yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Һағыш (хикәйә)

Һағыш — А. П. Чехов хикәйәһе. 1886 йылда яҙылған, беренсе тапҡыр «Петербург» гәзитендә 1886 йылдың 16 ғинуарында баҫылып сыҡҡан.

# Һағыш (хикәйә)
## Баҫмалар

Хикәйә беренсе тапҡыр Петербург гәзитенең 26-сы һанында 1886 йылдың 16 ғинуарында «А. Чехонте» ҡултамғаһы аҫтында баҫылып сыҡҡан. Әҙ генә үҙгәртеүҙәр менән Пестрые рассказы йыйынтығында баҫылған. 1895 йылда Проблески антологияһында баҫтырыла. Бик әҙ генә үҙгәрештәр индереп, Чехов хикәйәне нәшерсе Адольф Маркс 1899—1901 йылдарҙа сығарған әҫәрҙәр йыйынтығының өсөнсө томына индергән.
Чехов тере саҡта хикәйә болгар, венгр, немец, серб-хорват, словак, фин, француз һәм чех телдәренә тәржемә ителә.

# Һағыш (хикәйә)
## Сюжет

Йөк ташыусы Ионаның улы үлеп китә. Атай кеше үҙ ҡайғыһының бик ауыр булыуын һәм улының үлеме уны аяҡтан йыға яҙыуы тураһында төрлө кешеләргә һөйләй. Ҡайғыһына түҙә алмайса, ул хатта үҙ аты менән дә һөйләшә.

# Һағыш (хикәйә)
## Тәнҡит

Хикәйә Петербургские Ведомости гәзитендә (№ 167, 1886) тәнҡитсе И. Н. Ладожский, Леонид Оболенский тарафынан Русское богатство гәзитендә ыңғай хуплана. Улар Чеховтың ябай әйберҙәр артындағы йәшерен драманы оҫта күрһәтеү һәләтенә эйә булыуы өсөн яҙыусыны маҡтайҙар. Һағыш хикәйәһе бының идеаль миҫалы булып тора. Константин Арсеньев үҙенең «Писатели нашего времени» эссеһендә («Вестник Европы» , № 12, 1887) «Һағыш» хикәйәһен ул ваҡыттың иң яҡшы хикәйәләре иҫәбенә индерә. Лев Толстой хикәйәне Чеховтың иң шәп әҫәрҙәренең береһе тип һанай.
# Вонзур

Вонзур — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Возюг йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Вонзур
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010507
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001050
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Чап (Атюс ҡушылдығы)

Чап (Оло Чап) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Атюс йылғаһының уң ярына тамағынан 5,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Чап (Атюс ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200010103
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201010
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ярышйылға

Ярышйылға — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Силәбе өлкәһе, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ыйыҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ярышйылға
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100022501
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102250
* Бассейн коды — 10.01.02.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Вах

Кесе Вах — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының уң ярына тамағынан 918 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 90 км.

# Кесе Вах
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200036992
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203699
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Фуабго

Фуабго — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы, Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Туха йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Фуабго
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Белая (Кубань ҡушылдығы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001112108100004885
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100488
* Бассейн коды — 06.02.00.011
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Саланга (Кургусула ҡушылдығы)

Саланга — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кургусуль йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Саланга (Кургусула ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015569
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201556
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ғиләүәсе (гәзит)

Ғиләүәсе — башҡорт милли гәзите булараҡ, 1918 йылдың 15 ноябрендә Ырымбур ҡалаһында сыға башлай. Ул «Башҡортостан хөкүмәтенең теле» матбуғат баҫмаһы урынына йәки уға ҡушымта-дауам рәүешлерәк нәшер ителә. Аҙнаға бер тапҡыр сығып, ниндәйҙер сәбәптәр буйынса 4-се һанында туҡтап ҡала. Гәзиттә Башҡортостан хөкүмәте хәрби бүлегенең бойороҡторы, ҡарарҙары һәм башҡа рәсми материалдар баҫыла.
Был гәзит биттәрендә күберәген рәсми материалдар донъя күрә. Девизы: «Йәшәһен сикләнгән ерле хөр башҡорт иле!»
# 1789 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1789 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1789 MDCCLXXXIX |
| Юлиан стилендә | 1788 — 1789 ( 12 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2541 — 2542 ( 2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7297 — 7298 ( 12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5549 — 5550 ה'תקמ"ט — ה'תק"ן |
| Мосолман календары | 1203 — 1205 |
| Боронғо әрмән календары | 1238 ԹՎ ՌՄԼԸ |
| Ҡытай календары | 4485 — 4486 (с 14 февраля) 戊申 — 己酉 жёлтая обезьяна — жёлтая курица |
| Эфиопа календары | 1781 — 1782 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1845 — 1846 |
| - Шака самват | 1711 — 1712 |
| Иран календары | 1167 — 1168 |
1789 йыл — Кесаҙна көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.

