yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пхеньян

Пхеньян (Ҡалып:Lang-ko-kp3, Пхенъян) — Корея халыҡ демократик республикаһы (Төньяҡ Корея). Илдең административ, мәҙәни һәм тарихи үҙәге — Пхеньян «Пхеньян» һүҙе (Концевич системаһы буйынса кириллицаға Пхенъян тип транскрипцияпана), корей телендә «киң», «уңайлы урын» тигәнде аңлата.
1946 йылда ҡала Пхенан-Намдо провинцияһыстатусы составынан сығарыла һәм туранан-тура буйһонған ҡалалар (чикхальси) — провинцияһының административ статусы кимәлен ала.

# Пхеньян
## Географияһы

Тэдонган (Тэдон) йылғаһы ярында урынлашҡан, Һары диңгеҙгә ҡоя.
Ҡала янындағы икенсе йылға — Потхонган.

# Пхеньян
## Климат

Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Абсолют максимум, °C | 10 | 16 | 21,4 | 28,4 | 33,9 | 35,8 | 35,9 | 37,8 | 32,2 | 28 | 23,2 | 15 | 37,8 |
| Уртаса максимум, °C | −0,9 | 2,9 | 9,1 | 17,5 | 23 | 27,1 | 28,6 | 29,2 | 25,1 | 18,5 | 9,5 | 1,8 | 16 |
| Уртаса температура, °C | −6 | −2,4 | 3,5 | 11 | 16,9 | 21,5 | 24,3 | 24,6 | 19,6 | 12,5 | 4,4 | −2,8 | 10,6 |
| Уртаса минимум, °C | −10,3 | −6,9 | −1,3 | 5,6 | 11,7 | 17 | 21 | 21,1 | 15,1 | 7,6 | 0,3 | −6,6 | 6,2 |
| Абсолют минимум, °C | −26,5 | −23,4 | −16,1 | −6,1 | 2,2 | 7 | 12 | 12,8 | 3,6 | −6 | −14 | −22,8 | −26,5 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 11 | 14 | 27 | 47 | 76 | 85 | 268 | 202 | 111 | 40 | 37 | 16 | 933 |
| Сығанаҡ: Погода и Климат ||||||||||||||

# Пхеньян
## Тарихы
### Хронология

Легенда буйынса беҙҙең эраға тиклем 2334 йылда Пхеньян Вангомсон исеме аҫтында (кор. 왕검성$^?$, 王儉城$^?$왕검성$^?$, 王儉城$^?$) торған. Боронғо Кореяның Кочосон дәүләтенең баш ҡалаһы булған. Әммә был датаны тарихсылар бәхәсле тип һанай, улар фекеренсә, ҡалаға нигеҙ беҙҙең эра башында һалынған.
Беҙҙең эраға тиклемге 108 йылда Хань династияһы Кочосонды яулай. Улар баш ҡалала, Наннан округында(락랑국), хәҙерге Пхеньян эргәһендә ҡалаға нигеҙ һала.
# Кашка (Чусовая ҡушылдығы)

Кашка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чусовая йылғаһының һул ярына тамағынан 219 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Кашка (Чусовая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010799
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101079
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Инзель (Альтмарк)

Инзель (Альтмарк) (нем. Insel (Altmark)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 754 кеше йәшәй. Майҙаны — 25,16 км². Диңгеҙ кимәленән 36 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39599 һәм автомобиль коды — SDL.
# Нюр-Пеу-Угут

Нюр-Пеу-Угут — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 421 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Нюр-Пеу-Угут
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200047888
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204788
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Халы-Юган

Халы-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сезынг-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Халы-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300023321
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302332
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пильнема

Пильнема (Пильема) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Онеж мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пильнема
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега мороно йылғалары бассейны Унежма йылғаһы бассейнының көнбайыш сигенән Золотница йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнсығыш сигенә тиклем (Онеге йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000212103000004052
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000405
* Бассейн коды — 03.01.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бөтә Башҡорт хәрби съезы

I Бөтә Башҡорт хәрби съезы — 1919 йылдың 20-21 февралдә Темәс ауылында Башҡорт ғәскәре делегаттары съезы үтә.

