yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Черный Тырым

Чёрный Тырым — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тырым йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Черный Тырым
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011290
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101129
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Прекопова Наталия

Прекопова Наталия (чех Natália Prekopová; 31 май 1989 йыл, (Илава), (Чехословакия) — Словакия биатлонсыһы, Словакия йыйылма командаһы составында Донъя кубогы этаптарында ҡатнашыусы.

# Прекопова Наталия
## Биографияһы

Наталия Прекопова 1989 йылдың 31 майында Илава ҡалаһында тыуған. Биатлон менән 15 йәшендә шөғөлләнә башлаған. 2008 йылдан биатлонсы үҙ иленең төрлө йыйылмалары өсөн сығыш яһай. Бер йылдан спортсы Словакияның төп милли йыйылмаһына ҡабул ителә, юниорҙар араһында донъя чемпионатында икенсе урынды яулай. Бер йылдан ул Олимпиадаға килә алды. Унда Прекопова эстафетала ғына сығыш яһай. Бынан тыш, биатлонсы биатлон буйынса ике донъя чемпионатында ҡатнашты. Биатлон буйынса донъя кубогы этабында иң яҡшы һөҙөмтә — 42-се урын. Карьераһын 2015 / 2016 йылдар миҙгелендә тамамлай.

# Прекопова Наталия
## Донъя кубогы

Наталия Прекоповаға шәхси уҙышта Донъя кубогындағы иң юғары ҡаҙанышы — 2013 / 2014 йылдар миҙгелендә Германияның Рупольдинг ҡалаһында үткән Донъя кубогы этабында 43-сө урын.

# Прекопова Наталия
## Олимпия уйындарында ҡатнашыуы

| Йыл | Уҙғарыу урыны | шәхси | спринт | эҙәрлекләу уҙышы | масс старт | эстафета |
| 2010 | Ванкувер | - | - | - | - | 13 |
# Чекан Елена Васильевна

Елена Васильевна Чекан (укр. Олена Василівна Чекан; 26 апрель 1946 йыл, Киев — 21 декабрь 2013 йыл, шунда уҡ) — СССР һәм Украина киноактрисаһы, сценарист, журналист.

# Чекан Елена Васильевна
## Биографияһы

Елена Чекан 1946 йылдың 26 апрелендә Киевта тыуған. 1972 йылда Мәскәүҙә Б. В. Щукин исемендәге юғары театр училищеһын тамамлай. П. А. Довженко исемендәге Киев киностудияһында эшләй. 1980-1990-сы йылдарҙа төшкән. Марина Цветаева һәм Леся Украинка.шиғырҙары буйынса моноспектакль төҙөнө. 2001 йылда Юрий Макаров менән берлектә «Мой Шевченко» 4 сериялы документаль фильмының сценарийын яҙған.
Украина телевидениеһында эшләй, 2007 йылда нигеҙләнгәне бирле «Украинская неделя» («Український тиждень») журналында хәбәрсе була.
2013 йылдың 21 декабрендә оҙайлы ауырыуҙан (мейе яман шешенән) вафат булған.

# Чекан Елена Васильевна
## Фильмографияһы
### Актриса

* 1978 — Неудобный человек
* 1979 — Семейный круг — Алла, секретарь суда
* 1981 — Женщины шутят всерьёз — Лиза, сотрудница НИИ
* 1981 — Под свист пуль — селянка
* 1982 — Грачи — Акчурина, жена сержанта
* 1982 — Тайны святого Юра
* 1983 — Три гильзы от английского карабина
* 1984 — У призраков в плену — эпизод
* 1986 — Мост через жизнь — Ольга, сестра Натальи
* 1986 — Премьера в Сосновке — эпизод
* 1986 — Приближение к будущему
* 1986 — Рядом с вами — учительница
* 1987 — К расследованию приступить (Фильм второй. «Клевета») — Раиса Степановна
* 1987 — Цыганка Аза — эпизод
* 1988 — Голубая роза — эпизод
* 1988 — Грешник — начальник отдела труда и заработной платы
* 1988 — Как мужчины о женщинах говорили — мать Марии
* 1988 — Узник замка Иф — эпизод
* 1988 — Штормовое предупреждение — Софья Анатольевна, секретарь Горева
* 1989 — Дорога через руины
* 1989 — Хочу сделать признание — эпизод
* 1990 — Буйная — эпизод
* 1990 — Допинг для ангелов — эпизод
* 1991 — Ниагара — Нина Фёдоровна

