yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кесе Чеб-Ю

Кесе Чеб-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пысса йылғаһының һул ярына тамағынан 134 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кесе Чеб-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000044404
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004440
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ибраһим (мәғәнәләр)

Ибраһим — Исламда беренсе булып Аллаһҡа инанған, боронғо боттарҙы юҡҡа сығарған пәйғәмбәр. Ир-ат исеме.

# Ибраһим (мәғәнәләр)
## Мәҡәләләр

* Ибраһим — йәһүд һәм христиан пәйғәмбәре.
* Ибраһим (Ислам пәйғәмбәре) — мосолман пәйғәмбәре.
* Ибраһим (исем) — ир-ат исеме.
* Ибраһим (Ғафури районы) — Башҡортостандың Ғафури районындағы ауыл.
* Ибраһим (Илеш районы) — Башҡортостандың Илеш районындағы ауыл.
* Ибраһим (Кушнаренко районы) — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы ауыл.
* Ибраһим (Күгәрсен районы) — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл.
* Ибраһим (Ҡырмыҫҡалы районы) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл.
* Ибраһим разъезы — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл.
* Ибраһим (Силәбе өлкәһе) — Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы ауыл.
* Ибраһим (Сосновка районы) — Силәбе өлкәһенең Сосновка районында юҡҡа сыҡҡан ауыл.
* Ибраһим (Шишмә районы) — Башҡортостандың Шишмә районындағы ауыл.
* Ибраһим (Хәйбулла районы) — Башҡортостандың Хәйбулла районындағы бөткән ауыл
* Ибраһим (Ырымбур өлкәһе) — Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.
# Ингеборга (Дания принцессаһы )

Дания прицессаһы Ингеборга (ингл. Ingeborg Charlotta Carolina Frederikke Louise, 2 август 1878 йыл — 11 март 1958 йыл) — Дания короле Фредерик VIII һәм королева Ловистың икенсе ҡыҙы, кейәүҙә Вестергетланд герцогиняһы, Швеция принцы Карлдың ҡатыны.

# Ингеборга (Дания принцессаһы )
## Биографияһы
### Никах

Вестергетланд герцогы, принц Карл Шведский менән Копенгагенда 1897 йылдың 27 авгусында никахлаша. Дүрт балалары була:
* Принцесса Маргарита (1899—1977), принц Аксель Датский ҡатыны.
* Принцесса Марта (1901—1954), Норвегия кронпринцы Улаф, 1957 йылда — Норвегия короле Улаф V ҡатыны.
* Принцесса Астрид (1905—1935), Бельгия короле Леопольд III ҡатыны.
* Принц Карл (1911—2003), морганатик никах менән өйләнә һәм принц Бернадот титулын ала.
Германияла улар туй сәйәхәте үткәрә. Принцесса, швед короле Карл XV ейәнсәре булараҡ, Швеция халҡы араһында бик популяр була. Уның хаҡында «Ингеборга — иң яҡшы швед королеваһы булыр ине» тиҙәр. 1897 — 1907 йылдарҙа королева София йәмғиәттә бик һирәк күренә, ә тәхет вариҫы принцесса Виктория үҙенең күп ваҡытын сит илдә үткәрә, шуға күрә Швецияла беренсе леди булып принцесса Ингеборга һанала.
Ул автомобилдәрҙе һәм спортты бик ныҡ ярата, конькиҙа шыуа. 1908 йылда ул принц Вильгельмды һәм уның ҡатыны Бөйөк княгиня Мария Павловнаны Рәсәйҙә оҙатып йөрөй.

# Ингеборга (Дания принцессаһы )
## Биографияһы
### Ғаилә тормошо

Уның ғаилә тормошо бәхетле була, әммә 1935 йылда уның ҡыҙы Астрид һәләк була. Был бөтә ғаилә өсөн ҙур ҡайғы була.
Ингеборга Швецияла бик популяр була. Уны яҡшы кәйефе, тыныс һәм күңелле характеры өсөн ныҡ яраталар. 1905 йылда Норвегия хөкүмәте кем Норвегия короле һәм королеваһы булырын хәл итә. Ингеборга һәм уның ире, уларға был титул бирелмәгәс, рәхәтләнеп тын ала.
Өс ҡыҙының никахы арҡаһында Принцесса Ингеборга ҡайһы бер Европа монархтарының өләсәһе. Улар: Норвегия короле Харальд V, Бельгия короле Бодуэн һәм Альберт II. Шулай уҡ ул Люксембургтың Бөйөк герцогы Анриҙың өләсәһе.
# Йәһүд-татар зыяраты

