yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Липаев Николай Филиппович

Липай Николай Филиппович (26 апрель 1926(19260426), БАССР-ҙың Стәрлетамаҡ кантоны Озерковка ауылы (хәҙер — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районы) — 1 ноябрь 1994, Ишембай) — совет хужалығы эшмәкәре. БАССР торлаҡ-коммуналь хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1984), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1992).
«Ишимбайгоргаз» тресының беренсе етәксеһе, (1959—1963), Ишембай мобиль һәм быраулау техникаһы заводының беренсе директоры (1971—1994).
Ҡала кешеләре хәтерендә күренекле производство ойоштороусыһы булып ҡалған
«Ишимбайгоргаз» тресында «газокомпрессор хужалығы белгестәренән дүрт йыл эсендә нефть эшкәртеүселәр, промысловик, газовиктар коллективын ойоштора. Яҡынса 20 километрҙа газ селтәре һалына, 10 ГРП төҙөлә.»
Липаевты белгән завод эшселәре хәтерләй: «Үҙ-үҙен аяманы, ә буйһоноусыларына ихтирам менән ҡараны, эшселәргә айырыуса хәстәрле булды».
«Коллектив уның ваҡытында 30-ҙан ашыу төр продукция етештереүҙе үҙләштерә: станоктар, күсмә ҡоролмалар, тағылмалар, көнкүреш вагондары һәм башҡа күп нәмәләр. Хеҙмәт кешеһе тураһында хәстәрлек ҙур завод директоры яғынан һәр ваҡыт аныҡ һәм ҙур була. Мәҫәлән, 1980 йылда предприятиеның 150 урынға ашханаһы асыла. 1975 йылдан 1992 йылға тиклем завод эшселәре үҙҙәре өсөн 367 фатирлы биш торлаҡ йорт төҙөй. 1992 йылда бассейн менән 190 урынлыҡ балалар баҡсаһы сафҡа индерелә. Йәйге каникул ваҡытында теләүселәргә ҡала янындағы пионер лагерҙарына путевкалар бирелә. 1977 йылда предприятиела медицина пункты асыла».

# Липаев Николай Филиппович
## Хеҙмәт эшмәкәрлеге

1942 йылдан Ишембай НЭЗ-да эшләй: слесарь, 1951 йылдан ҡоролма начальнигы, 1953 йылдан партия комитеты секретары.
1955 йылдан БАССР-ҙың Маҡар районы «Ҡыҙыл Байраҡ» колхозы рәйесе.
1957 йылдан Ишембай ҡалаһында: коммуналь хужалыҡ бүлеге мөдире, 1959 йылдан алып «Ишимбайгоргаз» тресы идарасыһы, 1963 йылдан хеҙмәтсәндәр депутаттарының ҡала советы рәйесе урынбаҫары.
1971 йылда «Ишембай станоктар эшләү заводы» ААЙ директоры итеп тәғәйенләнә, 23 йыл коллектив менән етәкселек итә

# Липаев Николай Филиппович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1992).
* БАССР торлаҡ-коммуналь хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1984),
* Ленин ордены (1986),
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1981)
# Гудиашвили майҙаны

Гудиашвили майҙаны (груз. ლადო გუდიაშვილის მოედანი) — Тбилисиҙың тарихи Сололак районындағы майҙан. Майҙанға Лермонтов Беглар Ахоспирели Джибладзе урамдары килеп тоташа.

# Гудиашвили майҙаны
## Тарихы

Батша улы Вахушти һүрәтендә (1735 йыл), Тбилиси беренсе планда күрһәтелгән, бында «Бежан баҡсаһы» урынлашҡан. Эргәһендә урынлашҡан Мугнин Изге Георгий сиркәүе буйынса Мугнин майҙаны тип атала. 1827 йылда генерал И. Ф. Паскевич яулаған фарсы ҡәлғәһе Ғәббәс-Абад исеменән Ғәббәс-Абад майҙаны тип аталған.
Совет осоронда (1923 йылдан) рәсәй революционеры Степан Алавердов хөрмәтенә Алаверд майҙаны тип йөрөтөлгән.
Хәҙерге исемен ул 1988 йылда Ладо Гудиашвили (1886—1980) — билдәле грузин рәссамы хөрмәтенә алған.
2015 йылдың мартында Гудиашвили майҙанында тарихи төҙөлөштө.консервациялау планы буйынса эштәр башлана. Майҙанды емереп ҡабаттан ҡороу реконструкциялау, яңы археологик материалдар бирә

