yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡунаҡбаев Йосоп Йыһангир улы

Ҡунаҡбаев Йосоп Йыһангир улы (1885 — 1938) — дәүләт эшмәкәре. Баймаҡ район Советы башҡарма комитеты рәйесе (1930). Сәйәси золом ҡорбаны.

# Ҡунаҡбаев Йосоп Йыһангир улы
## Биографияһы

Йосоп Йыһангир улы Ҡунаҡбаев 1885 (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1896 йылда) хәҙерге Баймаҡ районының Таһир ауылында тыуған. Белеме — башланғыс. ВКП (б) ағзаһы.
Бөрйән-Түңгәүер кантоны Темәс улусында Совет власын урынлаштырыуҙа һәм нығытыуҙа әүҙем ҡатнаша. 1923—1925 йылдарҙа Йылайыр кантонында уҙғарылған 2-5 партконференцияларына һайлана, кантондың эске эштәр бүлеге органдарында эшләй. Башҡортостан тау тресы идаралығының аҙыҡ-түлек тәьминәте бүлеге етәксеһе була.
1927—1930 йылдарҙа Йылайыр кантон башҡарма комитетында эшләй. 1930 йылда Йосоп Ҡунаҡбаев Баймаҡ район Советы башҡарма комитеты рәйесе итеп һайлана. Районда совет власын нығытыуға күп көс һала. Уның башланғысы менән Темәстә, Билалда, Таһирҙа мәктәп биналары төҙөлә, балалар йорттары асыла.
Артабан Өфө ҡалаһындағы 1 Май исемендәге шырпы фабрикаһы директоры итеп тәғәйенләнә (1934 йылға тиклем). 1935—1936 йылдарҙа тыуған яҡтарына ҡайтып, «Башзолото» берекмәһенең Түбә приискаһы директоры булып эшләй.

# Ҡунаҡбаев Йосоп Йыһангир улы
## 46-cы йылҡы заводы тарихынан

1930 йылдың 1 февралендәге Үҙәк Башҡарма Комитетының СССР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советының ҡарарынан һуң хәлле йәшәгән крәҫтиәндәргә баҫым көсәйә. Әлеге ҡарарға ярашлы ҡуртымға ер алыу, шәхси хужалыҡтарҙа ялланған хеҙмәтселәрҙе тотоу тыйыла, шуға күрә властар кулактарҙан, хәлле крәҫтиәндәрҙән малды, ауыл хужалығы инвентарҙарын, ҡаралтыларҙы тартып алалар.
Конфискацияланған аттар һәм Аҡморондағы ҡалған колхоз аттары нигеҙендә 1930 йылда 46-сы йылҡы заводы булдырыла. Аҡморон халҡы күпләп күрше Бикеш ауылына күсенә. 1931 йылды Йылҡы заводына ике «Фордзон» маркалы трактор һәм ХТЗ бирәләр. Йыл һайын заводҡа Алыҫ Rөнсығыш округынан хәрбиҙәр килеп? иң яҡшы аттарҙы һайлап алалар. Йылҡы заводы бер нисә тапҡыр рәхмәт хаттары ала. Заводтың төп маҡсаты — Ҡыҙыл Армияһы өсөн яҡшы аттар әҙерләү һәм башҡорт тоҡомло аттарҙы үрсетеү була.
1937 йылда Ҡунаҡбаев Йосоп Йыһангир улы 46-сы йылҡы заводының беренсе директоры була, әммә был яуаплы эшендә оҙаҡ эшләргә тура килмәй. 1937 йылда бында «совет власына ҡаршы ҡоротҡослоҡ менән шөғөлләнеүселәр эше» асыла. Йылҡы заводы директоры Йосоп Ҡунаҡбаев 1937 йылдың 5 авгусында ҡулға алына. 58-2, 58-7, 58-8, 58-11 статьялары буйынса хөкөм ителеп, 1938 йылдың 11 июлендә атып үлтерелә. Тиҫтәләгән (крайҙы өйрәнеүсе Р. Үтәғоловтың мәғлүмәттәре буйынса — 129) эшсеһе Союздың төрлө тарафтарындағы социалистик төҙөлөштәргә йәиһә төрмә-лагерҙарға оҙатыла.
1960 йылдың 24 июнендә реабилитациялана.

