yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Марго Фонтейн

Марго ханым Фонтейн (ингл. Dame Margot Fonteyn, ҡыҙ Маргарет Хукем Margaret Hookham; 18 май 1919 йыл,Бөйөк Британия, Реге — 21 февраль — 1991 йыл, Панама) — балет артисы, Лондон Король балетының прима-балеринаһы, СССР-ҙан ҡасҡандан һуң Рудольф Нуриевтың даими партнеры, панама юрисы һәм дипломаты Тито де Ариасаның ҡатыны.

# Марго Фонтейн
## Биографияһы

Марго Фонтейн балет менән педагог Грэйс Босустоуҙа үҙенең өлкән ағаһы менән бергә дүрт йәшлек сағынан шөғөлләнә башлай. Һигеҙ йәшендә ғаиләһе менән Шанхайға күсеп килә. Унда атаһы тәмәке фабрикаһында инжеренр булып эшләгән була. Шунда уҡ рус эмигранты Георгий Гончаровтың студияһында балет менән шөғөлләнеүен дауам итә.
1933 йылда, ун дүрт йәшендә әсәһе менән Лондонға әйләнеп ҡайта (уның атаһы Икенсе донъя һуғышында япондар тарафынан бында ебәрелгән була). Нинет де Валуа балет студияһында шөғөлләнә башлай. Бында Ольга Преображенская һәм Матильда Кшесинская уның остаздары була. Киләһе 1934 йылда ул де Валуа етәкләгән «Вик-Уэллс» труппаһы составында тәүләп сәхнәлә сығыш яһай. Тәнҡитселәр һәм тамашасылар йәш башҡарыусының бейеүҙәге һығылмалығын шунда уҡ бик оҡшаталар.
Труппанан прима-балерина Алисия Маркованың китеүе менән Марго уның урынын ала. Солистка булараҡ ул «Аҡҡош күле», «Жизель», «Йоҡолағы һылыу» балеттарында төп партияларҙы башҡара. Үҙенең классик балеттағы бөтә партияларын Марго Вера Волкова менән, уның шәхси лондон студияһында, бергә әҙерләй. Волкова балерина өсөн уның артист һәләтен тулыһынса асыуҙа ярҙам итеүсе педагог була.
Һуғыштан һуң Фредерик Аштондың «Дафнис һәм Хлоя» (1951), «Сильвия» (1952) һәм «Ундина»(1958) балеттарының премьераларында бейей. СССР-ға гастролдәре ваҡытында Мәскәү Ҙур театры сәхнәһендә ул һуңғы спектаклен бейей.

# Марго Фонтейн
## Нуреев менән дуэты

1961 йылда, 42 йәшендә Марго Фонтейн 23 йәшлек Рудольф Нуреев менән осраша. Ул Лондонға Король академия бейеүе файҙаһына Марго ойошторған хәйриә концертына килә. Был осорға Марго инде артист карьераһын тамамларға уйлаһа ла, Рудольф менән осрашҡандан һуң улар бергәләп бейеп ҡарарға хәл итәләр. «Жизель» балетынан һуң көтөлмәгән уңышҡа ирешәләр: артистар тамашасыға баш эйергә сыҡҡанда әлегә булмағанса алҡыштарға күмеләләр. «Нуреевтың „өтөп алыр хис-тойғоло“ булыуы Фонтейндың әлегә ҡуҙғатылмаған ярһыу хистәр һәм орсоҡтай еңеллегенән тыуған сағыу сафлығына ҡапма-ҡаршы килеүе тыуҙырҙы был алҡыштарҙы» — тип яҙа уларҙың дуэты тураһында Диана Солуэй.
# Кумлова

Кумлова — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уртамка йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Кумлова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200007090
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200709
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Томск тарихы музейы

Томск тарихы музейы — Томск ҡалаһы хакимиәте ҡарары менән 1997 йылдың 16 июлендә булдырылған музей.