# Гудиашвили майҙаны
## Иҫтәлекле урындары

Майҙандың яҡынса 2-се йортонда («Лермонтов йорто») М. Ю. Лермонтов Кавказда (Түбәнге Новгород драгун полкында) хеҙмәт иткән ваҡытында булыуы мөмкин булған.

# Гудиашвили майҙаны
## Ҡыҙыҡлы факттар

Гудиашвили майҙаны, бәлки, рәссам Нико Пиросмани үҙенең һөйөклөһө — француз актрисаһы Маргарита Севр хөрмәтенә — шул майҙанды әскәләр менән тултырған тигән легендаға бәйле булғандыр, йыр тексының нигеҙендә Алла Пугачёваның «Миллион ал рауза» йырының сюжеты ята. Легенданың икенсе фаразы буйынса, йортта йәшәүсе Маргарита йәшәгән йорттоң тәҙрәләре майҙанға түгел, ә Сололакиҙың бөтә районы тиерлек торған ғәҙәти бер тар урамға сыҡҡан икән.
# Түбәнге Пелдус

Түбәнге Пелдус — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пёза йылғаһының һул ярына тамағынан 119 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Түбәнге Пелдус
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000049996
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004999
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Серпуховитина Ксения Алексеевна

Ксения Алексеевна Серпуховитина (1931 — 2014) — СССР һәм Рәсәй ғалим-агрономы, ауыл хужалығы фәндәре докторы (1989), профессор (1989). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997). Рәсәй Федерацияһының фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (1992) һәм Рәсәй Федерацияһының фән һәм техника өлкәһендә хөкүмәт премияһы лауреаты (2003).

# Серпуховитина Ксения Алексеевна
## Биографияһы

Ксения Алексеевна Серпуховитина 1931 йылдың 11 ноябрендә Усть-Лабинск ҡалаһында тыуған.
1954 йылда Кубань ауыл хужалығы институтының емеш-йәшелсәселек һәм виноградсылыҡ факультетын тамамлай. 1954 йылдан 1961 йылға тиклем Анапа районының Ленин исемендәге совхозда агроном-виноградсы булып эшләй Кубань ауыл хужалығы институтында виноградсылыҡ кафедраһы ассистенты була
1965 йылдан 2014 йылға тиклем К.А. Серпуховитина Төньяҡ-Кавказ баҡсасылыҡ һәм виноградсылыҡ ғилми-тикшеренеү институтында эшләй: 1961 йылдан 1965 йылға тиклем — өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1965 йылдан 1971 йылға тиклем — ғалим секретарь һәм бер үк ваҡытта агрохимия һәм тупраҡ белеме лабораторияһы мөдире, 1972 йылдан алып 1987 йылға һәм бер үк ваҡытта тиклем фәнни эштәр буйынса директор урынбаҫары, һәм бер үк ваҡытта 1977 йылдан 2012 йылға тиклем — виноградсылыҡ бүлеге мөдире, 1989 йылдан 1997 йылға тиклем — экология үҙәге етәксеһе. 2013 йылдан алып ғүмеренең аҙағына тиклем — төп ғилми хеҙмәткәр һәм Төньяҡ-Кавказ баҡсасылыҡ һәм виноградсылыҡ ғилми-тикшеренеү институтында виноградсылыҡ бүлегенең ғилми етәксеһе була.
1967 йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай, 1989 йылда «Система повышения продуктивности винограда при оптимизации питания» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
А. К.Серпуховитина тарафынан экология-адаптив виноградсылыҡ буйынса ғилми мәктәп ойошторола, уның етәкселеге аҫтында 15 фән докторы һәм кандидаты, виноградсылыҡ өлкәһендә практик эш өсөн белгестәрҙең тотош плеядаһы тәҙерләнә. К. А. Серпуховитина тикшеренеүҙәр үткәрә, нигеҙҙә улар экология-адаптив виноградсылыҡ өлкәһендә иң ҙур һәм һөҙөмтәле ғилми мәктәп була
2014 йылдың 25 майҙа Краснодарҙа вафат була

