yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Һатлыҡов Хәбибназар Мөхәмәтҡафи улы

Һатлыҡов Хәбибназар Мөхәмәтҡафи улы , Хәбибназар әл-Үтәки (12 сентябрь 1862 йыл — 21 июнь 1921 йыл) — мәғрифәтсе, 20 быуат башындағы Башҡортостанда билдәле дин эшмәкәре. Әхмәтзәки Вәлиди Туған дың әсәһе Өммөлхаят Мөхәмәтҡафи ҡыҙы Вәлидованың бер туған ағаһы.

# Һатлыҡов Хәбибназар Мөхәмәтҡафи улы
## Биографияһы

Хәбибназар Мөхәмәтҡафи улы Һатлыҡов (Ҡотлозаманов) 1862 йылдың 12 сентябрендә Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Үтәк ауылы мәсете имам-хатибы Мөхәммәтҡафи Ҡотлозаман улы Һатлыҡов (Ҡотлозаманов) ғаиләһендә тыуған.
Атаһы тотҡан Үтәк мәҙрәсәһен тамамлағас, Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Балыҡлыкүл мәҙрәсәһендә (хәҙерге Ауырғазы районы Балыҡлыкүл ауылы), һуңыраҡ Ҡазанда,Бохара һәм Хиуала уҡыған.
Ҡазандағы 1‑се Мәржәниәнең юғары кластарын тамамлағас, шунда уҡ уҡытыусыһы, мәғрифәтсе Шиһабетдин Мәржәни тәҡдиме менән уҡытырға ҡала.
Һуңыраҡ тыуған ауылына ҡайта, 1889 йылдан башлап, Үтәк мәсетенең имам-хатибы, урындағы мәҙрәсәнең мөҙәрисе һәм мөғәллиме була. Мәҙрәсәлә донъяуи фәндәрҙе лә уҡытыуҙы индерә. Хәбибназар Һатлыҡов тырышлығы менән мәҙәрәсәлә китапхана һәм уҡыу бүлмәһе булдырыла.
Көнсығыш фәлсәфәһен, ислам тарихын, күренекле кешеләрҙең тәржемәи хәлен өйрәнә. Ҡайһы бер көнсығыш әҙәбиәте әҫәрҙәрен тәржемә итә, шиғырҙар, хикмәттәр яҙа, дәреслектәр төҙөй.
“Вакыт” гәзитендә һәм «Шура» журналында мәҡәләләре донъя күрә. Троицкиҙан Зәйнулла ишан Рәсүлев һәм А.Саиди менән таныш була.
Алты йыл буйы Хәбибназар бабаһы өйөндә йәшәп, уның мәҙрәсәһендә белем алған Әхмәтзәки Вәлиди «Хәтирәләре»ндә былай ти:
«Мин Үтәк мәҙрәсәһендә ғәрәп теле һәм әҙәбиәтен өйрәндем. Олатайым (Хәбибназар бабаһы) «Фикһ» исемле мосолман юриспруденцияһын һәм «Ҡәлам» исемле Ҡөрьән әйтелеше ғилемен өйрәтте. Мин математика менән дә мәшғүл булдым һәм олатайым Истанбулдан килтерткән китаптарҙы уҡый инем. 18 йәшемә ҡәҙәр Үтәктә күп нәмәгә өйрәнә алдым...Минең олатайым (бабайым) Мәржәниҙең иң яҡшы шәкерттәренең береһе була. Ул да мине үҙ остазынан үҙләштергән алымдар һәм ысулдар менән тәрбиәләне».
1919 йылда, Әхмәтзәкиҙең йәрәшкән ҡыҙы Нәфисә менән ниҡахлашыу кисәһендә, Хәбибназар шәкертенең уңыштарына сикһеҙ һөйөнөп: «Һине үҫтереүем өсөн шатмын», — ти.
1919 йылда Хәбибназар Һатлыҡов Өфөлә Диниә назараты мөхтәсибе булып эшләп ала.

