yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ғөбәйҙуллин Наил Шәғбән улы

Ғөбәйҙуллин Наил Шәғбән улы (23 ноябрь 1928 йыл — 19 март 2011 йыл) — ғалим, музыка белгесе, композитор. 1973 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы (1973). Юғары мәктәп уҡытыусыһы. Сәнғәт ғилеме кандидаты (1968).

# Ғөбәйҙуллин Наил Шәғбән улы
## Биографияһы

Наил Шәғбән улы Ғөбәйҙуллин 1928 йылдың 23 ноябрендә Башҡорт АССР-ы Бәләбәй кантоны (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Йәрмәкәй районы) Исламбаҡты ауылында тыуған.
1960 йылда Н. Ғ. Йыһанов һәм А. С. Леман класы буйынса Ҡазан консерваторияһын тамамлай. 1960—1976 йылдарҙа Өфө сәнғәт училищеһында гармония, сольфеджио, рус музыкаһы һәм музыкаль формаларҙы анализлау, педагогика курстарын уҡыта, бер үк ваҡытта 1960—1973 йылдарҙа училищеның теория бүлеге мөдире булып эшләй.
1964 йылдан Гнесиндар исемендәге дәүләт музыка-педагогия институты аспирантураһында уҡый һәм 1968 йылда «Башҡорт совет музыкаһы тарихы» («История башкирской советской музыки») темаһы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай.
1970 йылдан Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡыта. 1980—1988 йылдарҙа Республика халыҡ ижады һәм мәҙәни‑ағартыу эше ғилми‑методик үҙәгенең өлкән ғилми хеҙмәткәре булып эшләй.

# Ғөбәйҙуллин Наил Шәғбән улы
## Фәнни һәм ижади эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге Башҡортостанда профессиональ музыка сәнғәтенең барлыҡҡа килеүен һәм үҫешен өйрәнеү менән бәйле, 50-нән ашыу ғилми һәм методик хеҙмәт яҙа.
Биш томлы «СССР халыҡтары музыкаһы тарихы» («История музыки народов СССР») коллектив фәнни хеҙмәтте әҙерләүҙә әүҙем ҡатнаша.
«Нәфисә» (И. Х. Хәбиров һәм Ғөбәйҙуллин либреттоһы, Мостай Кәримдең «Саҡырылмаған ҡунаҡ» поэмаһы буйынса, 1980) балетын, «Скрипка һәм симфоник оркестр өсөн концерт» (1967), Мостай Кәрим шиғырына «Тыуған ерем, һөйгән йәрем!..» («Мой край возлюбленный навеки») кантатаһын, камера‑инструменталь әҫәрҙәр, Ҡадир Даян, Абдулхаҡ Игебаев, Рәшит Ниғмәти, Дауыт Юлтый һәм башҡа әҙиптәрҙең шиғырҙарына романстар, йырҙар ижад итә.
Уҡыусылары араһында Э. М. Давыдова, Фәрит Камаев, Н. В. Әхмәтйәнова, Нажиә Аллаярова, А. Сәлмәнова һәм башҡа сәнғәт әһелдәре бар.

# Ғөбәйҙуллин Наил Шәғбән улы
## Хеҙмәттәре

* Новый башкирский балет //Советская музыка. 1963. № 9.
* История башкирской советской музыки. — Уфа, 1968.
# Пролетар каналы

Пролетар каналы — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Ростов өлкәһе, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға 112 км по левому берегу разделяется на распределители, отдел. 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 83 км.

# Пролетар каналы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Калач-на-Дону ҡалаһынан Цимлян һыуһаҡлағысына тиклем, Чир йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300912107000010462
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001046
* Бассейн коды — 05.01.03.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Баязитова Әминә Тимерҡаҙыҡ ҡыҙы

Баязитова Әминә Тимерҡаҙыҡ ҡыҙы (17 декабрь 1946 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны. Рәсәйҙең мәғариф отличнигы һәм Рәсәй Федерацияһының почётлы мәғариф хеҙмәткәре, уҡытыусы — методист, юғары категориялы уҡытыусы.