Йәһүд-татар зыяраты — Дондағы Ростовта ҡәберлек

# Йәһүд-татар зыяраты
## Тарихы

Йәһүд-татар зыяраты Текучёв урамының төньяҡ яғында урынлашҡан. Зыяраттың майҙаны — 5 гектар..
Был Дондағы Ростовта йәһүд йолалары буйынса ерләү өсөн тәғәйенләнгән өсөнсө зыярат; тәүге ике некрополе беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланмаған. Иң тәүге йәһүд зыяраты Дондағы Ростовта XIX быуаттың беренсе сиреге аҙағында барлыҡҡа килә, ул Темерник йылғаһының һул ярында күн заводы янында урынлаша. Икенсе зыярат ҙур булмаған, ул ҡалҡыу урында 1930 йылдарҙа төҙөлгән мәктәп менән йәнәш төҙөлгән һәм Пушкин урамы һәм Журавлев тыҡрығы мөйөшөндә урынлашҡан.
Йәһүд-татар зыяратына 1922 йылда нигеҙ һалына, ул башта ике участкаға бүленгән, береһендә татарҙар, икенсеһендә йәһүдтәр ерләнгән. Әммә 1960 йылдарҙа биләмә сиктәре юйыла һәм ерләүҙәрҙе милләтенә һәм диненә бүлмәй башҡаралар. Яңы Төньяҡ зыярат асылғандан һуң йәһүд-татар зыяраты ябыҡ зыярат статусын ала, әммә, 1997 йылдың сентябрендә некрополь яңынан эшләй башлай. некрополь әммә, бөгөн бында туғандар ҡәберенә ерләү рөхсәт ителә.
Йәһүд зыяратының ҡарауылсыһы булып 25 йыл Абрам Иосифович Закс (1886—1975) тора

# Йәһүд-татар зыяраты
## Зыяратта ерләнгән билдәле кешеләр

Йәһүд-татар зыяратында ерләнгәндәр:
* Борко Этель (1897—1919) — революционер, Рәсәйҙә Граждандар һуғышы ваҡытында подпольела эшләүсе
* Гурвич Соломон Самуилович (1917—1997) — Ростовта билдәле журналист.
# Болховитинов Виктор Федорович

Виктор Федорович Болховитинов (1899 йыл 23 ғинуар (4 февраль), Һарытау- 1970 йылдың 29 ғинуары, Мәскәү) — совет авиаконструкторы.
Авиация инженер хеҙмәтенең генерал-майоры (1943), техник фәндәр докторы (1947). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшсеһе.

# Болховитинов Виктор Федорович
## Биографияһы

1899 йылдың 23 ғинуарында Һарытауҙа тыуған.
1926 йылда ул Н. Е. Жуковский исемендәге һауа көстәре академияһын тамамлай. Адъюнктуранан һуң уҡытыусы була, 1937 йылда кафедра башлығы итеп билдәләнә.
1933 йылдан — Филиҙағы 22-се номерлы заводтың тәжрибә конструктор бюроһы (ОКБ Болховитинова) башлығы.
1939 йылдан — Химкиҙағы Авиация сәнәғәте Халыҡ комиссариатының 293-сө номерлы заводы директоры һәм баш конструкторы.
1934 — 1936 йылдарҙа ул ауыр бомбардировщик ДВ-A («Алыҫ Бомбардировщик — Академия») эшләү менән етәкселек итә, 1936—1937 йылдарҙа совет пилоттары йөк менән осоу йыраҡлығы өсөн дүрт донъя рекорды ҡуйҙылар. 209-сы номерлы был самолет С. А. Леваневский тарафынан 1937 йылдың авгусында Төньяҡ полюс аша АҠШ-ҡа осоштоң ҡотолғоһоҙ ынтылышында ҡулланыла. 1940 йылға тиклем ДВ-A ҙур булмаған серияла етештерелә һәм транспорт самолеты булараҡ ҡулланыла.
1939 йылда ул ике күсәрҙәш винт менән, осоу һынауҙары ваҡытында 570 км/сәғ тиҙлек күрһәткән, «С» оригинал юғары тиҙлекле самолет-истребитель төҙөлөшөн етәкләй. 1940 йыл башында ул самолетҡа урынлаштырылған һауа-реактив двигателде һынауҙа ҡатнаша.
1941-1945 йылдарҙа]], Болховитинов етәкселеге аҫтында конструкторҙар А. Я. Березняк һәм А. М. Исаев беренсе шыйыҡ яғыулыҡлы ракета двигателле совет ракета истребителен эшләйҙәр.
1946 йылдан — Н. Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һауа көстәре академияһында уҡыта.
Авиация техникаһы буйынса бер нисә китап авторы.
Ул 1970 йылдың 29 ғинуарында Мәскәүҙә вафат була. Уны Введенский зыяратында ерләйҙәр (14-се соҡор).

