yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Райан Эллис

Райан Эллис (ингл. Ryan Allis; 1984, Питтсбург, АҠШ) — америка эшҡыуары. 2012 йылда «Vocus» компанияһына 169 миллион долларға һатылған бәләкәй һәм урта бизнестар өсөн email-маркетинг сервистарын эшләгән «iContact» компанияһының ойоштороусыһы һәм баш башҡарма директоры. Эллис «Connect» һәм «Hive Global Leaders Program» компанияларының рәйесе һәм Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Глобаль эшҡыуарҙар советы фондының ағзаһы.

# Райан Эллис
## Биографияһы

Райан Эллис 1984 йылда в Питтсбург ҡалаһында Эндрю Эллис һәм Полин Миддлтон Эллис ғаиләһендә тыуа. Ул Брейдентон ҡалаһындағы мәктәпкә уҡырға йөрөй, шунда уҡ Манати урта мәктәбен тамалай. Эллис Чапел-Хилл ҡалаһындағы Төньяҡ Каролина университетында экономика өйрәнә һәм Гарвард бизнес мәктәбендә МВА программаһының тәүге йылын тамамлай.
Эллис БМО глобаль эшҡыуарҙар советы ағзаһы. 2012 йылдың май айында БМО фонды составында ул Кениялағы ҡасаҡтар лагерендә була. 2008-12 йылдарҙа Эллис коммерциялы булмаған «Nourish International» компанияһының халыҡ-ара үҫешеү буйынса директорҙар кәңәшенең рәйесе булды. Райан Эллис Кения, Уганда, Танзиния һәм Америка Ҡушма Штаттары илдәрендә булған фирмаларға капитал һалған «Connect Ventures» инвестицион фондҡа нигеҙ һалыусыһы. Эллис основатель инвестиционного фонда «Connect Ventures», вкладывающего капитал в фирмы в Кении, Уганде, Танзании и Соединенных Штатах.
2008 йылда Эллис «Нулдән миллионға тиклем» исеме аҫтында эшҡыуарлыҡ тураһында китап баҫтырып сығара(ингл. Zero to One Million) (McGraw-Hill, 2008).

# Райан Эллис
## Наградалары

* 2008 «Ernst & Young» ойошмаһы буйынса йыл эшҡыуары
* 2009 Американың йәштәр палатаһында иң бөйөк 10 йәш американ тип һанала
* 2010 «Inc. Magazine» журналы буйынса 30 йәшкә еткәндәр һәм олораҡ кешеләр араһында 30 иң яҡшы эшҡыуарҙар исемлегенә инә
# Симғазы

Симғазы — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Эҫем йылғаһының һул ярына тамағынан 106 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Симғазы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019249
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101924
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нестеров йорто

Нестеров йорто (Потийский урамы, 57) — Донецк ҡалаһында иң боронғо бина. 1889 йылда төҙөлгән. Шулай уҡ хаталы «Бальфур йорто» исеме аҫтында осрай.
Йорт Донецкиҙа Ленин районында урынлашҡан һәм уға өс ҡатлы йәнәш торған башня менән ике ҡатлы ҡатлы бинанан ғибәрәт. Башняға текә ябыҡ баҫҡыс күтәрелә. Баҫҡыс үткән һәр ҡатта ҙур булмаған күҙәтеү тәҙрәләре бар. Икенсе ҡаттан был баҫҡыс буйлап сарҙаҡҡа сығырға мөмкин. Башта был баҫҡыс буйлап шулай уҡ бинаның түбәнге ярустарына эләгергә мөмкин булған. Икенсе ҡатҡа таш баҫҡыс алып бара.
Бинаның стеналары эзбизлы кирбестән һалынған. Уларҙың ҡалынлығы 70 сантиметр тәшкил итә. Түбәһенең бейеклеге 3 метр.
Йорттоң декорында плитка ҡулланылған, улар Харьков эшҡыуары Эдуард Эдуардович Бергенгейм предприятиеһында эшләнгән.
Революциянан һуң подвал биналары күмелә. Был бинаның вентиляцияһын боҙа. Башняһының береһе емерелә. Тышҡы ҡиәфәте менән ул яҡынса Лондондағы изге Геогрий сиркәүенә оҡшаған.
* Нестеров йорто, 2006 йылғы фотоһүрәт
* Нестеров йорто, 2006 йылғы фотоһүрәт
* Нестеров йорто, 2008 йылғы фотоһүрәт
* Нестеров йорто, 2008 йылғы фотоһүрәт
* Нестеров йорто, 2008 йылғы фотоһүрәт
* Нестеров йорто, 2008 йылғы фотоһүрәт
Совет осоронда айырым йортта айныҡтырғыс һәм махсус ҡабул итеү бүлмәләре урынлаша. Икенсе ҡатта ике ҡатлы рәшәткәләр менән камералар йыһазландырыл. 2006 йылда шунда СМЭУ өлкә дирекцияһының «Ресурс-светофоры» урынлаша. Усадьба янындағы ат аҙбары шәхси секторҙың торлаҡ йорто булараҡ ҡулланыла. 2017 йылғы торошо буйынса бина йәшәүгә яраҡһыҙ һәм яйлап емерелә
# Акрополь музейы

