yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мария Гажич

Мария Гажич (бел. Марыя Гажыч, 20 март 1860 йыл, Вишера, Курск губернаһы — 13 сентябрь 1935 йыл, Гродно) — белорус рәссамы, реставратор, педагог, йәмәғәт эшмәкәре.

# Мария Гажич
## Биографияһы

Мария тимер юлы һәм Курск губернаһында күперҙәре төҙөлөшөндә эшләгән юғары вазифалы чиновник Тадеуш Хшановский ғаиләһендә тыуған. Марияның әсәһе, эльжбета Нобель, швед аристократияһынан сыҡҡан. Ғаиләлә дүрт бала булған, һәм ғаилә бай йәшәгән. Ҡышҡы айҙарҙа башлыса Варшавала үткәргәндәр, йәй Европа буйлап сәйәхәт иткәндәр. Йыш ҡына улар Волковыск янындағы атаһының Сегеневщину (белор.)баш. имениеһына барғандар, унда аталары Свислоч урманында һунар итергә йөрөгән.
Хшановский балалары башланғыс белемде йортта ала, бында телдәр өйрәнеүгә айырым иғтибар бүленә, бының өсөн уҡытыусыларҙы Франциянан һәм Англиянан саҡырғандар. Сәнғәт белемен Мария 1874–1878 йылдарҙа Варшавала Петербург художество академияһын тамалаған Войцех Герсондың рәсем класында ала. Унда Мария Киевтан килгән ярлы табибтар ғаиләһенән Анна Билинская менән дуҫлаша, Анна буласаҡта күренекле поляк рәссамы, һынлы сәнғәттә реалистик йүнәлештең сағыу вәкиле була.
1886 йылда Мария Парижда Жюлиан академияһында уҡыуын дауам итә, унда уҡытыусылары Тони Робер-Флёри, Вильям Бугро һәм Жюль Лефевр була. 1886 йылдың декабрендә инде мәктәп конкурсында бүләк ала. Нәҡ Марияның финанс ярҙамы менән һуңыраҡ Парижда Жюлиан академияһында Анна Билинская ла белем ала.
Мария 1878 йылда Варшавала сәнғәттәрҙе дәртләндереү йәмғиәте күргәҙмәһендә («Захэнца») беренсе тапҡыр сығыш яһай. Шул уҡ йылда ул Константин (Клементий-Владимир) Гажичҡа (1848-1900) кейәүгә сыға, уның Сегеневщины янында Тополяна имениеһы була. Туйҙан һуң Тополянаға күсеп килә.
1879 йылда ул Пружаны районынан килгән билдәле поляк яҙыусыһы һәм йәмәғәт эшмәкәре Юзеф Крашевскийға бүләк итеп ойошторолған поляк рәссамдары әҫәрҙәренең альбомын төҙөүҙә ҡатнаша.

# Мария Гажич
## Гродно костёлы өсөн башҡарылған эштәр галереяһы

* «Изге Климент» — Гродноны ҡурсалаусы, Гродно костелының миһрабы өсөн яҙылған
* «Изге Иосиф-балта оҫтаһы»
* «Иисус - Изге Мәхәллә башлығы»
* «Ғиффәтле Богоматерь»
* «Изге Апостол Пётр»
# Палтауто-Се

Палтауто-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Се-Яха (Зеленая) йылғаһының уң ярына тамағынан 150 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Палтауто-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045154
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304515
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Дәүләтбаева Рәйсә Ғөбәйҙулла ҡыҙы

Дәүләтбаева Рәйсә Ғөбәйҙулла ҡыҙы (22 ноябрь 1939 йыл) — ғалим-филолог, университет уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы (2011). РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1984).

