yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Нагор-Юган

Нагор-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Һул Хетта йылғаһының һул ярына тамағынан 202 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 65 км.

# Нагор-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300049280
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304928
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шаргород районы

Шаргород районы (укр. Шаргородський район) — Винница өлкәһендәге район. Район үҙәге — Шаргород ҡалаһы.
2017 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 57 086 кеше йәшәй.
# Хулхулау

Хулхулау — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Белка йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 67 км.

# Хулхулау
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы , Аргун йылғаһы ҡойған урындан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001312108200006333
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200633
* Бассейн коды — 07.02.00.013
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Илсеғол ауыл Советы (Миәкә районы)

Илсеғол ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Миәкә районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Илсеғол ауылы.

# Илсеғол ауыл Советы (Миәкә районы)
## Тарихы

Илсеғол ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Миәкә районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Ҡолон (ауыл)

Ҡолын (Ҡолон; татар. Колын, рус. Кулуново) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районы ауылы.

# Ҡолон (ауыл)
## География

Ауыл Бәжәнә йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 54 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Ҡолон (ауыл)
## Тарих

Ауылға бүләр ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. 1701 йылдан билдәле. Ауыл Бүләр улусының Мышыға түбәһенә ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Поисево улусы составына керә.
Ауыл кешеләре 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында әүҙем ҡатнаша.
1905 йылда ауылда тимерлек, хужалыҡ магазины, бакалея кибете, мәсет (1837 йылдан билдәле), мәктәп теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, ә 1922 йылда Саллы кантоны составына керә. 1930 йылдан Минзәлә районы, 1935 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составында була.

# Ҡолон (ауыл)
## Халҡы

1816 йылда ауылда 66 башҡорт һәм 35 типтәр, 1834 йылда — 136 башҡорт һәм 55 типтәр, 1870 йылда — 413 башҡорт иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1834 | 1859 | 1870 | 1884 | 1897 | 1906 | 1913 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 |
| 97 | 136 | 386 | 413 | 475 | 694 | 642 | 919 | 854 | 790 | 630 | 377 | 340 | 379 | 286 | 176 | 156 |
# Трутовка

Трутовка — йомортҡа һалыусы эшсе ҡорт.
Билдәле булыуынса, эшсе ҡорттар енси органдары үҫешеп етмәгән инә ҡорттар. Улар ҙа йомортҡа һалыуға һәләтле. Ҡайһы саҡ улар аталанмаған йомортҡа һала башлай, һәм унан гел әре ҡорттар үрсей. Бындай хәл оҙаҡ ваҡыт инәһеҙ ҡалған йәки ҡарт инәле күстәрҙә күҙәтелә.
Тышҡы ҡиәфәтенән трутовкаларҙы эшсе ҡорттарҙан ацрып булмай. Эске ағзалары иһә айырыла: йомортҡалар барлыҡҡа килеүсе күкәй көпшәләре 12-гә барып етергә мөмкин.
Трутовкалар йомортҡаны дөрөҫ һалмай, ҡайһы саҡта бер күҙәнәккә бер нисә йомортҡа һала, ә ҡайһы күҙәнәктәрҙе һалмай уҙып китәләр. Ҡайһы бер осраҡтарҙа умарталағы ҡорттар, трутовкаларға инә ҡортҡа ҡараған һымаҡ ҡарай башлайҙар.
Трутовкаларҙың барлыҡҡа килеүе умартала инә ҡорттоң кәрәклеген иҫкәртә. Трутовкалар барлыҡҡа килгән ғаиләгә яңы бәләкәс күс өҫтәү тәҡдим ителә. Һәм ҡорттар был ғаиләләге трутовкаларҙы юҡҡа сығара.
# Коржа (Тарнога ҡушылдығы)

Коржа — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тарнога йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Коржа (Тарнога ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031049
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003104
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сядма-Яха

Сядма-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Торасовей ҡултығы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Сядма-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300035692
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303569
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Баденвайлер

Баденвайлер (нем. Badenweiler, алем. Badewiler) — Германияла коммуна, Баден-Вюртемберг ере.
Фрайбург административ округына буйһона. Брайсгау — Үрге Шварцвальд районы составына инә. Халҡы 3907 кеше тәшкил итә (31 декабрь, 2010 йыл). 13,02 км² майҙанды биләй. Рәсми коды — 3 08 15 007. Коммуна 3 ауыл округына бүленә.