# Һатлыҡов Хәбибназар Мөхәмәтҡафи улы
## Ғаиләһе

Хәбибназар әл-Үтәкиҙең өс балаһы була. Өлкән ҡыҙы Рабиға 14 йәшендә генә сирләп донъя ҡуя. Әхмәт Хәбибназар улы Ырымбур педтехникумында Сәғит Агиш менән бергә белем ала, артабан Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районында мәктәптә уҡыта. 1937 йылда уны «халыҡ дошманы» тип ҡулға алалар һәм 1941 йылда атып үлтерәләр. Әсҡәт Хәбибназар улы Һатлыҡов 1929 йылда уҡ хәҙерге Белорет районы биләмәһенә оҙатыла. 60-сы йылдарҙа аҡланғас ҡына, Һатлыҡовтар ғаиләһе тыуған яғына, Үтәккә, ҡайта.
# Ковалёв Александр Анатольевич

Ковалёв Александр Анатольевич ( 13 октябрь 1968(19681013), Ырымбур) — Рәсәй баскетбол тренеры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған тренеры. 2019 йылдан Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһында баскетбол буйынса баш тренер вазифаһын биләй

# Ковалёв Александр Анатольевич
## Биографияһы

Хоккейсы карьераһы аҙ, Ырымбур командаһы өсөн сығыш яһай. Ырымбур дәүләт педагогия университетының баскетбол буйынса «тренер-уҡытыусы» һөнәрен тамамлай. 1988 йылдан алып үҫмерҙәр спорт мәктәбендә тренер булып эшләй. 1994 йылда Ырымбур «Өмөт» ҡатын-ҡыҙҙар баскетбол клубының баш тренеры ярҙамсыһы вазифаһын биләй. Бер йылдан һуң баш тренер итеп тәғәйенләнә. Был сифатта 2005 йылдың аҙағына тиклем эшләй, һуңғы ваҡыттаШувагин Дмитрий тандемында эшләй.
2006 йылдың мартында Курск баскетбол клубы «Динамола» тренер-консультат була, тиҙҙән өс йылға контракт төҙөп, баш тренер вазифаһын биләй. Әммә 2007 йыл башында команданың бер-бер артлы еңелеүҙәренән һуң отставкаға китергә ғариза бирә. Шул уҡ йылдың йәйендә суденттар араһында баскетбол буйынса Рәсәй йыйылма командаһын етәкләй, команда Бангкокта Универсиадала көмөш миҙал яулай. Йыйылма команда менән уңыштары өсөн «Алтын кәрзин» призына номинациялана. 2007 йылдың көҙөндә ЦСКА ҡатын-ҡыҙҙар баскетбол командаһының тренерлыҡ штабына инә, Гундарс Ветрының ярҙамсыһы була. 2008 йылдың йәйендә Рәсәйҙең йәштәр йыйылмаһы менән Европа чемпионатында еңеү яулай. Шул уҡ йылда Мәскәү яны Видное ҡалаһының «Спартакгына» (һуңыраҡ «Спарта&К») эшкә күсә, унда өс йыл баш тренер ярҙамсыһы вазифаһын биләй.
2011 йылдың йәйендә «Өмөткә» баш тренер булып ҡайта, һуңыраҡ клубта тренер ярҙамсыһы вазифаһында эшләй. Контракт срогы тамамланғас, 2018 йылда команданы ҡалдырып китә. 2011 йылда Европа чемпионатында еңгән Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһының тренерҙар штабына инә. 2017 йылда 19 йәшкә тиклем ҡыҙҙар командаһы менән донъя чемпионатында еңә, 2019 йылдан 16 йәшкә тиклемге команда менән Европа чемпионатында еңеү яулай. 2019 йылдың октябрендә Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһының баш тренеры итеп тәғәйенләнә.

# Ковалёв Александр Анатольевич
## Ғаиләһе

Ҡатыны — Наталья Ковалёва, профессиональ баскетболсы, «Өмөт» ҡатын-ҡыҙҙар баскетбол командаһы өсөн сығыш яһай. Ҡыҙы бар.
# Княжа (Луза ҡушылдығы)

Княжа — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының һул ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Княжа (Луза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000013218
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001321
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Škoda Auto

Škoda Auto (башҡортса әйтелеше: Шко́да А́вто) — Škoda маркаһында еңел автомобильдәр етештереүсе сауҙа чех автомобиль төҙөүсөләре компанияһы. Ойошма Рәсәйҙәге Берләштерелгән машиналар эшләү заводтары (Уралмаш-Ижора) ААЙ ҡулында (Газпромбанк активы). Штаб-фатиры Млада-Болеслав ҡалаһында урынлашҡан (Чехия).
Компания логотибы итеп 1926 йылда ҡанатлы уҡ һайланған. Уның тәүге эскизы 1915 һәм 1920 йылдар арауығында Maglie әфәнде тарафынан эшләнгән.