# 1789 йыл
## Ваҡиғалар

* 5-6 октябрь — Версальгә хәрәкәттәре.
* АҠШ Конституцияһы эшле башланы.

# 1789 йыл
## Тыуған шәхестәр

* 23 июль — Фаддей Булгарин, Рәсәй яҙыусы.
* 26 август — Аббас-Мирза, Иран сәйәсмән.

# 1789 йыл
## Вафат булған шәхестәр

* 7 апрель — Абдул-Гамид I, Ғосман Империяһы 27-се солтан.
# Әл-Күвәйт

Әл-Күвәйт, Күвәйт (ғәр. الكويت‎) — Күвейт дәүләтенең баш ҡалаһы.
Ҡала халҡының иҫәбе — 32,4 мең кеше (2005), ҡала яны менән бергә — 1 млн. ашыу кеше.

# Әл-Күвәйт
## Тарих

Ҡала тураһында тәүге мәғләүмәттәр XVIII быуатҡа ҡарай. Бер нисә быуат дауамында ҡала Күвәйт шәйехлегенең үҙәге була. Был шәйехлек XVI быуаттан Ғосман империяһы составында була, ә 1899 йылда Британ империяһы протектораты аҫтына күсә. Күвәйт территорияһында һәм баш ҡала тирәһендә бай нефть ятҡылыҡтары табылыуы илдең тиҙ иҡтисади үҫешенә булышлыҡ итә, әммә нефть сығарыуҙан һәм сәнәғәт етештереүенән төп килем АҠШҡа һәм Бөйөк Британияға киткән. Был эшселәрҙең генә түгел, ә төбәк олигархтары араһында ризаһыҙлыҡ тыуҙырған. 1961 йылдың 19 июнендә баш ҡалала Бөйөк Британия хөкүмәте һәм Күвәйт әмире Абдаллаһ Әс-Сәбәх араһында 1899 йылғы договорҙы ғәмәлдән сығарыу тураһында килешеү төҙөлә. Күвәйт бойондороҡһоҙлоҡ ала. 1990 Әл-Күвәйт Ираҡ ғәскәрҙәре тарафынан оккупациялана һәм тик 1991 йылдың февралендә азат ителә. Хәҙерге ваҡытта Әл-Күвәйт — радиаль формаһында төҙөлгән, киңәйтелгән һәм йәшелләндерелгән урамдары менән хәҙерге заман ҡалаһы булып тора.

# Әл-Күвәйт
## География

Ҡала Фарсы ҡултығының көнбайыш яр буйындағы берҙән-бер тәрән һыулы гавандә — Күвәйт ҡултығының уйһыулы көньяҡ яр буйында урынлашҡан. Ҡала өс зонаға бүленә: сәнәғәт (Шувәйхтең көнбайыш биҫтәһендә), уҡыу (бында университет, мәктәптәр һәм фәнни-тикшеренеү учреждениелары урынлашҡан) һәм сәләмәтлекте нығытыу (Әл-Джахра ҡалаһына йүнәлгән диңгеҙ ярындағы юлы буйлап һуҙылған).

