yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Әкрәм

Әкрәм— төрки телле халыҡтар араһында ғәрәптәрҙән таралған ир-ат исеме.

# Әкрәм
## Этимологияһы

Әкрәм — ғәрәптәрҙән ингән «бик йомарт», «кеселекле» мәғәнәләрен аңлатҡан ир-ат исеме.

# Әкрәм
## Билдәле шәхестәр

Әкрәм Бейеш — (16 апрель 1926 йыл — 2 октябрь 2003 йыл) — ғалим-тел белгесе. 1957—1986 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1970 йылдан башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлеге секторы мөдире. Филология фәндәре кандидаты (1964). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998). Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаты (2017, үлгәндән һуң), Башҡорт АССР-ының Йылайыр кантоны Бөрйән-Ҡыпсаҡ улусы Туйөмбәт ауылында тыуған.
Әкрәм Мөхәррәм улы Вәлиев, Әкрәм Вәли — (28 июль 1908 йыл — 19 март 1963 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, тәржемәсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1937 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1945).
Әкрәм Әғзәм улы Ниғмәтуллин — (рус. Нигматуллин Акрам Агзамович; 16 февраль 1946 йыл — 5 март 2007 йыл) — хужалыҡ һәм муниципаль хеҙмәт эшмәкәре, 1990 йылдан Баймаҡ районы халыҡ депутаттары Советы рәйесе, район хакимиәте башлығы. Башҡорт АССР-ының ун беренсе (1985—1990) Юғары Советы һәм 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Ҡатын-ҡыҙҙар эше, ғаиләне һаҡлау, әсәлек һәм балалыҡ буйынса комиссия ағзаһы.
Әкрәм Искәндәр улы Мулдашев — (5 февраль 1924 йыл — ?) — Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1970), Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры.
Әкрәм Сөнәғәт улы Дауытов — (17 ноябрь 1914 йыл — 9 ғинуар 1986 йыл) — үҙешмәкәр композитор, йыр текстары авторы, уҡытыусы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Батальон командиры, гвардия майоры. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған мəҙəниəт хеҙмәткәре (1964). 1‑се (1985) һәм 2‑се (1943) дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1944) ордендары кавалеры. Төрлө ижади конкурс һәм бәйгеләр лауреаты. Өфө губернаһы Бəлəбəй өйəҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы) Йəрмөхəмəт ауылында тыуған.
Әкрәм Әғзәм улы Әбүбәкерев — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында повозочный (арбасы) булып хеҙмәт итә. Гвардия ҡыҙылармеецы.
Әкрәм Мөхәмәт улы Ғәниев — (3 ғинуар 1959 йыл) — дәүләт эшмәкәре, Федераль дәүләт статистика хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса территориаль органы етәксеһе (2005). Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы. Башҡорт АССР-ының Салауат районы Күҫәләр ауылында тыуған.
# Ярма

Ярма — иген культураларын бөтәүләй йәки ваҡлып, онтаҡлап етештерелгән аҙыҡ-түлек сеймалы.
Ярма нигеҙҙә ярма культураларынан (тары, ҡарабойҙай, дөгө, кукуруз), башҡа игендән (арпа, һоло, бойҙай, дагусса, һирәгерәк арыш) һәм ҡуҙаҡлыларҙан (борсаҡ, яҫмыҡ) етештерелә. Шулай уҡ ярмаға (һоло, кукуруз) йәйпәктәре, бүрттереп киптерелгән дөгө, бойҙай, яһалма саго һәм башҡалар инә.
Ярма етештереү процесы орлоҡтарҙы ҡушылмаларҙан, ҡабыҡтарынан таҙартыуҙан һәм тейешле рәүеш һәм тышлыҡ барлыҡҡа килтереүҙән ғибәрәт.
Ярма организмға сәләмәт туҡланыу өсөн кәрәкле ҡатмарлы углеводтарға бай. Ярманан башлыса бутҡа һәм өйрәбешерәләр.