# Серпуховитина Ксения Алексеевна
## Наградалары

* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы
* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997 — «фәнни эшмәкәрлегендә ҡаҙаныштары өсөн »)
* Рәсәй Федерацияһының фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (1992 — «Рәсәйҙә филлоксер тотороҡло ялғанмыштарҙа виноград культураһын эшләү һәм индереү өсөн»)
* Фән һәм техника өлкәһендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте премияһы (2003)
* Виноград етештереү буйынса хеҙмәте өсөн Краснодар крайы Администрацияһы премияһы (1997, 1999, 2003, 2007)
# Изья-Шор (Кара ҡушылдығы)

Изья-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кара йылғаһының һул ярына тамағынан 201 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Изья-Шор (Кара ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090318
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009031
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡабаҡ

?Ҡабаҡ :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Ҡабаҡ сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Ҡабаҡ һымаҡтар |
| Ырыу: | Ҡабаҡ |
| Төр: | Ҡабаҡ |
Латинса исеме :
Cucurbita pepo L. :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр |
Ҡабаҡ (рус. Ты́ква обыкнове́нная, лат. Cucurbita pepo) — ҡабаҡ һымаҡтар (Cucurbita) ғаиләһенән бер йыллыҡ үлән үҫемлек, һабағы 5 метрға етә, баҡса культураһы. Тупраҡ өҫтөндә үрмәләп үҫә. Июль-сентябрь айҙарында һары сәскә ата, емеше сентярь-ноябрҙә өлгөрә.

# Ҡабаҡ
## Таралыуы

Ҡабаҡтың тыуған иле — Мексика. Америкала ҡабаҡты б.э.т. 3000 йылдан үҫтергәндәр. Европаға XVI быуатта испан диңгеҙселәре алып ҡайта. Хәҙергә көндә ҡабаҡты бөтә ерҙә лә сәсеп үҫтерәләр.
# Ғафаров Марат Фазылтдин улы

Ғафаров Марат Фазылтдин улы (30 июль 1942 йыл) — уҡытыусы, тыуған яҡты өйрәнеүсе, журналист. Рәсәй Федерацияһының мәғариф алдынғыһы (1997), Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзы ағзаһы. Мәсетле районының Рәшит Әхтәри исемендәге премияһы лауреаты (2007),

# Ғафаров Марат Фазылтдин улы
## Биографияһы

Марат Фазылтдин улы Ғафаров Башҡорт АССР-ының Мәсетле районы Борғатъя ауылында 1942 йылдың 30 июлендә тыуған.
Ләмәҙтамаҡ урта мәктәбен, 1973 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1965 йылда «Салауатнефтехим» комбинатында башлай. 1970—1971 йылдарҙа «Урожай» ирекле спорт йәмғиәтенең Мәсетле район советы рәйесе. 1971 йылда уҡытыусы, Мәләкәҫ һигеҙ йыллыҡ мәктәбе директоры, 1986 йылда Мәсетле районы халыҡ мәғарифы бүлегенең методика кабинеты мөдире, 2004 йылдан Оло Ыҡтамаҡтың 2-се урта мәктәбе музейы етәксеһе, ә 2009 йылдан райондың тарихи-крайҙы өйрәнеү музейын етәкләй.

# Ғафаров Марат Фазылтдин улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* Беренсе һәм икенсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты (2002, 2007).

# Ғафаров Марат Фазылтдин улы
## Китаптары

* Әйле башҡорттары (1993);
* Мой край родимый Мечетлинский (2010);
* Мечетлинская земля богата историей (2012).

