yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сәлихов Яхъя Шәрәф улы

Яхъя Шәрәф улы Сәлихов (1893—1937) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.

# Сәлихов Яхъя Шәрәф улы
## Биографияһы

Сәлихов Яхъя Шәрәф (Мөхәмәтшәриф) улы 1893 йылда Һамар губернаһы Быҙаулыҡ өйәҙе (хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Туҡ районы) Ҡыҙыл Мәсет ауылында тыуған. Милләте буйынса башҡорт.
Быҙаулыҡ ҡалаһының реаль училищеһын, ә 1916 йылда — Харьков ҡалаһының Новоалександрийский ауыл һәм урман хужалығы институтын тамамлай
1916—1917 йылдарҙа рус армияһы составында Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша. Киев ҡалаһындағы прапорщиктар мәктәбен тамамлай һәм прапорщик дәрәжәһен ала. 170-се запас пехота полкында хеҙмәт итә. Аҙаҡ подпоручик званиеһын ала. Демобилизацияланғас, Быҙаулыҡ өйәҙе земствоһында агроном ярҙамсыһы булып эшләй.
1917 йылда Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары делегаты була. I Бөтә башҡорт ҡоролтайында барышында Башҡорт үҙәк шураһының башҡарма комитеты ағзаларының ярҙамсыһы итеп һайлана. Өфөлә үткән II Бөтә башҡорт ҡоролтайында, башҡа мәсьәләләр менән бер рәттән, Бөтә Рәсәй ойоштороу йыйылышы депутатлығына кандидаттарҙы раҫлау һорауы күтәрелә. Һамар губернаһы буйынса башҡорт-федералисттарының 4-се һанлы исемлеге төҙөлә, бында Харис Йомағолов һәм Яхъя Сәлихов тәҡдим ителә. 1918 йылдың мартында «Башҡурдистан» гәзите: «28 (15) февралендә ҡулға алынған Башҡортостандың хужалыҡ бүлеге мөдире Сәлихов Ырымбурҙан тиҙ генә сығып китеү шарты менән иреккә ебәрелә. Сәлихов Ташкентҡа китә»— тип хәбәр итә. Ырымбур аҡтар ҡулына күскәс, 1918 йылдың июлендә башҡа Милли шура ағзалары менән бергә ҡалаға килә.
1918 йылдың авгусынан Башҡорт хөкүмәтенең Урман бүлеге мөдире, ә шул уҡ йылдың 27 сентябренән — Агрономия бүлеге мөдире вазифаларын башҡара.
1919 йылдың февралендә Башревкомға ағзалыҡҡа кандидат итеп һайлана. 1919 йылдың мартынан Көнсығыш фронттың 1-се армияһы штабында Башревком вәкиле була.
1919 йылдың майында Башревком менән Үҙәк мосолман хәрби-революцион комиссариаты араһындағы һөйләшеүҙәрҙә ҡатнаша. 1919 йылдың майынан Башҡорт АССР-ының финанс халыҡ комиссары итеп тәғәйенләнә, бер үк ваҡытта июнь айына тиклем Башсовнархоз рәйесе вазифаһын үтәй. Артабан ваҡытлыса Башревкомдың социаль тәьминәт бүлеге мөдире булып эшләй. 1919 йылдың 14 сентябренән Башҡорт АССР-ының ер эштәре халыҡ комиссары вазифаһын башҡара.
Петровский ауыл хужалығы академияһында уҡый. 20-се йылдар башында Башҡорт АССР-ының ер эштәре халыҡ комиссариатында ауыл хужалығы идаралығы начальнигы вазифаһын үтәй. 1924 йылдың 20 октябрендә Махачҡала ҡалаһына бара, бында ?Дағстан? ер эштәре халыҡ комиссариаты коллегияһы ағзаһы булып эшләй. 1925 йылдың апрелендә Башҡортостан Үҙәк башҡарма комитеты саҡырыуы буйынса, БАССР Госпланына эшкә килә һәм уның Ауыл һәм урман хужалыҡтары секцияһына етәкселек итә. 1926 йылдың мартында, бер үк ваҡытта, Башсельхозкредит идараһында эшләй.
Аҙаҡ Мәскәүҙә йәшәй. 30-сы йылдарҙа Ленинградта Степан Разин исемендәге һыра заводында һоло сифаты буйынса күҙәтеүсе инспектор булып эшләй.
1937 йылдың 14 авгусында ҡулға алына, шул уҡ йылдың 27 октябрендә атыла. 1991 йылдың 18 октябрендә аҡлана.
# Масалитина йорто

