yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сәйәсмән

Сәйәсмән, сәйәси эшмәкәр — сәйәси эшмәкәрлек менән профессиональ нигеҙҙә шөғөлләнгән кеше. Сәйәси эшмәкәрлек башҡарма (президент, премьер-министр, министрҙар кабинеты ағзаһы) һәм закондар сығарыу (төрлө кимәл парламенттарының, ҡала советтарының депутаттары һ.б.) власы органдарында, шулай уҡ сәйәси партиялар функционерҙары сифатында тормошҡа ашырыла ала. Сәйәсмәндең төп маҡсаты — власҡа килеү.
# Сәғит ибн Зәйет

Сәғит ибн Зәйд әл-Ҡорайши (ғәр.. سعيد بن زيد; рус. Са‘ид ибн Зейд аль-Кураши — ? — һ. 51/671 йыл) — Мөхәммәт ғәләйһиссәләмдең сәхәбәһе, иҫән сағында уҡ йәннәт менән һөйөнсөләнгән ун сәхәбәнең береһе.

# Сәғит ибн Зәйет
## Биографияһы

Уның атаһы — Зәйет ибн Әмр ибн Туфайл Мөхәммәт ғәләйһисссәләм пәйғәмбәрлегенә тиклем үк күп аллалыҡтан баш тартып, бер аллалыҡта була. Ул бер аллалыҡты дин (Ибраһим динен) эҙләп Шам еренә бара һәм унда монахтан тыуған ере — Мәккәлә яңы пәйғәмбәр килеп сығасағын белеп, кире ҡайтырға сыға, ләкин юлда уны бәҙәүи ғәрәптәр үлтерә. Әммә уның улы — Сәғит беренселәрҙән булып яңы пәйғәмбәргә эйәрә. Был ваҡытта уға 20 тулмаған була әле. Уның менән бергә ҡатыны — әл-Хәттаб ҡыҙы Фатима ла ислам ҡабул итә. Улар Ғүмәр ибн әл-Хәттабтың ислам ҡабул итеүенә лә сәбәп булып тора.
Исламдың барлыҡҡа килеүенең тәүге йылдарында мосолмандар, шул иҫәптән Сәғит ибн Зәйет тә, ҡаты эҙәрлекләүҙәргә дусар була, һөҙөмтәлә уларға Мәҙинәгә күсенергә, йәғни, Һижрәт ҡылырға тура килә.

# Сәғит ибн Зәйет
## Биографияһы
### Хәрби һәм сәйәси эшмәкәрлеге

Бәҙер һуғышынан башҡа бөтә тиерлек мосолман яуҙарында ҡатнаша. Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең вафатынан һуң, Сәғит Хәлифәттең Иран һәм Византияға ҡаршы һуғышында ҡатнаша. Дамаскты яулағандан һуң, Әбү Ғүбәйдәт ибн әл-Жәрәх уны әлеге ҡала башлығы итеп билдәләй.
# Аҡъял батыр

Аҡъял батыр- башҡорт әкиәттәрендә генә һаҡланған образ. Ул ап — аҡ сәсле, бик көслө, ғәҙел батыр.
# Исхаҡов Вәдүт Ғәйфулла улы

Исхаҡов Вәдүт Ғәйфулла улы (29 апрель 1971 йыл) — педагог, журналист, матбуғат һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2018 йылдан «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире. 2020 йылдың декабренән Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзы рәйесе.

# Исхаҡов Вәдүт Ғәйфулла улы
## Биографияһы

Вәдүт Ғәйфулла улы Исхаҡов 1971 йылдың 29 апрелендә Башҡорт АССР-ының Ишембай районы Ураҙбай ауылында тыуған.
1993 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлай.
1993 йылдың авгусынан 1999 йылдың сентябренә тиклем Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се Башҡорт республика гимназия-интернатының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй.
1999 йылдың сентябренән 2000 йылдың ғинуарына тиклем — Ишембай ҡала уҡытыу-производство комбинаты директоры.
2000 йылдың ғинуарынан 2006 йылдың ғинуарына тиклем — «Башҡортостан» гәзитенең үҙ хәбәрсеһе.
2005 йылда Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дəүлəт хеҙмəте һəм идара итеү академияһын тамамлай.
2006 йылдың ғинуарынан 2015 йылдың апреленә тиклем — Ишембай ҡалаһы һәм районының «Торатау» гәзитенең баш мөхәррире.
2015 йылдың апреленән 2018 йылғаса — Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһы» ДУП нәшриәт йорто филиалы — Ишембай мәғлүмәт үҙәге директоры, «Торатау» гәзите баш мөхәррире.
2018 йылдан «Башҡортостан» гәзитенең баш мөхәррире, 2020 йылдан Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы рәйесе.

