yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мурузью

Мурузью — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Собты-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 136 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Мурузью
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300032149
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303214
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Суббач (Евва ҡушылдығы)

Суббач — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Евва йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Суббач (Евва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047252
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004725
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Россошка (Печеньга ҡушылдығы)

Россошка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Печеньга йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Россошка (Печеньга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028407
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002840
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бойороу юл билдәләре

Бойороу юл билдәләре — Юл билдәләре һәм сигналдары тураһындағы Вена конвенцияһының D бүлегенә ярашлы эшләнә.
Формаһы — түңәрәк, фоны — зәңгәр, һүрәттәре — аҡ.Бер билдәле хәрәкәт эшмәкәрлегенә бойора. Мәҫәлән, боролоштарҙың йүнәлешен.
* Тип A
* Тип Б
* Канада
* Аргентина
# Линда-Нойштадт-ам-Орл

Линда-Нойштадт-ам-Орл (нем. Linda bei Neustadt an der Orla) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 409 кеше йәшәй. Майҙаны — 16,6 км². Диңгеҙ кимәленән 500 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7819 һәм автомобиль коды — SOK.
# Ҡомалаҡ (үҫемлек)

Ҡомалаҡ (лат. Húmulus)- сәскәлеләр тибындағы киндерҙәр ғаиләһенән булған күп йыллыҡ йәшкелт аҡ сәскәле, үрмәле үҫемлек. Ҡомалаҡ сәскәһенән сүпрә (әсетке) ҡайнаталар. Ике төрө билдәле.

# Ҡомалаҡ (үҫемлек)
## Төҙөлөшө

* Ике өйлө үләнсел үҫемлек.
* Һабағы оҙон, өҫкә табан сәғәт теле уңайына үрмәләп үҫә.
* Япраҡтары ҡапма-ҡаршы урынлашҡан, өс йәпле.
* Ата сәскәләр ҡатлаулы һебертке формаһында.
* Инә сәскәләр алтынһыу йомарсаҡ формаһында.
* Емеше спиралгә уралған яралғылы сәтләүек.
Ҡомалаҡ — ике өйлө үҫемлек, йәғни ата һәм инә сәскәләре була. Ҡулланыу өсөн үҫемлектең алтынһыу йоморсаҡ инә сәскәләрен йыялар.

# Ҡомалаҡ (үҫемлек)
## Химик составы

Төп актив матдәләре: хумулин, полифеноль ҡушылмалар, эфир майҙары.

# Ҡомалаҡ (үҫемлек)
## Төрҙәре һәм таралыуы

Был ырыуға түбәндәге төрҙәр керә:
* Ҡәҙимге ҡомалаҡ (H. Lupulus) − Рәсәйҙең урта зоналарында дымлы ҡыуаҡлыҡтарҙа үҫә.
* Япон Ҡомалағы (H. Scandens) − Японияла, Ҡытайҙа, Рәсәйҙең Алыҫ Көнсығышында үҫә.
Башҡортостанда ҡомалаҡты һыу буйҙарындағы әрәмәлектәрҙә (туғайҙарҙа) осратырға мөмкин. Ағастарҙы ҡуйы япраҡлы оҙон һабаҡтары менән сырмалаған был үҫемлекте сүпрә эшләү өсөн элек бик күпләп йыйғандар. Хәҙер ҡамырҙы әҙер сүпрә (дрожжи) ҡулланып әҙеләйҙәр, шуға ла ҡомалаҡ әйләнештән сығып бара. Һатыуҙағы сүпрә шул уҡ ҡомалактан әҙерләнә, шуға ла ҡомалаҡты культуралы үҫемлек тип һанарға була.
Был үҫемлекте үҫтереүе ҡыйын түгел, урмандан тамырын ҡаҙып алып ултыртһаң, бик матур декоратив үҫемлек булып йылдар буйы хеҙмәт итәсәк.
Бик әрһеҙ үҫһә лә, ҡомалаҡ сәскәһен йыйыу еңел түгел. Сәскәләре бейек үрмәләген үҫемлектең осонда ғына була.