# Ғафаров Марат Фазылтдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Мәсетле районының Рәшит Әхтәри исемендәге премияһы лауреаты (2007)
# Дин-Ель

Дин-Ель — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Елга йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Дин-Ель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012273
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001227
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Щучья 2-се (Пайдугина ҡушылдығы)

Щучья 2-се — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пайдугина йылғаһының уң ярына тамағынан 158 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Щучья 2-се (Пайдугина ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200028303
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202830
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лауха (Тюрингия)

Лауха (Тюрингия) (нем. Laucha (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 533 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,65 км². Диңгеҙ кимәленән 300 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99880 һәм автомобиль коды — GTH.
# Перенижко Нина Ивановна

Перенижко Нина Ивановна (4 ғинуар 1935 йыл — 9 декабрь 1996 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Краснодар крайының Красноармейский районы «Советская Россия» колхозының звено етәксеһе, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973).

# Перенижко Нина Ивановна
## Биографияһы

Нина Ивановна Перенижко 1935 йылдың 4 ғинуарында Староджерелиевская станицаһында, хәҙерге Краснодар крайының Красноармейский районында тыуған.
Мәктәпте тамамлағандан һуң, урындағы колхозда һыу һибеүсе булып эшкә урынлаша, аҙаҡ районда дөгө үҫтереүселәрҙең беренсе ҡатын-ҡыҙҙар механизацияланған звеноһы етәксеһе була. Етештереүҙең үҙҡиммәте түбән булғанда юғары уңыш алыуға өлгәшә. Һигеҙенсе биш йыллыҡтың эш һөҙөмтәләре буйынса Ленин ордены менән бүләкләнә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1973 йылдың 7 декабрендәге Указы менән, ауыл хужалығында юғары һөҙөмтәләргә ирешкәне һәм рекордлы дөгө уңышы йыйып алғаны өсөн, Нина Ивановна Перенижкоға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1973 йылда Славянск ауыл хужалығы техникумын тамамлай һәм агроном булып эшләй башлай, һуңынан бүлексә менән идара итеүсе була. КПСС-тың XXIV съезына делегат итеп һайлана.
Тыуған станицаһы Староджерелиевскаяла йәшәй. 1996 йылдың 9 декабрендә вафат була.

# Перенижко Нина Ивановна
## Хәтер

* Нина Перенижконың вафатынан һуң «Староджерелиевское» ААЙ-һы Перенижко Н. И. исемен йөрөтә башлай.

# Перенижко Нина Ивановна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын йондоҙо (07.12.1973)
* ике Ленин ордены (08.04.1971, 07.12.1973)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (25.02.1981)
* башҡа миҙалдар.
* Кубандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1996).
# Сабирйәнов

Сабирйәнов — башҡорт фамилияһы. Ғәрәп телендәге сабыр һәм фарсы телендәге йән һүҙҙәре ҡушып яһалған Сабирйән исеменән барлыҡҡа килгән. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бындай фамилия бар.
Сабирйәнов Сәлихйән Сабирйән улы 1903 йыл — 6 ғинуар 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой.
Сабирйәнова Сәнә Ғәфүр ҡыҙы (3 декабрь 1939 йыл) — хеҙмәт ветераны, башҡорт телсе-диалектологы, тәржемәсе. Салауат районының Рәми Ғарипов исемендәге премияһы лауреаты (2012).
# Рябиновка (Долгоун ҡушылдығы)

Рябиновка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Долгоун йылғаһының уң ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Рябиновка (Долгоун ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200020012
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202001
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Баныу

Баныу— башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла осрай: иран, төрөк, татар, фарсы, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, әзербайжан.

# Баныу
## Этимология

Баныу — фарсы теленән бикә, ҡыҙ бала, хужабикә, ханым тигәнде аңлата. Баныу исеменең һаны 3, бәхетле һандары: 3, 12, 21, 30, 39, 48, 57, 66, 75, 87, 93, 102, 111. Айҙың бәхетле көндәре: 3, 12, 21, 30, бәхетле төҫө һары. Баныу исеменең фоносемантик анализы асыҡлауынса, Баныу исеменең туғыҙ асыҡ фоносемантик билдәһе бар: ҡаһарман, батыр, ҙур, мәғрур, данлыҡлы , ҡаты, һалҡын, көслө, ҡөҙрәтле.