# Әл-Күвәйт
## География
### Климат

Әл-Күвейт климаты субтропик сүлле, йәйге осор өсөн бик юғары температуралар хас. Йәйге уртаса максимумдар һирәк +45 °C-тан кәм була, ваҡыты менән күләгәлә температура +50...+55 °C-ҡа барып етә. Юғары температуралар һәм сүл бурандары арҡаһында йәйге осорҙа яуым-төшөм булмай. Ҡышын һауа торошо үҙгәреүсән. Ваҡыты менән төндә ҡырау төшөүе һәм әҙерәк һыуыҡ булыуы күҙәтелә. Бөтә яуым-төшөмдәр көҙгө-ҡышҡы осорға тура килә, был ваҡытта ҡалаға башлыса Һинд океанынан һирәк циклондар барып етә.
Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Абсолют максимум, °C | 30,6 | 35,8 | 41,5 | 45,6 | 49,0 | 51,9 | 51,4 | 53,5 | 49,2 | 44,5 | 38,1 | 30,5 | 53,5 |
| Уртаса максимум, °C | 18,5 | 21,2 | 26,2 | 32,8 | 39,6 | 44,5 | 46,4 | 45,9 | 42,6 | 36,0 | 26,9 | 20,5 | 33,4 |
| Уртаса температура, °C | 12,8 | 15,0 | 19,5 | 25,8 | 32,5 | 36,9 | 38,7 | 37,9 | 34,2 | 28,1 | 20,3 | 14,6 | 26,4 |
| Уртаса минимум, °C | 7,3 | 8,9 | 12,8 | 18,9 | 24,9 | 28,1 | 29,9 | 29,1 | 25,3 | 20,4 | 14,1 | 9,1 | 19,1 |
| Абсолют минимум, °C | −4 | −1,6 | −0,1 | 6,9 | 14,7 | 19,8 | 18,7 | 18,8 | 16,0 | 9,4 | 0,7 | −1,5 | −4 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 30,2 | 10,5 | 18,2 | 11,5 | 0,4 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 1,4 | 18,5 | 25,5 | 116,2 |

# Әл-Күвәйт
## Транспорт

Ҡала Фарсы ҡултығының төньяҡ-көнбайыш өлөшөндәге эре порт булып тора. Күвейт халыҡ-ара аэропорты ҡаланан алыҫ түгел урында урынлашҡан.

# Әл-Күвәйт
## Туғандаш-ҡалалар

* Флоренция (итал. Firenze), Италия
# Вата (Нижневартовск районы)

Вата — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Нижневартовск районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 638 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628636, ОКАТО коды — 71119927002.

# Вата (Нижневартовск районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 638 |

# Вата (Нижневартовск районы)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Муром

Муром (рус. Муром) — Владимир өлкәһендәге ҡала. Халыҡ һаны буйынса Владимирдан һуң өлкәлә өсөнсө урында тора.

# Муром
## Географияһы

Ока йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Муром
## Иҡтисад

* Муром радиозаводы
* «Муромтепловоз»
# Украина тыҡрығы (Таганрог)

Украина тыҡрығы — Таганрогтың тарихи үҙәк өлөшөндәге тыҡрыҡ.

# Украина тыҡрығы (Таганрог)
## Географияһы

Украина тыҡрығы Порт урамы һәм Пушкин урамы араһында урынлашҡан. Оҙонлоғо 1500 метр. Йорттарға номерҙар ҡуйыу Порт урамынан башлана.

# Украина тыҡрығы (Таганрог)
## Тарихы

Элекке исемдәре — Өсөнсө Арҡыры тыҡрыҡ, Коммерция тыҡрығы. Исеме 1923 йылда үҙгәртелә.
XX быуат башында Украина тыҡрығы һәм Петр урамы киҫешкән урындағы бина һүрәте төшөрөлгән почта открыткалары сығарыла. Бинала Таганрог сауҙагәре И. Б. Герасимовтың мануфактура тауарҙары магазины урынлашҡан була. 1990 йылда бинаны һүтәләр.
Хәҙерге Фрунзе урамы һәм Украина тыҡрығы мөйөшөндәге күп ҡатлы йорт урынында, 1873 йылдан алып телгә алынған, австрия кшеһе Г . П. Збиздың айырым йорто тоған була. Йорт һүтелгән.

# Украина тыҡрығы (Таганрог)
## Украина тыҡрығында урынлашҡан биналар

* П. И. Чайковский исемендәге балалар музыка мәктәбе — Украина тыҡрығы, 8.
* Плотниковтарҙың ҡунаҡ йорто — Украина тыҡрығы һәм Петр урамы мөйөшө, 37.
* Үҙәк балалар майҙансығы — Петр урамы һәм Октябрь майҙаны араһындағы бульвар.

