yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Куранов Григорий Владимирович

Куранов Григорий Владимирович (1 ғинуар 1959 йыл, Лениногорск, Көнсығыш Ҡаҙағстан өлкәһе) — Рәсәй дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре. 2017 йылдан Рәсәй Федерацияһының Алыҫ Көнсығыш федераль округында президенттың тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары. Рәсәй Федерацияһы федераль йыйылышының VI саҡырылыш дәүләт думаһы депутаты (2013—2017).

# Куранов Григорий Владимирович
## Биографияһы

Григорий Владимирович Куранов 1984 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын «Педиатрия» һөнәре буйынса тамамлай. Медицина фәндәре кандидаты. 1984 йылдан 1992 йылға тиклем 3-сө Ҡала балалар клиник дауаханаһында табип-педиатр һәм шулай уҡ 18-се Балалар клиник дауаханаһында врач-реабилитолог булып эшләй.
2000 йылда — Пермь «Кучер» реклама-сәйәсәт агентлығын етәкләй;
2011 йылдың июленән — Пермь крайында В. В. Путиндың «Берҙәм Рәсәй» партияһының партия лидеры ҡабул итеүенең етәксеһе;
2012 йылдың июленән 2013 йылдың ғинуарына тиклем — Пермь крайы губернаторы хакимиәте етәксеһе;
2012 йылдың 17 декабренән — Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының ойоштороу съезына әҙерлек буйынса край ойоштороу комитетын етәкләй;
2013 йылдың 1 февраленән Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһының тулы хоҡуҡлы вәкиле— Республика хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары
2013 йылдың февралендә «Берҙәм Рәсәй» партияһы исемлеге буйынса Дәүләт Думаһына депутат мандатын ала. 22 февралдә Анатолий Ломакин Пермь крайы депутаты булыуҙан туҡтай. Коллегаларына депутат вәкәләттәрен һаулығының торошо буйынса һалырға теләүен белдерә. Ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар мәсьәләләре буйынса парламент комитеты ағзаһы булып тора.
2017 йылдың февралендә Григорий Владимирович Куранов Алыҫ Көнсығыш федераль округында Рәсәй Федерацияһы президенты тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.
# Мартыновка (Ҡурған өлкәһе)

Мартыновка — Ҡурған өлкәһе Сафакүл районындағы ауыл, административ үҙәге — Мартыновка ауыл Советы.
Мейәс йылғаһы ҡушылдығы Сүмләк (Мейәс бассейны) йылғаһы башында урынлашҡан. Сафакүл ауылынан көньяҡ-көньяҡ-көнбайышҡа табан 9 километрҙа һәм Ҡурғандан көнбайыш-көньяҡ-көнбайышҡа табан 190 километрҙа ята. Был яҡтарҙа күлдәр һәм һаҙлыҡтар бик күп (ауыл эсендә һәм янында ғына Тоҙло, Тынсыу, Сүмләк һәм бәләкәйерәк күлдәр урынлашҡан).
Ауыл эргәһенән Щучья — Еткуль автомобиль юлы үтә.

# Мартыновка (Ҡурған өлкәһе)
## Халҡы

Милли составы: урыҫтар — 52 %, башҡорттар — 29 % (2002).
Мартыновка ауылында 2004 йылда 862 кеше йәшәй.

# Мартыновка (Ҡурған өлкәһе)
## Тарихы

Ауылға Михайловск заводының (хәҙер Свердловск өлкәһенең Михайловск ҡалаһы) ошо урындарға күсенеп килеп төпләнгән тау-завод крәҫтиәндәре 1865-66 йылда нигеҙ һала.
Башта ауыл Мартынов тип атала, аҙаҡтан ауылға Мартыновка (Мартыновский) булып китә. Мартыновка ауылы халҡы, Сафакүл районының башҡа ауылдары халҡы кеүек үк ауыл хужалығы продукцияһын етештереү менән шөғөлләнә. Район иҡтисадына «Зауралье» предприятиеһы һәм «Сафакүл» АКХ-һы мөһим өлөш индерә, улар иген игеү һәм һыйыр малы аҫырауға махсуслашҡан. Райондың алдынғы төҙөлөш предприятиеһы «Ритм»да ла эшләй Мартыновка ауылы кешеләре.
Ауылда 1884 йылда Богородица раштыуаһы сиркәүе төҙөлә, 1960-сы йылдарҙа емерелә.
# Калинин Михаил Иванович

