yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ворошилов районы (Дондағы Ростов)

Ворошилов районына Дондағы Ростовта РСФСР-ҙың Юғары Советы президиумы Указы менән 1985 йылдың 28 авгусында нигеҙ һалына.

# Ворошилов районы (Дондағы Ростов)
## Тарихы

Уның территорияһы составына ҡаланың Октябрьский, Пролетар һәм Первомайский районындары ере инә. Яңы сиктәр көньяҡтан Нансен урамы буйлап, көнбайыштан — Погодин урамы буйлап һәм Октябрьский районының элекке сиктәре буйлап, төньяҡтан — «Аҡсай» совхозы, Ростов диңгеҙе быуаһы һәм Темерницкий каналы эргәһенән үтә.
Ворошилов районына күпселек ер «мираҫ булып» Октябрьский районынан эләгә. Шунлыҡтан — иң эре сәнәғәт предприятиелары, һәм халҡының төп өлөшө, ул осорҙа халыҡ һаны яҡынса 120 мең кеше тәшкил итә.
Первомайский районынан бөтәһе бер нисә учреждение, шул иҫәптән Ленин урамындағы 3-сө эксперименталь мәктәп күсә. Төньяҡ торлаҡ массивында яҡынса 1970-се йылдарҙа төҙөлөш йылдам бара, әммә был территориялағы ҡыҙыу төҙөлөш алда була әле: ысын «төҙөлөш бумы» 80-се йылдарҙа, әүҙем рәүештә йорттар ғына түгел, юлдар, дауаханалар, мәктәптәр һәм балалар баҡсалары төҙөлгәс башлана.

# Ворошилов районы (Дондағы Ростов)
## Иҡтисады

Бөгөн Ворошилов районы — Ростов халҡының бишенсе өлөшөн тиерлек һәм территорияһының майҙаны 38 км² тәшкил итә, был территорияла 420 млн м² торлаҡ төҙөлгән.
Бөгөнгө көндә районда 625 бәләкәй предприятие бар, бәләкәй эшҡыуарлыҡ системаһы үҫешкән. Бынан тыш, бында төрлө тармаҡтарға ҡараған 80 эре һәм урта предприятиелар урынлашҡан. Ауыр баҙар шарттарына ҡарамаҫтан, уларҙың күбеһе боронғо меценатлыҡ традицияларын дауам итә.

# Ворошилов районы (Дондағы Ростов)
## Мәҙәниәте

Ворошилов районында — хәрби сәнәғәт комплекстың 3 предприятиеһы, 4 спорт мәктәбе, ҡалала берҙән-бер Балалар сәнғәт мәктәбе һәм төбәк әһәмиәтендәге ике һәйкәл: Сурб-Хач һәм Рәсәйҙә Чернобыль АЭС-ындағы авария ликвидаторҙарына тәүге һәйкәл бар. 2001 йылда Гагарин исемендәге мәғлүмәт-китапхана үҙәге асыла.
Районда 43 мәктәпкәсә һәм урта белем биреү учреждениелары бар, уларҙа 500-ҙән ашыу түңәрәктәр һәм секциялар эшләй, унда «ворошиловсыларҙың» йәш быуыны күңеленә оҡшаған теләһә ниндәй шөғөл һәм хобби таба ала.
Райондың алты юғары уҡыу йортонда 10 мең студент белем ала, улар араһында — Неделин исемендәге Ростов ракета ғәскәрҙәре хәрби институты (РВИРВ, элекке артиллерия); идара итеү Институты; бизнесҡа идара итеү һәм хоҡуҡ Институты (ИУБиП); Дон юридик институты.
Райондың төньяҡ өлөшөндәге бер-нисә микрорайон төньяҡ торлаҡ массивын барлыҡҡа килтерә.
Төньяҡ торлаҡ массивтың тарихи үҫеш нөктәһе булып Төньяҡ баҙар тора. Райондың үҙәге — Комаров бульвары, унда район хакимиәте, Дуҫлыҡ паркы, Әсәһе. А. ҡазан иконаһы хөрмәтенә ҡорам, «афғансы» яугирҙәр мемориалы, эре сауҙа үҙәктәре һәм спорт үҙәге, көнкүреше йорто һ. б. урынлашҡан.
# Рака-Вож

Рака-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кула йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Рака-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047580
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004758
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иҫке Сәйет (Татарстан)

Иҫке Сәйет (татар. Иске Сәет, рус. Старое Саитово) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Мөслим районы ауылы.

