yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡәҙриә Нурмәмбәт

Ҡәҙриә Нурмәмбәт (рус. Кадрие́ Нурмамбе́т рум. Kadriye Nurmambet, ҡырымтат. Qadriye Nurmambet; 21 август 1933 йыл— 31 ғинуар 2023 йыл) — Румыния ҡырым татарҙары халыҡ йырҙарын башҡарыусы һәм фольклорсы. Бай үҙенсәлекле тауышы өсөн үҙ илендә «Добруджа һандуғасы» ҡушаматы ала

# Ҡәҙриә Нурмәмбәт
## Биографияһы

Ҡәҙриә 1933 йылдың 21 авгусында Румыния Короллегенең Добруджа төбәгендә (хәҙер Добрич , Болгария) ҡырым-татарҙары Пакизе һәм Әхмәт Нурмамбет ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы Мэрашештиҙың 9-сы дивизияһының 40-сы артиллерия полкы офицеры була. Румыния Икенсе бөтә донъя һуғышы башланыр алдынан Көньяҡ Добруджаны Болгарияға биргәс, Ҡәҙриә ғаиләһе төньяҡҡа, атаһы гарнизон командиры итеп тәғәйенләнгән Межидияға, күсә.
Бухарест университетында юридик белем ала, уны 1957 йылда тамамлай. Румынияла беренсе ҡырым- татар ҡатын-ҡыҙ адвокат була, Констанцалаадвокаттар коллегияһында хеҙмәт итә.
Нурмамбет бала саҡтан уҡ фольклор һәм халыҡ музыкаһы менән ҡыҙыҡһына, һәм бәләкәйҙән ҡырым- татар һәм румын фольклор коллективтары составында сығыш яһай. 1950 йылда ул Румын атенеумы сәхнәһендә илдәге билдәле артистар менән бергә сығыш яһай.
1954 йылда Бухарест Милли музыка университеты профессоры Тибериу Александру уның сығышын юғары баһалай, һәм уның ярҙамында Ҡәҙриәнең тауышы радиола яңғырай башлай. Уның беренсе пластинкаһы 1960 йылда Electrecord лейбл аҫтында сыға уның артынан башҡалары 1963, 1974, 1980, 1982 һәм 1989 йылдарҙа сыға.
Ҡәҙриә тәүге халыҡ йырҙарын әсәһенән өйрәнә. Һуңыраҡ ул традицион йырҙар йыйыу менән ныҡлап ҡыҙыҡһына. Добруджа ауылдары буйлап сәйәхәт итә һәм урындағы халыҡты — ҡырым -татар, нуғай һәм төрөк мәҙәниәтен йөрөтөүселәрҙе эҙләй.10-ға яҡын йыр йыйынтығын яҙҙыра.
1957 йылда ул Бухарест этнография һәм фольклор Институтының «Алтын тауыш архивы» өсөн 90-дан ашыу традицион татар һәм төрөк йырҙарын яҙҙырыу өсөн саҡырыла. Үҙ ғүмере буйына Румыниянан килгән төрөк һәм татарҙарҙың традицион музыкаһын һаҡлап ҡалыуға, фольклор башҡарыусыларҙы өйрәтеүгә йүнәлтелгән ҙур тырышлыҡ һала.
Уның һуңғыһы студия альбомы «Татар һәм төрөк традицион халыҡ йырҙары» исеме менән 2009 йылда Electrecord лейблы аҫтында сығарыла. Ул яҙып алған йөҙләгән ҡырым- -татар һәм төрөк йырҙары Бухареста Этнография һәм фольклор институтының «Алтын тауыш архивы»нда һаҡлана.
2023 йылдың 31 ғинуарында Бухареста вафат була.
# Бөйәтъяҙы

Бөйәтъяҙы (рус. Биатязы) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кеүәш йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Бөйәтъяҙы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025629
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102562
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Бөйәтъяҙы
## Этимологияһы

Йылғаның атамаһы «бөйәт» (диал. тултырма) һәм «уяҙ»һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән
# Юлыев Батыргәрәй Ғәбделмөхәмәт улы

Юлыев Батыргәрәй Ғәбделмөхәмәт (Мөхәммәт) улы (18 август 1861 — 1915) — башҡорт мәғрифәтсеһе һәм фольклорсыһы.