# Škoda Auto
## Тарихы

Шкода маркалы автомомилдәр сығарыу тарихы 1895 йылда чех ҡалаһы Млада-Болеслав та башлана. Механик Вацлав Лаурин һәм китаптар менән һатыу итеүсе Вацлав Клемент, икеһе лә велосипед менән мауыға. Улар шәхси концтрукциялары менән велосипед етештерә башлай. Уны илһөйәрҙәр булараҡ — Славия тип атайҙар. Уларҙың хеҙмәте уңышлы барып сыға. 1899 йылда улар төҙөгәнLaurin & Klement Co фирмаһы мотоциклдар етештерә башлай. Улар сығарған мотоциклдар менән ярышыусылар донъя кимәлендәге ярыштарҙа урындар яулай.Быуат ағымында ул компания тағы ла бик мөһим аҙымға бара - машиналар сығарыу яйға һалына. Беренселәрҙән булып 1905 йылда сығарылған Лoiturette A автомобиле комерция уңыштары килтерә. Һәм чех машинаһының данын күтәрә. Донъя баҙарында бик тиҙ танылыу ала. Австро-Венгрия монархияһының Богемо короллеген сәнәғәт буйынса үҫешкән регион тип таныта. Предприятиенең үҫешеүе ғаилә предприятиеһы формаһында ғына булыуы тығыҙая. Яңы бейеклеккә күсергә кәрәк була. 1907 йылда L & K компаниеһы барлыҡҡа килә. Яңы Faeton моделе уйлап сығарыла. 1914 йылғы һуғыштан һуң компание хәрби машиналар етештереүҙә ҡатнаша. Үҙенең позицияһын һаҡлар ҡалыу һәм үҫешеү өсөн L & K көслө партнерҙар эҙләй. 1925-1929 йылдар араһында фирма маркаһы менән 2985 дана машина етештерә. Икенсе Бөтә донъя һуғышы ваҡытында етештереү туҡтап тора.

# Škoda Auto
## Тарихы
### «Шкода-Пльзень»

1923 йылдың 15 декабрендә чех ҡалаһы Пльзендә автомобиль төҙөүсе фирма «Шкода»ның эмблемаһы теркәлә. Йәш инженер Эмиль Шкода 1869 йылда Пльзень ҡалаһында бәләкәй генә механика заводы ала. Тора- бара завод Австро-Венгрия империяһында иү эре машина етештереүсе предприятиеға әйләнә.

# Škoda Auto
## Продукция
### Автомобилдәр

* Škoda 1202, 1961
* Škoda Felicia, 1962
* Škoda 1000 MB, 1964–1969
* Škoda 1100 MB, 1967
* Škoda 100, 1969
* 1979 Škoda 110 L
* Škoda 110R, 1970
* Škoda 1203
* Škoda 105S, 1976
* Škoda 120L, 1984–1990
* Škoda 130, 1984
* Škoda 136, 1988
* 1991 Škoda Favorit
* Škoda Felicia GLI 1.9D, 1995
* 1998 Škoda Felicia Face Lift
* Škoda Octavia, 1996
* 2000 Škoda Fabia
* Škoda Fabia Combi, 2000
* Škoda Superb, 2001
* Škoda Octavia II, 2004
* Škoda Octavia Combi II, 2004
* Škoda Roomster, 2006
* Škoda Fabia New, 2007
* Škoda Yeti, 2009
* Škoda Superb, 2008

# Škoda Auto
## Продукция
### Автобустар

* Skoda 6 R фирма кузовы менән шассиҙағыSodomka автобусы
* 30-40 йылдарҙағы Škodaа автобусы .
* Škoda 706 RO
* Škoda 706 RTO LUX
* Škoda 21Ab
* TriHyBus
# Дёбриц

Дёбриц (нем. Dobritz) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 201 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,11 км². Диңгеҙ кимәленән 260 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7381 һәм автомобиль коды — SOK.
# Иҫке Арзамат ауыл Советы (Мишкә районы)

Иҫке Арзамат ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мишкә районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Кесе Нәкәрәк ауылы.