# Чекан Елена Васильевна
## Фильмографияһы
### Сценарист

* 2001 — Мой Шевченко (документальный)
# Хоби монастыры

Хоби монастыры көнбайыш Грузияла Грузия православие монастырынан алыҫ түгел урынлашҡан. Сиркәү 13 быуатта төҙөлгән. Тышҡы яғы таш һырлау менән , ә эске яғы фрескалар менән биҙәлгән. Монастырҙа бер нисә ҡомартҡы һәм икона бар. Монастырь милли әһәмиәттәге күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡыһы исемлегенә индерелгән.

# Хоби монастыры
## Тарихы

Сиркәү Грузияла, Самегрело-Земо төбәгендә Хоби муниципалитетының Носихеви ауылында урынлашҡан. Төбәккә тарихи һәм мәҙәни Мегрелия инә.
Тарихсы Вахант Беридзе һүҙҙәренә ярашлы монастырь 13 быуат аҙағында иғтибарҙы йәлеп итә башлай. Ул Мегрель- Дадиани династияһының ғаилә монастыры һәм ғаилә зыяраты булып хеҙмәт итә. Советтар Союзы осоронан һуң Хоби сиркәүе яңыртыла һәм файҙаланыу өсөн асыла.

# Хоби монастыры
## Планы

Хоби тәре түшәмле, көмбәҙһеҙ сиркәү. Төньяҡ-көнбайыш һәм көньяҡ-көнбайыш мөйөштәре часовняға тәғәйенләнгән, әммә һуңынан икеһе лә үҙәк ҡоролма менән тоташа. Фасадтары таш һырлау менән биҙәлгән. Эске стеналары Византия сәнғәтенең йоғонтоһо аҫтында 17 быуат фрескалары менән биҙәлгән. Дини һүрәттәрҙән тыш, грузин яҙмалар менән Дадиани династияһы ағзаларын һүрәтләүсе фрескалар бар Мәрмәр колонналарҙың ҙур коллекцияһы часовня диуарҙарын биҙәү өсөн ҡулланылған. Төп сиркәүҙән алыҫ түгел манара тора, 17 быуатҡа ҡараған епархия һарайы һәм диуар ҡалдыҡтары бар. Улар 2016 йылда хөкүмәт тарафынан проект сиктәрендә тергеҙелә
# Сфаэло йорто (Таганрог)

Сфаэло йорто — Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһының Петр урамындағы, 67-се йорт, ул xix быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән.

