yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Нефёдова Нина Григорьевна

Нефёдова Нина Григорьевна (7 ноябрь 1926 йыл) — СССР-ҙың химия сәнәғәте алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Нефёдова Нина Григорьевна
## Биографияһы

Нина Григорьевна Нефедова 1926 йылдың 7 ноябрендә Тверь өлкәһе Старицкой районы Никифорково ауылында тыуған.
Урындағы мәктәптә ете класты тамамлаған. 1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Нина Нефедова, әхирәттәре менән военкоматҡа барып, фронтҡа санитарка итеү ебәреүҙәрен һорай. Нефедова Ржев ҡалаһы янында хәрби хәрәкәттәр алып барған 93-сө уҡсылар дивизияһының санитар ротаһына эләгә. Артабан 3-сө Украин фронтында санинструктор булып хеҙмәт итә. Һуғыш ваҡытындағы батырлыҡтары өсөн «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән наградлана..
Һуғыштан һуң Ленинградҡа күсеп килә, Киров заводының хәрбиләштерелгән һаҡ хеҙмәтендә эшләй башлай һәм бер үк ваҡытта бухгалтерҙар курсында уҡый, һуңыраҡ иҫәп-хисап приборҙары буйынса контролер һөнәренә лә эйә була.
1952 йылда «Ҡыҙыл химик» заводына эшкә күсә, әҙер продукция контролеры һөнәрен үҙләштерә, көкөрт кислотаһы производствоһында аппаратсы һәм өлкән аппаратсы булып эшләй.
СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 28 майындағы Указына ярашлы химия продукцияһын сығарыуҙы арттырыу буйынса ете йыллыҡ план заданиеһын үтәгәне һәм эштә юғары күрһәткестәргә өлгәшкән өсөн Нефедова Нина Григорьевнаға «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә һәм Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла.
Санкт-Петербургта йәшәй.

# Нефёдова Нина Григорьевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (28.05.1966)
* Ленин ордены (28.05.1966)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (11.03.1985)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы
# Асы (Архангел районы)

Асы (рус. Асы) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 8 кеше.. Почта индексы — 453036, ОКАТО коды — 80203834002.

# Асы (Архангел районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Благовещенка): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 26 км
# Тирге

Тирге (рус. Терга) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 1159 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Тирге
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Арский Ташы һыу үлсәү посынан Йомағужа һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200212111100017263
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101726
* Бассейн коды — 10.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Түбәнге Яхшый

Түбән Яхшый (Оло Имәнтамаҡ, Яхшый; татар. Түбән Яхшый, рус. Нижнее Яхшеево) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районы ауылы.

# Түбәнге Яхшый
## География

Ауыл Сикия һәм Оло Имән йылғалары буйында, Аҡтаныш ауылынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 40 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Түбәнге Яхшый
## Тарих

Ауылға бүләр ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. 1753 йылдан билдәле. Ауыл Бүләр улусының Бүләр түбәһенә ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Байсар улусы составына керә.
XX быуат башында бакалея һәм шарап кибеттәре теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылдан Аҡтаныш районы, 1935 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составында була.

# Түбәнге Яхшый
## Халҡы

1816 йылда ауылда 17 типтәр (ир затлы), 1870 йылда — 94 башҡорт, 1912 йылда — 230 башҡорт һәм 50 типтәр иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1834 | 1859 | 1870 | 1884 | 1906 | 1913 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 |
| 25 | 82 | 94 | 134 | 236 | 280 | 266 | 450 | 530 | 537 | 225 | 321 | 217 | 122 | 122 |
# Баҫым

Баҫым — ижектәрҙең береһе көслөрәк тауыш менән әйтелеүе. Бер нисә ижекле һүҙҙәрҙә бер ижек әйтелеше менән айырылып тора.
Башҡорт телендә баҫым һүҙҙең аҙаҡҡы ижегенә төшә; һүҙгә ялғау ҡушылған һайын, баҫым аҙаҡҡы ижеккә (ялғауға) күсә бара. Шуға күрә һүҙ яһаусы ялғауҙар баҫымлы булыусан. Мәҫәлән: һайлаусы, атлы, эшлекле, эшлекһеҙ.
Хәбәрлек ялғауҙары, ҡылымдың зат ялғауҙары баҫымһыҙ була: ризамын, һөйләйәсәкмен, ҡайтманыҡ һ. б. Һорау алмаштарында һәм ярҙамсы һүҙҙәрҙә баҫым беренсе ижеккә төшә: нисәнсе, нисә, ҡасан; бәлки, әммә, ләкин һ. б.
Көслө хис-тойғоло телмәрҙә логик (грекса logikos — мәғәнәле, фекерле) һәм эмфатик (грексa emphasis -тәьҫир итеү) баҫымдарын айырып йөрөтәләр.
# Таутамыр