# Ярма
## Төрҙәре

| Ярма | Ярма культураһы |
| Манный ярмаһы | Бойҙайҙың ҡаты һәм йомшаҡ сорттары |
| Шымартылған бойҙай ярмаһы (полтавская, «артек») | Бойҙайҙың ҡаты сорты |
| Кускус | Бойҙайҙың ҡаты сорты |
| Борай | Борай бойҙайы |
| Ваҡланған һәм ваҡланмаған һоло, йәйпәкләнгән һоло ярмаһы , һоло йәйпәге, талҡан | Сәсеү һолоһо |
| Бөтәүләй (ядрица]) боҫлатылған һәм боҫлатылмаған ярма, смоленск ярмаһы | Сәсеү ҡарабойҙай ы |
| шымартылған, ялтыратылған, ваҡланған дөгө | Сәсеү дөгөһө |
| Арпа (Арпа ярмаһы (перловка), ваҡланған арпа ярмаһы (ячневая) | Сәсеү арпаһы |
| Тары ярмаһы (шымартылған) | Сәсеү тарыһы |
| Шымартылған кукуруз ярмаһы | Кукуруз |
| Ялтыратылған борсаҡ (бөтәүләй һәм ярылған) | [[ Сәсеү борсағы |
| Амарант ярмаһы | Амарант |
| Саго | Ысын саго пальмаһы, эйелеүсән саго ҡыуағы |

# Ярма
## Шулай уҡ ҡара

* Крупяные культуры
* Зерновые культуры
* Хлебные зерновые культуры
* Зернобобовые культуры
# Садиль

Садиль — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Обва йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Садиль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009707
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100970
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Поломка

Оло Поломка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пожва (пруд исемһеҙ, у с. Ели йылғаһының уң ярына тамағынан 4,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Оло Поломка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007772
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100777
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сәйетбатталов Ғәлей Ғәлей улы

Сәйетбатталов Ғәлей Ғәлей улы (17 декабрь 1928 йыл — 31 июль 2010 йыл) — башҡорт теле белгесе, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (1991), филология фәндәре докторы (1969), профессор (1971). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1988) һәм мәғариф отличнигы (1988), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1998). Жәлил Кейекбаев исемендәге (1995) һәм Зәйнәб Биишева исемендәге (2018, үлгәндән һуң) премиялар лауреаты.

# Сәйетбатталов Ғәлей Ғәлей улы
## Биографияһы

Ғәлей Ғәлей улы Сәйетбатталов (шулай уҡ күп кенә осраған яҙылыш Ғәли Ғәли улы һәм һирәгерәк осраған тулы яҙылыш формаһы Ширғәли Миңлеғәли улы) Сәйетбатталов 1928 йылдың 17 декабрендә БАССР-ҙың Йылайыр кантоны Сәйетҡол ауылында тыуған.
1950 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтын (1957 йылдан — БДУ) тамамлай, уның бар ғилми-педагогик эшмәкәрлеге ғүмеренең һуңғы көнөнәсә ошо уҡыу йорто менән бәйле. Бында ул кандидатлыҡ, артабан докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, 1957—1974 йылдарҙа уҡытыусы, башҡорт һәм дөйөм тел ғилеме кафедраһы доценты булып эшләй, 1974—1977 йылдарҙа — кафедра мөдире, 1977 йылдан һуңғы көндәренә тиклем — шул уҡ кафедра профессоры.
Ғәли Сәйетбатталов — 250-нән ашыу ғилми мәҡәлә, тиҫтәләгән монографиялар; мәктәп уҡыусылары, педагогия училищелары һәм юғары уҡыу йорттары студенттары өсөн дәреслектәр, әсбаптар авторы. Ул хәҙерге башҡорт теленең синтаксисы, пунктуацияһы һәм стилистикаһы проблемаларын фәнни өйрәнеүгә ҙур өлөш индерҙе. Ғәли Сәйетбатталовтың ғилми эшмәкәрлеге һуңғы йылдарҙа айырыуса емешле булды. Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә ике томда «Башҡорт теле. Синтаксис» һәм өс томда «Башҡорт теле. Синтаксис» хеҙмәттәре нәшер ителде.
Тел ғилеменең теоретик проблемаларын өйрәнеү менән бер рәттән, ғалим башҡорт әҙәби теле үҫеше үҙенсәлектәре менән шөғөлләнде. Уның хеҙмәттәре билдәле башҡорт яҙыусылары әҫәрҙәренең тел һәм стиль үҙенсәлектәре проблемаһына арналды.
Ғәли Сәйетбатталов 2010 йылдың 31 июлендә тыуған ауылы Сәйетҡолда вафат була һәм шунда ерләнә.