# Исхаҡов Вәдүт Ғәйфулла улы
## Маҡтаулы исем һәм бүләктәре

* Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре (2022)
# Илембәт

Илембәт (рус. Илимбетова) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл. Дәрбиш ауыл биләмәһе составына инә.

# Илембәт
## Географик урынлашыуы

Байдаба күле буйында урынлашҡан.

# Илембәт
## Тарихы

Илембәт — табын башҡорттарының ауылы. Илембәт Илгилдин исеме буйынса аталған
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Арғаяш районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Арғаяш районы составында.

# Илембәт
## Халҡы

| 1795 | 1816 | 1859 | 1920 |
| 148 | 152 | 225 | 180 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (96 %) йәшәй.

# Илембәт
## Билдәле шәхестәре

* Хәсәнов Хәйрулла Хәмиҙулла улы (1922) — ауыл хужалығы ветераны.
* Сөләймәнов Хәбир Ғибәҙәт улы (17.12.1980), башҡорт спортсыһы, профессионал боксёр. Бөтә донъя бокс берлегенең алтын билбауын яулаусы һәм «WBO NABO вакант» титулын алыусы. Кикбоксинг буйынса донъя, бокс буйынса Нью-Йорк ҡалаһы чемпионы.
# Налимка (Сочур ҡушылдығы)

Налимка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сочур йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Налимка (Сочур ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200025289
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202528
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Иртидәд

Иртидәд (ғәр. ارتداد‎ — мөртәтлек, бер хәлдән икенсеһенә күсеү; рус. Иртида́д) — Ислам диненән ситләшеү — иң ҙур гонаһтарҙың береһе. Иртидәд ҡылған кешене мөртәт тип йөрөтәләр.

# Иртидәд
## Тасуирламаһы

Диндән тайпылыштарға Аллаһы Тәғәләнең барлығын инҡар итеү, пәйғәмбәрҙәрҙе танымау, Ҡөрьән талап иткән йолаларҙы инҡар итеү, киләсәктә тоғролоҡһоҙ (кафыр) булырға теләү һ.б. ҡарай
Диндән ситләшеү ғәмәлгә ингән тип һаналһын өсөн ике шарт үтәлеүе мотлаҡ:
* дин тотоусы тулыһынса аңында булырға һәм аҡылы теүәл булырға тейеш.
* диндән китеүе тураһында хәбәр итеүе мәжбүри рәүештә яһалырға тейеш түгел.
Мосолман хоҡуҡ белгестәре (фаҡиһтар), балиғ йәштәге мөртәт ир-егеттәр мотлаҡ язаға тарттырылырға тейеш, тип иҫәпләй. Мөртәт ҡатын-ҡыҙҙар ҡулға алынырға һәм ислам динен ҡабул итергә мәжбүр ителергә йә иһә, ирҙәр кеүек үк, язалап үлтерелергә тейеш.
Үлем язаһы алдынан диндән ситләшеүсегә исламға ҡайтырға тәҡдим итәләр, һәм кире ҡайтҡан осраҡта был кеше төрмәнән азат ителә. Әгәр ул баш тартһа, уға ҡарар ҡабул итеү һәм тәүбә итеү өсөн 3 көн бирелә.

# Иртидәд
## Тәүге иртидәд

Мөхәммәт Пәйғәмбәр үлгәндән һуң тәүге тапҡыр ҡайһы бер ғәрәп ҡәбиләләренең исламдан ситләшеүе күренеше була. Хаҡ хәлифә Әбү Бәкерҙең Ғәрәбстан ярымутрауының төрлө өлкәләренә хәрби экспедициялар ебәреүе исламдан ситләшкән ғәрәп ҡәбиләләрен Хәлифәт составына кире ҡайтарырға ярҙам итә.
# Оло Ивас

Оло Ивас — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ивас йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Оло Ивас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031223
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003122
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡаймаш

Ҡаймаш — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/240/106 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Ҡаймаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Беүә башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101112111100016281
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101628
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яңғыҙнарат ауыл Советы (Тәтешле районы)

Яңғыҙнарат ауыл Советы —Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Яңғыҙнарат ауылы.

