yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Яңы Килбаҡты ауыл Советы (Ҡалтасы районы)

Яңы Килбаҡты ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡалтасы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Яңы Килбаҡты ауылы.

# Яңы Килбаҡты ауыл Советы (Ҡалтасы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Соран (Инйәр ҡушылдығы)

Соран (рус. Суран) — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Белорет районы биләмәләрендә, Ямантауға яҡын төбәктә аға. Инйәр йылғаһына 219 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Соран (Инйәр ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019539
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101953
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Соран (Инйәр ҡушылдығы)
## Һүрән ятҡылығы

Һүрән йылғаһы Оло Инйәргә ҡойған урындан 2 км өҫтәрәк, Белореттан көньяҡ-көнсығышҡа табан 40 км алыҫлыҡта, Ишле ауылы янында запасы 4 млн т тип иҫәпләнгән флюорит ятҡылығы табылған. Был урынды йылға исеменән Һүрән флюорит ятҡылығы тип атайҙар
Ятҡылыҡты 1980-се йылдарҙа Н. Н. Ларионов геологик эҙләнеүҙәр ваҡытында фотоға төшөрөп йөрөгәндә тапҡан.
# Гросшёнау (Саксония)

Гросшёнау (Саксония) (нем. Gro?schonau (Sachsen)) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 6072 кеше йәшәй. Майҙаны — 23,87 км². Диңгеҙ кимәленән 350 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2779 һәм автомобиль коды ZI.
# Өфө «Нур» татар дәүләт театры

Өфө «Нур» татар дәүләт театры — Өфө ҡалаһында эшләгән татар театры.
Өфөлә татар театрын 1912 йылда Ҡазандағы «Сәйәр» театры актёры Сәхипьямал Ғиззәтуллина-Волжская ойоштора. Труппа 1918 йылға тиклем эшләй.
1989 йылда бер төркөм активистар татар театрын тергеҙә. Ул баштараҡ театр-студия була, 1991 йылда «Нур»ға «дәүләт театры» статусы бирелә.
«Нур» театры төрлө фестивалдәрҙә ҡатнаша.

# Өфө «Нур» татар дәүләт театры
## Ҡаҙаныштары

* 2019 йылдың 9—13 ғинуарында театрҙың Ҡазандағы гастролдәре ҙур уңыш менән үтә. Бөтә донъя татар конгрессы коллективҡа самауыр бүләк итһә, актёрҙар Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Сәүиә Сираева, Башҡортос тандың халыҡ артисы Рәсимә Ғәйфуллина һәм Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Илдар Вәлиевҡа «Татар халҡы алдында ҙур хеҙмәттәре өсөн» миҙалын тапшырҙы. Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Лияна Хәйретдинова, Миңленур Сәйетова-Ғиззәтуллина һәм Айрат Фәтиховҡа Татарстан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығының Рәхмәт хаттары тапшырылды.
* 1998 йылда Ҡазанда Кәрим Тинчурин исемендәге театр фестивалендә «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле» өсөн призы Резида Фәхруллинаға бирелә. 2001 йылда Өфөлә III Республика балалар спектаклдәре фестивалендә Салауат Нурисламовҡа «Иң яҡшы ирҙәр роле» призы бирелә.
* 1997 йылда Стәрлетамаҡта үткән «Театр яҙы-97» фестивалендә «Иң яҡшы актёр дуэты» призын Башҡортостандың халыҡ артистары Сәүиә Сираева менән Дәриға Фәйзуллина ала.
* 1996 йылда Ҡазанда Кәрим Тинчурин исемендәге театр фестивалендә «Икенсе пландағы иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле» призына Мөнирә Сәйетова лайыҡ була.
# Ехидна (мифология)