# Иҫке Арзамат ауыл Советы (Мишкә районы)
## Тарихы

Иҫке Арзамат ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мишкә районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Иҫке Арзамат ауыл Советы (Мишкә районы)
## Билдәле шәхестәре

* Костарев Антон Дмитриевич (1928 йыл, 18 сентябрь —1985 йыл, 15 август) — механизатор, «Урал» колхозында гараж мөдире, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
# Абдуллина Гөльямал Кәлимулла ҡыҙы

Абдуллина Гөльямал Кәлимулла ҡыҙы (9 декабрь 1957 йыл) — малсы. Көйөргәҙе районы районы «Искра» хужалығының машина менән һыйыр һауыу операторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

# Абдуллина Гөльямал Кәлимулла ҡыҙы
## Биографияһы

Гөльямал Кәлимулла ҡыҙы Абдуллина Башҡорт АССР-ының Көйөргәҙе районы Яҡшымбәт ауылында 1957 йылдың 9 декабрендә тыуған. «Искра» хужалығында машина менән һыйыр һауыу операторы булып эшләй.

# Абдуллина Гөльямал Кәлимулла ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Хеҙмәт ветераны
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре
# Мокшанова Татьяна Петровна

Мокшанова Татьяна Петровна (никахтағы фамилияһы Швецова; 9 ғинуар 1984 йыл — эрзә шағиры, тәржемәсе. 2014 йылдан Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы. Мордовия Республикаһы Башлығының йәш авторҙар өсөн әҙәби премияһы лауреаты (2006). Википедия ирекмәне.

# Мокшанова Татьяна Петровна
## Биографияһы

Татьяна Петровна Мокшанова 1984 йылдың 9 ғинуарында Һамар өлкәһенең Шанталы районынында Багана ауылында тыуған.
2001 йылда тыуған ауылында урта мәктәп тамамлай
2006 йылда Мордовияның Н. П. Огарёв исемендәге дәүләт университеты филология факультетының эрзә бүлексәһендә отличие менән уҡып сыға.
Әҙәби ижад, тәржемәләр менән шөғөлләнә.
Эрзә телендәге «Чилисема» (рус. Восход солнца) балалар һәм үҫмерҙәр журналында эшләй. Әлеге ваҡытта — фин-уғыр әҙәбиәттәре кафедраһы аспиранты Саранск ҡалаһында йәшәй.

# Мокшанова Татьяна Петровна
## Ижады
### Китаптары

* Мокшанова Т. Эрьгекерькс : стихть / Татьяна Мокшанова; [артыцясь В. И. Федюнин]. — Саранск : «Красный Октябрь» типографиясь, 2006. — 41, [3] с.
* Мокшанова Т. Толонь лопат : стихть / Татьяна Мокшанова. — Саранск, 2010. — 80, [3] с. — Мордов.-эрзя яз. — ISBN 978-5-7493-1494-6.

# Мокшанова Татьяна Петровна
## Ижады
### Йыйынтыҡтарҙа

* «От Урала до Невы» — Библиотека «Лилии», Челябинск: полиграфическое объединение «Книга», 2001 г.
* «Монь вайгелем» — Саранск: Мордовское книжное издательство, 2005. — 128 с. — ISBN 5-7595-1675-2.
* «Первая капель» — Самара: Типография ООО «Офорт», 2005 г.
* «Литературный сентябрь» — Саранск: ИД « Книга», 206 г.
* «Эскелькс» — Саранск: Издательство Мордовского университета, 2008 г.
* «Эрзянь валске» — Киев: Эрзянь Вал нолдамо кудось, 2011. — 64 лл. Эрзя. (2Рос=эрз)6-5
* «Тешкс» — Саранск: Литературный фонд России, 2004 г.
* «Современная литература народов России». Детская литература. Антология. — М.: Организационный комитет по поддержке литературы, книгоиздания и чтения в Российской Федерации; Фонд социально-экономических и интеллектуальных программ; Объёдиненное гуманитарное издательство, 2017. — 608 с. ISBN 978-5-94282-801-1.
# Чёрмоз (йылға)

Чёрмоз — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кама һыуһаҡлағысы (Чермоз ҡултығы) уң ярына 792 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 121 км.

