yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Урма (Оло Кокшага ҡушылдығы)

Урма — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Оло Кокшага йылғаһына һул яҡтан уның тамағынан 264 км өҫтәрәк ҡушыла. Оҙонлоғо 22 км.

# Урма (Оло Кокшага ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100000565
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100056
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Каролина Оливия Видерстрём

Видерстрём Каролина Оливия (Widerström Olivia Karolina, 10 декабрь 1856 йыл — 4 март 1949 йыл) — швед гинекологы. Швецияла университет белемле беренсе рәсми ҡатын-ҡыҙ табип. Шулай уҡ феминистка һәм сәйәсмән була, енси тәрбиә һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың һайлау хоҡуғы мәсьәләләре менән шөғөлләнә. Видерстрем Швецияның Ҡатын-ҡыҙҙарҙың һайлау хоҡуғы йәмғиәте рәйесе һәм Стокгольм ҡала советы ағзаһы була.
Ҡатын-ҡыҙҙарға Швеция университетында уҡырға 1870 йылда рәсми рөхсәт ителә. 1873—1875 йылдарҙа Каролина Gymnastiska centralinstitutet студенты була, 1875—1877 йылдарҙа — профессор Брантинг ассистенты, шул уҡ ваҡытта гимнастика өйрәнә. 1879 йылда Wallinska Skolan-да, 1880 йылда — Уппсала университетында медицина философияһы буйынса имтихан тапшыра. 1884 йылдың майында Стокгольмда Каролина университетында медицина имтиханы бирә.
Видерстрем ҡыҙҙар һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың үҙҙәренең тәне тураһында күберәк белеүен, кейемдәре һаулыҡтары өсөн файҙалы булыуын, ир-аттарға бирелгән мөмкинлектәргә һәм хоҡуҡтарға эйә булыуын теләй. Уның эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше булып гинекология һәм ҡатын-ҡыҙ сәләмәтлеге тора. Каролинаның иң билдәле хеҙмәте булып Kvinnohygien (ҡатын-ҡыҙ гигиенаһы) китабы тора. Ул 1899 йылда тәүге тапҡыр баҫыла һәм 1932 йылға тиклем ете тапҡыр сығарыла.
1912 йылда Каролина Видерстрем Стокгольм ҡала советына либералдарҙан һайлана, 1915 йылға тиклем шунда эшләй. 1918—1921 йылдарҙа, йәғни һайлау хоҡуғы гарантияланғанға тиклем швед ҡатын-ҡыҙҙарының һайлау хоҡуғы йәмғиәтенә рәйеслек итә. Ойошма маҡсатына өлгәшеп, 1921 йылда таратылғанға тиклем уның һуңғы рәйесе була.
# Иофе Вениамин Викторович

Иофе Вениамин Викторович (29 июнь 1938 йыл — 2002 йыл) — СССР һәм Рәсәй хоҡуҡ яҡлаусыһы, тарихсы, публицист.

