# Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы

    ООН бите бында йүнәтелә. Был терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: ООН (мәғәнәләр).
    UN бите бында йүнәтелә. Был терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: UN (мәғәнәләр).
Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы, БМО (ингл. United Nations, рус. Организация Объединённых Наций) — донъяла тыныслыҡты һәм именлекте һаҡлау һәм нығытыу, шулай уҡ дәүләттәр араһында хеҙмәттәшлеккә булышлыҡ итеү маҡсатында ойошторолған халыҡ-ара ойошма. БМО ҡарарҙары Ойошма системаһына ҡараған махсус маҡсатлы агентлыҡтар, бәйле ойошмалар, шуралар һәм ағза илдәрҙең структуралары арҡылы тормошҡа ашырыла.

# Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы
## Тарихы

Ойошма эшмәкәрлеге һәм структураһы Икенсе донъя һуғышы ваҡытында Гитлерға ҡаршы коалиция булдырған илдәр тарафынан төҙөлгән. «Берләшкән Милләттәр» исеме беренсе тапҡыр 1942 йылдың 1 ғинуарында ҡул ҡуйылған "Берләшкән Милләттәр Декларацияһы"нда телгә алына.
БМО уставы 1945 йылда Сан-Франциско конференцияһында раҫлана, шул уҡ йылдың 26 июнендә 51 дәүләт вәкиле тарафынан ҡул ҡуйыла. Уставтың үҙ көсөнә инеү датаһы — 24 октябрь Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы көнө тип билгеләнә.

# Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы
## Структура

* Генераль Ассамблея
* Генераль секретарь
* БMO-ның Именлек Советы
* Секретариат
* БМО-ның Халыҡ-ара суды
* Махсус ойошмалар

# Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы
## Структура
### БМО-ның Генераль Ассамблеяһы

БМО-ның Генераль Ассамблеяһы йәки Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Генераль Ассамблеяһы, (инглизсә United Nations General Assembly, fr. L’Assemblée générale des Nations unies) — 1945 йылда БМО резолюцияһы буйынса ойошҡан БMO-ның вәкилдәр, директив, кәңәшсе баш органы.
БMO-ның Именлек Советының ҡарарҙарынан айырмалы булараҡ, БМО-ның Генераль Ассамблеяһы ҡарарҙары мәжбүри көскә эйә түгел.
Ассамблея 193 БМО ағзаһынан тора. БМО Уставында тасуирланған халыҡ-ара мәсьәләләргә ҡағылышлы фекер алышыу майҙаны булып тора.
Ассамблея сессияларына йыл һайын сентябрь—декабрь айҙары араһында йыйыла, улар араһында зарурлыҡ тыуғанда йыйылыуы мөмкин.

# Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы
## Структура
### Генераль секретарь

БМО-ның Генераль секретары ойошманың Именлек Советы тәҡдиме буйынса Генераль Ассамблея тарафынан яңынан һайланыу мөмкинлеге менән 5 йылға тәғәйенләнә.
| № | Исем | Ил | Вазифаны үтәй башлау ваҡыты | Тамамлау ваҡыты |
| - | Глэдвин Джебб | Бөйөк Британия (Көнбайыш Европа) | 24 октябрь 1945 йыл | 1 февраль 1946 йыл |
| 1 | Трюгве Хальвдан Ли | Норвегия (Көнбайыш Европа) | 2 февраль 1946 йыл | 10 ноябрь 1952 йыл |
| 2 | Даг Хаммаршельд | Швеция (Көнбайыш Европа) | 10 апрель 1953 йыл | 18 сентябрь 1961 йыл |
| 3 | У Тан | Бирма (Азия) | 30 ноябрь 1961 йыл | 1 ғинуар 1972 йыл |
| 4 | Курт Вальдхайм | Австрия (Көнбайыш Европа) | 1 ғинуар 1972 йыл | 1 ғинуар 1982 йыл |
| 5 | Хавьер Перес де Куэльяр | Перу (Көньяҡ Америка) | 1 ғинуар 1982 йыл | 1 ғинуар 1992 йыл |
| 6 | Бутрос Бутрос-Гали | Мысыр (Африка) | 1 ғинуар 1992 йыл | 1 ғинуар 1997 йыл |
| 7 | Кофи Аннан | Гана (Африка) | 1 ғинуар 1997 йыл | 1 ғинуар 2007 йыл |
| 8 | Пан Ги Мун | Көньяҡ Корея (Азия) | 1 ғинуар 2007 йыл | 1 ғинуар 2017 йыл Беренсе срогы бөтөр алдынан (2011 йылдың 21 июнендә) вәкәләтлектәре тағы 5 йылға оҙайтылды |
| 9 | Антониу Гутерреш | Португалия (Көнбайыш Европа) | 1 ғинуар 2017 йыл | Вазифаһын башҡара |

# Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы
## Структура
### Именлек советы

БMO-ның Именлек Советы халыҡ-ара тыныслыҡ һәм именлек өсөн яуаплы, уның ҡарарҙарына БМО-ның барлыҡ ағзалары буйһонорға бурыслы. БМО-ның именлек Советындағы биш даими ағза (Рәсәй Федерацияһы, АҠШ, Бөйөк Британия, Франция, Ҡытай) вето хоҡуғына эйә.
Именлек Советы биш ағзанан тора: биш ағза — даими (Рәсәй, АҠШ, Бөйөк Британия, Франция һәм Ҡытай), ҡалған ун ағза (Устав терминологияһы буйынса — «даими булмаған аҡзалар») Уставтың 23 статьяһы 2-се пунктына ярашлы һайлана.

# Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы
## Ағза дәүләттәр

2011 йылдың 14 июленә БМО-ға 193 дәүләт керә.

# Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы
## Телдәр

БМО-ла эште ойоштороу өсөн рәсми һәм эш телдәре раҫланған. Ойошманың һәр органы өсөн ошо телдәрҙе ҡулланыу тәртибе эшләнгән.
Ойошманың барлыҡ документтары БМО-ның рәсми телдәрендә төҙөлә.
Халыҡ-ара ойошманың рәсми телдәре булған түбәндәге алты телдең махсус көнө билдәләнә:
* Инглиз теле — 23 апрель
* Урыҫ теле — 6 июнь
* Испан теле — 12 октябрь
* Ҡытай теле — 20 апрель
* Ғәрәп теле — 18 декабрь
* Француз теле — 20 март