Калинин Михаил Иванович («Бөтә Союз старостаһы», 7 (19) ноябрь 1875 йыл), Юғары Троица, Корчева өйәҙе, Тверь губернаһы, Рәсәй империяһы — 3 июнь 1946 йыл, Мәскәү) — СССР-ҙың дәүләт эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1944).
1898 йылдан РСДРП (б) ағзаһы. "Эшсе синыфты азат итеү өсөн көрәш берлеге"нең Петербург бүлексәһе ағзаһы, «Искра» гәзитенең әүҙем хәбәрсеһе. Эшселәр араһында инҡилабҡа өндәү алып бара, шуның өсөн күп тапҡыр ҡулға алына һәм һөргөнгә ебәрелә.
Февраль инҡилабында әүҙем ҡатнаша. 1917 йылдың сентябренән Петроград ҡала управаһы ағзаһы, район управаһы рәйесе; беренсе легаль Петроград большевиктар комитеты ағзаһы, РСДРП(б) Үҙәк Комитеты вәкиле. «Правда» гәзите мөхәрририәтенә ингән.
1919—1938 йылдарҙа Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма Комитеты рәйесе, 1922 йылдан берүк вакытта СССР Үҙәк Башҡарма Комитеты Рәйесе. 1938—1946 йылдарҙа СССР Юғары Советы Президиумы Рәйесе. 1946 йылдың мартынан СССР Юғары Советы Президиумы ағзаһы.

# Калинин Михаил Иванович
## М. И. Калинин Башҡортостанда

ВЦИК Рәйесе булараҡ Михаил Калинин 1923 йылдың ғинуарында Башҡортостандың Тамъян-Ҡатай кантонына (хәҙерге Әбйәлил, Белорет һәм Учалы райондары) килә. Ул 1921—1922 йылдарҙа Волга буйында булған аслыҡтың ҡот осҡос эҙемтәләрен күрә һәм ошолай яҙа:
   «… ауылдарҙа мал бөтөнләй юҡ, хатта бесәй менән эттәр ҙә һирәк осрай, уларҙы аслыҡ ваҡытында ашап бөтөргәндәр …»
Башҡортостандың 10 йыллығы айҡанлы Мәскәүгә республика делегацияһы бара. 1929 йылдың 20 мартында делегацияны ВЦИК Рәйесе Михаил Калинин ҡабул итә. Ауыл хужалығы, сәнәғәт һәм мәғариф мәсьәләләре буйынса әңгәмә 1 сәғәт самаһы бара. Рәйес ВЦИК исеменән Совет Башҡортостаны төҙөлөшөнә тулы ярҙам күрһәтергә вәғәҙә итә

# Калинин Михаил Иванович
## Хәтер

* 2005 йылға мәғлүмәттәр буйынса, Калинин исемен 3358 майҙан, урам, проспектһәм тыҡрыҡ йөрөтә.. Донецк, Чебоксарҙа, Силәбелә һәм Горловка ҡалаларында Калинин районы бар. Калинин исеме ике ҡалаға бирелгән — Калининград (элекке Көнигсберг), Калининск (Һарытау өлкәһе). Совет осоронда Калинин исемен Тверь-(Калинин), Королёв (Калининград) һәм Тажикстандағы Сәрбәнд (Калининабад) ҡалалары йөрөткән.

# Калинин Михаил Иванович
## Хәтер
### Башҡортостанда

* Өфөлә М. И. Калинин исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы (Өфө) (Калинин паркы) бар. Ул Октябрь проспекты осо менән Черниковка сигендә урынлашҡан. Паркҡа 1961 йылда нигеҙ һалынған. Унда 1973 йылдың 28 июнендә "Бөтә союз старостаһы"на һәйкәл асылған.

# Калинин Михаил Иванович
## Хәтер
### Филателияла

М. И. Калининға арнап бик күп почта маркаһы сығарылған.
* 4 почта маркаһынан торған СССР серияһы, 1935 год
* Почтовая марка, 1946 год
* Почта маркаһы, 1951 год
* Почта маркаһы, 1951 год
* Почта маркаһы, 1951 год
* Почта маркаһы, 1965 год
* Почта маркаһы, 1975 год
* Почта маркаһы, 1950 йыл, 40 тин.
* Почта маркаһы, 1950 йыл, 1 һум.
* Почта маркаһы, 1950 йыл, 5 һум.
# Бәҙретдинов Рәғиб Мәрүәретдин улы

Бәҙретдинов Рәғиб Мәрүәретдин улы (17 август 1945 йыл) — Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры.