# Иофе Вениамин Викторович
## Биографияһы

Вениамин Викторович Иофе 1938 йылдың 29 июнендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. 1938 йылда ғаилә Ленинградҡа күсә. 1962 йылда Ленинград химия-технология институтын тамамлай. 1962—1964 йылдарҙа — Ленинград синтетик каучук ғилми-тикшеренеү институты аспиранты.
1964 йылда «Колокол» легаль булмаған ижтимағи-сәйәси үҙнәшер журналында (Ленинград) СССР-ҙа демократия үҫеше перспективаһы тураһында үҙенең мәҡәләләрен баҫтыра. 1965 йылдың 26 ноябрендә ҡулға алына һәм Ленинград ҡала суды тарафынан РСФСР Енәйәт кодексының 70-се статьяһының 1-се өлөшө һәм 72-се статья буйынса Совет власына ҡаршы пропаганда өсөн, 3 йылға иркенән мәхрүм ителеп, ҡаты режимлы колонияла тотолоуға хөкөм ителә. Хөкөм язаһын Мордва АССР-ындағы холоҡ төҙәтеү-хеҙмәт лагерында үтә. 1968 йылда азат ителә.
1969—1990 йылдарҙа Ленинград предприятиеләрендә инженер булып эшләй. С. Песков һәм С. Д. Рождественский псевдонимдары аҫтында «Память», «Сумма» үҙнәшер йыйынтыҡтарында СССР-ҙа сәйәси оппозиция тарихы буйынса мәҡәләләр баҫтырып сығара.
«Мемориал» ойошмаһын булдырыу инициаторҙарының береһе, 1989 йылдан Санкт-Петербург «Мемориал» йәмғиәтенең рәйестәше. 1992 йылда «Мемориал» Фәнни-мәғлүмәт үҙәген ойоштора һәм етәкләй. СССР-ҙың Төньяҡ-Көнбайыш төбәгендә сәйәси репрессиялар тарихын өйрәнеү менән шөғөлләнә («СЛОН», «Сандармох»). Вениамин Викторович Санкт-Петербургтың Троицк майҙанында сәйәси репрессиялар ҡорбандарына һәйкәл «Соловецкий камень» ҡуйыу инициаторы була.
Вениамин Иофе 2002 йылда Санкт-Петербургта вафат була, Красненькое зыяратында ерләнгән.

# Иофе Вениамин Викторович
## Библиография

Холоҡ төҙәтеү-хеҙмәт лагерҙары Баш идаралығы (ГУЛАГ) һәм СССР-ҙа ижтимағи-сәйәси оппозиция тарихы буйынса 100-ҙән ашыу мәҡәлә авторы. Шул иҫәптән:
* Соловки. Большой побег 1928 года. Труды Морской арктической комплексной экспедиции. Вып .IX: Соловецкие Острова Т .2: Остров Большая Муксалма. — М., 1996. С . 214—217.
* К пятидесятой годовщине постановления ЦК ВКП(б) О журналах Звезда и Ленинград от 14 августа 1946 года // Звезда. — 1996. — № 8. — С. 25.
* Большой террор и имперская политика СССР: По следам большого соловецкого расстрела 1937 года // Посев (Москва) — 1997. № 5. С. 35-37.
* Соловецкий расстрел 1937 года. Мемориальное кладбище Сандормох. 1937: 27 октября — 4 ноября. — СПб., 1997.
* Соловецкий расстрел 1937 года. Остання адреса. Т . 1. — Київ , 1997. С. 28-30.
* Дни памяти: Сандормох — Соловки. Мемориал: Информационный бюллетень Правления Международного историко-просветительского благотворительного и правозащитного общества «Мемориал». 1999. № 13. С . 28-33.
* Большой Соловецкий побег 1925 года. Новая Польша (Варшава). 2002. № 7-8. С .75-78.
* Архив МВД КАССР как источник изучения истории политических репрессий 1920—1930-х гг. Отчёт по результатам работы бригады историко-архивной комиссии ЛО «Мемориал» в архиве МВД КАССР 29.10-02.11.1990 г. в Петрозаводске. Конференция «Соловецкие лагеря особого назначения». — Ленинград, 10-11 декабря 1990.
# Пяседай-Яха

Пяседай-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡара диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 132 км.

# Пяседай-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300041181
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304118
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡыҙылйорт

Ҡыҙылйорт (рус. Кизилюрт, ҡум. Кизил-юрт) — Дағстандағы ҡалаһы.

# Ҡыҙылйорт
## Географияһы

Сулак йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Ҡыҙылйорт
## Иҡтисад

* АО «Дагэлектроавтомат»
* АО «Дагнеруд»
# Иванов Мартиниан Иванович

Иванов Мартиниан (Мартемьян) Иванович (1812 — ?) — тел белгесе. Башҡорт, татар һәм ҡаҙаҡ мәғрифәтселегенең тыуыуына тос өлөш индергән.