# Бөтә Башҡорт хәрби съезы
## Тарихы

1919 йылдың 16 февралендә Башҡорт ғәскәре командующийы Ә. Ә. Вәлидов съезды саҡырыу тураһындағы фарманға ҡул ҡуя. Съезд рәйесе итеп И. С. Алкин һайлана.
I Бөтә Башҡорт хәрби съезы эшендә Башҡорт ғәскәренән барыһы 92 делегат ҡатнаша. Уларҙы хәрби формированиеларҙың дөйөм йыйылыштарында һайлайҙар, шулай уҡ Башҡорт хөкүмәтенең һәм Башҡорт мәркәз шураһының ағзалары ла һайлана.
Съезда Башҡорт республикаһындағы социаль-сәйәси хәл, Совет власы менән юғары дәирәләрҙәге һөйләшеүҙәр барышы тураһында, Башҡортостан хәрби-революцион комитеты ойошторолоуы, башҡорт хәрби бүлексәләренең үҙгәртеп ҡороуы хаҡында докладтар яһалды. Үҙ сығышында башҡорт милли хəрəкəте эшмәкәрҙәренең береһе Гәрәй Ҡарамышев түбәндәгеләрҙе әйтә:
   — Азнагулов В. Г., Хамитова З. Г. Парламентаризм в Башкортостане: история и современность. — Уфа: ГРИ «Башкортостан», 2005. — С. 74. — 304 с. — ISBN 5-8258-0203-7.
Съезд Башҡорт ғәсҡәренең төп өлөшө Ҡыҙыл Армия яғына күсеүен һәм РСФСР составында Башҡорт Автономиялы Совет Республикаһының ойошторолоуын хупланы.
Съезда Башҡортостан хәрби-революцион комитеты һайлана. Уның составына 12 ағза инә: М. А. Кулаев, Ә. Ә. Вәлидов, Г. Б. Ҡарамышев, И. С. Алкин, Ю. Ю. Бикбов, А. К. Әҙеһәмов, У. М. Ҡыуатов, А. Н. Йәғәфәров, Ф. Н. Төхвәтуллин, Ә. Ғ. Ишмырҙин, С. С. Мағазов һәм 6 кандидат (М. Д. Халиков, Я. Ш. Салихов, Н. Т. Таһиров, Т. Ғ. Рәсүлев, Ғ. Я. Айытбаев, Г. Мөхәммәтйәров).
# Кесе Яломан

Кесе Яломан — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катунь йылғаһының һул ярына тамағынан 348 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Кесе Яломан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005889
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100588
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шотландия

Шотла́ндия (ингл. һәм скот. Scotland, гэльск. Alba) — Бөйөк Британияның һәм Төньяҡ Ирландияның Берләшкән Короллегенең өлөшө булған ил.
Шотландия Бөйөк Британия утрауының төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан һәм Англия менән ҡоро ер менән тоташҡан. Шотландия парламенты — бер палаталы закон сығарыу органы. Шотландия короллеге парламенты XIII быуатта барлыҡҡа килгән. 1707 йылда Шотландия Англияға ҡушылғас парламент эшмәкәрлеген туҡтата һәм 1998 йылда ғына, Шотландия актына ярашлы, эшләй башлай.
Шотландияның баш ҡалаһы — Эдинбург.
# Совет Социалистик Республикалар Союзы

Советтар Союзы, Совет Социалистик Республикалар Союзы (рус. Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик, СССР, Советский Союз) — 1922—1991 йылдар араһында булған күп милләтле социалистик дәүләт. Илдең территорияһы Көнсығыш Европа, Төньяҡ һәм Урта Азияға тиклем таралған булған һәм тарҡатылған көнөнә донъялағы иң ҙур иле булып һаналған.