1890
Масалитина йорто (Ворожеин табыш йорто) — Дондағы Ростов ҡалаһында Оло Баҡса урамы менән Киров проспекты киҫешкән ерҙә урынлашҡан бина. 1890 йылда архитектор Васильев Григорий Николаевич проекты буйынса эклектика стилендә төҙөлгән. XX быуат башында йорт сауҙагәр П. К. Масалитина милкендә булған. Әлеге ваҡытта бинаны «Нью-Йорк» рестораны биләй. Масалитина йорто төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты статусына эйә.

# Масалитина йорто
## Тарихы

Ворожеин табыш йорто 1890 йылда архитектор Г. Н. Васильев проекты буйынса төҙөлгән булған. 1913—1914 йылдар мәғлүмәте буйынса, йорт П. К. Масалитина милкендә була. Унда X. Мермелыштейндың галантерея магазины, Н. М. Масалитиндың хәлүә етештереү фабрикаһы, Бейтлан һәм Кюнцельм колбаса фабрикаһы, Н. И. Кравченконың конверт фабрикаһы, Ф. Волошинованың сәғәт магазины, Вейденбах фирмаһы етәкселегендәге ширҡәт урынлашҡан була.
1920 йылда, совет власы урынлашҡандан һуң, йорт дәүләт милкенә күсерелә. Икенсе ҡатында фатирҙар урынлаша. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында мөйөштәге көмбәҙе юҡҡа сыға. Һуғыш тамамланғандан һуң уны ябайлаштырылған формала тергеҙәләр. 1950-се йылдарҙа бинаның беренсе ҡатын «Бөҙрәхана», «Кондитер изделиелары» магазины, «Һыра» биләй.
1990—2000 йылдарҙа бина хужалары бер нисә тапҡыр үҙгәрә, һәм уларҙың һәр береһе йорт ҡиәфәтенә ниндәйҙер үҙгәрештәр индерә. 2010-сы йылдар башында бинаға ремонт үткәрелә. Төҙөүселәр проекттан тайпылалар, һөҙөмтәлә бина тәүге төҫтәр гаммаһын үҙгәртә, беренсе ҡат йәшел төҫкә буялған булып сыға. 2013 йылдың 28 сентябрендә бинала янғын сыға.

# Масалитина йорто
## Архитектураһы

Айырым йорт Оло Баҡса урамы менән Киров проспекты киҫешкән ерҙә урынлашҡан. Бина ике ҡатлы, кирбестән төҙөлгән, күп яҡлы ҡыйыҡлы. Ул планда тура дүртмөйөшлө конфигурациялы, коридор системаһы буйынса планлаштырылған.
Масалитина йорто эклектика стилендә төҙөлгән. Архитектураһында һәм биҙәлешендә барокко һәм классицизм элементтары бергә ҡушылған. Мөйөштәге өлөшөндә Көмбәҙе һәм манараһы булған бельведер айырым йорттоң композицион үҙәге булып тора. Башта көмбәҙ ҡупшы биҙәлгән була: ул «тәңкәләр» менән ҡапланған була, ә ҡабырға яҡтарында дүрт ҡыйыҡ тәҙрәһе була. Көмбәҙе ваза рәүешендәге барельеф менән биҙәлгән һигеҙҡыр менән тамамлана. Уның өҫтөндә шар менән манара күтәрелә.
Бинаның фасадтарын кирбес декоры биҙәй. Беренсе ҡат, алғы йөҙө эшкәртелмәгән дүрткел таштар менән көпләнгән. Төп инеү урынын вертикаль сығынтылар айырып күрһәтеп тора, сығынтылар ҡатмарлы конфигурациялы биҙәкле стенка менән тамамлана. Тәҙрә уйымдары йөҙлөктәр, кәрниздәр, тәҙрә аҫтында стеналағы уйымдар менән биҙәлгән.
# Дуванчик

