yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сүбәҙәй Туған

Сүбәҙәй Туған (21 декабрь 1943 йыл) — Төркиәнең иҡтисадсы-ғалимы, профессор. Сәйәсмән һәм ғалим Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың улы.

# Сүбәҙәй Туған
## Биографияһы

Сүбәҙәй Туған 1943 йылдың 21 декаабрендә Истанбул ҡалаһында тыуған. Атаһы Әхмәтзәки Вәлиди Туған (Әхмәтзәки Әхмәтшаһ улы Вәлидов) (төр. Ahmed Zeki Velidi Togan, 10.12.1890—26.07.1970)) — күренекле сәйәсмән һәм дәүләт эшмәкәре, Башҡорт милли-азатлыҡ хəрəкəте етəксеһе, автономиялы Башҡортостанға нигеҙ һалыған шәхес. Әсәһе румын нуғайҙарынан - Нәзмиә Вәлиди.
Юғары белемде Төркиәлә ала — 1967 йылда Яҡын Көнсығыш техник университетында иҡтисад һәм статистика буйынса бакалавр дәрәжәһенә эйә була.
Иҡтисад буйынса докторлыҡ диссертацияһын 1972 йылда Америка Ҡушма Штаттарының Балтимор ҡалаһында урынлашҡан Джон Хопкинс университетында яҡлай.
Төрлө йылдарҙа Техас A&M (АҠШ), Яҡын Көнсығыш техник (Төркиә), Кларксон (АҠШ), Төркиәлә Анкара һәм Билкент университеттарында уҡыта.
1978 йылдан доцент, ә 1987 йылдан профессор ғилми дәрәжәләренә эйә.
1987—1996 йылдарҙа Билкент университетының Иҡтисад, административ һәм социаль фәндәр факультеты деканы була, бөгөнгәсә шул уҡ юғары уҡыу йортоноң профессоры булып эшләй.

# Сүбәҙәй Туған
## Ғаиләһе

* Апаһы - Төркиә ғалиме профессор Иҫәнбикә Туған.
* Улы- Әмрү.

# Сүбәҙәй Туған
## Һайланған ғилми хеҙмәттәре

* The Liberalization of Transportation Services in the EU and Turkey, Oxford University Press, 2016;
* Economic Liberalization and Turkey, Routledge, London and New York, 2010;
* Foreign Trade Regime and Trade Liberalization in Turkey during 1980’s, Avebury Press, Aldershot, 1994;
# Ҡаҙағстандың дипломатик миссиялары исемлеге

Ҡаҙағстандың дипломатик миссиялары исемлеге — (рус. Список дипломатических миссий Казахстана - Ҡаҙағстандың тәү сиратта БДБ-ла, Европаның һәм Азияның төрлө илдәрендә эшләп килгән дипломатик миссиялары исемлеге.

# Ҡаҙағстандың дипломатик миссиялары исемлеге
## Европа

* Австрия, Вена (илселек)
* Әзербайжан, Баҡы (илселек)
* Әрмәнстан, Ереван(илселек)
* Белоруссия, Минск (илселек)
* Бельгия, Брюссель (илселек)
* Болгария, София (илселек)
* Хорватия, Загреб (консуллыҡ)
* Чехия, Прага (илселек)
* Франция, Париж (илселек)
* Германия, Берлин (илселек)
** Майндағы Франкфурт (генераль консуллыҡ)
** Ганновер (консуллыҡ)
** Мюнхен (консуллыҡ)
* Греция, Афина (илселек)
* Венгрия, Будапешт (илселек)
* Италия, Рим (илселек)
* Латвия, Рига (консуллыҡ)
* Литва, Вильнюс (илселек)
* Молдова, Кишинёв (илселек)
* Нидерланд, Гаага (илселек)
* Норвегия, Осло (илселек)
* Польша, Варшава (илселек)
* Румыния, Бухарест (илселек)
* Рәсәй, Мәскәү (илселек)
** Санкт-Петербург (генераль консуллыҡ)
** Әстерхан (консуллыҡ)
** Омск (консуллыҡ)
* Словакия, Братислава (консуллыҡ)
* Испания, Мадрид (илселек)
* Швейцария, Берн (илселек)
* Украина, Киев (илселек)
* Бөйөк Британия, Лондон (илселек)
** Абердин (консуллыҡ)

