yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Зәйнуллин Рәшит Сибәғәт улы

Зәйнуллин Рәшит Сибәғәт улы (25 ғинуар 1945 йыл) — ғалим-инженер механик. 1963—1997 йылдарҙа Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы; 1997—2009 йылдарҙа Өфөләге «Ҡатмарлы техник системаларҙы хәүефһеҙ эксплуатациялау» ғилми үҙәк директоры, бер үк ваҡытта 2002 йылдан Энергоресурстарҙы транспортлау проблемалары институтының бүлек мөдире, 2005 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәре. Техник фәндәр докторы (1987), профессор (1994). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2005).

# Зәйнуллин Рәшит Сибәғәт улы
## Биографияһы

Рәшит Сибәғәт улы Зәйнуллин 1945 йылдың 25 ғинуарында Төркмән ССР-ының Илъялы ауылында тыуған. Балалыҡ һәм үҫмер йылдары Башҡорт АССР-ының Күгәрсен районы Йомағужа ауылында үткән.
1961 йылда Йомағужа урта мәктәбен тамамлаған.
1963—1968 йылдарҙа Өфө нефть институты студенты. Юғары белем алғандан һуң Силәбе политехник институты аспирантураһына уҡырға инә.

# Зәйнуллин Рәшит Сибәғәт улы
## Хеҙмәт юлы

1963—1997 йылдарҙа Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы: ассистент, өлкән уҡытыусы, доцент, «Нефть аппараттары төҙөү технологияһы» кафедраһы профессоры.
1974 йылда кандидатлыҡ һәм 1987 йылда — докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1997—2009 йылдарҙа Өфөләге «Ҡатмарлы техник системаларҙы хәүефһеҙ эксплуатациялау» ғилми-техник үҙәк директоры, бер үк ваҡытта 2002 йылдан БР Фәндәр Академияһының Энергоресурстарҙы транспортлау проблемалары институтының (ИПТЭР) «Техник системаларҙың ышаныслығы һәм хәүефһеҙлеге» бүлеге мөдире,
2005 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәре.
Ғилми эшмәкәрлеге коррозиялы мөхиттә баҫым аҫтында эшләгән нефть-газ ҡорамалдары һәм торба үткәргестәр хәүефһеҙлеге проблемалары менән бәйле. Уның ентекле тикшеренеүҙәре — тышлыҡлы типтағы ресурс ҡоролмалары техник системалары хәүефһеҙлеге; металдың механик-химик зарарланыуы; көпшәләр, аппараттар һәм торба үткәргестәрҙең сифатын күтәреү; ҡоролмаларҙың ҡалдыҡ ресурстарын диагностикалау һәм баһалау — Башҡортостан Республикаһында, Рәсәй Федерацияһында һәм БДБ илдәре нефть-химия һәм газ сәнәғәт тармаҡтары предприятиеларында («Башнефтехим», «Транснефть» Акционерҙар Компанияһында, «Башнефть» Акционерҙар Йәмғиәтендә, «Салауатнефтемаш», «Уралхиммаш») ҡулланыла.
10-дан артыҡ асыш танытмаһы һәм патент, 450-нән артыҡ ғилми хеҙмәт, 18 монография һәм китап авторы.
БР-ҙың «Энергия ресурстары транспорты проблемалары институты» Дәүләт унитар предприятиеһы эргәһендәге диссертация советы составына инә.

# Зәйнуллин Рәшит Сибәғәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2005)
# Ҡуянбай

Ҡуянбай — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы башҡорт ауылы, Яратҡол ауыл биләмәһенә керә.
Почта индексы — 456896, ОКАТО коды — 75206898004.