# Украина тыҡрығы (Таганрог)
## Һәйкәлдәр

* Королев һәм Гарин һәйкәле — 1979 йылда Ленин урамы һәм Украина тыҡрығы мөйөшөндә урынлашҡан була. 2002 йылда, радиоуниверситет 50-йыллығын билдәләгәндә, һәйкәлде Таганрог радиотехника институтының «А» корпусы эргәһенә күсереп ҡуялар, ә хәҙер иҫке урынында Үҙәк балалар майҙансығы урынлашҡан.
# Вернингсхаузен

Вернингсхаузен (нем. Werningshausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 683 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,78 км². Диңгеҙ кимәленән 147 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99634 һәм автомобиль коды — SOM.
# Зелёная (Чебула ҡушылдығы)

Зелёная — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чебула йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Зелёная (Чебула ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200006895
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200689
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Европа (мифология)

Европа (бор. грек. Εὐρώπη) — боронғо грек мифологияһында Финикия батшаһының ҡыҙы. Исеме финикий теленән «байыу» (Көнбайыш) йәки боронғо грек телендә «киң», ευρύς — киң, όψις — күҙҙәр.

# Европа (мифология)
## Европаның кемлеге

Барлыҡ версиялар буйынса, ул Ҡадманың апаһы, тик атаһы төрлөсә күрһәтелә. Бер версия буйынса, ул — Феникс ҡыҙы, Агенора ейәнсәре; шағир Асий версияһы буйынса — Феникс һәм Перимеда ҡыҙы.

# Европа (мифология)
## Европаның кемлеге
### Европаны Зевстың урлауы

Легенда буйынса, Европа ап-аҡ тәнле, наҙлы ҡарашлы һылыу ҡыҙ була. Зевс уны күреп оҡшата.
Зевс ун ике Олимпия аллалары араһында иң мөһим алла була. Зевс һауа торошо менән идара итә, Мойранан (яҙмыштан) башҡа һәр кемгә бойороҡ бирә ала. Посейдон һәм Аид уның ағалары була. Ул улар менән донъяны бүлешеп алырға килешә, һәм Зевс күкте, Посейдон диңгеҙҙе, Аид ер астын ала. Асыуы килгәндә Зевс көслө йәшен йәшнәтәсәге тураһында һөйләгән. Ул һеңлеһе Гераға өйләнә, әммә башҡа алиһәләр һәм әжәлле ҡатындар менән бәйленеше һәм балалары күп була. Олимпия уйындары Зевс хөрмәтенә үткәрелә.
Зевс Европа эргәһенә ҡаршылыҡ осратмайынса ғына барыр өсөн аҡ үгеҙгә әүерелә. Европа әхирәттәре менән сәскәләр йыйып, диңгеҙ ярында уйнағанда аҡ үгеҙ ҡиәфәтендә Зевс уға яҡынлаша ла ҡыҙҙы арҡаһына ултыртып алып ҡаса. Ул уны Крит утрауына алып килә. Крит утрауында Зевс сибәр егеткә әүерелеп, Европаға булған теләген тормошҡа ашыра. Улар платон ағасының күләгәһендә бергә булғандан һуң, был ағас бер ҡасан да япраҡтарын ҡоймай ти. Европа Зевстан өс бала тыуҙыра: Минос, Радамант һәм Сарпедон.
Зевс Европаны мәмерйәлә йәшереп тота. Мөнәсәбәттәренең аҙағында Зевс Европаға иҫтәлеккә 3 бүләк бирә: үҙен һаҡлаһын өсөн бронзанан мөһабәт һын, бер ваҡытта ла сәптән яҙа китмәгән һөңгө, кейекте тотмай ҡалмаған һунар эте.
Һуңынан Европа Крит батшаһы Астерионға кейәүгә сыға. Астериондың балалары булмай, шуға ла ул утрау менән хакимлыҡ итеүҙе Европаның Зевстан тапҡан улдарына ҡалдыра.

# Европа (мифология)
## Сәнғәттәге образы

* Мәскәүҙә үткән Европа майҙанында Киев вокзалы янында «Европаны урлау» тигән фонтан ҡоролған: никель, хром һәм титан иретмәһенән ҡойолған торбаларҙың үрелеше йөҙөп барған үгеҙҙең мөгөҙҙәрен һынландыра. Йәки үгеҙ (Зевс) мөгөҙҙәренә уралған ҡыҙ һыны — Европа.
    Скульптураны скульптор-авангардист Оливье Стребель эшләй һәм Бельгия уны Мәскәүгә бүләк итә.
* Одессала Оло фонтан юлында (Оло фонтандың 9 станцияһы) 1994 йылда ҡалаға 200 йыл тулыу айҡанлы «Европаны урлау» фонтаны ҡуйыла. Скульпторы Токарев А. П., архитекторы Чепелев В. Н.).
# Липтовски-Микулаш

Липтовски-Микулаш (словак.Liptovský (Svätý) Mikuláš, нем. Liptau-Sankt-Nikolaus, венгр. Liptószentmiklós, ҡайһы берҙә рус. Липтовский Святой Николай) — төньяҡ Словакиялағы ҡала, Көнбайыш һәм Түбәнге Татралар араһындағы Ваг йылғаһы буйында урынлашҡан. Халҡы һаны — яҡынса 33 мең кеше.