# Дәүләтбаева Рәйсә Ғөбәйҙулла ҡыҙы
## Биографияһы

Рәйсә Ғөбәйҙулла ҡыҙы Дәүләтбаева 1939 йылдың 22 ноябрендә Башҡорт АССР‑ының Көйөргәҙе районы Яҡшембәт ауылында тыуған.
1965 йылдан алып Күмертау ҡалаһындағы унынсы урта мәктәптә, 1965 йылдан Баймаҡ районы мәктәптәрҙә һәм Сибай ҡалаһының 9-сы урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. 1975 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. 1992 йылдан башлап Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтының Сибай ҡалаһындағы уҡытыу-консультация үҙәгенең мөдире була. 2000 йылдан Башҡорт дәүләт университетының Сибай ҡалаһындағы институтында уҡытыусы, 2002 йылдан башлап, ошо уҡ уҡыу йортонда башланғыс белем биреү педагогикаһы каыедраһы мөдире вазифаһын башҡара. 2005 йылдан алып Өфө ҡалаһына күсә, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының Башҡортостан Республикаһы дәүләт телдәрен өйрәнеү буйынса лингвометодик үҙәк директоры була. Бер үк ваҡытта 2010—2012 йылдарҙа башҡорт теле һәм уны уҡытыу методикаһы кафедраһы мөдире вазифаһын да башҡара.

# Дәүләтбаева Рәйсә Ғөбәйҙулла ҡыҙы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Фәнни тикшеренеүҙәре башҡорт мәктәбендә урыҫ телен уҡытыу методикаһы мәсьәләләренә арналған. 80‑дән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән башланғыс кластар өсөн урыҫ теле буйынса дәреслектәр, уҡытыусылар өсөн уҡыу әсбаптары авторы.

# Дәүләтбаева Рәйсә Ғөбәйҙулла ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1984).

# Дәүләтбаева Рәйсә Ғөбәйҙулла ҡыҙы
## Хеҙмәттәре

* Психолого-педагогические и лингвистические основы обучения русской грамоте учащихся начальных классов башкирской школы. Сибай, 2001;
* Формирование современной билингвальной языковой личности в процессе обучения русскому языку в башкирских дошкольных и школьных учреждениях. Уфа, 2008
# Заһиҙуллин Ғәйнулла Ҡасим улы

Заһиҙуллин Ғәйнулла Ҡасим улы (1909 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

# Заһиҙуллин Ғәйнулла Ҡасим улы
## Биографияһы

Заһиҙуллин Ғәйнулла Ҡасим улы 1909 йылда Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы Иҫке Күл ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға 1941 йылда, икенсе мәғлүмәт буйынса 1942 йылдың 5 февралендә Ҡырмыҫҡалы район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 15‑се айырым гвардия элемтә ярымэскадронында телефонист булып хеҙмәт итә.
1942 йылдың 17 декабрендә яуҙа күрһәткән ҡаһарманлығы өсөн «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 19.11.1942-15.12.1942, Приказ №: 387 17.12.1942), 1945 йылдың 22 июнендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 01.01.1945-09.05.1945, Приказ №: 31/н, 22.06.1945) менән бүләкләнә. 1985 йылда Бөйөк Еңеүҙең 40 йыллығы уңайынан I дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.

# Заһиҙуллин Ғәйнулла Ҡасим улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1942),
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945),
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985).
# Сауҙагәр Кудрин йорто (Таганрог)

Сауҙагәр Кудрин йорто — Ростов өлкәһенеңТаганрог ҡалаһында Шмидт урамы, 10 адресы буйынса XIX быуаттың беренсе сирегендә төҙөлгән архитектура һәйкәле. Күпселек сығанаҡтарҙа ул Кудриндар ғаиләһенең милке булараҡ иҫкә алына, әммә ҡайһы берҙәрендә Ремиҙарҙың күсемһеҙ милке тип билдәләнә.