# Баденвайлер
## Тарихы

Рим ваҡыттарынан курорт, рим ҡоролмалары емереклектәре. Немец яҙыусыһы һәм сәйәсәте Якоб Венедейҙың (1871), Америка яҙыусыһы Стивен Крейндың (1900) һәм Баденвейлер курортында дауаланған рус яҙыусыһы Антон Павлович Чеховтың (1904) вафаты урыны (туберкулездан вафат була).

# Баденвайлер
## Партнер ҡалалар

* Виттель (Франция)
* Таганрог (Рәсәй).

# Баденвайлер
## Фотоһүрәттәр

* Көньяҡ-көнбайыштан күренеше
* Көнбайыштан күренеш
* Кассиопея сығанаҡтарына инеү урыны
* Курорт паркы өлөшө

# Баденвайлер
## Чехов менән бәйле иҫтәлекле урындары

* Антон Чехов майҙаны
* «Аҡсарлаҡ» скульптураһы
* Чехов һәйкәле
* «Чехов салоны» әҙәби музейы
# Дийә

Дийә (ғәр. دية‎‎; рус. вира, дия) ) — ислам хоҡуҡиәтендә: аңһыҙ рәүештә ҡылынған енәйәт өсөн ғәйепләнеүсе түләргә тейешле компенсация. Енәйәттәргә үлтереү, яралау йәки имгәтеү инә. Кеше үлтерелгән осраҡта уның туғандары һәм яҡындары яза талап итергә хоҡуҡлы (Ҡысас), йәки кеше үлтереүсенән компенсация талап итеүҙәре ихтимал. Шәриғәт судьяһы (ҡаҙый) үлтерелгән кешенең яҡындарына дийә менән ризалашырға тәҡдим итә ала.
Әгәр кеше үлтереү йәки имгәтеү аңлы рәүештә эшләнмәһә, ул саҡта ҡысас ҡулланылмай, ә бары тик дийә ғына түләнелә.

# Дийә
## Тарихы

«Дийә» ғәрәпсә «үәдә» ҡылымынан килеп сыҡҡан (ғәр. وَدَى‎‎), ул ҡон ҡайтарыу, үлтерелгән өсөн түләү тигәнде аңлата.
Дийә исламға тиклемге осорҙа киң таралған булған, ислам ҡабул иткәс, Ҡөрьән менән раҫланған:
* « Иман килтергән кешенең иманлы кешене үлтереүе ярамай, әгәр яңылышлыҡ менән генә булмаһа инде. Әгәр кемдер иман килтергән кешене яңылышлыҡ менән үлтерһә, иман килтергән бер ҡолдо иреккә ебәрә һәм ҡан йоломон үлтерелгән кешенең ғаиләһенә тапшыра, әгәр ғаиләһе уны хәйер итеп таратмаһа. Әгәр ул иманлы һәм һеҙгә дошман халыҡтарҙан булһа, ул саҡта иман килтергән бер ҡол иреккә ебәрелә. Әгәр ул кеше һеҙҙең арала килешеү яһалған халыҡтан булһа, ул саҡта йоломдо ғаиләһенә тапшырырға һәм иман килтергән бер ҡолдо иреккә ебәрергә тейешле. Әгәр үлтереүсе кеше быларҙы тапмаһа, ул саҡта, Аллаға тәүбә итеп, тотош ике ай ураҙа тоторға кәрәк. Аллаһ белә, хикмәтле!»
* Ән-Ниса 4:92