# Сәйетбатталов Ғәлей Ғәлей улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1988)
* Башҡортостан мәғарифы отличнигы (1988),
* Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1998)
* Жәлил Кейекбаев исемендәге (1995) һәм Зәйнәб Биишева исемендәге (2018, үлгәндән һуң) премиялар лауреаты.
# Инюха (Иваньковск һыу һаклағысы ҡушылдығы)

Инюха — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иваньково һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 3022 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Инюха (Иваньковск һыу һаклағысы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Тверь ҡалаһынан Иваньков ГЭС-ына тиклем (Иваньков һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100712110000002992
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000299
* Бассейн коды — 08.01.01.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Skydome (Флагстафф) ябыҡ стадионы

Дж. Лоуренс исемендәге «Skydome» стадионы — Флагстаффтағы (Аризона) Төньяҡ Аризона университеты кампусында унынлашҡан күп маҡсатлы ябыҡ стадион. Стадион нигеҙҙә университеттың футбол һәм баскетбол командаларының үҙ майҙансыҡтары булараҡ файҙаланыла. Ултырырлыҡ урын һаны барлығы 11 230 дана тәшкил итә, шуларҙың 10 000 — даими, ә ҡалған 1230 — портатив.

# Skydome (Флагстафф) ябыҡ стадионы
## Тарихы

Стадион 1977 йылда асыла. Беренсе миҙгелдә унда 5 уйын үткәрелде һәм уртаса 13 029 тамашасы килгде. Быға тиклем университет футбол командаһы Lumberjack стадионының асыҡ майҙансығында уйнаған. 1987, 1997, 1998 һәм 2006 йылдарҙа стадион территорияһында баскетбол буйынса ирҙәр турниры үткән.
Асылғанғандан һуңғы алты йыл дауамында Skydome үтә күренмәле көмбәҙ аҫтындағы иң ҙур ағас стадионы статусына эйә булған. 1983 йылда Dome Tacoma Такомалағы (Вашингтон) Tacoma Dome төҙөлөп бөткән һәм Skydome үҙенең статусын юғалтҡан. Шул уҡ осорҙа университет кампусындағы башҡа биналарҙы поектлау менән дә шөғөлләнгән (Финикс ҡалаһынан) Уэнделл Россман ҡоролманың архитекторы булған. Үҙағас Һары көньяҡ ҡарағайынан алынған..
Стадион 1957-1979 йылдарҙа Төньяҡ Аризона университетының президенты вазифанын үтәгән Дж. Лоуренс Вакуп (1914-2002) хөрмәтенә аталған. Был осор университеттың тиҙ үҫеш ваҡыты һаналған. 1970 йылда илдә көрсөк булған һәм Дж. Лоуренс төҙөлөштө грамоталы көйләй алмаған. Проект хаҡының яртыһынан күберәге ирекле иғәнәләр иҫәбенә йыйылған; дәүләт 1,5 доллар һалған, ә 2 миллионы кампус фондынан. 1974 йылдан 1983 йылға саҡлы университеттың спорт директоры Хэнк Андерсон булған.
Был ҡоролманың бейеклеге диңгеҙ кимәленән 2100 м (6 800 фут) тәшкил итә.

