yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ғөбәйҙуллин Камил Ғөбәй улы

Ғөбәйҙуллин Камил Ғөбәй улы (9 ноябрь 1949 йыл) — рәссам-график, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1979 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (2002) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған рәссамы. Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1997).

# Ғөбәйҙуллин Камил Ғөбәй улы
## Биографияһы

Камил Ғөбәй улы Ғөбәйҙуллин 1949 йылдың 9 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Ишембай ҡалаһында тыуған.
1971 йылдан башлап республика, Рәсәй, союз, халыҡ-ара һәм сит ил, шул иҫәптән махсус (графика), зона һәм төбәк күргәҙмәләрендә ҡатнаша. Ишембай ҡалаһында йәшәй.
1993—1996 йылдарҙа Рәсәй рәссамдары академияһының графика буйынса ижад оҫтаханаһында эшләй (Красноярск).
1996 йылдан — Көньяҡ Башҡортостан рәссамдары ассоциацияһы рәйесе.
1997 йылда Рафаэль Ҡадыров менән бергә ижад иткән «Юрматы Ере» триптихы өсөн Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ була.
2003 йылдан Камил Ғөбәй улы Ғөбәйҙуллин Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының һынлы сәнғәт факультетында графика оҫтаханаһын етәкләй, 2004 йылдан — институттың рәсем кафедраһында өлкән уҡытыусы

# Ғөбәйҙуллин Камил Ғөбәй улы
## Белеме

* П. П. Беньков исемендәге Ташкент художество училищеһының театр-декорация бүлеге (Узбәк ССР-ы, 1969)
* Рәсәй рәссамдары академияһының графика ижады оҫтаханалары (Урал-Себер-Алыҫ Көнсығыш", Красноярск, 1996).

# Ғөбәйҙуллин Камил Ғөбәй улы
## Әҫәрҙәре һаҡланған урын

* А. С. Пушкин ис.Һынлы Сәнғәт Дәүләт Музейы (Мәскәү)
* М. В. Нестеров ис. башҡорт дәүләт сәнғәт музейы (Өфө)
* Росәй сәнғәт академияһы (Мәскәү; Красноярск)
* ГМУ РОСИ (Мәскәү)
* Һынлы сәнғәт дәүләт музейы, Үзбәкстан (Ташкент)
* Ангрен ҡалаһы Картина Галереяһы (Үзбәкстан)
* Ҡара Ҡалпаҡ республикаһының Һынлы сәнғәт дәүләт музейы (Нукус)
* Татарстан Республикаһының Һынлы сәнғәт дәүләт музейы (Ҡазан)
* Марий Эл Республикаһының һынлы сәнғәт музейы (Йошкар-Ола)
* Сыуаш дәүләт художество музейы (Чебаксар)
* Воронеж өлкәһенең Н. М. Крамской исемендәге художество музейы
* Өфө художество галереяһы, «Урал» галереяһы (Өфө)
* Ишембай картина галереяһы (Ишембай, Башҡортостан Республикаһы)
* Стәрлетамаҡ картина галереяһы (Стәрлетамаҡ, Башҡортостан Республикаһы).
* «Либеро-үҙәк» музейы
* Ә. Вәлиди исемендәге башҡорт гимназия-интернат галереяһы (Ишембай)

# Ғөбәйҙуллин Камил Ғөбәй улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы. 1997 йыл
* Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы 1997 йыл
* Рәсәй рәссамдары академияһы дипломанты — 2002 йыл
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы — 2004 йыл
* РРА-ның Көмөш миҙалына эйә — 2005 йыл

# Ғөбәйҙуллин Камил Ғөбәй улы
## Профессиональ һәм ижтимағи ойошмаларҙа ағзалыҡ

* СССР Рәссамдар союзы ағзаһы 1979 йылдан
* 1989—1993 йылдарҙа «Инйәр» ижади төркөм ағзаһы
* 1996 йылдан Башҡортостан Республикаһының Рәссамдар союзы рәйесе
# Балан

Балан (лат. Viburnum) — айыу баланы һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

# Балан
## Ботаник яҙма

Япрағы ҡойолоусан, тармаҡлы ҡыуаҡ йәки бәләкәй ағас, бейеклеге 2—5 м. Ҡайырыһы буй ярыҡтары булған һоро‑ҡуңыр төҫтә. Үрендеһе яланғас, көлһыу аҡ төҫтә, шыма, ҡайһы ваҡыт ҡырлы. Япрағы ябай, сите эре киртләсле 3—5 айырсалы, аҫтан төклө, һаплы, ҡапма‑ҡаршы. Сәскәһе аҡ, ситтәгеләре — эре, йәйенке, стериль; урталағылары — ваҡ, ҡыҫҡа ҡыңғыраулы, ике енесле; сәскәлеге — сатыр һымаҡ һепертке. Май—июндә сәскә ата. Емеше һарғылт ҡыҙыл, төшлө, август—сентябрҙә өлгөрә. Урманда, йылғаның һыубаҫар туғайҙарында, күл ярҙарында, һаҙлыҡ ситтәрендә үҫә; респ. бөтә терр‑яһында таралған.