# Ҡаҙағстандың дипломатик миссиялары исемлеге
## Америка

* Бразилия, Бразилиа (илселек)
* Канада, Оттава (илселек)
** Торонто (консуллыҡ)
* Куба, Гавана (консуллыҡ)
* Мексика, Мексика, Мехико (илселек)
* АҠШ, Вашингтон (илселек)

# Ҡаҙағстандың дипломатик миссиялары исемлеге
## Африка

* Мысыр, Ҡаһирә (илселек)
* Ливия, Триполи (илселек)
* Эфиопия, Аддис-Абеба (илселек)
* ЮАР, Претория (илселек)

# Ҡаҙағстандың дипломатик миссиялары исемлеге
## Яҡын һәм Урта Көнсығыш

* Грузия, Тбилиси (илселек)
* Иран, Тегеран (илселек)
** Мешхед (консуллыҡ)
* Израиль, Тель-Авив (илселек)
* Иордания, Амман (илселек)
* Ливан, Бейрут (илселек)
* Катар, Доха (илселек)
* Сәғүд Ғәрәбстаны, Әр-Рияд (илселек)
* Төркиә, Анкара (илселек)
** Истанбул (консуллыҡ)
* Оман, Маскат (илселек)
* БҒӘ, Әбү-Дәби (илселек)
** Дубай (консуллыҡ)

# Ҡаҙағстандың дипломатик миссиялары исемлеге
## Азия

* Афғанстан, Ҡабул (илселек)
* Ҡытай, Пекин (илселек)
** Гонконг (генераль консуллыҡ)
** Шанхай (генеральное консуллыҡ)
* Һиндостан, Нью-Дели (илселек)
* Япония, Токио (илселек)
* Көньяҡ Корея, Сеул (илселек)
* Ҡырғыҙстан, Бишкәк (илселек)
* Малайзия, Куала-Лумпур (илселек)
* Монголия, Улан-Батор (илселек)
* Оман, Маскат(илселек)
* Пакистан, Исламабад(илселек)
* Сингапур (илселек)
* Таиланд, Бангкок (илселек)
* Тажикстан, Дүшәнбе (илселек)
* Төркмәнстан, Ашхабад (илселек)
* Үзбәкстан, Ташкент (илселек)

# Ҡаҙағстандың дипломатик миссиялары исемлеге
## Халыҡ-ара ойошмалар

* Женева (БМО ҡарамағындағы учреждениеларҙа даими вәкиллек )
* Нью-Йорк (БМО эргәһендә даими вәкиллек)
* Париж (ЮНЕСКО эргәһендә даими вәкиллек)
# Уяс

Уяс — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ирень йылғаһының һул ярына тамағынан 182 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Уяс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013217
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101321
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сеполь

Сеполь — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Коса йылғаһының һул ярына тамағынан 149 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Сеполь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002584
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100258
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тюмша

Тюмша — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Юшут йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Тюмша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001944
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100194
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яра-Яха (Тынгэва-Паюта-Яха ҡушылдығы)

Яра-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тынгэва-Паюта-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 67 км.

# Яра-Яха (Тынгэва-Паюта-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300074674
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307467
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сэки Такакадзу

Сэки Такакадзу (яп. 関孝和, 1642 йыл (?) — 5 декабрь 1708 йыл), шулай уҡ Сэки Кова (яп. 関 孝和 сэки ко: ва булараҡ билдәле) — Эдо периоды Япония математигы. Япон математика мәктәбенә нигеҙ һалыусы. Готфрид Лейбниц һәм Исаак Ньютон замандашы. Көнбайышта билдәле булған теоремалар һәм төшөнсәләр индерә: Бернулли Һандары (1712), результант, детерминант (1683). Байтаҡ математик хеҙмәттәр һәм ҡатмарлы мәсьәләләр авторы. Уның эйәрсәндәре тарафынан «иң аҡыллы математик» (япон. 算聖) ҡушаматы бирелә. Псевдонимы — Дзиютэй (япон. 自由亭).