# Яңғыҙнарат ауыл Советы (Тәтешле районы)
## Тарихы

Яңғыҙнарат ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Тәтешле районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Исхаҡ (пәйғәмбәр)

Исхаҡ (ғәр. إسحاق‎) — ислам пәйғәмбәре, Ибраһим пәйғәмбәрҙең икенсе улы, Библиялағы Исаак менән тиңләштерелә. Ҡөрьәндә телгә алына. Исхаҡ пәйғәмбәр Фәләстин һәм Сүриә халыҡтарына ебәрелә.

# Исхаҡ (пәйғәмбәр)
## Тарихы

Әсәһе Сара була. Күп йылдар дауамында ул бала таба алмай һәм Ибраһим уның хеҙмәтсеһе Һәжәргә өйләнә. Унан Исмәғил улы тыуа. Сараның көнсөллөгө менән бәйле, Аллаһ Ибраһим пәйғәмбәргә уларҙы сүллеккә алып китергә һәм шунда ҡалдырырға ҡуша.
Күпмелер ваҡыттан Һуң Аллаһ Ибраһим менән Сараға ир бала бүләк итә, уның тыуасағы тураһында фәрештәләр хәбәр итә. «Әс-Саффат» сүрәһендә Ибраһимға «тәҡүә бала» бүләк ителеүе һәм Аллаһтың унан улын ҡорбанға килтереүҙе талап итеүе хикәйәләнә. Ибраһим пәйғәмбәр бойороҡто үтәргә әҙер була, әммә Аллаһ уның ҡорбанын һарыҡ менән алмаштыра. Аллаһ пәйғәмбәрҙе шулай һынап ҡараған. Ибраһим пәйғәмбәрҙең улын ҡорбан итеү тарихы Библиялағы тарихҡа барып тоташа, әммә улының исеме аталмаған. Ҡөрьән контексына ярашлы, был улы булыуы мөмкин Исмәғил (Измаил) да, Исхаҡ та булыуы мөмкин. Ҡөрьән комментаторҙарының күбеһе Исмәғил тип һанай, әммә Исхаҡ тип күреүселәр ҙә бар.
Ибраһим үлгәндән һуң, бәлки, ул тере саҡта уҡ Аллаһ Исхаҡты пәйғәмбәр итеп һайлаған. Исхаҡ Фәләстин һәм Сүриә халҡын Аллаға ышанырға өндәй һәм Ибраһим пәйғәмбәргә тапшырылған закондар нигеҙендә хөкөм итә. Исхаҡтың Ийс (Исав) һәм Яҡуп (Иаков) тигән улдары тыуа. Ийс Исмәғил пәйғәмбәрҙең ҡыҙына өйләнә һәм Аллаһ уны күп һанлы нәҫел менән бүләкләй. Яҡуп шулай уҡ уның атаһы кеүек пәйғәмбәр итеп һайлана. Күп кенә Исраил пәйғәмбәрҙәре уның вариҫтары була.
Аллаһ Исхаҡҡа мөғжизәләр ҡылыу һәләте бүләк иткән. Бер ваҡыт вәғәзе ваҡытындаҠотдоста (Иерусалим) Исхаҡтан, пәйғәмбәрлек миссияһын иҫбатлап, тауҙарҙы шылдырыуҙы талап итәләр. Исхаҡ доғалар уҡығандан һуң кешеләрҙең талабын үтәй.
Исхаҡ Фәләстиндә ихтимал 120 йәшендә баҡыйлыҡҡа күскән.
# Первая (Промойная мороно)

Первая — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Промойна мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Первая (Промойная мороно)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — яр һыҙатының 03.04.00 гидрографик берәмеге эсендәге, Рәсәй Федерацияһының һыу территориялары һәм эске диңгеҙ һыуҙарындағы Баренц диңгеҙендәге утрауҙар, Колгуев утрауын керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040010012103000091566
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009156
* Бассейн коды — 03.04.00.100
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Речка(Тогула ҡушылдығы)