# Балан
## Файҙаланыу

Декоратив, дарыу үҫемлеге. Составында витаминдар, дуплау матдәләре, органик кислоталар, шәкәр, микроэлементтар булған емеше, аҙыҡ булараҡ, яңы йыйылған һәм эшкәртелгән килеш ҡулланыла, ҡоштар өсөн аҙыҡ.

# Балан
## Таралышы һәм экология

Яҡынса 200 төрө билдәле, Евразия һәм Төньяҡ Американың уртаса һәм субтропик бүлкәттәрендә таралған. Төньяҡ ярымшар киңлектәрендә урта бүлкәттә Андтарҙа, бер аҙ Антиль утрауҙарында һәм Мадагаскарҙа ла осрай. Башҡортостанда ябай балан үҫә. Балан ҡыуағы йылға күл буйҙарында, урман ситтәрендә үҫә.Республикабыҙҙың бар райондарында ла осрай. Ағиҙел, Дим, Ҡариҙел ярҙарында күберәк күҙәтелә Күпселек төрҙәре күләгәле урындарҙы ла үҙ итә. Һыуға талымһыҙ Орлоҡтан, ботаҡтарҙан үрсей.
* Балан. О. В. Томе, «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885 китабынан ботаник иллюстрация
* Балан сәскәһенең һеркәстәре (ҙурайтылған)
# Койда

Койда — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға БЕЛ/КОЙДА ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 126 км.

# Койда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000041159
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004115
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Путалинский Еган

Путалинский Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Катесовский Сор күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Путалинский Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200047093
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204709
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Алабаш ҡурҙай

?Алабаш ҡурҙай :
Алабаш ҡурҙай (Acrocephalus paludicola) :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Турғай һымаҡтар |
| Подотряд: | Һайраусы турғайҙар |
| Ғаилә: | Һылыуҡастар |
| Ырыу: | Хәҙерге ҡамыш турғайҙары |
| Төр: | Алабаш ҡурҙай |
Латинса исеме :
Acrocephalus paludicola (Vieillot, 1817) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 558423 NCBI 68471 |
Алабаш ҡурҙай (рус. вертлявая камышовка, лат. Acrocephalus paludicola)— ҡамыш, япраҡ араларында осоп йөрөй торған теремек ҡош.

# Алабаш ҡурҙай
## Ҡылыҡһырлама

Турғайҙан бәләкәйерәк. Ҡойроғоноң осо түңәрәкләнеп бөтә. Һырты ҡара һәм ерән таплы һарғылт һоро. Кәүҙәһенең аҫ яғы көрәнһыу аҡ. Түбәһе уртаһынан һары һыҙыҡ үтә, уның ике яғында киң генә ҡара таптар бар. Күҙҙәре өҫтөндәге ҡаштары ап-аҡ. Сыбар турғайҙан сыбар һырты һәм түбәһенән үткән һары һыҙыҡ менән айырыла.

# Алабаш ҡурҙай
## Тауышы

Тауышы киҫкен генә:"ткк-ткк" йәки"тррр-тррр" Һайрауы тоноҡ ҡына тырылдауҙан тора.

# Алабаш ҡурҙай
## Туҡланыуы

Төрлө бөжәктәр менән туҡлана

# Алабаш ҡурҙай
## Йәшәү рәүеше

Һыу буйҙарындағы ҡамыштарҙа, шырлыҡтарҙа йәшәй. Күсмә ҡош. Бик һирәк осрай. Ҡамыш йәки үлән һабаҡтарына оя яһай. Ҡыҙғылт һәм һоро таптар менән сыбарланған 5-6 аҡ йомортҡаһы була.
# Инша

Инша — күнекмә, яҙма эш. Үҙ фекереңде һәм хистәреңде тасуирлап биреү. Уҡыу-уҡытыу эшендә әҙәбиәт дәрестәрендә йыш ҡулланыла.
# Орсоҡ йылан