# Юлыев Батыргәрәй Ғәбделмөхәмәт улы
## Биографияһы

Батыргәрәй Ғәбделмөхәмәт (Мөхәммәт) улы Юлыев 1861 йылдың 18 авгусында Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районының) Йәрмөхәмәт ауылында, старшина ғаиләһендә тыуған.
Этнограф һәм музыка белгесе С. Г. Рыбаков мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Батыргәрәй Юлыев Өфөлә ир-егеттәр гимназияһын тамамлаған, артабан Өфө губернаһында балаларҙы уҡытҡан. Рыбаков уның тураһында, мин күргән беренсе башҡорт яҙыусыһы, тип яҙып ҡалдырған.
Урыҫ телен һәйбәт белгән, шуға күрә Мәскәүҙә сыҡҡан «Этнографическое обозрение» журналында башҡорт этнографияһы тураһында бер нисә мәҡәлә баҫтырған. Батыргәрәй Юлыевтың урыҫ телендә баҫылып сыҡҡан «Башҡорт этнографияһы тураһында» (1892), «Аждаһа — йылан» (1892), «Башҡорт батырҙары Ҡабанбай менән Үҙәнбай» (1899) исемле хеҙмәттәре билдәле.
Үҙенең мәҡәләләрендә яҙыусы туй йолаларын ентекләп тасуирлай, уларға үҙенең баһаһын бирә, ҡайһы бер патриархаль — ырыу йолаларына ҡаршы булыуын күрһәтә: мәҫәлән, ҡыҙҙарҙы һатыу, белмәгән кешегә кейәүгә биреү, ҡалым алыу, үтә йәшләй никахлашыу. «Башҡорт батырҙары Ҡабанбай менән Үҙәнбай» мәҡәләһендә хәҙерге Баймаҡ районы Буранбай ауылы халҡының аслыҡ ваҡытында ирекһеҙҙән ҡаҙаҡ далаһына барымтаға барыуҙары һәм улар артынан килгән ҡыуғындың ауылға ни хәтле ҡайғы — хәсрәт килтереүе хикәйәләнә. Был хикәйә менән Батыргәрәй Мөхәммәт улы барымта кеүек иҫке йолаларға ҡаршы сыға.
1891 йылда 1-се Этҡол ауылында урыҫ-башҡорт мәктәбенә нигеҙ һала һәм бында уҡытыусы булып эшләгән.
1915 йылда хәҙерге Баймаҡ районының 1-се Этҡол ауылында вафат булған.

# Юлыев Батыргәрәй Ғәбделмөхәмәт улы
## Әҫәрҙәре

* Аждаха‑змей в рассказах башкир // Этнографическое обозрение. 1892. № 2—3.
* Башкирские батыры Кабанбай и Узянбай // Этнографическое обозрение. 1899. № 3.

# Юлыев Батыргәрәй Ғәбделмөхәмәт улы
## Хәтер

Баймаҡ районы 1-ce Этҡол мәктәбе Батыргәрәй Юлыев исемен йөрөтә.
# Викман Пётр Михайлович

Викман Пётр Михайлович (13 ноябрь 1890 йыл — 10 апрель 1958 йыл) — СССР-ҙың партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1920 йылдың июленән 1921 йылдың майына тиклем ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының яуаплы (беренсе) секретары. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Ленин (1956) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры.