# Тарих

Советтар Союзының нигеҙе 1917 йылдың 25 октябрендә Бөйөк Октябрь Социалистик революцияһы менән һалына. Уның биләмәләре элекке Рәсәй империяһы территорияһын (Финляндия, Польша һәм 1940 йылдарға тиклем Прибалтика, Молдова, Тыванан башҡа) алып торған. СССР-ҙың сәйәси территориаль нигеҙе иң тәүҙә үк берҙәм булып һалынмай. 1917 йылдың октябренән Рәсәй Совет Федератив Республикаһы иғлан ителһә лә, уның составынан Украина (1917 йылдың октябре), Беларус Халыҡ Республикаһы (1918 йылдың марты), Финляндия (1917 йылдың декабре) һәм башҡа территориялар айырылып сығырға маташа. Шул уҡ ваҡытта бөтә илдең территорияһында парралель хөкүмәттәр төҙөлә, һәр бер хөкүмәттең үҙенең ҡораллы көстәре килеп булдырыла. Шул ыңғайына 1917—1923 йылдар Рәсәй тарихында Граждандар һуғышы һымаҡ билдәләнгән. Граждандар һуғышы тамаланыу алдынан элекке Рәсәй империяһында реинтеграция процесстары башлана, сөнки Украина, Беларусь, Кавказ аръяғы Федератив республикаларында власҡа Коммунистар партияһы килә. Шул процесстар тамамланғас, 1922 йылдың 30 декабрендә СССР төҙөлөүе тураһындағы договор ҡабул ителә. Ул договорҙа 4 республиканың (БССР, УССР, КАСФСР, РСФСР) вәҡилдәренән ҡултамғалары алына. РСФСР исеменән АССР вәҡилдәре лә ҡултамғаларын ҡуйған.
1928—1941 йылдарҙа СССР-ҙа яңы иҡтисади ҡоролош төҙөлә. 1928—1932 йылдарҙа индустриялаштырыу һәм коллективлаштырыу үткәрелә. Шул ул саҡта 1937-1953 йылдарҙа төрлө социаль ҡатлам вәкилдәре репрессияларға дусар ителә
# Пележма

Пележма — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Солза йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Пележма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000004880
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000488
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғәйнуллина Мәхмүзә Кәлим ҡыҙы

Ғәйнуллина Мәхмүзә Кәлим ҡыҙы (6 сентябрь 1937 йыл) — ғалим-профпатолог, йәмәғәт эшмәкәре. Медицина фәндәре докторы (1999). Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар союздары ағзаһы (1997). Рәсәй Федерацияһының (1999) һәм Башҡорт АССР-ының (1989) атҡаҙанған табибы. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2022). Нуриман районының почётлы гражданы

# Ғәйнуллина Мәхмүзә Кәлим ҡыҙы
## Биографияһы

Мәхмүзә Кәлим ҡыҙы Ғәйнуллина 1937 йылдың 6 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Нуриман районы Яңы Күл ауылында тыуған.
1973 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын уңышлы тамамлағас, ике йыллыҡ клиник ординатурала уҡый.
1975 йылдан Өфөләге Хеҙмәт медицинаһы һәм кеше экологияһы ғилми-тикшеренеү институтында хеҙмәт юлын башлай. 1985—2002 йылдарҙа унда клиниканың баш табибы була.
1987 йылда «медицина фәндәре кандидаты», ә 1999 йылда «медицина фәндәре докторы» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай.
1974—1999 йылдарҙа Башҡортостан телевидениеһындағы «Һаулыҡ» тапшырыуының авторы һәм алып барыусыһы була. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар союздары ағзаһы (1997).
2002 йылдан «Эшләп йөрөүселәрҙең репродуктив һаулығын һаҡлау» лабораторияһы етәксеһе.
2022 йылдың декабрендә Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнде.

# Ғәйнуллина Мәхмүзә Кәлим ҡыҙы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Фәнни эштәре нефть эшкәртеү һәм нефтехимия сәнәғәтендә эшләгән ҡатын-ҡыҙҙарҙың һаулығын тикшереүгә бағышланған. 93 фәнни хеҙмәт авторы, 1 монография яҙған.

# Ғәйнуллина Мәхмүзә Кәлим ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Мединститутта уҡығанда факультеттың комсомол ойошмаһы секретары, һуңыраҡ институттың ВЛКСМ комитеты секретары урынбаҫары була. Хеҙмәт медицинаһы һәм кеше экологияһы ғилми-тикшеренеү институтында эшләгән йылдарында партия бюроһы секретары итеп һайлана (1982—1989), КПСС-тың Киров райкомының бюро ағзаһы була (1989—1990).
Башҡортостандың Профсоюздар Федерация Советы ағзаһы (2000 йылдан), ФНПР Генсоветының Гендер сәйәсәте буйынса эксперт советы ағзаһы (2000 йылдан), Башҡортостан Профсоюздар Федерацияһының Ҡатын-ҡыҙҙың социаль тигеҙлеге мәсьәләләре буйынса комиссия рәйесе (2001 йылдан), Башҡортостан Республикаһының Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте идараһы ағзаһы (1998 йылдан).

