yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Квартал Луи

«Квартал Луи» — ҡараусыһы менән бергә йәшәү моделе буйынса төҙөлгән Пензалағы реабилитация үҙәге. Үҙәктең базаһында ата-әсәйһеҙ ҡалған йәш инвалидтарҙы, үҙ-аллы ҙур тормошҡа әҙерләйҙәр. Джаз музыканты Луи Армстронгҡа бағышлап аталған. Өлөшләтә сығымдарҙы коммунала йәшәүселәр үҙ өҫтөнә ала.

# Квартал Луи
## Тарихы

Үҙәк 2014 йылдың 1 ноябрендә Пензаның Берёзовский тыҡрығында асыла. Уға нигеҙ һалыусы «Благовест» региональ йәмәғәтсел ойошмаһы була. «Минута славы» шоуында еңеүсе Даниил Анастасьин һәм «Мы вместе» инвалидтар ойошмаһы президенты Санкт-Петербуртан йәмәғәт эшмәкәре Юрий Кузнецов проекттың ойоштороусылары булалар. Рәсәй хеҙмәт министрлығы үҙәккә махсус техника алыу өсөн 400 мең һум аҡса бүлә.
Үҙәк Пенза һәм Нижнелома митрополиты Серафим фатихаһы менән изгеләштерелә.
Үҙәктең беренсе йәшәүселәр Нижнеломовский интернатының һәм Сердобский ветерандар өйөнөң 4 сығарылыусылары була.
Ошо уҡ йылдың декабрендә Социальных технологиялар теплицаһы юрауы буйынса үҙәк йылдың иң яҡшы социаль проекты тип табыла, Рәсәйҙә гражданлыҡ активизм ҡарашын үҙгәртеү буйынса.

# Квартал Луи
## Үҙәктең эшмәкәрлеге

Үҙәккә легендар джаз музыканты Луи Армстронг хөрмәтенә исем бирелә. Идеяның төбөндә тормош джазға оҡшаған тигән уй ята.
   — проекттың авторы Мария Львова-Белова
Үҙәк йәшәү, уҡыу, хеҙмәт формулаһы буйынса эшләй. Коммуна-ятаҡта һәр инвалидҡа индивидуаль үҫеш картаһын тәҡдим итәләр, уның ҡыҙыҡһыныуҙарына ҡарап, уҡытыу һәм эшкә урынлаштырҙы һайлай алалар. Йәшәүселәрҙе «Квартале Луи» базаһына 3-4 йылға йәшәргә алалар, уларға айырым комната һәм эш урыны бирәләр. Проекттың авторҙары әйтеүенсә, үҙәктән сыҡҡанда инвалидтар реаль тормошҡа әҙер булып сығалар, үҙҙәрен торлаҡ һәм эш менән тәҡмин итә алалар.
Үҙәктең беренсе көндәренән алып йәшәүҙе өлөшләтә ҡаплау өсөн инвалидтар үҙ өҫтөнә ала. Улар үҙҙәренең пенсияһының 50 процентын проектҡа биреп барҡандар, яҡынса 6 мең һум. Өйҙә үҙҙәренең фотоға (ҡағыҙға) төшөрөп баҫтырыу лабораторияһы барлыҡҡа килә. Һатыу итеүгә беренсе сығарған әйберҙәр кружкалар була, уларға һүрәтте коммунала йәшәүселәр үҙҙәре уйлап таба. Һуңғараҡ матурлыҡ салоны, фотостудия, флористик магазин һәм инвалиттар өсөн кафе асыу планлаштырыла. Авторҙар уйлауынса, ваҡыт үтеү менән инвалидтар өйҙә йәшәүҙе үҙҙәре ҡаплай аласаҡ һәм үҙҙәренең бизнесын асыу өсөн оҫталыҡ аласаҡтар. 2014 йылда үҙәктә йәшәүселәрҙе ҡарау өсөн айына 65 мең һум аҡса кәрәк булған.