Оло Речка — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тогул йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Оло Речка(Тогула ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200002487
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200248
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хёрзинген

Хёрзинген (нем. Hörsingen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 625 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,65 км². Диңгеҙ кимәленән 141 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39356 һәм автомобиль коды — BK.
# Каширин өйәҙе

Каширин өйәҙе, 1922 йылда Ырымбур губернаһы составында ойошторола. Өйәҙ 1928 йылда бөтөрөлә, территорияһы Урал өлкәһе составына инә.
Административ уҙәге — Каширинск ауылы.

# Каширин өйәҙе
## Тарих

1922 йылда алып Ырымбур губернаһы составында. Административ уҙәге — Каширинск ауылы. 1923 йылда өйәҙ Ырымбур округы итеп үҙгәртелеп, Урал өлкәһе составына күсә. 1926 йылда 8 улус (Александровск, Булановск, Дмитриевск, Яңы-Никитин, Романовск, Софиевск, Троицк, Шарлыҡ) теркәлгән. Элекке исеме Исаево-Дедовск өйәҙе.

# Каширин өйәҙе
## География

Административ уҙәге — Каширинск ауылы. Майҙаны — 9 971 км² (1897).

# Каширин өйәҙе
## Халҡы

1926 йылда — 170 945 кеш.. (1926).
# Ҡуййылға (йылға)

Ҡуййылға (рус. Ко́елга) — Рәсәйҙең Силәбе өлкәһе үҙәк өлөшөндә Көньяҡ Урал буйындағы йылға. Уйылғаның һул, иң ҙур ҡушылдыҡтарының береһе (Тубыл бассейны).
Оҙонлоғо — 59 км

# Ҡуййылға (йылға)
## Этимологияһы

XVIII быуат сығанаҡтарында — Койелга, Койжилга, Коилга тигән атамалары осрай. Башҡорт телендәге «ҡойо» һәм «йылға» һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән, йәғни «ҡойо йылғаһы», йәки «йылға ҡойоһо» тигәнде аңлата тигән фараздар бар..
Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең «От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь» тигән һүҙлегендә былай тип яҙа:
* Коелга, река, левый приток Увельки, бассейн Уя; село, бывшая крепость, основанная в 1747 г., Еткульский район.
* В источниках ХVIII в. — Койелга, Койжилга, Коилга. Наиболее распространенное толкование топонима от башкирских слов: кой (куй) — «овца», елга — «река». т. е. Койелга — «овечья река». Другое толкование от башкирских слов: койо — «родник», «источник», елга — «река», т. е. «родниковая река», или «река с родниками».
Башҡорт телендәге «О» өнө топонимдарҙы урыҫ теленә әйләндергәндә «А» өнөнә, ә «У» өнө «О»-ға әйләнеүсән икәнен иҫәпкә алғанда, ошо фараз дөрөҫлөккә тап киләлер.

# Ҡуййылға (йылға)
## Тамағы һәм инеше

Сыбаркүл районындағы Сыбаркүлдән баш ала. Ҡуййылға ауыл биләмәһендә Уйылға йылғаһына барып ҡоя. Өлкәнең ике — Сыбаркүл һәм Эткүл районы биләмәләрендә аға.

# Ҡуййылға (йылға)
## Ҡушылдыҡтары

    ← Һул ҡушылдыҡтары
    → Уң ҡушылдыҡтары
* ← Головановский
* → Камбулат
* → Ҡоротамаҡ

# Ҡуййылға (йылға)
## Ауылдар

Ҡуййылға йылғаһының уң ярына урынлашҡан ауылдар: Малково, Пустозерово, Травник, Щапин, Бурһыҡ, Звягино, Коелга.

