yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# 1907 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1907 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1907 MCMVII |
| Юлиан стилендә | 1906 — 1907 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2659 — 2660 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7415 — 7416 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5667 — 5668 ה'תרס"ז — ה'תרס"ח |
| Мосолман календары | 1325 — 1326 |
| Боронғо әрмән календары | 1356 ԹՎ ՌՅԾԶ |
| Ҡытай календары | 4603 — 4604 (с 13 февраль) 丙午 — 丁未 красный конь — красная овца |
| Эфиопа календары | 1899 — 1900 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1963 — 1964 |
| - Шака самват | 1829 — 1830 |
| Иран календары | 1285 — 1286 |
1907 (бер мең туғыҙ йөҙ етенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шишәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1907 йылы, 2 мең йыллыҡтың 907 йылы, XX быуаттың 7 йылы, XX быуаттың 1 ун йыллығының 7 йылы, 1900 йылдарҙың 8 йылы.

# 1907 йыл
## Тыуған шәхестәр

* Амантаев Ғабдулла Сәхипгәрәй улы, Ғабдулла Амантай — күренекле башҡорт балалар яҙыусыһы; әҙәбиәт, фольклор өйрәнеүсе; йәмғиәт эшмәкәре.
* 5 март — Бирҙин Ғәли Иркәбай улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 10 апрель — Кәлимуллин Барый Ғибәт улы, совет архитекторы, педагог, РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы (1976).
* 12 һыуығай — Сергей Павлович Королёв, конструктор ракетно-космических систем, академик, дважды Герой Социалистического Труда.
* 23 һыуығай — Мифтахов Сәғит Мифтах улы, башҡорт яҙыусыһы.

# 1907 йыл
## Вафат булғандар

* 2 шаҡай — Дмитрий Иванович Менделеев, выдающийся русский химик, открывший Периодический закон химических элементов и составивший Периодическую систему химических элементов.
* 28 июнь — Өмөтбаев Мөхәмәтсәлим Ишмөхәмәт улы, башҡорт мəғрифəтсе‑шағиры, тəржемəсе, филолог.
# Танчиха

Танчиха — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вильва йылғаһының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Танчиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011740
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101174
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Матштедт

Матштедт (нем. Mattstedt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 508 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,92 км². Диңгеҙ кимәленән 160 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99510 һәм автомобиль коды — AP.
# Лонкас-Еган

Лонкас-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мег-Тыг-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 93 км.

# Лонкас-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038828
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203882
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# «Алға» (колхоз, Бөрйән районы)

«Алға» колхозы — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районындағы ауыл хужалығы ойошмаһы.

# «Алға» (колхоз, Бөрйән районы)
## Тарихы

1929 йылда Әтек ауылында «Ҡыҙыл юл» кәсепселек колхозы булараҡ төҙөлә. 1947 йылдан «Ҡыҙыл юл» промартелы итеп үҙгәртелә. «Алға» колхозы статусын 1956 йылда ала.
Колхозды булдырыу тарихы крәҫтиәндәрҙең ауыл хужалығы етештереүен һөнәрселек менән берләштергән ирекле кооперативынан башлана. Тары, бойҙай, йәшелсә үҫтерәләр.
Бер эш көнөндә 8 — 8,5-әр килограмм иген бирелгән. Әтек ауылында районда тәүгеләрҙән булып Сапы йылғаһы (Ҡана й. ҡушылдығы) тамағында һыу тирмәне төҙөлгән. Беренсе тирмәнсе Ғ. И. Миндеғолов була.
Бөйөк Ватан һуғышы башланыу алдынан колхозда мал һаны сәсеүлек майҙаны артыуы күҙәтелә. 1944 йылға мал һаны кәмей. Промартелдә төп эш ағасҡа бәйле була: һалабаш әҙерләү, унан арҡан һәм ҡап етештереү; аҙыҡ-түлекте ялан райондарына сығарып һәм игенгә һәм башҡаларға алмашалар.
Һуғыштан һуң малсылыҡ, игенселек һәм йәшелсә үҫтереү үҫешә. Һөт етештереү буйынса колхоз район буйынса ғына түгел, республика кимәлендә лә алдынғы урынға сыға. Өс умарталыҡта умартасылыҡ үҫешә.
«Алға» колхозы составына Яңы Усман ауылы ҡушыла.
1969 йылда «Алға» колхозы Бөрйән совхозына ҡушыла.