# Викман Пётр Михайлович
## Биографияһы

Пётр Михайлович Викман 1890 йылдың 13 ноябрендә (иҫке стиль буйынса 1 октябрендә) Рига ҡалаһында тыуған.
Латвиялағы 1905 йылғы ҡанлы ваҡиғаларҙан һуң 1906 йылда РСДРП(б)-ға инә.
1913 − 1916 йылдарҙа бер нисә тапҡыр ҡулға алына һәм азат ителә.
1916 − 1917 йылдарҙа Кимры электр станцияһында электромонтер булып эшләй.
1918 йылда Кимры өйәҙе (Корчев өйәҙенән бүленеп сыға) ойошторолғандан һуң Кимры өйәҙ башҡарма комитетының беренсе рәйесе була.
Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Тверь губернаһының Ғәҙәттән тыш комиссияһы рәйесе (1918—1920).
1924—1927 йылдарҙа ВКП(б) Үҙәк комитеты ҡарамағындағы марксизм курстарында, 1943 йылда — Киров совет-партия курстарында уҡый.
Эш урындары: ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының яуаплы (1-се) секретары (1920—1921). Смоленск губкомы секретары (1922—1924). Мәскәүҙә уҡыу (1924—1927). Наркоматтың Эшсе-крәҫтиән инспекцияһында (РКИ, Рабкрин) эш (1927—1929). ВКП(б) Үҙәк Комитеты аппаратында эш (1929—1930). 1930 йылдың 16 октябренән ВЦИК-тың ойоштороу бүлегенә тәғәйенләнә һәм 1935 йылдың 1 апрелендә икенсе эшкә күсеү сәбәпле инструктор вазифаһынан бушатыла.
СССР-ҙың I саҡырылыш Үҙәк башҡарма комитеты ағзаһы, VII, X, XI саҡырылыш ВЦИК ағзаһы, Советтарҙың III һәм VI Бөтә Союз съездары делегаты, Советтарҙың V—VIII, X—XII, XV Бөтә Рәсәй съезы делегаты. VII (Апрель) конференцияһы делегаты, ХП, XIV—XVI партия съездары делегаты, XV-се съезда ВКП(б)-ның Үҙәк контроль комиссияһы ағзаһы итеп һайлана.
1941 йылдан — Латвия КП(б)-һы Үҙәк комитеты инструкторы, Киров совет һәм партия төҙөлөшө мәктәбенең директор урынбаҫары, һуңынан — «Cīņa» («Көрәш», Киров) гәзитенең экспедиторы, Латвия КП(б)-һының Кулдиг өйәҙ комитеты секретары, Латвия ССР-ының Дәүләт диңгеҙ пароходлығының сәйәси бүлеге лекторы.
50-се йылдарҙа Петр Михайлович Латвия ССР-ында төрлө яуаплы вазифаларҙа: Дәүләт сәнғәт академияһының марксизм-ленинизм кабинеты уҡытыусыһы һәм мөдире; Революция музейы директорының ғилми эштәр буйынса урынбаҫары; Урындағы һәм яғыулыҡ сәнәғәте министрлығының кадрҙар бүлеге етәксеһе; Фәндәр академияһы кадрҙар бүлегенең етәксе урынбаҫары.

# Викман Пётр Михайлович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ленин ордены (1956)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены.

# Викман Пётр Михайлович
## Хәтер

* Кимры ҡалаһындағы урамға Викман исеме бирелгән (элекке Миллионлы урам).
# Сига (йылға)

Сига — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/957/5/82/17/12 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Сига (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019160
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301916
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Куб

Куб :
| Тип | Төҙөк күпмөйөш |
| Ҡыры | квадрат |
| Түбәләре | $8$ |
| Ҡабырғалары | $12$ |
| Ҡырҙары | $6$ |
| Түбәһе янындағы ҡырҙары | $3$ |
| Ҡабырғаһы оҙонлоғо | $a$ |
| Йөҙөнөң майҙаны | $6a^{2}$ |
| Күләме | $a^{3}$ |
| Ҡамалған сфера радиусы | ${\frac {1}{2}}a$ |
| Ҡамаусы сфера радиусы | ${\frac {\sqrt {3}}{2}}a$ |
| Угол наклона грани | ${\frac {\pi }{2}}$ |
| Ҡабырғаһының ауышлыҡ мөйөшө | ${\frac {\pi }{2}}$ |
| Нөктә симметрияһы төркөмө | Октаэдрик (Oₕ) |
| Икенсе төрлө күпҡыр | Төҙөк октаэдр |
Куб (бор. грек. κύβος) (ҡайһы берҙә Ҡалып:D-ll йәки төҙөк гекса́эдр) — һәр ҡыры квадрат булған төҙөк күпмөйөш. Параллелепипедтың һәм призманың айырым осрағы.
Төрлө фәндәрҙә терминдың, геометрик прототипының теге йәки был үҙсәнлектәренә мөнәсәбәте булған төрлө мәғәнәләре ҡулланыла. Айырып әйткәндә, аналитикала (OLAP-анализ) аналитик күп үлсәмле кубтар ҡулланыла, улар төрлө таблицаларҙан мәғлүмәттәрҙе асыҡ сағыштырып ҡарарға мөмкинлек бирә.