# Сфаэло йорто (Таганрог)
## Тарих

Петр урамы буйынса ХIХ быуаттың икенсе яртыһында Таганрог ҡалаһында 67-се йорт барлыҡҡа килә, уның һыҙмаһы 1862 йылда эшләнгән. Был йорттоң хужаһы Третьяков а фамилиялы ҡатын була.
1880—1873 йылдарҙа йорт гильдия сауҙагәре I Антон Евстафьевич Сфаэло була. Ул сауҙагәр ғаиләһендә тыуған. Уның ата-әсәһе- Фотин Константиновна һәм Евстафий Антонович. Антондан башҡа ғаиләлә тағы ла бер нисә бала була — Николай, Константин һәм Анна. Антон Евстафьевич 1886 йылда Аглая Дионисовна Даллапорте менән никахлаша. Уларың бер нисә балалары була: Евстафия, Иван, Константин, Мария, Дионисий, Андрей, Николай. Фараз ителеүенсә, Иван Антонович Грек урамы, 84-се йортта йәшәгән Дмитрий Минаевич Синоди -Поповтың ике туған ағаһы булыуы мөмкин. 1906—1890 йылдарҙа йорт грек подданныйы Аглаис Сфаэло ҡатынының милке була. Ә 1915 йылда өй маҡтаулы граждан Николай Иванович Бардашевтыҡы була. Уның шулай уҡ Таганрогта күсемһеҙ милектәре. — Петр урамы , 11 һәм Чехов урамы , 88 — булған.
Йорттоң өҫкө ҡатында танцмейстер Джорджинио Вронди йәшәгән (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — бейеү өйрәтеү менән шөғөлләнгән). Унда ҡала гимнастары һәм йәштәре бейергә өйрәнгән. Таганрогта итальян кешеһен — Жержети тип атап йөрөтәләр. Вронди Таганрогҡа итальян операһы артистары меән килгән, үҙ карьераһында оҙон юл үткән — реквизиторҙан алып сәхнә балетмейстерына тиклем Һуңынан ул үҙенең бейеү кластарын асҡанһәм уның уҡыусылары араһында яҙыусы Чехов Антон Павлович та булған. Вронди рус ҡыҙына өйләнә һәм исемен — Егор Семеновичҡа алыштыра. Ул үҙ теләге менән ҡала янғын һүндереү дружинаһында эшләгән. Вронди ике тапҡыр өйләнгән .Революцияға тиклем Петр урамы, 67-се йорттҡа "прокат пьянино һәм рояль прокаты"тигән яҙыу тора. Ул яҙыу һаҡланмаған. Шулай уҡ был йорттоң беренсе ҡатында массажсы Н. А. Ровинский һәм кабинет фотолары белгесе В. Витченко эшләй. ХХI быуатта йортто «Глобал Электроникс» магазины биләй.
# Магеллан боғаҙы

Магеллан боғаҙы (исп. Estrecho de Magallanes) — континенталь Көньяҡ Америка һәм Утлы Ер архипелагын айырыусы боғаҙ. Оҙонлоғо — 575 км, минималь киңлеге — 3,5 км, фарватерҙа иң бәләкәй тәрәнлеге — 20 м.
Боғаҙ аша тәүге тапҡыр Фернан Магеллан 1520 йылда тәүге донъя тирәләй сәйәхәте барышында үтә һәм һуңыраҡ боғаҙға уның исеме бирелә. Оҙаҡ йылдар дауамында Утлы Ер архипелагы Билдәһеҙ Көньяҡ ерҙәрҙең бер өлөшө тип иҫәпләнгән.

# Магеллан боғаҙы
## География

Магеллан боғаҙының көнсығыш өлөшө Виржин морононан башлана һәм үҙ-ара уйпатлы һәм буш яр буйҙары менән тоташҡан өс киң бассейндарҙан тора. Дөйөм йүнәлеше — көнсығыштан көнбайышҡа табан (53-сө параллелгә яҡын). Негро морононан алып боғаҙҙың урта өлөшө башлана, уның урман менән ҡапланған ярҙары бейек һәм текә. Боғаҙҙың көнбайыш өлөшө Фроуард морононан башлана һәм тура һыҙыҡ буйлап тиерлек төньяҡ-көнбайышҡа табан йүнәлеп ҡитға һәм Кларенс, Санта-Инес һәм Дезоласьон утрауҙары араһынан үтә. Тауҙарҙан боғаҙға боҙлоҡтар төшә. Һауа дымлы һәм һалҡын. Тымыҡ океанға сыҡҡан урында Пиллар мороно һәм Нарборо утрауы урынлашҡан.
Төп порты — Пунта-Аренас (Чили).
# Сяттейвис

Сяттейвис (Садтей-Вис) — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 174 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Сяттейвис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000072863
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007286
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ак-Кол

Ак-Кол — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Аргут (Ак-Алаха) йылғаһының уң ярына тамағынан 167 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Ак-Кол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004356
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100435
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сидн-Арка-Яха

Сидн-Арка-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Арка-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.