# «Алға» (колхоз, Бөрйән районы)
## Тарихы
### Артабанғы статустары

* 1992 йылдан — «Алға» крәҫтиән хужалығы
* 2005 йылдан — «Ҡана» агрофирмаһы (2015 йылда бөтөрөлә)

# «Алға» (колхоз, Бөрйән районы)
## Етәкселәре

* Р. Дәүләткилдин (1929 йылдан)
* Бәхтегәрәев (1930 йылдан)
* һ.б.
# Цыпка (Туапсе ҡушылдығы)

Цыпка — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Туапсе йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Цыпка (Туапсе ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Пшада йылғаһының көнбайыш сигенән Дедаркай йылғаһының көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000212109100000425
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100042
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Корнилаев Сергей Григорьевич

Корнилаев Сергей Григорьевич (20 февраль 1955 йыл) — СССР-ҙың ирекле стилдәге көрәшсеһе. 48 кг-ға тиклем ауырлыҡ категорияһында «Хеҙмәт резервтары» спорт йәмғиәте өсөн сығыш яһай. Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры.
Ирекле көрәш буйынса СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1978), дүрт тапҡыр донъя чемпионы (1978, 1979, 1981, 1982), Европа чемпионы (1984), XXII олимпия уйындарының бронза призеры (1980). Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры.

# Корнилаев Сергей Григорьевич
## Биографияһы

Сергей Григорьевич Корнилаев 1955 йылдың 20 февралендә Башҡорт АССР-ының Иглин районы Сыуаш-Ҡобау ауылында сыуаш ғаиләһендә тыуған.
«Витязь» спорт клубының (Мәскәү) Почетлы президенты, Мәскәү ирекле көрәш федерацияһының попечителлек советы рәйесе.
Йыл һайын көрәшсе хөрмәтенә үткәрелә:
* Ирекле көрәш буйынса Сергей Григорьевич Корнилаев исемендәге халыҡ-ара турнир (Мәскәү, «Хеҙмәт резервтары» спорт комплексы),
* Ирекле көрәш буйынса дүрт тапҡыр донъя чемпионы Сергей Григорьевич Корнилаев призына Бөтә Рәсәй турниры (Сыуаш Республикаһы, Канаш районы).
* Ирекле көрәш буйынса дүрт тапҡыр донъя чемпионы Сергей Григорьевич Корнилаев призына республика турниры (Башҡортостан Республикаһы, Иглин районы).
* Ирекле көрәш буйынса Яңы йыл турниры (Мәскәү, Перово, «Луч» спорткомплексы).
# Кесе Хулым-Юган

Кесе Хулым-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Хулым-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Кесе Хулым-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300032675
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303267
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шәфәғәт

Шәфәғәт (ғәр. شفاعة‎ — яҡлау, ҡурсалау ‎; рус. Шафаат) — ислам эсхатологияһында: Ҡиәмәт көнөндә Аллаһтың пәйғәмбәрҙәргә рөхсәт ителгән аралашсылығы.