Акрополь музейы (грек. Μουσείο Ακρόπολης) — Грециялағы музей. 2003 йылдың 22 декабрендә Афинала нигеҙ һалына һәм рәсми рәүештә 2009 йылдың 20 июнендә асыла.Музей асылыу уңайынан Греция президенты Каролос етәкселегендә рәсми тантана уҙғарыла, унда Европа Советы һәм сит илдәр етәкселәре ҡатнаша. Ул ваҡытта мәҙәниәт министры вазифаһын биләгән Антонис Самарас, Грецияға Ватикан музейҙары ҡайтарып биргән метоп фрагментын тапшыра һәм шуның менән грек халҡының илдән сығарылған мәрмәр фрагменттарҙы акрополдең яңы музейында урын алғандары менән берләштереү үтенесен символлаштыра.
Музейҙы төп ойоштороусы булып Салоникиҙағы Аристотель университетының археология профессоры Димитриос Пандермалис. Музей проекты Швейцария архитекторы Бернар Чуми тарафынан эшләнә.

# Акрополь музейы
## Музей тарихы

Акропол>дең беренсе музейы 1874 йылда төҙөлә. Тикшеренеүселәр ике быуат дауамында бер-береһен алмаштыра, һәм XIX быуат башынан ғына бинаның күҙалланған һыйҙырышлығынан күпкә артығыраҡ булыуын раҫлаған бихисап артефактар табыла. Яңы музей төҙөүгә Грецияның Британия хөкүмәте менән лорд Элгин тарафынан сығарылған мәрмәр скульптураларҙы кире ҡайтарыу буйынса һөйләшеүҙәр башлауы өҫтәмә стимул булып тора. Британия яғының контрдәлилдәренең береһе булып Грецияның экспозиция, бигерәк тә боронғолоҡто һаҡлау өсөн кәрәкле шарттарға эйә булмауы була. Мәрмәрҙән скульптураларҙы күрһәтеү өсөн галерея булдырыу шарты яңы музейҙың яҙмышын хәл итә лә инде.
Архитекторҙарҙың беренсе конкурсы 1976 йылда үтә һәм унда грек архитекторҙары ғына ҡатнаша. Әйткәндәй, 1976 йылдағы конкурс та, 1979 йылда үткәрелгән икенсеһе лә бер ниндәй ҙә һөҙөмтә бирмәй, сөнки конструкцияны планлаштырыу өсөн һайланған урын төҙөлөш өсөн яраҡһыҙ тип табыла.
1989 йылда өсөнсө, был юлы инде Халыҡ-ара конкурс үткәрелә, шулай уҡ һайлап алыуға өс ер участкаһы тәҡдим ителә. Конкурста итальян архитекторҙары Манфреди Николетти менән Лусио Пассарелли еңеү яулай. 1990 йылдағы тынлыҡтан һуң, музей төҙөлөшө башлана. Әммә бинаның нигеҙе өсөн котлован ҡаҙа башлағас, археологик ҡомартҡылар табыла һәм Хөкүмәт 1999 йылда конкурс һөҙөмтәләрен ғәмәлдән сығара.
Дүртенсе конкурсҡа боронғо ҡәберлектәрҙе емерергә рөхсәт иткән бер генә проект та үтмәй. Һуңыраҡ был шарттар грек һәм сит ил белгестәрен йәлеп итеп еренә еткерелеп эшләнә. Ниһайәт, грек архитекторы Михалис Фотиадис менән берлектә яңы план шундай итеп үҙгәртелә, бинаның барлыҡ конструкциялары археологик ҡаҙылмаларға зыян килтермәһен өсөн уларҙың өҫтәндә колонналар ярҙамында күтәртелеп торорға тейеш.
Тәүҙә музейҙы Афинала 2004 йылда үткән Олимпия уйындарына ҡарата асыу планлаштырыла. Әммә төҙөлөш һуҙыла. 2007 йылдың 14 октябрендә төҙөлөш тамамланыуға яҡынлаша һәм Акрополь убаһы итәгендә урынлашҡан иҫке музейҙан артефакттарҙы ташыу башлана. ике музей араһы 400 метр самаһы ғына булыуға ҡарамаҫтан, был эште башҡарыу өсөн өс ҙур кран йәлеп ителә.
# Оло Рассольная