# Дийә
## Түләү тәртибе

Әгәр ҙә ғәйепле үҙе дийә түләй алмаһа, етмәгән аҡсалар уның яҡын туғандарынан йыйыла. Әгәр ҙә енәйәт ҡылған кешенең дийә түләүгә һәләтле туғандары һәм аҡсаһы булмаһа, ул саҡта дәүләт ҡаҙнаһы тарафынан түләнә.
Дийя түләгәнгә йәки уны түләү тәртибе тураһында килешеү төҙөлгәнгә тиклем енәйәтсе бер ниндәй ғибәҙәт тә рөхсәт ителмәй, сөнки ул ритуаль бысраҡ хәлдә тип иҫәпләнә (йөнөб). Килешеүгә ҡул ҡуйылғандан һуң ғәйепләнеүсе кәффара ҡылырға һәм тәһәрәталырға тейеш, бынан һуң ул бурысҡа ингән кеше булараҡ ҡына ҡарала.
Дийә алдан уйлап уйлап үлтереү, яралау йәки имгәтеү өсөн ҡыҫҡа ваҡыт эсендә түләнә, ә осраҡлы рәүештә булһа — 3-5 йыл эсендә түләнә ала. Дийәне яраланған йәки йәрәхәтләнгән зыян күреүсе үҙе йәки уның ышаныслы кешеһе ала, ә үлтерелгән кеше өсөн дийә уның вариҫтары араһында (мираҫ) сифатында бүленә.
Дийә түләү менән бер рәттән мосолманға ниндәй ҙә булһа йолом ғәмәле башҡарырға кәрәк (кәффара). Атап әйткәндә, бер ҡолдо азат итергә йәки 2 ай ураҙа тоторға кәрәк.
# Кесе Ҡорғо

Кесе Ҡорғо — рус. Малая Курга - Рәсәй йылғаһы.

# Кесе Ҡорғо
## Географияһы

Кесе Ҡорғо йылғаһы Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡорғо йылғаһының уң ярына тамағынан 4,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кесе Ҡорғо
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы,Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем, Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020490
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102049
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Кесе Ҡорғо
## Этимологияһы

Н. И. Шувалов - Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы гидронимды башҡорт телендәге ҡойор һүҙе менән бәйләй: Курга, речка, левый приток Уфы - по-видимому, от старобашкирского куйур (кур) — «источник», «родник» и газе — «речка», «река», т. е. «река с родниками»..
Шул уҡ ваҡытта башҡорт телендә һаҙлыҡтағы ҡоро урын, ҡоро һуҡмаҡ тигәнде аңлатҡан ҡорғо һүҙе лә бар
# Чичка

Чичка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Четь йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Чичка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200020210
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202021
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# 1701 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1701 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1701 MDCCI |
| Юлиан стилендә | 1700—1701 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2453—2454 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7209—7210 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5461—5462 ה'תס"א — ה'תס"ב |
| Мосолман календары | 1112—1113 |
| Боронғо әрмән календары | 1150 ԹՎ ՌՃԾ |
| Ҡытай календары | 4397—4398 庚辰—辛巳 белый дракон — белая змея |
| Эфиопа календары | 1693—1694 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1757—1758 |
| - Шака самват | 1623—1624 |
| - Кали-юга | 4802—4803 |
| Иран календары | 1079—1080 |
1701 йыл — шәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Сфакс

Сфакс (ғәр. صفاقس‎صفاقس‎) — Тунистағы ҡала, илдең баш ҡалаһы Тунистан көньяҡ-көнсығышҡа 270 километрҙа урынлашҡан. Сфаксҡа Рим ҡалаһы Тапарур урынында 849 йылда нигеҙ һалына. Ҙурлығы буйынса Тунистан һуң икенсе ҡала. Сфакс провинцияһының административ үҙәге, уны йыш ҡына «көньяҡ баш ҡала» тип йөрөтәләр. Габес ҡултығы яры буйында урынлашҡан Урта диңгеҙ порты. Сфакста йәшәгән халыҡ һаны 340 мең кешегә еткән (2005). Фосфат эшкәртеү буйынса мөһим үҙәк.

# Сфакс
## Тарихы

X быуат аҙағына Сфакс бойондороҡһоҙ ҡала-дәүләт булып китә. 1148 йылда ҡаланы Сицилия короле Рожер II яулап ала һәм тик 1156 йылда ғына уны урындағы ғәскәрҙәр азат итә. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә, инде XVIбыуатта, ҡала испандар ҡулына күсә. Бербер пираттары терәк төйәге булған Сфакс 1785 йылда Венецияның һөжүмдәренә бирешмәй. XIX быуат аҙағында, Тунистың башҡа төбәктәре менән бергә, ҡаланы Франция яулап ала һәм Сфакс Француз империяһы составына инә.
Икенсе донъя һуғышы ваҡытында нацистик блок илдәре, британ ғәскәрҙәре ҡыйратҡанға тиклем, ҡаланы эре хәрби база итеп файҙалана. Икенсе донъя һуғышынан һуң ғына Тунис Францияға кире ҡайтарыла һәм бары тик 1956 йылда ғына бойондороҡһоҙлоҡ ала. 1970 йылда ҡаланан алыҫ түгел бай нефть запастары табыла.

