yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кальта (Оло Уса ҡушылдығы)

Кальта — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Башҡортостан Республикаһы, Удмурт Республикаһы, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Уса йылғаһының һул ярына тамағынан 5,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Кальта (Оло Уса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Воткин ГЭС-ынан Түбәнге Кама ГЭС-ына тиклем, Беүә (башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклемна тиклем), Иж, Ыҡ Ағиҙел йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101412111100016585
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101658
* Бассейн коды — 10.01.01.014
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Апанай мәсете

1771
архитектура ҡомартҡыһы (федераль)
Апанай мәсете ( татар. Apanay məçete, Апанай мәчете) — Ҡазан мәсете , татар архитектура культы ҡомартҡыһы. Ҡаҙанда Иҫке татар биҫтәһендә урынлашҡан.
# Первая балка

Первая балка — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы,Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Коренная үҙәненең 11 км һул ярында юғала 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Первая балка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Белая (Кубань ҡушылдығы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001112108100005028
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100502
* Бассейн коды — 06.02.00.011
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Малиновка (Ейәнсура районы)

Малиновка (рус. Малиновка) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453391, ОКАТО коды — 80226805001.

# Малиновка (Ейәнсура районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны |
| 2002 | 428 |
| 2009 | 460 |
| 2010 | 345 |

# Малиновка (Ейәнсура районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 61 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡыуандыҡ): 64 км
# Ете (һан)

Ете — 6 һәм 8 араһындағы һан: 7, VII. Аҙна = 7 Тәүлек Ете һаны менән бәйле йәмғиәттә күп осрактар билдәле, мәҫәлән: 7 нота 7 Күк һ.б.
Ете ҡыҙ(видео) бәйете.
Ете ҡат үлсә, бер ҡат киҫ − башҡорт мәҡәле.
# Чёрная балка йырыны

«Чёрная балка» йырыны ― махсус һаҡланыусы тәбиғәт зонаһы. Төньяҡ Донец йылғаһының уң ярында урынлашҡан. Ростов өлкәһендәге Богатов хутоторынан көньяҡ-көнбайыштараҡ ята.1977 йылдың 22 сентябрендә ойошторолған. Һаҡланыусы зонаның майҙаны ― 212,67 га.

# Чёрная балка йырыны
## Һүрәтләмә

Төбәк кимәлендә һаҡланыусы был ботаник паркҡа заказник статусы бирелгән. Бындағы төп тораҡ пунктары булып Богатов хуторы, Белая Калитва ҡалаһы, Какичев ҡасабаһы тора.

# Чёрная балка йырыны
## Һүрәтләмә
### Экосистемаһы

Ҡара тупраҡлы урманлы дала.

# Чёрная балка йырыны
## Һүрәтләмә
### Ландшафт

«Чёрная балка» йырыны ныҡ телгеләнгән. Төньяҡ Донецҡа төшөп торған ере йырындың иң тәрән урыны. Рельефе ҡатмарлы селтәрҙе хәтерләтә. Уйһыу һәм ҡалҡыу урындар теҙмәһенән, тар күл, һыҙа, үҙәндәрҙән тора.