?Орсоҡ йылан :
Ломкая веретеница :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Суб-тип: | Умыртҡалылар |
| Класс: | Һөйрәлеүселәр |
| Отряд: | Тәңкәлеләр |
| Подотряд: | Кәҫәрткеләр |
| Ғаилә: | Орсоҡ йыландар |
| Ырыу: | Орсоҡ йыландар |
Латинса исеме :
Anguis Linnaeus, 1758 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 209030 NCBI 102177 |
Орсоҡ йылан (лат. Anguis, рус. Веретеницы) — кәүҙәһе йыланға оҡшаған кәҫәрткеләр ырыуы, шыма тәңкәләре арҡыры һәм буй рәттәр булып урынлашҡан; тештәре конкс һымаҡ осло, артҡа ҡараған.
Европала һәм Көнбайыш Азияла киң таралған. Орсоҡ һымаҡ кәүҙәле, 26 см-ға ҡәҙәр оҙонлоҡта. Арҡаһы металлға хас ялтырауыҡлы ҡоңғорт-көрән төҫтә, ата йыландарҙың арҡаһында күк һәм ҡараһыу төҫтәге таптары бар. Орсоҡ йылан хәрәкәтсел күҙ ҡабаҡтары булуыуы менән, ә башҡа кәҫәрткеләрҙәр аяҡһыҙ булыуҙары менән айырылалар. Йылан кеүек борғаланып, әкрен шыуыша. Күп кенә башҡа кәҫәрткеләр кеүек, эҙәрлекләүҙән ҡурҡып, ҡойроғон өҙөп ҡалдыра. Ямғыр селәүсендәре, күбәләк ҡорттары менән туйына. Тереләй тыуҙырыусылар. Июль аҙағында — август башында 90—105 мм оҙонлоҡтағы 7—12 йәш кәҫәртке тыуа. Август айынан ҡышлай торған урындарына шыуыша башлай. Бер нисә тиҫтәләр бергә, имеҙеүселәрҙең өндәрендә, серегән ағас төпләрендә ҡышлайҙар. Орсоҡ йыланда ҡайһы ваҡыт яңылыш ағыулы йылан менән бутайҙар.
Орсоҡ йылан Башҡортостандың Ҡыҙыл китабына индерелгән.
# Мүк көртмәлеһе

Ҡандала көртмәлеһе, ҡандала көртмәләһе, (урыҫ. красни́ка, клоповка, йәки лат. Vaccinium praestans) — Вакциниум ырыуы Арсалар ғаиләһе ҡыуаҡсығы. Урыҫ телендә уны «клоповка» тип тә атайҙар, йәғни "ҡандала кеүек". Был уның еҫе көнкүрештә осрай торған ҡанэскес бөжәктекенә оҡшауы менән бәйле.

# Мүк көртмәлеһе
## Таралған ерҙәре, тасуирламаһы

Был еләк мүкле һаҙлыҡтарҙа, шыршы-аҡ шыршы-ҡарағас урмандарының, үңерҙәрҙең мүк баҫҡан урындарында үҫә. Үҫемлектең ареалы — Приморье крайының, Хабаровск крайы таулы-тайгалы райондарында, (төньяҡтараҡ - Советская Гавань диңгеҙ ярын һәм Амур йылғаһы тамағы буйлап), Камчатка, Сахалин, Курил (Шикотан, Кунашир, Итуруп, Урук, Симушир, Кетой), Хоккайдо, Хонсю утрауҙары.
Япраҡтары баштүбән йомортҡа рәүешле йәки оҙонса түңәрәк, 2-6 см оҙонлоҡта, 2,5-3,5 см киңлегендә, йоҡа, әммә ҡатҡыл, ситтәре ваҡ ҡына бысҡы теше кеүек. Сәскәһе 5-6 мм оҙонлоҡтағы алһыу ҡыңғырау рәүешле. Еләге түңәрәк, диаметры 8-10 мм, алһыу-ҡыҙыл, ялтырап тора, һутлы, сайырлы-әсе. Үҙенсәлекле еҫенә бәйле урыҫса «клоповка» тигән атамаһы ла бар.
Июнь-июль айҙарында сәскә ата, август-сентябрҙә еләге өлгөрә.

# Мүк көртмәлеһе
## Химик составы

Мүк көртмәлеһе флавоноидтарға һәм башҡа Р-актив матдәләргә, аскорбинға (80-100 мг%) һәм бензойға,дуплаусы матдәләргә, микроэлементтарға бай. Бешеп етмәгән йә артыҡ бешкәндәре составында витаминдар һәм биологик актив матдәләр күпкә кәмерәк була.