# Ғәйнуллина Мәхмүзә Кәлим ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы (1999)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1989)
* ВЛКСМ Үҙәк Комитетының Почёт Грамотаһы (1973)
* СССР-ҙың «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы (1974)
* РФ Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Почёт Грамотаһы (1999)
* «Рәсәй Профсоюздарына 100 йыл» миҙалы (2005).
* Салауат Юлаев ордены (2022).
# Уй районы

Уй районы — Рәсәй Федерацияһы субъекттары райондарының исеме.
* Уй районы (Силәбе өлкәһе) (рус. Уйский район) — Силәбе өлкәһенең районы.
* Уй районы (Пермь крайы) (рус. Уинский район) — Пермь крайының районы.
# Корчагина Степанида Ефимовна

Корчагина Степанида Ефимовна, ҡыҙ фамилияһы — Клепикова (1917 йыл — үлгән датаһы һәм урыны билдәле түгел) — Алтай крайы Алтай районының Мичурин исемендәге колхозда звено башлығы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).

# Корчагина Степанида Ефимовна
## Биографияһы

Степанида Ефимовна Корчагина 1917 йылда Алтай ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Башланғыс белем ала. 1938 йылда — Алтай районының Мичурин исемендәге колхозда һауынсы. 1939 йылда Мәскәүҙә Бөтә союз ВДНХ күргәҙмәһендә ҡатнаша. 1940 йылда баҫыусылыҡ бригадаһында звено башлығы итеп тәғәйенләнә.
1948 йылда Степанида Клепикова бригадаһы һәр гектарҙан уртаса 30,25 центнер арыш йыйып ала. СССР Юғары Советы Президиумының 1948 йылдың 4 мартындағы Указы менән 1947 йылда колхоздың дәүләткә иген һатыу планын үтәү буйынса арыштың юғары уңышын йыйып алыуҙа юғары уңыштары һәм яҙғы сәсеү эштәре өсөн иген культураларының орлоғо менән тәьмин итеүе өсөн Степанида Ефимовна Клепиковаға Ленин ордены һәм ««Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1963 йылдан— Белое ауылы участка дауаханаһында санитарка.
1972 йылда хаҡлы ялға сыға. Алтай районының Макарьевка ауылында йәшәй.

# Корчагина Степанида Ефимовна
## Наградалары

* Социалистик Хеҙмәт Геройы — СССР Юғары Советы Президиумының 1948 йылдың 4 мартындағы Указы
* Ленин ордены
* «Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергән өсөн» миҙалы
# 1773 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1773 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1773 MDCCLXXIII |
| Юлиан стилендә | 1772—1773 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2525—2526 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7281—7282 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5533—5534 ה'תקל"ג — ה'תקל"ד |
| Мосолман календары | 1186—1188 |
| Боронғо әрмән календары | 1222 ԹՎ ՌՄԻԲ |
| Ҡытай календары | 4469—4470 壬辰—癸巳 чёрный дракон — чёрная змея |
| Эфиопа календары | 1765—1766 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1829—1830 |
| - Шака самват | 1695—1696 |
| - Кали-юга | 4874—4875 |
| Иран календары | 1151—1152 |
1773 йыл — йома көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Амстердам университеты

Амстердам университеты (нидерл. Universiteit van Amsterdam, UvA) Европала иң эре университеттарҙың береһе булып тора (бюджеты 600 миллион евро, 31 мең студент, 5 мең хеҙмәткәр)..

# Амстердам университеты
## Дөйөм мәғлүмәттәр

Тарихы 1632 йылдан, Амстердамда Athenaeum Illustre («сиятельный Атеней») уҡыу йортона нигеҙ һалынғандан башлана, унда тарих һәм философия өйрәнелә; шул уҡ быуатта программаға хоҡуҡ, медицина һәм дини тәғлимәт өҫтәлә. XIX быуатҡа тиклем «Атеней» ҙур булмаған училище булып ҡала, унда 250-нән ашыу булмаған студент һәм 8 уҡытыусы була. 1877 йылда Амстердамдың муниципаль университеты итеп үҙгәртелә (нидерл. Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam) һәм ғилми дәрәжә биреү хоҡуғы ала; шулай уҡ уға Ботаника баҡсаһы күсә. Университет Амстердам ҡала советына буйһона, ул ваҡытта ҡала советы сәйәси прогрессив орган репутацияһына эйә була. 1961 йылда университет дәүләт ҡарамағына күсә. 1960-1970-се йылдарҙа студенттарҙың сығыштары һәм автономия өсөн көрәш урынына әйләнә.