# Бәҙретдинов Рәғиб Мәрүәретдин улы
## Биографияһы

Рәғиб Мәрүәретдин улы Бәҙретдинов 1945 йылдың 17 авгусында Башҡорт АССР-ы Илеш районы Иҫәнбай ауылында тыуған.
1963 йылдан Илеш районының «Октябрь» колхозында комбайнсы булып эшләй. 1964—1967 йылдарҙа Совет Армияһы сафтарында хеҙмәт итә. Демобилизацияланғандан һуң, 1967 йылдан «Октябрь» колхозында комбайнсы булып эшләй. Рәғиб Бәҙретдинов йыл һайын юғары етештереү күрһәткестәренә һәм майлау-яғыулыҡ материалдарын һәм запас частарын экономиялауға өлгәшә. 1976—1980 йылдарҙа СКД-5 комбайнында уртаса 8667 центнер, ә 1981—1983 йылдарҙа — уртаса 9890 центнер иген һуға.
1980 йылда Бәләбәй ауыл хужалығының механизация һәм электрификация техникумын тамамлай. 1986 йылдан Илеш районының Жданов исемендәге колхоздың партия комитеты сәркәтибе вазифаһын үтәй. Башҡорт АССР-ы Юғары Советының 11‑се саҡырылыш депутаты итеп һайлана.
1990—1992 йылдарҙа Өфө нефть эшкәртеү заводының «Сөн» совхозының директор урынбаҫары вазифаһын башҡара. 1993 йылдан «Октябрь» колхозында иген ырҙыны машинисы булып эшләй.
1996 йылдан почтальон булып эшләй. 2005 йылдан — хаҡлы ялда.

# Бәҙретдинов Рәғиб Мәрүәретдин улы
## Бүләктәре

* 1-се дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены (1983)
* 2-се дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены (1979)
* 3-сө дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены (1975)
# Делиховка

Делиховка — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Липецк өлкәһе, Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Воронеж йылғаһының уң ярына тамағынан 292 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Делиховка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронеж йылғаһы Липецк ҡалаһына тиклем, Матыра йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100512107000002726
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000272
* Бассейн коды — 05.01.01.005
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кыталык милли паркы

Кыталык милли паркы (рус. Национальный парк «Кыталык») — Саха Республикаһының Аллаихов улусындағы милли парк. 2019 йылдың 24 декабрендә ойошторолған.
Парк биләмәһе Кыталык дәүләт тәбиғәт заказнигы һәм урындағы әһәмиәттәге Кыталык ресурс резерваты биләмәләренең мөһим өлөштәрен үҙ эсенә ала. Милли парк булдырыуҙың төп маҡсаты — юғалыу ҡурҡынысы аҫтында булған, Халыҡ-ара Ҡыҙыл китапҡа һәм Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабына индерелгән аҡ торнаның көнсығыш Себер популяцияһын һаҡлау.

# Кыталык милли паркы
## Флора һәм фаунаһы

Парк территорияһында 273 төр көпшәле үҫемлек үҫә, шулар иҫәбенә алһыу родиола, Коцебу һаҙйондоҙо, Пеннелль тубылғыһы инә.
Умыртҡалыларҙан һөтимәрҙәрҙең 21 һәм ҡоштарҙың 91 төрө теркәлгән, шуларҙың 63-е оя ҡора. Бында аҡ торна, гагара, сәңкелдәк ҡаҙ, бәләкәй аҡҡош, клоктун, шоңҡар, сапсан оялары урынлашҡан, һыу ҡоштары йөнөн ҡоя. Шулай уҡ бүре, аҡ төлкө, росомаха, ондатра, кимереүселәр бар. Төньяҡ боланы, мышы, кеш, йәтсә, аҫ, һоро айыу, һарыҡ-үгеҙ күренгеләй.
# Хәсәнов Фәнир Миңлеғәлим улы

Хәсәнов Фәнир Миңлеғәлим улы (рус. Хасанов Фанир Миннигалимович; (1 июнь 1943 йыл — 1994 йыл) — партия органдары хеҙмәткәре һәм хужалыҡ эшмәкәре, йәмәғәтсе. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Башҡортостан Республикаһының Дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