# Болховитинов Виктор Федорович
## Виктор Болховитинов самолеттары

* ДБ-А — Алыҫ бомбардировщик — академия. Беренсе осоу 1935 йылда. Экипажы — ете кеше. 1938—1940 йылдарҙа сериялы етештерелә. Барлығы 12 самолет етештерелә .
* ВДД — алыҫ диапазон бомбардировщик. Проект 1936 йылда тәҡдим ителгән. Проект АНТ-42 файҙаһына ҡалдырыла .
* Алыҫ дистанцион ауыр бомбардировщик «Д» М-40 дизель менән. 8 кешенән торған экипаж. Иҫәпләүҙәр буйынса, самолет 5 000 км оҙонлоҡҡа 6 т бомба илтә ала. Десант вариантта файҙалы йөкләнеше ҡорал менән 50 һалдат, ә транспортта 7 тоннаға тиклем йөк. «Д» бомбардировщик проекты һуғыш башында ябыла .
* Үрге тиҙлекле бомбардировщик «С». Беренсе осоу 1939 йылда. … Самолетҡа төрлө яҡтарға әйләнеүсе бер күсәрле винттар менән ҡушарлап двигателдәр урынлаштырыла. Самолет сериялы производствоға күсерелмәй .

# Болховитинов Виктор Федорович
## Бүләктәре

— Ике Ленин ордены,
— ике Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
— Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
— Ҡыҙыл Йондоҙ ордены,
— медалдәр.

# Болховитинов Виктор Федорович
## Китаптары

* Пути развития детально аппаратов Обороне, 1962, 132 с.
# Супич

Супич (Оло Пальничная) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Усьва йылғаһының уң ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Супич
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011559
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101155
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шторкау (Вайссенфельс)

Шторкау (Вайссенфельс) (нем. Storkau (bei Weißenfels)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 604 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,94 км². Диңгеҙ кимәленән 163 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6667 һәм автомобиль коды — BLK.
# Васасуля

Васасуля — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Васюган йылғаһының уң ярына тамағынан 267 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Васасуля
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200031420
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203142
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Савицкий Пётр Иванович

Савицкий Петр Иванович (25 июль 1936 йыл) — юрист, Европа илдәренең конституция хоҡуғы буйынса белгес; юридик фәндәр докторы (1980); профессор, Урал дәүләт университетының деканы һәм проректоры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юрисы, юғары белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре. Анатолий Кони миҙалына эйә булыусы.

# Савицкий Пётр Иванович
## Биографияһы

Савицкий Петр 1936 йылдың 25 июлендә Смоленск өлкәһе Монастырщинский райоынынң Кузнецово ауылында тыуған. тыуған. 1963 йылда Свердловск юридик институтын (университетын) тамамлай һәм ошо уҡыу йортоноң аспирантураһына уҡырға инә. 1966 йылда аспирантураны тамамлай һәм киләһе йылына профессор Борис Стародубскийҙың ғилми етәкселеге аҫтында «Государственный строй Бельгии» кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.
1963 йылда Савицкий Свердловск юридик институтында эшләй башлай (СЮИ); кафедра мөдире, факультет деканы һәм уҡыу эше буйынса проректор була. 1980 йылда Савицкий Петр юридик фәндәр докторы ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеп, «Правительственный аппарат Пятой Республики во Франции» темаһы буйынса диссертацияны уңышлы яҡлай. Шул уҡ ваҡытта, бер ай дауамында Парижда Сәйәси фәндәр институтында стажировка үтә; француз теленән 1994 йылғы реформалаштырылған Бельгия конституцияһын тәржемәләй һәм баҫтырып сығара. Почёт ордены һәм миҙалдары менән бүләкләнә