# Чёрная балка йырыны
## Һүрәтләмә
### Үҫемлектәр һәм Хайуандар донъяһы

«Чёрная балка» йырынында 20 төр ағас һәм йөҙҙән ашыу төр үлән үҫемлек үҫә.
Һыубаҫар туғай урмандарының күп өлөшөн ҡайынлыҡтар һәм имәнлектәр алып тора. Уларҙың төбәктәге башҡа урмандарҙан айырмаһы булып, бында күпләп татар сағаны, ялан сағаны (клён полевой) үҫә. Йырындың туғай өлөшөндә урман тоҡораяғы (коротконожка лесная), төклө миләүшә (фиалка опушенная), ҡытыршы ҡыңғырау сәскәһе(колокольчик шершавый), бейек бүрегүлән (шлемник высокий), бейек таҡыябаш (живокость высокая) һәм башҡалар үҫә.
Флораһы 150 төр көпшәле үҫемлектәрҙе үҙ эсенә ала. Шуларҙың 11-е Ростов өлкәһенең Ҡыҙыл китабына ингән. Улар араһында матур ҡылған(ковыль красивейший), украина ҡылғаны (ковыль украинский), Сергей таҡыябашы (живокость Сергея), сармат беллевалияһы, тәпәш ирис (касатик низкий) һәм башҡалар бар.
«Чёрная балка» йырынының хайуандар донъяһы бик бай. Ҡабан, илек, үрғуян, төлкө, фазан, бытбылдыҡ (перепел), ағуна (куропатка серая), ала күгәрсен (вяхирь) киң таралған. Ваҡыты менән бында мышы (лось), европа боланы (европейский олень) һәм башҡалар булып китә. Рәсәй "Ҡыҙыл китабы"на ингән ҡайһы бер төрҙәр бында иркен үрсеп киткәндәр. Былар диңгеҙ бөркөтө (орлан-белохвост), айыу сиңерткәһе (дыбка степная) һәм башҡалар. Йырын төрҙәргә бик бай. Бындағы тәбиғәт шарттары урман, туғай, дала төрҙәрен бер биләмәлә берләштергән.
Тәбиғәт ҡомартҡыһы тупраҡты, һыуҙы һаҡлау һаҡлау әһәмиәтенә эйә.Шулай уҡ, фәнни һәм алып барыу, ағартыу эштәре алып бара торған да урын.
# Лилесвера

Лилесвера (Лилисвера, Лисвера, Лиссера) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мудьюга йылғаһының һул ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Лилесвера
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000003841
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000384
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Харбке

Харбке (нем. Harbke) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1735 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,92 км². Диңгеҙ кимәленән 137 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39365 һәм автомобиль коды — BK.
# Ҡаҙанғол ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)

Ҡаҙанғол ауыл Cоветы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ҡаҙанғол ауылы.

# Ҡаҙанғол ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Ваньян Леонид Львович

Ваньян Леонид Львович (9 март 1932 йыл — 31 октябрь 2001 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы-геофизигы, техник фәндәр докторы (1964), профессор (1972), РАЕН мөхбир ағзаһы, Король астрономия йәмғиәтенең ассоциацияланған ағзаһы (1994).
250 ғилми баҫма, шул иҫәптән, 7 монография һәм 1 уйлап табыу авторы.

# Ваньян Леонид Львович
## Биографияһы

1932 йылдың 9 мартында Мәскәүҙә тыуған.
1954 йылда Мәскәү нефть институтының геология разведкаһы факультетын тамамлай. 1958 йылда "Некоторые вопросы теории частотных электромагнитных зондирований горизонтальных напластований темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1964 йылда «Электромагнитные зондирования по методу становления поля» темаһы буйынса докторлыҡ диссертацияһы яҡлай
СССР Геология министрлығының разведканың геофизика ысулдары Бөтә Союз ғилми-тикшеренеү институтында (ВНИИ Геофизика, хәҙер разведканың георазведка ысулдары Бөтә Рәсәй ғилми-тикшеренеү институты), СССР Фәндәр академияһы Себер бүлексәһенең Геология һәм геофизика институтында, СССР ФА Себер бүлеге Сахалин комплекслы ғилми-тикшеренеү институтында (хәҙер РФА ДВО Рәсәй Фәндәр академияһының диңгеҙ геологияһы һәм геофизика институты), СССР Фәндәр академияһының ер физикаһы институтында (хәҙер О. Ю. Шмидт Ер физикаһы интситуты), СССР ФА космос тикшеренеүҙәре институтында эшләй. Новосибирск дәүләт университеты, Мәскәү дәүләт университеты һәм Мәскәү геология разведкаһы институтында уҡыта.
1974 йылдан алып ғүмеренең аҙағына тиклем Л. Л. Ваньян СССР ФА Океанологияһы институтында электромагнит ҡырҙарының лаборатория мөдире (хәҙер П. П. Ширшов исемендәге РФА Океанология институты). Разведка геофизикаһы һәм планетар геоэлектрикаһы мәсьәләләрен хәл итеүгә ҡарата электромагнит тикшеренеүҙәр өлкәһендәге белгес.
Һуңынан Израилгә китә. 2001 йылдың 31 октябрендә вафат була.
Миҙалдар, шул иҫәптән СССР ВДНХ-ның алтын миҙалы менән бүләкләнгән
# Берд күпере