# Сауҙагәр Кудрин йорто (Таганрог)
## Тарихы

Оҙаҡ ваҡыт Таганрогтағы Шмидт урамы, 10 адресы буйынса урынлашҡан йорттоң хужалары Кудриндар ғаиләһе була. Йорт XIX быуаттың беренсе сирегендә архитектор Дюпон де Ларю таарфынан төҙөлә. Бина хужаһы II гильдия сауҙагәре Яков Кудрин була, ҡатыны — Доминика Авксентьевна. 1830 йылға ҡарата, ғаиләлә ете бала: 3 малай һәм 4 ҡыҙ тәрбиәләнеүе билдәле. 1830 йылдар аҙағында Яков Кудрин вафат булғандан һуң, ғаилә эштәре менән уның улы Гавриил етәкселек итә. Ғаилә металл деталдәр — беркеткес әйберҙәр һатыу менән шөғөлләнә. Шулай уҡ Кудриндар милкендә ағас һаҡланған складтар иҫәпләнә. Һуңынан, Гавриил Кудрин коммерция судында сауҙагәрҙәрҙең вәкиле була. Күпмелер ваҡыттан һуң Кудриндар ғаиләһенең Таганрогта эштәрен ҡалдырып, Харьковҡа күсенә. Әммә Гавриилдың бер туғаны — Антон Яковлевич Кудрин Харьковта юридик белем алғас, ҡабат Таганрогка ҡайта. 1864 йылда ул Ксаверия Иосифовна Яблуновскаяға өйләнә. Улдары Яков тыуа. Антон Яковлевич Кудрин 1901 йылда вафат була. Шмидт урамы, 10 адресындағы йорт уның вариҫтары Нина Кудрина менән Августина Поповаға ҡала. 1910 йылда йортта Коммерция училищеһы директоры Евгений Михайлович Гаршин йәшәүе мәғлүм.
1992 йылда бина урындағы әһәмиәттәге архитектура һәйкәле тип таныла. 2003 йылда бында «Кораблик» балалар баҡсаһы урынлаша.

# Сауҙагәр Кудрин йорто (Таганрог)
## Һүрәтләнеше

Танагрогтағы Шмидт урамы,10 адресы буйынса урынлашҡан йорт ярымподваллы бер ҡатлы бинана ғибәрәт. Ул иртә классицизм стилендә төҙөлә. Фронтоны өс мөйөшлө һәм, архитекторҙың күҙаллағанса, ябайлаштырып эшләнгән ионий-коринфск стилендәге ике колонна һәм ике ярымколонна менән тотоп торола.
Колонна олононда вертикаль улаҡтар — каннелюралар эшләнгән. Төп ишек ҙур булмаған кәрниз менән биҙәлгән. Фасад биҙәлешен элек шартлы рәүештә өс өлөшкә бүлергә мөмкин булған. Үҙәк өлөш әүәләп эшләнгән һындар менән биҙәлгән ярымколонна менән айырыла. Фасадтың ҡабырға өлөштәре парлы ярымколонналар һәм дүрт мөйөшлө тәҙрәләр менән тирәсләнә. Ярымподвал ҡатының тәҙрәләре һәм уйымдары бар. Үҙгәртеп ҡорғандан һуң, ҡайһы бер архитектура деталдәре һәм элементтары юғалтыла
# Лангенорла

Лангенорла (нем. Langenorla) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1470 кеше йәшәй. Майҙаны — 22,71 км². Диңгеҙ кимәленән 185 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7381 һәм автомобиль коды — SOK.
# Терәпә ауыл Советы (Ауырғазы районы)

Терәпә ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районындағы муниципаль берәмеге.

# Терәпә ауыл Советы (Ауырғазы районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Пинежка

Пинежка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вага йылғаһының уң ярына тамағынан 118 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Пинежка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032213
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003221
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тирәк (мәғәнәләр)

* Тирәк— Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһындағы ҡала.
* Тирәк (Pópulus) — талдар ғаиләһенә ҡараған ағастар ырыуы.
* Тирәк — Төньяҡ Кавказдағы йылға.
# Сусешня

Сусешня — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Медведица йылғаһының уң ярына тамағынан 217 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Сусешня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000003660
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000366
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Чёрненькая (Алтата ҡушылдығы)

Чёрненькая — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Алтата йылғаһының уң ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Чёрненькая (Алтата ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Үҙән. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кесе һәм Оло Узень йылғалары бассейны (бассейндарҙың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12020000212112200000442
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200044
* Бассейн коды — 12.02.00.002
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вертер (Тюрингия)

Вертер (Тюрингия) (нем. Werther (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3377 кеше йәшәй. Майҙаны — 61,43 км². Диңгеҙ кимәленән 200 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99735 һәм автомобиль коды — NDH.
# Малай Муйнаҡ

Малай Муйнаҡ (рус. Малый Муйнак) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453383, ОКАТО коды — 80226834004.
Ауылда мәктәп ябылды балалар Иҫәнғол, Күмертау ,Өфө ҡалаларына йөрөп уҡый.

