yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ураҙ ауыл Советы (Учалы районы)

Ураҙ ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Учалы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ураҙ ауылы.

# Ураҙ ауыл Советы (Учалы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Ураҙ ауыл Советы (Учалы районы)
## Ауыл советы составы

* Ураҙ ауылы,
* Ишмәкәй ауылы,
* Ҡолош ауылы,
* Ҡотой ауылы.
# Ҡоро Алага

Сухая Алага — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Алага йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ҡоро Алага
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300064201
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306420
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Михайловка ауыл Советы (Өфө районы)

Михайловка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Өфө районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Михайловка ауылы.

# Михайловка ауыл Советы (Өфө районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Михайловка ауыл Советы (Өфө районы)
## Тыуып үҫкән һәм билдәле кешеләре

* Алымов Алексей Михайлович (18 март 1923 — 22 февраль 2009) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, 2-се Балтик буйы фронты 3-сө удар армия 379-сы уҡсылар дивизияһы 1255- сы уҡсылар полкының пулемёт ротаһы отделение командиры, кесе сержант, Советтар Союзы Геройы (1945), Михайловка урта мәктәбе уҡытыусыһы, аҙаҡ директоры.
* Чудов Максим Александрович (1982 йылдың 12 ноябрендә тыуған) — Рәсәй биатлонсыһы, өс тапҡыр донъя чемпионы, эстафета составында Ванкуверҙағы Олимпия уйындарының (2010) бронза призеры, Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры.
# Колодинка (Колпа ҡушылдығы)

Колодинка — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Колпь йылғаһының уң ярына тамағынан 96 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Колодинка (Колпа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суда, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200212110000007760
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000776
* Бассейн коды — 08.01.02.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ивана Кобильца

Ивана Кобильца (слов. Ivana Kobilca; 20 декабрь 1861, Лайбах, Австро-Венгрия — 4 декабрь 1926, Любляна, КСХС) — словен рәссам-реалисы һәм импрессионисы. Вена, Сараево, Берлин, Париж һәм Мюнхен кеүек Европа ҡалаларында йәшәй һәм эшләй. Портреттары, натюрморт, пастораль жанрында эштәре билдәле.

# Ивана Кобильца
## Биографияһы

Ивана Кобильца Любляна (ул саҡта Лайбах) ҡалаһында тыуа. 1879—1880 йылдарҙа Дунай академияһы янында галереяла эшләй, элекке оҫталарҙың эштәренең күсермәләрен ала. 1881 йылдан 1891 йылға тиклем Мюнхенда күнекмәләрен камиллаштыра, портретсы һәм жанрсы Алоиз Эрдтельтта уҡый. 1891 йылда билдәле рәссам Фриц фон Уде ҡатнашлығында Париж салонына үҙенең ике эшен ебәрә, ә артабан үҙе лә Парижға күсенә.
Парижда Кобильца 1892 йылға тиклем йәшәй, Барбизонға бара. 1894 йылда Флоренция ла була. 1897 йылда Сараевола йәшәй. Сараево әҙәби йәмғиәте ағзаһы була, ҡала сиркәүҙәренең береһендә өс фреска төҙөүҙә ҡатнаша. 1906 йылда Берлинға күсенә, унда булыуы осоронда бер нисә сәскә натюрморттары эшләй.

# Ивана Кобильца
## Әһәмиәте

Ивана Кобильца — иң билдәле словен рәссам-реалистарынан иң күренекле словен рәссам ҡатын-ҡыҙы. Йыш ҡына ул картиналарын ауыл йәки тымыҡ ҡала тормошона арнай, ябай кешеләрҙең портреттарын яҙа.
Словения евроға күскәнгә тиклем рәссамдың портретын 5 000 толар күләмендәге банкнотала осратырға була. Уның эштәре Люблянала Милли галереяла ҡуйыла.
# Көньяҡ Мутиха

Көньяҡ Мутиха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Акчим йылғаһының һул ярына тамағынан 4,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Көньяҡ Мутиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004679
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100467
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сталин һыҙығы (комплекс)