Таутамыр, кузьмичев үләне(рус. Хво́йник двухколоско́вый, Эфе́дра двухколоско́вая — күп йыллыҡ ваҡ ҡыуаҡ. Тупраҡ буйлап үрмәләүсе һабағының оҙонлоғо 40 см-ға етә. Май-июнь айҙарында сәскә ата.

# Таутамыр
## Таралыуы

Тауҙар һәм түбәләрҙең ташлы биттәрендә, дала ерендә үҫә. Башҡортостанда был үҫемлек бик һирәк ҡалған. Уны бик һирәк Ирәндек, Ҡырҡты тауҙарында, Баймаҡ, Ейәнсура райондарында күрергә мөмкин. Шуға ла таутамыр һаҡлау талап итә.
* О. В. Томе, «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885 китабынан ботаник иллюстрация
* Таутамырҙың өлгөргән емеше
* Францияла ҡомло тупраҡта үҫкән таутамыр
# Ғәзизуллин Исмәғил Ҡорбан улы

Ғәзизуллин Исмәғил Ҡорбан улы (17 сентябрь 1946 йыл) — рәссам. 1990 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы.

# Ғәзизуллин Исмәғил Ҡорбан улы
## Биографияһы

Исмәғил Ҡорбан улы Ғәзизуллин 1946 йылдың 17 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Ишембай ҡалаһында тыуған.
1972 йылда П. П. Беньков исемендәге Ташкент художество училищеһын тамамлай.
Примитивизм һәм кубизм һыҙаттарын ҡушып, авангардист рәссам булараҡ эшләй.
«Инйәр» (1989), «Һары бейә» (1990), «Көньяҡ Башҡортостан рәссамдары ассоциацияһы» (1996) ижади төркөмдәре ағзаһы.
Рәссамдың картиналары Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, «Оҙайлы һаҡламдар фонды» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә, «Урал» галереяһында, Милли мәҙәниәт музейында, «Ҡазан» милли-мәҙәни үҙәгендә (Ҡазан) һаҡлана.

# Ғәзизуллин Исмәғил Ҡорбан улы
## Ижади эштәре

«Уҡыусы ҡыҙ», «Тау юлы» (1989). «Ҡунаҡта», 1986; «Ауыл хәстәре» (1989); «Киске намаҙ» (1998); «Яҙғы гөлләмә», «Һәнәк тотҡан ир», «Ураҡ тотҡан бабай», «Розалар һәм балта», «Йәйге төн», «Күрешеү», «Яңғыҙ ҡарсыҡ», «Түбән ай», «Иртәнге намаҙ», «Катруф ҡаҙыу», «Тауҙарҙа таң ата», «Оля портреты», «Чечен синдромы», «Ситтәге эт», «Баҡсам сюжеты».
«Ҡош тотҡан ҡарт» (1998) литографияһы, «Бесәндә», «Ҡартлыҡ» (1990) акварелдәре.

# Ғәзизуллин Исмәғил Ҡорбан улы
## Күргәҙмәләре

Ғәзизуллин Исмәғил Ҡорбан улы 1982 йылдан республика, төбәк, төбәк-ара, Бөтә Рәсәй, халыҡ-ара һәм сит ил күргәҙмәләрендә ҡатнаша. Өфөлә шәхси күргәҙмәләр ойоштора (1988, 1996).
# Шара (Кесе Какша ҡушылдығы)

Шара — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Какша йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Шара (Кесе Какша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000042322
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004232
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кунар (Унг ҡушылдығы)

Кунар — Рәсәй йылғаһы. Сыуашстан биләмәләрендә аға. Йылға Унга йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кунар (Унг ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цивиль йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга ҡушылдыҡтары Ҡуйылыһыу аралығында, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400412112100000261
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100026
* Бассейн коды — 08.01.04.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Менчик Вера Францевна

Менчик Вера Францевна (ире буйынса Стивенсон; чех Věra Menčíková, ингл. Vera Menchik; 16 февраль (1 март) 1906 йыл, — 27 июнь 1944 йыл) — донъя тарихында шахмат буйынса ҡатын-ҡыҙҙар араһында тәүге чемпион (1927-1944).