# Баныу
## Билдәле кешеләр

Вәлиева Баныу Нурғәле ҡыҙы (14 декабрь 1914 йыл — 24 февраль 2003 йыл) — йырсы, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. РСФСР-ҙың (1955) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1947).
Ҡаһарманова Баныу Латиф ҡыҙы (7 октябрь 1973 йыл) — уҡытыусы, журналист. 2000 йылдан Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2015). Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2008).

# Баныу
## Тарихта

Һумаюн — Бөйөк Моголдар империяһы падишаһы, Бабурҙың улы һәм Әкбәрҙең атаһының ҡатынары:
Баныу-бәйим Сәхибә (1541 йылдан)
Хәмиҙә Баныу бәйим (1527—1604), фарсы шиғый шәйехе Ғәлиәкбәр Джамиҙың ҡыҙы
# Уҫаҡлы

Уҫаҡлы (рус. Усаклы) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 265 кеше. Почта индексы — 453039, ОКАТО коды — 80203816007.

# Уҫаҡлы
## Халыҡ һаны

1920 йылда — 9; 1939 — 49; 1959 — 241; 1989 — 300; 2002 — 226; 2010 — 217 кеше йәшәгән.

# Уҫаҡлы
## Халыҡ һаны
### Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу сараһына ярашлы, күпселек милләттәр — башҡорттар (49 %), урыҫтар (40 %)

# Уҫаҡлы
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 28 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Баҡалды): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 30 км

# Уҫаҡлы
## Урамдары

* Тау тыҡрығы (рус. Горный (переулок))
* Йылға аръяғы урамы (рус. Заречная (улица))
* Урман урамы (рус. Лесной (переулок))
* Урал урамы (рус. Уральская (улица))
* Үҙәк урам (рус. Центральная (улица))
* Мәктәп урамы (рус. Школьная (улица))

# Уҫаҡлы
## Тарихы

Уҫаҡлы ҡасабаһы Шишкин утары булараҡ барлыҡҡа килә, 1920 йылда 9 кеше йәшәгән ике йортло кордон була.

# Уҫаҡлы
## Видеофильмдар

* Клип. Уҫаҡлы. 23 май 2021 йылYouTube сайтында Видео
# Нижанковский Нестор Остапович

Нижанковский Нестор Остапович (укр. Не́стор Оста́пович Нижанкі́вський (31 август 1893 йыл, Бережаны, Галиция, Австро-Венгрия — 10 апрель 1940 йыл, Лодзь, Өсөнсө рейх) — Украина композиторы, пианист һәм музыка тәнҡитсеһе. Философия докторы. Композитор Остап Нижанковскийҙың улы.

# Нижанковский Нестор Остапович
## Биографияһы

Нестор Остапович Нижанковский 1893 йылдың 31 авгусында Бережаны ҡалаһында (хәҙер Украинаның Тернополь өлкәһе) тыуа. Львов юғары музыка институтында (хәҙерге Николай Лысенко исемендәге Львов милли музыка академияһы) һәм Вена музыка һәм башҡарыу сәнғәте академияһында фортепиано һәм композиция курсы буйынса уҡыған.
Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы. Рус әсирлегенә эләгә һәм 1918 йылда ошо урындан әйләнеп ҡайта. 1926 йылда Витезслав Новак етәкселегендә Прага консерваторияһында Юғары оҫталыҡ мәктәбен тамамлай.
1929 йылдан — Львов консерваторияһында музыка-теоретика фәндәре уҡытыусыһы.
Пианист, аккомпаниатор һәм музыка тәнҡитсеһе сифатында сығыш яһай. Ю.Косачтың «Кирка з Льолею» комедияһына (1938), («Піскар», 1912; «Наймит» 1933; «Був май», «Галочка» на слова М. Обидного) хорҙарының, «За мир» ( В. Сосюра һүҙҙәре) маршының, И. Франко, И. Манжура, У. Кравченко, О. Олесь текстарына романстарҙың; эстрада йырҙарының; фортепиано әҫәрҙәренең («Імпровізація на українську тему», 1923; «Маленька сюїта», 1929; «Коломийка», «Інтермеццо») музыкаһы авторы; халыҡ йырҙарын эшкәртеү авторы.
Лодзь ҡалаһында вафат була һәмшунда ерләнә.
# Пут-Ега