Дуванчик — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Олым йылғаһының һул ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Дуванчик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100212107000001722
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000172
* Бассейн коды — 05.01.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рогалиха

Рогалиха — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1162/622 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Рогалиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300012985
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301298
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Межа мәҙәниәте

Межа мәҙәниәте — һуңғы бронза быуатының археологик мәҙәниәте, Черкаскүл мәҙәниәте нигеҙендә Тубыл буйы халҡының йолалары, Урал һәм Ҡаҙағстандың дала зонаһының валик керамикаһы даирәһе мәҙәниәттәре, иң тәүге сиратта Саргарин-Алексеевка мәҙәниәте ҡатнашлығында барлыҡҡа килә. Межа мәҙәниәте сиктәрендә ике үҫеш этабы күҙәтелә: межа (беҙҙең эраға тиклем XIII—IX быуаттар) һәм Березовка (беҙҙең эраға тиклем VIII—VII быуаттың башы). Исеме Багаряк йылғаһы (Синара ҡушылдығы) буйында, Силәбе өлкәһенең төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан Межовка ауылынан алынған.
Тикшеренеүселәр межа мәҙәниәте халҡын боронғо уғырҙар менән бәйләй.
Шүлгәнташ мәмерйәһенә ерләнгән межа мәҙәниәте вәкилдәренең ҡалдыҡтарын тикшергәндә, уларҙың ДНК-һы R1a һәм R1b Y-хромосома гаплотөркөмдәренә һәм I5, M1 һәм U5 митохондриаль гаплотөркөмдәргә ҡарауы асыҡлана. Тимәк, туранан-тура булмаһа ла был мөҙөниәттең уғырҙарға бәйле булмауы раҫлана.
# Псефирь

Псефирь — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы,Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Фарс йылғаһының уң ярына тамағынан 143 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 67 км.

# Псефирь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы Чамлык йылғаһы менән ҡушылған урынған тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000912108100004064
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100406
* Бассейн коды — 06.02.00.009
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Садиҡов Фәһим Бинйәмин улы

Садиҡов Фәһим Бинйәмин улы (16 июнь 1928 йыл — 23 июнь 1998 йыл) — ғалим-философ, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Фәндәр академияһы академигы (1998), философия фәндәре докторы (1973), БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1977).

# Садиҡов Фәһим Бинйәмин улы
## Биографияһы

Садиҡов Фәһим Бинйәмин улы 1928 йылдың 16 июнендә Башҡорт АССР-ының Мәсәғүт кантоны Яңы Мөслим ауылында тыуған.
1950 йылда Свердловск дәүләт педагогия институтының тарих факультетын тамамлай.
1953 йылдан СССР Фәндәр академияһының Урал филиалында ғилми хеҙмәткәр, Силәбе политехник институтында, Новосибирск университетында, Ставрополь ауыл хужалығы институтында ижтимағи фәндәр уҡытыусыһы булып эшләй. 1969 йылдан — Башҡорт дәүләт университетында кафедра мөдире.
Садиҡов Фәһим Бинйәмин улы философияның актуаль проблемалары менән шөғөлләнә — социализмдың ҡапма-ҡаршылыҡтарын тикшеренеү, уларҙың капиталистик ҡапма-ҡаршылыҡтарҙан айырмаһы, йәмғиәт үҫешенең объектив һәм субъектив факторҙары проблемаһы. Үҙенең эше нигеҙендә, төҙөлгән социализмды ул тәҡдим иткән төҙөү нигеҙендәге социализмға алмаштырыу кәрәклеге тураһында һығымтаға килгән.
Уҡытыусылыҡ эше менән бер үк ваҡытта ул Рәсәй философия йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе рәйесе, һуңынан, 1981 йылдан алып, Рәсәй философия йәмғиәте рәйесе, Башҡорт дәүләт университетында докторлыҡ һәм кандидатлыҡ диссертацияларын яҡлау буйынса махсуслаштырылған советты етәкләй. Уның уҡыусылары араһында 10 фән докторы һәм 30 фән кандидаты. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (1998, гуманитар фәндәр бүлеге)
Ғалим 1998 йылдың 23 июнендә Өфө ҡалаһында вафат була.