# Менчик Вера Францевна
## Биографияһы

Вера Францевна Менчик 1906 йылдың 1 мартында (яңы стиль буйынса) Рәсәйҙә чех һәм англичанка ғаиләһендә тыуа. Мәскәүҙә йәшәгәндә, 9 йәшендә шахмат уйнарға өйрәнә.
1921 йылда 15-йәшлек Менчик ата-әсәһе менән Англияға күсә, тиҙҙән унда Гастингский шахмат клубы ағзаһы була. 1925 йылда ике уйында Бөйөк Британия чемпионы Эдит Прайсты бер үк 3:2 иҫәбенә еңә. 1926 һәм 1927 йылдарҙа Бөйөк Британияла ҡыҙҙар араһында асыҡ чемпионат еңеүсеһе.
1927 йылда Лондонда +10 =1 һөҙөмтәһе менән ҡатын-ҡыҙҙар араһында шахмат буйынса беренсе донъя чемпионы була. Һуңынан күп тапҡырҙар күп һанлы турнирҙарҙа (Гамбург, 1930, Прага 1931, Фолкстон, 1933, Варшавала, 1935, Стокгольм, 1937, Буэнос-Айрес, 1939) һәм С. Граф менән уйындарҙа (Роттердам, Земмеринг һәм 1934, 1937) титулын яҡлай. Ғүмеренең аҙағына тиклем донъя чемпионы булып ҡала.
1929 йылдан ирҙәр турнирында ла сығыш яһай. Ул ҡатнашҡан шундай тәүге турнир алдынан ( Карлсбадта), Венанан килгән шахмат оҫтаһы Альберт Беккер «Вера Менчик клубы» булдырырға, унда Менчиктан еңелгән ир-атты - мастерҙарҙы һәм гроссмейстерҙарҙы "индерергә" тәҡдим итә. Беренсе турнирҙа уҡ еңелеп, Беккер үҙе ошо клуб ағзаһы була, унан башҡа Фридрих Земиш та еңелә. «Вера Менчик клубына» шулай уҡ Эдгар Колле, Макс Эйва, Жак Мизес, Самуэль Решевский, Мир Солтан-Хан һәм 1920-1930 йылдарҙың башҡа билдәле шахматсылары инә. Ир-егеттәр араһында Менчик 1929 йылда Рамсгейтта иң яҡшы һөҙөмтә күрһәтә - Хосе Рауль Капабланканан еңелеп һәм үҙенең уҡытыусыһы Геза Мароцины уҙып, Акиба. Рубинштейн менән икенсе урынды бүлешә. 1934 йылда ул Мариборҙағы турнирҙа Рудольф Шпильманды һәм Милан Видмарҙы уҙып, өсөнсө урынды биләй.
Ирҙәр турнирында уйнау 487 партияның 147-һендә еңеү яулай, шул сама апртияны тигеҙ иҫәпкә уйнай. Менчиктың иң уңышлы турнирҙары Монтевидеола, Мариборҙа һәм Рамсгитта була . 1942 йылда ул немец гроссмейстеры Мизесты еңә.
Вера Менчик әсәһе һәм бәләкәй һеңлеһе Ольга менән бергә (ул да шахматсы һәм ҡатын-ҡыҙҙар араһында донъя беренселегендә ҡатнаша, юғары ҡаҙанышы — 4-се урын) 1944 йылдың 27 июнендә Лондонда Фау-1 немец ракетаһы шартлау һөҙөмтәһендә һәләк була.
Вера Менчик исемендә кубок булдырылған һәм ул ҡатын-ҡыҙҙар араһында Бөтә донъя шахмат олимпиадаһында еңеүсе командаға тапшырыла (1957 йылдан бирле).
Вера Менчик һәләк булғандан һуң ҡатын-ҡыҙҙар араһында шахмат буйынса донъя чемпионы урыны 1950 йылға тиклем буш тора, һуңынан Людмила Руденко (СССР) 1949/1950 йылдарҙа Мәскәүҙә үткән Донъя чемпионы исеме өсөн шахмат буйынса турнирҙа еңеү яулай.
# Фьюджи

Фьюджи (итал. Fiuggi) — Италия коммунаһы. Был коммуна Италияның Лацио төбәгендәге Фрозиноне провинцияһында урынлашҡан.
Фьюджи коммунаһының халҡы 9527 кеше тәшкил итә (2008 йыл мәғлүмәттәре буйынса). Ҡаланың халыҡ тығыҙлығы бер квадрат километрҙа 288 кешегә тигеҙ. Фьюджи ҡалаһы 33 квадрат километр майҙанды биләй. Ҡала диңгеҙ кимәленән 747 метр бейеклектә урынлашҡан. Фьюджиҙың почта индексы — 3014. Телефон коды — 0775.
Коммунаның яҡлаусыһы — Изге мученик Власий Севастийский. Фьюджи ҡалаһында уның хөрмәтенә байрам йыл һайын 3 февралдә үткәрелә.