# Шәфәғәт
## Тасуирламаһы

Пәйғәмбәрҙәр Мөхәммәт Пәйғәмбәр етәкселегендә, гонаһлы мосолмандарҙың бөтәһен дә, уларҙы тамуҡ ғазаптарынан ҡотҡарып , йәннәт индереүҙе һорап, ҡурсый ала. Аралашсылыҡ тураһында Та Һа сүрәһенең 109 аятында әйтелә.
Бәғеҫтән (үленән терелеү) һуң фәрештәләр бөтә кешеләрҙе бер урынға (мәүкиф) йыйыр һәм Аллаһ хөкөмө башланыр. Ислам сөннәтендә, кешеләр яланғас, яланаяҡ һәм сөннәтләнмәгән булыр, тип әйтелә. Үҙ хәленең ҡотолғоһоҙ булыуын күреп, кешеләр үҙ пәйғәмбәрҙәренән Аллаһ алдында үҙҙәрен яҡлауҙарын һорар. Әммә һәр пәйғәмбәр уларҙы унан һуң килгән пәйғәмбәргә ебәрер, һәм, ниһайәт, бөтә кешеләр һуңғы пәйғәмбәр — Мөхәммәт Пәйғәмбәр тирәләй йыйылыр. Мөхәммәт Пәйғәмбәр, шәфәғәт — минең эшем, тип белдерер, шунан һуң өс тапҡыр Аллаһы тәғәлә алдында үҙенең өммәтен яҡлап сығыр.
# Маркин Пётр Яковлевич

Маркин Пётр Яковлевич (10 ноябрь 1927 йыл — 16 сентябрь 2001 йыл) — СССР һәм Рәсәй табибы, уролог, хирург. РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы (1972). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1986) кавалеры. Һаулыҡ һаҡлау ветераны (1981) һәм Магнитка ветераны (1983).
Магнитогорск ҡалаһында урология хеҙмәтенә нигеҙ һалыусы һәм уны ойоштороусы, Г. И. Дробышев исемендәге 1-се ҡала дауаханаһының урология бүлеге етәксеһе.

# Маркин Пётр Яковлевич
## Биографияһы

Пётр Яковлевич Маркин 1927 йылдың 10 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районы Гусев ауылында тыуған.
1944—1947 йылдарҙа Магнитогорск металлургия комбинатында эшләй. 1953 йылда Силәбе дәүләт медицина институтын (хәҙер Көньяҡ-Урал дәүләт медицина университеты) тамамлай; һуңынан Ленинград, Мәскәү һәм Ереван медицина институттары ҡарамағындағы табиптарҙың квалификацияһын камиллаштырыу курстарында белемен арттыра.
Институтты тамамлағас, 1953 йылдан алып «Магнитострой» тресының медик-санитар часында хирург булып эшләй. 1958 йылдан — хирург-уролог, 1966 йылдан алып — урология бүлеге мөдире, ә 1994 йылдан алып — Г. И. Дробышев исемендәге 1-се ҡала дауаханаһының табип-консультанты. Бер үк ваҡытта 1966—1994 йылдарҙа — Магнитогорск ҡалаһының штаттан тыш урологы. Ҡалала беренсе булып бер нисә уникаль һәм ҡатмарлы операция яһай.
Табиплыҡ эше менән бер рәттән йәмәғәт эшмәкәрлеге менән дә шөғөлләнә: Магнитогорск ҡала урология хеҙмәтен ойоштора. Урологтарҙың үҙ мәктәбен булдыра, бер нисә уҡыусы тәрбиәләй, улар иҫәбендә юғары квалификациялы табиптар: В. П. Байкин, Г В. Мингалев, В Г. Новиков һәм ҡаланың штаттан тыш урологы А. П. Мамаев.
2001 йылдың 16 сентябрендә Магнитогорск ҡалаһында вафат була. Ҡатыны Надежда Макаровна эргәһендә һул яҡ яр буйы зыяратында ерләнгән.

# Маркин Пётр Яковлевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы (1972).
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1986) һәм миҙалдар, шул иҫәптән «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы (1970).
* Һаулыҡ һаҡлау ветераны (1981)
* Магнитка ветераны (1983).