# Skydome (Флагстафф) ябыҡ стадионы
## Тарихы
### Ремонтлау

2010 йылдың декабренән 2011 йылдың сентябренә тиклем стадионға сығымдары 26 млн доллар тәшкил иткән капиталь ремонт үткәрелгән. Янғын системаһы, ванна бүлмәһе, залдар, офистар, ҡунаҡтар өсөн апартаменттар, сисенеү бүлмәләре тулыһынса алмаштырылған. Шулай уҡ комплекс өс лифт менән йыһазландырылған. Урындар һаны 10 меңгә саҡлы кәметелһә лә, ғәҙәти урындыҡтар арҡалы 21-дюймлы креслолар менән алмаштырылған.

# Skydome (Флагстафф) ябыҡ стадионы
## Файҙаланыу

Спорт сараларынан тыш, арена шулай уҡ асыу тантаналары, концерттар, сығыштар һәм күргәҙмәләр үткәреү өсөн файҙаланыла. Арена майҙаны — 97000 фут (йәки 9 000 квадрат метр).
# Ғәбитов Миҙхәт Исмәғил улы

Ғәбитов Миҙхәт Исмәғил улы (13 ғинуар 1925 йыл — 10 октябрь 2010 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1950—1966 йылдарҙа Башҡорт баҡыр-көкөрт комбинатының экскаватор машинисы, экскаватор машинистары звеноһы бригадиры, артабан 1982 йылға тиклем участка механигы, смена начальнигы, тау мастеры, карьер оҫтаһы, электромеханик. РСФСР-ҙың алтынсы саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1963—1967). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1961). Сибай ҡалаһының почётлы гражданы.

# Ғәбитов Миҙхәт Исмәғил улы
## Биографияһы

Миҙхәт Исмәғил улы Ғәбитов Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Дәүләт ауылында тыуған. Урта махсу белемле, 1966 йылда Баймаҡ тау-механика техникумын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1940 йылда Баймаҡ районы Молотов исемендәге колхозда башлай.
1943—1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Демобилизациянан һуң, 1950 йылдың апреленән алып, Башҡорт баҡыр-көкөрт комбинатында машинист ярҙамсыһы, экскаватор машинисы, экскаватор машинистары звеноһы бригадиры булып эшләй.
1960 йылда Миҙхәт Ғәбитов етәкләгән 9-се экскаватор звеноһы коллективы тау ҡорамалдарының ремонт-ара хеҙмәт срогын оҙайтыу башланғысы менән сығыш яһай. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә звено машинистары слесарь, электрослесарь һөнәрҙәрен үҙләштерә һәм үҙ көсө менән экскаваторҙы хеҙмәтләндереү һәм ремонт эштәрен алып бара башлай, экскаватор узелдарының һәм агрегаттарының торошо һәм хеҙмәтләндереү өсөн яуаплыларҙы нығытып ҡуялар, был, үҙ сиратында, хеҙмәт етештереүсәнлеген һаҡлап ҡалыу ғына түгел, уны күпкә арттырырға мөмкинлек бирә. Мәҫәлән, 1960 йылдың майына тиклем кубометр тау массаһын 11 майға тиклем кубометр тәшкил 1960 йылда машинаның етештереүсәнлеге экскаватор сүмесенең һыйҙырышы бер кубометрға 11 782 тау массаһы тәшкил итһә, май-декабрь айҙарында был күрһәткес күпкә юғары була, йәғни 16 650 кубометр. Һөҙөмтәлә экскаваторҙың йыллыҡ етештереүсәнлеге бер кубометр сүмес һыйҙырышына 180 мең кубометр тәшкил итә (план буйынса 135 мең).
Экскаваторҙың хеҙмәт срогын оҙайтыу экипажға 3900 һум экономия бирә, шул иҫәптән 2350 һум эш хаҡы буйынса һәм өҫтәмә рәүештә 110 мең кубометрҙан ашыу тау тоҡомон тейәргә мөмкинлек бирә. Техника эксплуатацияһының яңы ысулы таусылар, төҙөүселәр, республика тау-байыҡтырыу предпрятиелары хеҙмәткәрҙәре араһында киң файҙаланыу таба.
Төҫлө металлургияны үҫтереү эшендә ҙур уңыштары өсөн СССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1961 йылдың 9 июнендәге Указы менән Ғәбитов Миҙхәт Исмәғил улына «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1966 йылдан алып Ғәбитов Миҙхәт Исмәғил улы участка механигы, смена начальнигы, тау мастеры, карьер оҫтаһы булып эшләй. 1982 йылда Башҡорт баҡыр-көкөрт комбинатының электромеханик вазифаһынан хаҡлы ялға китә.
Сибай ҡалаһының почётлы гражданы. РСФСР-ҙың алтынсы саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1963—1967).