# Ҡомалаҡ (үҫемлек)
## Ҡулланыу

* Әсетке әҙерләү өсөн ҡомалаҡ сәскәләрен шәрбәт он боламығына (болтушка) һалалар.
* Һыраның составында ҡомалаҡ бар.
* Кулинарияла ҡомалаҡтың тамырын башта тоҙло һыуҙа бешереп алып, һуған менән ҡыҙҙырып, икенсе блюдо әҙерләйҙәр.
* Бельгияла йәш япрағынан һәм һабағынын салат әҙерләйҙәр, ашҡа һәм соустарға ҡушалар.
* Румынияла йәш үҫентеләрҙе спаржа урынына ҡулланалар.
* Медицинала ҡомалаҡ киң ҡулланыла. Өй шарттарында ҡомалаҡ сәскәләрен мендәр эсенә һалып, тынысландара, баш ауыртауын баҫа торған мендәр әҙерләргә мөмкин.
# Үрге Золотиха

Үрге Золотиха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вишера йылғаһының һул ярына тамағынан 207 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Үрге Золотиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004617
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100461
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лесной (Ҡыуандыҡ районы)

Лесной —Рәсәй Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ҡасаба.

# Лесной (Ҡыуандыҡ районы)
## Географияһы

Ауыл Ырымбур өлкәһенең үҙәк өлөшөнөң көнсығыш тарафында, Беләү йылғаһының ярында, райондың административ үҙәге Ҡыуандыҡ ҡалаһынан көнсығыш-көньяҡ-көнсығышҡа (ESE) табан туранан яҡынса 28 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.
Диңгеҙ кимәленән абсолют бейеклеге — 410 метр өҫтәрәк.

# Лесной (Ҡыуандыҡ районы)
## Географияһы
### Климаты

Лесной ҡасабаһының климаты Ҡыуандыҡ районының күпселек урыны өсөн дә бер кимәл. Бындағы климат уртаса континенталь, йылдың дүрт миҙгеле лә аныҡ ҡына айырыла. Температураның абсолют минимумы иң һалҡын ай-ғинуарҙа −45 °C; иң йылы ай июлдә температураның абсолют максимумы + 42 °C. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм 300—550 мм, шуның 70 % яҙғы-йәйге айҙарҙа яуа. Ҡар ҡатламы ярайһы тотороҡло, йылына уртаса 150 көн ята.

# Лесной (Ҡыуандыҡ районы)
## Географияһы
### Сәғәт бүлкәте

* МСК+2 (Өфө ваҡыты)
* Лесной ҡасабаһы, бөтә Ырымбур өлкәһе кеүек үк, МСК+2 (Өфө ваҡыты) сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. UTC ваҡытына ҡарата айырмаһы — +5:00 сәғәт.

# Лесной (Ҡыуандыҡ районы)
## Тарихы

Ырымбур өлкәһенең 2015 йылдың 6 мартындағы 3029 / 834-V һанлы Законына ярашлы Ҡыуандыҡ районы муниципаль берәмеген, шулай уҡ уға ингән барлыҡ ауыл һәм ҡала биләмәләре Ҡыуандыҡ ҡала округы муниципаль берәмегенә берләштереү юлы менән үҙгәртелә.
2015 йылдың 1 майына тиклем Ҡыуандыҡ районының Яңы һары ауыл Советына ингән, муниципаль берәмектәрҙе үҙгәртеп ҡороуҙан һуң Ҡыуандыҡ ҡала округы составында раҫланған.