# Савицкий Пётр Иванович
## Эштәре

Пётр Савицкий 80-дән ашыу фәнни эш авторы һәм авторҙашы, шул иҫәптән, бер монография һәм дүрт уҡыу әсбабы бар; сит илдәрҙең дәүләт һәм хоҡуҡ буйынса дәреслектәрендә бер нисә бүлек, шул иҫәптән Рәсәй конституция хоҡуғы һәм халыҡ-ара хоҡуҡ мәсьәләләре буйынса ла яҙған. Европа илдәренең конституция хоҡуғы мәсьәләләре менән шөғөлләнә:
* «Правительственный аппарат Пятой Республики во Франции» (Свердловск, 1979)
* Избранные труды / П. И. Савицкий. — Екатеринбург : Уральский гос. юридический ун-т, 2015. — 291 с. : цв. портр.; 21 см. — (Библиотечка Российского юридического журнала).; ISBN 978-5-7845-0468-5.
# Брусь-Яха

Брусь-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кара йылғаһының уң ярына тамағынан 99 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Брусь-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090721
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009072
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лиманец

Лиманец (Немальцовская, Нимальцовская) — Рәсәй йылғаһы. Ростав өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Калитвенец йылғаһының һул ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Лиманец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Донец (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Северский Донец (һыу бассейнының Рәсәй бүлеге), йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400512107000014003
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001400
* Бассейн коды — 05.01.04.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Богдан Хмельницкий һәйкәле (Донецк)

Богдан Хмельницкий һәйкәле Украина гетманы Богдан Хмельницкий Михайлович хөрмәтенә ҡуйылған һәм Переяслав радаһының (укр. Перея́славська рáда) 300-йыллығына тап килтереп асылған.
Һәйкәлдең авторы Донецк скульпторы Павел Павлович Гевеке.
Һәйкәл ат һынынан ғибәрәт. Богдан Хмельницкийҙың суҡмар тотҡан уң ҡулы күтәрелгән. Һул ҡулына теҙген тотҡан. Һыбайлы аҫтында ат үрә торған.
Һәйкәлдең ике күсермәһе ҡуйылған: Донецкта һәм Украинскта.

# Богдан Хмельницкий һәйкәле (Донецк)
## Донецк

Донецктағы һәйкәл Донецктың Пролетар районында, Оло Магистраль урамындағы «Юбилейный» Мәҙәниәт йортоноң скверында урынлашҡан. Һәйкәл 1954 йылда ҡуйыла.
2011 йылда Шахтерҙар майҙанында Александр Невскийгә һәм сүкеп эшләнгән фигуралар паркында Георгий Победоносецҡа һәйкәл ҡуйғанға тиклем Богдан Хмельницкий һәйкәле Донецкта берҙән-бер атлы һәйкәл була
Урынлаштырыу датаһы билдәле түгел.
Бронзанан эшләнгән һәм һоро буяуға буялған. Таш плитка менән көпләнгән бейек постаментҡа ҡуйылған. Һәйкәл ҡуйылған ваҡытта суҡмары булған, һуңынан ул өҙөп алынған. 2010 йылда һәйкәл яңынан тергеҙелә, яңы суҡмар йәбештерелә. Бынан тыш гетман һыны буяла.

# Богдан Хмельницкий һәйкәле (Донецк)
## Украинск

Һәйкәл Украинскта 1964 йылдың 14 октябрендә «Украина» шахтаһы янында ҡуйыла. Һәйкәл тимер-бетондан эшләнгән.
# Мәсәғүт тораһы

Мәсәғүт тораһы рус. Месягутовская стоянка — Башҡортостан Республикаһының Дыуан районы Мәсәғүт ауылынан йыраҡ түгел урынлашҡан б.э.т. III мең йыллыҡ аҙағына ҡараған археологик ҡомартҡыһы.