# Иҫке Сәйет (Татарстан)
## География

Ауыл Сикия йылғаһы буйында, Мөслим ауылынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 38 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Иҫке Сәйет (Татарстан)
## Тарих

Ауылға бүләр ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Ауылда шулай уҡ йәнәй ырыуы вәкилдәре төпләнә. 1735 йылдан билдәле. Ауыл Бүләр улусының Бүләр түбәһенә ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Әмәкәй административ-территориаль улусы составына керә.
1870 йылда ауылда мәсет һәм мәктәп теркәлгән.
XIX быуаттың 2-се яртыһында ауыл кешеләре Яңы Сәйет ауылына нигеҙ һала.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылдан Мөслим районы, 1935 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Мөслим районы, 1963 йылдан — Сарман районы, 1965 йылдан — йәнә Мөслим районы составында була.

# Иҫке Сәйет (Татарстан)
## Халҡы

1816 йылда ауылда 199 башҡорт; 1834 йылда — 152 аҫаба башҡорт, 132 керҙәш башҡорт һәм 46 типтәр; 1870 йылда — 700 башҡорт; 1902 йылда — 912 аҫаба башҡорт һәм типтәр иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1834 | 1859 | 1870 | 1897 | 1913 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2008 |
| 179 | 316 | 605 | 700 | 887 | 638 | 688 | 358 | 466 | 298 | 262 | 256 | 228 | 132 | 93 | 90 |
# Төньяҡ Яда

Сев. Яда — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яда йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Төньяҡ Яда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000039936
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003993
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лундонга

Лундонга — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Унжа йылғаһының һул ярына тамағынан 426 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 89 км.

# Лундонга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014504
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001450
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Үрге Бобин

Үрге Бобин (рус. Верхнее Бобино) — Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районындағы ауыл. Кесе Ыҡтамаҡ ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 8 кеше. Почта индексы — 452556, ОКАТО коды — 80242830002.

# Үрге Бобин
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 12 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Кесе Ыҡтамаҡ): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Красноуфимск): 120 км

# Үрге Бобин
## Билдәле шәхестәре

* Максимов Семён Ефимович (1925—15.08.2017), педагог. 1951—1986 йылдарҙа Мәсетле районының Кесе Ыҡтамаҡ урта мәктәбе директоры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы, РСФСР-ҙың мәғриф отличнигы (1986). Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1943). Мәсетле районының почётлы гражданы (2010) (рус.) (Тикшерелеү көнө: 24 февраль 2020)

# Үрге Бобин
## Урамдар

Урам исеме:
* башҡ. Курорт (урамы) — рус. Курортная ( улица )
# Юғары кимәлдәге милли домен

Юғары кимәлдәге милли домен (Country code top-level domain, ccTLD) — интернет адрестарында бер илде белдергән ике хәрефлек һуңғы өҫтәмә; айырым ил өсөн билдәләнгән юғары кимәлдәге домен.
# Тихая Бирюкса

Тихая Бирюкса — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бирюкса йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Тихая Бирюкса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100003359
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100335
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пичаевка

Пичаевка — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Цна йылғаһының һул ярына тамағынан 165 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Пичаевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029409
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002940
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Карговка

Карговка — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Аҡ диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Карговка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000043023
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004302
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бокова Хритиния Алексеевна

Бокова Хритиния Алексеевна (14 ноябрь 1928 йыл — 3 апрель 2022 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы адынғыһы, сусҡа ҡараусы, Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Бокова Хритиния Алексеевна
## Биографияһы

1928 йылдың 14 ноябрендә хәҙерге Ростов өлкәһенең Шолохов районы Кружилинский утарында тыуған.
1945 йылда, Кружилин мәктәбенең 7-се класын тамамлағандан һуң, урындағы «Будёный» колхозына эшкә килә. 1950 йылда «Кружилинский» Вёшенский иген совхозына эшкә күсә. 1955 йылдан ошо совхоздың сусҡа фермаһында сусҡа ҡараусы булып эшләй. 1965 йылда уртаса ауырлығы 16 килограмға еткән 1125 сусҡа балаһы үҫтерә һәм артабан ҡарауға тапшыра.
1969 йылда бригадир булып Хритиния Алексеевна сусҡа фермаһында 50 кешенән торған коллективты етәкләй, бригадир була. 1986 йылдан пенсияла. Әлеге ваҡытта Ростов өлкәһенең Шолохов районында йәшәй. 2011 йылдың ноябрендә Шолохов районы хакимиәте Хритиния Алексеевнаны 83 йәше 83-летием. менән ҡотланы.

