәндән һуң бер көн үткәс төшөрөлгән үҙенең фотоларын күрһәтә — ҡорамалдар ҡоролған һәм продукция етештерә башлаған.
# Байҡыбаш районы

БАССР-ҙың Байҡыбаш районы 1937 йылдың 20 мартында ойошторола һәм 1956 йылдың 4 июлендә бөтөрөлә.
Район үҙәге — Байҡыбаш ауылы. Район үҙәгенән Өфөгә тиклем алыҫлыҡ — 166 км, Байҡы Тамағы пристаненә тиклем 25 км, Щучье Озеро тимер юл станцияһына тиклем — 85 км. 1952 йылда район территорияһы 1412 квадрат километр тәшкил итә, ауыл советтары һаны — 16.
Ауыл Советтары: Әртәкүл, Байҡыбаш, Дәүеш, Дубровка, Ельдякск, Мерәсем, Нәһретдин, Подлуб, Расстреляевск, Сиҙәш, Иҫке Аҡбүләк, Тигермән, Тургенеев, Урғыш, Хорошаев, Яугилде.
Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма Комитетының "Башҡорт АССР-ында яңы райондарҙың төҙөлөүе тураһында" 1937 йылдың 20 мартындағы ҡарары нигеҙендә Башҡортостанда 6 яңы район ойошторола: Байҡыбаш, Воскресенск, Ҡандра, Ишембай, Матрай, Покровка.
1952 йылдың 29 майында Байҡыбаш районы Өфө өлкәһенә инә, өлкәләргә бүлеү 1953 йылдың 30 апрелендә бөтөрөлә.
1956 йылдың июлендә райондар эреләтелгәндә 7 район бөтөрөлә: Абзан, Байҡыбаш, Бузовьязовск, Воскресенск, Ҡандра, Матрай, Оло-Теләк.
1956 йылдың 31 авгусында РСФСР-ҙың Юғары Советы Президиумы указы менән Байҡыбаш районының үҙәге итеп Ҡариҙел ауылы ҡуйыла, ошоноң менән бәйле Байҡыбаш районының исеме Ҡариҙел районы тип үҙгәртелә.
# Изас (Том ҡушылдығы)

Изас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының һул ярына тамағынан 757 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Изас (Том ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200007535
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200753
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кәкүш (йылға)

Кәкүш — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Качмаш йылғаһының уң ярына тамағынан 9,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кәкүш (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026312
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102631
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пассаж (Вологда)

«Пассаж» ҡунаҡханаһы — XVIII быуат аҙағында Вологда өлкәһенең Вологда ҡалаһында төҙөлгән ике ҡатлы айырым йорт. Төбәк әһәмиәтендәге тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыһы.

# Пассаж (Вологда)
## Тарих

XVIII быуаттағы «Пассаж» ҡунаҡханаһы хәҙер торған урында элек Таш күпер манараһы торған булған. Бында сауҙа рәттәре 1820 йылда өҫтәлгән, улар губернаның беренсе архитекторы Бортников Петр проекты буйынса төҙөлгән булған. Сауҙа рәттәренең архитектураһы шул тиклем уңышлы сыҡҡан, артабан уның элементтарын ярым түңәрәк фасадлы «Пассаж» ҡунаҡханаһын төҙөү өсөн нигеҙ итеп алғандар.
«Пассаж»дың еренсе ҡатында ҡунаҡхана номерҙары, ә икенсе ҡатында — магазин һәм ресторандар торған. Вологда ҡалаһына килгән ҡунаҡтарҙы хеҙмәтләндереү кимәле буйынса «Пассаж» өсөнсө урында була («Алтын якорь» һәм «Эрмитаж» ҡунаҡханаларынан ҡала). 1909 йылда бинаның эсе үҙгәртеп ҡорола. «Пассаж» хужалары үҙҙәренең ҡунаҡханаһында йәшәүселәр өсөн ресторандарын ҡалалағы иң шәп ресторан тип иҫәпләй.
Йорттоң аҫҡы ҡатын сауҙа кибеттәре биләй — унда бакалея, колониаль, парфюмерия һәм гастрономия кибеттәре һатыу итә. Бында лимон, әфлисун, мандарин, ҡырым емеш-еләктәре һатылған.
1918 йылда «Төньяҡ анархистары федерацияһы» бинала үҙҙәренең штаб-квартираһын ойоштора. Йортто большевиктар штурмлап уларҙан тартып ала. Вологданың 100 анархисы ҡулға алына һәм 24 сәғәт эсендә ҡаланан ҡыуып сығарыла.
1929 йылға тиклем бинала тиклем Вологда ВКП(б)-ның өйәҙ комитеты һәм өйәҙ башҡарма комитеты урынлаша һәм эшләй. Артабан бында ҡала 1-се поликлиникаһының медицина кабинеттары урынлаша. 2012 йылда бинала реставрация һәм ремонт эштәре үткрелә. Ҡала властары «Пассаж»да туристик үҙәк, ҡунаҡхана һәм ресторан асыуҙы планлаштыра.