# Лесной (Ҡыуандыҡ районы)
## Этимологияһы

Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында бәйән итеүенсә, 1960 йылғы белешмәлә ҡасаба «Һары» совхозының 1-се бүлексәһе тип билдәләнгән. 1960-сы йылдарҙа Лесной тип үҙгәртелгән. Был уның бер өлөшө урман эсендә булыуы менән бәйле атама. Халыҡ телендә Беләүшә тип йөрөй, сөнки ул Беләү йылғаһының үрендә урынлашҡан, уның инешен иһә шулай — Беләүшә тип атайҙар

# Лесной (Ҡыуандыҡ районы)
## Халҡы
### Гендер составы

2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ауыл халҡының гендер структураһында ир-егеттәр 51,6 %, ҡатын-ҡыҙҙар ярашлы рәүештә 48,4 % процент тәшкил иткән.

# Лесной (Ҡыуандыҡ районы)
## Халҡы
### Милли составы

2002 йылдағы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә ярашлы, 136 кешенән торған халыҡтың милли структураһын 81 % урыҫтар тәшкил иткән
# Маргит (ҡала)

Маргит (ингл. Margate) — Көньяҡ-Көнсығыш Англияла Кент графлығындағы ҡала, Танет районының административ үҙәге.

# Маргит (ҡала)
## Тарихы һәм географияһы

Ҡала Танет утрауының төньяҡ ярында урынлашҡан. Халҡы 58 465 кеше тәшкил итә ( 2001 йылға).
Маргит ҡалаһына Meregate исеме аҫтында 1254 йылда нигеҙ һалына, 1293 йылда Маргит тип үҙгәртелә. Диңгеҙ порты. Викториан архитектураһы ҡомартҡылары менән ҡала үҙәге яҡшы һаҡланған. 1835 йылда табылған ер аҫты Ракушкалар ҡыуышлығы (Grotto Shell) ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра.
Ҡала халҡының килеменең төп сығанағы булып туристарҙы хеҙмәтләндереү тора.

# Маргит (ҡала)
## Мәҙәниәте

Маргитта ике театр бар, уларҙан Король театры — Англияла ололоғо буйынса икенсе. 2011 йылдың апрелендә Маргитта хәҙерге заман сәнғәте музейы асыла.

# Маргит (ҡала)
## Шахмат турнирҙары

1920 —30 йылдарҙа Маргитта шул ваҡыттағы көслө шахматсыларҙың ҡатнашлығында бер нисә халыҡ-ара шахмат турнирҙары үтә.
* 1923 йыл, март — апрель. 1. Эрнст Грюнфельд.
* 1935 йыл, апрель — май. 1. Самуил Решевский.
* 1936 йыл, апрель. 1. Сало Флор
* 1937 йыл, март — апрель . 1-2. Пауль Кересе һәм Файн Ройбен.
* 1939 йыл, апрель. 1. Пауль Керес.

# Маргит (ҡала)
## Партнер ҡалалар

* Идар-Оберштайн, Германия
* / Ялта, Рәсәй/Украина
# Илембәтов Азамат Фәттәх улы

Илембәтов Азамат Фәттәх улы (26 сентябрь 1972 йыл) — ғалим-инженер, хөкүмәт һәм хужалыҡ эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының 7-се премьер-министры (2011—2012).