Ехи́дна, Эхидна (боронғо грек телендәἜχιδνα, һүҙмә-һүҙ «ҡара йылан») — боронғо грек мифологияһы ярым ҡатын-ҡыҙ-ярым йылан рәүешендә һүрәтләнгән алиһә (дракайна).
Форкия менән Кетоның Киликия Аримдарында ер аҫтында йәшәгән ҡыҙы, йә Тартар менән Геяның ҡыҙы, йә Перанттың (Πείρας) һәм Стикстың ҡыҙы, йәки Фанеттың ҡыҙы.
Ике башлы эт Орфтың, өс башлы Церберҙың, Лерней гидраһының, Немея арыҫланының (Тифондан йәки Орфтан), Химераның, Сфинкстың, Колхида аждаһаһының һәм Эфондың (Прометейҙың бауырын суҡыған Зевстың бөркөтө) әсәһе.
Матур йөҙлө һәм йылан кәүҙәле, матурлыҡты һәм аяуһыҙлыҡты берләштергән ҡатын-ҡыҙ рәүешендә һүрәтләнә. Ҡайһы берҙә йөҙ башлы тип йөрөтәләр. Аҙашҡан сәйәхәтселәрҙе тотоп ашай.
Пиндар әйтеүенсә, ул тыуғанда әсәһенең ҡарынын тишеп килеп сыҡҡан. Тиберий уны Гай Калигуланың ехиднаһы менән сағыштыра.
Мифтарҙың төрлө варианттарында Ехиднаны Геракл йәки Эдип үлтерә. Тағы бер вариант буйынса, йоҡлаған саҡта Аргус быуып үлтерә.

# Ехидна (мифология)
## Башҡа мәҙәниәттәрҙә

Рим яулап алған Галлия аша Ехидна көнбайыш провинцияларына тарала. Мәҫәлән, Көньяҡ Францияның халыҡ риүәйәттәрендә (Прованс һәм (Лангедок) ҡурҡыныс йыртҡыс вуивре (йәки утлы йылан) тураһында һөйләйҙәр. Ул «билгә тиклем ҡыҙ кеше кеүек, ә билдән аҫҡа табан крокодил ҡиәфәтле». Һәм был «вуивр»ҙың маңлайында «ут» (карфункул) яна. Йыртҡыс йылғала һыу ингәндә, ул ҡиммәтле ташты яр буйында ҡалдыра, әйтерһең дә, «таштан айырыла». Легендаға ярашлы, хәйлә ҡороп, был ташты урлай алған кеше бығаса күрелмәгән бәхеткә ирешәсәк: «вуивр ташы» уға бөтә ер аҫты хазиналары асыла ярҙам итә:107-108.
# Ҡотос

Ҡотос (Ҡотош; рус. Кутучево) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Александровка районындағы ауыл. Зеленая Роща ауыл биләмәһе составына инә.

# Ҡотос
## Географик урынлашыуы

Туҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Ҡотос
## Тарихы

Тәүге тапҡыр 1734 йылда телгә алына. Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе Йомран-Табын улусы ҡарамағында була. Башҡортостанда идара итеүҙең кантон системаһы осоронда 9-сы башҡорт кантонының 33-сө йортона керә.
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Туҡ-Соран кантоны составына инә. 1923 йылдан республиканың Бәләбәй кантоны ҡарамағында була. ВЦИК ҡарарына ярашлы 1924 йылдың 21 октябрендә Ҡаҙаҡ АССР-ы составына бирелә. 1934 йылдан — Ырымбур өлкәһе составында.

# Ҡотос
## Халҡы

| 1795 | 1834 | 1859 | 1920 |
| 105 | 233 | 296 | 392 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (97 %) йәшәй.

# Ҡотос
## Билдәле шәхестәре

* Веселова Әлфиә Рифат ҡыҙы — парашют спорты буйынса халыҡ-ара категориялы спорт мастеры, рекордсы.
# Айван