# Пассаж (Вологда)
## Архитектура

«Пассаж» ҡунаҡхана бинаһы XVIII быуат аҙағында Золотуха йылғаһы янында төҙөлгән Каруанһарайҙың бер өлөшө булған була. Быға нигеҙҙе дүрт манаранан торған композиция һала, шуларҙың икәүһе Сенная (хәҙер Революция) майҙаны яғында урынлашҡан була. 1810 йыл башында нәҡ ошо өлөшкә төкәтмә итеп сауҙа рәттәре булдырыла. Бина хәҙерге замандағы төҫ-ҡиәфәтен XIX быуат аҙағында яңы хужаһы Х. П. Кузнецов ҡулы аҫтында торғанда ала.
1991 йылда бинаға төбәк әһәмиәтендәге ҡомартҡы статусы бирелә.

# Пассаж (Вологда)
## Документ

Приказ от 28.11.2018 г. № 384-О г. Вологда. «Об утверждении границ территорий объектов культурного наследия, расположенных на территории города Вологды» (неопр.).

# Пассаж (Вологда)
## Иҫкәрмә

* ↑ Гостиница «Пассаж» в Вологде | Лаперуз (рус.). Дата обращения: 15 ноябрь 2020.
# Ралли ғаиләһе йорто

Ралли ғаиләһе йорто — бай грек Ралли Замфир Долна ауылында (хәҙерге Молдавияның Страшенский районы) төҙөткән XIX быуат башындағы дворян усадьбаһы. Усадьба бында 1821 йылда Александр Сергеевич Пушкин (28 июль һәм 20 август араһында Бессарабияла булған ваҡытта) булыуы менән билдәле.
XX быуаттың беренсе яртыһында Замфир Арборе-Раллиҙыҡы булған Ралли поместьеһы, Бессарабия СССР-ға ҡушылғандан һуң 1949 йылдың 6 июнендә дәүләттеке тип иғлан ителә һәм Пушкиндың тыуған көнөндә килеүселәр өсөн асыла. 1964 йылдан Кишинёвтағы А. С. Пушкиндың йорт-музейының филиалы булып китә. Совет осоро аҙағында бында йылына 150 меңгә ҡәҙәр турист килә, уларҙы урынлаштырыу өсөн сатыр ҡаласығы төҙөлә.
СССР тарҡалғандан һуң усадьба реконструкцияға ябыла һәм ғәмәлдә ташлап ҡуйыла. 2002 йылда Молдавия президенты инициативаһы буйынса һәм «Лукойл»дың финанс ярҙамы менән поместье ныҡлы ремонтлана.
Ралли ғаиләһе йортонда асылған күргәҙмә Пушкиндың йорт-музейы коллекциялары фондынан йыйылған. Экспонаттарҙы музей ярты быуаттан күберәк ваҡыт дауамында туплаған. Улар XVIII, XIX һәм XX быуаттарҙың төп нөсхә материалдары. Йыл һайын шағирҙың тыуған көнөндә бында Пушкин шиғриәте республика байрамдары үткәрелә. Усадьба тирәләй парк һуҙылған, унда Комов Олег Константинович тарафынан шағир хөрмәтенә эшләгән һәйкәл ҡуйылған. Долна менән йәнәш Кодрыла «Земфира шишмәһе» һәм «Земфира аҡланы» бар. Бында бер ни тиклем ваҡыт Пушкин сиғандар таборында йәшәгән, был уны «Сиғандар» поэмаһын яҙыуға илһамландыра.
# Мәнәүез