# Малай Муйнаҡ
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 101 | |
| 1959 | 97 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 129 | |
| 1979 | 98 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 82 | |
| 2002 | 98 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 92 | |
| 2010 | 96 | |

# Малай Муйнаҡ
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 18 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Күгәрсен): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һарыҡташ): 72 км

# Малай Муйнаҡ
## Билдәле шәхестәре

* Буҙыҡаев Мөхәмәтйән Ярымбай улы (1789—1856) — кантон башлығы, ғəскəр старшинаһы (1846). 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы, генерал-майор (1857).
# Шәрәфетдинов Виктор Хөсәйен улы

Шәрәфетдинов Виктор Хөсәйен улы (11 июнь 1944 йыл) — рәссам-монументалист, юғары мәктәп уҡытыусыһы, доцент. 1987 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1988).

# Шәрәфетдинов Виктор Хөсәйен улы
## Биографияһы

Виктор Хөсәйен улы Шәрәфетдинов 1944 йылдың 11 июнендә Силәбе ҡалаһында тыуған.
1971 йылда М. Г. Строганов исемендәге Мәскәү дәүләт художество-сәнәғәт академияһының монументаль һәм декоратив-ғәмәли факультетының монументаль һынлы сәнғәт бүлексәһен тамамлай
Өфө ҡалаһында йәшәй. Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтында 2001 йылдан эшләй. 2008 йылдан — һүрәт кафедраһы мөдире, доцент.

# Шәрәфетдинов Виктор Хөсәйен улы
## Эштәре

* Гобелен «Урыҫ ҡунаҡсыллығы» (Орел ҡалаһы, «Шипка» мотеле, 1971—1973)
* Биҙәү «Һабантуй» (Алабуға, «Прикамнефть» Мәҙәниәт һарайы, 1974—1975); «Акбуҙат, Урал-Батыр» (Лағыр ҡасабаһы, Салауат районы, 2000—2001)
* Мозаикалы панно: «Урал-Батыр» (Баймаҡ ҡалаһы Мәҙәниәт һарайы, 1987); «Медицина» (Сибай, 1992); «Акбуҙат» (Баймаҡ ҡалаһы Мәҙәниәт һарайы, 1993)
* Горельефтар: «Төҙөүсе» (Өфө, Өфө нефть институты факультеты, 1980—1981); «Космосты еңеүселәр» (УДАТУ, 1980—1981); «Музыка, театр, әҙәбиәт», «Искусство» (Өфө ҡалаһы «Синтезспирт» Мәҙәниәт һарайы, 1982)
* Витраждар: «Таш сәскә» (Сибай, 1982); «Ат баштары» (Өфө, ипподром, 1982)
* Металдан эшләнгән композициялар: «Музалар» (Межгорье, 1995); «Сәнғәт» (Красноусольск, 2000—2001); «Сәнғәт» (Өфө сәнғәт училищеһы, 2000—2001); «Ҡурай йыры» (Күгәрсен районы, Мораҡ, 2001—2002); «Ҡурай» (Юғары Ҡыйғы, Ҡыйғы районы , 2003); «Ҡурай моңо» (Шишмә, 2003); «Нур» театры (2004)
* 1941-1945 йылдарҙағы яуҙарҙа һәләк булған яугирҙәргә (Тәүәкән ауылы, Күгәрсен районы, 2002).

# Шәрәфетдинов Виктор Хөсәйен улы
## Күргәҙмәләре

Виктор Хөсәйен улы Шәрәфетдинов — республика һәм бөтә Рәсәй күргәҙмәләрендә 1985 йылдан алып ҡатнаша.