# Ҡунаҡбаев Йосоп Йыһангир улы
## Хәтер

Баймаҡ районы Аҡморон ауылында Уйылдан Кәримов башланғысы менән һәйкәл-таш ҡуйылған (Фирғәт Ғиниәт улы Истәков башҡарыуында).
# Әпес (Үрек ҡушылдығы)

Әпес — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостандың Ишембай районындағы Әпес тауының көнсығыш битләүенән башлана.Ҡушылдыҡтары: Ҡарағасйылға,
# Азалов Ҡлычнияз

Ҡлычнияз Азалов (10 март 1921 йыл — 27 декабрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 58-се гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы, Советтар Союзы Геройы (1944), гвардия ҡыҙылармеецы.

# Азалов Ҡлычнияз
## Биографияһы

1921 йылдың 10 мартында Төркмәнстандың хәҙерге Марый районы Меджаур Баба Һары ауылында тыуған. Милләте буйынса төркмән. Колхозда эшләгән.
Ҡыҙыл Армияла — 1941 йылдан. 1943 йылдың майынан фронтта.
1943 йылдың 27 сентябрендә 58-се гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы комсомолец гвардия ҡыҙылармеецы Ҡлычнияз Азалов дошман уты аҫтында Нивки ауылы янында (Белоруссия, Гомель өлкәһе, Брагин районы) Днепр йылғаһы аша уң ярға сыға, плацдармды тотоп ҡалыу буйынса алыштарҙа ҡаһарманлыҡ күрһәтә: өс тапҡыр яралана, әммә сафта ҡала. 1943 йылдың 27 декабрендә һуғышта алған яраларҙан вафат була. Белоруссиялағы Гомель өлкәһе Светлогорск ҡалаһында ерләнә.
СССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 15 ғинуарындағы Указына ярашлы немец-фашист илбаҫарҙары менән көрәштә командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне өсөн һәм шул ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн гвардия ҡыҙылармеецы Азалов Ҡлычнияз Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була.

# Азалов Ҡлычнияз
## Наградалары

* Советтар Союзы Геройының «Алтын Йондоҙ» миҙалы
* Ленин ордены
* Үлгәндән һуң Төркмәнстандың иң юғары дәрәжәһе — «Төркмәнстан Геройы» исеменә лайыҡ була.

# Азалов Ҡлычнияз
## Хәтер

* Гомель өлкәһендәге Светлогорск ҡалаһында бер урам Герой исемен йөрөтә.
* Азалов исемен ул уҡыған 3-сө мәктәп йөрөтә.
* Тыуған колхозында Геройға бюст ҡуйылған.
* Ҡлычнияз Азаловтың исеме 112-се башҡорт (16-сы Чернигов гвардия) кавалерия дивизияһының башҡа 78 Советтар Союзы Геройҙары исемдәре араһында алтын хәрефтәр менән уйылып яҙылған:
** Башкортостан Республикаһының Милли музейында (Өфө ҡалаһы, Совет урамы, 14)
** 112-се Башҡорт (16-сы Чернигов гвардия) кавалерия дивизияһы (Өфө ҡалаһы, Левитан урамы, 27).
# Лухтонга

Лухтонга — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубена йылғаһының уң ярына тамағынан 294 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Лухтонга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005290
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000529
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Үрге Ворбаза

Үрге Ворбаза — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ворбаза йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Үрге Ворбаза
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030530
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003053
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сәлишев Линир Ибраһим улы

Сәлишев Линир Ибраһим улы (14 июнь 1937 йыл — 11 апрель 2014 йыл) — ауыл хужалығы хеҙмәткәре, 1978—1998 йылдарҙа Федоровка районы «Пугачёв» совхозының баш агрономы. Рәсәй Федерацияһының (1997) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған агрономы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1980).

# Сәлишев Линир Ибраһим улы
## Биографияһы

Линир Ибраһим улы Сәлишев 1937 йылдың 14 июнендә Башҡорт АССР-ының Федоровка районы Яңы Яуыш ауылында тыуа. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң, 1957 йылдан алып республика колхоздарында эшләй.
1959 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтының агрономия факультетына уҡырға инә һәм уны 1963 йылда тамамлап сыға. Артабан агроном булып эшләй башлай. 1972—1975 йылдарҙа Мораптал совхозының баш агрономы, 1978 йылдан алып Федоровка районының Пугачев совхозында эшләй.
Линир Сәлишев республикала беренсе булып 1962 йылда тупраҡты эрозияға ҡаршы эшкәртеү системаһын индерә һәм йыл һайын бөртөклөләрҙең һәр гектарынан 23-25 центнер, ә шәкәр сөгөлдөрөнең һәр гектарынан 220—230 центнер тотороҡло мул уңыш ала. Уның фәнни баҫмаларының төп йүнәлеше — тупраҡ эшкәртеү, бөртөклөләр һәм борсаҡ культураларын үҫтереү технологияһы.
Линир Ибраһим улы кукуруз культураһын эшкәртеү буйынса Совет-Австрия симпозиумында (Өфө, 1992) ҡатнашыусы.