Мәнәүез (рус. Менеуз) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Дим йылғаһының уң ярына тамағынан 323 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Мәнәүез
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201312111100024632
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102463
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сатыга

Сатыга — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Кондинское районындағы территория. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628213, ОКАТО коды — 71116000000.

# Сатыга
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Сатыга
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Цайц

Цайц (нем. Zeitz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 31556 кеше йәшәй. Майҙаны — 24,63 км². Диңгеҙ кимәленән 160 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6712 һәм автомобиль коды — BLK (1994 тиклем: ZZ).
# Кесе Итомля

Кесе Итомля — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волга йылғаһының һул ярына тамағынан 3347 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кесе Итомля
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000564
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000056
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сундырка

Сундырка — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1929 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Сундырка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100000503
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100050
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Павлош

Павлош — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Жердь йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Павлош
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000034810
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003481
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Насретдин (исем)

Насретдин — башҡорт ир-ат исеме. Шулай уҡ башҡа төрки халыҡтарҙа ла был исем осрай.

# Насретдин (исем)
## Этимологияһы

Насретдин исеме «насир» һәм «дин» һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән. Дингә ярҙам, ҡеүәт тигәнде аңлата.

# Насретдин (исем)
## Билдәле кешеләр

* Насретдин Әл-Насыри (XIII быуат аҙағы — 1351) — Мысырҙа дәүләт эшмәкәре, алдынғы ҡарашлы ғалим һәм башҡорт шағиры.
* Хужа Насретдин — Урта Азия, Яҡын һәм Урта Көнсығыш халыҡтары фольклорындағы аҡыл эйәһе, тапҡыр һүҙле кеше образы, башҡорт көләмәстәрендә, уйҙырмаларында, мәҙәктәрендә, латифаларында ла сағыла. Хужа Насретдин прототибы тыумышы менән Төркиәнән сыҡҡан ниндәйҙер имам булған, тип раҫлайҙар. Фәҡирҙәрҙе яҡлаусы, ғәҙеллек өсөн көрәшеүсе тора-бара халыҡ юморы кәүҙәләнешенә әүерелеп киткән. Хужа Насретдин тураһындағы тәүге көләмәстәр 16 быуат башында Төркиәлә яҙылған, ә 19 быуаттан алып бер нисә тапҡыр нәшер ителгән. Көләмәстәр күпселек социал-көнкүреш хәлдәренә ҡағыла. Хужа Насретдин тураһында көләмәстәр башҡорттар араһында ла таралған.
* Насретдин Дубашев — совет һәм ҡырғыҙ актёры.
* Насретдин хан — Коканд ханлығы ханы.
# Сәлимов Мөхәмәт Кәрим улы

Сәлимов Мөхәмәт Кәрим улы (14 февраль 1925 йыл — 4 декабрь 2000 йыл) — төҙөүсе. 1955—1985 йылдарҙа «Өфөтрансстрой» тресы 826-сы төҙөлөш-монтаж поезының балта оҫталары бригадиры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Сәлимов Мөхәмәт Кәрим улы
## Биографияһы