# Чёрмоз (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009097
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100909
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Давлетжанов Бердымурад

Бердымурад Давлетжанов (баш. Бирҙеморат Дәүләтйәнов, урыҫ. Бердимурат Довлетджанов) (1 ғинуар 1921 йыл — ноябрь 1998 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия (16-сы гвардия Чернигов) дивизияһы 62-сы гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы. Гвардия өлкән сержанты. Советтар Союзы Геройы (1944). Төркмәнстан Геройы.

# Давлетжанов Бердымурад
## Биографияһы

Бердымурад Давлетжанов Мульксыгмоз ауылында (хәҙер — Төркмәнстандың Марый виләйәте Марый этрапы Чкалов исемендәге ауыл) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ете класс тамамлаған, колхоз трактор бригадаһында иҫәпсе-хисапсы булып эшләй. 1941 йылдың ноябрендә Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына хеҙмәткә алына. 1943 йылдың июненән — Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында. 1943 йылдың сентябренә гвардия ҡыҙылармеецы Бердымурад Давлетджанов 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының 62-се кавалерия полкы ҡылыссыһы була (Үҙәк фронты, 61-се армия, 7-се гвардия кавалерия корпусы). Днепр өсөн алыштарҙа айырыуса ҡаһарманлыҡ күрһәтә.
1943 йылдың 28 сентябрендә Давлетжанов үҙенең подразделениеһында тәүгеләрҙән булып Нивки ауылы эргәһендә (Белоруссия, Гомель өлкәһе, Брагин районы) Днепр аша сыға. Усохи ауылы тирәһендә ул шәхсән үҙе дошман минометын ҡыйрата һәм эскадронға һөжүмде дауам итеүҙә булышлыҡ итә.
СССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 15 ғинуарындағы Указына ярашлы немец-фашист илбаҫарҙары менән көрәштә командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне өсөн һәм шул ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн гвардия өлкән сержанты Бердымурад Давлетжанов Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була һәм уға Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы (3041-се һанлы) тапшырыла.
Һуғыш тамамланғандан һуң өлкән сержант Давлетжанов тыуған яҡтарына ҡайта, Төркмән ССР-ының Компартияһы Үҙәк Комитеты янындағы партия мәктәбен тамамлай. Мары ҡалаһында йәшәй, «Туркменлегторг» базаһы идарасыһы булып эшләй. 1988 йылдың ноябрендә вафат була, тыуған ауылында ерләнә.

# Давлетжанов Бердымурад
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

Советтар Союзы Геройы. Төркмән ССР-ы Юғары Советы депутаты. Төркмәнстан Геройы. Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы (3041-се һанлы), Октябрь Революцияһы ордены, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены һәм күп һанлы миҙалдар менән бүләкләнгән.

# Давлетжанов Бердымурад
## Хәтер

Б. Давлетжановтың исеме алтын хәрефтәр менән 112-се Башҡорт кавалерия (16-сы гвардия Чернигов) дивизияһының башҡа 78 Советтар Союзы Геройы исемдәре менән бер рәттән Башҡортостан Республикаһының Милли музейы бинаһында (Өфө ҡалаһы, Совет урамы, 14) мәңгеләштерелгән, шулай уҡ уның исеме 112-се кавалерия дивизияһы музейы бинаһында (Өфө ҡалаһы, Левитан урамы, 27) уйылып яҙылған.
# Тереғолов Рал Ғиниәтулла улы

Тереғолов Рал Ғиниәтулла улы (28 февраль 1922 йыл — 11 сентябрь 1998 йыл) — патофизиолог, медицина фәндәре докторы (1969), профессор (1970). Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Почётлы академигы (1995), Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре(1989).