# Баязитова Әминә Тимерҡаҙыҡ ҡыҙы
## Биографияһы

Әминә Тимерҡаҙыҡ ҡыҙы Баязитова 1946 йылдың 17 декабрендә Башҡорт АССР-ы Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылында Һәҙиә һәм Тимерҡаҙыҡ Кулбаевтар ғаиләһендә 6-сы бала булып донъяға килгән. Тыуған ауылында һигеҙенсе класты тамамлағас, 1962 йылда Салауат педучилищеһына уҡырға инә. 1966 йылда училещены уңышлы тамамлап, тыуған мәктәбенә башланғыс кластар уҡытыусыһы булып эшкә ҡайта.
1967 йылда Баязитов Роберт Ишдәүләт улы (буласаҡ РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы, Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы) менән тормош юлын бәйләп, 1968 йылдан Иҫке Собханғолда "Пионерҙар йорто"ның директоры булып эшләй башлай.
1971 йылда Иҫке Собханғол балалар баҡсаһына эшкә күсә.
1974 йылда Роберт Ишдәүләт улын Байназар мәктәбенә директор итеп тәғәйенләйҙәр. Күсеп килгәндән алып Байназар мәктәбендә башланғыс синыф уҡытыусыһы булып Әминә Тимерҡаҙыҡ ҡыҙы 34 йыл буйы уңышлы хеҙмәт итә.
1981 йылда ситтән тороп Магнитогорск дәүләт педагогик институтының «Башланғыс мәктәптә уҡытыу педагогикаһы һәм методикаһы» бүлеген тамамлай.
Уҡытыу-тәрбиә эшендә гел юғары күрһәткестәргә өлгәшә. Шуға ла, Байназар урта мәктәбенә ҡараған башланғыс мәктәп уҡытыусылары методик берекмәһенә етәксе итеп тәғәйенләйҙәр. 30 йыл дауамында төп эше менән бергә ошо вазифаны ла оло яуаплылыҡ менән алып бара.
Дөйөм педагогик стажы — 42 йыл.
Баязитова Әминә Тимерҡаҙыҡ ҡыҙының фиҙакәр хеҙмәте юғары баһа ала. Уҡытыусы — методист, РСФСР-ҙың мәғариф алдынғыһы, РСФСР халыҡ мәғарифенең маҡтаулы эшмәкәре тигән исемдәргә лайыҡ була.
Шулай уҡ биш бала тәрбиәләп үҫтергән өсөн «Әсәлек даны» миҙалы менән наградлана.

# Баязитова Әминә Тимерҡаҙыҡ ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәйҙең мәғариф отличнигы;
* Юғары категориялы уҡытыусы;
* Уҡытыусы — методист
* Рәсәйҙең почетлы мәғариф хеҙмәткәре;
* 1987 йылда 5 бала әсәһе Әминә Тимерҡаҙыҡ ҡыҙына «Әсәлек даны» миҙалы бирелә.
# Туғаҙаҡ

Туғаҙаҡ (лат. Otis tarda, рус. Дрофа) — оҙон, көслө аяҡлы, оҙон муйынлы, ҡыҫҡа суҡышлы бәләкәй генә страусҡа оҡшаған ҡош. Күп илдәрҙә далала йәшәй, ауыр оса, шәп йүгерә, үҫемлек һәм ваҡ хайуандар менән аҙыҡлана, ауырлығы 16 кг-ға етә торған эре ҡоштар.
Был ҡошто башҡорттар туғаҡ, туҙаҡ, дөйәғош тип тә йөрөтәләр.

# Туғаҙаҡ
### Тасуирлама

Оҙонлоғо 1 метр, ҡанаттарының иңе 2—2,4 метр, ауырлығы 7—12 килограмм. Башы, муйыны, ҡанаттарының өҫкө яғы һоро; һырты йыш ҡара һыҙыҡлы — ерән һары; кәүҙәһенең аҫҡы өлөшө аҡһыл һары. Эйәгендә йомшаҡ һоро ҡауырһындарҙан һаҡалы бар. Күҙҙәре көрән, суҡышы ҡара, аяҡтары һоро. Башҡа ҡоштар менән бутау мөмкин тугел. Шым ҡош, ҡайһы ваҡыт тоноҡ ҡына тырылдай йәки тамаҡ төбөнән «ҡоңҡ» тигән тауыш сығара. Ҡарағуралы дала йәки ваҡ ҡыуаҡлы яландарҙа йәшәй.