Оло Рассольная — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Яйва йылғаһының уң ярына тамағынан 253 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Оло Рассольная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007031
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100703
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яңы Мишәр ауыл Советы (Мәсетле районы)

Яңы Мишәр ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Яңы Мишәр ауылы. Яңы Мишәр ауыл Советы көнсығыштан Балаҡатай районы, көньяҡтан Дыуан-Мәсетле, көнбайыштан Яңы Яуыш, төньяҡтан Йонос ауыл Советтары менән сиктәш.

# Яңы Мишәр ауыл Советы (Мәсетле районы)
## Тарихы

Яңы Мишәр ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мәсетле районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Яңы Мишәр ауыл Советы (Мәсетле районы)
## Билдәле шәхестәре

* Латипов Ҡотдос Ҡәниф улы (1923 йыл,14 июль — 2016 йыл, 23 декабрь) — хәрби осоусы, авиация полковнигы, Советтар Союзы Геройы.
# Воскресенск ауыл Советы (Мәләүез районы)

Воскресенск ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Воскресенск ауыл.

# Воскресенск ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Тарихы

Воскресенск ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә[2].

# Воскресенск ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Ауыл биләмәһе составы

1979 йылда иҫәп алыу мәғлүмәттәренән Благовещен һәм Веселый утарҙары төшөрөп ҡалдырыла.

# Воскресенск ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Билдәле шәхестәр

* Девликамов Владимир Владимирович (1923 йыл 28 июль — 1987 йыл 8 март) — совет ғалимы, нефть ятҡылыҡтарын файҙаланыу һәм эшкәртеү өлкәһе белгесе, педагог, техник фәндәр докторы, профессор, РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1983).
* Кузнецова Валентина Георгиевна (1949 йыл 8 февраль) — биҙәү-ҡулланма сәнғәте рәссамы, РСФСР рәссамдар союзы ағзаһы (1983), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1998), Рәсәй художество академияһы корреспонденты-ағзаһы (2012).
* Немчинов Александр Михайлович (1919 йыл 15 ноябрь — 1985 йыл 3 октябрь) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, майор, Советтар Союзы Геройы.
# Кундала

Кундала — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының һул ярына тамағынан 239 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Кундала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000042963
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004296
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ишҡар ауыл Советы (Илеш районы)

Ишҡар ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Илеш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ишҡар ауылы.