# Сидн-Арка-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053795
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305379
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кокша (Лаж ҡушылдығы)

Кокша — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лаж йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кокша (Лаж ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037501
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103750
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яшкуль (йылға)

Яшкуль — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Дед Хулсун күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 178 км.

# Яшкуль (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Дон һәм Волга йылғаларының ағымһыҙ тармаҡтары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек бассейнынан РФ сигенә тиклем Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07040000112108200000453
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200045
* Бассейн коды — 07.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Колью

Колью — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Седка йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Колью
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012211
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001221
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Северная Уньга

Северная Уньга — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уньга йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 72 км.

# Северная Уньга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011708
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201170
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нафиҡов

Нафиҡов — башҡорт һәм татар фамилияһы. Мәғәнәһә ғәр. ‎ файҙа, табыш, иге­лек; кәрәкле тигәнде аңлата
* Нафиҡов Гәрәй Абдулла улы — майор, 112-се кавалерия дивизияһы 294-се кавалерия полкы командиры.
* Нафиҡов Ғайфулла Нафиҡ улы (1926—1997) — подполковник, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Нафиҡов Ғәлимйән Харис улы (1938—2011) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973).
* Нафиҡова Асия Заҡуан ҡыҙы (1932—1995) — БАССР-ҙың халыҡ (1972), РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1982) артисы.
* Нафиҡова Фирҙәүес Мөхәмәтвәли ҡыҙы (1938—2008) — РСФСР-ҙың халыҡ (1974) һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған (1963) артисы.
# Путна Витовт Казимирович

Путна Витовт Казимирович (лит. Vytautas Putna, 31 март 1883 йыл— 12 июнь 1937 йыл) — совет хәрби эшмәкәре; комкор (1935). РККА репрессиялары барышында атып үлтерелә (1937). Үлгәндән һуң реабилитациялана (1957).

# Путна Витовт Казимирович
## Биографияһы

Витовт Казимирович Путна Рәсәй империяһы Вильна губернаһы Мацканцы ауылында литва крәҫтиәне ғаиләһендә тыуған. 1915 йылда армия сафына алына. Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша. 1917 йылда прапорщиктар мәктәбен тамамлай, батальон менән етәкселек итә. 1917 йылдың февралендә РСДРП-ға инә, большевик.
1918 йылдың апрелендә Полоцкиҙа үҙ батальоны менән бергә Ҡыҙыл Армияға күсә. 1918 йылдың май айынан — Витебск комиссариатының хәрби комиссары, 1918 йылдың сентябренән алып 1919 йылдың майына тиклем 1-се Смоленск (һуңғараҡ 26-сы уҡсылар) дивизияһы комиссары, 1919 йылдың майынан — 228-се Карел полкы, июлдән — ошо уҡ дивизияның 2-се бригада командиры. 1919 йылдың декабренән — Колчакка ҡаршы Көнсығыш фронтында һуғышҡан 27-се уҡсылар дивизияһы начальнигы.
Совет-поляк һуғышында (1920—1921), Кронштадт ихтилалын (1921) һәм Түбәнге Волгала крәҫтиән ихтилалдарын баҫтырыуҙа ҡатнаша.
1923 йылда троцкистар оппозицияһына ылыға, һуңынан унан ситләшә. РККА-ның Хәрби-академик юғары комсоставы курсында (1923) уҡый. 1923 йылдан алып 2-се Мәскәү пехота мәктәбе начальнигы һәм комиссары, РККА Үҙәк аппаратында эшләй, корпус командиры.
1923 йылдан — Ҡытайҙа. Ҡалған хәрби советниктары төркөмөнөң беренсе етәксеһе.
1927—1930 йылдарҙа — Японияла, Финляндияла, Германияла (1929—1930) хәрби атташе.
1930—1932 йылдарҙа — Алыҫ Көнсығыш Айырым Ҡыҙыл Байраҡ армияһы (ОКДВА) корпусы командиры һәм военкомы, 1932—1934 йылдарҙа ОКДВА-ның Диңгеҙ буйы ғәскәрҙәре төркөмө командующийы.
БССР Үҙәк башҡарма комитетының 1932 йылдың 5 ноябрендәге ҡарарына ярашлы Белорус Совет Социалистик Республикаһы Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә
1934 йылдан — Бөйөк Британияла хәрби атташе.
1936 йылда СССР-ға ҡайтарыла һәм 1936 йылдың 20 авгусында ҡулға алына (Ҡарағыҙ: Тухачевскийҙың эше).
Советтарға ҡаршы, троцкистар, хәрби-фашистик заговорҙарында ҡатнашыуҙа үҙен ғәйепле тип таный М. Н. Тухачевский, Э. И. Якир, П. И. Уборевич менән бергә СССР Юғары судының Махсус суд присутствиеһы тарафынан үлем язаһына хөкөм ителә, 1937 йылдың 12 июне төнөндә СССР Юғары суды хәрби коллегияһы бинаһы подвалында атып үлтерелә. 1957 йылдың 15 ғинуарында реабилитациялана г.