# Иванов Мартиниан Иванович
## Биографияһы

Иванов Мартиниан (Мартемьян) Ивановичтың тормошо һәм эшмәкәрлеге хаҡында мәғлүмәттәр аҙ һаҡланған. Бер формурҙа ул сығышы менән помещиктар ғаиләһенә ҡарауы күрһәтелгән. Башҡа версия буйынса, ул башҡорт ғаиләһендә тыуған, иртә етем ала һәм урыҫ помещигы ғаиләһен ҡабул ителә һәм суҡындырыла. Әммә шуныһы аныҡ билдәле Мартемьян Иванов башҡорттар һәм татарҙар араһында үҫеп уларҙың телдәрен яҡшы белгән.
1825 йылда Ырымбур Неплюев хәрби училищеһына уҡырға керә. Бында уҡыу йылдарында уҡ өлкән кластарҙа төрки теле уҡытыусыһы вазифаһын биләй. Училищены 1831 йылда тамамлай.
1832 йылдың 10 мартында Ҡазан университеты телмәр фәндәре бүлегендә төрки һәм фарсы телдәренән имтихан бирә һәм гимназияларҙа төрки теле уҡытыусыһы һәм фарсы теленең фонетикаһын, яҙмаһын һәм грамматикаһын өйрәтергә хоҡуҡ ала. Артабан Ырымбурға килә һәм Неплюев хәрби училищеһында кесе уҡытыусы булып эшләй. Уҡыу әсбаптары етешмәгәнлектән, Шәреҡ һәм Европа тел һәм әҙәбиәтен өйрәнеү ҡаҙаныштарын ҡулланып үҙе уҡыу материалдарын йыя һәм төҙөй. Материаль ҡыйынлыҡтар арҡаһында бер үк ваҡытта Ырымбур хәрби губернаторы канцелярияһында тәржемәсе булып эшләргә мәжбүр була.
1842 йылда Ҡазан университеты типографияһында «Төрки грамматикаһы» (рус. «Татарская грамматика») баҫылып сыға. Был китапта тәүгеләрҙән булып төрки телдәргә — башҡорт, татар һәм ҡаҙаҡ телдәренә сағыштырма анализ бирелә, шул уҡ ваҡытта башҡорт телен өйрәнеүгә ҙур иғтибар бүленә. Шулай уҡ автор был хеҙмәттә Ырымбур башҡорттары теле миҫалында башҡорт теленең фонетик әм морфологик үҙенсәлектәрен:,, фонемалары, эйәлек килештә -дың/-дең, төшөм килештә -ды/-де аффикстары ҡулланылыуын һәм башҡаларҙы айырып күрһәтә.
1842 йылда Ҡазан университеты типографияһында 2 бүлектә «Төрки хрестоматияһы» (рус. «Татарская хрестоматия») баҫылып сыға. Хрестоматияның тәүге өлөшөндә — башҡорттарҙың, татарҙарҙың, ҡаҙаҡтарҙың фольклор (йомаҡтар, йырҙар, мәҡәлдәр, риүәйәттәр, әйтемдәр, әкиәттәр һәм башҡалар) һәм йәнле һөйләү телмәре өлгөләре, икенсеһендә китап телендә — төрки телендә шәреҡ әҙәбиәте әҫәрҙәренең өҙөктәре бирелгән.
1840-сы йылдарҙың 2-се яртыһында Архангел (Асҡын) баҡыр иретеү заводында идарасы булып эшләй. 1896 йылда «Төрки хрестоматияһы»ның һүҙлекле 2‑се баҫмаһын әҙерләй, әммә ул баҫылмай ҡала.
«Төрки хрестоматияһы»ның 1‑се баҫмаһының ҡулъяҙма нөсхәһе — Ғилми китапханала, 2‑се баҫмаһының ҡулъяҙмаһы Санкт-Петербургта Рәсәй Фәндәр академияһының Шәреҡ ҡулъяҙмалары институтында һаҡлана. Шулай уҡ Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың архив фондында Шаһиморат Хәсәновтың «Мартемьян Иванов тураһында» шиғыры һаҡланып ҡалған.