# Туғаҙаҡ
### Тереклек итеүе

Туғаҙаҡ дала ҡошо. Евразияның урманлы далаларында ла осрай. Үлән уҫентеләре һәм орлоҡтары, еләк, бәжәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Ояһын ерҙә соҡоп яһай. Ҡара-көрән таплы 2—3 бөртөк йәшкелт һоро йомортҡаһы була.

# Туғаҙаҡ
### Туғаҙаҡ һәм кеше

XX быуат башында туғаҙаҡ иң күп һанлы ҡоштар иҫәбендә булған. Әммә улар йәшәгән сиҙәм ерҙәрҙе эшкәртеү башланғас был ҡоштарҙың һаны ҡырҡа кәмене. Ҡош ите деликатес тип һанала, шуға ла браконьерҙар ҡулынан күпләп ҡырыла. Көҙ көнө ҡанаттары сыланып, ҡырауҙа туңып боҙланһа ҡош оса алмай. Шул ваҡытта вәхшиҙәрсә таяҡ менән һүғып үлтереүселәр ҙә бар.
Башҡортостанда ла хәҙер бик һирәк, айырым йылдарҙа ғына осрай.
# Беренсе донъя һуғышы батырҙарының иҫтәлекле билдәһе (Шахты)

Беренсе донъя һуғышы батырҙарының иҫтәлекле билдәһе — Ростов өлкәһе Шахты ҡалаһындағы һәйкәл

# Беренсе донъя һуғышы батырҙарының иҫтәлекле билдәһе (Шахты)
## Тарихы

Ҡала һәм Шахтерҙар көнөндә 2014 йылдың 31 авгусында Шахты ҡалаһында Александр паркында Беренсе донъя һуғышы геройҙарына арналған һәйкәл асыла. Һәйкәл Беренсе донъя һуғышы башланыуының 100-йыллығы менән тап килә. Беренсе донъя һуғышы ваҡытында Дон 125 мең казак, 60 атлы полк, 33 атлы батарея, 6 пластун батальоны, 5 запас полкы, 3 запас батарея, 80-дән ашыу айырым махсус йөҙ тәьмин итә.
1914 йылдан 1918 йылға тиклем хәрби хәрәкәттәр барышында Дон казактары бөтә донъя өсөн сыҙамлылыҡ, батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ өлгөһө була. 193 офицер һәм 3700-ҙән ашыу рядовой казак Изге Георгий ордены, Георгий ҡоралы, Георгий тәреһе һәм миҙалдар менән бүләкләнә. Беренсе донъя һуғышы осоронда иң почетлы хәрби наградаға - Георгий тәреһенә беренсе түбәнге чин булып лайыҡ булған Дон казагы, Дон ғәскәре өлкәһенең Усть-Медведицкая станицаһындағы Түбәнге Калмыковский утарынан Ермак исемендәге 3-сө Дон ғәскәренең 6 йөҙҙөң ефрейторы Кузьма Фирсович Крючков тора.
Иҫтәлекле билдә ҡуйыу инициаторы булып Яков Петрович Бакланов исемендәге Шахта казак кадет корпусы тора. Һәйкәлде Шахты һәм Миллер епискобы Симон изгеләндерә. Байрам һәм ял көндәрендә бында Шахты казак кадет корпусы тәрбиәләнеүселәре хәтер вахтаһын алып бара.

# Беренсе донъя һуғышы батырҙарының иҫтәлекле билдәһе (Шахты)
## Тасуирламаһы

Постаментта – рус императоры Николай II вензелы менән биҙәлгән кадет штандартын тәпәйҙәрендә тотоп торған ике башлы бөркөт. Ике башлы бөркөттөң ҡанаттары аҫтындағы плитала Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы бөтә казак частарының исемдәре уйып яҙылған.
# Малое Кубдымо

Малое Кубдымо — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кубдымо йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Малое Кубдымо
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033438
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203343
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сафин Рәлиф Рәфил улы

Сафин Рәлиф Рәфил улы (6 ғинуар 1954 йыл) — Рәсәй эшҡыуары, Алтай Республикаһы закондар сығарыу власынан Рәсәй Федерацияһының Федераль Йыйылышы Федерация Советы ағзаһы (2002—2014).