# Сәлишев Линир Ибраһим улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены (1981)
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған агрономы (1997)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған агрономы (1986)

# Сәлишев Линир Ибраһим улы
## Китаптары

* Почвозащитная система земледелия в совхозе «Пугачевский». Уфа, 1984.
* Минимальная обработка и воспроизводство плодородия типичного чернозема. Уфа, 1993 (соавт).
# Азаматов

Азаматов — башҡорт ир-ат фамилияһы. Башҡорт ир-ат исеме Азаматтан яһалған. Топоним булып та ҡулланыла.
Азаматова — башҡорт ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Азаматов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Азаматовтар — идара итеүҙең кантон системаһы осоро эшмәкәрҙәре.
* Азаматов Марат Мостафа улы — СССР хоккейсыһы Һәм Рәсәй тренеры. РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1978).
* Азаматов Дамир Мостафа улы — ғалим-философ.
* Азаматов Фәтих Хәсән улы — журналист, партия органдары хеҙмәткәре, тыуған яҡты өйрәнеүсе.
* Азаматова Бибисара Мостафа ҡыҙы — инженер-технолог, хужалыҡ эшмәкәре, үҙешмәкәр йырсы.
# Һыуғомаҡ (тау)

Һыуғомаҡ — тау, Силәбе өлкәһенең Ҡыштым ҡалаһына яҡын, Силәбенән 90 км, Екатеринбургтан 150 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Һыуғомаҡ (тау)
## Тарихы һәм географияһы

һыуғомаҡ — тау массивтары араһында Ҡыштымдың көнбайыш яғында бейеклеге буйынса икенсе тау (диңгеҙ кимәленән 591 м), был массивтың иң бейек тауы — Егауыҙы тауы менән йәнәш тора (Диңгеҙ кимәленән 607 м).
Һыуғомаҡ тауы — Һыуғомаҡ территориаль-тәбиғәт комплексы составындағы өс өлөштөң (Һыуғомаҡ күле, Һыуғомаҡ йылғаһы һәм Һыуғомаҡ мәмерйәһе) береһе.
Һыуғомаҡ тауы түбәһендә ҡаялы, түбәһенә тиклем битләүҙәре ҡатнаш урмандар һәм һирәк осрай торған үҫемлектәр менән ҡапланған.
Тау итәгендә Һыуғомаҡ күле, 150 м оҙонлоҡтағы өс ҡыуышлыҡтан торған Һыуғомаҡ мәмерйәһе, Марьины слезы шишмәһе һәм Һыуғомаҡ күле янында ҙур булмаған ҡаялы һөҙәк тау — Яланғас түбә (50 м) урынлашҡан.

# Һыуғомаҡ (тау)
## Топонимикаһы

Топонимдарының берҙәм аңлатмаһы юҡ, әммә был яҡтың күп топонимдары һәм гидронимдары кеүек үк башҡорт һүҙенән килеп сыҡҡан. Был топонимды яҡындағы Һыуғомаҡ йылғаһы исеме менән бәйләргә мөмкин, уны башҡортса һыу (һыу)+ҡомаҡ (ҡомаҡ), быны"һыу ҡомағы" тип аңлатырға була. Икенсе фараз боронғо төрки ир-ат исеме менән бәйләй, ләкин был версия башҡорт теле ҡағиҙәләренә тап килмәй.
# Утис

Утис — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тепша йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 91 км.