# Иванов Мартиниан Иванович
## Әҫәрҙәре

* Татарская грамматика. — Казань, 1842.
* Татарская хрестоматия: в 2-х частях. — Казань, 1842.
# Еврипид

Еврипи́д (Эврипи́д, бор. грек. Εὐριπίδης, лат. Euripides, б.э.т. яҡынса 480 й., Афина — б.э.т. 406 й., Македония), боронғо грек драматургы. 90-ға яҡын трагедия (17-һе һаҡланған) һәм «Киклоп» («Циклоп») сатирик драмаһы авторы. Рационалист һәм скептик булараҡ, Е. мифол., этик һәм традицион нормаларҙы шик аҫтына ҡуя. Әҫәрҙәрендә геройҙарҙың эске донъяһын һүрәтләүгә ҙур урын бирелә. «Медея» трагедияһы Х. Т. Бикҡоловтың башҡ. теленә тәржемәһендә 1990 й. Башҡорт драма театрында ҡуйыла (реж. О. Ш. Еркимбаева).
Еврипидтың атаһы Мнесарх хөрмәтле һәм бай кеше булған, әсәһе Клейто йәшелсә һатыу менән шөғөлләнгән. Бала саҡта Еврипид гимнастика менән мауыҡҡан. Малайҙар араһындағы ярышта еңгәс, Олимпия уйындарына эләгергә теләге булған, ләкин йәше буйынса үтмәгән. Еврипид бик яҡшы белем алған, күрәһең, уҡытыусыһы Анаксагор булған, шулай уҡ ул Продикты, Протагорҙы һәм Сократты белгән.
Йәмәғәт эштәренән Сиракузға (Сицилия) илселектә ҡатнашыуын атайҙар.
Тәүге пьесаһы «Пелиад» сәхнәгә б. э. т. 455 йылда сыҡҡан, әммә судьялар менән бәхәс арҡаһында еңмәгән. Оҫталыҡ өсөн беренсе бүләкте Еврипид б. э. т. 441 йылда алған һәм шул ваҡыттан алып вафатына тиклем ижад иткән.
Ғаилә тормошо уңышһыҙлыҡҡа тарыған. Беренсе ҡатыны Хлоиринанан өс улы тыуған, әммә бисәһенең хыянаты арҡаһында айырылған. Икенсе ҡатыны Мелитта ла тәүгеһенән яҡшыраҡ булмай сыҡҡан. Б. э. т. 408 й. Еврипид Афинанан Македонияға күсеп киткән. Үлеменең сәбәбен төрлөсә атайҙар. Хәҙерге заман версияһы буйынса, 75 йәшлек Еврипидтың организмы Македонияның ҡаты ҡышын күтәрә алмаған.
# Кеминмаа

Кеминмаа (фин. Keminmaa) — Финляндияла, Лаппи провинцияһында община. Халҡы 8 565 кеше тәшкил итә (2011 йылға); майҙаны — 645,79 км². Халыҡ тығыҙлығы — 13,7 кеше/км². Кеми, Симо, Торнио һәм Тервола общиналары менән сиктәш. .

# Кеминмаа
## Тораҡ пункттары

Община территорияһында түбәндәге ауылдар урынлашҡан: Хирмула, Иймола, Итякоски, Йокисуу, Лаурила, Лаутиосаари, Лиедаккала, Маула, Пёрхёля, Руоттала (ҙур өлөшө Торнио территориянда), Сомпуъярви, Тёрмя, Виитакоски.