# Мүк көртмәлеһе
## Шифаһы

Мүк көртмәлеһенең һуты вируслы киҫкен респиратор инфекцияларҙы, һыуыҡ тейеүҙе дауалауҙа ярҙам итә, аш һеңдереүҙе яҡшыртыу һәм тонусты күтәреү үҙенсәлектәренә эйә, гипертоник ауырыуҙарҙы дауалауҙа ҡулланыу һөҙөмтәле, ҡан баҫымын кәметеүгә булышлыҡ итә.
# Ҡыжҡылдаҡ

?Ҡыжҡылдаҡ :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Суб-тип: | Ҡабырғалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Суб-класс: | Аңҡаулылар |
| Отряд: | Турғай һымаҡтар |
| Ғаилә: | Ҡоҙғондар |
| Ырыу: | Ҡыжҡылдаҡтар |
| Төр: | Ҡыжҡылдаҡ |
Латинса исеме :
Perisoreus infaustus (Linnaeus, 1758) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 561934 NCBI 56787 |
Ҡыжҡылдаҡ ( рус. Ку́кша , лат. Perisoreus infaustus) — ҡоҙғондар ғаиләһендәге, турғай һымаҡтар отрядындағы ҡош .

# Ҡыжҡылдаҡ
## Ҡылыҡһырлама

Күгәрсендән бәләкәйерәк. Һирәк хәрәкәтсән ҡош. Ағас ботаҡтарында һәм ерҙә йөрөй. Һирәк оса. Дөйөм төҫө ҡара көрән, һарғылт һипкелдәре бар. Яурыны, ҡанатостары ҡара. Ҡанаттарының сите, ҡойроҡ төбө һәм уның ҡырҙары ерән таплы.Башында ҡара көрән бүрке бар. Барабанан бәләкәйерәк булуы менән айырыла. Тауышы яңғырауыҡлы:"кжәәәә-кжәәәә", өҙөк-өҙөк һыҙғыра ла ала:«күүк-күүк».

# Ҡыжҡылдаҡ
## Тереклек итеүе

Ылыҫлы урмандарҙа йәшәй.

# Ҡыжҡылдаҡ
## Туҡланыу һәм үрсеүе

Ҡарағас, ҡарағай, шыршы орлоҡтары, бөжәктәр менән туҡлана. Шулай уҡ ваҡ кимереүселәр, ваҡ ҡоштар, шулай уҡ һыу ҡоштары йомортҡалары менән дә туҡлана.

# Ҡыжҡылдаҡ
## Төрҙәштәре

Выделяют 11 подвидов:
* P. infaustus infaustus
* P. infaustus maritimus
* P. infaustus opicus
* P. infaustus ostjakorum
* P. infaustus rogosowi
* P. infaustus ruthenus
* P. infaustus sakhalinensis
* P. infaustus sibericus
* P. infaustus tkatchenkoi
* P. infaustus varnak
* P. infaustus yakutensis
# Пуныньега

Пуныньега — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Согом куленә ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Пуныньега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300018154
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301815
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гехофен

Гехофен (нем. Gehofen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 699 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,49 км². Диңгеҙ кимәленән 125 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6571 һәм автомобиль коды — KYF.
# Борзенко Валентин Иванович

Борзенко Валентин Иванович (12 август 1936 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең хужалыҡ эшмәкәре, 1980 йылдан "Салауатнефтеоргсинтез" етештереү берекмәһе химия заводының директоры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы халыҡ депутаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1986 йыл). Милләте - урыҫ

# Борзенко Валентин Иванович
## Биографияһы

Валентин Иванович Борзенко 1936 йылдың 12 авгусында БАССР-ҙың Федоровка районы Златоустовка ауылында тыуған.
1973 йылда Өфө нефть институтын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1954 йылда һөнәрселек училищеһын тамамлағандан һуң слесарь булып башлаған.
1956 - 1959 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт иткән. Армияла хеҙмәт итеп ҡайтҡас, Салауат нефтехимия комбинатының КИП участкаһында слесарь, мастер, участка етәксеһе булып эшләгән.
1964 - 1978 йылдарҙа Салауат химия заводының өлкән инженеры, цех етәксеһе итеп үрләтелә.
1978 йылдан - өлкән инженер урынбаҫары, 1980 йылдан - "Салауатнефтеоргсинтез" етештереү берекмәһе химия заводының директоры вазифаларын башҡара. Өфө ҡалаһының Орджоникидзе районы 57-се Щербаков һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана

# Борзенко Валентин Иванович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены

# Борзенко Валентин Иванович
## Ғаиләһе

Өйләнгән, ғаиләһендә ул һәм ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергәндәр.
# Нго-Яха (Тамбей ҡушылдығы)

Нго-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тамбей йылғаһының уң ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Нго-Яха (Тамбей ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043495
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304349
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Камышинка (Шегарка ҡушылдығы)

Камышинка — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шегарка йылғаһының уң ярына тамағынан 342 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Камышинка (Шегарка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200013282
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201328
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Беньковская Галина Васильевна

Беньковская Галина Васильевна (7 март 1955 йыл) — ғалим-генетик. 1992 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге Органик химия институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. Биология фәндәре докторы (2009).