# Садиҡов Фәһим Бинйәмин улы
## Хеҙмәттәре

Садиҡов Фәһим Бинйәмин улы — 100-ҙән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән 4 монография авторы. Шул иҫәптән: Единство народа и противоречия социализма. Ставрополь, 1968.
* Место экологического подхода в системе критериев разумных потребностей. М.: 1985.
* Особенность советской цивилизации. Уфа: Гилем, 1998.
* Ф. Садыков «О соотношении объективного и субъективного в развитии общества» // Научное управление обществом. М., 1976;
* Ф. Садыков «Место экологического подхода в системе критериев разумных потребностей». М., 1985

# Садиҡов Фәһим Бинйәмин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1977)
# Юлбарыҫов Рәжәп Рамаҙан улы

Юлбарыҫов Рәжәп Рамаҙан улы (22 май 1947 йыл) — табип, Көйөргәҙе районы Мораптал дауаханаһының баш табибы. СССРҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған врачы (1999), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2006).
# Пичелейка

Пичелейка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының һул ярына тамағынан 442 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Пичелейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036746
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003674
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Майтамыр (дарыу үләне)

Майтамыр, Этҡолаҡ (лат. Sýmphytum, рус. окопник) — бөтә Европа илдәре буйлап, Көнбайыш Азиянан Британ утрауҙарына тиклем таралған күп йыллыҡ үлән үҫемлектәре ырыуы. Дымлы уңдырышлы тупраҡта, йыш ҡына йылға, инештәр ярҙарында үҫә. Метрҙан артыҡ бейеклеккә етә.

# Майтамыр (дарыу үләне)
## Ботаник тасуирлама

Тамыр системаһы эре йыуан тамырлы, күп һанлы айырымланған тармаҡлы. Тамырҙары тыштан ҡарағусҡыл, эсендә - аҡ, һутлы, майланып тора.
Һабағы тура, йыуан, ботаҡтар менән тармаҡланған, йөнтәҫ.
Япрағы оҙонса, эре, сиратлы, өҫкә табан ослая бара, аҫ яғы ҡытыршы төк менән ҡапланған.
Сәскәләре ҡыңғырау һымаҡ, һабаҡтың өҫ яғында урынлашҡан; ҡыҙыл, күксин йәки миләүшә төҫөндә, яйлап зәңгәр йәки аҡһыл көрән төҫкә инә бара. Сәс атҡан осоро май — июль.

# Майтамыр (дарыу үләне)
## Ҡулланыу тарихы

Боронғо грек ботанигы Теофраст майтамыр тураһында телгә алған булған.
Әбүғәлисина «Табиплыҡ фәне ҡануны» (Kanun fi’l Tibb, 1020 йыл) китабында майтамырҙың үҙенсәлектәрен һүрәтләгән.
Рәсәй ҡалалары дарыуханаларында теркәлгән майтамыр препараттары — Е витаминлы «Майтамыр майы» һәм һәм «Тәнгә һөртә торған майтамыр бәлзәме» һатыла.
* Ботаник иллюстрациялар: Symphytum caucasicum, Symphytum officinale, Symphytum orientale ||
# Селихты-Соим

Селихты-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Атлым йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Селихты-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018590
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301859
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Викандер Алисия

Викандер Алисия (швед. Alicia Amanda Vikander, 3 октябрь 1988 йыл) — швед актёры, бейеүсеһе. «Даниянан килгән ҡыҙ» драмаһындағы рәссам Герда Вегенер роле өсөн «Оскар» һәм АҠШ киноактерҙар гильдияһы премиялары бирелә.