# Амстердам университеты
## Ойоштороу структураһы

Ете факультеттан тора:
* гуманитар
* йәмәғәт фәне һәм тәртип тураһында фән
* иҡтисад
* хоҡуҡи
* тәбиғәт фәндәре һәм информатика
* медицина
* стоматология
Бынан тыш, уҡытыу тик инглиз телендә генә алып барылған йәмәғәт һәм гуманитар фәндәрҙең Халыҡ-ара мәктәбе (ингл. International School for Social Sciences and Humanities, Ян ван дер Ваальс һәм Питер Зееман исемендәге физика институты, Якоб Вант Гофф исемендәге Химия институты һәм Антон Паннекук исемендәге Астрономия институты бар.

# Амстердам университеты
## Билдәле тамамлаусылары һәм профессорҙары

* Каспар Барлеус, философ, дин белгесе, шағир.
* Брауэр, Лейтзен Эгберт, математик һәм философ.
* Ян ван дер Ваальс, физик, Нобель премияһы лауреаты.
* Давид Вайнкоп, сәйәси эшмәкәр, коммунист.
* Бартель ван дер Варден, математик.
* Карел ван Волферен, сағыштырма политология һәм иҡтисад профессоры.
* Аренд Гейтинг, математик һәм логик.
* Гийсберт ван Тийнховен, Нидерланд премьер-министры.
* Андре Гундер Франк, почетлы профессор, социолог, иҡтисадсы.
* Якоб Вант-Гофф, химик, Нобель премияһы лауреаты.
* Питер Зееман, физик, Нобель премияһы лауреаты.
* Андре Кейперс, астронавт һәм табип.
* Тим Краббе, шахматсы, журналист һәм яҙыусы.
* Виллем Лейтен, астроном.
* Антон Паннекук, астроном һәм марксизм теоретигы.
* Дик Свааб, нейробиолог һәм яҙыусы-публицист.
* Ян Гендрик ван Свинден, философ, математик һәм физик.
* Слюитер, Карел Филип, зоолог.
* Тиле, Корнелис Петер, ғалим-теолог, дин тарихсыһы, дин әһеле, ориенталист, педагог, дин өйрәнеүгә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
* Герхард Фосс, филолог.
* Нико Фрейда, психолог.
* Виллем Фредерик Херманс, яҙыусы.
* Фриц Цернике, физик, Нобель премияһы лауреаты.
* Макс Эйве, математик һәм шахмат буйынса донъя чемпионы.
* Гале Бруно Ван Альбада, астроном.
* Гвидо ван Россум, Python программалау теле авторы.
* Питер Виллем Адрианс, адаптив системалар һәм уҡытыу профессоры.
# Аллак

Аллак — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 3178 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Аллак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200003940
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200394
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Виллинген (Упланд)

Виллинген (нем. Willingen) — Германия дәүләтендәге коммуна. Виллинген - Германиялағы коммуна, ул Гессен федераль ерендә урынлашҡан. Виллинген коммунаһы Кассель административ округы составына инә. Виллинген коммунаһы Вальдек-Франкенберг районына ҡарай. Коммунала йәшәгән халыҡтың һаны (2006 йылдың 31 ғинуарына ҡарата халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса) 6515 кешене тәшкил итә. Әлеге көндә Томас Трахте Виллинген ҡалаһының башлығы булып идара итеп тора. Виллинген коммунаһының майҙаны 80,19 квадрат километрға тигеҙ. Был коммуна диңгеҙ кимәленән 584,1 метр бейеклектә урынлашҡан. Коммунаның рәсми коды — 06 6 35 022. Телефон коды — + 49 5632.
Виллинген коммунаһында бик уңайлы, заманса саңғы трамплины булдырылған, бында спортсылар өсөн бөтә уңайлыҡтар ҙа бар. Виллинген коммунаһында һәр йыл һайын трамплиндан саңғы менән һикереү буйынса Донъя Кубогының төрлө этап ярыштары үткәрелеп тора.
# Межевая (Биза ҡушылдығы)

Межевая — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бизь йылғаһының уң ярына тамағынан 8,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Межевая (Биза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012401
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101240
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Завадка (йылға)

Завадка (укр. Завадка) — Украиналағы йылға. Львов өлкәһенең Сколе һәм Турка райондары аша көньяҡҡа табан аға. Стрыйҙың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 24,6 километр.
# Юн-Яха (Лонгот-Юган ҡушылдығы)

Юн-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Лонгот-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Юн-Яха (Лонгот-Юган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034005
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303400
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3