# Сафин Рәлиф Рәфил улы
## Биографияһы

Рәлиф Рәфил улы Сафин 1954 йылдың 6 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Илеш районы Уяндыҡ ауылында тыуған. Милләте — башҡорт.
1975 йылда Өфө нефть институтының технология факультетын тамамлағандан һуң «Башнефть» ПО бүлексәләрендә мастер, технолог, баш инженер булып эшләй.
1988 йылда ситтән тороп Өфө нефть институтының тау факультетын «Нефть һәм газ ятҡылыҡтарын эшкәртеү технологияһы һәм комплекслы механизациялау буйынса тау инженеры» һөнәре буйынса тамамлай. 1987—1990 йылдарҙа «Когалымнефть» идаралығы начальнигы, 1990—1992 йылдарҙа — «Когалымнефтегаз» производство берекмәһенең баш инженеры булып эшләй.
1992 йылдан — «Лангепас-Урай-Когалымнефть» дәүләт нефть концерны вице-президенты. 1993—2002 йылдарҙа — «Лукойл» нефть компанияһының беренсе вице-президенты, директорҙар советы ағзаһы, «Лукойл Европа Холдингз Лимитед» компанияһы президенты.
2002—2014 йылдарҙа — Алтай Республикаһы закондар сығарыу власынан Рәсәй Федерацияһының Федераль Йыйылышы Федерация Советы ағзаһы, Федерация Советының аграр- аҙыҡ-түлек сәйәсәте һәм тәбиғәтте файҙаланыу буйынса комитет рәйесенең беренсе урынбаҫары (2012—2014).
2003 йылдың декабрендә Башҡортостан Президентын һайлауҙа, 23,03 процент тауыш йыйып, өсөнсө урын ала.

# Сафин Рәлиф Рәфил улы
## Мөлкәте

* 2002 йылда нигеҙ һалынған «Марр Капитал» инвестиция компанияһы хужаһы.
«Forbes» журналы фаразы буйынса 2011 йылда Рәлиф Сафиндың мөлкәте $ 0,5 млрд тип баһаланды.

# Сафин Рәлиф Рәфил улы
## Ғаиләһе

* Ҡатыны — Сафина Разия Исхаҡ ҡыҙы.
* Балалары — Руслан (1973 йылғы), Марат (1977 йылғы), Алһыу (1983 йылғы), Ренард (1996 йылғы).
# Ҡоролоҡ

Ҡоролоҡ — билдәле бер урында оҙайлы ваҡыт (бер нисә аҙнанан ике-өс айға тиклем) һауа температураһы юғары булыуы һәм яуым-төшөмдөң аҙ булыуы һөҙөмтәһендә тупраҡта дым запасы кәмеп, культуралы үҫемлектәрҙең үҫешенең насарайыуы һәм һәләк булыуы ихтималлығы
Ҡоролоҡ, ғәҙәттә, аҙ хәрәкәтсән юғары антициклонды урынлашыуы менән бәйле. Ҡояшлы йылылыҡтың күп булыуы һәм һауа дымлылығы әкренләп кәмей барыуы парға әйләнеүҙең көсәйеүенә килтерә (атмосфера, йәки һауа ҡоролоғо). Сөнки яуым-төшөмдөң булмауы арҡаһында тупраҡтағы дым запасы ныҡ ярлылана (тупраҡ ҡоролоғо). Тупраҡтың кибеүе көсәйгән һайын быуа, йылғалар, күлдәр, шишмәләр кибә башлай — гидрологик ҡоролоҡ башлана.
Ҡоролоҡ ваҡытында тамыр системаһы аша үҫемлектәргә һыу барыуы ҡыйынлаша. Үҫемлектең дым сарыф итеүе тупраҡтан килгән дымға ҡарағанда артып китә, үҫемлек туҡымаларының дымға туйыныуы кәмей, фотосинтез өсөн шарттар һәм углерод туйыныуы боҙола.
Йыл миҙгелдәренә ҡарап яҙғы, йәйге һәм көҙгө ҡоролоҡтарҙы айыралар.
* Яҙғы ҡоролоҡ иртә иген культуралары өсөн айырыуса хәүефле.
* Йәйге ҡоролоҡ иртә һәм һуңғы иген культураларына, башҡа бер йыллыҡ культураларға, шулай уҡ емеш-еләк үҫемлектәренә көслө зыян килтерә.
* Көҙгө ҡоролоҡ ужым шытымдары өсөн хәүефле.
Яҙғы-йәйге һәм йәйге-көҙгө ҡоролоҡтар күпкә хәүефлерәк.
Уртаса киңлектәрҙә ҡоролоҡтар йышыраҡ дала зонаһында күҙәтелә, һирәгерәк урман-дала зонаһында. Ҡоролоҡ 100 йылға 2-3 тапҡыр хатта урман зонаһында ла була. Ҡоролоҡ төшөнсәһе ямғырһыҙ йәй һәм утә әҙ күләмдәге яуым-төшөмлө, ер эшкәртеү тик яһалма һуғарыу арҡаһында мөмкин булған төбәктәргә ҡағылмай. (мәҫәлән, Сахара, Гоби сүллектәре).
Ҡоролоҡ — ямғырҙар дымлы сезондарҙа ғына булған субтропик һәм субэкваториаль бүлкәттәрҙә ғәҙәти күренеш.
Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы донъя йәмәғәтселеге мәғлүмәтлелеген арттырыу маҡсатында бөтә донъя ярлыланыу һәм ҡоролоҡ менән көрәшеү көнөн билдәләне.