# Шәрәфетдинов Виктор Хөсәйен улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған рәссамы (1988).
# Хәсән Ибраев

Хәсән Ибраев (1785—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

# Хәсән Ибраев
## Биографияһы

Хәсән Ибраев (Хәсән Ибрай улы Ҡалмаҡов) Ырымбур губернаһы Ҡаршын улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районы) Шәрип (Ҡаршын) ауылында йәшәгән.
1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, 1814 йылдың аҙағына тиклем 4-се Башҡорт атлы полкы составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 4-се Башҡорт атлы полкы 12-се, 8-се, 5-се һәм 4-се кантон башҡорттарынан ойошторола һәм 1812 йылдың 25 июлендә Түбәнге Новгородҡа бара. 3 ноябрҙә полк Волконскийҙың отряды менән бергә Витгенштейн корпусына керә, 14-16 ноябрендә Березина буйындағы алыштарҙа ҡатнаша. Рус армияһының сит илгә походтары барышында Лейпциг һәм Дрезден янындағы алыштарҙа ҡатнаша. 1813 йылдың декабрендә Богемия армияһының Төп фатиры ҡарамағында хеҙмәт итә. 1814 йылдың 19 мартында союздаш ғәскәрҙәре составында 4-се Башҡорт атлы полкы Парижға инә.

# Хәсән Ибраев
## Бүләктәре

* «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
* «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы кавалеры
# Подземная (йылға)

Подземная — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға №9188 исемһеҙ уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Подземная (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — яр һыҙатының 03.04.00 гидрографик берәмеге эсендәге, Рәсәй Федерацияһының һыу территориялары һәм эске диңгеҙ һыуҙарындағы Баренц диңгеҙендәге утрауҙар, Колгуев утрауын керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040010012103000091917
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009191
* Бассейн коды — 03.04.00.100
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вәлеева Венера Фәрит ҡыҙы

Вәлеева Венера Фәрит ҡыҙы (11 март 1969 йыл) — мәғариф хеҙмәткәре, Бөрйән районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр һәм кадрҙар сәйәсәте буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы. Рәсәй Федерацияһының мәғариф алдынғыһы.

# Вәлеева Венера Фәрит ҡыҙы
## Биографияһы

Вәлеева Венера Фәрит ҡыҙы 1969 йылдың 11 мартында Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылында тыуа.
1985 йылдан алып 1990 йылға тиклем Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын «рус теле һәм әҙәбиәте», «башҡорт теле һәм әҙәбиәте» белгеслеге буйынса тамамлай.
2005 йылда Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында менеджмент белгеслеге буйынса икенсе юғары белем ала.
1990 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын тамамлағандан һуң күп йылдар Бөрйән районы Иҫке Собханғол урта мәктәбенең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй башлай.
1995—1998 йылдарҙа — Иҫке Собханғол урта мәктәбенең кластан тыш һәм мәктәптән тыш эштәрҙе ойоштороусыһы.
1999 йылда — район халыҡ мәғарифы идаралығының район методика кабинеты мөдире.
1999—2006 йылдарҙа — район мәғариф бүлегенең 1-се категориялы инспекторы.
2006—2011 йылдарҙа Бөрйән районы муниципаль районы хакимиәтендә мәғлүмәт-аналитика эше буйынса баш белгес, хакимиәттең мәғлүмәт-аналитика һәм кадрҙар эше секторы мөдире, муниципаль район хакимиәтенең эштәр менән идара итеүсеһе һәм Бөрйән районы муниципаль районы хакимиәте башлығының социаль-гуманитар мәсьәләләр буйынса урынбаҫары булып эшләй.
2012 йылдан алып 2017 йылға тиклем — Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры урынбаҫары.
Әлеге көндә Бөрйән районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр һәм кадрҙар сәйәсәте буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы.
Рәсәй Федерацияһының мәғариф алдынғыһы.
# Лемша (Локчима ҡушылдығы)

Лемша — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Локчим йылғаһының уң ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Лемша (Локчима ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000018099
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001809
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Петров Василий Иванович (маршал)

Петров Василий Иванович (2 (15) ғинуар 1917 йыл — 1 февраль 2014, Мәскәү) — совет хәрби етәксеһе. Ҡоро ер ғәскәрҙәре баш командующийы — СССР оборона министры урынбаҫары (1980—1985). СССР оборона министрының беренсе урынбаҫары (1985—1986). Советтар Союзы маршалы (1983). Советтар Союзы Геройы (1982). КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы (1976—1989).