# Липтовски-Микулаш
## Тарихы

Липтовски-Микулаш беренсе тапҡыр 1286 йылда телгә алына, XIV быуаттан, 1677 йылда Липтов үҙәге булараҡ, ҡала ҙур иҡтисади әһәмиәткә эйә була. 1713 йылда бында кешеләр алдында аҫыу юлы менән билдәле «словак Робин Гуды» Юрай Яношик үлтерелә (1688—1713). 1848 йылда бында Словак Халҡының Талаптарына ҡул ҡуйыла.
Әлеге ваҡытта Липтовски-Микулаш — төньяҡ Словакияның мөһим сәнәғәт үҙәге.

# Липтовски-Микулаш
## Иҫтәлекле урындары

* Изге Николай костёлы
* Жупа (административ берәмек) йорто
* Лютеран сиркәүе (кирха)
* Францисканлыларҙың готика монастыры
* Липтовска Мара һыуһаҡлағысы

# Липтовски-Микулаш
## Туғандаш ҡалалар

* Кишкёрёш, Венгрия
* Каламария, Греция
* Динкелланд, Нидерланд
* Живец, Польша
* Иҫке Сонч, Польша
* Ефремов, Рәсәй
* Галанта, Словакия
* Словенск-Конице, Словения
* Кеми, Финляндия
* Анси, Франция
* Опава, Чехия

# Липтовски-Микулаш
## Билдәле шәхестәре

* Алекси Янко (1894—1970) — рәссам, яҙыусы, публицист. ЧССР халыҡ рәссамы.
* Аурель Болеслав Стодола (1859—1942) — ғалим, педагог, инженер-конструктор. Ҡулланма термодинамикаға нигеҙ һалыусы, беренсе турбина генераторҙарын ҡороусы.
* Краль Янко (1822—1876) — словак шағиры һәм милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре
* Коломан Сокол— XX быуаттағы иң ҙур словак рәссамы, график.
* Корнел Милан Стодола (1866—1946) — словак ижтимағи-сәйәси эшмәкәре, эшҡыуар.
* Иван Стодола (1888—1977) — словак яҙыусыһы, драматург, табип.
* Трановский Юрай (1592—1637) — пастор, шағир, словак әҙәби бароккоһының иң сағыу вәкилдәренең береһе.
* Самуэль Фишер (1859—1934) — немец нәшриәтсеһе
* Лацо Ян — профессиональ словак хоккейсыһы, ҡапҡасы. Әлеге ваҡытта КХЛ-да сығыш яһаусы «Донбасс» клубы уйынсыһы
* Брезинова Сильвия (1976) — модель һәм порноактриса.
# Кривдина дачаһы

Кривдина дачаһы — Сестрорецк ҡалаһындағы дача, архитектура ҡомартҡыһы. Григорьев һәм Садовая урамдары киҫелешендә урынлашҡан, адресы — Григорьев урамы, 16/8.

# Кривдина дачаһы
## Тарихы

Валентина Евгеньевна Кривдинаның ағас дачаһы XX быуат башында модерн стилендә төҙөлгән, проект авторы тик фамилияһы буйынса ғына билдәле —архитектор Морозов. Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 10.07.2001 йылғы № 527 ҡарарында (Кривдинаның дачаһы Федераль әһәмиәттәге Рәсәй мәҙәни мираҫ объекттарына ҡарай) В. Морозов күрһәтелгән. Шуның өҫтәүенә 1910—1911 йылдарҙа Сестрорецкта техник-архитектор Е. Ф. Морозов проекты буйынса Халыҡ йорто төҙөлә, ә Тарховкала 1905—1906 йылдарҙа архитектор Е.Л. Морозов тарафынан ағастан Изге Пантелеимон Великомученик сиркәүе төҙөлә. Архитекторҙарҙың һәр ҡайһыһы Кривдина дачаһының авторы булыуы мөмкин.
Совет осоронда дача «Сестрорецк» пансионаты хеҙмәткәрҙәре өсөн торлаҡ йорт булып хеҙмәт итә һәм яйлап авария хәленә килә. Перспектив план буйынса реставарцияға әҙерләнә, ул 2018 йыл башына торлаҡта йәшәүселәрҙең таралыуы арҡаһында үткәрелмәй ҡала. 2018 йылдың февралендә Курорт районы прокуроры бина хужаһына — яуаплығы сикләнгән ООО «Норд Отель» йәмғиәтенә дәғүә белдерә. Дәғүәнең сәбәбе булып тикшереү һөҙөмтәһе була, ул милексенең һаҡһыҙ ҡарашы арҡаһында архитектура ҡомартҡыһының өлөшләтә емерелеүен күрһәтә. Дәғүәсе «Норд Отель» йәмғиәтенә тәү сиратта ярты йыл дауамында консервация эштәре үткәрергә, 9 ай эсендә КГИОП заданиеһы буйынса бинаны ремонтлау буйынса документтар әҙерләргә һәм 20 ай буйы дача бинаһын тулыһынса тергеҙергә ҡуша.