Айван (шулай уҡ эйван, иван, ливан) — ислам архитектураһында өс яҡтан диуар менән уратып алынған һәм дүртенсе яҡтан асылған көмбәҙле бинаны аңлата. Айван тип түбәндәгеләр аталырға мөмкин:
* Эске ихатаға асылған һәм һарайҙарҙа йәки ғибәҙәт ҡоролмаларында ҡабул итеү залы булып хеҙмәт иткән ҙур көмбәҙле зал;
* Терраса йәки Урта Азия торлаҡтарында, мәсеттәр һәм башҡа биналарҙа колонналар йәки бағаналар менән терәтелгән яҫы япмалы асыҡ галерея.
Парфия һәм сәсәниҙәр архитектураһында айвандар һарайҙарҙа ҡабул итеү залдары булып хеҙмәт итә, миҫалға Парфиялағы Кухе-Хожа һарайын (Иран), йәки сәсәниҙәрҙең Ктесифон (Ираҡ) һарайын килтерергә мөмкин.
Урта быуаттарҙа Урта һәм Яҡын Көнсығыш архитектураһында айван һарайҙарҙа һәм ғибәҙәтханаларҙа киң ҡулланылған. Мәҫәлән, Исфаһан, Сервестан һарайы мәсеттәрендә, Бохара, Сәмәрҡәнд, Герат һәм башҡа мәсеттәрҙә-мәҙрәсәләрҙә шундай айвандар булған.
# Ахыры заман

Заман ахыры, Донъя бөтөүе (рус. Конец света) — бөтә кешеләрҙең, цивилизацияларҙың, бөтә кешелектең, Ерҙең йәки хатта Ғаләмдең йәшәйеше туҡталыу ҡурҡынысын аңлатҡан киң таралған фразеологизм. Тарыраҡ мәғәнәлә — бөтә тереклектең юҡ ителеүе.

# Ахыры заман
## Фәнни ҡараш

* Кешелектең һәләк булыуына техноген йәки тәбиғи сәбәптәр сәбәпсе булыуы ихтимал.
* Тирә-яҡ мөхиткә оҙайлы хәүеф янау

# Ахыры заман
## Дини ҡараштар
### Буддизм

Буддизмда донъя циклы Оло Кальпа (маха-кальпа) төшөнсәһендә һүрәтләнә. Цикл тамамланғас, бөтә донъя, шул иҫәптән кешеләр донъяһы тарҡала башлай. Һуңынан, ғәйәт ҙур ваҡыт арауығында, йыһан яңынан асыла башлай. Буддизмда маха-кальпалар теҙмәһе бөтмәҫ-төкәнмәҫ һәм башы ла, аҙағы ла юҡ тип иҫәпләнә.

# Ахыры заман
## Дини ҡараштар
### Христианлыҡ

Христиан динендә Библияның ҡайһы бер комментаторҙары ахыры заман билдәһе итеп аңлатҡан ваҡиғалар, риүәйәткә ярашлы, Ғайса Мәсихтең шәкерте Яхъя Богослов (Иоанн Богослов) яҙған китапта тасуирлана.

# Ахыры заман
## Дини ҡараштар
### Ислам

Ислам эсхатологияһында теге донъя (ахирәт) кеше өсөн берҙән-бер мәңгелек һәм мөһим тормош булып тора. Ахирәт Кесе (үлем) йәки Оло Заман ахырынан башлана, үҙ эсенә Ҡиәмәт көнөн, ожмахты (йәннәт) һәм тамуҡты (йәһәннәм) ала. Оло Заман Ахыры тип Исрафил фәрештәнең борғоһо (суры) беренсе тауыш биргәндән алып икенсе яңғырашына тиклем дауам иткән осор атала.
Ахирәт ерҙәге донъя тормошона ҡаршы ҡуйыла. Ахирәткә ер тормошон ҡапма-ҡаршы ҡуйыу концепцияһы Мөхәммәт Пәйғәмбәр вәғәзендә төп идеяларҙың береһе була, ул ватандаштарын бөтә ҡылған эштәре өсөн яуап бирергә тура киләсәк баҡый донъя барлығына инандырырға тырыша. Мосолман дини тәғлимәтендә ахирәт концепцияһын әҙерләү мәңгелек донъяға (дар әл-баҡый) һәм ер тормошон (дар әл-фаный) ҡапма-ҡаршы ҡуйыу, шулай уҡ ахирәт тураһындағы төшөнсәләрҙе ентекле анализлау йүнәлешендә алып барыла (ожмах, тамуҡ, терелеү, Ҡиәмәт көнө һ. б.).
# Пегас (Тайдон ҡушылдығы)

Пегас (Тайденский) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тайдон йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Пегас (Тайдон ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011340
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201134
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тэер виллаһы

Тэер виллаһы (нем.Thaersche Villa) — Түбәнге Саксониялағы Целле ҡалаһында ҡалаһында ике ҡатлы фахверк йорто, 1793 йылда ғалим Альбрехт Тэер заказы буйынса төҙөлгән. Өсөнсө рейх осоро ваҡытында бинала СС уҡыу үҙәге урынлашҡан; архитектураның ҡала ҡомартҡыһы булып тора.