# Ҡуянбай
## Халыҡ һаны

2010 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 360 кеше теркәлгән, шул иҫәптән 178 ир-ат һәм 182 ҡатын-ҡыҙ.
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (94 %) йәшәй.
# Нови-Сад (аэропорт)

Нови-Сад — Сербияның баш ҡалаһы Воеводина эргәһендәге аэропорт.
Аэропорт Нови-Сад ҡалаһынан 16 км төньяҡтараҡ, Белград—Хоргош трассаһынан көнсығышта торған Ченей ауылы янында урынлашҡан.
1994 йылда бында хәҙерге заманса 2,5 км оҙонлоғондаҙы асфальт япмалы һыҙаты булған аэропорт төҙөү планлаштырылған, әммә әлегә тиклем осоу-ултырыу һыҙаты үлән менән ҡапланған һәм бынан самолеттар бары тик эске авиарейстар ғына башҡара.
2012 йылдың 5 апрелендә Воеводина хөкүмәте аэропорттың яңы үҫеш планын ҡабул итә, уның буйынса 2015 йылда яңы терминал төҙөү ҡаралған. Терминалдың һәм аэропорттың башҡа өлөштәренең планлаштырылыуы Черногорияның Тиват аэропорты моделе нигеҙендә башҡарыласаҡ тип күҙаллана. Проектҡа дөйөм инвестициялар күләме 20 миллион евро самаһы тәшкил итә.
# Теге ул ине! (хикәйә)

Теге ул ине! — хикәйә. Антон Павлович Чехов яҙған. 1886 йылда яҙылған, тәүге тапҡыр 1886 йылдың 27 декабрендә «Осколки» журналының 52-се һанында А. Чехонте ҡултамғаһы менән баҫыла.

# Теге ул ине! (хикәйә)
## Баҫмалар

А. П. Чеховтың «То была она!» хикәйәһе тәүге тапҡыр 1886 йылдың 27 декабрендә «Осколки» журналының 52-се һанында А. Чехонте ҡултамғаһы менән баҫыла, 1887 йылда А. Ф. Маркс нәшер иткән А. П. Чехов әҫәрҙәре йыйылмаһындағы «Невинные речи» йыйынтығына индерелә.
Чехов тере саҡта хикәйә болгар, немец, норвег, поляк һәм чех телдәренә тәржемә ителә.

# Теге ул ине! (хикәйә)
## Тәнҡит

Тәнҡитсе А. Басаргин хикәйәне Чехов тарафынан төрлө фантастик темаларға, моғайын, төрлө осраҡлы сәбәптәр арҡаһында яҙылған «бөтөнләй гонаһыҙ хикәйәләр» араһына индерә».