«Сталин линияһы» тарихи-мәҙәни комплексы — Беларусь территорияһындағы «Сталин һыҙығы» тип аталған Минск нығытмалар районының тергеҙелгән фортификация ҡоролмалары нигеҙендә тарихи комплекс. Комплекс Минск районында Лошана ауылы эргәһендә, Минсктан 20 км төньяҡ-көнбайышта урынлашҡан.
Тарихи комплекс 2005 йылдың 30 июнендә Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 60-йыллығына асыла. «Афган хәтере» белорус хәйриә фонды тәҡдим иткән комплекс төҙөү башланғысын Белоруссия президенты А. Лукашенко хуплай. Комплексты төҙөүҙә дәүләт һәм йәмәғәт ойошмалары, предприятиеләр, шулай уҡ Беларусь Республикаһы Ҡораллы Көстәренең инженер ғәскәрҙәре подразделениелары ҡатнаша.
Асыҡ һауалағы хәрби-тарихи музейҙан ғибәрәт. Музейҙың тарихи нигеҙендә — «Сталин һыҙығы» Минск нығытма районының оҙаҡ ваҡытҡа иҫәпләнгән ут нөктәләре (доттар). Нығытма районының рота участкаһы тергеҙелгән һәм йыһазландырылған; ике пулемёт ДОТ-ы, артиллерия полукапониры, команда-күҙәтеү пункты тергеҙелгән. Һуғышҡа тиклемге һыҙмалар буйынса урындығы инженер ҡоролмалары яңынан барлыҡҡа килтерелгән. Экспозицияла — окоптарҙың бөтә төрҙәре, траншеялар һәм танкка ҡаршы соҡорҙар, уҡсылар отделениеһы өсөн позициялар, шәхси состав йәшеренеү өсөн блиндаж, орудие өсөн окоптар, ҡоймалар — ағас, бетон, металл, төрлө типтағы сым кәртәләр.
Музейҙа хәрби техника, артиллерия, танктар, авиация, атыу ҡоралы экспозицияһы тупланған. Комплекс территорияһында шулай уҡ Беларусь Республикаһындағы Сталин һәйкәлдәренең береһе урынлашҡан.
# Джива

Индуизм динендә һәм Джайнизм динендә "'джива"' (Санскрит телендә: जीव, IAST:jīva) йәки “джив” (Һинди телендә:जीव, IAST:jīv), ул тере мәхлүкәт, йәки тормош көсө булған теләсә ниндәй берлек. Джайнизм һәм Индуизм яҙмаларында дживаның аҙаҡҡы маҡсаты төрлө ысулдар менән тасуирлана (конкрет фәлсәфәүи мәктәпкә ҡарап):
* матди булыуҙан «азат булыу» (мокша);
* Хоҙайға саф мәхәббәткә етеү (бхакти);
* матди донъяның бәхетенән һәм ҡайғыларынан арыныу (дживанмукти).
«Бхагавад-гита»ла яҙылғанса, джива үҙгәрмәүсән, даими һәм емереүлмәүсән итеп тасуирлана. Ул тыумай һәм үлмәй. Ул беркайчан да барлыҡҡа килмәгән һәм барлыҡҡа килмәй һәм барлыҡҡа килмәйәсәк. Ул тумаған, даими, һис тә булыусы һәм иң тәүҙә булыусы. Ул тән вафат булғас, вафат булмай. "Бхагавад-гита"ла әйтелгәнсә, джива матди дөньяныҡы түгел, ә "рухи" тәбиғәткә эйә. Реинкарнация процессы дауамында, физик тәндең үлеменән һуң, джива, үҙенең кармаһы һәм шәхси теләктәренә ярашлы рәүештә яңы материаль тән ала.
   « Кеше иске кейемдәрен һалып, яңыларын кигән кеүек үк, джива иҫке һәм файҙаһы булмаған тәнде ҡалдырып яңы матди тәндәргә инә.[4] »
Һүҙ үҙе үк Санскрит "дживас"тан килеп сыҡҡан, тамыры "джив-" "һуларға" тигәнде аңлата. Ул Һинд-Европа тамыры латин һүҙе "vivus" - "тере" менән бер тамырлы.
# Цюрупа урамы (Өфө)

Цюрупа урамы — Өфөнөң Киров һәм Совет райондары биләмәһендә урынлашҡан. Ағиҙел йылғаһы ярынан башлана һәм тамамлана. Йыш ҡына «Цурюпа урамы» тип яңылыш әйтелә.