# Илембәтов Азамат Фәттәх улы
## Биографияһы

Азамат Фәттәх улы Илембәтов 1972 йылдың 26 сентябрендә Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған. Санкт-Петербург дәүләт университетын тамамлаған. Техник фәндәр кандидаты.
Хеҙмәт юлын 1994 йылда Бүребай руда идаралығында баш маркшейдер булып башлай, артабан Хәйбулла районы ер ресурстары һәм ер төҙөлөшө комитетының ер-кадастр бюроһының башлығы, ПТО АО «Бүребай руда идаралығы»ның производство-техник бүлеге етәксеһе булып эшләй.
* 1998 — Ер ресурстары һәм ер төҙөлөшө комитетының Ер-кадастр бюроһы башлығы.
* 1998—2000 — баш маркшейдер, ПТО етәксеһе вазифаһын башҡарыусы, Октябрьск ер аҫты руднигы башлығы вазифаһын башҡарыусы, «Буребай руда идаралығы» акционерҙар йәмғиәте генераль директорының етештереү буйынса урынбаҫары.
* 2000—2002 — «Хәйбулла тау компания»һы асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең баш инженеры.
* 2002— 2003 — Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинеты Аппаратының сәнәғәт, тышҡы бәйләнештәр, сауҙа һәм иҡтисад тармаҡтарын координациялау бүлегенең баш белгесе.
* 2003—2004 — Башҡортостан Республикаһының иҡтисади үҫеш һәм сәнәғәт министры урынбаҫары.
* 2004—2005 — «Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры.
* 2006—2008 годах — Башҡортостан Республикаһы Хәйбулла районы муниципаль районы хакимиәте башлығы.
* 2008 — «УГМК-Холдинг» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең тау рудаһы предприятиелары үҫеше идаралығы башлығы урынбаҫары.
* 2008— 2011 — «НИИТЭХИМ» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директор урынбаҫары.
* 2011 — Башҡортостан Республикаһы Президент хакимиәте етәксеһе урынбаҫары.
* 2011 йылдың апреленән 2011 йылдың майынаса — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары
* 2011 йылдың майынан 2012 йылдың авгусынаса — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры.
* 2019 йылдың апреленән — «Росавтодор» ойошмаһының Башҡортостан идаралығы етәксеһе.
# Иҙрисов Мәхмүтйән Мөҙәрис улы

Иҙрисов Мәхмүтйән Мөҙәрис улы (рус. Идрисов Махмутзян Мударисович; 20 февраль 1948 йыл — 24 ғинуар 2022 йыл) — СССР һәм партия органдары хеҙмәткәре. 1988 йылдан КПСС-тың Краснокама район комитетының икенсе секретары, артабан район Советы башҡарма комитеты рәйесе; 1991—2003 йылдарҙа район хакимиәте башлығы. Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Краснокама районының почётлы гражданы (2019).
1990 йылдың 11 октябрендә Башҡорт АССР-ының ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул иткән БАССР-ҙың 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, халыҡ депуттары советы, идара үҫеше һәм үҙидара мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы.

# Иҙрисов Мәхмүтйән Мөҙәрис улы
## Биографияһы

Мәхмүтйән Мөҙәрис улы Иҙрисов 1948 йылдың 20 февралендә Башҡорт АССР-ының Краснокама районы Күпербаш ауылында тыуған.
Милләте башҡорт, юғары белемле — 1979 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын, 1992 йылда Свердловск Юғары партия мәктәбен тамамлаған.
1966—1967 йылдарҙа Аксенов ауыл хужалығы техникумында уҡый, артабан Совет Армияһыда хеҙмәт итә һәм, запасҡа сығарылғас, уҡыуын дауам итә. Хеҙмәт юлын 1971 йылда, техникумды тамамлағас, Краснокама районы колхоздарында зоотехник булып башлай. 1975—1983 йылдарҙа «Красный партизан» колхозының партия ойошмаһы секретары. 1983—1985 йылдарҙа Краснокама районы «Маяҡ» колхозы рәйесе. 1988 йылдан халыҡ депутаттарының Краснокама район Советы башҡарма комитеты рәйесе; 1991—2003 йылдарҙа район хакимиәте башлығы.
Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советына депутат итеп һайлана, Юғары Советтың халыҡ депуттары советы, идара үҫеше һәм үҙидара мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы.
Хеҙмәт ветераны 2022 йылдың 24 ғинуарында вафат булды.

# Иҙрисов Мәхмүтйән Мөҙәрис улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.
* Краснокама районының почётлы гражданы (2019).
# Колтояк

Колтояк (Чемурда) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кытат йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Колтояк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200017425
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201742
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Церетели Василий Зурабович

Василий Зурабович Церетели (31 ғинуар 1978 йыл) — Рәсәй рәссамы. Хәҙерге заман сәнғәтенең Мәскәү музейы башҡарма директоры. Рәсәй художество академияһының вице-президенты. Рәсәй йәһүдтәре конгресының йәмәғәт советы ағзаһы.
РАХ академигы (2007; 2002 йылдан — мөхбир ағзаһы). РФ Рәссамдар союзы ағзаһы (2007 йылдан).