# Теге ул ине! (хикәйә)
## Сюжет

Пенсия йәшендәге полковник Вывертов дан яратыусы өс йәш ханымға үҙ томошо тураһында һөйләй. Бер саҡ шулай ул 1843 йылда үҙ полкы менән бергә Польшаның Ченстохов ҡалаһында була. Ул саҡтарҙа ҡыш бик ҡаты һыуыҡ булғанлыҡтан, һаҡта торған һалдаттар йыш ҡына танауҙарын туңдыра, ә буран юлдарҙы ҡаплап китә торған була. Полковник,ул ваҡытта әле подпоручик, өйләнгән булыуына ҡарамаҫтан, бик шуҡ егет була, сөнки ул поляк шляхтасыларына ҡаршы һуғыша һәм төрлө мөхәббәт тарихтарына инеп ҡалыусы була.
Адъютант сифатында ул ил буйлап бик күп йөрөй. Бер саҡ шулай Раштыуалағы һыуыҡ, алама көндәрҙең береһендә уны Шевелки ауылына ебәрәләр. Юлды буран күмеп китә, һәм ат йөрөтөүсе күсер уны ҡайҙа башы һуҡһа шунда алып китә. Улар поляк-граф Боядловскийҙың имениеһына килеп инә. Уларҙы буран туҡтағансы ҡунырға индерәләр, һыйлайҙар, кәрт уйнарға ултырталар, ә һуңынан «графтың ҙур йортона» йоҡларға һалалар.
Йорт менән идара итеүсе Вывертовты өйҙә өрәктәр булыуы бар тип иҫкәртә. Йоҡоға китер алдынан подпоручик аяҡ тауышы ишетә һәм кемдеңдер ишекте асыуын аңлай. Бына уның яурындарына ниндәйҙер ҡатын-ҡыҙ ҡулының тейеүен һиҙә. Ҡатын кеше: «Мин һине яратам... Һин миңә тормошомдан да ҡәҙерлерәк» - ти. Улар төндө бергә үткәрә. Киләһе төндә лә был хәл ҡабатлана, сөнки тыштағы буран туҡталыу урынына, киреһенсә, көсәйә генә. Тағы бер көндән һуң, ниһайәт, Вывертов юлға сыға.
Полковникты тыңлаусы ханымдар унан теге ҡатындың кем булғанлығын һорай. Вывертов уларға, был минең ҡатыным ине, сөнки ул минең менән бергә Шевелкиға килгәйне тип яуаплай. Ханымдар бик ныҡ күңелһеҙләнеп китә һәм хатта киске аштан да баш тарта. Улар Вывертов үҙҙәренән көлдө тип уйлай.
Ләкин полковник юғалып, аптырап ҡалмай: «Үпкәләмәгеҙ инде, ханымдар, мин бары тик шаяртып ҡына әйттем, ул ҡатын минең бисә түгел, ә управляющийҙың ҡатыны ине ...» - ти. Был хәбәрҙе ишеткән ханымдарҙың йөҙҙәре яҡтырып китә, күңел төшөнкөлөктәре юғала һәм хатта уларҙың аппетиттары ла асыла.
# Азатлыҡ майҙаны (Ереван)

Азатлыҡ майҙаны (әрм. Ազատության հրապարակ) — Еревандың үҙәк майҙандарының береһе, Әрмәнстан.
Азатлыҡ майҙаны Опера театрының көньяҡҡа ҡараған яғы ҡаршыһында урынлашҡан. Майҙанда Ованес Туманянға һәм Александр Спендиарянға һәйкәл тора. 2010 йылда территория аҫтында 500 автомашина һыйырлыҡ өс кимәлле парковка асыла. Төҙөлөш 4 миллиард драм тәшкил итә.
Майҙанда артында урынлашҡан скверҙа күп һанлы кафелар эшләй. Скверҙың көнсығыш яғында, Туманян менән Терьян урамдары киҫелешендә яһалдма һыу сығанағы — «аҡҡош күле» яһалған.

# Азатлыҡ майҙаны (Ереван)
## Фотогалерея
### 1988 йыл

* 1988 йыл

# Азатлыҡ майҙаны (Ереван)
## Фотогалерея
### 2008 йыл, Азатлыҡ майҙанында баш күтәреүҙәр һәм демонстранттарҙы ҡыуыу

* 24 февраль
* 29 февраль
* 1 март
* 21 март

# Азатлыҡ майҙаны (Ереван)
## Фотогалерея
### 2011—2015 йылдар

* 2011 йыл
* 2013 йыл
* 2014 йыл
* 2015 йыл
# Кәлтә (йылға)

Кәлтә — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Йоҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кәлтә (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025926
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102592
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Урва

Урва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сюзьва йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Урва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014134
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101413
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Торма

Торма (рус. Редька посевная, Редька огородная, лат. Raphanus sativus) —Кәбеҫтә һымаҡтар (Brassicaceae) ғаиләһенән бер-ике йыллыҡ үҫемлек. Апрель-май айҙарында сәскә ата,

# Торма
## Таралыуы

Торманың тыуған яғы — Урта диңгеҙ яры. Европа, Төньяҡ Америка, Австралияла сәсеп үҫтерелә.
# Тепша

Тепша — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Имгыт йылғаһының һул ярына тамағынан 190 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 89 км.