# Бокова Хритиния Алексеевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 22 март указы менән малсылыҡты үҫтереүҙә өлгәшкән уңыштары һәм ит етештереүҙе һәм әҙерләүҙе арттырғаны өсөн, Бокова Хритиния Алексеевнаға, Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
* Шулай уҡ Октябрь Революцияһы ордены (1968) һәм миҙалдар менән бүләкләнде.
* 2013 йылда «Ростов өлкәһе алдындағы хеҙмәттәре өсөн»миҙалы менән бүләкләнде.
# Мядолова-Яха

Мядолова-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Мядолова-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046380
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304638
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Догузова Зарина Валерьевна

Зарина Валерьевна Догузова (25 апрель 1985, Цхинвали, Көньяҡ-Осетин автономиялы округы, Грузин ССР-ы, СССР) Рәсәй дәүләт эшмәкәре, 2019—2022 йылдарҙа Ростуризм етәксеһе.

# Догузова Зарина Валерьевна
## Биографияһы

Зарина Догузова 1985 йылда Көньяҡ Осетияның Цхинвали ҡалаһында тыуған. 2008 йылда ул Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтының халыҡ-ара журналистика факультетын тамамлай, 2008 — 2012 йылдарҙа Рәсәй хөкүмәтенең матбуғат-хеҙмәте һәм мәғлүмәт департаментында эшләй, 2012 — 2019 йылдарҙа президент идаралығы идаралығында ижтимағи бәйләнештәр һәм коммуникациялар буйынса идара итеүҙә эре халыҡ-ара сараларҙы оҙатыу буйынса департамент етәксеһе була.
2019 йылдың февралендә Догузова Ростуризмды етәкләй; шуға бәйле киң мәғлүмәт сараларында "кадрҙар сюрпризы" тураһында мәҡәләләр донъя күрә, сөнки Догузованың эше бер ҡасан да туризм менән бәйле булмай. Уны тәғәйенләүҙә Рәсәй Президенты аппаратындағы элекке етәксеһе Алексей Громовтың ҡатнашыуы ихтимал тип иҫәпләнелә. Догузова туризм өлкәһенә бер нисә мөһим яңылыҡ индерә: маҡсаты — илдә эске туризмды дәртләндереү, эске һәм сит илдәрҙән туристарҙы йәлеп итеүҙе үҫтереүгә гранттар биреү, Рәсәй буйлап йәйге һәм ҡышҡы чартерҙар ойоштороу. Ҡыҫҡа ғына ваҡытта Ростуризм башлығының социаль селтәрҙәре популяр тревел-блогҡа әйләнә.
2021 йылдың апрелендә Догузова "BOSS Women. Внутренняя сила" махсус номинацияһында GQ Super Women премияһы лауреаты була. .
2021 йылдың июлендә Коррупцияға ҡаршы көрәш фонды Догузываға арналған тикшереү баҫтырып сығара. ФБК мәғлүмәттәре буйынса, Ростуризм башлығы Мәскәүҙә мохтаж кешеләр иҫәбендә элиталы фатир ала; бынан тыш, уның өйөндә 30 миллион һумлыҡ кейем-һалымы бар.
2022 йылдың 20 октябрендә Ростуризм бөтөрөлә, уның вәкәләттәре иҡтисади үҫеш министрлығына күсә. Туристик тармаҡ үҫешенә яуаплы иҡтисади үҫеш министры урынбаҫары вазифаһынан Догузова баш тарта.
2022 йылдың 12 декабрендә Зарина Догузова Рәсәй хөкүмәте ҡарамағындағы эксперт советы составына МГИМО ректораты ҡарамағындағы кәңәшсе сифатында инә.