# Квартал Луи
## Үҙәктең эшмәкәрлеге
### Типография

Беренсе эш урыны «Благовест» хәйриә фондының типографияһында була, унда эш булһын өсөн «Касперский Лабораторияһы» 15 компьютер бирә. Әммә һуңғараҡ ойошманың типографияһын Пенза и Нижнеломовский епархияһы типографияһына берләштерәләр. Этештереүҙе епархия идаралығының буш торған урындарына күсерәләр. Был эш урынын яҡшыртыуға килтерә.
# Үтәште

Үтәште — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Силәбе өлкәһе, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ыйыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Үтәште
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100022426
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102242
* Бассейн коды — 10.01.02.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бикбулатов

Бикбулатов — төрки фамилия.
* Бикбулатов Зиннур Ғизелхаҡ улы (1947 т.) — ауыл хужалығы фәндәре докторы (1999).
* Бикбулатов Наил Вәли улы (1931—1996) — башҡорт ғалимы һәм этнографы, тарих фәндәре кандидаты (1965).
* Бикбулатов Нәжих Тайып улы (1919—1986) — медицина фәндәре докторы (1974), профессор.
* Бикбулатов Фәрит Хәйбулла улы (1936—2016) — БАССР-ҙың халыҡ артисы (1986).
* Бикбулатов Шәһит Хәйбулла улы (1925—2001) — иҡтисад фәндәре докторы (1991), профессор, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Бикбулатова Зәйтүнә Ислам ҡыҙы (1908—1992) — башҡорт театр актёры, СССР-ҙың халыҡ артисы.
* Бикбулатова Ләлә Исмәғил ҡыҙы (1925—1997) — медицина фәндәре докторы (1974), профессор.
* Бикбулатова Әлфиә Нәжих ҡыҙы (1951 т.) — медицина фәндәре докторы (1997), профессор.
# Ялуй

Ялуй — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Няфта йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ялуй
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000050381
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005038
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Революция урамы (Өфө)

Революция урамы . Өфө ҡалаһының Совет районы биләмәһендә урынлашҡан. Урамдың төп өлөшө ҡаланың Ленин һәм Совет районын бүлеп тора. Урам Аксаков урамынан башлана һәм Салауат Юлаев проспектына барып терәлә. .

# Революция урамы (Өфө)
## Тарихы

Өфө ҡалаһы планы буйынса 1819 йылда был урам Богородский урамы тип аталған. Ул бер яҡлы булған һәм төньяҡ өлөшө 1879 йылға тиклем иң осо булып ҡалған. Һул яғы төҙөлмәгән, унда 1845 йылда Иҫке Иванов зыяратында изгеләндерелгән Иоанно-Подтеченский сиркәүе урынлашҡан (ул һаҡланмаған). Урамда шулай уҡ дары мөгәрәбе һәм тимерлектәр булған. Хәҙерге Үҙәк баҙар урынында дәүләт ат заводы («батша ат һарайҙары») Баш идаралығының Өфө ҡала ат һарайы булған.
Төньяҡҡа ҡарай урам территорияһы ҡыуаҡлыҡтар, урман менән ҡапланған һәм малды көтөүлеккә сығарыу өсөн ҡулланылған.
Богородский урамынан төньяҡҡа ҡарай төҙөлмәгән территорияны үҙләштереү Ағиҙел йылғаһындағы Сафронов пристаненә нигеҙ һалыу, тимер юлдарын һалыу һәм оҫтаханаларын төҙөү менән башлана, әммә XX быуатҡа тиклем был ер ҡала сите тип иҫәпләнгән һәм Богородский биҫтәһенә ҡараған. 1917 йылдағы Революциянан һуң урам хәҙерге исемен ала.
1936 йылда урам буйлап трамвай рельстары һалына, ә беренсе трамвай 1937 йылдың 24 ғинуарынан ебәрелә. Әммә урамдың күренеше күләмле төҙөкләндереүҙәр башланғансы, 1960 йылдарға тиклем тиерлек үҙгәрешһеҙ ҡала. Революцияға тиклемге ағас йорттар һүтелә, улар урынына күп ҡатлы таш йорттар һалына. Урам үҙе киңәйтелә, һәм уның эргәһендә Үҙәк баҙар барлыҡҡа килә.
2005 йылда урамдың көнсығыш өлөшө Владивосток урамынан автоюлдар күпере менән тоташҡан Сәғит Агиш урамына тиклем оҙонайтыла. Шулай итеп, урам Өфөнөң көнсығыш өлөшөн көнбайыш өлөшө менән тоташтырған транспорт магистраленә әйләнә.