# Тепша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014514
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301451
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Распаиха

Оло Распаиха — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Распаиха йылғаһының уң ярына тамағынан 8,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Оло Распаиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010539
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101053
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кәркәле

Кәркәле — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Өйәҙе №2448 йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кәркәле
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201312111100024496
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102449
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сирдэм-Юган

Сирдэм-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Воже-Мур йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Сирдэм-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020043
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302004
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Няхар-Седа-Яха

Няхар-Седа-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Гыдан ҡултығы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Няхар-Седа-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076791
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307679
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гельминтология

Гельминтология — паразит селәүҙәрҙе (гельминттарҙы), улар тыуҙырған ауырыуҙарҙы һәм көрәшеү юлдарын өйрәнеүсе фән
Кеше, хайуан һәм үҫемлектәрҙә гельминтоз ауырыуын тыуҙырыусы паразит селәүҙәрҙе өйрәнә. Гельмитология зоология, медицина һәм ветеринария менән бәйле.
# Тар-Седа-Яха (Щучья ҡушылдығы)

Тар-Седа-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Щучья йылғаһының һул ярына тамағынан 146 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 72 км.

# Тар-Седа-Яха (Щучья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034586
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303458
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ибраһимов Ғәйнислам Дәүләтбай улы

Ибраһимов Ғәйнислам Дәүләтбай улы (7 апрель 1968 йыл — 31 июль 2020 йыл) — ғалим-тел белгесе, тəржемəсе. 2000 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, 2008 йылдан Көнсығышты өйрəнеү кафедраһы мөдире. Филология фәндәре кандидаты (2001). Яҙыусылар союзы ағзаһы (2005). Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2003).

# Ибраһимов Ғәйнислам Дәүләтбай улы
## Биографияһы

Ғәйнислам Дәүләтбай улы Ибраһимов 1968 йылдың 7 апрелендә Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы 2-се Этҡол ауылында тыуған. Уның атаһы билдәле тыуған яҡты өйрәнеүсе, тарихсы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Дәүләтбай Ибраһимов (мәктәп музейы уның исемен йөрөтә), әсәһе Разия Мәүлетова уҡытыу дәүерендә Баймаҡ районының иң көслө башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының береһе була.
1994 йылда Башҡорт дәүләт университетын, 1996 йылда Төркиәлә Анҡара университетын тамамлаған. 2000 йылдан алып Башҡорт дәүләт университетында эшлəй. 2008 йылдан башлап Көнсығышты өйрəнеү кафедраһы мөдире.
Ғалим 2020 йылдың 31 июлендә Өфө ҡалаһында вафат булды.