# Тэер виллаһы
## Тарихы һәм тасуирламаһы

1786 йылда ауыл хужалығы проблемалары менән шөғөлләнеүсе ғалим Альбрехт Даниель Тэер, Целлела Даммашвизен зонаһы менән Ам-Тиргартен урамы араһындағы хәҙерге парк биләмәһен һатып ала. Алты йылдан һуң ул үҙе һәм ғаиләһе өсөн резиденция кеүек ике ҡатлы фахверк бинаһын төҙөй. 11 йыл үткәс, Тэер ҡаланан китә, уның йорто һатыла: бина туристар өсөн ҡунаҡхана һәм ресторан кеүек файҙаланыла башлай. XIX быуатта вилланың яңыртылған штукатурланған көнбайыш фасады төҙөлә. Германияла власҡа национал-демократтар килгәндән һуң, 1934 йылда, бина ҡала милкенә күсә һәм шул уҡ йылда СС уҡыу үҙәге сифатында файҙаланыла башлай. Икенсе донъя һуғышы тамамланғандан һуң, Целле ҡалаһында торлаҡ йорттар етешмәү сәбәпле, бина күп фатирлы йорт итеп үҙәгртелә.
2007 йылдағы архитекторҙар виллаға кисекмәҫтән капиталь ремонт кәрәклеген аңлай: ул ваҡытта бөжәктәр (ағас ҡоротҡостары) ағас ҡаралтыға күп урында һиҙелерлек зыян килтереп өлгөрә. Йорт ҡыйығы һәм фасады шулай уҡ ҡурҡыныс хәлдә була — уларға тулыһынса емерелеү янай. Яҡынса 1,7 миллион евро булған ҡатмарлы төҙөлөш проектын тормошҡа ашырыу барышында бина үҙгәртеп ҡорола һәм яңынан тергеҙелә: атап әйткәндә, уның ҡыйығы һүтеп алына, герметизациялана һәм урынына кире ҡуйыла, XVIII быуат аҙағында төҙөлгән фасадына тарихи ҡиәфәте ҡайтарыла. Иҫке вилла үҙе 2010 йылда Өсөнсө рейх осорондағы ҡала тарихын тикшереүсе урындағы фондҡа тапшырыла: уның документтар коллекцияһы һәм махсуслаштырылған китапханаһы киң публика өсөн асыҡ була.
# Тягушев Ефим Владимирович

Тягушев Ефим Владимирович (26 ғинуар 1919 йыл — 27 ғинуар 1971 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Көньяҡ фронттың 9-сы армияһы айырым уҡсылар бригадаһының 78-се элемтә батальоны радисы, ҡыҙылармеец, Советтар Союзы Геройы.