# Тереғолов Рал Ғиниәтулла улы
## Биографияһы

Рал Ғиниәтулла улы Тереғолов 1922 йылдың 28 февралендә Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан республикаһы Благовар районы) Үрге Ҡарғалы ауылында тыуа.
Уның атаһы Тереғолов Ғиниәтулла Ниғмәтулла улы (1891—1984), профессор, медицина фәндәре докторы, БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре, РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы, Ленин ордены, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, «Почёт билдәһе ордендары» кавалеры, «Йылы Янғантау тауы» (1939), «Башҡортостан курорттары» (1961, 1967) монографияларының авторы, гипертония ауырыуын өйрәнеүгә ҙур өлөш индереүсе табип. Ул Башҡорт дәүләт медицина институтын ойоштороусыларҙың береһе, был юғары уҡыу йортоноң директоры урынбаҫары.
1948 йылда Рал Ғиниәтулла улы Башҡортостан медицина институтын тамамлай.
Институтты һәм аспирантураны тамамлағандан һуң, 1952 йылда «Башҡортостан бензины парҙарының ҡан лейкоциттарының фагоцит әүҙемлегенә йоғонто яһауы» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай һәм институттың патофизиология кафедраһында ассистент булып эш башлай.
1956—1960 йылдарҙа Барнаул ҡалаһындағы Алтай медицина институтының үҙе ойошторған патофизиология кафедраһында мөдир була
1960 йылда Өфөгә ҡайтып, БДМИ-ның патофизиология кафедраһы доценты булып эшләй.
1969 йылда Р. Ғ. Тереғолов «Төрлө йәш осорҙарында танотогенез механизмы» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1971—1987 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институтының патофизиология кафедраһы мөдире, 1987—1996 йылдарҙа был кафедраның профессоры.
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Почётлы академигы (1995), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының медицина фәндәре бүлексәһендә тора.
Тереғоловтың ғилми хеҙмәттәре организмдың, иммунитеттың реактивлылығы, төрлө йәштәге организмдың ҡартайыу менән сәбәпле һүнә барыу процесы һәм уны яңынан тергеҙеү (реанимациялау) проблемаларына арналған. Ул И. И. Мечников исемендәге Өфө вакциналар һәм сывороткалар ғилми-тикшеренеү институты һәм «Башнефть» производство берекмәһе менән бергә Бөтә союз өсөн мөһим булған «Вахта» проблемаһы буйынса ғилми эштәрҙә ҡатнашыусы.
Р. Тереғолов оҙаҡ йылдар буйына Бөтә союз һәм Себер патофизиологтары йәмғиәтенең Үҙәк идараһы ағзаһы булып эшләй.

# Тереғолов Рал Ғиниәтулла улы
## Хеҙмәттәре

Тереғолов Р. Ғ. — 120-нән ашыу фәнни хеҙмәттәр авторы, уйлап табыуға авторлыҡ танытмаһына эйә булған һәм 8 рационализаторлыҡ тәҡдим авторы.
Р. Терегулов «Патофизиология Урала». Уфа, 1985 (соавт.).

# Тереғолов Рал Ғиниәтулла улы
## Наградалары

* БАССР Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы;
* ВНМТО-ның Почётлы дипломы.
# Палькина

Палькина — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 273 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Палькина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200010645
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201064
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сәфәр

Сәфәр( صفر )— һижри иҫәп менән икенсе ай.
| Һ | М | Беренсе көн | Аҙаҡҡы көн |
| 1431 | 2010 | 16 ғинуар | 14 февраль |
| 1432 | 2011 | 5 ғинуар | 3 февраль |
| 1433 | 2011 2012 | 26 декабрь | 23 ғинуар |
| 1434 | 2012 2013 | 14 декабрь | 12 ғинуар |
| 1435 | 2013 2014 | 4 декабрь | 1 ғинуар |
| 1436 | 2014 | 23 ноябрь | 22 декабрь |
| 1437 | 2015 | 13 ноябрь | 11 декабрь |
| Сәфәр айы ||||
Сәфәр һүҙенең мәғәнәһе ике төрлө аңлатыла. Беренсеһе — һары сифатынан, сөнки тәү тапҡыр сәфәр айы башланған саҡта, тәбиғәттең һары ваҡытына тура килгән. Икенсе мәғәнәһе — сифр, йәғни буш, ноль.
Был ай тураһында хөрәфәттәр ҙә бик күп.Яһилиәт заманында йәшәгән ғәрәптәрҙә төрлө хөрәфәттәргә ышаныу көслө була. Сәфәр айын шомланып ҡаршы алғандар, сәфәр сығырға ҡурҡҡандар.
Сәфәр айы тураһында пәйғәмбәребеҙ Мостафа салаллаһу ғәләйһис-сәләм : "Сәфәр айының хәүеф-хәтәре исламда юҡ" - тигән.
# Обершёна