# Сэки Такакадзу
## Биографияһы

Сэки Такакадзу 1642 йылда самурай ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы Утима Нагааки Император советнигы Токугава Таданагиҙа офицер һәм 3-сө сегун Токугава Иэмицу булып хеҙмәт иткән. Утиям ғаиләһе Кодзукэ префектураһы Фудзиока ҡасабаһында, Гумманың заманса префектураһы территорияһында йәшәй. Йәш саҡта Тәкәдзәне аҫрауға алынған улы менән Сэки тип аталған самурай ырыуына бирәләр, шуға фамилияһын алмаштыра.
20 йәшендә Такакадза Каи провинцияһында бухгалтерия инспекторы итеп Токугава Цунасигэға һәм уның улы Цунатояға эшкә инә. Ул һуңыраҡ Токугава Иэнобуҙың 6-сы сегуны булып китә.
1704 йылда, Цунатоёны 5-се сегун Токугава Цунаёсиның вариҫы итеп тәғәйенләгәндән һуң, Такакадзу сегунаттың тура вассалы була һәм үҙенең сюзерены менән Эдо һарайына күсә.
Элекке инспекторҙы сегун һаҡлағыстарының кесе башлығы вазифаһына тәғәйенләйҙәр һәм йыллыҡ килем 250 тоҡ дөгө 10 хеҙмәтсе бирәләр.. Ләкин 1706 йылда Такакадзу ауырыуы сәбәпле вазифаһын ҡалдырырға мәжбүр була, 1708 йылдың 5 декабрендә вафат була. Уны Утияма ырыуы кәшәнәһендә, Дзерин-дзи монастырында, Токиолағы Синдзюку районының хәҙерге Бэнтэн кварталы биләмәһендә ерләнә.
Сэк Такакадзуҙың математика буйынса уҡыуы тураһында аныҡ мәғлүмәттәр юҡ. Риүәйәт буйынса ул аныҡ фәндәрҙе «Записи о безграничной вечности» (япон. 塵劫記дзинко:ки$^?$) 1627 йылғы Еида Мицуеси авторлығындағы математика дәреслеге буйынса үҙе өйрәнгән. 30 йәшенә Такакадза бер-бер артлы математика буйынса сифатлы әсбаптар баҫтырып сығара: «Задачи по математике» (япон. 算法闕疑抄Сампо: гэцугисё:$^?$) йәки «Счёты» (япон. 算俎сансо$^?$) ул "Яҙмаларға " йыш мөрәжәғәт итеүен дәлилләй.
Такакадза, моғайын, Японияла булған арифметика буйынса иҫке Ҡытай эштәрен дә өйрәнгәндер, тигән фаразлау бар. Математика аренаһына уның тәүге сығыуЫ — 1674 йылда «Утончённая математика» (япон. 発微算法хацуби сампо:$^?$) монографияһы. Унда «Древние и современные способы вычисления» (япон. 古今算法記) Савагути Кадзуюки эшендә ҡуйылған бурысҡа яуап бирә.
# «Йәш сәхнә» ҡаҙаҡ драма театры

Байткен Омаров исемендәге «Жас Сахна» театры — Ҡаҙағстандың Алма-Ата ҡалаһындағы бойондороҡһоҙ театры.