Берд күпере Санкт-Петербургтың Адмиралтейский районындағы Пряжка йылғаһы аша Матисов һәм Коломенский утрауҙарын тоташтыра.

# Берд күпере
## Урынлашыуы

Пряжка йылғаһы аша Мясной урамының дауамы булып тора.
Пряжка йылғаһы ағымынан өҫтә Мунса күпере бар, Түбән ағымында Күҙәтеү күпере урынлашҡан.
Яҡындағы метро станциялары:
* «Баҡса» (2,6 км);
* «Адмиралтейский» (3,0 км).

# Берд күпере
## Исеме

Күпер атамаһы XVIII быуат аҙағында сәнәғәтсе Чарльз Берд эшмәкәрлеге менән бәйле, уның металл эшкәртеү заводы XIX быуат башында Петербургта иң эреләрҙең береһе була. Пряжка йылғаһы аша йәйәүлеләр өсөн Мясной урамындағы ҙур булмаған әлеге күпер туранан-тура заводҡа сыға (хәҙер был урында Адмиралтейство верфеның заводы урынлашҡан). «Суйын» һәм «Тимерсе» атамалары йәбешмәй, ә һуңғараҡ (XIX быуаттың икенсе яртыһынан) күперҙе завод хужаһы фамилияһы менән атай башлайҙар. Шулай уҡ халыҡ телендә «Настя күпере». тип тә йөрөтөлә.

# Берд күпере
## Тарихы

XVIII быуат аҙағында өс тороҡло ағас күпер төҙөлә. Күпер Чарльз Берд заводының үткәргесе ҡаршыһында төҙөлә һәм уны Мясной урамы менән тоташтыра.
1805—1806 йылдарҙа күперҙе Вильям Гесте «эсе ҡыуыш сөгөн йәшниктәрҙән» яңынан төҙөй. Металл күпер Санкт-Петербургта беренсе метал күпер була. Заманса кисеү 1952 йылда инженер Е.А. Болтунова проекты буйынса төҙөлә, ул заманса өс тороҡло ағас күпер свайҙарында металл урҙалар һәм ағас яндауырҙар менән була.
# Паль-Вож

Паль-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тимшер йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Паль-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000014312
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001431
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Шулаш

Кесе Шулаш — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шулаш йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Шулаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ишим (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Ишим (бассейндың Рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010300212115300011866
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301186
* Бассейн коды — 14.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Макарьевка (йылға)

Макарьевка (Григорьевка) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Волчанка йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Макарьевка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200010127
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201012
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Волхов ҡултығы

Волхов ҡултығы — Ладога күленең көньяҡ өлөшөндә урынлашҡан ҡултыҡ. Уға Волхов, Сясь һәм Воронежка йылғалары ҡоя. Волхов тамағында, ҡултыҡтың көньяҡ ярында, Яңы Ладога ҡалаһы, Креницы һәм Сясьские Рядки ауыылдары, ә көнсығыш ярында — Вороново, Кириково һәм Сторожно ауылдары урынлашҡан.