Обершёна (нем. Oberschona) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3567 кеше йәшәй. Майҙаны — 44,22 км². Диңгеҙ кимәленән 310–470 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 09600, 09603 һәм автомобиль коды FG.
# Яңы Балаҡатай ауыл Советы (Балаҡатай районы)

Яңы Балаҡатай ауыл Советы — Башҡортостандың Балаҡатай районындағы муниципаль берәмек.

# Яңы Балаҡатай ауыл Советы (Балаҡатай районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһында законы»на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Улла Лөвен

Улла Лөвен (швед. Ulla Margareta Löfvén; 29 май 1951 йыл, Швеция, Сёдерманланд, Катриненхольм, Стора-Мальм) — швед сәйәсмәне, Социал-демократик партияһы ағзаһы, Швеция премьер-министры Стефан Лөвендың ҡатыны.

# Улла Лөвен
## Биографияһы

Улла Маргарета Лөвен 1951 йылдың 29 майында Седерманланд лены Катриненхольм коммунаһының Стора-Мальмда тыуған. 1992 йылда Улла, ике бала әсәһе һәм кейәүҙә булараҡ, «Hägglunds & Söner» " компанияһы профсоюзының урындағы бүлексә вәкиле булып эшләгән сағында, иретеп йәбештереүсе Стефан Лөвен менән таныша. Бер аҙҙан ул ире менән айырылыша һәм 2003 йылдың ноябрендә Лөвенгә кейәүгә сыға. Уларҙың балалары юҡ, йорт эштәрен тигеҙ башҡаралар, ә Лөвен Улланы «бөтә ғүмеремдең мөхәббәте» тип йөрөтә. Бер нисә йыл дауамында Улла Стокгольм муниципалитетында хеҙмәт итә. 2012 йылдың ғинуарына, йәғни Лөвен Социал-демократик партияның рәйесе итеп һайланға тиклем, Улла Стокгольмда «S» партия районы администрацияһында һәм партия секретары Карин Йёмтиндың ярҙамсыһы булып эшләй, сиркәү менән бәйләнеш өсөн яуаплы була.
# Башкиров Матвей Викторович

Башкиров Матвей Викторович (1906—1959) — совет ғалимы, уйлап табыусы.

# Башкиров Матвей Викторович
## Биографияһы

Икмәк етештереүсе-миллионер Матвей Емельянович Башкировтың ейәне. С. М. Киров исемендәге Ленинград туҡыу институтын (А. Н. Косыгиндың курсташы) тамамлаған. Шунда уҡ эшләгән.
Туҡыу станоктары конструкторы, уларҙы камиллаштырыу авторы.
Һуғыш осоронда Ленинград блокадаһын кисергән/

# Башкиров Матвей Викторович
## Наградалары һәм премиялары

* Икенсе дәрәжә Сталин премияһы (1947) — конструкция өсөн еп эшләйҙәр бөтөрөү өсөн үҙенсәлекле узловязатель оялай, туҡыу сәнәғәтенә киң индерелгән епте өҙөлөүен бөтөрә торған төйнәгестең оригиналь конструкцияһын уйлап тапҡаны өсөн.

# Башкиров Матвей Викторович
## Сығанаҡтары

* Памяти Матвея Викторовича Башкирова [1906 — 1959]. — Изв. вузов. Технология текстильной пром-сти, 1960, No 2, с. 149, портр. — Некролог.
* Матвей Викторович Башкиров. — Текстильная пром-сть, 1960, No 3, с. 93, портр.
* Фото http://www.photoarchive.spb.ru/showChildObjects.do?object=2501174458&language=1(недоступная+ссылка)
* Купеческий Нижний /Игорь Аркадьевич Макаров /НОВО, 2006 — Всего страниц: 236
# Баская (Сылва ҡушылдығы)

Баская — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы/ Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сылва йылғаһының уң ярына тамағынан 284 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Баская (Сылва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012555
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101255
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1