# Маркин Пётр Яковлевич
## Хәтер

2019 йылдың 23 ноябрендә Магнитогорск ҡалаһының Горький урамындағы П Я Маркин йәшәгән 27-се йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйыла.
Бер нисә йыл П. Я. Маркин менән бер дауаханала эшләгән Краузе Оскар Фридрихович уның тураһында былай тип һөйләй:
   «Пётр Яковлевич Маркин иҫ киткес оҫта уролог ине; уның һымаҡ башҡа берәүҙе мин бер ваҡытта ла осратманым. Виртуоз, башҡа һыймаҫлыҡ диагноз ҡуйыусы. Мәскәү урологтарының күсмә циклында Мәскәү доценты оҙаҡ ҡапшап таба алмаған һәм Петр Яковлевич менән бәхәсләшергә маташҡан ярайһы уҡ һимеҙ ауырыуҙың даға һымаҡ бөйөрөн ул еңел генә пальпациялауын бер ваҡытта ла онотмайым. Иҫ киткес яҡшы кеше һәм бик иғтибарлы һәм әҙәпле иптәш ине».
# Покса

Покса — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кырчма йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Покса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100038842
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103884
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Исмәғилев Сафа Исмәғил улы

Исмәғилев Сафа Исмәғил улы (октябрь 1906 йыл — ? 1981 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия сержанты, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се кавалерия полкының эскадрон командиры. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1942).

# Исмәғилев Сафа Исмәғил улы
## Биографияһы

Сафа Исмәғил улы Исмәғилев 1906 йылдың октябрь айында Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе хәҙер Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы Ҡаҙанғол ауылында тыуған. 1941 йылдың 3 декабрендә Дәүләкән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се кавалерия полкының 2-се эскадронында миномёт расчёты командиры булып хеҙмәт итә

# Исмәғилев Сафа Исмәғил улы
## Батырлығы

1942 йылдың 6 июлендә разведкала ҡатнаша, дошмандың торған урынын билдәләй, 3 фашист һалдатын юҡ итә, һуғыш яланынан яраланған лейтенантты алып сыға. 9 июлдә июлдә дошмандың 1 пулемётын, 1 орудиеһын юҡ итә. Был батырлығы өсөн Исмәғилев Сафа Исмәғил улы Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була

# Исмәғилев Сафа Исмәғил улы
## Маҡтаулы исемдәое һәм башҡа бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1942)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы(1942)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән фиҙакәр хеҙмәт өсөн» миҙалы (1945)
# Иванов Антон Сергеевич

Иванов Антон Сергеевич 30 сентябрь 1983 йыл) — Рәсәй фехтовальщигы. Күп тапҡыр Рәсәй чемпионы. Рәсәйҙең спорт мастеры (2000), фехтование буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2006).
Рәсәйҙең үҫмерҙәр (1998—2000), үҫмер спортсылар (2001), милли (2004—2010) йыйылма командаһы ағзаһы.

# Иванов Антон Сергеевич
## Биографияһы

Антон Сергеевич Иванов 1983 йылдың 30 сентябрендә Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
Республиканың 5-се спорт йүнәлешендәге мәктәп-интернат һәм Өфөнөң 19-сы олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе (тренеры — Л. Р. Грушина) тәрбиәләнеүсеһе.

# Иванов Антон Сергеевич
## Белеме

Урал дәүләт физик культура академияһын тамамлай (2005).

# Иванов Антон Сергеевич
## Спорт һөҙөмтәләре

Мәскәүҙә (1999), Оснабрюкта (Германия, 2002) халыҡ-ара турнир еңеүсеһе.
Рәсәй чемпионы (2001),
Үҫмер егеттәр араһында Рәсәй беренселегенең көмөш призеры (1999, 2000);
Европа чемпионатының бронза призеры (2001, 2002),
Донъя Кубогы этабының бронза призеры (Лежно, 2001),
Рәсәй чемпионы (2001, көҙ; 2002),
Үҫмер спортсылар араһында Рәсәй беренселегенең бронза призеры (2001, яҙ);
Рәсәй чемпионы (2005; 2006),
Ир-аттар араһында Рәсәй чемпионатының бронза призеры (2002, 2003).