# Хәсәнов Фәнир Миңлеғәлим улы
## Биографияһы

Фәнир Миңлеғәлим улы Хәсәнов 1943 йылдың 1 июнендә Башҡорт АССР-ының Ауырғазы районы Солтанморат ауылында тыуған. Милләте татар, юғары белемле — 1976 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1964 йылда зооветеринар техникумын тамамлағандан һуң Баймаҡ районының Фрунзе исемендәге колхозында ветеринар участкаһы мөдире булып башлай.
1964—1967 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә.
Армиянан ҡайтҡас, Мәләүез районында эшләй: ветеринар участкаһында — мөдир, партия комиссияһы рәйесе, сусҡасылыҡ комплексы етәксеһе була.
1979—1984 йылдарҙа район-ара «Сельхозхимия» берекмәһендә етәксе булып эшләй.
1984—1991 йылдарҙа КПСС-тың Мәләүез район комитетының икенсе, шунан беренсе секретары булып эшләй.
1992 йылдан "Салауат" акционер компанияһының "Осҡон" фирмаһы директоры вазифаһын башҡара
1990 йылда — Мәләүез районы, 237-се Ергән һайлау округы буйынса Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана.

# Хәсәнов Фәнир Миңлеғәлим улы
## Ғаиләһе

Ғаиләһендә ул һәм ҡыҙ үҫтергәндәр.
# Елкәндәр (йондоҙлоҡ)

Елкәндәр (йондоҙлоҡ) (лат. Vela) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — μ Vel, яҡтылығы 2,69 була. Майҙаны буйынса урыны — 32.
# Пантелеимон сиркәүе (Павловка)

1905
Пантелеймоновка сиркәүе — Ростов өлкәһе Ҡыҙыл Сулин районы Киселевка ауыл биләмәһенең Павловка ауылындағы сиркәү.
Адресы: Рәсәй, Ростов өлкәһе, Киселевка ауыл биләмәһе, Павловка ауылы

# Пантелеимон сиркәүе (Павловка)
## Тарих

1890 йылда Павловск — Черкасск округы Гуково- Гнилушанский ауылындағы Николаевский сиркәүе мәхәлләһенә ҡараған Павловка-Кундрюченский утарының ышаныслы кешеләре Дон һәм Новочеркасск архиепискобына үҙҙәренең утарында Изге ыҙа сигеүсе һәм дауалаусы Пантелеймон иҫтәлегенә һәм Падишаһ Император Александр III һәм уның бөтә бөйөк ғаиләһе ағзаларының 1888 йылдың 17октябрендә тимер юл касафатында үлемдән һаҡланып ҡалыуы хөрмәтенә сиркәү төҙөүгә рөхсәт һорап мөрәжәғәт иткәндәр.
Рөхсәт алынған, ләкин сиркәүҙе бары 15 йылдан һуң ғына төҙөй башлағандар. 1902 йылдан алып сиркәү төҙөлөшөн подрядсы Васильев алып барған. Сиркәү утар йәмғиәте аҡсаһына төҙөлгән.
1905 йылда сиркәү төҙөлгән, ә 26 октябрь көнө изгеләндерелгән. Бинаның тышҡы яғы яндырылған кирбес менән көпләнгән, сиркәү таш нигеҙҙә торған, башы-тимер менән ябылған. Сиркәү янында ҡыңғырауҙар манараһы төҙөлгән. Улар цементлы ташҡа баҫтырылған тимер ҡойма меән уратылған. Сиркәүҙә Изге ыҙа сигеүсе Пантелеймон хөрмәтенә бер тәхет торған.
Изге Синод тарафынан сиркәү штаты билдәләнгән: унда рухани, псаломсы, просфоралар таратыусы булған. Сиркәү янында 12 апостол хөрмәтенә 12 тирәк ағасы ултыртылған.
Сиркәүҙә метрика китабы алып барылған, унда 50 дини китабынан, «Кормчий» һәм «Духовные беседы» журналдарынан торған китапхана булған.
Бөйөк Ватан һуғышы алдынан сиркәүҙә ғибәҙәт ҡылыуҙар туҡтатылған. 1943 йылда сиркәү ҡабаттан асылған, ә 1961 йылда тағы ла ябылған, унан һуң сиркәүҙең көмбәҙен алып ташлағандар. Бинала колхоз ашлыҡ һаҡлаған, сиркәү йорто аҡрынлап туҙған һәм емерелгән.
2015 йылда Павловка ауылы халҡы үҙ аҡсаһына табыныу йортон асҡан. Ул элекке дин әһеле йортонда урынлашҡан. Хоҙайға табыныу йортона элекке Пантелеймон сиркәүенең һаҡланып ҡалған иконалары ҡуйылған. Яңы ҡорамда сиркәү байрамдары көнө ғибәҙәт ҡылыуҙар алып барыла.