# Путна Витовт Казимирович
## Хеҙмәттәре

* К Висле и обратно. М., 1927;
* Восточный фронт. (Штрихи). Изд. 2-е. М., 1959;
* Пятая армия в борьбе за Урал и Сибирь. — В первые дни. — На польском фронте. — Кронштадт 16—18 марта 1921 г.— В кн.: Этапы большого пути. М., 1962.
Путна эше Варлам Шаламовтың «Княгиня Гагарина муйынсағы» хикәйәһендә телгә алына.

# Путна Витовт Казимирович
## Наградалары

* Граждандар һуғышындағы ҡаҙаныштары өсөн өс Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә (1920, икеһе — 1921).
# Берл Лазар

Берл Лаза́р (тулы исеме Шломо Дов-Бер Пи́нхос Лаза́р) – Рәсәйҙең Баш раввины (РЙОФ). 2005 йылдың Сентябрь (Һарысай) айынан – Рәсәй Федерацияһының Йәмғиәт Палатаһы ағзаһы.

# Берл Лазар
## Биографияһы

Берл Лазар 5724 йылдың 8 сиван көнөндә (1964 йылдың 19 Май (Һабанай) көнөндә) Милан ҡалаһында тыуған. Атаһы – Милан ҡалаһы йәһүд общинаһы раввины. Атаһы-әсәһе Любавич хасид мәҙһәбенә мөнәсәбәтле.
1978 йылдан башлап Нью-Джерси ҡалаһындағы раввин колледжында уҡый.1982 йылдан 1988 йылғаса Нью-Йорктағы "Томхей Тмимим" ешиваһында уҡығандан һуң, даян титулын ала.
1990 йылдың Сентябрь (Һарысай) айынан – Марьина Роща синагогаһы раввины.
1999 йылдан башлап, Берл Лазар – Рәсәйҙең Баш раввины.
# Оло Гнилуша

Оло Гнилуша (балка Коренная) — Рәсәй йылғаһы. Ростав өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кундрючья йылғаһының һул ярына тамағынан 166 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Оло Гнилуша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Северский Донец йылғаһы, йылға Калитва йылғаһы ҡушылған урындан башына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Северский Донец (һыу бассейнының Рәсәй бүлеге), йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400712107000014834
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001483
* Бассейн коды — 05.01.04.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вәлиев