# Викандер Алисия
## Биографияһы

Али́сия Ама́нда Вика́ндер 1988 йылдың 3 октябрендә Гётеборгта актриса Мария Викандер менән врач-психиатр Сванте Викандер ғаиләһендә тыуған. Телевидениела 2001 йылдан төшә, Гётеборг операһы сәхнәһендә мюзиклдарҙа сығыш яһай, Швецияның Король балет мәктәбендә уҡый (2004—2007). 2007 йылда тәүге тапҡыр киноға төшә. 2010 йылда «Сафлыҡ» фильмындағы иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле өсөн «Алтын ҡуңыҙ» премияһы бирелә. «Королдәрсә роман» фильмында королева Каролина һәм «Анна Каренина» романының яңы экранлаштырыу вариантында (2012) Кити ролдәрен башҡара. 2013 йылда BAFTA «Восходящая звезда» премияһына тәҡдим ителә.
2015 йылда «Воспоминания о будущем» фильмында инглиз яҙыусыһы Вера Бриттен ролен уйнай. «Из машины» исемле ирекле фәнни-фантастик фильмда төшә, "Алтын глобус"та уның өсөн номинацияға лайыҡ була. Режиссёр Том Хуперҙың « Даниянан килгән ҡыҙ» фильмында төп -рәссам Герда Вегенер ролен башҡара, уның өсөн АҠШ-тағы «Оскар» кинопремияһын ала (2016). 2017 йылда Джастин Чадвиктың «Тюльпан сире» костюм драмаһында төп ҡатын-ҡыҙ ролен уйнай.

# Викандер Алисия
## Шәхси тормошо

2017 йылдың 14 октябренән Алисия «Свет в океане» фильмындағы партнеры Майкл Фассбендерҙә кейәүҙә, уның менән туйға тиклем 3 йыл осрашып йөрөгән.
Алисия Лондонда йәшәй.
# Көндәлек ҡулланыу тауарҙары

Көндәлек ҡулланыу тауарҙары (FMCG — ингл. Fast Moving Consumer Goods) — сағыштырмаса арзан хаҡлы һәм тиҙ һатылып бөтә торған көн дә ҡулланыла торған тауарҙар (айырыуса еңел һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәте тауарҙарының). Был тауарҙар тураһында мәғлүмәт дөрөҫ һайлау мөмкинлеге бирергә тейеш.
Киң ҡулланыуға тәғәйенләнгән тауар миҫалдары:
* шәхси гигиена әйберҙәре,
* һабын,
* косметика,
* йыуыу саралары,
* оҙаҡ ҡулланылмаусан әйберҙәр:
** быяла һауыт-һаба,
** лампочкалар,
** батарейкалар,
** ҡағыҙ продукция,
** пластмасса продукция.
Бында шулай уҡ:
* дарыуҙар,
* ҡулланыусы өсөн электроника,
* төрөлгән аҙыҡ-түлек, һауытлы эсемлектәр инә.
Көндәлек ҡулланыу тауарҙарын оҙайлы ҡулланыу тауарҙарынан һәм көнкүреш техникаһынан айырып ҡарарға кәрәк.