# Пантелеимон сиркәүе (Павловка)
## Дин әһелдәре

* Космачев Пётр Петрович (1906—1910).
* Морозов Яков Яковлевич (1910—1917).
Хәҙерге ваҡыттаҠыҙыл Сулин ҡалаһы Александр Невский мәхәлләһе руханийы иерей Виктор Литвинов Павловка ауылы мәхәллә кешеләрен дини яҡтан хеҙмәтләндерә.

# Пантелеимон сиркәүе (Павловка)
## Әҙәбиәте

* Кудрявцев В. История хутора Павловка / В. В. Кудрявцев // Сулинская земля: страницы истории. — Ростов н/Д., 1999. — С.20-27.
* Мякинченко В. Павловка / В. А. Мякинченко // Сулин и сулинцы: слов. — справ. — Красный Сулин, 2002. — С.73, 110.
# Колорадо (йылға)

Колора́до (ингл. Colorado River, исп. Río Colorado) — АҠШ-тың көньяҡ-көнбайышындағы һәм Мексиканың төньяҡ-көнбайышындағы ҙур йылға.

# Колорадо (йылға)
## География

Оҙонлоғо — 2334 км. Бассейн майҙаны — 637 137 км².
АҠШ-тың Колорадо штатында, Ҡаялы тауҙарҙа башлана һәм башлыса көньяҡ-көнбайыш йүнәлешендә аға. Йылғала Аризона һәм Невада штаттарының сигендә урынлашҡан Мид һыуһаҡлағысынан һуң, йүнәлешен ҡырҡа көньяҡҡа табан үҙгәртә. Артабан Мексика сиген үтеп Колорадо йылғаһы киң дельта барлыҡҡа килтерепе Тымыҡ океандың Калифорния ҡултығына ҡоя. Әммә һуңғы 20 йыл эсендә йылға һыуҙары тик биш мәртәбә генә — көслө һыу ташҡындары осорондпа ғына — Калифорния ҡултығына барып еткән. 1998 йылғы һыу ташҡыны ваҡытында Колорадо һуңғы тапҡыр үҙ һыуҙарын диңгеҙгә ҡоя.
Үҙенең тәрән каньондары менән билдәле булған Колорадо йылғаһы шулай уҡ АҠШ-тың киң көньяҡ-көнбайыш территорияһында ауыл хужалығы һәм ҡалалар халҡы мохтажлығы өсөн үтә кәрәкле һыу сығанағы булып тора. Йылға һәм уның ҡушылдыҡтарының ағымы кеше тарафынан ҡоролған бихисап быуалар, һыуһаҡлағыстар һәм деривацион каналдар ярҙамында контролдә тотола. Йылға электроэнергия етештереү өсөн әүҙем файҙаланыла.
# Амста-Игол

Амста-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лелен-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 79 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Амста-Игол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200037876
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203787
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ташта (Черняй ҡушылдығы)

Ташта — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Черняй йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ташта (Черняй ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100001103
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100110
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡазан (аэропорт)

Ғабдулла Туҡай исемендәге Ҡазан Аэопорты (татар. Габдулла Тукай исемендәге Казан Аэропорты; ИАТА: KZN, ИКАО: UWKD) — Ҡазан ҡалаһында федераль әһәмиәтендәге халыҡ-ара аэропорт, Волга буйында пассажирҙар ағымы буйынса иң ҙуры. Көньяҡ-көнсығышҡа 26 км алыҫлыҡта Татарстандың Лаиш районы биләмәһендәге Столбище ауылы янында урынлашҡан.
Рәсәй, яҡын сит илдәр, шулай уҡ Төркиә, Финляндия, БҒӘ, Таиланд, Греция, Испания һәм башҡа илдәргә рейстарҙы хеҙмәтләндерә. 2019 йыл йомғаҡтары буйынса аэропорттың пассажирҙар ағымы 3 470 742 кеше тәшкил иткән, был уны Рәсәйҙең 11-се иң тығыҙ аэропорттарына индерә.
2017 йылда аэропорт 4-се тапҡыр "Skytrax" абруйлы консалтинг компанияһы версияһы буйынса "Рәсәйҙең һәм БДБ-тың иң яҡшы төбәк аэропорты" тип танылды.
Аэропорт Ҡазан авиапредприятиеһы авиакомпанияһы өсөн база, шулай уҡ ЮВТ Аэро авиакомпаниялары өсөн база үҙәктәренең береһе булып тора. Бынан алда ул Татарстан авиакомпанияһы өсөн төп базаһы, шулай уҡ элекке Ак Барс Аэро авиакомпанияһы базаларының береһе булған.