# Томск тарихы музейы
## Тарихы

Томск ҡалаһы тарихы музейы Томск ҡалаһы хакимиәте указы менән 1997 йылдың 16 июлендә ойошторолаа. 6 йыл дауамында әҙерлек эштәре алып барыла: бина реконструкциялана, коллекция булдырыла һ.б. 2003 йылдың 7 июнендә тантаналы шарттарҙа музей асыла. Килеүселәр иғтибарына «Иҫке Томск портреты» ваҡытлы күргәҙмәһе тәҡдим ителә, бер йылдан һуң музейҙа «Томсктың беренсе быуаты» даими экспозицияһы асыла.

# Томск тарихы музейы
## Музей

Әлеге ваҡытта музейҙа экспонаттарҙың киң коллекциялары бар, бөтәһе 4206 һаҡлау берәмеге. Музей дүшәмбе көнөнән тыш көн һайын асыҡ, 10:00 сәғәттән алып 19:00 сәғәткә тиклем эшләй, билет хаҡы 15 һумдан алып 105 һум тирәһендә тирбәлә.

# Томск тарихы музейы
## Томск ҡалаһы нигеҙ һалынған урында иҫтәлекле ташы

Һәйкәл Томск ҡалаһына нигеҙ һалынған урында ҙур тимер киҫәгенән ғибәрәт. 1966 йылда ҡуйылған.

# Томск тарихы музейы
## Томск ҡәлғәһе

Томск ҡәлғәһе 1604 йылда батша Борис Годунов указы буйынса төҙөлгән, бер нисә тапҡыр яңынан төҙөлгән һәм XVIIIi быуатта кәрәкһеҙлеге арҡаһында һүтеп алынған. 2004 йылда музей территорияһында Томск ҡәлғәһенең Спас башняһының, шулай уҡ өсмөйөш һәм квадрат формалағы ваҡ таштар менән тултырылаған ике ҡатлы стенаһы өлөшөнөң реконструкцияһы үтә.

# Томск тарихы музейы
## Бина

Музей бинаһы 1856 йылда инженер В.К. Фадеев проекты буйынса төҙөлгән, башта бинала Воскресенский шәхси полиция идаралығы урынлашҡан.

# Томск тарихы музейы
## Бина
### Ҡаланса

Янғын һүндереү ҡалансаһы бина менән бер үк ваҡытта ҡалала янғынды күҙәтеү маҡсатында төҙөлгән. Ҡалансала тәүлек әйләнәһенә ҡарауыл эшләгән, янғын тураһында сигнал биреү өсөн ҡыҙыл, зәңгәр һәм аҡ төҫтәрҙәге сигнал тамғалары ҡулланылған, мәҫәлән, өс ҡыҙыл фонарь Воскресенский территорияһы участкаһындағы янғынды аңлатҡан. Ҡаланса XX быуаттың 60-сы йылдарына тиклем булған һәм ҡарауыл хеҙмәтен бөтөрөү менән һүтеп алынған. Музей асылыу алдынан ҡаланса тергеҙелә һәм әлеге мәлдә ҡалала берҙән-бер күҙәтеү майҙансығы итеп ҡулланыла. 2006 йылда күҙәтеү майҙансығында элек булған күҙәтеү хеҙмәте иҫтәлегенә янғын һүндереүсе күҙәтеүсегә һәйкәл ҡуйыла, уны ҡала халҡы һуңыраҡ Афанасий тиа атай.

# Томск тарихы музейы
## Музей логотибы

Музей логотибында Динотерий исемеаҫтында мифик йән эйәһе һүрәтләнгән, уның һүрәте архитектор Мария Чернаяның Воскресенский тауында тапҡан мейес кафелендә күренгән.
# Емеш ҡорттары