# Куб
## Кубтың үҙсәнлектәре

* Кубтың дүрт киҫелеше төҙөк алтымөйөш була — был киҫелештәр кубтың үҙәге аша, уның төп диагоналдәренә перпендикуляр үтәләр.
* Кубҡа тетраэдрҙы ике ысул менән ҡамап була. Ике осраҡта ла тетраэдрҙың дүрт түбәһе кубтың дүрт түбәһе менән тап килтерелә һәм тетраэдрҙың бөтә алты ҡабырғаһы кубтың ҡырҙарында яталар. Беренсе осраҡта тетраэдрҙың бөтә түбәләре, түбәһе кубтың түбәләренең береһе менән тап килгән өсҡырлы мөйөштөң ҡырҙарында яталар. Икенсе осраҡта тетраэдрҙың пар-пар асамай ҡабырғалары кубтың пар-пар ҡаршы ятыусы ҡырҙарында яталар. Бындай тетраэдр төҙөк була, ә уның күләме кубтың күләменең 1/3 өлөшөн тәшкил итә.
* Кубҡа октаэдрҙы ҡамап була, шуның менән бергә октаэдрҙың бөтә алты түбәһе кубтың алты ҡырының үҙәктәре менән тап килә.
* Кубты октаэдрға ҡамарға мөмкин, шуның менән бергә кубтың бөтә һигеҙ түбәһе октаэдрҙың һигеҙ ҡырының үҙәктәрендә урынлаша.
* Кубҡа икосаэдр ҡамарға мөмкин, бында икосаэдрҙың алты үҙ-ара параллель ҡабырғалары ярашлы рәүештә кубтың алты ҡырында ятасаҡ, ҡалған 24 ҡабырғаһы — кубтың эсендә. Икосаэдрҙың бөтә ун ике түбәһе кубтың алты ҡырында ятасаҡ.
* Кубтың диагонале тип кубтың үҙәгенә ҡарата симметрик ике түбәһен тоташтырыусы киҫек атала. Ҡабырғаһы $a$-ға тигеҙ булған кубтың $d$ диагоналенең оҙонлоғо $d=a{\sqrt {3}}$ формулаһы буйынса табыла.
# Синицебина

Синицебина (Синцебина) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волошка йылғаһының уң ярына тамағынан 169 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Синицебина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000000895
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000089
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йәнекәев Ҡасим

Ҡасим Йәнекәев — хәрби эшмәкәр. Батша армияһы штабс-капитаны, Башҡорт армияһы подполковнигы (1918—1919), 4-се Башҡорт пехота полкының командиры.

# Йәнекәев Ҡасим
## Биографияһы

1918 йылдың йәйендә штабс-капитан Ҡасим Йәнекәев Башҡорт армияһы сафына инә. 1918 йылдың июлендә Башҡорт хөкүмәтенең Ырымбур хәрби бүлеге составында 4-се Башҡорт пехота полкын ойоштороу менән шөғөлләнә. 1918 йылдың 26 июлендә ошо полктың командиры итеп тәғәйенләнә.
4-се Башҡорт пехота полкы Ырымбур өйәҙендә мобилизацияланған башҡорттарҙан торған. Йәнекәев Ырымбур хәрби округы командованиеһынан казак частарынан мосолман офицерҙарын үҙ полкына күсереүгә ирешә. Полк ҡарамағында хәрби оркестр ойоштора, артабан ул Башҡорт ғәскәрҙәренең дөйөм оркестры тип үҙгәртелә. 1918 йылдың авгусында Башҡорт частарының хәрби формаһын әҙерләү комиссияһы составына керә.
Башҡорт армияһында Йәнекәев башта капитан хәрби дәрәжәһен ала. Аҙаҡ Орск фронтында Сара ауылы янында күрһәткән ҡаһарманлығы өсөн 1918 йылдың 29 сентябрендә уға подполковник дәрәжәһе бирелә.
1919 йылдың ғинуарында Башҡорт корпусы штабында өлкән адъютант булып хеҙмәт итә. 1919 йылдың февралендә Башҡорт хөкүмәте һәм ғәскәрҙәре Ҡыҙылдар яғына күскәс, Йәнекәев Аҡтар хәрәкәте яғында ҡала һәм улар составында булған 2 меңгә яҡын башҡорт яугирҙары менән бергә Алыҫ Көнсығышҡа сигенә. Аҙаҡ Японияға эмиграциялай.
Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.