# Ҡазан (аэропорт)
## Иҫкәрмә

* ↑ Пассажиропоток в казанском аэропорту в пандемию упал на 38% (урыҫ). www.kommersant.ru (25 ғинуар 2021). Дата обращения: 28 ғинуар 2021.
* ↑ Архив новостей (билдәһеҙ). Дата обращения: 18 ноябрь 2017. 2017 йыл 28 август архивланған.
# Эгельн

Эгельн (нем. Egeln) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3712 кеше йәшәй. Майҙаны — 29,13 км². Диңгеҙ кимәленән 70 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39435 һәм автомобиль коды — SLK.
# Беким Сейранович

Беким Сейранович (босн. Bekim Sejranović; 30 апрель 1972 йыл, Брчко, Босния һәм Герцеговина социалистик республикаһы, Югославия Социалистик Федератив Республикаһы — 21 май 2020 йыл, Баня-Лука, Босния һәм Герцеговина) ― босний, хорват һәм норвег яҙыусыһы.

# Беким Сейранович
## Биографияһы

1972 йылдың 30 апрелендә Югославия Социалистик Федератив Республикаһында Босния һәм Герцеговина социалистик республикаһының Брчко ҡалаһында тыуған.
1985 йылда Риека ҡалаһына күсә, унда диңгеҙ мәктәбендә уҡый һәм хорват телен өйрәнә. 1993 йылдан Осло (Норвегия) ҡалаһында йәшәй һәм эшләй, унда Осло университетының тарих-философия факультетында көньяҡ славян әҙәбиәте буйынса магистр дәрәжәһен ала.
2020 йылдың 21 майында 49 йәшендә Баня-Лукала вафат була. Был яңылыҡ килеп еткәндән һуң, Босния һәм Герцеговинаның Прагалағы (Чехия) илселегендә шул уҡ көндө ҡайғы билдәһе итеп Босния һәм Герцеговина флагы бер аҙ төшөрөлгән.

# Беким Сейранович
## Ижады

Сейранович норвег яҙыусылары Ингвар Амбернсен һәм Фроде Гриттен әҫәрҙәрен норвег теленән тәржемәләй, «Ҙур сүл пейзажы» («Большой пустынный пейзаж») норвег хикәйәләре антологияһын әҙерләй һәм тәржемә итә.
«Янко Полич Камовтың „Слитый трюм“ романында модернизм» тикшеренеүҙәре авторы. «Фасунг» хикәйәләр китабын, шулай уҡ «Никуда, ниоткуда» һәм «Самый красивый конец» романдарын яҙа. Хорват яҙыусылар ассоциацияһы ағзаһы була.
2011 йылда япон режиссеры Моку Тераока менән бергә «Токионан Мораваға тиклем» документаль фильмын (сценарий) төшөрөүҙә ҡатнаша.
Үлер алдынан яҙылған һәм баҫылған һуңғы китабы «Мисс Мизер на острове Сусак» була. Әҫәр «EPK Риека 2020» проекты сиктәрендә яҙылған, уның барышында яҙыусы 2019 йылдың яҙында Сусак утрауында бер ай үткәрә.

# Беким Сейранович
## Наградалары

* 2009 йылда «Никуда, ниоткуда» романы өсөн — Босния һәм Герцеговина, Хорватия, Сербия һәм Черногорияла баҫылған иң яҡшы роман өсөн Меша Селимович премияһын ала.