# Волхов ҡултығы
## Географияһы

Ладога күленең көньяҡ ярына Волхов ҡултығы Птинов утрауының осо — Вороново мороно араһына (60°16' N, 32°05' Е) эскә табан инеп тора, ә Вороново мороно Стороженский морононан төньяҡ-көнсығышта 23,5 миль алыҫлығында тора. Волховҡултығының Көнбайыш яры һәм көньяғы, шулай уҡ көнсығыш ярының көньяҡ өлөшө ҡамыш үҫентеләре, ҡыуаҡтар һәм урыны-урыны менән төрлө урмандар менән ҡапланған. Бында һыу ҡоштарының оя ҡороу һәм баласығарыу урындары. Волхов иренендә ҡара көртмәле, ҡыҙыл көртмәле һәм төрлө бәшмәктәр үҫә.
Волхов ҡултығының урта өлөшөндәге һыуҙың тәрәнлеге 12-20 метрға етә. Ирендең көнбайыш ярында һыуҙың тәрәнлеге бер аҙ кәмей төшә, уның изобаты, 5,5 метр самаһы булып, 5 км алыҫлыҡҡа табан һуҙыла, ә киңлеге 0,9 км — 3,0 км тәшкил итә. Волхов ирененең тупрағы — ҡом менән ҡом һәм ләмдән, көнбайыш ярында һәм Шуряский Нос морононда — таш һәм ҡом менән таштан ғибәрәт.
Волхов иҡултығы даими рәүештә төньяҡ-көнбайыш һәм төньяҡ елдәрҙең йоғонтоһон кисерә, улар ирендә көслө тулҡынланыу булдыра.
Волхов ҡултығында — Птинов, Варецкие Банки, Сухо утрауҙары бар.

# Волхов ҡултығы
## Суднолар йөрөү

Көнбайыш, көньяҡ һәм көнсығыштан иҫеүсе штормлы елдәр ваҡытында үҙ ауырлығынан һыуға 2 метр төшөп торған суднолар ел-дауыл тейә алмаҫтай ерҙә, шулай уҡ Шурягский бухтаһында якорҙә торалар. Төньяҡ-көнбайыш һәм төньяҡ ел-дауылдарҙан Яңы Ладога гаванында һәм Сясь йылғаһы тамағында йәшеренеп тора алалар.
Волхов ҡултығында йөҙгәндә ориентир булып хеҙмәт итә ала: Сухо утрауы, Дубно ауылындағы сиркәүе бинаһы, Креницы, Немятово 1-се, Иссад, Сясьские Рядки ауылдары, Яңы ладога ҡалаһының соборы, шулай уҡ Сясьстрой ҡасабаһының ҡаҙанлыҡ торбалары.

# Волхов ҡултығы
## Иҫкәрмә

* ↑ GEOnet Names Server — 2018.
* ↑ Кисловский С. В. Знаете ли вы? Словарь географических названий Ленинградской области. Л.: Лениздат, 1974. С.79—80
* ↑ Плечко Л. А. Водные маршруты Ленинградской области. Л.: Лениздат, 1978. С. 49—101
* ↑ Лоция Ладожского озера (урыҫ). Дата обращения: 22 ғинуар 2020. 2020 йыл 17 ноябрь архивланған.

# Волхов ҡултығы
## Топографик картаһы

* Карта бите P-36-XXXIII,XXXIV Новая Ладога. Масштаб: 1 : 200 000. Указать дату выпуска/состояния местности.
# Ҡыҙыл Селек (ауыл)

Ҡыҙыл Селек (рус. Кизилчилик) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһендәге Кәртәле районы ауылы. Еленино ауыл биләмәһенә инә.

# Ҡыҙыл Селек (ауыл)
## Географияһы

Ауыл аша Ҡоройылға (Сухая) аға. Район үҙәге Кәртәлегәтиклем ара — 52 км.