# Фьюджи
## Коммунаның хакимиәте

* Телефон: 54611 0775
* Электрон почта: stsp@comunedifiuggi.it
* Рәсми сайт: http://www.comune.fiuggi.fr.it/
# Кесе Слоча

Кесе Слоча — Рәсәй йылғаһы. Калуга өлкәһе, Смоленск өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Слоча йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кесе Слоча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000020781
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002078
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Эсперанто энциклопедияһы

Эспера́нто энциклопедияһы — эсперанто һәм эсперанто хәрәкәте хаҡындағы энциклопедия, 1934 йылда Будапешт ҡалаһындағы «Әҙәби донъя» («Literatura Mondo», «Литературный мир») нәшриәте тарафынан баҫылған. Артабанғы бер нисә тиҫтә йылда был китап Ер шарында киң таралған яһалма тел — эсперантоның тарихына һәм уны ҡулланыуға күҙәтеү яһаған берҙән-бер иң тулы баҫма булып ҡала. Унда шулай уҡ төрлө илдәрҙең байтаҡ ҡына эсперантистарының (был яһалма телдә һөйләшеүселәрҙең йә уны ниндәйҙер кимәлдә ҡулланыусыларҙың) биографиялары бирелгән. Эсперанто тарихы буйынса мәғлүмәт сығанағы булараҡ, был энциклопедия бөгөн дә үҙенең әһәмиәтен юғалтмаған.
Дөйөм алғанда «Эсперанто энциклопедияһы» исеменә тағы бер нисә баҫма дәғәүә итһә лә был атама нәҡ Будапешта донъя күргәне белешмәгә нығынып ҡалған.

# Эсперанто энциклопедияһы
## Алдағы энциклопедиялар
### 1913 йылғы энциклопедия

1913 йылда Рәсәй эсперантисы Пётр Стоян Бөтә донъя Карточка Энциклопедияһы (рус. Всемирная Карточная Энциклопедия; эспер. Universala Slipa Enciklopedio, USE) булдырырға тәҡдим итә. Уның фекеренсә, бындай энциклопедияны һәр тема өсөн айырым карточкалар итеп эшләргә, ә һуңынан уларҙан тупланма (шәлкем) төҙөргә була. Тәҡдим, дөйөм алғанда, ҡыҙыҡлы ғына булһа ла, бары тик тәүге биш карточка ғына нәшер ителә.

# Эсперанто энциклопедияһы
## Алдағы энциклопедиялар
### 1917 йылғы энциклопедия

1917 йылда икенсе урыҫ эсперантисы Владимир Шмурло Петроградта үҙенең «Всемирная алфавитная адресная книга „Нить Ариадны“» исемле хеҙмәтен нәшер итә һәм уның тураһында был эсперантизм энциклопедияһы төҙөүҙең тәүге аҙымы тип яҙа («первая попытка [создания] энциклопедии эсперантизма»; её исходная версия, однако, состояла из одних лишь ссылок). Баҫманың тәүге 88 бите Ригала донъя күрә, артабанғы биттәрҙе сығарыуға илдәге граждандар һуғышы ҡамасаулай. Был хеҙмәт ниндәйҙер оло әһәмиәткә эйә булмай.
# Ел (йылға)

Ел — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лаут йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ел (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300017426
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301742
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Резниченко йорто

Резниченко йорто — Дондағы Ростовтың Пушкин урамы, 47 адресы буйынса урынлашҡан бина. Йорт 1890 йылдар һуңында, августейший шәхестәрҙең ҡунаҡ йорто булараҡ төҙөлә. Бина төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты статусына эйә.