# Революция урамы (Өфө)
## Заманса биналар һәм ҡоролмалар

* Уралсиб банк бинаһы
* Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министрлығы
* Өфө авиация техникумы (элек — Өфө коммерция училищеһы)
* Киске Өфө гәзите редакцияһы

# Революция урамы (Өфө)
## Транспорт

Революция урамы буйлап уның башынан алып (Аксаков урамынан) Минһажев урамына тиклем трамвай (5, 7, 16 һанлы маршруттар), шулай уҡ автобус, маршрут таксиҙары һәм троллейбус (22-се һанлы маршрут) хәрәкәте ойошторолған
# Дубна

Дубна — (рус. Дубна) — Рәсәй Федерацияһының Мәскәү өлкәһендә урынлашҡан ҡала. Халҡы — 74 985 кеше (2016).
Мәскәү өлкәһенең Волга буйында урынлашҡан берҙән-бер тораҡ пункты.
Өлкә буйһоноуындағы ҡала, шул уҡ исемле ҡала округыбарлыҡҡа килтерә, унда башҡа тораҡ пункттар инмәй. Биләмәһе — 6336 га. Территорияһында Иваньковск ГЭС-ы урынлашҡан. Бынан тыш, ҡала составына Ратмино, Юркино һәм Козлак ауылдары, шулай уҡ, Александровка ҡасабаһы инән.

# Дубна
## Этимологияһы

Дубна гидронимы балт сығышлы тип фаразлана. Ул славян «имән урманы йылғаһы» тигәнде лә, балт лөғәтендәге dubus (тәрән) тигәнде лә аңлатыуы ихтимал.
Баш ҡала исем сифат итеп яҙылғанда, урындағы традицияларға һәм ҡала советының 04.04.2002 өсөн № РС-4(36)-27/15 ҡарарына ярашлы рәүештә «е» аша — ДубнЕнский тип яҙыла".

# Дубна
## Иң яңы тарих

XX быуаттың 30-сы йылдарында Волгала беренсе заманса ГЭС-тар төҙөлә башланы.
Ҡалала 1994 йылда Волга юғары хәрби училищеһы базаһында «Дубна» Халыҡ-ара тәбиғәт, йәмғиәт һәм кеше университеты асыла.
2001 йылда Рәсәй Федерацияһы президентының № 1472 указы менән Дубнаға фән ҡалаһы (рус. наукоград) статусы бирелә .
РФ Хөкүмәтенең декабрҙәге № 781 21 ҡарары нигеҙендә 2005 йылда Дубна ҡалаһында «махсус иҡтисад зонаһы» булдырыла.
Ҡаланы барлыҡҡа килтергән төп предприятие — Берләштерелгән ядро тикшеренеүҙәре институты. БЯТИ СССР һәм Рәсәйҙең иң эре ғилми үҙәге.

# Дубна
## Халҡы

2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халҡы буйынса ҡала 218 Рәсәй Федерацияһының 1112 ҡалаһы араһында 375-се урында була

# Дубна
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Ла-Кросс (штат Висконсин, АҠШ)
* Гиват-Шмуэль (Округы Гуш, Израиль)
* Ҡалып:Флаг Крыма Алушта (Ҡырым, Рәсәй)
* Голдап (Варминский-Мазурский воеводство, Польша)
* Курчатов (Көнсығыш-Ҡаҙағстан өлкәһе, Ҡаҙағстан)
* Линьцан (Юньнань, Ҡытай)
* Яңы-Горица (Словения)
* Яңы-Дубница (Словакия)