# Ишҡар ауыл Советы (Илеш районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Сәфәрғәлина Ләлә Зәйнетдин ҡыҙы

Сәфәрғәлина Ләлә Зәйнетдин ҡыҙы (15 апрель 1940 йыл) — табип, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995)

# Сәфәрғәлина Ләлә Зәйнетдин ҡыҙы
## Биографияһы

Ләлә Зәйнетдин ҡыҙы Сәфәрғәлина 1940 йылдың 15 апрелендә БАССР-ҙың Бөрйән районы Иҫке Мөсәт ауылында тыуған.
1947 йылда Иҫке Мөсәт башланғыс мәктәбенә уҡырға инә. Артабан Яңы Собханғол ете йыллыҡ һәм Иҫке Собханғол урта мәктәптәрендә белем ала. 1959 йылда 1-се Өфө медицина училищеһын, 1959 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлай.

# Сәфәрғәлина Ләлә Зәйнетдин ҡыҙы
## Биографияһы
### Хеҙмәт юлы

* Яңы Собханғол фельдшерлыҡ пункты мөдире — (1959—1963)
* Бөрйән район үҙәк дауаханаһы табип-терапевы — 1969 йылдан
Бөрйән дауаханаһында эшләү дәүерендә (45 йылдан ашыу) Ләлә Зәйнетдин ҡыҙы стационарҙың терапия бүлеге мөдире һәм функциональ диагностика табибы вазифаларын биләй, 1974—1987 йылдарҙа дауахана партия ойошмаһын етәкләй.

# Сәфәрғәлина Ләлә Зәйнетдин ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995)
* Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Почет грамотаһы (2005)
# Ҡолсора ауыл Советы (Баймаҡ районы)

Ҡолсора ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

# Ҡолсора ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Тарихы

Ойошторолоу ваҡыты: 1976 йыл
Башҡортостан Республикаһының "Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы"на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә. 1918 йылдан алып Ҡолсора һәм Муллаҡай ауылдарында үҙаллы ауыл Советтары ғәмәлдә була. Ҡолсора Ауыл Советының беренсе рәйесе — Сәфәрғәли Үтәбаев (1919 йылдың 28 авгусында һайлана).
1930 йылда яңынан ойошторолған Муллаҡай ауыл Советы составына Үрге һәм Түбәнге Байрамғол, Үрге һәм Түбәнге Иҙрис, Кейәүеште урман участкаһы ҡасабаһы, Ял йорто ҡасабаһы, Мәтим урман участкаһы ҡасабаһы, Муллаҡай, Ҡолсора ауылдары, һуңғараҡ Бәхтегәрәй (Мерәҫ ауыл Советы, Баймаҡ районы) (Әпек) менән Мерәҫ ауылдары ла индерелә.
1976 йылда Мерәҫ һәм Ҡолсора ауыл Советтары булдырыла. Ҡолсора ауыл Советына уның составына Үрге һәм Түбәнге Иҙрис, Ҡолсора, Муллаҡай индерелә (барыһы 1810 кеше).
Ауыл Советы территорияһында шулай уҡ Октябрҙең 50-йыллығы исемендәге колхоз була.

# Ҡолсора ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр

* Ғүмәрова Мусадина Низаметдин ҡыҙы (1972)
* Мәүлетҡолова Маһира Закир ҡыҙы (1978)
* Танһыҡҡужина Мәҙинә Дәүләтбирҙе ҡыҙы (1977)
* Фазуллина Хәбирә Мөхәммәт ҡыҙы (1973)
* Фазуллина Сәғиҙә Тәңребирҙе ҡыҙы (1973)
* Хисматуллина Сабира Әхмәткирәй ҡыҙы (1972).

# Ҡолсора ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Ауыл биләмәһе составы
### Ауыл Советы етәкселәре

* Хәйретдинова А., Ғәйнуллин Н., Мөхәмәтйәнов Х., Яҡшыбаев А., Мәжитов Ғ., Диәрова Р., Сыңғызова Р., Абдуллин Т., Мазһаров А., Абдрахманов М., Сәлихов М..
Хәҙерге ваҡытта Ҡолсора ауыл советы башлығы — Арғынбаева Фирүзә Иштуған ҡыҙы
# Ҡоншаҡ (тимер юл станцияһы ҡасабаһы)

Ҡоншаҡ— Рәсәйҙәге Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының тимер юл станцияһы ҡасабаһы. Ҡоншаҡ ауыл биләмәһе составына инә.