# Ҡыҙыл Селек (ауыл)
## Тарихы

Коллективлаштырыу осоронда, 1929 йылда, элекке 3 утар (Григорьев, Слинкин, Ткаченко) урынына Неплюевка ауылынан күсеп килеүселәр һайлаған урында нигеҙләнгән
Ошо уҡ йылда улар «1 Май» колхозын ойошторалар

# Ҡыҙыл Селек (ауыл)
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Н. И. Шувалов Ҡыҙыл Селек топонимын былай аңлата:
   Кизил-Чилик, река, левый приток Гумбейки, бассейн Урала, поселок, гора, Нагайбакский район. село, Карталинский район.
   Кизил-Чилик — «река, где растет красная ива» (кызыл — «красный», чилик — «мелкий кустарник из рода ивы, мелкая ива»). Речка Сухая, левый приток Зингейки, прежде именовалась тоже Кизил-Чилик, ее название перешло на село Кизилчилик Карталинского района.
Тарихи Башҡортостан ерҙәрендәге был атама, әлбиттә, башҡортсанан, «Ҡыҙыл» һәм «Селек» һүҙҙәренән сыҡҡан. Тик селек тал төрө түгел, ә ҡуҙаҡлылар ғаиләһенә ҡараған ҡыуаҡлыҡ (лат. Caragána). Ҡаҙаҡтарҙың ул төбәккә күпләп күсеп ултырыуы атамаларҙы шул телдән эҙләүгә килтерә һәм ярайһы йыш хатала аңлатмалар осрай. Был топонимды ла ҡаҙаҡ теленән ингән тиеүселәр бар.

# Ҡыҙыл Селек (ауыл)
## Урамдары

* Октябрь урамы
* 1 Май урамы

# Ҡыҙыл Селек (ауыл)
## Инфраструктураһы

* Клуб
* ФАП
* Китапхана
# Забавушка

«Забавушка» балалар өсөн халыҡ уйынсыҡтар музейы — Мәскәү балалар халыҡ уйынсыҡтары интерактив музейы.
Музейҙың фонды балалар өсөн генә тәғәйен. Музейҙың экспонаттары менән балаларға уйнарға рөхсәт ителә. Музейҙың маҡсаты Рәсәй халыҡ уйынсыҡтарын популярлаштырыу. Музейға инеү түләүле, килем сығымдарҙы ҡаплау өсөн китә. Музей мәктәпкә тиклемге һәм башланғыс мәктәп йәшендәге балаларға тәғәйен.
Дәүләт ярҙамы һәм президент гранты алырға тырышыу уңышлы булмай. Ойошма етәксеһе музейҙы сәнғәт фәне социаль-профессиональ селтәренә индереүҙән баш тарта.

# Забавушка
## Тарихы

1998 йылда музей «Традиция» халыҡ сәнғәтен яратыусылар ойошмаһы булып төҙөлә, төҙөүсөһе һәм етәксеһе Алексей Санкин. 2002 йылдың 5 сентябрендә ойошма «Возвращение народной игрушки» хәйриә акцияһы үткәрә. 2002 йылдың 12 февралендә тағын күргәҙмә үткәреү башлана, Рәсәйҙең ун биш төбәгенән егерме промыслаларҙың вәкиле ҡатнаша. Күргәҙмәнең башланыуы гел күсерелеп килә һәм 2002 йылдың 12 февраленән ул рәсми булмаған рәүештә эшләй. 2002 йылдың 27 июненән күргәҙмә рәсми рәүештә эшләй башлай. 1990 йылдар аҙағында ойошма тик балалар күргәҙмәләре һәм семинарҙары менән генә шөғөлләнә, музейға төрлө спонсорҙар ярҙам итә, шул иҫәптә Сорос фонды ла бар. Һуңынан музей ҡуртымға бина ала һәм үҙен ҡарарға етерлек аҡса эшләй башлай. 2008 йылдың 16-18 сентябрендә музей «Кремль — детям» фестивалендә ҡатнаша. 2012 йылдың 3 сентябрендә музей «Возрождение традиций» күргәҙмәһен үткәрә, унда һәр экспонатты тотоп ҡарау мөмкинлеге була һәм һәр балаға буялмаған тәтәй бирәләр, улар уны музейҙа буяй алалар.
# Мекуль

Мекуль — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 799 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Мекуль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200047284
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204728
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Парус-Шор

Парус-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тыкотлова йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Парус-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025816
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302581
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Каласан-Еган

Каласан-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1900/20/46 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Каласан-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200035937
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203593
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Рудовка

Рудовка — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кашма йылғаһының уң ярына тамағынан 89 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Рудовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029232
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002923
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шуҡшан ауыл Советы (Борай районы)

Шуҡшан ауыл Советы — Борай районы составындағы 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 452964. ОКАТО коды — 80218849000. Ваныш ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә.
Төп йылғаһы: Тере Танып.