# «Йәш сәхнә» ҡаҙаҡ драма театры
## Тарихы

«Жас Сахна» («Йәш сәхнә») театрын 2006 йылда ҡаҙағстан актёры, режиссёры һәм педагогы Б В. Омаровтың ҡыҙы булдырған. Елебеков исемендәге Эстрада-цирк колледжының (һуңынан театрға Байткен Омаров исеме бирелә) актёрҙар әҙерләү бүлегендә студенттарҙың Омаров етәкселегендәге «Жас талант» театр труппаһы артистары яңы театрҙың нигеҙен тәшкил итә. Ҡаҙағстан актёры һәм телетапшырыуҙар алып барыусыһы Евгений Жуманов театрҙың художество етәксеһе була.
2013 йылдың 27 апрелендә халыҡ-ара театр фестивале сиктәрендә театрҙың үҙ сәхнәһе асыла. Сәхнәлә беренсе даими спектаклдәрҙе Немец драма театры труппаһы, шулай уҡ 2012 йылда үҙ майҙанын юғалтҡан «Зазеркалье» ҡурсаҡ театры уйнай. 2013/14 йылдар миҙгелендә театр «Кыздарай Беу» комедияһын һәм Евгений Жумановтың «Әхлаҡһыҙлыҡ» моноспектаклен индергән үҙ репертуарына эйә булған.
2014/15 йылдар миҙгеле башында театрҙы Шанин Булат етәкләй, шунан башлап «Жас Сахна», ҡыҫҡа ваҡыт эсендә тиҫтәнән ашыу, шулар араһында Н.Гоголдең «Шинель» әҫәре буйынса һүҙһеҙ пластик драмаһын, «Лика. Бер мөхәббәттең ике тарихы» лирик притчаһын, «Эпизодтар» пантомимаһын һәм башҡаларҙы атарға була,спектакль ҡуйып, үҙ репертуарына эйә була.
2016 йылдың башынан тажик драматургы, режиссёры һәм актёры Барзу Абдураззаков театрҙың художество етәксеһе булып эшләй. Уның менән бергә «Жас Сахна» театрына күпселеге Ҡаҙаҡ милли сәнғәт академияһын тамамлаусыларҙан тороусы «ВТ» труппаһы (ғәмәлдә ике театр ҡушылған) килә. Абдураззаковтың «Синыфташтар. Тормош һабаҡтары» («ВТ» театры сәхнәһенән күсерелгән) драмаһы, К. Гоцци пьесаһы буйынса «Бәхетле хәйерселәр» комедияһы һәм "Был ирекле күбәләктәр"е яңы театрҙағы беренсе спектаклдәре булып торған. Бынан тыш, Евгений Жумановтың «Әхлаҡһыҙлыҡ» һәм «Бәйләнеш» моноспектаклдәре тергеҙелгән.
2016 йылда «Синыфташтар. Тормош һабаҡтары» һәм «Сер сисеү» фестивалендә тәҡдим ителгән.
2016-17 йылдар миҙгелендә Т. Джюдженоглу (автор спектакленең премьераһын ҡарай һәм уны юғары баһалай), «Күскен» пьесаһы, ә киләһе миҙгел — американлы Д. Нигроның «Еп теорияһы. Йәнлектәр тарихы» пьесаһы буйынса (илдәге тәүге постановкаһы) спектаклдәр ҡуйыла. Һуңғыһын актёр һәм режиссёр Виталий Куприянов ҡатнашлығында Барзу Абдураззаков сәхнәләштергән. Шул уҡ ваҡытта "Йәнлектәр тарихы"нда Абдураззаковтың фирма балаган стиле күҙгә ташланып торһа ла, Куприянов спектаклгә үҙенсәлекле пластика һәм ритм индергән". Ике спектакль менән дә театр Ҡаҙағстандың драма театрҙары республика фестиваленең «Иң яҡшы режиссура» номинацияһында еңеүсе булды.
# Тривиаль атама