Емеш ҡорто, емеш күбәләге, емеш мыры (лат. Cydia nigricana, syn. Laspeyresia nigricana, (рус. Плодожорка) –япраҡтөргөстәр ғаиләһенән булған күбәләк төрҙәренең гөмөми исеме. Ҡарышлыуыҡтары, башлыса, үҫемлек емештәрендә үҫә. 50 -гә яҡын төрө билдәле, уларҙың күбеһе культуралы үҫемлек ҡортоҡостары. Ҡанат йәйеме 8-20 мм, кәүҙәһенең киңлеге оҙонлоғоноң яртыһын тәшкил итә.
Борсаҡ ҡорттары Laspeyresia nigricana борсаҡ һ.б. ҡуҙаҡлы культураларҙы зарарлай. Бер йылда 1 быуын үҫеп етә. Ҡарышлауыҡтартупраҡта ҡышлай. Күбәләктәр борсаҡның сәскә атыу ваҡытында осоп сыға. Инә заттар күкәйен күбеһенсә япраҡтарға һала. Ҡарышлауыҡтар ҡуҙаҡ эсенә керә һәм борсаҡ бөртөгөн кимерә.
Алмағас ҡорттары (Laspey­resia (Carpocaрsa) pamonella), слива  ҡорттары (L. (Gra­pholitha) funebrana) һәм борсаҡ  ҡорттары (L. nigricana) киң таралған.

# Емеш ҡорттары
## Емеш ҡорттары менән көрәшеү ысулдары

Иртә яҙҙа ағас кәүҫәләрен ҡороған ҡайырҙан таҙартыу, емеш ағастарына фосфорорганик препараттар (метатион йәки метафос) һиптерү; слива ҡорттары − баҡсала тупраҡты йәйен йомшартыу, көҙөн эшкәртеү, химик препараттар менән бөркөү; борсаҡ ҡорттары − көҙҙән ерҙе тирән итеп һуҡалау, 2 тапҡыр трихограммалар ебәреү, сәсеүлек майҙанына метафос һиптереү.
# Кесе Таборинка

Кесе Таборинка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Таборинка йылғаһының уң ярына тамағынан 5,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Кесе Таборинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, Тагил йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Ницца һәм Пышма йылғаһы йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502312111200006169
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200616
* Бассейн коды — 14.01.05.023
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кильченга

Кильченга — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 184 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Кильченга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011047
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001104
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дёшвиц

Дёшвиц (нем. Döschwitz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 884 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,84 км². Диңгеҙ кимәленән 189 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6712 һәм автомобиль коды — BLK.
# Урал Республикаһы

Урал Респу́бликаһы — 1993 йылдың 1 июленән 9 ноябренә тиклем Свердловск өлкәһе сиктәрендә барлыҡҡа килгән, Рәсәй Конституцияһында ҡаралмаған Рәсәйҙең субъекты. Республика Рәсәй Федерацияһы эсендә Свердловск өлкәһенең статусын күтәреү өсөн, иҡтисади һәм закон сығарыу үҙаллылығы өсөн төҙөлә.
Республика Рәсәй Федерцияһы Президенты указа нигеҙендә Свердловск өлкә советы таратылғас, һуңынан хакимиәт башлығы Эдуард Россель эшенән бушатылғас бөтөрөлә.

# Урал Республикаһы
## Тарихы

* 25 апрель - Урал Республикаһын булдырыу тураһында референдум.
* 1 июль - Свердловск өлкә советы Урал республикаһын булдырыу тураһында ҡарар ҡабул итә.
* 14 сентябрь - Свердловск, Пермь, Силәбе, Ырымбур, Ҡурған өлкәләре башлыҡтарының осрашыуы, «Ҙур Урал Республикаһы» проектын булдырыу.
* 27 октябрь - Урал республикаһы конституцияһы раҫланды.
* 31 октябрь - Урал республикаһы конституцияһы көсөнә инә
* 9 ноябрь - Борис Ельциндың Урал Республикаһын бөтөрөү тураһында указы. Урал республикаһы буйынса бөтә ҡарарҙар ҙа көсөнән килмәгән тип таныла
# Вута-Фарнрода

Вута-Фарнрода (нем. Wutha-Farnroda) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 6560 кеше йәшәй. Майҙаны — 36,55 км². Диңгеҙ кимәленән 232–470 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99848 һәм автомобиль коды — WAK.
# Кесе Юкса (йылға)

Кесе Юкса — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юкса йылғаһының һул ярына тамағынан 147 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Кесе Юкса (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021810
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202181
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шәһиттәр аллеяһы