# Беким Сейранович
## Библиографияһы

* «Модернизм в романе Янка Полича Камова «Сливная трюма», тикшереү эше
* «Фасунг», хикәйәләр йыйынтығы
* «Нигде, ниоткуда», роман
* «Лучшее окончание», роман, Букбук, Сараево 2010 ISBN 978-9958-30-069-1
* «Сандалии», романSarajevske sveske
* «Ваш сын Гекльберри Финн», роман, Сараевоға сәйәхәт тураһында китап. 2015.ISBN 978-9958-30-274-9
* «Дневник кочевника», роман, Booka Belgrade 2017. ISBN 978-86-88335-84-3

# Беким Сейранович
## Фильмографияһы

* «Токионан Мораваға тиклем» (сәйәхәт, Беким Сейранович (сценарист) һәм Моку Тераока (режиссер), 2011)
# Эрцгерцог

Эрцгерцог (нем. Erzherzog (ҡыҫҡ. Ehzg), тулы исеме — Erzherzog zu Österreich, Archidux Austriae (ҡыҫҡ. A. A.). элекке урыҫ тәржемәһе — архигерцог) — Габсбургтарҙың австриялы монарх нәҫеле вәкилдәре файҙаланған титул. Германияның титулдар иерархияһында Урта быуат һәм яңы замана дәүерендә эрцгерцог титулы герцог титулынан юғары була, әммә курфюст һәм король титулынан түбәнерәк дәрәжәлә тора. Был титул бөйөк герцог (нем. Großherzog) титулына яҡыныраҡ, әммә Германияла XIX башына тиклем ҡулланмаған.

# Эрцгерцог
## Тарих

Беренсе тапҡыр эрцгерцог титулы Австрия герцогы Рудольф IV (1358—1365) Австрия монархтарына Изге Рим империяһы императорҙары тарафынан бирелгән боронғо өҫтөнлөктәр (привилегиялар) тураһында компиляция рәүешендә алдап төҙөлгән "Privilegium Maius" документында иҫкә алына. "Privilegium Maius" патентында Австрия хакимдарын империяның башҡа герцогтарынан өҫтөнлөклө булған эрцгерцог титулын император Фридрих I Барбаросса 1156 йылда индерә. Рудольф IV тарафынан яңы титулды ғәмәлгә индереүе Карл IV 1356 йылдағы Алтын буллала императорҙы һайлау хоҡуғына эйә булған немец кенәздәре даирәһен ете монарх менән сикләгән һәм улар араһына Австрия герцогын индермәгән.
Австрия хакимдарының яңы титул император тарафынан танылмай, әммә герцог Эрнст (1406—1424) һәм уның вариҫтары уны ҡуллана башлайҙар. Беренсе булып эрцгерцог титулын Габсбургтар нәҫеленән Фридрих III таный. 1458 йыл тирәһе был титулды ағаһы үҙенең ҡустыһы Альбрехт VI бүләк итә, ә 1477 йылда — Сигизмунд Тирольскийға. 1482 йылдан һуң эрцгерцог титулын Фридрих III улы һәм вариҫы, киләсәктә император булып киткән Максимилиан I.
XVI быуаттан башлап эрцгерцог титулы Австрия монархын ғына билдәләүен туҡтата, ә Габсбургтар династияһының барлыҡ вәкилдәре менән ҡуллана башлана. Мәғәнәһе менән был титул Европаның башҡа король нәҫелдәренең принц йәки кенәз титулдары ҡулланышына оҡшаш була. Австрия империяһы осоронда Был ғәмәл Австрия империяһы (1804—1867) һәм Австро-Венгрия (1867—1918) осорҙарында һаҡланып килә. .
1918 йылда Австрия монархияһы юҡҡа сығарылғандан һуң дворян титулдары ғәмәлдән сығарыла. Австрия республикаһында эрцгерцог титулын ҡулланыу законһыҙ тип һанала. Әммә Габсбургтарҙың Австриянан ситтә йәшәгән күп һанлы вариҫтары был титул менән һаман да файҙаланыуҙы дауам итәләр.

# Эрцгерцог
## Билдәле титул йөрөтөүселәр

Австрия эрцгерцогы Франц -Фердинанд ("Сараеволағы үлтереү") үлтерелеүе 1914 йылда Беренсе бөтә донъя һуғышы башланыуына төп сәбәп була.
# Мариинский (Стәрлетамаҡ районы)

Мариинский (рус. Мариинский) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 906 кеше. Почта индексы — 453140, ОКАТО коды — 80249856003.

# Мариинский (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 5 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Отрада): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 5 км