# Дубна
## Климаты

Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Уртаса максимум, °C | −6,2 | −5,1 | 0,9 | 10 | 17,6 | 21,2 | 23,4 | 21,2 | 15 | 7,8 | 0,3 | −4 | 8,5 |
| Уртаса температура, °C | −9,1 | −8,7 | −3 | 5,1 | 12 | 16,1 | 18,2 | 16,1 | 10,6 | 4,6 | −2 | −6,5 | 4,4 |
| Уртаса минимум, °C | −12,1 | −12 | −6,5 | 1 | 7,1 | 11,2 | 13,7 | 11,8 | 7,1 | 2,1 | −4,1 | −9,1 | 0,9 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 40 | 33 | 31 | 36 | 56 | 71 | 77 | 69 | 57 | 58 | 48 | 44 | 620 |
| Сығанаҡ: MSN Weather, Climate-data.org ||||||||||||||
Метеокүҙәтеү тарихында Дубнала иң түбән һауа температураһы −47 °C, иң юғары температура +38 °C.булған.
Ҙур һыу ятҡылыҡтары булыу тирә-яҡ мөхиткә ҙур йоғонто яһай (һауа дымлылығы, температура һәм ел режимы).
# Хоэнкирхен (Тюрингия)

Хоэнкирхен (Тюрингия) (нем. Hohenkirchen (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 729 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,8 км². Диңгеҙ кимәленән 350 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99887 һәм автомобиль коды — GTH.
# Луговица

Луговица — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел Холуница йылғаһының һул ярына тамағынан 104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Луговица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100032133
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103213
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Доровица (Черняница ҡушылдығы)

Доровица — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Черняница йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Доровица (Черняница ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100036048
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103604
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Катариненберг

Катариненберг (нем. Katharinenberg) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3080 кеше йәшәй. Майҙаны — 34,78 км². Диңгеҙ кимәленән 421 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99988 99976 (Faulungen) һәм автомобиль коды — UH.
# Гырба (Кос-Ю ҡушылдығы)

Гырба — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кос-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Гырба (Кос-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047313
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004731
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кельчигейка

Кельчигейка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 1133 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Кельчигейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024688
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202468
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Фаина Раневская һәйкәле

Фаина Раевская һәйкәле — совет актрисаһы Ф. Г. Раневскаяға уның тыуған ерендә - Таганрог ҡалаһында 2008 йылдың майында ҡуйыла.

# Фаина Раневская һәйкәле
## Һәйкәл

Һәйкәл авторы — Ростов скульпторы Давид Бегалов, архитекторы — Сергей Рябоштанов. Һәйкәл Таганрогта, Фрунзе урамында, актрисаның бала сағы һәм үҫмер йылдары үткән һәм ҡала властары нисәнсе йыл инде Фаина Раневскаяның музейын асырға планлаштырған йорт алдына ҡуйылған. Бронза скульптура Раневскаяны "Подкидыш" фильмындағы Ляля ролендә һүрәтләй. Һындың бейеклеге — 215 см. Скульптураның бронза плинты ҡыҙыл мәрмәрҙән ялтыратылған плита рәүешендә эшләнгән бейек булмаған декоратив постаментҡа урынлаштырылған. Уға "Һәйкәл Таганрог ҡала хакимиәте һәм "Красный котельщик" асыҡ акционерҙар йәмғиәте ярҙамында эшләнде. 2008" һәм "Архитекторы Рябоштанов С. Ю., скульпторы Бегалов Д. Р." тигән яҙыуҙар урынлаштырылған.

# Фаина Раневская һәйкәле
## Тарихы

Һәйкәлдең идеяһы һәм тәүге варианты Таганрог скульпторы Алла Виневскаяныҡы була. Әммә һуңыраҡ конкурс үткәрергә ҡарар ителә, унда Алла Виневская (Таганрог), Владимир Дмитриев (Таганрог), Давид Бегалов (Дондағы Ростов) ҡатнаша. Еңеүсе тип Ростов скульпторы Давид Бегалов билдәләнә. Һәйкәл ошо маҡсат өсөн 1 200 000 һум бүлгән Таганрогтың "Красный котельщик заводы иҫәбенә эшләнелә.
Һәйкәл 2008 йылдың 16 майында, Фаина Раневская исемендәге "Бөйөк провинция" Беренсе халыҡ-ара театр фестивале башланған көндө тантаналы асыла. Сарала Таганрог ҡала мэры, өлкә хакимиәте вәкилдәре, күп һанлы ҡунаҡтар,Рәсәйҙең халыҡ артистары, Раневская менән бергә Моссовет имесендәге театрҙа эшләгән Евгений Стеблов һәм Ирина Карташева килә.