Вәлиев (Вәлиева) — башҡорт һәм татар фамилияһы.
* Вәлиев Ғәйфулла Хәмит улы (1930—1982), яҙыусы.
* Вәлиев Дамир Жәүәт улы (1940—2002), башҡорт философы, йәмәғәт эшмәкәре, философия фәндәре докторы (1984), профессор.
* Вәлиев Камил Абдрахман улы (йырсы) (1930—2016), Башҡортостандың халыҡ артисы (1987).
* Вәлиев Камил Абдрахман улы (физик) (1934), башҡорт ғалимы.
* Вәлиев Мәсәлим Мөшәрәп улы (1888—1956), композитор, дирижёр, башҡорт профессионал музыка сәнғәтенә нигеҙ һалыусы.
* Вәлиев Рәфғәт Әхтәм улы (1911—1993), совет хәрби начальнигы һәм ғалим-баллистик, генерал-майор.
* Вәлиев Шамил Зөфәр улы (6.02.1951), иҡтисад фәндәре докторы, профессор.
* Вәлиев Рәфис Шәмсиәхмәт улы (23.03.1942), Краснокама районы педагогы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* Вәлиев Әкрәм Мөхәррәм улы (1908—1963), шағир, балалар яҙыусыһы, тәржемәсе.
* Вәлиев Юнер Сәлим улы (1953) — муниципаль хеҙмәткәре һәм хужалыҡ эшмәкәре.
* Вәлиев Ярулла Носратулла улы (1928—1981), яҙыусы, БАССР-ҙың атҡазҙнған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981).
* Вәлиева Аида Фәрит ҡыҙы (4.05.1960), техник фәндәре докторы, профессор.
* Вәлиева Баныу Нурғәли ҡыҙы (1914—2003), Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы.
* Вәлиева Зилә Рәхимйән ҡыҙы (15.10.1952), Татарстандың дәүләт һәм мәҙәниәт эшмәкәре.
# Баскин-Роббинс

Баскин-Роббинс - халыҡ-ара кафеһы селтәре-туңдырылған. Унда 30-ҙан ашыу илдән донъя франшиза бар. 2800 ҡушма штаттары 5800 булған объекттар урынлашҡан. Улар айырым ике туңдырма етештереү буйынса предприятие ҡушылыу юлы менән 1953 йылда барлыҡҡа килә Берта Баскин һәм Ирва Роббинс, шурин була. Айырым аталған ике туңдырма етештереү буйынса предприятие ҡушылғанға тиклем Burt’s Ice Cream Shop һәм Ice Snowbird Cream. Шул ваҡытта 21 snowbird туңдырма тәме бар, тип маҡтанам уларға саф һәм яңы.

# Баскин-Роббинс
## Башҡа сайты

* официальный сайт
# Арыҫланғолов Фәнил Тимерхан улы

Арыҫланғолов Фәнил (Фаил) Тимерхан улы (1 апрель 1954 йыл) — музыкант, баянсы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1989).

# Арыҫланғолов Фәнил Тимерхан улы
## Биографияһы

1981 йылдан Башҡорт дәүләт академия драма театрының баянсыһы, 1994 йылғаса — музыкаль бүлек мөдире. (1989).

# Арыҫланғолов Фәнил Тимерхан улы
## Ижады

БАДТ-ның «Ҡанатланып ос һин,Толпарым!» (1990, Ф. М.Бүләков), «Тиле йәшлек» (1991,И.Ә.Абдуллин) һ.б. спектаклдәрен музыкаль яҡтан биҙәгән. Рәсәй, Италия, Финляндия, Япония илдәрендә гастрольдәрҙә була.

# Арыҫланғолов Фәнил Тимерхан улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1989).
* Волга буйы баянсыларының төбәк конкурсы дипломанты (Ульяновск, 1974).
# Понжа

Понжа — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шексна йылғаһының уң ярына тамағынан 113 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Понжа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000008346
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000834
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кулин-Еган

Кулин-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Куль-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 195 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Кулин-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041375
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204137
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ёль-Дор

Ёль-Дор — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вымь йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ёль-Дор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000022804
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002280
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0