# Кеминмаа
## Демографияһы

2011 йылдың 31 ғинуарына Кеминмаа общинаһында 8565 кеше йәшәгән: 4305 ир-ат һәм 4260 ҡатын-ҡыҙ
99,28 % халыҡ өсөн фин теле туған тел, швед теле — 0,17 процент өсөн. Башҡа телдәр 0,52 процент общинала йәшәгән башҡа халыҡ өсөн.
Халыҡтың йәш составы:
* 14 йәшкә тиклем — 18,55 %
* 15 йәштән 64 йәшкә тиклем — 64,52 %
* 65 йәштән алып — 17,02 процент
Йылдар буйынса халыҡ һанының үҙгәреүе:
| Йыл | Һаны |
| 1980 | 7721 |
| 1990 | 9143 |
| 2000 | 8930 |
| 2010 | 8573 |
| 2011 | 8565 |

# Кеминмаа
## Туғандаш ҡалалар

* Апатит
# Мучан

Мучан — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пызеп йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Мучан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100033124
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103312
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лябаненз-Яха

Лябаненз-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Няуха-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Лябаненз-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300044546
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304454
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вишня (Керженец ҡушылдығы)

Вишня — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Керженец йылғаһының һул ярына тамағынан 81 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Вишня (Керженец ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000034837
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003483
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әрәпәнде

Әрәпәнде - рус. Репенды - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Кәҫле районындағы ҙур булмаған күл.

# Әрәпәнде
## Географияһы

Әрәпәнде - Силәбе өлкәһенең Кәҫле районындағы Оло Алаҡай менән Кесе Киҫегәс күлдәре араһында урынлашҡан сөсө һыулы бәләкәй күл.
Географик координаттары: киңлеге - 55°57′10″N (55.952908), оҙонлоғо - 60°55′8″E (60.918847)
Иң яҡын тораҡ пункт - Киҫегәс ҡасабаһы.
Кәҫлегә тиклем алыҫлығы - 12 км, Екатеринбургҡа тиклем – 120 км.

# Әрәпәнде
## Этимологияһы

Гидронимдың аныҡ ҡына аңлатмаһы юҡ. Башҡортса әйтелеше Әрәпәнде булыуы уны "әрәпә" (ғәрәфә) һүҙенән килеп сығыуы ихтималлығын күрһәтә.Ғәрәфә көнө - мосолман байрамы, һөйләшкә ул "әрәпә" тип инеп киткән

# Әрәпәнде
## Тасуирламаһы

Күлдең сөңкәһе түңәрәк рәүешле, геометрик дәүмәлдәре 1,1*0,8 км.
Һыу көҙгөһө майҙаны 0,6 км².
Ярҙары һөҙәк, улар янында төбө ҡомло-ташлы, үҙәк өлөшө ләмле. Көньяҡ өлөшөнән башҡа ярҙары һаҙлыҡлы.
Һыуы сөсө, минераллылығы ҙур түгел - 600 мг/л. Химик составы гидрокарбонатлы-магнийлы.

# Әрәпәнде
## Флораһы һәм фаунаһы

Үҫемлектәр донъяһы урман-дала һыҙатына хас, ҡатнаш урмандар һәм ҡайынлыҡтар урманһыҙ участкалар менән сиратлаша. Улар тап шулай сиратлашып күлде уратып алған. Һыу үҫемлектәре артыҡ күп түгел. Йылы ваҡытта ла күл өҫтөнә үҫемлектәр ҡалҡып сыҡмай. Һаҙмырт урындарында ҡамыш һәм күрән үҫә
Күл балыҡҡа бай ғына: шырт балыҡ, алабуға, табан балыҡ, ҡарабалыҡ, себер сабағы, опто, суртан тереклек итә.