# Ибраһимов Ғәйнислам Дәүләтбай улы
## Ижади эшмәкәрлеге

Ғәйнислам Ибраһимов етәкләгән Көнсығышты өйрəнеү кафедраһы, ғилми һәм уҡыу эшмәкәрлегенең киңәйеүе менән бәйле, аҙаҡ Көнсығыш илдәрен өйрәнеү фәне (шәрҡиәт) кафедраһы итеп үҙгәртелә.
Төрөк теле йәмғиәте 1997 йылда «Төрки халыҡтарҙың эпостары» проекты буйынса төрки халыҡтарҙың эпостарын төрөк теленә тәржемә итеп сығара башлай. Ниәт буйынса унда 100 том сығарыу күҙаллана. Профессор, Са­лауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Башҡортостандың һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре Сөләймәнов Әхмәт Мөхәмәтвәли улы менән филология фәндәре кандидаты Ғәйнислам Дәүләтбай улы Ибраһимов башҡорт халыҡ эпостарын барлап, проект өсөн "иң-иң"дәрен һайлап алыу эшенә тотона. Ниһайәт, «Баш­ҡорт эпостары» дүрт томда (барлығы 80 эпос) донъя күрә һәм барлыҡ төрки донъяға тарала. Проект етәкселәре әйтеүенсә, ошо 100 том араһында һан һәм кү­ләм буйынса башҡорт эпостары тәүге урынды биләй. Ә йөкмәткеһе, боронғолоғо тураһында айырым билдәләп, баш­ҡорттарҙың бай тарихлы, бик боронғо халыҡ икәненә инаналар. Был үҙе үк беҙҙең халҡыбыҙ ижадында, әҙәбиәтебеҙ нигеҙендә ниндәй аҫыл мираҫ ятҡанын күрһәтә.
Ибраһимов Ғәйнислам Дәүләтбай улы «Урал батыр» (1996), «Аҡбуҙат», «Ҡуҙыйкүрпəс менəн Маянһылыу» («Башҡорт халыҡ дастандары», 2000), Салауат Юлаев (2004), Аҡмулла (2007) һәм башҡаларҙың шиғырҙарын; башҡорт фольклоры һəм башҡорт əҙəбиəте əҫəрҙəрен («Төрки əҙəбиəте антологияһы. Башҡорт əҙəбиəте», 29—30 т., 2004—2005, бөтəһе лə — Анҡара) төрөк теленə тəржемə иткəн. Фəнни эшмəкəрлеге төрки телдəрҙең сағыштырма грамматикаһына, төрки халыҡтарҙың фольклорына арналған. 150‑нəн ашыу фəнни хеҙмəт авторы.
Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2003) — «Урал батыр», «Аҡбуҙат» һәм башҡа эпик әҫәрҙәрҙе төрөк теленә тәржемә иткәне өсөн

# Ибраһимов Ғәйнислам Дәүләтбай улы
## Хеҙмәттәре

* Башҡорт телендə исем ҡылымдар. Өфө, 2002; Baskurt Turkҫesi Grameri. Ankara, 1996.
# Киринка

Киринка — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сундовик йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Киринка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000034998
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003499
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Палкур-То-Се

Палкур-То-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Палкур-То-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046328
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304632
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лыкова Антонина Михайловна

Лыкова Антонина Михайловна (ҡыҙ фамилияһы Орлова; 1 август 1931 йыл) — Рязань өлкәһе Шиловский районының Киров исемендәге колхозда һауынсы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1953).

# Лыкова Антонина Михайловна
## Биографияһы

Антонина Михайловна Лыкова 1931 йылдың 1 авгусында Үҙәк-сәнәғәт өлкәһенең Шиловский районы Санское ауылында (хәҙерге Рязань өлкәһе) крәҫтиән Орловтар ғаиләһендә тыуған.
1946 йылда урындағы тулы булмаған (ете йыллыҡ) урта мәктәпте тамамлай һәм Киров исемендәге колхозда эшләй башлай: йәй йәшелсәселек бригадаһында, ҡыш — һөт-тауар фермаһында эшләй. 1949 йылда һауынсы булып эшкә инә; 1951 йылда һәр һыйырҙан уртаса тәүлек һауым 15-16 килограмм тәшкил итә, йылына һәр һыйырҙан уртаса 4500 килограмм һөт һауып ала. Ул 1952 йылда үҙенә беркетелгән 9 баш һыйырҙан (йылына һәр һыйырҙан уртаса) 196 килограмм ҡуйылыҡта 5144 килограмм һөт һауып ала, уның исеме өлкә почет китабына индерелгән.
СССР Юғары Советы Президиумының 1953 йылдың 21 авгусындағы Указы менән «малсылыҡта өлгәшкән юғары күрһәткестәре һәм дәүләткә һатыу буйынса планды арттырып үтәгәне өсөн» Лыкова Антонина Михайловнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройыисеме бирелә.
1957 йылда «хеҙмәттә юғары күрһәткестәре өсөн» икенсе Ленин орденына лайыҡ була. 1959 йылдың 16 октябрендә Рязань өлкәһенең колхозсы ҡатын-ҡыҙҙары һәм совхоздарының эшсе-ҡатын-ҡыҙҙары делегацияһы составында СССР Министрҙар Советы рәйесе һәм КПСС Үҙәк Комитетының беренсе секретары Н. С. Хрущев менән Кремлдә осрашыуҙа ҡатнаша.
1964 йылдан 1986 йылға тиклем Санское ауыл советы рәйесе вазифаһында эшләй. 1986 йылдың сентябрендә хаҡлы ялға сыға. Санское ауылында йәшәй.
Депутаттар Советының Рязань өлкә (өс тапҡыр) һәм Шилов районы (ике тапҡыр) депутаты, Рязань КПСС өлкә комитеты ағзаһы итеп һайлана.
Ике Ленин ордены (21.08.1953, 07.02.1957), миҙалдар, шул иҫәптән «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы (08.01.1960), шулай уҡ ВСХВ-ВДНХ-ның Ҙур һәм Бәләкәй алтын миҙалдары менән бүләкләнә.