# Йәнекәев Ҡасим
## Ғаиләһе

Ҡатыны — Ырымбур священнигының ҡыҙы Калерия Яковлевна Андреева, улы — Олег.
# Орья (Лозьва ҡушылдығы)

Орья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лозьва йылғаһының уң ярына тамағынан 312 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Орья (Лозьва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200009212
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200921
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ай-Паж-Ю

Ай-Паж-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лыхма йылғаһының һул ярына тамағынан 206 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Ай-Паж-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021903
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302190
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Умрева (Обь ҡушылдығы)

Умрева — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 2854 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Умрева (Обь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200006833
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200683
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тара-Яха

Тара-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Тара-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045130
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304513
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вики Холланд

Вики Холланд (ингл. Vicky Holland; 12 ғинуар 1986 йыл, Глостер, Көньяҡ-Көнбайыш Англия) — Британия триатлонисы, Олимпия уйындарының бронза призёры, ҡатнаш командала ике тапҡыр донъя чемпионы, 2018 йылда Донъя серияһы чемпионы.

# Вики Холланд
## Карьераһы

Вики Холланд 1986 йылдың 12 ғинуарында Глостерҙа тыуған.
2012 йыл мәғлүмәттәре буйынса, спортсының буйы 168 см, ауырлығы 59 кг. Вики Холландтың тренеры Смит Даррен була.
Мәктәптә уҡыған сағында Холланд милли кимәлдә йөҙөүсе була, һуңынан 1500 метрға йүгереп, еңел атлетикаға күсә. Ул триатлонда Британия триатлон федерацияһы тәҡдиме буйынса Лафборо Университетының икенсе курсында ғына күнекмәләр ала башлай.
2010 йылда донъя Кубогында Холланд дөйөм зачетта һигеҙенсе урын биләй, һәм World Class Performance программаһы сиктәрендә Британия милли лотереяһында ҡатнашыу өсөн хоҡуҡ ала.
Сан-Диегола 2012 йылдың май айында донъя Кубогы этабында Холланд бишенсе урынды биләй, ә алтынды шул саҡта Хелен Дженкинс яулай Һуңыраҡ шул уҡ айҙа Мадридта турнирҙа Холланд етенсе урынды яулай.
Холланд донъя Кубогы этаптарында ватандашы Лиз Блатчфордты ҡыуып үтә һәм Лондонда Олимпиада-2012 ҡатнашыу өсөн Бөйөк Британияның йыйылма командаһы составына инә. Викинан тыш ҡатын-ҡыҙҙар триатлонында Бөйөк Британиянан Хелен Дженкинс һәм Люси Холл сығыш яһай.
Олимпия триатлоны Гайд-паркта үтә, ә йөҙөү — Серпентинда була. Велосипедта уҙыш дүрт әйләнештән тора, уларҙың һәр береһе королева Елизавета ҡапҡаһы эргәһенән башлана, Веллингтон аркаһы аша үтә, артабан Конститьюшн-хилл буйлап бара Букингем һарайын урап үтә, шунан һуң спортсылар кире йүнәлешкә борола. Холланд дистанцияны ике сәғәт, ике минут һәм 55 секундта үтеп, 26-сы урынды биләй.
Холланд 2014 йылда Дуҫлыҡ Уйындарында ағалы-ҡустылы Браунли һәм Джоди Стимпсондар менән бергә ҡатнаш командалы эстафетала алтын ала.
2015 йылдың апрелендә Кейптаунда Донъя серияһында этапта Холланд үҙенең тәүге еңеүен яулай. Бынан һуң Эдмонтонда Донъя серияһында икенсе еңеү яулай һәм Чикагола финалда өсөнсө урынды биләй. Был уға рейтингта күтәрелергә һәм Рио-2016 ҡатнашыу өсөн Бөйөк Британияның олимпия йыйылмаһына эләгергә мөмкинлектән бирә.
2018 йылда үҙ карьераһында икенсе тапҡыр Эдмонтонда этапта еңеүсе була.
# Сатьяджит Рай

Сатьяджит Рай (бенг. সত্যজিত রায় или бенг. সত্যজিৎ রায় бенгальское произношение имени (мәғл.), ингл. Satyajit Ray; 2 май 1921 йыл, Калькутта, Британ Һиндостаны — 23 апрель 1992 йыл, Калькутта, Һиндостан) — данлыҡлы һинд кинорежиссёры, сценарист, балалар яҙыусыһы, композитор, продюсер, нәшриәтсе, кино тәнҡитсеһе, иллюстратор. Һиндәрҙән беренсе «Оскар» премияһы лауреаты. Күп фильмдарына музыканы үҙ яҙған.
Британия кино институты белдереүенсә, Рай донъяның иң бөйөк 3 режиссёрының береһе.