# Ҡоролоҡ
## Эҙемтә

1970 йылдан 2010 йылға тиклем Африкала ғына ҡоролоҡтан һәләк булыусылар һаны 1 миллион кеше тәшкил итә..
1972, 1992, 2002 һәм 2010 йылдарҙа оҙайлы эҫелек һәм ҡоролоҡ арҡаһында күп һанлы урман һәм торф янғындары барлыҡҡа килгән, был Мәскәү һәм башҡа ҡалаларҙың халҡына, башҡа ҡала халыҡтарының һаулығына зыян килтергән.

# Ҡоролоҡ
## Шулай уҡ

* Ярлыланыу һәм бөтә донъя ҡоролоҡҡа ҡаршы көрәш көнө
* Хидэригами — япон фольклорында ҡоролоҡ рухы .

# Ҡоролоҡ
## Иҫкәрмә

* ↑ Стихийные бедствия и техногенные катастрофы, 2012
# Частва

Частва (Частова) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Үрге Шукша йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Частва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037378
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003737
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шожим-Ю

Шожим-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 673 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Шожим-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016170
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001617
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ясейюк

Ясейюк — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Чеша йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ясейюк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000052703
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005270
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сорокко Татьяна Николаевна

Сорокко Татьяна Николаевна (26 декабрь 1971 йыл) — супермодель һәм журналист.

# Сорокко Татьяна Николаевна
## Биографияһы

Татьяна Николаевна Сорокко 1971 йылдың 26 декабрендә Арзамас-16 ҡалаһында тыуған.
Артабанғы йылдарҙа подиумда Prada, Chanel, Fendi, Alexander McQueen, Karl Lagerfeld, Christian Dior, Gianni Versace, Calvin Klein, Claude Montana, Thierry Mugler, Donna Karan, Gianfranco Ferre, Marc Jacobs, Ralph Lauren, Chloe, Valentino, Givenchy, Jean-Paul Gaultier, Issey Miyake, Hermès, Kenzo, Oscar de la Renta, Michael Kors, Ungaro, Yves Saint Laurent һәм башҡа модель йорттары өсөн эшләй.
Натальяның фотоһы киң билдәле мода журналдары, шул иҫәптән «Vogue», «Harper’s Bazaar», «Marie Claire», «Cosmopolitan», «Glamour», «ELLE» исемле баҫмаларҙың тышҡы биттәрендә күп тапҡырҙар донъя күрә.
Pantene косметик маркаһының «Йөҙө» була, шулай уҡ Yves Saint Laurent, Donna Karan, Versace, Ungaro, Acura Integra кеүек брендтарҙың реклама кампанияларында ҡатнаша.
# Франкенберг (Саксония)

Франкенберг (Саксония) (нем. Frankenberg/Sa.) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 15702 кеше йәшәй. Майҙаны — 65,42 км². Диңгеҙ кимәленән 262 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9669 һәм автомобиль коды MW.
# Ем-Ех

Ем-Ех — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ендырь йылғаһының уң ярына тамағынан 114 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ем-Ех
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019023
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301902
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тика

Тика — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Обва йылғаһының һул ярына тамағынан 162 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Тика
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009318
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100931
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кайна (Уймень ҡушылдығы)

Кайна — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Уймень йылғаһының һул ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кайна (Уймень ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100000328
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100032
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Троицк татар-башҡорт педагогия училищеһы

Троицк татар-башҡорт педагогия училищеһы (Троицк татар-башҡорт педагогия техникумы) — 1920—1960 йылдарҙа Троицк ҡалаһында урынлашҡан уҡыу йорто.