Тривиаль атама (лат. trivialis һүҙмә-һүҙ «өс юл сатында торған», «урам»; һүҙҙең төп нөсхәһе француз теленән алынған, унда «пошлый-әшәке» тигән мәғәнәгә эйә — фәнни номенклатурала ҡабул ителгәндәрҙән айырмалы теләһә ниндәй объекттың йәки күренештең дөйөм атамаһы.
Тривиаль исемдәр ике белем өлкәһендә — химияла һәм биологияла таралған. Улар молекуляр структураға, химик составына йәки тере организмдар араһындағы филогенетик бәйләнештәргә ярашлы объекттар атамаһын регламентлаусы номенклатура индерелгәнгә тиклем барлыҡҡа килә. Тарихи тривиаль атамалар ғәмәли эшмәкәрлектә файҙаланылған матдәләрҙе билдәләү өсөн ҡулланылған, һәм уларҙың атамалары химик төҙөлөшөн түгел, ә тышҡы күренешен йәки айырым үҙенсәлектәрен сағылдыра. Күп кенә тривиаль исемдәр алхимиктар тарафынан индерелгән. Улар төрлө сәнәғәт өлкәләрендә йәки төбәктәрҙә төрлө мәғәнәгә эйә була ала.
Тривиаль атамалар, әгәр тривиаль атама системаһынан ҡыҫҡараҡ булһа, әле булһа көнкүрештә генә түгел, шулай уҡ профессионалдар тарафынан да файҙаланыла. Мәҫәлән, көнкүреш атама шәкәр өсөн «шәкәр дисахариды», системалы атамаһы α-D-глюкопиранозил-β-D-фруктофуранозид бар.

# Тривиаль атама
## Миҫалдар

* Химия:
** Бертолет тоҙо — Калий хлораты;
** Эсәр (аҙыҡ) содаһы —Натрий гидрокарбонаты;
** Поташ — Калий карбонаты;
** Селитра;
** Батша араҡыһы (Царская водка);
** Һирәк ерҙәр — Һирәк ер элементтар;
** Йод — Иод.
* Биология:
** Клубника — Баҡса еләге;
** Куриная слепота — Лютик едкий
* Аҙыҡ-түлек сәнәғәте:
** « Ҡамыр йомшартҡыс» — икмәк бешереү онтағы
# Сафиуллин Хәләф Ғата улы

Викидәреслектә
Сафиуллин Хәләф Ғата улы (20 март 1921 йыл — 13 апрель 1965 йыл) — бейеүсе, балетмейстер, педагог. РСФСР-ҙың (1955) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1949). Почёт Билдәһе ордены кавалеры (1946).

# Сафиуллин Хәләф Ғата улы
## Биографияһы

Хәләф Ғата улы Сафиуллин 1921 йылдың 20 мартында Өфө губернаһы Өфө кантоны Сәлих ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Шишмә районы) дүрт балалы ғаиләлә тыуа. 20-се йылдар аҙағында Сафиуллиндар ғаиләһе Өфөгә күсә.
1941 йылда Хәләф Ғата улы Ленинград хореография училищеһын тамамлай (педагогтар А. А. Писарев, А. И. Пушкин, А. В. Ширяев). Училищены тамамлағас, Өфөлә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында (БДОБТ) солист булып эш башлай. 1960—1964 йылдарҙа БДОБТ ҡарамағындағы балет студияһы етәксеһе һәм педагогы була.
1960 йылда «Сыңрау торна» фильм-балетында Арыҫланбай ролен башҡара.
Режиссёр булараҡ Ключарёвтың «Тау әкиәте» (1951), Н. Ғ. Сабитовтың «Буратино» (1960) спектаклдәрен ҡуя. 1965 йылдың 13 апрелендә Баку ҡалаһында Бөтә Союз балетмейстерҙар кәңәшмәһендә булған сағында вафат була. Өфөлә ерләнгән.