# Ҡоншаҡ (тимер юл станцияһы ҡасабаһы)
## Тасуирлама

Ҡоншаҡ тимер юл станцияһы үҙәгенең координаталары — 55°40' төньяҡ киңлеге һәм 61°35' көнсығыш оҙонлоғо.
Көньяҡ Урал тимер юлының 5-се класлы аралаш станцияһы. Был урынлашҡан линия Силәбе— Каменский-Уральский линияһында урынлашҡан. Ҡоншаҡтан, район үҙәгенең 5 километрҙа, көньяҡ-көнсығышында.
1956 йылда Силәбе-Синара тимер юл линияһынң үткәреү мөмкинлеген көсәйтер өсөн асылған. Ҡасаба ҡарамағындағы тимер юл станцияһында 1997 йылда 56, 2002 йылда — 57 кеше йәшәгән. Ҡоншаҡ станцияһы аша Екатеринбург йүнәлешенең йөк, пассажир һәм ҡала яны поездары йөрөй. Төбәк буйлап һәм алыҫ араға йөрөүсе поездарға (багаж операциялары башҡарылмай) билеттар һатыла.

# Ҡоншаҡ (тимер юл станцияһы ҡасабаһы)
## Этимология

Ҡоншаҡ атамаһы тураһында халыҡ араһында легенда таралған.
Алыҫ илдәрҙән китеп барған карауан төнгә табан бер матур күл эргәһендә туҡтай. Һәм аҡһаҡал: «Ҡунасаҡбыҙ!», — ти.
Иртән иртүк аҡһаҡал зәңгәр күл янында зәңгәр кейем кейгән бер кешене күрә. Ҡамыш һелтәп, балыҡтарҙы ярға ҡыуып йөрөй, ти. Балыҡ көтөүсеһе, тип атарға була. «Күл балығын бөтә күңелең менән ҡабул ит», — ти зәңгәр кейемле кеше аҡһаҡалға.
Ҡунаҡсыл тәҡдим аҡһаҡалға, әлбиттә, оҡшай. Был тирәләге күлдәрҙә балыҡ мыжғып торғанын аңлай ул. Һәм аҡһаҡал ихласлап: «Ҡунасаҡбыҙ!» — тип яуаплай, йәғни тағы бер төн ҡунырға ҡала карауан.
Икенсе иртәлә аҡһаҡал тағы бер күренешкә ғәжәпләнә: гел йәшелдән кейенгән берәү урман яғынан килә. Һәм ул аҡһаҡалға ҡып-ҡыҙыл еләк менән өйәләмә тулған тырыз тоттора. Аҡһаҡал, әлбиттә, бындағы урмандарҙа еләк мул уңыш биргәнен аңлай. Һәм йәнә: «Ҡунасаҡ-быҙ!», ти. Тағы бер төн ҡунырға ҡалалар.
Ә өсөнсө иртәлә аҡһаҡал ҡаршыһында ялтырап торған алтын төҫтәге кейем кейгән кеше хасил була. Уның ҡосағында — алтын көлтә. Һәм аҡһаҡал бындағы халыҡ икмәкһеҙ йәшәмәгәнен аңлай.
«Ҡайҙа нимә эҙләп йөрөргә һуң? Бында — бар нимә бар. Кешеләр ҙә яҡшы күңелле. Ҡунасаҡ-быҙ!», йәғни бында йәшәйәсәкбеҙ, тигән ҡарарға килә.
«Ҡоншаҡ» атамаһы шулай килеп сыҡҡан икән тиҙәр.

# Ҡоншаҡ (тимер юл станцияһы ҡасабаһы)
## Халҡы

1997 йылда — 56, 2002 йылда — 57 кеше йәшәй.