# Ҡуййылға (йылға)
## Файҙаланыу

Күп кенә ауылдар эргәһендә плотиналы быуалар төҙөлгән. Пустозёрово һәм Травники ауылдары араһында балыҡсылыҡ хужалығы бар.
# Байраҡ

Байраҡ — дөрөҫ геометрик (йышыраҡ тура дүртмөйөшлө) шәкелдәге туҡыма, махсус төҫ-биҙәктәре була.
Дәүләт байрағы дәүләт символдарының береһе булып тора. Дәүләт байрағынан тыш, күп дәүләттәрҙә хәрби-диңгеҙ һәм сауҙа байраҡтары була. Байраҡ белеме вексиллология (лат. vexillum — «байраҡ») тип атала.
Башҡортостан дәүләт байрағы тарихы 1918 йылының урағайының 20-һенән башлана. Башҡорт хөкүмәте фарманы менән был көндә башҡорт милли байрағы раҫлана. Башҡорт милли флагы күк, йәшел һәм аҡ төҫтәге өс буй һыҙаттан тора.
# Сержанка

Сержанка — Рәсәйҙәге йылға. Силәбе өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Атлян йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Сержанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мейәс йылғаһын индермәйенсә башынан Арғазы һыуһаҡлағысы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500812111200003480
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200348
* Бассейн коды — 14.01.05.008
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ваккерслебен

Ваккерслебен (нем. Wackersleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 723 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,85 км². Диңгеҙ кимәленән 82 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39393 һәм автомобиль коды — BK.
# Эксталь

Эксталь — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сухая Липовица йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Эксталь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, тамағынан Тамбов ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200212110000028816
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002881
* Бассейн коды — 09.01.02.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пысома

Пысома — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Илеша йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пысома
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035268
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003526
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лабазна

Лабазна — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Полуденка йылғаһының уң ярына тамағынан 2,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Лабазна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014523
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101452
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Евтушенко Евгений Викторович

Евтушенко Евгений Викторович (29 июль 1962 йыл) — иҡтисадсы. Иҡтисад фәндәре докторы (2006). 2006—2010 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының иҡтисади үҫеш министры.

# Евтушенко Евгений Викторович
## Биографияһы

Евгений Викторович Евтушенко 1962 йылдың 29 июлендә Ырымбур өлкәһе Ташлы районы Вязовое ауылында тыуған.. 1984 йылда «Нефть һәм газ сәнәғәте предприятиеларында иҡтисад һәм идара итеү» һөнәре буйынса Өфө нефть институтын тамамлағандан һуң — Өфө синтетик спирт заводында, артабан 1985 йылдан алып «Башнефтехимзаводы» берекмәһендә эшләй. 1986—1988 йылдарҙа Өфө нефть институтында өлкән инженер була. 1991 йылда ошо институтта аспирантура тамамлай. 1992 йылдан башлап башлап Өфө нефть эшкәртеү заводының баш бухгалтеры, 1995 йылдан — «Нефтехиминвест» ЯАЙ-ның (Өфө) генераль директоры. 1998 йылда ҡабаттан ӨДНТУ-ға эшкә ҡайта һәм 2012 йылға тиклем шунда эшләй. 2001 йылдан алып — иҡтисад һәм менеджмент факультеты деканы, 2004 йылдан — Иҡтисад институты директоры. 2006 йылда — нефть һәм газ сәнәғәте предприятиенда иҡтисад һәм идара итеү кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 2006—2010 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының иҡтисади үҫеш министры. 2012 йылдан башлап Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы уҡытыусыһы..

# Евтушенко Евгений Викторович
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни тикшеренеүҙәре нефть эшкәртеү һәм нефтехимия сәнәғәте предприятелары эшен стратегик планлаштырыу, ойоштороу, идара итеү, яңыртыу һәм һөҙөмтәлелеген күтәреү мәсьәләләренә арналған.

# Евтушенко Евгений Викторович
## Фәнни эшмәкәрлеге
### Төп ғилми хеҙмәттәре

* Методические основы реструктуризации нефтеперерабатывающего предприятия в условиях отрицательного воздействия внешних экономических факторов. Уфа, 2000;
* Модели и технологии реструктуризации нефтеперерабатывающего предприятия. М., 2003;
* Основы стратегической реструктуризации предприятия. М., 2003.
# Шәһит (йылға)

Шәһит (рус. Шаит) — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Күккәй йылғаһының уң ярына тамағынан 4,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Шәһит (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уйылға йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500112111200000974
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200097
* Бассейн коды — 14.01.05.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Меза

Меза — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Горький (зал. Костромаой) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 125 км.

# Меза
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000013103
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001310
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0