Мөхәмәт Кәрим улы Сәлимов 1925 йылдың 14 февралендә Башҡорт АССР-ының Миәкә районы Елдәр ауылында тыуған. Тулы булмаған урта белемле.
1941—1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1947 йылда Ҡыҙыл Армия сафынан демобилизациянан һуң, Свердловск ҡалаһында ауыр машиналар эшләүсе Урал заводында эшсе булып башлай. 1948—1949 йылдарҙа — Кемерово өлкәһенең «Ленинуголь» тресының «Комсомолец» шахтаһы забойщигы, 1950—1951 йылдарҙа — Һатҡы механизацияланған урман пунктында балта оҫтаһы, 1951—1955 йылдарҙа — Свердловск өлкәһе Синячихинский урман трансхужалығында балта оҫтаһы.
1955 йылдан М. К. Сәлимов «Уфимтрансстрой» тресының 826-сы поезының төҙөлөш-монтаж балта оҫталары бригадиры була. Уның бригадаһы, хеҙмәттең алдынғы ысулдарын һәм бәләкәй механизация сараларын киң ҡулланып, трест буйынса күрһәткестәр уртаса 105—107 процент булғанда, уны даими рәүештә 110—115 процентҡа арттырып үтәй.
Торлаҡ йорттар ҡыйығының ҙур күләмле элементтарын йыйыу, тәҙрә һәм ишек блоктарына быяла ҡуйыуҙа яңы ысул индерелә һәм үҙләштерелә. Был яңылыҡтарҙан йыллыҡ итисади һөҙөмтә 2,7 мең һум тәшкил итә.
Бригада ете йыллыҡ планды (1959—1965) 6 йыл да 4 айҙа үтәп, 35 мең квадрат метр торлаҡ майҙанын һәм ауыл хужалығының 5 объектын ҡулланыуға тапшыра, 5,1 мең һумлыҡ ағас һәм ҡаҙаҡ экономиялай. Бригадаға треста беренселәрҙән булып «Коммунистик хеҙмәт бригадаһы» исеме бирелә.
Балта оҫтаһы һәм столяр һөнәренә камил эйә булып, М. К. Сәлимов тәжрибәһен йәштәр менән бүлешә, 18 кешегә үҙ профессияһы серҙәрен өйрәтә, уның етәкселегендә 82 йәш балта оҫтаһы белемен камиллаштыра, уларҙың бишеһе бригадир булып китә.
Ике йыл эсендә генә бригада йылына 2,4 мең һум экономияланған 6 рационализаторлыҡ тәҡдиме индерә.
Ете йыллыҡ план заданиеһын үтәүҙәге юғары етештереү күрһәткестәре, төҙөлөш материалдарын экономиялау, объектты ваҡытынан алдараҡ сафҡа индереү, прогрессив ысулдар ҡулланыу өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 28 июлендәге Указы менән М. К. Сәлимовҡа «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1985 йылда пенсияға сыҡҡанға тиклем М. К. Сәлимов «Өфөтрансстрой» тресының 826-сы төҙөлөш-монтаж поезы мастеры булып эшләй.
2000 йылдың 4 декабрендә вафат була.

# Сәлимов Мөхәмәт Кәрим улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966);
* Ленин (1966),
* II дәрәжә Ватан һуғышы (1985),
* Ҡыҙыл Йондоҙ (1944) ордены,
* миҙалдар.
# Талха (исем)

Талха — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

# Талха (исем)
## Этимологияһы

Талха исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән үҙләштерелгән, һайлап алынған, бик һәйбәт тигән мәғәнәләрҙе асыҡлай.

# Талха (исем)
## Билдәле кешеләр

Ғиниәтуллин Талха Йомабай улы, псевдонимы Анатолий Генатулин (20 апрель 1925 йыл — 7 ноябрь 2019 йыл) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2010), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990). Рус телендә ижад иткән СССР һәм Рәсәй әҙибе. 1978 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Милләте башҡорт. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
Рәсүлев Талха Ғайса улы — Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре, Зәки Вәлидиҙең яҡын көрәштәштәренең береһе.
Талха ибн Усман — Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең кәтибе (писары) була.

# Талха (исем)
## Фамилияла

Талхина Динә Азат ҡыҙы (27 июль 1952 йыл — 27 февраль 2007 йыл) — башҡорт шағиры, 1992 йылдан Башҡортостандың һәм Рәсәй Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003).
# Рассольная (Байдач ҡушылдыгы)

Рассольная — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Байдач йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Рассольная (Байдач ҡушылдыгы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006635
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100663
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мингер

Мингер — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шегарка йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Мингер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200013541
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201354
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2