# Сафиуллин Хәләф Ғата улы
## Партиялары

Йомағол, Арыҫланбай («Сыңрау торна», Л .Б .Степанов) , Нур («Зөһрә», Н. Ғ. Йыһанов), Тимерғол («Тау әкиәте», А. С. Ключарёв), Зигфрид («Аҡҡош күле», П. И. Чайковский), Жан де Бриен («Раймонда», А. К. Глазунов), Иванушка, Феб («Конёк-горбунок», "Эсмеральда ", Ч .Пуньи), Альберт, Конрад («Жизель», «Корсар», А.Адан), Франц («Зәңгәр Дунай», И.Штраус), Вацлав («Баҡсаһарай фонтаны» Б. В. Асафьев), Фрондосо («Лауренсия», А. А. Крейн), Ли Шан Фу («Ҡыҙыл мәк», Р. М. Глиэр).
# Судинка

Судинка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ирень йылғаһының уң ярына тамағынан 104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Судинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013330
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101333
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ауэрбах (Мәғдән тауҙары)

Ауэрбах (Мәғдән тауҙары) (нем. Auerbach) — Германиялағы, Саксония ерендәге община. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса общинала 2710 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,26 км². Диңгеҙ кимәленән 534 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был общинаның почта индексы 9392 һәм автомобиль коды STL.
# Украина

Украи́на (укр. Україна) — Көнсығыш Европалағы дәүләт. 2001 йылдағы Бөтә Украина халыҡ иҫәбен алыу йомғаҡтары буйынса, илдәге даими йәшәүселәр һаны 48 240 902 кеше һәм булған халыҡ 48 457 102 кеше тәшкил иткән. Украинаның дәүләт статистика хеҙмәте мәғлүмәттәре күрһәтеүенсә, 2017 йылдың 1 февралендә илдә — 42 388 691 даими йәшәүсе һәм 42 558 328 иҫәпкә алынған кеше булған. Украина Конституцияһына ярашлы дәүләттең территорияһы — 603 549 км², шул уҡ ваҡытта ил биләмәләренең бер өлөшө ғәмәлдә Украина властары контроленда түгел. Халыҡ һаны буйынса донъяла 32-се, майҙаны яғынан — 44-се (47-се) урында тора. Тотошлайы менән Европала урынлашҡан дәүләттәр араһында Украина иң ҙуры.
Баш ҡалаһы — Киев. Дәүләт теле — украин; урыҫ теле киң таралған.
Украина — унитар дәүләт һәм парламент-президент республикаһы. 2019 йылдың 20 майенән Президент — Владимир Александрович Зеленский. Ил 27 административ-территориаль берәмеккә бүленгән, уларҙың 24-е — өлкә, 1 — автономиялы республика һәм 2-һе — дәүләт ҡарамағындағы ҡала (Киев, Севастополь).
Төньяҡта Белоруссия, көнбайышта — Польша, Словакия һәм Венгрия, көньяҡ-көнбайышта — Румыния һәм Молдавия, көнсығышта һәм төньяҡ-көнсығышта — Рәсәй Федерацияһы менән сиктәш. Көньяҡтан һәм көньяҡ-көнсығыштан ил биләмәләрен Ҡара һәм Азов диңгеҙҙәре менән йыуыла. Румыния менән дәүләт сиге Ҡара диңгеҙ, Рәсәй менән Азов диңгеҙенән үтә.
Диндарҙарҙың күпселек өлөшө православие динен тота.
Һатып алыу мөмкинлегенә тиңләп иҫәпләгәндә 2012 йылда эске тулайым продукты күләме АҠШ доллары менән 338,33 миллиард (кеше иҫәбенә 7 421 доллар) тәшкил иткән. Шул уҡ йылда номиналь эске тулайым продукт 176,31 миллиард АҠШ доллары (кеше иҫәбенә 3 867 долларо). Илдең аҡса берәмеге — Украина гривнаһы (UAH), 2015 йылда уртаса валюта курсы — 1 АҠШ долларына 22 гривна.
Совет Социалистик Республикалар Союзы төҙөлөү тураһындағы килешеүгә ярашлы 1922 йылдың декабренән бирле союздаш республика булған Украина ССР-ы 1991 йылдың 24 авгусында бойондороҡһоҙлоҡ иғлан итә. Бөгөн Украина — УССР-ҙы дауам итеүсе дәүләт, башҡа союздаш республикалар менән берлектә халыҡ-ара килешеүҙәр буйынса СССР-ҙың хоҡуҡ вариҫтарының, шулай уҡ БМО, БДБ, ГУАМ, ОЧЭС һәм башҡа халыҡ-ара ойошмаларҙы ойоштороусы илдәрҙең береһе. 1991 йылдан һуң һәм 1994—1996 йылдарға тиклем Украина АҠШ менән Рәсәйҙән ҡала күләме буйынса донъяла өсөнсө урындағы стратегик ядро ҡоралына эйә була.