# Иванов Антон Сергеевич
## Спорт һөҙөмтәләре
### Команда зачетында

Үҫмерҙәр араһында Рәсәй беренселегенең көмөш (1999), бронза (2001) призеры;
Донъя чемпионатының көмөш миҙалсыһы (2002, 2003),
Европа чемпионы (2002),
Европа чемпионатының бронза призеры (2001);
Үҫмер спортсылар араһында Рәсәй беренселегенең Рәсәй чемпионы (2001, 2002), көмөш (2000), бронза (1999, 2001, көҙ) призеры;
Рәсәй чемпионатының Рәсәй чемпионы (2003; 2004), көмөш (2002; 2006; 2010), бронза (2005; 2008; 2009) призеры,
Ир-егеттәр араһында Бөтә донъя йәйге универсиаданыңбронза призеры (2005).
# Г

Гг [гэ] — Башҡорт алфавитының дүртенсе хәрефе.
* Был яҙмалар йә хәреф тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Шат суқоймасы

Шат суқоймасы — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2231/1203/231 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Шат суқоймасы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000019014
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001901
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Базыл

Базыл — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тара йылғаһының уң ярына тамағынан 522 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Базыл
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300005563
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300556
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Норфолк (Виргиния)

Норфолк (ингл. Norfolk) — АҠШ-тағы Виргиния штатының көньяҡ-көнсығыш өлөшөндәге ҡала-порт . Норфолкта АҠШ-тың Атлантик океанда төп хәрби-диңгеҙ базаһы урынлашҡан. Халҡы 238 832 кеше тәшкил итә (2006).

# Норфолк (Виргиния)
## Тарихы

Ҡалаға 1682 йылда нигеҙ һалына. Америка үҙаллылығы өсөн һуғыш ваҡытында Британия губернаторының штаб-фатиры. Баш күтәреүселәр тарафынан яндырыла; ҡаланан колониаль дәүерҙең тик йәҙрә тишеп үткән диуары менән сиркәү генә ҡала.
Британия менән сауҙа итеүҙе тыйыу, йыш янғындар һәм башҡа порттар менән бер-береһен уҙырға тырышыу Норфолктың үҫешен 1870 йылға тиклем сикләй.
Донъя һуғышы ваҡыттарында Норфолкта ҙур сәнәғәт-транспорт комплексы төҙөлә, ул АҠШ-тың Атлантик флотын хеҙмәтләндерә. Шунда уҡ АҠШ хәрби диңгеҙ базаһы — «Норфолк» урынлаша.

# Норфолк (Виргиния)
## Сәнәғәте

Норфолктың 50 эре эш биреүселәре:
| № п/п | Эш биреүсе |
| 1 | АҠШ оборона министрлығы |
| 2 | Sentara Healthcare |
| 3 | Norfolk City Public Schools |
| 4 | City of Norfolk |
| 5 | Old Dominion University |
| 6 | Children's Hospital of the King's Daughters |
| 7 | Norshipco |
| 8 | Eastern Virginia Medical School |
| 9 | Norfolk State University |
| 10 | U.S. Navy Exchange |

# Норфолк (Виргиния)
## Транспорты

2011 йылдың 19 авгусында ҡалала «The Tide» тиҙ йөрөшлө трамвай системаһы асыла

# Норфолк (Виргиния)
## Иҫтәлекле урындары

Бында Макартур мемориалы урынлашҡан, унда генерал Макартур Дуглас ерләнгән
1994 йылдың июнь айында диңгеҙ музейы «Nauticus» асыла.