# Троицк татар-башҡорт педагогия училищеһы
## Тарихы

1920 йылда Троицк ҡалаһында татар-башҡорт педагогия техникумы булараҡ асыла. Ул элекке «Рәсүлиә» мәҙрәсәһенең бинаһында урынлаша.
1930-сы йылдар уртаһында Троицк татар-башҡорт педагогия училищеһы тип үҙгәртелә. Ошо уҡ бинала Троицк мәктәпкәсә педагогия училишеһы урынлашҡан.
1953/54 уҡыу йылында училищеның көндөҙгө бүлегенең 9 төркөмөндә 242 кеше белем алған. Тағы ла 49 студент ситтән тороп уҡыу бүлегендә (шул иҫәптән 6 кеше урта мәктәп нигеҙендәге айырым төркөмдә) уҡыған. Был осорҙа 25 уҡытыусы эшләгән, шуларҙың 14-е — юғары, 4-еһе — тамамланмаған юғары һәм 7-һе урта белемгә эйә булған. Бынан тыш икеһе «атҡаҙанған уҡытыусы» маҡтаулы исемен йөрөткән.
Дәрестәр 9 кабинетта алып барылған, бынан башҡа уҡытыусылар бүлмәһе һәм физик культура залы булған. Шулай уҡ уҡыу корпусының 6 бүлмәһе ятаҡ өсөн файҙаланылған, ятаҡ өсөн 72 кеше иҫәпләнгән айырым бина ла булған. 1955/56 уҡыу йылында ике ятаҡта 160 студент йәшәгән. Был осорҙа училище ҡарамағындағы китапханала 15644 дана китап булған.
1953/54 уҡыу йылынының башында училищела 30 кешегә иҫәпләнгән уҡыу оҫтаханаһы төҙөлгән.
Ситтән тороп уҡыу бүлегендә Силәбе өлкәһе һәм Башҡорт АССР-ының район һәм ҡалалары милли мәктәптәренең уҡытыусылары, тәрбиәселәре, пионервожатыйҙары белем алғандар. Был бүлектә уҡыусыларҙың һаны кәмеү сәбәбе менән ул 1955 йылдың 1 февралендә ябыла.
1956 йылда училище икенсе бинаға күсерелә, ә 1960 йылда ябыла.
# Андреевка ауыл Советы (Илеш районы)

Андреевка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Илеш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.

# Андреевка ауыл Советы (Илеш районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Косшор

Косшор — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нерута йылғаһының уң ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Косшор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000084937
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008493
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғатаулла

Ғатаулла — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар. Сығышы менән ғәрәп теленә бәйле.
Атаулла, Ғата тип ҡыҫҡартылған варианттары бар.

# Ғатаулла
## Этимология

ҒАТА (бүләк) + УЛЛА (Аллаһ) ҡушылып төҙөлгән. Ғәрәпсәнән тәржемәһе — Аллаһ бүләге тигәнде аңлата.

# Ғатаулла
## Билдәле кешеләр

* Абдуллин Әхмәт Ғатаулла улы
* Баязитов Мөхәммәтсафа Атаулла улы
* Ғатаулла Алтынғужин
* Ғатаулла Әбделмаликов
* Ғүмәров Рауил Ғатаулла улы
* Ғәлиев Ғатаулла Фәсхетдин улы (16.09.1861—1939), шағир-импровизатор.
* Ҡалмантаева Вәкилә Ғатаулла ҡыҙы
* Фархшатов Нурулла Ғатаулла улы
* Яруллин Хәмит Ғатаулла улы
* Яруллин Фәнис Ғатаулла улы

# Ғатаулла
## Фамилиялы кешеләр

Ғатауллин фамилияһы битендә ҡарағыҙ.