# Резниченко йорто
## Тарихы

Пушкин урамы менән Островский тыҡырығы сатындағы йорт 1890 йылдар аҙағында төҙөлә. Башта ул С. Резниченко милкендә булһа, артабан бер нисә хужа алмаштыра. Ололарҙың хәтерләүе буйынса, ундағы бер нисә бүлмә изгеләрҙән-изге шәхестәргә тәғәйенләнә. Августейшийҙар унда бер тапҡыр ҙа булмаһа ла, бик йыш юғары дәрәжәле кешеләр урынлаша.
1920 йылдар башында бина дәүләткә тапшырыла һәм Төньяҡ Кавказ хәрби округына бирелә. Йорттағы фатирҙарҙа Ҡыҙыл Армияның юғары дәрәжәле офицерҙары йәшәй.

# Резниченко йорто
## Архитектураһы

Ике ҡатлы йорт «необарокко» стилендә төҙөлә. Уның төп фасады Пушкин урамына ҡарай. Ҡат араһындағы сығынтылар һәм кәрниздәр арҡаһында бина горизонталь бүленешле кеүек күренә. Беренсе ҡат рустиклы. Тәҙрә уйымдары декоратив йәҙләктәр менән биҙәлгән. Икенсе ҡаттағы тәҙрәләрҙең бшы дуғаланып тора һәм уларҙа ҡатын-ҡыҙ башы төшөрөлгән. Уйым-ара стеналар коринф ордеры пилястралары менән биҙәлгән. Бинаны ҡабырға яҡлап урынлашҡан аттиктар һәм фронтондар тамамлап ҡуя. Икенсе ҡатта ҡойолған декоратив ҡойма менән кәртәләнгән балкон урынлашҡан. Йорт үҙенең тәүге һынланышын үҙгәртмәй, бары тик парапеттағы тумбалы ҡоймалар һәм тәҙрәләр генә алмаштырыла.
# Ханты-Манси Автономиялы Округы — Югра Гимны

Ханты-Манси Автономиялы Округы — Югра Гимны (рус. Гимн Ханты-Мансийского автономного округа — Югры) — Ханты-Манси Автономиялы Округы — Югра (әләм һәм герб менән бер рәттән) символы. Текст авторы һәм композитор — Александр Радченко, инструментовка авторы — Виктор Худолей. Ҡабул итеү датаһы — 24 ноябрь/Ҡырпағай 2004

# Ханты-Манси Автономиялы Округы — Югра Гимны
## Гимн тексы

   Наш округ — седой богатырь Свой дух возродил величаво, Опора России — Урал и Сибирь! Гордимся Югрою по праву!
   Югра многоликая, Делами великая Идет вдохновенно вперед! Мы пишем историю Любимой Югории И славим Югорский народ!
   Под небом сибирской земли Богатства от края до края, И крылья надежды мы здесь обрели, Югру на века прославляя!
   Югра многоликая, Делами великая Идет вдохновенно вперед! Мы пишем историю Любимой Югории И славим Югорский народ!
   Югра — ты прекрасный наш дом, Здесь ценят всегда человека, И нашим упорством, и нашим трудом Тебе процветать век от века!
   Югра многоликая, Делами великая Идет вдохновенно вперед! Мы пишем историю Любимой Югории И славим Югорский народ!
# Уҫылы

Уҫылы һүҙенең бер нисә мәғәнәһе бар.

# Уҫылы
## Мәҡәләләр

* Уҫылы (йылға) — Рәсәйҙәге йылға, Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға.
* Уҫылы (Ҡуғанаҡ ҡушылдығы) — Рәсәйҙәге йылға, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға.
* Уҫылы (Өйәҙе ҡушылдығы) — Рәсәйҙәге йылға, Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға.
# 2008 йылда йыһанға осороуҙар исемлеге

2008 йылдағы орбитаға осороуҙар исемлеге. Ҡыҙыл төҫ менән уңышһыҙ осороуҙар билдәләнгән. Осоусы йыһан аппараттары (ЙА) ҡалын итеп айырып билдәләнгән.
# Арой (Кара-Кема ҡушылдығы)

Арой — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кара-Кем йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Арой (Кара-Кема ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100001760
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100176
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бишҡурай

Бишҡурай — бер нисә исемдәш тораҡ пункттар атамаһы.

# Бишҡурай
## Мәҡәләләр

* Бишҡурай (Илеш районы) — Башҡортостандың Илеш районындағы ауыл.
* Бишҡурай (Туймазы районы) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл.
# Кат-Той-Еган

Кат-Той-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ватинский Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 556 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Кат-Той-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041719
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204171
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Амелия Андерсдоттер

Андерсдоттер Анна Амелия Матильда Катарина (швед. Anna Amelia Matilda Katarina Andersdotter; 30 август 1987 йыл, Швеция, Уппсала, Энчепинг) — швед сәйәсмәнде һәм 2009 йылда Швецияның Пират партияһы исемлеге буйынса Европа парламентына һайланған депутат.