# Шуҡшан ауыл Советы (Борай районы)
## Ауыл Советы составы

Оло Шуҡшан ауылы — административ үҙәк, ауыл Варҙитамаҡ, Ҡотлояр, Бәләкәй Шуҡшан, Яңы Ҡарғалы, Йомаҡай ауылдары.

# Шуҡшан ауыл Советы (Борай районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   Шуҡшан ауыл Советының Оло Шуҡшан, Варҙитамаҡ, Ҡотлояр, Бәләкәй Шуҡшан, Яңы Ҡарғалы, Йомаҡай ауылдарын Ваныш ауыл Советы составына индерергә. Ваныш ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.

# Шуҡшан ауыл Советы (Борай районы)
## Географик урыны

2008 йылда Балтас районы, Яңы Киҙгән ауыл Советы, Таҙлар ауыл Советы, Борай ауыл Советы, Ваныш ауыл Советы, Тепляк ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш. («Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы»).
# Аҡсарлаҡ (мюзикл)

«Аҡсарлаҡ (Чайка)» — мюзикл. Көньяҡ Корея режиссёр-ҡуйыусыһы Те Сик Кан урыҫ яҙыусыһы Антон Павлович Чеховтың «Аҡсарлаҡ» пьесаһы нигеҙендә эшләнгән. Уның премьераһы Мәскәүҙең Театр Луны сәхнәһендә 2017 йылдың 7 сентябрендә үтә. Мюзиклды шулай уҡ Көньяҡ Кореяла күрһәтеү ҙә планлаштырылған.

# Аҡсарлаҡ (мюзикл)
## Сюжет

Действительный статский кәңәшсеһе, отставкалағы Петр Николаевич Сориндың үҙенең туғаны Константин Гаврилович Треплев менән йәшәгән йортона ҡунаҡтар килеп төшә, улар араһында - уның һеңлеһе, актриса Ирина Николаевна Аркадина, уның һөйәркәһе, беллетрист Борис Алексеевич Тригорин.
Треплев алпауыт ҡыҙы Нинаға ғашиҡ, ә быныһы үҙ сиратында — Тригоринға. Һуңға табан был уртаҡ булмаған яуапһыҙ мөхәббәт Константинды үҙ-үҙенә ҡул һалырға мәжбүр итә.

# Аҡсарлаҡ (мюзикл)
## Ролдәрҙе башҡарыусылар

| Персонаж | Исполнители |
| Ирина Николаевна Аркадина | Анастасия Стоцкая, Мария Пьянова |
| Константин Гаврилович Треплев | Никита Пресняков, Евгений Зайцев |
| Борис Алексеевич Тригорин | Иван Ожогин, Дмитрий Новицкий |
| Нина Михайловна Заречная | Вероника Лысакова, Анфиса Калимуллина |
| Маша | Мария Милешкина, Ольга Ершова |
| Полина Андреевна | Оксана Костецкая, Анастасия Савицкая |
| Пётр Николаевич Сорин | Владимир Халтурин, Грант Каграманян, Евгений Кириллин |
| Семён Семёнович Медведенко | Евгений Кириллин, Александр Космачев, Сергей Сорокин |
| Илья Афанасьевич Шамраев | Михаил Бабичев, Андрей Клюев |
| Евгений Сергеевич Дорн | Игорь Карташев, Владимир Ябчаник |
| Яков | Павел Елисеев |

# Аҡсарлаҡ (мюзикл)
## Баһаламалар

Мюзикл Рәсәй театр тәнҡитселәренең бик күп ыңғай баһаһына лайыҡ була.