# Тягушев Ефим Владимирович
## Биографияһы

1919 йылда 26 ғинуарында Мордовияның Кендя ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Мордвин.
7 синыфты тамамлай. «Яңы юл» колхозында ауыл советының һалым агенты булып эшләй. Һуңынан Кендян торф предприятиеһында төрлө эштәрҙә эшләй.
1939 йылда Мордва АССР-ының Ичкаловск хәрби комиссариатынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. Полк мәктәбендә радист һөнәре ала. 1939—1940 йылдарҙа совет-фин һуғышында ҡатнаша. Бөйөк Ватан һуғышын Одессала ҡаршылай.
1942 йылдың апрель айында ҡыҙылармеец Тягушев Ефим айырым 78-се уҡсылар бригадаһы составында Красный Лиман ҡалаһынан алыҫ булмаған Төньяҡ Донец йылғаһы бөгөлөндә һуғышта ҡатнаша. 20 апрелгә ҡарай төндә уҡсылар ротаһы көнбайыш ярға сыға һәм Долгенькое ауылы эргәһендәге (хәҙерге Украинаның Харьков өлкәһе Изюм районы) 158,6 м бейеклектән дошманды ҡыуып сығара. Десантсылар составында ҡыҙылармеец Тягушев та була. Хәрби заданиеларҙы үтәп, элемтәселәр баҫып алынған блиндажда радиостанция йәйелдерәләр һәм артиллерия утына төҙәтмәләр индерәләр, шулай уҡ дошмандың бер нисә атакаһын кире ҡағалар. 21 апрелдә Тягушев отделениеһы оборона тотҡан бейеклеккә гитлерсылар һөжүм аса, блиндажды ҡамай. Ефим дошманға ҡаршы автоматтан ут аса һәм радио аша совет артиллерияһы утын үҙенә юнәлтә. Бер снаряд блиндажға эләгә. Тягушев контузия ала һәм аңын юғалта. Гитлерсылар уны әсиргә ала.
Тягушев бер нисә концлагерь үтә. Ике тапҡыр уңышһыҙ ҡаса. 1943 йылдың 21 ғинуарында өсөнсө ҡасыуы уңышлы була һәм Ҡыҙыл Армия сафына ҡайта. Артабан ул Тамань ярымутаруындағы һуғышта, Ҡырым, Румыния, Югославия, Болгария, Австрияны азат итеүҙә ҡатнаша.
Ефим Тягушев 1946 йылда демобилизациялана. Һуғыш алдынан ата-әсәһе киткән ергә, Хабаровскиға килә. 1952 йылда Благовещен йылға училищеһын тамамлай. Хабаровск портының 12-се участкаһында Амур йылға пароходсылығында причал начальнигы булып эшләй. 1955 йылдан өлкән ҡабул итеүсе һәм тапшырыусы, Уссури йылғаһындағы Иман пристанендә тейәү-бушатыу мастеры. Приморье крайының Иман ҡалаһында йәшәгән. (1972 йылдан — Дальнереченск).
1971 йылдың 27 ғинуарында Дальнереченск ҡалаһында үҙәк аллеяның ҡала зыяратында ерләнгән.

# Тягушев Ефим Владимирович
## Хәтер

* Дальнереченск ҡала музейында Геройға арналған ҙур стенд бар. Уҡыусылар эшләп алған аҡсаға Тягушевҡа обелиск ҡуйылған. Шулай уҡ урындағы шағирҙар Тягушевҡа арнап шиғырҙар яҙа, йыл һайын уның хөрмәтенә уҡсылар ярышы үткәрелә.

# Тягушев Ефим Владимирович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР Юғары Советы Президиумының 1942 йылдың 13 декабрендәге Указы менән немец-фашист илбаҫарҙарына ҡаршы көрәштә командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне һәм күрһәткән батырлыҡтары һәм ҡаһарманлығы өсөн ҡыҙылармеец Тягушев Ефим Владимировичҡа «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә («Алтын йондоҙ» миҙалы № 4916)
* Ленин ордены һәм миҙалдар менән бүләкләнә
# Бишбүләк ауыл Советы (Бишбүләк районы)

Бишбүләк ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Бишбүләк районындағы ауыл биләмәһе.

# Бишбүләк ауыл Советы (Бишбүләк районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Ладог

Ладог — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының һул ярына тамағынан 862 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Ладог
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200017548
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201754
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Таня Ступар-Трифунович

Таня Ступар-Трифунович (сер. Тања Ступар Трифуновић, 1977 йылда Задарҙа тыуған) — серб һәм босния яҙыусыһы, дүрт шиғыр һәм бер мәҫәлдәр китаптары баҫтырып сығара. Шиғриәт һәм проза өлкәһендә бер нисә Босния һәм Герцеговина премияһы лауреаты.