# Ҡоншаҡ (тимер юл станцияһы ҡасабаһы)
## Урамдары

* 91 км разъезы
* Ҡоншаҡ тимер юл станцияһы
* Ҡоншаҡ атамаһы
* Ҡоншаҡ районы
* Ҡоншаҡ тимер юл станцияһында поездар хәрәкәте расписаниеһы
* Силәбесити. Ҡоншаҡ тарихы 2020 йыл 19 февраль архивланған.
# Дөйә ҡаяһы

Дөйә (рус. Верблюд) — Рәсәй, Ырымбур өлкәһе Светлый районындағы ҡая. Региональ әһәмиәттәге геологик һәм геоморфологик тәбиғи ҡомартҡы.

# Дөйә ҡаяһы
## Географияһы

Дөйә һынын хәтерләткән ҡая Ырымбур өлкәһе Светлый районындағы Восточный ауылынан 8,5 км көньяҡ-көнсығыштараҡ, Әсеһыу (Ащесу) йылғаһының һул ярында, тамағынан 6 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Майҙаны — 3 гектар.

# Дөйә ҡаяһы
## Статусы

Дөйә ҡаяһы Ырымбур өлкәһе башлығының 1998 йылдың 21 майында ҡул ҡуйған «Ырымбур өлкәһенең тәбиғәт ҡомартҡылары» тураһындағы бойороғо нигеҙендә региональ әһәмиәттәге геологик һәм геоморфологик тәбиғи ҡомартҡы тип иғлан ителгән Дөйә ҡаяһы һыны Светлый районының флагында һәм гербында һүрәтләнгән.

# Дөйә ҡаяһы
## Тасуирламаһы

Кварциттан торған ҡая тәбиғи йоғонто һөҙөмтәһендә дөйә һынына инеп үҙгәргән. «Дөйә» ҡатмарлы бүлкәттәрҙән тора, уның уртаһында 14 метр бейеклектә ике кварцит ҡая урынлашҡан. Ҡая тирәләй ҡоралай, мышы, һыуыр (байбаҡ), төлкө осрай. Үҫемлектәрҙән селек, спирея, гөлйемеш, ҡара емешле мүшмел, дал сейәһе, айыу баланы үҫә. Петрофит үләндәр хас. Ҡаяла күк күгәрсен, һөдһөд, дала торомтайы оя ҡора.

# Дөйә ҡаяһы
## Риүәйәттәр

Дөйә ҡаяһына бәйле ике риүәйәт бар. Тәүгеһе буйынса, боронғо заманда тәкәббер дөйә Урал тауҙарының данына көнләшеп, уның менән ҡеүәтен үлсәп ҡарарға ҡарар иткән. Әммә ул алыш урынына килеп еткәс, тау менән тау ғына көрәшә ала тип, илаһтар дөйәне ташҡа әйләндергәндәр.
Икенсе риүәйәт уңдырышлы ерҙәр эҙләп далалар буйлап килгән каруан хаҡында һөйләй. Әммә ҡояш эҫеһенән һәм һыуһыҙлыҡтан кешеләр һәм хайуандар һәләк булған. Ахыр сиктә, ҙур карауандан бер генә дөйә тороп ҡалған. Алыҫта ул яр буйын һутлы йәшел менән ҡаплаған йылғаны күрә лә хәл туплар өсөн ергә ятҡан, әммә ҡояш нурҙары аҫтында ташҡа әйләнгән. Ул йылға Әсеһыу (Ащесу) булғандыр, сөнки дөйәнең башы нәҡ уның яғына ҡарап тора.
# Альтомюнстер аббатлығы

Альтомюнстер аббатлығы(нем. Kloster Altomünster) — элекке Биргиттин орденына ҡараған католик монастыры. Был монастырь бөгөн Баварияның Альтомюнстер общинаһы территорияһында урынлашҡан. Монастырь Мюнхен һәм Фрайзинг архиепархияһы ҡарамағында торған. Риүәйәттәр буйынса, 750 йылдар тирәһендә британ утрауҙарынан килгән Изге Альто Ампер һәм Леха убалары араһында яңы монастырға нигеҙ һалған. Бөгөн был монастырь үҙенең Изге Альта һәм Изге Бригитта сиркәүе менән билдәле. Нәҡ улар бында үҙенә туристарҙы йәлеп итеп тора.
# 68-се диңгеҙ уҡсы бригадаһы