# Церетели Василий Зурабович
## Биографияһы

Василий Зурабович Церетели 1978 йылдың 31 ғинуарында Тбилисиҙа тыуа. 8-се класҡа тиклем ғаиләһе менән Грузияла йәшәй, һуңынан Нью-Йоркка күсә һәм БМО ҡарамағындағы урта мәктәпте тамамлай. School of Design дизайн университетында һәм Визуаль сәнғәт юғары мәктәбендә уҡый, уны 2000 йылда бакалавр дәрәжәһендә уңышлы тамамлай. 2012 йылда Сколковолағы Мәскәү идара итеү мәктәбендә ЕМВА дәрәжәһен ала.
2001 йылда Мәскәүгә ҡайиҡас Василий Церетели сит ил сәнғәт бүлеге мөдире итеп тәғәйенләнә, 2002 йылда — 1999 йылда ойошторолған Мәскәү заманса сәнғәт музейында башҡарма директор. Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығының Венециялағы халыҡ-ара күргәҙмә комиссары. 2006—2010 йылдарҙа — Венеция художество биенналеһында Рәсәй павильоны комиссары.
Рәссам, фотограф, бер нисә видеоинсталляция авторы булып тора һәм күп һанлы күргәҙмәләрҙә ҡатнаша.
Василий Церетели — Рәсәй Художество академияһының вице-президенты, Рәсәй Художество академияһының яңы сәнғәт ағымдары бүлеге етәксеһе, Мәскәү Рәссамдар союзы, Рәсәй Рәссамдар союзы, Сәнғәт белгестәре ассоциацияһы, ИКОМ президиумы, CIMAM, Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһы Рәйесе ҡарамағындағы мәҙәниәт буйынса совет ағзаһы. Василий Церетели Кандинский Рәсәй милли премияһы жюриһы, хәҙерге заман сәнғәте өлкәһендә Сергей Курехин премияһының жюри ағзаһы, Мәскәү халыҡ-ара йәш сәнғәт биенналеһының ойоштороу комитеты ағзаһы, TERRITORIЯ халыҡ-ара фестиваль-заманса сәнғәт мәктәбенең арт-директоры.
Үҙәк федераль округының Йәмәғәт палатаһы ағзаһы, Үҙәк федераль округында Йәмәғәт палатаһында мәҙәниәт һәм рухи-әхлаҡи тәрбиә өлкәһе буйынса йәмәғәт проекттарын тормошҡа ашырыу буйынса комиссия рәйесе, Үҙәк федераль округтың мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһе буйынса премияһын тапшырыу буйынса конкурс комиссияһы ағзаһы. 2012 йылда Артхроника журналы төҙөгән Рәсәйҙең хәҙерге заман сәнғәтендә иң йоғонтоло 50 кеше исемлеегнә инә, 1 урын биләй. 2013 йылда Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы ҡарамағныдағы Йәмәғәт советына һәм Хәҙерге заман сәнғәте дәүләт үҙәгенең попечителлек советына инә.

# Церетели Василий Зурабович
## Наградалары

* Сәнғәт һәм әҙәбиәт ордены кавалеры (Франция, 2015 йыл).
* Католик Изабелла Король ордены офицеры (Испания, 14 апрель 2016 йыл).
* II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орден миҙалы (24 ғинуар 2018 йыл).