# Таня Ступар-Трифунович
## Биографияһы

1977 йылда Задарҙа тыуа. Баня-Лука университетының философия факультетын, серб теле һәм әҙәбиәте кафедраһын тамамлай. Һуғыш башланғас Баня-Лукаға күсенә. Дүрт шиғыр һәм бер мәҫәлдәр китабын сығара, шиғырҙары инглиз, немец, поляк, словен, македон, венг, дания, француз һәм рус телдәренә тәржемә ителә (Дмитрий Волжанин тәржемәһе). «Варварҙар иртәнге сәй эскәндә нимә тураһында уйлай» китабы 2007—2008 йылдарҙа Босния һәм Герцеговиналағы иң яҡшы китап булараҡ CEE Literature Award премияһы номинанты була (Көнсығыш һәм Көньяҡ-Көнсығыш Европаның әҙәби премияһы), шорт-листҡа эләгә, шуның өсөн Ступар-Трифуновичҡа Венанан йорт бүләк итәләр. 2009 йылда «Төп герой — уңышһыҙлыҡҡа ғашиҡ булған кеше» китабы иң яҡшы китабы булараҡ «Фра Грго Мартич» призын яулай, бер нисә босния һәм сит ил йыйынтыҡтарына инә. Ступар-Трифунович «Путеви» әҙәби журналы мөхәррире була. EU Prize for Literature 2016 премияһы номинанты була.

# Таня Ступар-Трифунович
## Библиографияһы

* О чём думают варвары за завтраком (сер. О чему мисле варвари док доручкујуО чему мисле варвари док доручкују)
* Главный герой — человек, который влюбился в неудачу (сер. Главни јунак је човјек који се заљубљује у несрећуГлавни јунак је човјек који се заљубљује у несрећу)
* Часы в маминой комнате (сер. Сатови у мајчиној собиСатови у мајчиној соби)
# Танельта-Еган

Танельта-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Мег-Тыг-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 106 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Танельта-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038736
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203873
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әд-Духан сүрәһе

Әд-Духан сүрәһе (ғәр. سورة الدخان‎, Төтөн ) — Ҡөрьән Кәримдең 44 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 59 аяттан тора.
# Уң Рассоха (Сямженьга ҡушылдығы)

Уң Рассоха — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сямженьга йылғаһының уң ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Уң Рассоха (Сямженьга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036715
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003671
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Котловец

Котловец — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пёза йылғаһының һул ярына тамағынан 246 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Котловец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000049514
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004951
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ломовка (Мокша ҡушылдығы)

Ломовка — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мокша йылғаһының һул ярына тамағынан 231 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ломовка (Мокша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000027940
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002794
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Верхотина

Верхотина — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мегра йылғаһының һул ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Верхотина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040888
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004088
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Черемушка (Кемчуга ҡушылдығы)

Черёмушка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кемчуг (Оло Кемчуг) йылғаһының һул ярына тамағынан 284 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Черемушка (Кемчуга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200016749
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201674
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Манья

Манья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лозьва йылғаһының уң ярына тамағынан 359 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Манья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200009052
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200905
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Туймазы татар дәүләт драма театры

Туймазы татар дәүләт драма театры —Туймазы ҡалаһында эшләгән драма театры. Театр асыу тураһында 1990 йылдың 6 апрелендә Башҡорт АССР-ы министрҙар советының 78 һанлы ҡарары сыға. Ошо ҡарар нигеҙендә ҡала башҡарма комитеты Суворов урамындағы мәҙәниәт һарайын драма театры ҡарамағына бирә.
1991 йылдың майында «Родина» мәҙәниәт һарайы сәхнәһендә Мирхәйҙәр Фәйзиҙең «Аҡ ҡалфаҡ» спектакле күрһәтелә. Беренсе театр миҙгеле 1991 йылдың 1 декабрендә башлана. Был көн театрҙы рәсми асыу көнө тип иҫәләнә.
1992 йылда театр ҡарамағына «Геофизаппаратура» заводының клубы бирелә.
Театр Республика һәм Рәсәй кимәлендәге фестивальдәрҙә уңышлы ҡатнаша.

# Туймазы татар дәүләт драма театры
## Театр тураһында

* "Тиле йәшлек" уйға һалды 2016 йыл 9 март архивланған.