# Сфакс
## Мәғарифы

Сфакс ҡалаһында түбәндәге юғары уҡыу йорттары эшләй:
* ENIS (École d Nationale Ingénieurs Sfax de — Сфакс инженерҙар милли мәктәбе)
* ESCS (Commerce de Sfax Supérieure École de — Сфакс юғары коммерция мәктәбе)
* Faculté Sfax de Médecine de — Сфакс медицина факультеты

# Сфакс
## Иҫтәлекле урындары

* Хеди Шакер майҙаны — ҡала үҙәге
* Хәбиб Бурғиб урамы
* Ике әбей ҙур мәсете (Жами әл-Азузейн) — IX быуатта төҙөлгән
* Диңгеҙ Әмире мәсете (Сиди әл-Баһри)
* Дар-Жәлүли Һарайы— XVIII быуатта төҙөлгән, Халыҡ сәнғәте һәм традициялары музейы
* Баб әд-Диван ҡапҡаһы (Кәңәш ҡапҡаһы) — XIV быуатта төҙөлгән

# Сфакс
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Дакар, Сенегал (1965)
* Марбург, Германия (1971)
* Касабланка, Марокко (1981)
* Сафи, Марокко (1982)
* Оран, Алжир (1989)
* Махачкала, Рәсәй (1990)
* Гренобль, Франция (1998)
# Әбүбәкер (Ырымбур өлкәһе)

Әбүбәкер (башҡа атамалары — 2-се Әбеш, Ҡасаҡ; рус. Абубакирово) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Гай (Хәлил) районындағы юҡҡа сыҡҡан ауыл. Үҙәмбай ауыл советы составында булған.

# Әбүбәкер (Ырымбур өлкәһе)
## Географик урынлашыуы

Гөбөрлө йылғаһы буйында урынлашҡан булған.

# Әбүбәкер (Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

Ауылға үҫәргән ырыуы башҡорттары нигеҙ һалған.
XVIII быуатта Яйыҡ буйы далаларында йәшәгән башҡорттар таулы-урманлы төбәктәргә күсергә мәжбүр була. Был башҡорт ихтилалдарын баҫтырыу барышында башҡорт ауылдары тулыһынса яндырылыуына бәйле. Әммә күп йылдар үтһә лә, башҡорттар үҙ аҫаба ерҙәрен онотмайҙар һәм уларҙы һаҡлау маҡсатында кире Гөбөрлө тауҙарына күсәләр. 1816 йылдан һуң Гөбөрлө йылғаһы буйына Әбеш (Әбүзәр) ауылынан йорт старшинаһы Әбүбәкер Көсөков, йорт старшинаһы Исхаҡ Әбешев, Боҫҡоновтар ғаиләһе, Ильяс Торошев күскән.
1858 йылда Әбеш ауылынан Ғәбдесәләм Хәмитов, Сабаҡлы ауылынан Ҡоҙаш (Кужаш) Ишбаев (Игебаев), Хәлил ауылынан Әбделкәрим Байғаҙаҡов ғаиләләре менән күсерелә. 1863 йылда Әбүбәкерҙән Хәлил ауылына Исхаҡ Исмәғилов ғаиләһе менән күсерелә.
1863 йылда Сабаҡлы ауыл йәмғиәтенең Әбүбәкер, Сабаҡлы, Ишбирҙе, Үҙәмбай ауылдары башҡорттарының йәйләүҙәре Кесе Ҡаялы йылғаһы башынан Үлмәҫ-Үлгән йылғаһының тамағына тиклем, Үлмәҫ-Үлгән тамағынан Душа-Клиряк-Тапкан шишмәһенең инешенә ҡарай Саҡман убаһына тиклем, унан һуң Оло Ҡаялы йылғаһында һәм унан түбәнге ағымында Бөгөл урынына тиклем һуҙылған Әсетулла күленә ҡарай, Бөгөлдән йәнә Кесе Ҡаялы йылғаһының башына тиклем тип һуҙылыуы тасуирланған.
1917 йылдан Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Үҫәргән кантоны составында була. 1922 йылдың 5 октябренән Йылайыр кантоны составына индерелә. 1934 йылда яңы ойошторолған Ырымбур өлкәһенең составына бирелә. Хәлил (Гай) районы составында була.
1950-се йылдарҙың аҙағында ауыл юҡҡа сыҡҡан.