# Амелия Андерсдоттер
## Биографияһы

Амелия Андерсдоттер Лунда йәшәй һәм һайлауҙар мәлендә Лунд университетында иҡтисад һәм испан телен өйрәнә. 2007 йылдан 2010 йылдың мартына тиклем Пират партияһының Йәш пират Юный пират (ингл. Ung Pirat) йәштәр ойошмаһында халыҡ-ара координатор була.
Андерсдоттер партия исемлегендә Кристиан Энгстремдан ҡала икенсе килә һәм алынған тауыштары 2009 йылдың июнендә мандат алыуға етмәй. Әммә парламентта Лиссабон килешеүен яҡлап яһаған сығышынан һуң, Швеция Европарламентта өҫтәт ике урын алғас мандатҡа эйә була. Ҡайһы бер илдәр Евросоюзға өҫтәмә депутаттарҙы шунда уҡ һайламағанлыҡтан, яңы 18 депутат, шул иҫәптән Андерсдоттер шунда уҡ парламенттағы урынын биләй алмай. Вазифаһына рәсми инеүе 2011 йылдың декабренә тура килә. Андерсдоттер 21 йәшендә иң йәш һайланған, ә 24 йәшендә — Европарламенттың ғәмәлдәге иң йәш депутаты була.
Лунд университеты гәзитенә биргән интервьюһында белдереүенсә, Андерсдоттер депутат булып һайланғандан һуң эш хаҡының ниндәйҙер өлөшөн альтерглобалистик Attac Attac (ингл. Attac) хәрәкәтенә һәм «Халыҡ-ара амнистия» хоҡуҡ һаҡлау ойошмаһының Ordfront Ordfront нәшриәтенә күсерәсәген фаразлай.
Вазифаға инеүен көткән арала Андерсдоттер Бельгияға күсенә һәм унда Пират партияһы мәсьәләләре буйынса эшләй, Европарламент составында эшләргә әҙерләнә. Парламенттағы эшмәкәрлегендә Андерсдоттериғтибар йүнәлтәсәк мәсьәләләр араһында телекоммуникациялар өлкәһендә дәғүәселекте арттырыу мәсьәләһе лә бар. Был өлкәлә депутат төп проблемалар араһында вертикаль интеграцияланған телекоммуникацион компанияларға контроль етешмәүен билдәләй. Андерсдоттер контрафакцияға ҡаршы көрәш буйынса сауҙа килешеүенә әүҙем ҡаршы сығыш яһай.
# Хәтфә (туҡыма)

Хәтфә (франц. peluche; рус. Плюш) — бәрхәт төрө, уң яғында оҙон (8 мм тиклем) өбөрөлө туҡыма. Өбөрөһө ебәк, йөн, кизе-мамыҡ йәки полиэстер кеүек синтетик сүстәрҙән була. Ә туҡыма ерлеге һәр саҡ кизе-мамыҡтан эшләнелә.

# Хәтфә (туҡыма)
## Ҡулланылышы

Биҙәү эштәрендә, ҡатын-ҡыҙ кейеме, маскарад һәм театр костюмдары тегеү, йорт йыһаздарын, һирәкләп автомобиль салонын тышлау өсөн ҡулланыла. Хәтфәнән йомшаҡ айыу(плюшевый мишка) һәм башҡа балалар уйынсыҡтары эшләнә. Өҫтәүенә, заказға дизайнер уйынсыҡтары әҙерләү өсөн төп материалдарҙың береһе булып тора, сөнки ул йомшаҡ һәм ҡулға алыуы ла күңелгә ятышлы.

# Хәтфә (туҡыма)
## Тасуирламаһы

Уның өбөрөһө бөтә туҡыма буйлап та йәки айырым өлөштәрендә генә булыуы мөмкин. Бәрхәт менән сағыштырғанда, хәтфәнең өбөрөһө ҡуйыраҡ һәм оҙонораҡ. Сүстәрҙең төрөнә ҡарап хәтфәнең өбөрөһө киҫелеүе (бәрхәтте хәтерләтә), элмәкле, бер яҡлы, ике яҡлы булыуы мөмкин. Биҙәлеше буйынса туҡыма шыма, биҙәкле, һырланған, фасонлы төрҙәргә бүленә.