# Мәсәғүт тораһы
## Тасуирламаһы
### Урынлашыуы

Мәсәғүт тораһы — Башҡортостан Республикаһының Дыуан районындағы Суртанды мәҙәниәтенә ҡараған археологик ҡомартҡыһы. Мәсәғүт ауылынан төньяҡ- көнбайышҡа табан 0,6 км алыҫлыҡта Әй йылғаһының уң ярында урынлашҡан.

# Мәсәғүт тораһы
## Тасуирламаһы
### Табылдыҡтар

Тора майҙанында 92 м² ер ҡаҙылған.
Ҡаҙып сығарылған керамика һауыттарҙың ауыҙҙары тышҡа ҡарай бер аҙ бөгөлгән, ҡом, тальк ҡушып яһалған. Йомортҡа рәүешле түңәрәк төплө һауыттар трапециялар, ромбтар, тешле штамп эҙҙәре менән биҙәлгән.
562 таш әйбер табылған:233 бысаҡ һымаҡ пластина, бысаҡтар, нуклеустар, тишкестәр, 38 ҡырғыс, ат һөйәктәре.
Табылдыҡтарҙан күренеүенсә, халыҡ малсылыҡ, һунарсылыҡ, балыҡсылыҡ менән шөғөлләнгән. Ҡомартҡы Урал аръяғы халҡы һәм Ағиҙел мәҙәниәте вәкилдәренең үҙ-ара йоғонтоһо булыуын күрһәтә.
Мәсәғүт тораһы материалдары Башҡортостан Республикаһының Археология һәм этнография музейында һаҡлана. Музей архитектура ҡомартҡыһы булып иҫәпләнгән Е. А. Поносова-Молло йортонда урынлашҡан..

# Мәсәғүт тораһы
## Тасуирламаһы
### Асыш авторы

Тора 1968 йылда археолог Ю. А. Морозов тарафынан асыла һәм 1969 , 1972 , 1980 йылдарҙа өйрәнелә.
# Гудысь

Гудысь — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Порыш йылғаһының уң ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Гудысь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001297
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100129
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ер-Яха (Хасуй-Нгыня-Се ҡушылдығы)

Ер-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Хасуй-Нгыня-Се йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Ер-Яха (Хасуй-Нгыня-Се ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300037269
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303726
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Метагенез (биология)

Метагенез (шулай уҡ быуындар алмашыныуы) — хайуандарҙың.енси булмаған һәм енси юл менән үрсеүсе быуындарының тәбиғи сиратлашыуынан торған йәшәү циклы формаһы.

# Метагенез (биология)
## Миҫалдар

Метагенез күпселек гидроид һәм сцидоидлы эсәк ҡыуышлыларға(лат. книдарии, йәки Cnidaria) хас.
Медуза стадияһы — енси быуын, ә енси булмаған быуын — полиптары.
Классик метагенезға миҫал— сальпылар (Кл. Thaliacea). Уларҙың йәшәү циклында ике быуын сиратлашып килә: бөрөләнеп үрсеүсе яңғыҙаҡ оозооидтар һәм колониаль гермафродит бластозооид стадиялары.
Бынан тыш, метагенез хайуандарҙың башҡа күп кенә төркөмдәренә йәки күп кенә башҡа айырым таксон вәкилдәренә хас булыуы мөмкин. Мәҫәлән, эпиток (енси стадия) стадиялары булған күп төклө селәүсендәр , йәки личинка стадияһында уҡ үрсеү ала торған паразит яҫы селәүсендәр.

# Метагенез (биология)
## Был терминды ҡулланыуҙы сикләү

Был термин йәшәү циклы алмашынып килгән күп күҙәнәкле хайуандар өсөн ҡулланыла. Сөнки, ҡайһы бер протистарҙа ла (мәҫәлән, апикомлекс йәки фораминифер) йәшәү циклдарында енси һәм енси булмаған стадиялар алмашыныуы күҙәтелә. Әммә уларға ҡарата метагенез термины ҡулланылмай, ә процесты бары «быуындар алмашыныуы» тип кенә атайҙар
* Palolo00