68-диңгеҙ уҡсы бригадаһы — СССР-ҙың Бөйөк Ватан һуғышындағы хәрби берләшмәһе.
Пятигорск ҡалаһында 1941 йылдың декабрь аҙағында — 1942 йылдың ғинуар башында Каспий флотилияһы составынан, хәрби-диңгеҙ уҡыу йорттары курсанттарынан формалаша. 1942 йылдың 8 мартында Таганрог ҡалаһын (Волкова Гора, Матве́ев Курга́н ҡалаһы) азат итеү операцияһында һуғышта ҡатнаша, унда ҙур юғалтыуҙар кисерә.
   «Өс көнлөк һуғыш барышында 68-се диңгеҙ уҡсылар бригадаһы үлтерелгән һәм яраланған 2100 кешеһен юғалта. Уңышһыҙ һөжүмдән һуң 68-се диңгеҙ уҡсылар бригадаһы командиры-2-се ранг капитаны Г. К. Иванов бригада менән бригада етәкселек итеүҙән ситләтелә, уның урынына полковник Шаповалов тәғәйенләнә. Һуғыш йомғаҡтары буйынса 8 марттан 17 мартҡа тиклем 68-се диңгеҙ уҡсылар бригадаһы 2532 кешеһен юғалта, шул иҫәптән 639 кеше үлтерелә һәм 1893 кеше яралана»
1942 йылдың апрелендә Таганрогтан көнсығыштараҡ оборона алышы алып бара, 1942 йылдың июлендә Ростовтың нығытылған районында ҡаршы тороу һуғыштары алып бара.
1942 йылдың август уртаһында бригаданың ҡалған өлөшө Вербин ҡасабаһы эргәһендә Ағиҙел йылғаһының һул ярын биләй, артабан Туапсе́ оборона операцияһында, шул иҫәптән Сарай-тау өсөн һуғышта ҡатнаша. 1943 йылдың 12 ғинуарында дошман ғәскәрҙәре сигенеү менән, немец частәрен Три Дуба һәм Кутаисская йүнәлештәрендә эҙәрлекләп, һөжүмгә күсә.
1943 йылдың яҙында бригада Краснодар һөжүм операцияһында, ә һуңынан Тамань ярымутрауына һөжүмдә ҡатнаша. Апрель башында яңынан ойоштороу өсөн резервҡа сығарыла.
1943 йылдың 1 майында 68-се диңгеҙ һәм 10-сы уҡсылар бригадаһы базаһында Урта азия хәрби округында 29-сы уҡсылар дивизияһы ойошторола.

# 68-се диңгеҙ уҡсы бригадаһы
## Тулы исеме

68-се айырым диңгеҙ уҡсылар бригадаһы.

# 68-се диңгеҙ уҡсы бригадаһы
## Буйһонған

* Төньяҡ-Кавказ хәрби округы — 01.01.1942 йыл
* Көньяҡ фронт, 56-сы армия, 3-сө гвардия уҡсылар корпусы — 01.03.1942 йыл.
* Кавказ аръяғы фронты, Ҡара диңгеҙ ғәскәрҙәре төркөмө, 18-се армия — 01.10.1942 йыл.
* Кавказ аръяғы фронты, Ҡара диңгеҙ ғәскәрҙәре төркөмө, 56-сы армия — 01.01.1943 йыл.
* Төньяҡ-Кавказ фронты, 47-се армия, 23-сө уҡсылар корпусы — 01.04.1943 йыл.

# 68-се диңгеҙ уҡсы бригадаһы
## Командирҙары

* Иванов Георгий Алексеевич (03.11.1941), 2-се ранг капитаны
* Шаповалов Афанасий Ефимович (14.03.1942 — 03.09.1942), полковник
* Татарчевский Петр Михайлович (02.09.1942)
* Карпелюк Андрей Иосифович (02.11.1942)
# Медведевка (Вятка ҡушылдығы)

Медведевка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 1183 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Медведевка (Вятка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030061
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103006
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1