# Норфолк (Виргиния)
## Туғанлашҡан ҡалалар

    Китакюсю (Япония) (1963)
    Вильгельмсхафен (Германия) (1976)
    Норфолк (Бөйөк Британия) (1986)
    Тулон (Франция) (1989)
    Калининград (Рәсәй) (1992)
    Галифакс (Канада) (2006)
    Кагаян-де-Оро (Филиппин) (2008)
    Кочин (Һиндостан) (2010)
    Ҡалып:Флаг Ганы Тема (Гана) (2010)
    Нинбо (Ҡытай) (2012)
# Ситовка (Лесной Воронеж ҡушылдығы)

Ситовка — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Липецк өлкәһе, Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лесной Воронеж йылғаһының һул ярына тамағынан 104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Ситовка (Лесной Воронеж ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронеж йылғаһы Липецк ҡалаһына тиклем, Матыра йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100512107000002474
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000247
* Бассейн коды — 05.01.01.005
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Һөйәрғолов Муллайән Зыяитдин улы

Һөйәрғолов Муллайән Зыяитдин улы (21 ноябрь 1934 йыл) — Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры артисы. 1984 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1986), Бөрйән районы Почётлы гражданы.

# Һөйәрғолов Муллайән Зыяитдин улы
## Биографияһы

Муллайән (Мулаян) Зыяитдин улы Һөйәрғолов 1934 йылдың 21 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Байназар ауылында тыуған. 1959 йылда Рәсәй дәүләт театр сәнғәте институтын (педагогтары Борис Бибиков, Ольга Ивановна Пыжова) тамамлай. IШул уҡ йылдың 17 сентябрынан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында эшләй башлай. Амплуаһы — комик герой.

# Һөйәрғолов Муллайән Зыяитдин улы
## Спектаклдәрҙә башҡарған ролдәре

Проня ролендә тәү башлап сығыш яһай (Н. Ф. Погодиндың «Третья патетическая» пьесаһы буйынса «Ильич ғүмере» — «Жизнь Ильича» спектакле; 1959). Ролдәре: Муҡай («Еҙнәкәй» — «Зятёк», Хәбибулла Ибраһимов), Сәлим («Башмағым»), Шәрифйән («Тиле йәшлек» — «Озорная молодость» Ибраһим Абдуллин), Ябағаев («Айгөл иле»), Хөснулла («Аҫылйәр» — «Возлюбленная» М. Фәйзи), Бәҙретдин («Көнләш, Америка, көнләш!» — «Завидуй, Америка, завидуй!», С. Я. Латыпов һәм Х. Г. Фәтихова), Терешко («Трибунал», Андрей Егорович Макаёнок]).

# Һөйәрғолов Муллайән Зыяитдин улы
## Кинофильмдә башҡарған роле

Мамед «Сарсау» (1960 йыл, Одесса киностудияһы)

# Һөйәрғолов Муллайән Зыяитдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1986)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1972)
* СССР халыҡтарының театр сәнғәте драматургияһы Бөтә Рәсәй фестивале дипломанты (Мәскәү, 1972)
# Хисмәтуллин

Хисмәтуллин — фамилия.
* Хисмәтуллин Ғәрифйән Рәхимйән улы (1932—2004), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
* Хисмәтуллин Зөлфәр Фазыл улы (1923—1983), сатирик-яҙыусы.
* Хисмәтуллин Мәғәфүр Хисмәтулла улы (1915—2004), йырсы (тенор), режиссёр һәм педагог, БАССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы.
* Хисмәтуллин Сисәнбай Хисмәтулла улы (1844—19??), әүлиә, хажи, халыҡ табибы.
* Хисмәтуллина Миңлегөл Хәбибйән ҡыҙы (1927—2004), шағир һәм прозаик.
* Хисмәтуллина Зөмәрә Вәли ҡыҙы (21 июль 1930 йыл—21 май 2009 йыл) — уҡытыусы-методист (1983), географ, тыуған яҡты өйрәнеүсе, этнограф. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.