# Церетели Василий Зурабович
## Ғаиләһе

* Ҡатыны — Кира Сакарелло, испан модельеры. Өс улы һәм ғыҙы бар.
* Атаһы — Реваз Махарадзе
* Әсә — Церетели Елена Зурабовна, сәнғәт белгесе, рәссам.
* Олатаһы — Церетели Зураб Константинович, скульптор, рәссам, СССР-ҙың халыҡ рәссамы, Социалистик Хеҙмәт Геройы.
* Оләсәһе — Церетели Инесса Александровна (ҡыҙ фамилияһы — Андроникашвили).
# Руда-Шор

Руда-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Народа йылғаһының уң ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Руда-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026486
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302648
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бранд-Эрбисдорф

Бранд-Эрбисдорф (нем. Brand-Erbisdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 10544 кеше йәшәй. Майҙаны — 46,24 км². Диңгеҙ кимәленән 480 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9618 һәм автомобиль коды FG (элек BED).
# Сеньга (Клязма ҡушылдығы)

Сеньга — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Клязьма йылғаһының уң ярына тамағынан 409 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Сеньга (Клязма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000031764
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003176
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Дураком

Кесе Дураком — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Глухая Вильва йылғаһының уң ярына тамағынан 190 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кесе Дураком
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005379
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100537
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Овчинников Владимир Павлович

Овчинников Владимир Павлович (2 ғинуар 1958 йыл, Бәләбәй, Башҡорт АССР-ы) — СССР һәм Рәсәй пианисы, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (2005), Мәскәү консерваторияһы профессоры; 2000 йылдан— П.И. Чайковский исемендәге Халыҡ-ара конкурстар ассоциацияһы лауреаттарының музыкаль етәксеһе. 2011 йылдан 2016 йылға тиклем — Мәскәү консерваторияһы ҡарамағындағы Үҙәк музыкаль мәктәп директоры.

# Овчинников Владимир Павлович
## Биографияһы

Мәскәүҙә, башта А.Д Артоболевская класы буйынса Үҙәк музыка мәктәбендә, һуңынан Алексей Наседкинда Консерваторияла уҡый. Беренсе ҙур уңыш Овчинниковҡа 1980 йылда килә, ул Монреалдә үткән пианистарҙың халыҡ -ара конкурсында икенсе урынды яулай. Ике йылдан һуң, консерваторияны тамамлағас, Чайковский исемендәге етенсе Халыҡ-ара конкурста икенсе урынды инглиз пианисы Питер Донохоу менән бүлешә (беренсе премия береһенә лә бирелмәй), ә 1987 йылда Лидсала үткән пианистарҙың абруйлы конкурсында еңеп сыға. Бынан һуң килгән Бөйөк Британияла һәм башҡа илдәрҙә концерты сығыштары Овчинниковҡа халыҡ-ара билдәлелек алып килә. 1980 йылдар аҙағында —1990-йылдар башында ул Япония, Канада һәм АҠШ-та концерттар менән сығыш яһай, бер нисә яҙмалар эшләй.
Хәҙерге ваҡытта Овчинников концерт эшмәкәрлеге менән бер рәттән Мәскәүҙә һәм сит илдәрҙә уҡыта, Мәскәү дәүләт филармонияһы солисы булып тора. Солист булараҡ ҡына түгел, ә камералы музыкант булараҡ та сығыш яһай, уның репертуары нигеҙендә XIX быуат рус композиторҙары әҫәрҙәре һәм европа романтиктарының әҫәрҙәре ята. Төрлө ваҡыттарҙа Овчинников компакт-дисктарға Чайковский, Лист, Рахманинов, Прокофьев, Шостакович, Мусоргский, Регер, Барбер, Танеевтың һәм башҡа композиторҙарҙың әҫәрҙәрен EMI, «Коллинз Классикс», «рус миҙгелдәре», «Шандос» фирмаларында яҙҙыра.
Чайковский исемендәге Халыҡ-ара конкурстың, Чайковский исемендәге халыҡ-ара үҫмерҙәр конкурсы һәм башҡа бик күп конкурстарҙың рәйесе һәм жюри ағзаһы сифатында эшләй.
Пианистың уйыны стиленең сағыу үҙенсәлеге, яҡшы техникаһы, башҡарыуының һығылмалылығы менән айырыла.

# Овчинников Владимир Павлович
## Исемдәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1989)
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (1996)
* Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (2005)