# Әрәпәнде
## Шулай уҡ ҡара

* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге
# Шаленьга

Шаленьга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лепша йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Шаленьга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002530
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000253
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Гомпертсхаузен

Гомпертсхаузен (нем. Gompertshausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 502 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,78 км². Диңгеҙ кимәленән 310 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98663 һәм автомобиль коды — HBN.
# Хойтарка-Яха

Хойтарка-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Һул Хетта йылғаһының һул ярына тамағынан 96 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Хойтарка-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300049686
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304968
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Няровей-Ходата

Няровей-Ходата — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ходата йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Няровей-Ходата
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034289
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303428
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Годрова Даниэла

Годрова Даниэла (чеш. Daniela Hodrovel, 1946 йылдың 5 июлендә тыуған, Прага) — чех яҙыусыһы, филолог-теоретик, чех, роман һәм рус әҙәбиәте тарихтары, сағыштырма әҙәбиәт ғилеме буйынса белгес, тәржемәсе.

# Годрова Даниэла
## Биографияһы

Актер ҡыҙы. Карлов университетын тамамлай, Андрей Белый ижады буйынса диплом яҡлай. Башҡаланың Одеон нәшриәтендә мөхәррир булып эшләй (1972—1975). 1975 йылдан алып Фәндәр академияһының чех әҙәбиәте институтында. Боронғо рус повесы буйынса (1977) диссертация яҡлай, М.Бахтиндың хеҙмәттәрен тәржемәләй һәм пропагандалай, заманса роман тураһында бер нисә монография һалған («В поисках романа», 1989, и др.). Прозала 1970-се йылдар аҙағында яҙа башлауына ҡарамаҫтан, уны бәрхәт революцияһынан һуң ғына баҫтыра ала.
Ире — яҙыусы Милот Карел (1937—2002).

# Годрова Даниэла
## Ижады
### Проза

** В двух лицах/ Podobojí, Severočeské nakladatelství, 1991
** Куклы/ Kukly, Práce, 1991
** Тета/ Théta, Československý spisovatel, 1991
** И стал град…/ Město vidím…, Euroslavica, 1992 (литературный путеводитель по Праге)
** Иванов день/ Perunův den, Hynek, 1994
** Ztracené děti, Hynek, 1997
** Город мучений/ Trýznivé město, Hynek, 1999 (романная трилогия: В двух лицах, Куклы, Тета)
** Komedie, Torst, 2003
** Citlivé město, Akropolis, 2006
** Vyvolávání, Malvern, 2010
** Točité věty, Malvern, 2015

# Годрова Даниэла
## Ижады
### Ғилми хеҙмәттәре

* Hledání románu, spisovatel Československý, 1989
* Román zasvěcení, H+H., 1993
* Místa ' s tajemstvím, Latin Press Koniasch, 1994

# Годрова Даниэла
## Танылыуы

Годрованың прозаһы Европаның күп кенә телдәренә тәржемә ителә. Уға әҙәбиәт буйынса Дәүләт премияһы (2011), Франц Кафки премияһы (2012) бирелә.
# Чумойка

Чумойка — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ита йылғаһының һул ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Чумойка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100032806
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103280
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Мег-Тыг-Еган

Оло Мег-Тыг-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мег-Тыг-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 255 км.

# Оло Мег-Тыг-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038484
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203848
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вороная (Янг-Яга ҡушылдығы)

Вороная — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Янга-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Вороная (Янг-Яга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000055711
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005571
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Элазыг (провинция)

Элазыг (төр. Elâzığ, Ҡалып:Lang-diq, курдса Elezîz) — Төркиә Йөмһүриәтенең провинцияһы.

# Элазыг (провинция)
## География

Элазыг Бингөл на востоке, Диярбакыр, Малатья, Тунджели провинциялары менән сиктәш.
Майҙан 9181 км². Халҡы — 569 616 кеше(2009). Милли состав: заза, курдтар һәм төрөктәр.

# Элазыг (провинция)
## Административ ҡоролош

11 район:
* Агын (Ağın)
* Аладжакая (Alacakaya)
* Арыджак (Arıcak)
* Баскиль (Baskil)
* Элазыг (Elâzığ)
* Каракочан (Karakoçan)
* Кебан (Keban)
* Кованджылар (Kovancılar)
* Маден (Maden)
* Палу (Palu)
* Сивридже (Sivrice)