# Метагенез (биология)
## Шулай уҡ, ҡарағыҙ

* Гетерогония

# Метагенез (биология)
## Иҫкәрмә

* ↑ Догель В. А. Зоология беспозвоночных: Учебник для ун-тов / Под ред. проф. Полянского Ю. И.. — 7-е изд., перераб. и доп.. — М.: Высш. школа, 1981. — С. 125. — 606 с.
* 1 2 Вестхайде В., Ригер Р. (ред.) Зоология беспозвоночных в двух томах. Том 1: от простейших до моллюсков и артропод. М:КМК. 2008.
* ↑ Протисты : руководство по зоологии / Рос. акад. наук, Зоол. ин-т; [гл. ред. А. Ф. Алимов]. — СПб. : Наука, Часть 1. — 2000
* ↑ БРЭ, 2017
# Ҡасҡын (Һамар өлкәһе)

Ҡасҡын (рус. Кочкиновка) — Һамар өлкәһенең Оло Чернигов районындағы башҡорт ауылы, Оло Черниговка ауыл биләмәһенә керә.
Почта индексы — 446290.

# Ҡасҡын (Һамар өлкәһе)
## Халыҡ һаны

2015 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ауылда 169 кеше теркәлгән.
# Николай Некрасов һәйкәле (Мәскәү)

Некрасов Николай һәйкәле — рус шағиры, яҙыусы һәм публицист Николай Некрасов һәйкәле. 1960 йылда Ҙур Харитоньевский тыҡрығының 13/9 йорто ихатаһында яҙыусы исемен йөрөткән 613-сө мәктәп янында ҡуйылған. Проект авторҙары-скульптор Чайков Иосиф һәм архитекторы Усачев Анатолий Андреевич. 1997 йылда төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты тип таныла.
2009 йылда мәктәп территорияһын Юғары арбитраж судының яңы бинаһын төҙөү өсөн тапшыралар. Юғары арбитраж суды һәйкәлде күсереү буйынса ғариза бирә, уны монументаль сәнғәт буйынса Мәскәү думаһы комиссияһы ултырышта хуплай һәм скульптураны Яуз бульварына күсерергә ҡарар итә. Әммә һуңғараҡ, 2010 йылда ҡуйыу урынын үҙгәртәләр һәм монументты Николай Некрасов исемендәге Үҙәк ҡала китапханаһы филиалы эргәһенә ҡуялар. Һәйкәлде һүтеп алыу һәм күсереү буйынса бөтә эштәр федераль бюджет һәм судтың иҫәбенә башҡарыла.
Билдән булған бронза бюст гранит постаментҡа ҡуйылған. Шағир ҡулдарын күкрәгендә ҡаушырған килеш һүрәтләнә. Ул башын һулға бороп, ҡарашын алыҫҡа төбәгән.
# Зорич (Нем ҡушылдығы)

Зорич — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нем йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Зорич (Нем ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015029
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001502
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# «Урал» (колхоз, Бөрйән районы)

«Урал» колхозы — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районындағы ауыл хужалығы ойошмаһы.

# «Урал» (колхоз, Бөрйән районы)
## Тарихы

«Урал» колхозы 1930 йылда Байғаҙы, Килдеғол, Бәләкәй Ҡыпсаҡ, Мәһәҙей, Яуымбай ауылдары крәҫтиәндәрен кооперативҡа берләштереү юлы менән ойошторола. 1934 йылдан уның составынан Ворошилов исемендәге (ҡара: «Үрнәк»), «Октябрь» (Мәһәҙей ауылы) һәм «Урал» (Килдеғол, Бәләкәй Ҡыпсаҡ ауылдары), «Ҡыҙыл тау» (Яуымбай ауылы) колхоздары айырылып сыға.
1954 йылда колхозға беренсе трактор килә. Беренсе тракторсы — Байрамғолов В., ә 1955 йылда тәүге йөк автомашинаһы алалар (водителдәр — Кәримов И., Ҡасимов Н.). 1956 йылда Усманов Ф., Ҡарамышев Ф., Шәрипов СССР Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә (Мәскәү ҡ.) ҡатнашалар.
1959 йылда «Ағиҙел» колхозы менән берләщә. 1974 йылда кире айырыла. 1999 йылдан — «Урал» СПК-һы.

# «Урал» (колхоз, Бөрйән районы)
## Етәкселәре

* Һырлыбаев М.
* Маликов А. Н. (1932 йылдан)
* Һырлыбаев А. З. (1935 йылдан)
* һ.б.
# Кесе Туеска

Кесе Туеска — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Туеска йылғаһының һул ярына тамағынан 5,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кесе Туеска
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030238
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103023
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1