# Көндәлек ҡулланыу тауарҙары
## Иҡтисад

Был тауарҙарҙы һатҡандан алынған килем сағыштырмаса түбән булһа ла, тауар әйләнеше ҙур булғас, дөйөм килем дә байтаҡ булырға мөмкин. Был баҙарҙа конкуренция ҙур, айырым категория тауарҙары миҙгелгә ҡарап үтемле була, яңынан-яңы маркалар һәм тауар төрҙәре сығарылып тора. Был баҙарҙа уңышҡа илтә торған шарттар түбәндәгеләр:
* көн дә ҡулланыу кәрәклеге,
* тауарҙың һатыуҙа киң тәҡдим ителеүе,
* хаҡының көс етерлек булыуы,
* киң ассортимент,
* тауарҙарҙың сауҙа нөктәләрендә урынлаштырылыу стандарттары, сөнки был тауарҙарҙың күбеһен һатып алыусы «юл ыңғайы ғына» алып китә.
FMCG баҙары — тауарҙарҙы димләү һәм һатыу ысулдары, ҡоралдары, шарттары буйынса иң көнәркәшле һәм иң аяуһыҙ баҙарҙарҙың береһе. FMCG тауарҙары өс төрлө: көндәлек, запаслы һәм өйҙә ҡунаҡ ҡабул итеү өсөн. Маркетинг тикшеренеүе ваҡытында һатып алыусы тәртибе түбәндәге параметрҙар буйынса баһалана:
* теге йәки был тауарҙы һатып алыу йышлығы һәм ваҡыты (аҙнаның көнө, тәүлектең мәле, йыл миҙгеле)
* теге йәки был тауарҙы һатып алғанда ниндәй сауҙа нөктәһе төрөнә өҫтөнлөк бирелеүе (селтәрле магазиндар/альтернатив һатып алыу төрҙәре)
* селтәрле магазиндар менән мөнәсәбәттәр (улар тураһында белеү, уларҙа һатып алыу, дисконт карталар булыуы)
* аҙыҡ-түлеккә, алкоголгә сығымдар
* сауҙа нөктәһен һайлауға йоғонто яһаған шарттар
* магазинға барып етеү ысулы һәм оҙайлығы, магазинда булыу ваҡыты
* һатып алыуҙар ваҡыты
* исемлек буйынса һатып алыу (рационаллек)
* һатып алыу ваҡытында ҡатнашҡан ғаилә ағзалары, таныштар
* төрлө тауар категорияларын һайлау шарттары
* тауар тураһында мәғлүмәт сығанаҡтарының файҙалылығын баһалау.
Айырыуса эре FMCG-компаниялар: Johnson&Johnson, Reckitt Benckiser, Colgate, Procter & Gamble, Henkel, Unilever, Coca-Cola, PepsiCo, Nestlé, Danone, Mars, Heinz, Kraft. Донъя FMCG-брендтарының күпселеге ошо компаниялар исемлегенә ҡарай.
# Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улы

Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улы (рус. Альмухаметов Амин Кульмухаметович; 17 сентябрь 1908 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы 2-се эскадроны политругы. 2-се ранглы техник-интендант. Өлкән лейтенант. «Батырлыҡ өсөн» (1942), «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» (1945) миҙалдарына лайыҡ була.

# Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улы
## Биографияһы

Әмин Ҡолмөхәмәт улы Әлмөхәмәтов 1908 йылдың 17 сентябрендә Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ районы Байғужа ауыл Советы (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы) Кинйәбулат ауылында тыуған.
1941 йылдың декабрендә БАССР-ҙың Мәләүез районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.
Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы 2-се эскадроны политругы булып хеҙмәт итә, 2-се ранглы техник-интендант.
1942 йылдың 31 июлендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән билдәләнгән ҡаһарманлығы тураһында «Халыҡ хәтере» сайтында урынлаштырылған документта:
* Яңы үрләтелгән йәш сәйәси хеҙмәткәр (политработник) булыуына ҡарамаҫтан, иптәш Әлмөхәмәтов эскадрон яугирҙарын һәм командирҙарын ҡаһарманлыҡҡа әйҙәне, үҙен яҡшы ойоштороусы һәм тәрбиәсе булараҡ күрһәтте.
* 1942 йылдың 9 июленән 10 июленә ҡаршы төндә Әлмөхәмәтов ун бишләгән немец һалдатын юҡ итте һәм бер офицерҙы штык менән сәнсеп үлтерҙе.
тиелә
1943 йылдың 4 сентябрендә хеҙмәте тамамлана..

# Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1942)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945).

# Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улы
## Хәтер

Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ның Ишембай районы Кинйәбулат ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
# Гетало Людмила Васильевна

Гетало Людмила Васильевна (1918 — 2007) — совет врач-эпидемиологы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1978).