Пут-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тор-Ёш йылғаһының һул ярына тамағынан ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Пут-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019306
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301930
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Medic Mobile

Medic Mobile («Мобиль медик») — Америкалағы коммерцияға ҡарамаған ойошма, коммуникация ҡоролмалары аша үҫеш илдәрендә (нигеҙҙә төпкөл һәм фәҡир төбәктәрҙә) һаулыҡ һаҡлау хеҙмәттәрен тәҡдим итә. FrontlineSMS программа тәьминәтен һәм технологик модулдәрҙе файҙаланып, Medic Mobile медицина хеҙмәткәрҙәренә, ауырыуҙарҙы ҡараусыларға һәм пациенттарға кеҫә телефондары һәм веб-сайт аша сир тураһында етерлек мәғлүмәт тупларға, өйәнәк башланғанда тиҙ ярҙам күрһәтергә, кәрәкле вакциналарҙы билдәләргә, баланы һәм әсәне дауалауҙы ойошторорға булышлыҡ итә. Medic Mobile донъяның егерме илендә, нигеҙҙә Ҡара Африкала, шулай уҡ Азияла, Латин Америкаһында һәм АҠШ-та эшләй. Уның мобиль ҡушымталарын 6 миллионлап кешене хеҙмәтләндергән 8 мең табип һәм шәфҡәт туташы ҡуллана (компания, клиенттар һанын йыл һайын ике тапҡырға арттырып, 2018 йылға 200 мең табипты һәм 100 миллион пациентты хеҙмәтләндерергә йыйына).
Medic Mobile’ның етәксеһе һәм ойоштороусыларының береһе — Джош Несбит. Элгәрерәк ул кеҫә телефондарын эшкәртеүгә йыйыу кампанияһын башлай, уға миллиондарса американ ҡушыла. Джош Несбит Ашока фонды, Echoing Green, Rainer Arnhold һәм PopTech Social Innovation менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә, 2011 йылда Forbes журналы уны донъялағы төп 30 социаль эшҡыуар иҫәбенә индерә.
Африка дауаханаларына ҡуйылған Medic Mobile программа тәьминәте персоналға SMS аша халыҡҡа туберкулёзға һәм СПИД-ҡа тикшереү үтеү кәрәклеген иҫкәртергә, ауырыуҙарҙы тәрбиәләүгә ҡағылышлы һорауҙарға ситтән тороп яуап бирергә, препараттарҙың дозаһын билдәләргә, ВИЧ-лы пациенттарҙы ярҙам төркөмдәре менән тоташтырырға, табиптарға алыҫ төбәктәргә йөрөү өсөн китеүсән ваҡытты һәм яғыулыҡты экономияларға мөмкинлек бирә. 2014 йылда Medic Mobile социаль эшҡыуарлыҡ өсөн Сколл фондының премияһына лайыҡ була.
# Хоэнварте (Саксония-Анхальт)

Хоэнварте (Саксония-Анхальт) (нем. Hohenwarthe) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1463 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,25 км². Диңгеҙ кимәленән 55 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39291 һәм автомобиль коды — JL.
# Борон ауыл Советы (Ғафури районы)

Борон ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районындағы муниципаль берәмек.

# Борон ауыл Советы (Ғафури районы)
## Тарихы

Борон ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Борон ауыл Советы (Ғафури районы)
## Етәкселәре
### Ауыл Советы хакимиәте башлыҡтары

* Рахматуллин Марат Фатҡелислам улы (2011 йылдың 28 мартынан )
# Сарода

Сарода — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Роговая йылғаһының уң ярына тамағынан 285 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Сарода
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067708
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006770
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Наръяна ңэрм (гәзит)

Наръяна Ңэрм, ненецса Няръяна Ӈэрм — Ямал-Ненец автономиялы округында (Салехард ҡалаһында) ненец телендә сығарылған ижтимағи-сәйәси гәзит.
Күләме — 4 бит. Тиражы — 800—1000 дана.
Ҡушымтаһы — балалар өсөн «Мынико» гәзите.
Баш мөхәррире — Яунгад (Яуңад) Хабэча Хывар улы.