# Ғәбитов Миҙхәт Исмәғил улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1961)
* Ленин ордены (1961),
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1966),
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены(1985),
* миҙалдар,
* Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамоталары (1957, 1965).
# Сурская Рудоха

Сурская Рудоха — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рудоха йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Сурская Рудоха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036678
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003667
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Магдебургерфорт

Магдебургерфорт (нем. Magdeburgerforth) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 247 кеше йәшәй. Майҙаны — 25,27 км². Диңгеҙ кимәленән 71 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39291 һәм автомобиль коды — JL.
# Банга (футбол клубы)

«Банга» (лит. Futbolo klubas Banga) — Литва футбол клубы, Банга исемле ҡалала урынлашҡан. 1966 йылда барлыҡҡа килгән.

# Банга (футбол клубы)
## Клуб төҫтәре, формаһы һәм эмблемаһы

| 2007 | 2011 | 2018 | с 2019 |

# Банга (футбол клубы)
## Ҡаҙаныштары

* Литва Чемпионы (0):
* Литва вице-чемпионы (0):
* Литва чемпионатының бронза призеры (0):
* Литва кубогы эйәһе (1): 2024
* Литва кубогы финалсыһы (3): 2011, 2014, 2019

# Банга (футбол клубы)
## Сығыштар статистикаһы (2006—2024)

| Миҙгел | Р | Лига | Урын |
| 2006 | 2. | 1. лига | 12. |
| 2007 | 2. | 1. лига | 6. |
| 2008 | 2. | 1. лига | 4. |
| 2009 | 1. | А лига | 6. |
| 2010 | 1. | А лига | 6. |
| 2011 | 1. | А лига | 6. |
| 2012 | 1. | А лига | 6. |
| 2013 | 1. | А лига | 6. |
| 2014 | 1. | А лига | 9. |
| 2015 | 2. | 1. лига | 3. |
| 2016 | 2. | 1. лига | 6. |
| 2017 | 2. | 1. лига | 2. |
| 2018 | 2. | 1. лига | 3. |
| 2019 | 2. | 1. лига | 2. |
| 2020 | 1. | А лига | 4. |
| 2021 | 1. | А лига | 7. |
| 2022 | 1. | А лига | 8. |
| 2023 | 1. | А лига | 6. |
| 2024 | 1. | А лига | . |

# Банга (футбол клубы)
## Ағымдағы составы

2019 йылдың 14 сентябренә ҡарата <...>

# Банга (футбол клубы)
## Билдәле уйынсылар

* Раймондас Жутаутас
# Анси

Анси (франц. Annecy, франкопер. Èneci, окс. Anecí), ҡайһы берҙә Аннеси тип яҙлған — Францияның көнсығышындағы ҡала. Үрге Савойя департаментының административ үҙәге. Халыҡ һаны — 51 000 кеше тәшкил итә.

# Анси
## Географияһы

Анси ҡалаһы шул уҡ исемле күлдең төньяҡ ярында, Женеванан көньяҡҡа табан яҡынса 40 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡала аша Тью каналы аға, ул Фьер йылғаһын күл менән тоташтырып тора. Анси ҡалаһын Верье, Семноз, Пармелан һәм Торнет. тауҙары уратып алған.