# Гетало Людмила Васильевна
## Биографияһы

1918 йылдың 29 сентябрендә Ростов өлкәһенең Новочеркасск ҡалаһында уҡытыусы ғаиләһендә тыуған.
1941 йылда Ростов медицина институтының санитар-гигиена факультетын тамамлағандан һуң, Л. В. Гетало Ҡыҙыл Армия сафына алына һәм ғәмәлдәге армияның медицина часына ебәрелә. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда Л. В. Гетало Көньяҡ фронтта батальон табибы һәм 3-сө Белорус фронтында өлкән полк табибы булып хеҙмәт итә.
1944 йылдан алып — Новочеркасскта эвакуацион госпиталдә табип-ординатор һәм Краснодар крайында район санэпидемстанцияһында табип-эпидемиолог булып эшләй. 1947 йылдан Сахалин өлкәһе һаулыҡ һаҡлау бүлегенең эпидемияға ҡаршы секторы начальнигы итеп тәғәйенләнә.
1951 йылда Л. В. Гетало Липецк ҡалаһына күсеп килә һәм Липецк ҡала санэпидемстанцияһының эпидемиология бүлеге мөдире һәм Липецк өлкәһе һаулыҡ һаҡлау бүлегенең баш эпидемиологы итеп тәғәйенләнә. 1971 йылда РСФСР һаулыҡ һаҡлау министрлығы йөкләмәһе буйынса Л. В. Гетало Әстерхан өлкәһендә холера усағын бөтөрөүҙә ҡатнаша.
1971 йылдың 20 июлендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән, «өлгөлө хеҙмәте өсөн» Л. В. Гетало Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә.
1978 йылдың 23 октябрендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән «һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереүҙә өлгәшкән ҙур ҡаҙаныштары өсөн» Гетало Людмила Васильевнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла һәм Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Төп эшмәкәрлегенән тыш Л В. Гетало Липецк ҡалаһы халыҡ депутаттарының Правобережный район Советы депутаты, медицина хеҙмәткәрҙәре профсоюздарының Липецк өлкә комитеты президиумы ағзаһы итеп һайлана.
1986 йылдан хаҡлы ялда. Липецк ҡалаһында йәшәй. 2007 йылда вафат булған.

# Гетало Людмила Васильевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

- «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (23.10.1978)
- Социалистик Хеҙмәт Геройы (23.10.1978)
- Ленин ордены (23.10.1978)
- II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (11.03.1985)
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (20.07.1971)
- «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
- РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы
# Падин Андрей Викторович

Падин Андрей Викторович (20 февраль 1968 йыл) — спортсы. Биатлон буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1997) һәм атҡаҙанған тренеры (2003). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1997). Рәсәй ирҙәр йыйылма командаһы тренеры («А» ирҙәр командаһын функциональ әҙерләү буйынса тренер)

# Падин Андрей Викторович
## Биографияһы

Андрей Викторович Падин 1968 йылдың 20 февралендә Башҡорт АССР-ының Белорет ҡалаһында тыуған. 1994 йылда Силәбе физик культура институтын тамамлай.
«Труд» балалар спорт йәмғиәтендә шөғөлләнә, тренеры Ф. Ф. Әхмәҙиев.
1996—1998 йылдарҙа Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы.
2001—2006 йылда Өфөлә балалар‑үҫмерҙәр олимпия резервы махсус спорт мәктәбендә биатлон буйынса тренер булып эшләй.

# Падин Андрей Викторович
## Ҡаҙаныштары

* Европа чемпионы (1997), спринтта;
* Рәсәй чемпионы (1995) команда ярышында һәм АҠШ-тың асыҡ чемпионатында (1997) шәхси ярыштарҙа;
* Европа чемпионатының көмөш призеры (1997), эстафета;
* Спринтта Европа Кубогы этабында (1996) һәм Рәсәй чемпионатының команда ярышында (2000) көмөш призер;
* Европа Кубогы этабының бронза призеры, эстафетала (1996) һәм спринтта (2001);
* Рәсәй чемпионатының бронза призеры (2000), эстафета;
* АҠШ асыҡ чемпионатының бронза призеры (1997), эҙәрлекләү ярышы.