# Утис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014521
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301452
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Борисполь (аэропорт)

Борисполь :
| Файл:Kiev Airport Borispil, terminal D Intl.JPG Борисполь аэропорты |||
| Ил: Регион: | Украина Киев өлкәһе | Украина Киев өлкәһе |
| Төр: | граждан | граждан |
| ИКАО коды: ИАТА коды: | UKBB KBP | UKBB KBP |
| Урын: | Борисполь ҡалаһы | Борисполь ҡалаһы |
| Бейеклеге: Координаттар: | +130 м 50°20′ с. ш. 30°53′ в. д. | +130 м 50°20′ с. ш. 30°53′ в. д. |
| Пассажирҙар әйләнеше(йыл): | ▼ 7 930 000 пасс. (2013) | ▼ 7 930 000 пасс. (2013) |
| Персонал һаны: | ~5000 | ~5000 |
| Терминалдар: | 5 | 5 |
| Урындағы ваҡыт: | UTC +2/+3 | UTC +2/+3 |
| Эш ваҡыты: | тәүлек әйләнәһенә | тәүлек әйләнәһенә |
| Эксплуатант: | Windrose, Днеправиа | Windrose, Днеправиа |
| Сайт: | kbp.kiev.ua/ru/ | kbp.kiev.ua/ru/ |
| Осоп-ултырыу юлдар(ОУЮ) |||
| Һан | Ҙурлығыы | Япма |
| 18л/36п | 4000х60 м | цементобетон |
| 18п/36л | 3500х63 м | цементобетон |
| Проект:Авиация |||
Бори́споль (укр. Бориспіль) — Киевты хеҙмәтләндерғән халыҡ-ара аэропорт. Украинаның иң ҙур һауа ҡапҡаһы. Киевтан 18,5 алыҫлыҡта, Борисполь ҡалаһында урынлашҡан.
1959 йылда беренсе рейстар асыла. Мәскәү-Киев-Мәскәү, Ленинград-Киев-Ленинград марштруттар буйынса.

# Борисполь (аэропорт)
## Пассажирҙар әйләнеше

| йыл | Хеҙмәтләндерғән пассажирҙар (мең кеше) | динамика |
| 1995 | 1307,6 | - |
| 1996 | 1280,4 | - 2 % |
| 1997 | 1375,3 | + 7,4 % |
| 1998 | 1373,4 | - 0,2 % |
| 1999 | 1330,1 | - 3 % |
| 2002 | 1782,9 | - |
| 2003 | 2343,3 | + 31,4 % |
| 2004 | 3166,6 | + 35 % |
| 2005 | 3930,4 | + 24,1 % |
| 2006 | 4621,9 | + 17,6 % |
| 2007 | 5671,3 | + 22,7 % |
| 2008 | 6657,1 | +17,4 % |
| 2009 | 5793,5 | - 13 % |
| 2010 | 6691,8 | + 15,5 % |
| 2011 | 8029,4 | + 20,0 % |
| 2012 | 8478,0 | + 5,0 % |
# Аргат-Юл

Аргат-Юл — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Улу-Юл йылғаһының уң ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 65 км.

# Аргат-Юл
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200022220
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202222
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аныль

Аныль — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы/ Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 269 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Аныль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005713
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100571
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Емельяшевка

Емельяшевка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Емельяшевка йылғаһының уң ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Емельяшевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200013042
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201304
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Солянка (Яйыҡ ҡушылдығы)

Солянка (Джаксы-Бурлю, Жаксы-Бурлю) — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яйыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 924 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Солянка (Яйыҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы бассейны (Рәсәй булеге) Һаҡмар йылғаһынан түбәнерәк, Илек йылғаһын керетмәй. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010001012112200010061
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112201006
* Бассейн коды — 12.01.00.010
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Башҡорт иҡтисади-хоҡуҡ техникумы

Башҡорт иҡтисади-хоҡуҡ техникумы Дәүләттеке булмаған Урта-профессиональ белем биреү учрежденияһы (рус. Негосударственное образовательное учреждение среднего профессионального образования «Башкирский экономико-юридический техникум») — Өфө ҡалаһында урынлашҡан Рәсәй Федерацияһы мәғариф буйынса Федераль Агентлығынан бирелгән Аккредитация һәм Башҡортостан Республикаһының Мәғариф Министрлығы Лицензия тарафында эшләгән техникум. БИХТ 1995 йылда Өфө ҡалаһында барлыҡҡа килгән. Ойоштороусыһы Көнсығыш иҡтисади хоҡуҡ , идара һәм гуманитар фәндәре институты.