1990
Шәһиттәр аллеяһы (әзерб. Şəhidlər XiyabanıŞəhidlər Xiyabanı; 1990 й. тиклем — Киров Паркы/ Таулы парк, әзерб. Киров Паркы / Дағлыг Парк) — Баҡылағы «шәһиттәр» — нигеҙҙә «Ҡара ғинуар» ҡорбандары (126 кеше) һәм Ҡарабах һуғышында һәләк булған әзербайжандар ерләнгән туғандар ҡәберлеге. Аллеяла шулай уҡ исемһеҙ ҡәбер бар, унда танылмаған мәйеттәр күмелгән.

# Шәһиттәр аллеяһы
## Тарихы

Шәһиттәр аллеяһы урынында элек мосолман зыяраты була, унда 1918 йылда Баҡыла март ваҡиғаларында ҡорбан булғандар күмелә. 1935 йылда совет власы урынлашҡандан һуң, зыярат бөтөрөлә, мәйеттәр икенсе урынға сығарыла һәм уның урынында «Сергей Киров исемендәге парк» барлыҡҡа килә.

# Шәһиттәр аллеяһы
## Тарихы
### 1990 йыл ваҡиғалары

1990 йылдың ғинуарында паркка «Азадлыг» (әзерб. Azadlıq meydanı — «площадь свободы», бывшая «площадь Ленина» Azadlıq meydanı — «Азатлыҡ майҙанында», элекке «Ленин майҙаны») 1990 йылдың 19 ғинуарынан 20-һенә ҡараған фажиғәле төндә һәләк булғандарҙы килтерәләр. 20-21 ғинуарҙа аллеяла 120-нән ашыу ҡәбер ҡаҙыла. Ерләү бер нисә сәғәт дауам итә. 22 ғинуарҙа тағы 50 үлгән кеше ерләнә. Уларҙың өсөһө 1918 йылдың мартындағы ҡан-ҡойош ҡорбаны булып, мәйеттәре паркта ҡәбер ҡаҙғанда табыла. Өс ҡәбергә лә «1918 йыл шәһите» тип яҙыла. Ҡәберҙәргә һәм кешеләр һәләк булған урындарға ҡыҙыл ҡәнәферҙәр ҡуйыла, һуңынан улар Әзербайжанда матәм сәскәһенә әйләнә.

# Шәһиттәр аллеяһы
## Хәтер

2000 йылдың 17 ғинуарында Әзербайжан Республикаһы президенты Гейдар Алиев «20 ғинуар шәһите» тигән почетлы исем биреү тураһында" указ сығара, унда һәләк булғандарҙың һәм хәбәрһеҙ юғалғандарҙың тулы исемлеге бирелә.
Бөгөн Шәһиттәр аллеяһы — Баҡының абруйлы ҡунаҡтарын алып бара торған урындарының береһе.
# Орья (Немда ҡушылдығы)

Орья — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Немда йылғаһының һул ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Орья (Немда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037372
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103737
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Эскильстуна