# Әбүбәкер (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

Халыҡ иҫәбе :
| 1859 | 1892 | 1892 | 1901 | 1917 |
| 241 | 187 | 212 | 186 | 250 |
# Таж

Таж (лат. corona — венок, түңәрәкләп үрелгән сәскә һәм япраҡтар бәйләме) — монарх власын белдергән баш кейеме.

# Таж
## Эшләү

Таж төрлө ҡиммәтле металдарҙан яһала (күберәк алтын һәм көмөштән) һәм ҡиммәтле һәм ярым ҡиммәтле таштар менән биҙәлә.

# Таж
## Формаһы

Төрлө формала булыуы мөмкин: башлыҡ, түңәрәкләп үрелгән сәскә бәйләме, япраҡ бәйләме, тешле ҡоршау.

# Таж
## Тарихы

Таж боронғо донъя дәүләттәрендә барлыҡҡа килгән (Боронғо Мысыр, Боронғо Рим, Шумер). Европа дәүләттәрендә үҫеш алған феодализм осронда киң таралған булған (XI быуат). Мономах шапкаһы Рустә Бөйөк кенәз тажы, һуңыраҡ батша тажы урынына булған. Императорҙың Ҙур император тажы булған. Хәҙерге көндә монахтар тажды тантана ваҡытында ғына кейәләр.

# Таж
## Төрҙәре

Эйәһенең дәрәжәһенә ҡарап түбәндәгесә бүленә:
* император тажы,
* король тажы,
* кенәз тажы,
* герцог тажы,
* граф тажы һ.б.
Папа тажы тиара тип атала
# Борстендорф

Борстендорф (нем. Borstendorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1374 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,52 км². Диңгеҙ кимәленән 454 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9579 һәм автомобиль коды MEK.
# Ҡамбулат (Ҡуййылға ҡушылдығы)

Ҡамбулат — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡуййылға йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Ҡамбулат (Ҡуййылға ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уйылға йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500112111200001056
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200105
* Бассейн коды — 14.01.05.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Ҡуҙйылға

Кесе Ҡуҙйылға — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡуҙйылға йылғаһының һул ярына тамағынан 2,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Ҡуҙйылға
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019645
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101964
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Деним

Деним (denim; бер версия буйынса франц. serge de Nîmes "Ним туҡымаһы ") — ныҡлы кизе-мамыҡ туҡыма.

# Деним
## Тарихы

Джинса туҡыманың элгәре Һиндостанда йөҙәр йылдар дауамында етештерелгән булһа, деним беренсе тапҡыр Францияның Ним ҡалаһында етештерелгән.

# Деним
## Тасуирламаһы

Етештергәндә арҡау нигеҙҙең ике йәки унан да күберәк ебе аҫтында үткәрелеп туҡыла. Был саржа үрелеше диагональ һырҙар барлыҡҡа килтерә.
Джинса туҡыма төрлө төҫтә була, әммә иң таралғаны — индиго төҫлө джинса, был туҡыманың нигеҙе төҫө, ә арҡауы — аҡ. Нигеҙҙең бер яғында саржа үрелеше һөҙөмтәһендә нигеҙҙең күк ептәре өҫтөнлөк итә, ә тиҫкәре яғында арҡауҙың аҡ ептәре өҫтөнлөк итә. Шулай итеп, был туҡыманан эшләнгән джинса күбеһенсә эс яҡтан аҡ төҫтә. Башҡа төҫтәрҙәге (атап әйткәндә, ҡара төҫтәге) деним алыу өсөн көкөрт нигеҙендә буяуҙар ҡулланыла.

# Деним
## Популярлығы

Джинса туҡымаһы АҠШ-та XIX быуат уртаһынан файҙаланыла. Джинса туҡымаһы тәүге тапҡыр 1873 йылда, Неваданан тегеүсе Джейкоб У. Дэвис сигәле джинса салбар теккәндән һуң, билдәлелек яулай башлай. Ыштандың популярлығы Дэвистың ҙур булмаған магазины мөмкинлектәренән ашып китә, шуға күрә ул етештереүҙе джинс туҡымаһы менән тәьмин иткән Levi Strauss & Co.галантереяһының күмәртәләп һатыусы предприятиеларына күсерә.