# Лыкова Антонина Михайловна
## Ғаиләһе

Ире: Лыков Иван Сергеевич, улы Лыков Александр Иванович (1954 йылғы), ҡыҙы Лыкова (Харламова) Любовь Ивановна (1956 йылғы.).
# Камал III

Камал III (2-се сәхнә псевдонимы, 1-сеһе — Сакмарский, Сәләхетдинов Камал Ситдиҡ улы, рус. Камал Сиддикович Салахутдинов, Камал Третий) (12 ғинуар 1900 йыл — 27 июль 1968 йыл) — театр актёры. 1928—1968 йылдарҙа Ғәлиәскәр Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисы. РСФСР-ҙың (1957) һәм Татар АССР-ының (1943) халыҡ артисы.

# Камал III
## Биографияһы

1899 йылдың 31 декабрендә (1900 йылдың ғинуарында) Әстерхан ҡалаһында тегеүселәр ғаиләһендә тыуған. «Шура ислам» мәктәбен, Ҡаҙан, Әстерхан театр студияһын (1919) тамамлаған.
1918—1924 йылдарҙа «Алтын Урда» Әстерхан мосолман артистары берлегендә (һуңынан «Вулкан» татар дәүләт драма театры, 1922 йылдан Һөнәри эшсе театры, 1928 йылдан Әстерхан дәүләт татар театры) уйнай.
1924 йылдан «Кызыл Октябрь» исемендәге татар театры (Ғәлиәскәр Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры) артисы. Яңы сәхнәлә иң беренсе башҡарған роле — Уильям Шекспирҙың «Гамлет» драмаһында Лаэрт.

# Камал III
## Ижады

Татар милли театр сәхнәһенең күренекле оҫталарының береһе, батыр тыныс образдар ижад итеүсе. Репертуарында боронғо ҙур-романтик, баҫалҡы йәш ҡаһармандар (Хәлил, Баҡый, Шәрәф) булһа, һуңыраҡ өлкән ҡаһармандарҙы уйнай. 50 йыллыҡ ижад ғүмерендә лә образ ижад иткән. Сәхнәлә партнершаһын булып һәрваҡыт Ильская уйнай торған була. Уның уйынын Зәйни Солтанов юғары баһалай.

# Камал III
## Әстерханда уйнаған спектаклдәре

* «Кречинский туйы» (Свадьба Кречинского) А. В. Сухово-Кобылин
* «Өйләнеү» (Женитьба) Н. В. Гоголь
* «Юлбаҫарҙар» (Разбойники) Фридрих Шиллер
* «Һаран» Ж.-Б. Мольер
* «Йәш ғүмер» Ғәфүр Ҡоләхмәтов
* «Банкрот» Ғәлиәскәр Камал
* «Ғәлиәбаныу» Мирхәйҙәр Фәйзи
* «Юлбаҫар Ғәлим» Карпов-Крымский
* «Ул булмаһа, был булһын» Ғөзәйер Хажибәков
* «Аршин мал алан» Ғөзәйер Хажибәков
* «Йөйсө Ғәйшә»