Эскильстуна (швед. Eskilstuna) — үҙәк Швециялағы ҡала, бер исемле коммунаның үҙәге. 1659 йылда ҡала статусын ала. Лена Седерманланденең иң эре ҡалаһы булып тора. 2010 йылда Эскильстунаның халыҡ һаны - 64679 кеше. E20 Европа автомобиль маршруты ҡала аша үтә.
Ельмарен һәм Меларен күлдәренән аҡҡан ҙур булмаған Эскильстунаон йылғаһында урынлашҡан. Изге Эскиль хөрмәтенә исем бирелә. Ҡала халҡының ҙур өлөшө финндарҙан тора.
1659 йылда Карл X Густав ауылға ҡала хоҡуғын бирә. Ҡала сиктәре яңы нигеҙләнгән Карл-Густавс-Стадтыла (Karl Stad Gustavs, «Карл Густав ҡалаһы»)үҙ эсенә ала. Карл- Густав - Стад йылғаһының көнбайыш ярында урынлашҡан ҡала Рейнхольд Радемахерҙың тимер эшләү оҫтаханаһы тирәләп төҙөлә, уның башланыуҙарына Карл Х Густав булышлыҡ итә. Мануфактураның беренсе эшләп сығарылған нәмәһе ут менән атҡан ҡоралдар һәм пушкалар була.
Эскильстунда тарихи металлургия һәм ҡорос ҡойоу сәнәғәте үҫешкән була, улар гербта кәүҙәләнәләр. Ҡалала Вольво концернының бер нисә бүлектәре урынлашҡан, «Volvo Construction Equipment» етештереү компанияһы, шул уҡ һанда Component CE Volvo, Мунктель музейы, Вольвоның запас өлөштәренең үҙәк келәте һәм ҡаланан алыҫ урынлашмаған Вольво клиентарын хеҙмәтләндереү үҙәге. Шулай уҡ ҡалала Альфа Лаваль компанияһының сепараторҙар заводы урынлашҡан. Эскильстунала Мелардален университетының өлөшө урынлаша.
Мунктеллстендта, Мунктель музейы эргәһендә, Болиндер- Мунктель исемле тешле тәгәрмәс етештереү заводының иҫке бинаһында Эскильтунаның сәнғәт музейы урынлашҡан музей.
Рarken Zoo зоопаркында күп төрлө уникаль һәм экзотик йәнлектәрҙе күрергә мөмкин: аҡ юлбарыҫтарҙы, азия арыҫландарын, леопардтарҙы, комодор варандарын.
Спорт ҡоролмалары араһында Тунаваллен һәм Исстадион стадионын да билдәләр кәрәк.

# Эскильстуна
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Лутон, Бөйөк Британия
* Ювяскюль, Финляндия
* Ставангер, Норвегия
* Арыҫлан, Украина
* Эрланген, Германия
* Эсбьерг, Дания
* Гатчина, Россия
# Пунуш-Яун

Пунуш-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Энтль-Юклюн-Яун йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Пунуш-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200045969
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204596
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мырҙағәлимов Ғәзиз Ғәбиҙулла улы

Мырҙағәлимов Ғәзиз Ғәбиҙулла улы (15 август 1923 йыл — 11 июнь 1990 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, орудие командиры, кесе сержант. Советтар Союзы Геройы (1944).

# Мырҙағәлимов Ғәзиз Ғәбиҙулла улы
## Биографияһы

Ғәзиз Ғәбиҙулла улы Мырҙағәлимов 1923 йылдың 15 авгусында Башҡорт АССР-ы Арғаяш кантоны (хәҙерге Силәбе өлкәһе Арғаяш районы) Наҡай ауылында тыуған. Башҡорт.
1942 йылдан Ҡыҙыл Армияла. Ялан, 2‑се һәм 3‑сө Украина фронттарында хеҙмәт итә.
Ялан фронтында 37‑се армияның 1‑се механизацияланған корпусы 75‑се танкыға ҡаршы истребитель артиллерия полкының орудие командиры кесе сержант Ғәзиз Мырҙағәлиев 1943 йылдың 17 авгусында Харьков өлкәһе Дергачёв районы Полевая ҡасабаһы янындағы алышта артиллерия уты менән һөжүм итеүсе дошман рәттәрен тарата. Шул уҡ йылдың 2 октябрендә Днепропетровск өлкәһе Верхнеднепровск районы Мишурин Рог ауылы тирәһендә Днепр йылғаһы аша сыҡҡанда, дошман танкыһын юҡ итеп, фашист пехотаһының һәм 12 танкыһының контрһөжүмен кире ҡаға. Күрһәткән батырлыҡтары өсөн, СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 22 февралдәге Указына ярашлы, «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ була.
Һуғыштан һуң 1945—1973 йылдарҙа Сәмәрҡәнд ҡалаһының «Ҡыҙыл двигатель» заводында суйынсы булып эшләй. 1946 йылдан КПСС ағзаһы.
1973—1990 йылдарҙа Силәбе ҡалаһында йәшәй, Силәбе трактор заводының тимер иретеү цехында эшләй.
1990 йылдың 11 июнендә вафат була. Силәбе өлкәһе Арғаяш районы Дәрбиш (Дәрүиш) ауылында ерләнгән