# Догузова Зарина Валерьевна
## Ғаиләһе

2022 йылдың октябренә ҡарата рәсми мәғлүмәттәр буйынса, Догузова кейәүҙә түгел, балалары юҡ.
# Синг-Ягун

Синг-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нятлонга-Ягун йылғаһының һул ярына тамағынан 181 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Синг-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042358
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204235
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Моргачёва Мария Ивановна

Моргачева Мария Ивановна (23 февраль 1922 йыл — 6 ғинуар 1995 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Горький өлкәһе Богородский районы "Богородский " совхозында буҙау ҡараусы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Моргачёва Мария Ивановна
## Биографияһы

Мария Ивановна Моргучева 1922 йылдың 23 февралендә Түбәнге Нижегород өлкәһе Ҡыҙыл Октябрь районының Мангушево ауылында тыуған. Башланғыс белемде ауыл мәктәбендә ала.
1936 йылда Горький өлкәһе Богородка районы «Прожектор» колхозына эшкә урынлаша, 1940 йылдан «Богородский» совхозына быҙау ҡараусы булып урынлаша. Быҙау ҡарау буйынса йылдан-йыл яҡшыраҡ күрһәткестәргә өлгәшә. 30-40 баш малдан тәүлек артымы берәр килограмға тиклем артым алыуға өлгәшә. Быҙауҙарҙы оҫта һимертә һәм тәрбиәләй.
Һәр йыл һайын социалистик ярышта еңеүсе була уның. Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә ҡатнаша. Һәр береһе 340—370 килограмм ауырлығында быҙауҙар күрһәтә. Уның тырышлығы арҡаһында Горький һәм күрше өлкәләрҙә мал сифатлы була.
1966 йылдың 22 мартындағы СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән ауыл хужалығындағы юғары һәм рекордлы күрһәткестәре өсөн Мария Ивановна Моргачеваға Ленин ордены һәм [«Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы]] тапшырыла һәм «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1966 һәм 1967 йылдарҙа Горький өлкәһендә социалистик ярыш еңеүсеһе була. 1973 йылда хаҡлы ялға сыға.
1995 йылдың 6 ғинуарында вафат була.

# Моргачёва Мария Ивановна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы (22.03.1966)
* Ленин ордены (22.03.1966)
* башҡа миҙалдар.

# Моргачёва Мария Ивановна
## Хәтер

* 2012 йылда Богородскиҙа Социалистик Хеҙмәт Геройҙары Аллеяһы асылды, Аллеяла Мария Ивановнаға иҫтәлегенә стенд ҡуйылды.
# Якоб Гогебашвилиҙың йорт-музейы

Якоб Гогебашвилиҙың йорт-музейы - груз. იაკობ გოგებაშვილის სახლ-მუზეუმი - Грузияның Гори районы Вариани ауылындағы йорт-музей.

# Якоб Гогебашвилиҙың йорт-музейы
## Тасуирламаһы

Танылған йәмәғәт эшмәкәре Якоб Гогебашвилиҙың йорт-музейы 1958 йылда ойошторолған. Ул танылған педагог, балалар яҙыусыһы һәм журналист, Грузияла педагогика фәненә нигеҙ һалған шәхес булып һанала.
2010 йылдың 1 ғинуарына 1500-ҙән артыҡ экспонат булған. Улар араһында шәхестең 24 иҫтәлекле әйбере, фотографиялар һәм документтар, шулай уҡ совет осоро рәсем сәнғәте әҫәрҙәре, скульптура, ҡыҫып төшөрөлгән һүрәттәр, керамика. Гогебашвилиҙың миҙалдары һәм лауреат бүләктәре лә бында һаҡлана.
Музейҙа фәнни сессиялар һәм лекциялар үткәрелә. Шулай уҡ "Якобс" тигән дәүләт байрамы ла ошонда ойошторола.
Йорт-музейҙың белешмәһе баҫылып сыҡҡан.

# Якоб Гогебашвилиҙың йорт-музейы
## Ҡомартҡы статусы

Якоб Гогебашвилиҙың йорт-музейы 2019 йылдың 29 майында Грузияның милли әһәмиәткә эйә күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡылары реестрына индерелгән .

# Якоб Гогебашвилиҙың йорт-музейы
## Хеҙмәттәре

Яков Гогебашвилиҙың ҡайһы бер хеҙмәттәре:
* «Алфавит грузинского языка и первая книга для чтения для учеников»; груз. ქართული ენის ანბანი და პირველი საკითხავი წიგნი მოსწავლეთათვის, Kartuli enis anbani da pirveli sakitkhavi tsigni mostsavletatvis (1865 год);
* «Врата природы»; груз. ბუნების კარი, Bunebis kari (1865 год);
* «Деда эна» («Родной язык») груз. დედა ენა, Deda ena (1876 год).