# Кривдина дачаһы
## Кривдина дачаһы сәнғәттә

Кривдина дачаһы рәссам Стас Бородин ижадында «Старая дача в Сестрорецке» (2004. М., х60х50) картинаһы рәүешендә сағылыш таба. Картина 2006 йылда Сестрорецк ҡалаһының Үҙәк күргәҙмә залында, шулай уҡ башҡа күп һанлы күргәҙмәләрҙә, шул иҫәптән Берлинда Мутценмахер галереяһында күрһәтелә (2007).
# Куйбышев (Новосибирск өлкәһе)

Куйбышев — Рәсәйҙең Новосибирск өлкәһендәге ҡала, Куйбышев районының административ үҙәге.
2021 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 43 195 кеше йәшәй.
# Воронеж

Воронеж (рус. Воронеж) — Воронеж өлкәһенең үҙәге. Халыҡ һаны буйынса илдә 14-се урынды биләй (Мәскәү, Санкт-Петербург, Новосибирск, Екатеринбург, Түбәнге Новгород, Ҡазан, Силәбе, Омск, Һамар, Дондағы Ростов, Өфө, Красноярск, Пермь ҡалаларынан һуң).

# Воронеж
## Билдәле шәхестәре

* Распопов Игорь Павлович (28.01.1925—24.03.1982), ғалим-тел белгесе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1958 йылдан Башҡорт дәүләт университетының тел ғилеме һәм урыҫ теле кафедраһы, 1968 йылдан — Воронеж дәүләт университетының урыҫ теле кафедраһы мөдире. Филология фәндәре докторы (1964), профессор (1967). СССР юғары мәктәбе отличнигы (1975).

# Воронеж
## Мәғариф

* Воронеж дәүләт университеты
* Воронеж дәүләт аграр университеты
* Воронеж дәүләт медицина университеты
* Воронеж дәүләт педагогия университеты

# Воронеж
## Климаты

Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Абсолют максимум, °C | 8,0 | 11,0 | 18,4 | 29,2 | 35,7 | 38,9 | 40,1 | 40,5 | 32,1 | 26,5 | 18,1 | 12,4 | 40,5 |
| Уртаса максимум, °C | −3,4 | −3 | 2,9 | 13,9 | 21,1 | 24,5 | 26,6 | 25,6 | 18,9 | 10,9 | 2,3 | −2,5 | 11,5 |
| Уртаса температура, °C | −6,1 | −6,5 | −1 | 8,3 | 14,8 | 18,5 | 20,5 | 19,2 | 13,3 | 6,9 | −0,4 | −5 | 6,9 |
| Уртаса минимум, °C | −8,8 | −9,3 | −4,2 | 3,6 | 9,3 | 13,2 | 15,2 | 13,7 | 8,7 | 3,6 | −2,6 | −7,6 | 2,9 |
| Абсолют минимум, °C | −36,5 | −36,2 | −32 | −16,8 | −3,3 | −1,6 | 5,0 | 0,4 | −5,2 | −15,2 | −25,1 | −33,4 | −36,5 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 41 | 37 | 33 | 38 | 46 | 74 | 62 | 52 | 61 | 50 | 46 | 44 | 584 |
| Сығанаҡ: Погода и Климат ||||||||||||||

# Воронеж
## Транспорты

Воронеж — илдең эре транспорт-логистик үҙәге.
# Янушка

Янушка — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының уң ярына тамағынан 189 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Янушка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000043021
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004302
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0