# Мырҙағәлимов Ғәзиз Ғәбиҙулла улы
## Мактаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (22.02.1944)
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (22.02.1944)
* Ленин ордены (22.02.1944)
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (29.08.1943)

# Мырҙағәлимов Ғәзиз Ғәбиҙулла улы
## Хәтер

* Арғаяш районы Илембәт ауылы урамдарының береһе һәм Дәрбиш мәктәбе Ғәзиз Мырҙағәлиевтың исемен йөрөтә.
* Силәбе ҡалаһында, 1982—1990 йылдарҙа Ғәзиз Мырҙағәлиев йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.
# Официант йорто

Официант йорто — Петергофтағы тарихи бина. 1851—1861 йылдарҙа төҙөлгән төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты . Әлеге ваҡытта бинала Санкт-Петербургтың Петродворцовый районы урынлашҡан. Адресы: Калинин урамы, 7.

# Официант йорто
## Тарихы

Йорт архитектор Н. Л. Бенуа тарафынан һарайҙа ҡабул итеүҙәрҙе әҙерләү менән бәйле хеҙмәттәрҙе урынлаштырыу өсөн төҙөлә. Октябрь революцияһынан һуң бинала ҡунаҡханаһы урынлаша. Бөйөк Ватан һуғышы барышында алған етди емерелеүҙәрҙән һуң, Советтар йорто булараҡ тергеҙелә, унда халыҡ депутаттарының Петродворцовый район советы, КПСС-тың Петродворцовый район комитеты, ВЛКСМ-дың Петродворцовый район комитеты урынлаша. Хәҙер унда — районы хакимиәте.

# Официант йорто
## Архитектураһы

Бина план буйынса П формаһы рәүешендә. Ул бейек цоколь ҡаты (келәт, һалдат кухняһы һәм кухня хеҙмәткәрҙәрен урынлаштырыу өсөн тәғәйенләнә) өҫтөндә урынлашҡан. Беренсе ҡатында «Ҙур сығымдар кухняһы», икенсеһендә — ливреялы хеҙмәтселәр, официанттар һәм запас түшәк ҡаралтыһын һаҡлау өсөн ятаҡ була. Өҫкө ҡаттың эске планлаштырыуы буйынса киң коридорҙың ике яғында урынлашҡан бүлмәләр төп урынды биләй. Янғын хәүефһеҙлеге талаптарынан сығып, түшмәдәр янмай торған материалдан эшләнә, бинанан бер нисә сығыу юлы булдырыла.
Цокольный ҡатының тәҙрәләре елпеүес һымаҡ таштар менән биҙәлгән. Беренсе ҡаттағы тәҙрәләр бер төрлө, бейек, баш яғы көмбәҙләнеп тамамлана, бай ҡапҡастар, шулай уҡ елпеүес һымаҡ таштар менән биҙәлгән. Икенсе ҡаттың тәҙрә ҡапҡастары ябай дүрткел формалы. Санкт-Петербург проспектына ҡараған Көньяҡ фасад киң лопатка менән бүленгән. Бина мөйөштәре юнылған таш менән көпләнгән. Фасадты кәрниздәр төрләндереп тора. Улар бинаның мөйөшөнән үҙәк өлөшөнә табан киртләсләнеп, фронтон менән тамамлана. Үрге паркка ҡараған Көнбайыш фасад шулай уҡ төҙөлгән, таҡта руст һәм фронтон менән айырылып тора.
# Ванзеват

Ванзеват — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Белоярск райондағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 412 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628178, ОКАТО коды — 71111915002.

# Ванзеват
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 412 |

# Ванзеват
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Норас

Норас — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ежуга йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Норас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038559
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003855
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Куль-Еган

Оло Куль-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Котух-Та йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Оло Куль-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044956
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204495
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Үрге Кулада

Үрге Кулада — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Арыгем йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Үрге Кулада
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006305
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100630
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1