# Якоб Гогебашвилиҙың йорт-музейы
## Шулай уҡ ҡара

* Список недвижимых памятников культуры национального значения
# Низамов Рәшит Зыяфетдин улы

Низамов Рәшит Зыяфетдин улы (15 ноябрь 1935 йыл — 9 июнь 2018 йыл) — яҙыусы. 1981 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. БАССРҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991), Ғәли Соҡорой исемендәге премия лауреаты (2007). Ҡайһы бер әҫәрҙәрен Рәшит Уңғар псевдонимы менән дә баҫтыра.

# Низамов Рәшит Зыяфетдин улы
## Биографияһы

* Рәшит Зыяфетдин улы Низамов (Рәшит Уңғар) 1935 йылдың 15 ноябренда Башҡорт АССР-ы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Ҡырмыҫҡалы районы Бишауыл-Уңғар ауылында тыуған.
* Башланғыс белемде урындағы мәктәптә ала.
* Атаһы Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булып, әсәһе сирләп вафат булғас, Өфө ҡалаһының 5-се балалар йортонда тәрбиәләнә, 1-се Башҡорт республика интернат-гимназияһында (хәҙер Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты) уҡый.
* Башҡорт дәүләт университетының тарих-филология факультетын 1958 йылда тамамлай.
* 1958 йылдан 1967 йылға тиклем "Ленинец" гәзите хеҙмәткәре,
* 1967 йылдан 1978 йылға хәтлем "Башҡортостан пионеры" газетаһының бүлек мөдире,
* 1978 йылдан 1983 йылға тиклем "Совет Башҡортостаны" гәзитендә бүлек мөдире,
* 1983 йылдан 1991 йылға тиклем "Ваш Собеседник" журналы хеҙмәткәре,
* 1991 йылдан 2012 йылға тиклем БР Яҙыусылар союзының өлкән әҙәби консультанты.
* 2018 йылдың 9 июнендә Өфөлә вафат булған

# Низамов Рәшит Зыяфетдин улы
## Әҙәби ижады

* "Ышаныс" исемле тәүге китабы 1971 йылда сыға.
* Балалар өсөн яҙылған хикәйәләр һәм повестар йыйынтыҡтары
* "Батырлыҡ дәресе" 1984 йылда,
* "Вәғәҙәң ант булһын" 1988 йылда,
* "Танып ҡыҙы" 2003 йылда баҫылып сыға.
* 1996 йылда "Тәңре Улының Шишмәһе",
* 2007 йылда "Изге фарман" тарихи романдары донъя күрә.
* 2009 йылда сыҡҡан "Ил яҙмышы, заман һулышы" китабын төҙөүселәрҙең һәм мөхәррирҙәренең береһе.
* Хикәйәләр һәм әкиәт һыйҙырған "Һине көтә Йырлыбаш" 1993 йылда,
* 2 томда сыҡҡан һайланма әҫәрҙәре 2010-2012 йылдарҙа,
* "Аманат ҡылысы" тип аталған повестар йыйынтығы 2015 йылда нәшер ителә.

# Низамов Рәшит Зыяфетдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991)
* Ғәли Соҡорой исемендәге премия лауреаты (2007)
# Меркендорф (Тюрингия)

Меркендорф (Тюрингия) (нем. Merkendorf (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 322 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,53 км². Диңгеҙ кимәленән 375 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7950 һәм автомобиль коды — GRZ (элек: ZR).
# Очь

Очь — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нившера йылғаһының һул ярына тамағынан 99 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 65 км.

# Очь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016842
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001684
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Южный (Оло Глушица районы)

Южный (рус. Южный) — Һамар өлкәһенең Оло Глушица районындағы ҡасаба, Южный ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

# Южный (Оло Глушица районы)
## Халыҡ һаны

2010 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 965 кеше теркәлгән.

# Южный (Оло Глушица районы)
## Ауыл инфраструктураһы

Ауылда урта дөйөм белем биреү мәктәбе, балалар баҡсаһы, клуб һәм китапхана бар.