# Башҡорт иҡтисади-хоҡуҡ техникумы
## Структура

БХИТ составында:
* Иҡтисад
* Хоҡуҡ(юридик)
* Техник
* Компьютер технологиялары
* Дизайн һәм сервис факультеттары эшләй.
Шулай уҡ БИХТ-тың Башҡортостандағы Стәрлетамаҡ, Салауат, Күмертау, Нефтекама ҡалаларында филиалдары , Стәрлебаш, Ҡырғыҙ-Миәкә ауылдарыда вәкәләтлектәре урынлашҡан. Ырымбур өлкәһендә лә филиалдары бар.
# Кәрбәлаи Сәфихан Ҡарабағы

Кәрбәлаи Сәфихан Ҡарабағы (әзерб. Kərbəlayı Səfixan Qarabaği) — әзербайжан архитекторы, Ҡарабахта барлыҡҡа килгән үҙенсәлекле архитектура мәктәбе вәкиле.
Ҡарабағының эштәрендә традицион һәм романтик элементтарҙың берләшеүе айырыуса һиҙелә. Кәрбәлаи Сәфихан Ағдамда, Физулиҙа, Шушала күп биналар проектлай. Уның проекттары өсөн (мәҫәлән, Ағдамдағы мәсеттәр һәм Бардалағы) әзербайжан архитектура традицияларына нигеҙләнгән ябай алымдар ҡулланылған.

# Кәрбәлаи Сәфихан Ҡарабағы
## Ижады

Кәрбәлаи Сәфихан Ҡарабағы ижадының үҙенсәлеге булып урындағы архитектура традицияларын рациональ һәм оҫта ҡулланыу тора. Архитектор 1883 йылда Гәүһәр ағаның Үрге мәсетен төҙөп бөткән, унда бүлмәләге розеткала ғәрәпсә: «Кәрбәлаи Сәфихан, Ҡарабах архитекторы эшләгән. 1301» тип яҙылған (1883—1884 йй.). Оҫтаның исеме шулай уҡ икенсеһендә Шуша ҡалаһының түбәнге өлөшөндәге Гәүһәр аға мәсетендә лә, шулай Уҡ Физули ҡалаһының мәсетендә лә осрай: Кәрбәлаи Сәфихан,Ҡарабах архитекторы эшләгән. 1307 йыл (1889—1890 йй.).
Сәфихан проекты буйынса төҙөлгән ҡоролмалар араһында Шушалағы Ширин су мунсаһы, Бардалағы мәсет (1868), Ағдам мәсете (1870), Одессала «Татар мәсете» (1870), Ашхабадта Ҡарабағлар мәсете (1880), Шуша ҡалаһындағы бер нисә квартал мәсете һәм Ҡарабахта башҡа граждандар биналары.
Сәфихан Ҡарабағы, урындағы архитектура традицияларын файҙаланып, таш колонналар менән ике ҡатлы галереяларға бүлеү һәм көмбәҙле япмалар ҡулланыу хас булған Ҡарабах төбәге арауығын ойоштороусы берҙәм типтағы мәсеттәр төҙөгән.

# Кәрбәлаи Сәфихан Ҡарабағы
## Сығанаҡ

* Мешедиханым Неймет, доктор наук, член-корр. НАН Азербайджана Эпиграфические памятники Карабаха.
# Горява

Горява — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Сага йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Горява
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300017907
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301790
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡырыстал (Туҡ ҡушылдығы)

Ҡырыстал (рус. Кристалка)— Ырымбур өлкәһе Красногвардейский районындағы йылға. Йылға Туҡ йылғаһына уң яҡтан барып ҡушыла (Туҡ тамағынан 125 км алыҫлыҡта). Йылға оҙонлоғо − 28 км.
Йылғаның уң яҡ ярында Ырымбур өлкәһе Красногвардейский районы Кристалка ҡасабаһы, уның Туҡҡа ҡушылған ерндә Түбәнге Кристалка ҡасабаһы урынлашҡан. Кристалка ҡасабаһы — Дмитровский ауыл Советы үҙәге.
Ҡырыстал йылғаһы ҡушылдыҡтары — инешенән түбәнгә:Сальчик (Һалсыҡ)(һул), Өс ҡайын (һул, Юлдаш ауылы йылғаһы), Ҡарағай (һул); Уң — Тысячный (?) шишмәһе, уң яҡ ҡушылдығы (атамаһы күрһәтелмәгән), Половальник (уң, тамағына етәрәк)). Половальниктың ҡушылдығы (исеме күрһәтелмәгән). Ауыл эсендә Ҡырыстал йылғаһына уң яҡтан Йәйләү (Летовка) йылғаһы ҡушыла.