# Сатьяджит Рай
## Наградалары һәм премиялары

Рай — «Көмөш айыу» бүләген бер нисә алыуға өлгәшкән 3 режиссёрҙың береһе. Чарли Чаплиндан ҡала Оксфордском университетының почетлы доктор дәрәжәһен алған икенсе кеше. Түбәндә ҡайһы бер наградаларының исемлеге:
* 1956 — приз «Лучший человеческий документ года» Каннского кинофестиваля (фильм «Песнь дороги»)
* 1956 — приз за лучший фильм и режиссуру кинофестиваля в Сан-Франциско (фильм «Песнь дороги»)
* 1957 — «Золотой лев» и приз ФИПРЕССИ Венецианского кинофестиваля (фильм «Непокорённый»)
* 1958 — награждён призом кинофестиваля в Сан-Франциско за лучшую режиссуру (фильм «Непокорённый»)
* 1959 — премия Британского киноинститута (фильм «Мир Апу»)
* 1964 — «Золотой лев» Венецианского кинофестиваля (фильм «Непокорённый»)
* 1964 — приз ФИПРЕССИ (фильм «Непокорённый»)
* 1964 — «Серебряный медведь» за лучшую режиссуру Берлинского кинофестиваля (фильм «Большой город»)
* 1965 — «Серебряный медведь» за лучшую режиссуру Берлинского кинофестиваля (фильм «Чарулата»)
* 1966 — специальное упоминание на Берлинском кинофестивале (фильм «Герой»)
* 1967 — лучший неевропейский фильм Bodil Awards (фильм «Непокорённый»)
* 1967 — лучший иностранный фильм Kinema Junpo Awards) (фильм «Песнь дороги»)
* 1969 — лучший неевропейский фильм Bodil Awards (фильм «Песнь дороги»)
* 1973 — «Золотой медведь» Берлинского кинофестиваля (фильм «Отдалённый гром»)
* 1978 — приз кинокритиков Filmfare Awards (Фильм «Шахматисты»)
* 1978 — приз лучшему режиссёру Filmfare Awards (Фильм «Шахматисты»)
* 1979 — приз за вклад в киноискусство ММКФ
* 1982 — приз Венецианского кинофестиваля за карьерные достижения
* 1991 — приз за карьерные достижения кинофестиваля в Токио
* 1992 — Премия «Оскар» за вклад в киноискусство
* 1992 — Премия имени Акиры Куросавы кинофестиваля в Сан-Франциско
# Кәффара

Кәффара (ғәр. كفارة‎, рус. Каффа́ра) — ислам динендә: гонаһ ҡылынғанда ярлыҡаныу өсөн уның алмашына башҡарылған изге ғәмәл. Каффара ураҙаны, хаж ҡағиҙәләрен, антты боҙған, зиһар ҡылған һәм осраҡлы рәүештә кеше үлтергән өсөн һалыныуы мөмкин (ғәр. كفارة الصوم‎).
Ғәрәп телендәге кәффара (араб. كَفَّارَةٌ) һүҙе كَفَرَ һәм كَفَّرَ (йәшереү, ябыу) тигән ҡылымдарҙан яһалған һәм гонаһты ярлыҡатыу тигәнде аңлата.
# Камара-Иоль

Камара-Иоль — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Зырянская Ежуга йылғаһының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Камара-Иоль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000048020
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004802
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 1715 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1715 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1715 MDCCXV |
| Юлиан стилендә | 1714—1715 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2467—2468 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7223—7224 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5475—5476 ה'תע"ה — ה'תע"ו |
| Мосолман календары | 1127—1128 |
| Боронғо әрмән календары | 1164 ԹՎ ՌՃԿԴ |
| Ҡытай календары | 4411—4412 甲午—乙未 синий конь — синяя овца |
| Эфиопа календары | 1707—1708 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1771—1772 |
| - Шака самват | 1637—1638 |
| - Кали-юга | 4816—4817 |
| Иран календары | 1093—1094 |
1715 йыл — шишәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Пюлькы

Пюлькы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ундакы йылғаһының уң ярына тамағынан 63км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Пюлькы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069930
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306993
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3