# Петров Василий Иванович (маршал)
## Биографияһы

Петров Василий Иванович 1917 йылдың 2 (15) ғинуарында Ставрополье губернаһының Чернополесское ауылында тыуа. 1935 йылда — урта мәктәптә 10-сы класты, 1937 йылда Орджоникидзе педагогия институтының 2-се курсын тамамлай.
Армияла 1939 йылдың 22 ноябренән, полк мәктәбендә хеҙмәт итә.
1941 йылда ике айлыҡ кесе лейтенанттар курстарын тамамлағас, кавалерия взводына командалыҡ итә башлай.
1942 йылдың декабренән 1943 йылдың мартына тиклем — автоматсылар батальон командиры, мотоуҡсылар бригадаһының штаб начальнигы урынбаҫары.
1943 йылдың мартынан 1944 йылдың декабренә тиклем уҡсылар бригадаһы штабының 1-се (оператив) бүлекәсһе начальнигы, һуңынан 38-сеи уҡсылар дивизияһы штабында шундай уҡ вазифала.
Одессаны, Севастополде һәм Кавказды обороналауҙа, Украинаны азат итеүҙә, Днепр һәм Днестр>ҙы аша сығыуҙа ҡатнаша, Румыния һәм Венгрияла һуғыша. Ҡырым, Төньяҡ Кавказ, Кавказ аръяғы, Степной, Воронеж, 2-се Украина, 1-се Украина фронттарында һуғыша. Һуғыш башланғанда йәш лейтенант булһа, уны майор дәрәжәһендә тамамлай.
# Брюссель баш ҡала регионы

Брюссель баш ҡала регионы (рәсми Brussels Region йәки Brussels-Capital Region (франц. Région de Bruxelles-Capitale, ʁe'ʒjɔ̃ də bʁy'sɛlkapi'tal (i), нидерл. Brussels Hoofdstedelijk Gewest, ˈbrʏsəɫs ɦoːft'steːdələk xəʋɛst (i), ә шулай уҡ ябай ғына франц. Bruxelles, bʁysɛl (i); нидерл. Brussel, ˈbrʏsəɫ (i)) — Бельгия федерацияһының өс субьекты кимәлендәге бер регионы (тағы ла Фламанд регионы һәм Валлония).Бельгияның эре ҡала зонаһы,19 муниципалитеттан тора. Һәр бер коммунала бургомистр, ратушалар һ.б. бар. Фактик улар ҡаланың районы булып тора. Сиктәре урамдың уртаһынан үтә. Формаль рәүештә Брюссель атамаһын бер генә муниципалитет йөрөтә, ә практикала ул атама менән бар агломерация атап йөрөтөлә. Баш ҡала Брюссель муниципалиты Бельгияның баш ҡалаһы булып тора..
Де-факто, шулай уҡ Брюселдың башҡа муниципалитеттары өсөн дә баш ҡала статусын үтәй. Регион Белгияның баш ҡалаһы иҫәпләнә. Европа берләшмәһенең дә баш ҡалаһы булып тора..

# Брюссель баш ҡала регионы
## Иҫтәлекле урындары
### Брюссель Ҡалаһы

Агломерацияның күпселек иҫтәлекле урындары Брюссель үҙәгендә урынлашҡан.

# Брюссель баш ҡала регионы
## Иҫтәлекле урындары
### Башҡа коммуналар

Башҡа коммуналарҙың иҫтәлекле урындары. Айырым коммуналар тураһында мәғлүмәт күберәк.
* Андерлехт — Эразма йорто
* Кукельберг — Святого Сердца Алтын Йөрәк милли базиликаһы
* Уккел — Ҡояштар урманы, провослав сиркәү