# Беньковская Галина Васильевна
## Биографияһы

Галина Васильевна Беньковская 1955 йылдың 7 мартында хәҙерге Ҡаҙағстандың Атырау ҡалаһында тыуған. Күренекле ғалим В. Г. Беньковскийҙың ҡыҙы. 1978 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. 1972—1973 йылдарҙа һәм 1982 йылдан алып Биохимия һәм генетика институтында эшләй (өҙөклөк менән), 2012 йылдан алып — төп ғилми хәҙмәткәр; 1978—1982 йылдарҙа һәм 1991—1992 йылдарҙа Органик химия институтында эшләй, 1992 йылдан башлап өлкән ғилми хеҙмәткәр вазифаһын биләй.

# Беньковская Галина Васильевна
## Фәнни эшмәкәрлеге

Ғалимдың фәнни эшмәкәрлеге бөжәктәрҙең стресс реакцияһы үҫешенең популяцион генетик һәм физиологик биохимик аспекттарын өйрәнеүгә арналған. Г. В. Беньковская стресс шарттарында специфик булмаған реакциялар формалашыуының онтогенетик законлылыҡтары, бөжәктәрҙең модель һәм тәбиғи популяцияларының фенетик төҙөлөшө һәм уларҙың насар йоғонтоларға сыҙамлылығының генетик нигеҙҙәре араһындағы бәйләнеште асыҡлай.
125-тән ашыу фәнни хеҙмәт авторы. Докторлыҡ диссертацияһын «Стресс-реакция как механизм реализации адаптивного потенциала особей и популяций насекомых» темаһы буйынса 2006 йылда яҡлай. Төп фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәләре — генетика, физиология, экология; төп ғилми өлкәһе — биология фәндәре — энтомология.
Төп ғилми хеҙмәттәре
* Перитроиды и ингибиторы синтеза хитина в борьбе с колорадским жуком. Уфа, 1991 (авторҙаш);
* Средства и методы защиты биополимеров от вредителей. Уфа, 2005 (авторҙаш).
# Иленька (Иленка ҡушылдығы)

Иленька — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иленка йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Иленька (Иленка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ница йылғаһы Реж һәм Нейва йылғалары ҡушылған урынған тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501912111200007385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200738
* Бассейн коды — 14.01.05.019
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Найво-Яха

Найво-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тазов мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Найво-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300074001
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307400
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Гөмбәт

Оло Гөмбәт — Рәсәй йылғаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәһендә аға. Йылға тамағы Оло Юшатыр йылғаһының уң ярында уның тамағынан 14 километрҙа урынлашҡан. Йылға оҙонлоғо 37 км тәшкил итә.

# Оло Гөмбәт
## Атаманың килеп сығышы

Топоним Гөмбәт тигән башҡорт ир-ат исеменә барып тоташа.

# Оло Гөмбәт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса, һыу Яйыҡ һыу бассейны округына, йылғаның һыу хужалығы участкаһы —Оло Эйек тйылғаһы ҡушылған урындан алып тамағына тиклем Һаҡмар йылғаһы. Йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының рәсәй өлөшө).
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000712112200007005.
# Чурк-Ю

Чурк-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Жежим-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Чурк-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015142
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001514
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Стрельня

Стрельня — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының һул ярына тамағынан 104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Стрельня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035867
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103586
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шердар мәҙрәсәһе

1636
Шердар мәҙрәсәһе (үзб. Sherdor mаdrаsasi, شردار مدرسەسى; фарсы. шир - арыҫлан, дар - булған. арыҫландар менән мәҙрәсә) — XVII быуатта ислам мәғариф, рухи-ағартыу һәм йәдбуди-табыныу ҡоролмаһы Сәмәрҡәнд майҙанда Ригестан. Менән бергә Олоғбәк мәҙрәсәһе һәм Телләкәре мәҙрәсәһе бөтөн барлыҡҡа килтерә миғмар груһы. 2001 Йылда Сәмәрҡәндтең башҡа иҫтәлекле урындары менән бергә исемлеккә индерелгән Бөтә донъя мираҫы ЮНЕСКО.