# Ҡырыстал (Туҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры буйынса йылға Түбәнге Волга бассейны округына, Сорочинск гидроузелынан Елшән һыу үлсәү посына тиклем Һамар һыу хужалығы участкаһына ҡарай. Йылға бассейны — Куйбышев һыуһаҡлағысынан алып Каспийға тиклем Волга йылғаһы.:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001012112100007065
* Гидрологик өйрәнеү буйынса коды (ГӨ) — 112100706
* Бассейн коды — 11.01.00.010
* ГӨ буйынса том һаны — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мур-Яха

Мур-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тазов мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Мур-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300054839
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305483
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Измайлов Әнүәр Сәрүәр улы

Измайлов Әнүәр Сәрүәр улы (ҡырымтат. Enver Server oğlu İzmaylov; 12 июнь 1955 йыл) — Украина һәм ҡырым татар музыканты, виртуоз гитарист, билдәле «тэппинг» гитара техникаһын пропагандалаусы.

# Измайлов Әнүәр Сәрүәр улы
## Биографияһы

Әнүәр Измайлов 1955 йылдың 12 июнендә Үзбәкстандың Фәрғәнә ҡалаһында тыуа, уның ғаиләһе 1944 йылда ҡырым татарҙарын депортациялау барышында Ҡырымдан Үзбәкстанға һөрөлә. Фагот класы буйынса урындағы сәнғәт училищеһын тамамлағандан һуң, үҙаллы үҙләштереп, электр гитараһында уйнай башлай (башта рок-музыканы. 1980-се йылдарҙа «Сато» джаз-рок төркөмөндә ҡатнаша, бөтә Союз фестивалдәрендә сығыш яһай.
Измайлов элекке Советтар Союзының бөтә музыкаль киңлегендә тэппингтың популяштырыусы улып бһанала.
1990-сы йылдар башында Әнүәр Измайлов Фонтан исемле үҙенсәлекле ауылға йәшәүгә күсә (хәҙер — Симферополдең көнбайыш ситендәге микрорайон. Ошо уҡ йылдарҙа ул Игорь Николаевич Пупенко менән бергә бер нисә соло программаһын яҙа, уларҙа ул этноджаз синтезы буйынса үҙенең ҡарашын белдерә. Бер үк ваҡытта улар 1995 йылда флейтасы Наркәт Рамазанов һәм барабансы Рөстәм Бари ойошторған трио менән етәкслелек итәләр («Манара» альбомы, 1999). Халыҡ-ара фестивалдәрендә Энвер Измайлов төрөк перкуссионисты Борхан Очал, француз пианисты Ксавье Гарси һәм башҡалар менән сығыш яһай.
«Совет йәштәре» гәзите (Рига) үткәргән анкетлау һөҙөмтәләре буйынса Әнүәр Измайлов СССР гитарасылары араһында 6 урынды биләй һәм «Киңерәк танылыуға лайыҡ музыкант» номинацияһында икенсе урынды биләй. Европа Халыҡ-ара гитарасылар конкурсының беренсе премияһы лауреаты (Швейцария, Лозанна), күп бүләктәр һәм дипломдар эйәһе. 1995 йылдан — Украина Джаз ассоциацияһы Президиумы ағзаһы.
Латвия, Украина, Рәсәй, Финляндия, Германия, Норвегия, Франция, Италия, Австрия, Швейцария, Швециялағы джаз фестивалдәрендә ҡатнаша.

# Измайлов Әнүәр Сәрүәр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Украинаның атҡаҙанған артисы.
* Ҡырым Автономиялы Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.
* Украинаның халыҡ артисы (2009).

# Измайлов Әнүәр Сәрүәр улы
## Альбомдары

* «Эфсане» (1986)
* «Изгелекте тарат» «Сато» төркөмө составында, (Фәрғәнә, 1987);
* «At Fergana Bazar» (Германия, 1991);
* «Easten Legend»(Москва, 1993);
* «Black Sea» (Швеция, 1993);
* «Dancing over the Moon» (Германия,1995);
* «Minaret» (Киев, 1997);
* «Ultra-marin» (Болгария, 2001);
* «Meganom» (Украина, 2012)