# Деним
## Ҡулланылышы

XХ быуат дауамында джинса туҡыма ныҡлы арзан униформа эшләү өсөн ҡулланыла. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа бысраҡ эш өсөн комбинезондар «деним» тип аталған. Был бөтәүләй тегелгән кейем оҙон балаҡлы һәм еңле, үңәстән бот араһына тиклем ҡаптырылған, зәйтүн-һоро төҫтәге джинсы туҡыманан тегелгән кейем булған.
# Элени Цалигопулу

Элени Цалигопулу (грек. Ελένη Τσαλιγοπούλου; 11 апрель 1963 йыл; — Греция йырсыһы, 30 йыллыҡ карьераһы дауамында Грецияның иң популяр артистарының береһе була.

# Элени Цалигопулу
## Биографияһы

Элени Цалигопулу 1963 йылдың 11 апрелендә Үҙәк Македонияның Науса ҡалаһында тыуған.
Вокал курсы үтеп, 1985 йылда тәүге тапҡыр Салоникта сығыш яһай, ә һуңыраҡ композитор Джордж Зикас менән таныша, артабан уның йырҙары менән тәүге альбомын сығара.
1986 йылдан билдәле грек композиторҙарының (улар араһында — Стаматис Спанудакис, Манос Хадзидакис һәм башҡалар) күптәренең йырҙары менән сығыш яһай, Грециянан тыш Европа һәм Америка илдәре буйлап гастролдә йөрөй. Шул ваҡытта йырсы Йоргос Даларас менән таныша һәм уның менән бергә сығыш яһай башлай.
Йыш ҡына Афинала концерт ҡуя, карьераһының тәүге йылдарында тауышын һәм йырлау стилен йыш ҡына икенсе билдәле грек йырсыһы Элефтерия Арванитакиның тауышы һәм стиленә оҡшатһалар, тиҙҙән ул үҙ стиле менән танылыу ала.
Артабанғы тиҫтә йыллыҡта 10-ға яҡын альбом сығарып, грек музыкаль башҡарыусыларының юғары кимәленә тиклем күтәрелә. 1998—1999 йылдарҙа вокалсы Мелина Кана, һуңыраҡ йырсы Димитрис Басис, «Mode Plagal» һәм «Mikro» төркөмдәре менән берлектә гастролдәрҙә йөрөй.
2000-се йылдар трендтарына адаптациялана һәм XXI быуат башынан Никос Портокалоглу, Джон Коцирас һәм шулай уҡ Йоргос Андреу менән хеҙмәттәшлек итә.

# Элени Цалигопулу
## Шәхси тормошо

1981 йылда уның улы тыуған, уға Аргирис (грек. Αργύρη) тигән исем ҡушҡандар.
2008 йылғы интервьюһында яҡынса 15 йыл дауамында грек композиторы, лирик һәм музыкаль продюсер Йоргос Андреуға (грек. Γιώργος Αντρεου) кейәүҙә булыуы тураһында белдерә, әммә улар аҙаҡ айырылшҡандар.

# Элени Цалигопулу
## Дискографияһы

| 1986 — Shut Up and Listen 1990 — Girl and Woman 1992 — Half-Moon 1993 — Kathreftes 1994 — Mirrors 1996 — Arzedina 1996 — Argentinos 1998 — Dream Era 1999 — Allazi Kathe Pou Vradiazi 1999 — Changes Descend Every Evening 2000 — Glycos Peirasmos 2001 — Sweet Temptation 2002 — Songs for a Summer | 2003 — Color 2005 — Dear Diary 2005 — Each End and Beginning 2007 — Mad Secret Concerts 2008 — Best of / San Lied 2009 — In the Dream Season (Sunday Newspaper) 2011 — Tarrira 2013 — The Love Collection 2014 — Together (accompanied by Melina Kana) 2015 — Kathe Telos Ki Archi 2015 — I Eleni Tsaligopoulou Sti Lyra 2015 — Miso Feggari |
# Пульсниц

Пульсниц (нем. Pulsnitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 7744 кеше йәшәй. Майҙаны — 26,72 км². Диңгеҙ кимәленән 290 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 1896 һәм автомобиль коды BZ.
# Чернуха (Печуга ҡушылдығы)

Чернуха — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Печуга йылғаһының һул ярына тамағынан 6,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Чернуха (Печуга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Ковров ҡалаһынан тамағына тиклем, Уводь йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301112110000033686
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003368
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0