# Украина
## Физик-географик характеристика
### Географик урыны

Украина Европаның көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Көнсығыш Европа тигеҙлеге эсендә урынлашҡан. Дәүләттең бөгөнгө конституцион ҡоролошона ярашлы, уның территорияһы 603 628 км², был Европа биләмәләренең 5,7 процентын һәм Ер шары майҙанының 0,44 процентын тәшкил итә. Тотошлайы менән Европала урынлашҡан илдәр араһында ҙурлығы яғынан беренсе урында тора).
Ҡырым ярымутрауы һәм Донецк менән Луганск өлкәләренең айырым райондары өҫтөнән фактик контролде Украина 2014 йылдан юғалта. Ҡырымдың бөтә территорияһын тиерлек ғәмәлдә Рәсәй, ә Донецк һәм Луганск өлкәләренең айырым райондарын үҙаллылыҡ иғлан иткән Донецк һәм Луганск халыҡ республикалары контролдә тота.
# Равенсбург

Равенсбург (нем. Ravensburg йәки, алеман. Raveschburg) — Германияның ҡалаһы, район үҙәге, Баден-Вюртемберг федераль ерендә урынлашҡан.
Тюбинген административ округына буйһона. Равенсбург районы составына инә. Миттлерес Шуссенталь идаралығына буйһона. Халҡының һанын 49 418 кеше (2009 йылдың 31 декабренә ҡарата) тәшкил итә. Равенсбургтың майҙаны 92,04 квадрат километрға тиң. Рәсми коды — 08 4 36 064.
Ҡала 4 районға бүленә. Обербургомистры — Херман Фоглер.

# Равенсбург
## Тарих

Документаль рәүештә Равенсбург беренсе тапҡыр 1088 йылда телгә алына. Ҡала 1030 йылда вафат булған граф Вельф II Альторофский тарафынан төҙөлгән тип һанала. 1180 йылдарҙа ҡала Гогенштауфендар ырыуына ҡараған.
1276 йылда ҡала ирекле ҡала хоҡуғын ала, әммә1803 йылда был хоҡуғын юғалта.
1331 йылда Шваб ҡалалары союзына ҡушыла, 1803 йылдан Баварияға ҡарай, 1810 йылда Вюртемберг ҡулы аҫтына күсә.

# Равенсбург
## Иҫтәлекле урындары

Ҡаланың көньяғындағы Шлосберг тауҙарынан (бейеклеге 524 метр) Боден күленең һәм Альп тауҙарының иҫ китмәле күренеше асыла. Равенсбургта боронғо ратуша, Вильгельм I һәйкәле бар. Ҡаланың тарихи үҙәгендә борондан һаҡланып ҡалған биналар тора. Манаралары күплегенән Равнсбург «Шваб Нюренбергы» тип йөрөтөлә, унда шулай уҡ ҡала ҡәлғәһе диуарының бер өлөшө һаҡланып ҡалған.

# Равенсбург
## Иҡтисад

Равенсбургта машиналар төҙөү үҫешкән, бында «Текрум» кондитер изделиелары заводы һәм бөтә донъяға билдәле «Равенсбургер» паззлдар етештереү фирмаһы бар.

# Равенсбург
## Туғанлашҡан ҡалалары

Равенсбург ҡалаһының туғандаш ҡалалары түбәндәгеләр:
* Брест
* Вараждин
* Косвиг
* Монтелимар
* Риволи
* Ронт-Кинон-Тав
# Варго Чунджелька

Варго Чунджелька — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы/ Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Чунджелька йылғаһының һул ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Варго Чунджелька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033056
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203305
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2