# Анси
## Мәҙәниәт

1960 йылда Анси ҡалаһында АСИФА — халыҡ-ара анимация киноһы ассоциацияһы барлыҡҡа килә. Ошо ваҡыттан алып ыл һайын июнь айында ҡалала Халыҡ-ара анимация киноһы фестивале үткәрелә.

# Анси
## Иҡтисад

Анси ҡалаһында металл һәм ағас эшкәртеү, аҙыҡ-түлек һәм туҡыу сәнәғәте бар. Ҡала курорт тип һанала.

# Анси
## Иҫтәлекле урын

* Анси үҙәгендәге убала урта быуаттар замогы күтәрелеп тора. VIII быуатта төҙөлгән замок башта Женева графының, ә һуңынан Савойя герцогтарының резиденцияһы булып хеҙмәт иткән. Хәҙер замокта даими эшләүсе экспозициялы музей урынлашҡан.
* Һуңғы готика стилендә XVI быуатта төҙөлгән Изге Петр сиркәүе 1822 йылда ойошторолған Анси епископлығының үҙәге булып тора.
* Утрау һарайы Тью каналы үҙәгендә урынлашҡан, ул 1132 йылда төҙөлгән. Тарих дауамында был һарай төрлө административ функцияларын үтәй, атап әйткәндә, Анси хакимдарының резиденцияһы, төрмә һәм ҡала суды бында урынлашҡан булған. 1900 йылда Утрау һарайы Ансиҙың тарихи ҡомартҡыһы тип таныла. Бөгөн бында Анси ҡалаһының музейы урынлашҡан.

# Анси
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Байройт, Германия
* Челтнем, Великобритания
* Липтовски-Микулаш, Словакия
* Сент Терез, Канада
* Виченца, Италия

# Анси
## Һүрәттәр

* Анси ҡалаһы. Анси күленең төньяҡтағы сите.
* Утрау һарайы
* Анси замогы
* Анси замогынан ҡарағандағы күренеш
* Изге Петр сиркәүе
# Ярхон-Игол (Нин-Кан-Еган ҡушылдығы)

Ярхон-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кулын-Игол йылғаһының уң ярына тамағынан 228 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ярхон-Игол (Нин-Кан-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038293
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203829
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хельбедюндорф

Хельбедюндорф (нем. Helbedundorf) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2611 кеше йәшәй. Майҙаны — 96,3 км². Диңгеҙ кимәленән 303 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99713 һәм автомобиль коды — KYF.
# Дорфкемниц

Дорфкемниц (нем. Dorfchemnitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1687 кеше йәшәй. Майҙаны — 29,53 км². Диңгеҙ кимәленән 572 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9619 һәм автомобиль коды FG.
# Төньяҡ Кельтма

Төньяҡ Кельтма — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 709 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 155 км.

# Төньяҡ Кельтма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015173
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001517
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Марий Эл флагы

Марий Эл флагы — Марий Эл Республикаһының дәүләт символы. 2011 йылдың 5 мартында раҫланған.

# Марий Эл флагы
## Тарих

Марий Эл флагы 2011 йылдың 5 мартында раҫланған. Дәүләт флагының авторҙары — рәссамдәр Г.Булыгин һәм А.Данилов.

# Марий Эл флагы
## Һүрәтләү

Марий Эл флагы — аҡ төҫтә, үҙәгендә Марий Эл гербы төшөрөлгән. Байраҡтың һул яғында мари милли орнаменты урынлашҡан.

# Марий Эл флагы
## Символика

* Аҡ төҫ — марыйҙарҙың милли символы, халҡының ғәҙеллекте һәм уй-ниәттәренең сафлығын аңлата.
# Исток Тула

Исток Тула — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парабель йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Исток Тула
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200029574
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202957
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мань-Лыраки

Мань-Лыраки — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лыраки йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Мань-Лыраки
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024383
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302438
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3