# Фаина Раневская һәйкәле
## Цитаталар

* "Мин үлгәс, ерләгеҙ һәм һәйкәлемә: "Ерәнеүенән вафат булды" , тип яҙығыҙ" — Ф. Г. Раневская.
* "Фаина Георгиевна бик үҙән ирония менән ҡараған кеше булараҡ, моғайын да, һәйкәл асылыуын белһә, рәхәтләнеп көлөр ине. Раневская төрлө яҡтан әйтелгән, "Муля, нервыма теймә!", тигән репликанан ыҙалана, кинола иң яратҡан роле Михаил Роммдың "Хыял" фильмындағы роль була. Шуға ҡарамаҫтан, һәйкәл асыу, һис шикһеҙ, мөһим ваҡиға. Актриса башҡарған теге йәки был образ буйынса фекер алышырға була, уны һәр кем үҙенсә күрә. — Е Стеблов, 2008.

# Фаина Раневская һәйкәле
## Раневскаяға хәҙерге мәҙәниәттә һәйкәл

* "2009 йылда Мәскәүҙең "Марка" нәшриәт үҙәге Раневскаяның һәйкәле төшөрөлгән почта карточкаһы сығара.

# Фаина Раневская һәйкәле
## Ҡыҙыҡ факттар

* Күптәр, Фаина Раневскаяның Ляля кинообразын яратмауын иҫәпкә алып, был һәйкәл уға оҡшамаҫ ине, ти. Бөйөк актрисаға "ысын һәйкәл" 2009 йылда асылған "Фрекен Бок" арт-кофейняһы булды, тигән фекерҙәр ҙә йәшәй.

# Фаина Раневская һәйкәле
## Вандаллыҡ тарихы

*2008 йылдың майында, һәйкәл тантаналы асылғандан һуң бер нисә көн үткәс, скульпторҙың идеяһы буйынса Раневскаяның ҡулында өйөрөлөп торорға теейшле ҡулсатырҙы вандалдарҙың ватырға тырышыуы һөҙөмтәһендә, ҡала властары уны нығытып ҡуйырға мәжбүр була.
# Гросботен

Гросботен (нем. Gro?bothen) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2009 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3 476 кеше йәшәй. Майҙаны — 33,45 км². Диңгеҙ кимәленән 133 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4668 һәм автомобиль коды MTL.
# Шамарка

Шамарка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сылва йылғаһының һул ярына тамағынан 304 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Шамарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012432
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101243
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ермолаевка ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)

Ермолаевка ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Ермолаевка ауылы.

# Ермолаевка ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһе статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы менән билдәләнә
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   32) Көйөргәҙе районы буйынса: а) Ермолаевка ауылында административ үҙәге менән «Ермолаевка» атамаһын һаҡлап, Ермолаевка һәм Молокан ауыл Советтарын берләштерергә. Молокан ауыл советының Молокан, Ҡунаҡбай, 2-се Санйын ауылдарын, Дедов, Санйын утарҙарын Ермолаевка ауыл Советы составына индерергә. Ермолаевка ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға

# Ермолаевка ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)
## Билдәле шәхестәре

* Волигамси Ринат Фазлетдин улы (1968 йыл, 6 март ) — рәсәй рәссамы-постконцептуалисы.
* Чуева Анна Николаевна (1895 йыл, 22 май —1973 йыл, 7 июль ) — БАССР-ҙың Көйөргәҙе районы Яҙлау ауыл советы «Хеҙмәт юлы» колхозының йәшелсә үҫтереүсеһе,Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Ермолаевка ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)
## Иҫтәлекле урындары

* Ермолаев парк — мәҙәниәт һәм ял паркы, 1850-1860 йылдарҙа нигеҙ һалынған..
# Пыря-Яха

Пыря-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хаспыря-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Пыря-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300052075
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305207
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кордобль

Кордобль — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тутка йылғаһының уң ярына тамағынан 6,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кордобль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012007
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001200
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Өҫән-Ивановка заказнигы

«Өҫән-Ивановка» заказнигы (рус. «Усень-Ивановский» заказник) — Бәләбәй һәм Дәүләкән райондары территорияһындағы Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығының үҙәк өлөшөндә урынлашҡан дәүләт ботаника заказнигы (1991).

# Өҫән-Ивановка заказнигы
## Тасуирламаһы

Өҫән-Ивановка заказнигы эре утраулы тотош урман менән ҡапланған Өҫән менән Илен йылғалары менән Асылыкүл араһында һыу айырғыс. Асылыкүл тәбиғи паркының бер өлөшөн биләй. Өҫән-Ивановка менән Ҡыҙрас ауылдары аралары, Гускарино һәм Веровка ауылдары аралары инә. Шулай уҡ уның территорияһына ике урман хужалығы — Мәтәүбаш һәм Өҫән-Ивановка урман хужалыҡтары инә. Өҫән-Ивановка заказнигы 1991 йылда Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығы урмандарының төп төрҙәрен һаҡлау һәм тергеҙеү маҡсатында ойошторола. Рельефы урманлы-далалы. Майҙаны далалары һәм туғайҙары менән ун ике мең гектар, 55 % урман биләй. Иң ҡиммәтле тәбиғәт объекты булып реликт ҡарағай урмандары тора. Бөгөнгө көндә заказникта төрлө йәштәге яһалма урман ултыртмалары, башлыса ҡарағас,ҡарағай ағастары үҫтерелә. Йылға ярҙары буйлап киң япраҡлы урмандар, япраҡлы-ҡарағай урмандары таралған.Өҫән менән Илен йылғаларының текә яр битләүҙәрендә күп йәшле ҡарағай ағастарын осратырға мөмкин. Оҙаҡ ваҡыт ҡырҡылған урман урынында япраҡлы-ҡарағай ағастарын йүкә,ҡайын, ҡарағас ағастары алмаштыра. Йылға үҙәне буйлап һуҙылған әрәмәләрҙә һоро ерек, өйәңке,ҡарама ағастары үҫә. Тәбиғәт комплексы һирәк осрай торған һәм юғалыуға дусар булған үҫемлектәргә бай.Ҡаурый ҡылған,өсҡалаҡ күк көпшә,һылыу ҡылған,Заллеский ҡылғаны, кәкүк ситеге (әҙрәс гөл), күксин үлән үҫә.Хайуандар донъяһы айырым өйрәнелмәгән, дөйөм алғанда, Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығының киң япраҡлы урманына хас булған төрҙәре йәшәй.

# Өҫән-Ивановка заказнигы
## Әһәмиәте

Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығы заказнигы Асылыкүл бассейнында һыу һаҡлағыс һәм һыу ағымын көйләү әһәмиәтенә эйә булып тора. Шулай уҡ фәнни, урман тергеҙеү,эталон һәм тарихи әһәмиәте лә ҙур. Заказникты һаҡлау режимы булдырылған. Башҡортостан Республикаһының Министрҙар Кабинеты 26 февраль 1999 йылдың Ҡарарына № 48 ярашлы тәбиғәт комплексында бөтә төр ҡырҡыу (һайланма санитар ҡырҡыуҙарҙан башҡа), айырым һаҡланған урман участкаларында урман культураларын ултыртыу, ер һөрөү,мал көтөү,мал көтөү лагерҙары төҙөү,төҙөлөш эштәре башҡарыу, тәбиғи байлыҡтар эҙләү,нефть сығарыу, мелиоратив эштәр башҡарыу тыйыла. Халыҡҡа территорияла йөрөргә,еләк-емеш,бәшмәк йыйыу, бесән әҙерләү,ғилми эштәр алып барыу рөхсәт ителә.