# Цюрупа урамы (Өфө)
## Тарихы

Цюрупа урамы — Өфөлә иң боронғо урамдарҙың береһе. Ул XVIII быуаттарҙа Ҙур Ильин урамы сатынан төньяҡҡа ҡарай формалаша башлай. Башланғысын Трунилов биҫтәһенән ала. Тәүҙә почта тракты булараҡ ҡулланыла, шуның өсөн уның йырындары аша күперҙәр төҙөлә. Уның тәүге атамаһы — Больничный урамы, сөнки унда губерна дауаханаһы торған. XIX быуат башында бында ағас губернатор йорто һалына (һаҡланмаған), аҙаҡ Губернатор урамы тип атала башлай (һуңынан башҡа урам да шундай исем ала, унда ла Губернатор йорто төҙөлгән).
Өфө планы буйынса 1819 йылда элек бер яҡлы булған Губернатор урамы ике яҡлы урамға әйләнә. Унда Полиция идаралығы, почта бүлексәһе, казармалар һәм казак атаманы йорто төҙөлә. Губерна телеграфы төҙөлгәндән һуң урам тағы исемен үҙгәртеп, Телеграфный урамы тип атала башлай.
1920 йылдан алып урам революционер-большевик Н. В. Подбельский хөрмәтенә сираттағы исемен ала, ә 1928 йылда тулыһынса дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре Александр Дмитриевич Цюрупа хөрмәтенә Цюрупа исеме менән алмаштырыла.

# Цюрупа урамы (Өфө)
## Тарихи биналар һәм ҡоролмалар

* Уҡытыусылар институты бинаһы (Цюрупа, 9). Хәҙер ул Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы (театр факультеты, һынлы сәнғәт факультеты).
* Мариинский гимназияһы бинаһы (Пушкин, 108 — Цюрупа, 11). Хәҙер 3-сө һанлы Гимназия.
* Өфө губерна земство идаралығы бинаһы (Цюрупа, 12). Хәҙер ОАО «Уфимкабель».
* Ҡала полицияһы идаралығы бинаһы (Октябрь революцияһы,14 — Цюрупа, 26). Хәҙер Ленин районының 1- се һанлы Янғын һүндереү часы.
* Платоноватарҙың айырым йорто (Цюрупа урамы, 38). Хәҙер мировой судьяларҙың эшмәкәрлеген ойоштороу һәм хоҡуҡи акттарҙы теркәүҙе алып барыу буйынса Башҡортостан Республикаһы идаралығы.

# Цюрупа урамы (Өфө)
## Иҫтәлекле урындар

* А. Д. Цюрупаға һәйкәл
* Хеҙмәт бурысын башҡарғанда һәләк булған янғын һүндереүселәргә һәйкәл
* «Үҙәк» сауҙа комплексы (Үҙәк баҙар)

# Цюрупа урамы (Өфө)
## Транспорт

Төньяҡ өлөшө шәхси секторға һуҙыла, шуға күрә йәмәғәт транспорты урамдың көньяҡ яғын хеҙмәтләндерә. 2011 йылдың сентябрендә Цюрупа урамына параллель булған Ленин урамы автобустар һәм маршрут таксиҙары менән хеҙмәтләндерелә, ә Цюрупа урамының төп йәмәғәт транспорты булып троллейбустар тора. 2011 йылдың сентябрендә Ленин урамында бер яҡлы хәрәкәт индерелгәс, күп автобус маршруттары Цюрупа урамына күсерелә.
# Нэлыня-Вож (Кесе Роговая ҡушылдығы)

Нэлыня-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Роговая йылғаһының уң ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Нэлыня-Вож (Кесе Роговая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000068224
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006822
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Чурбига

Чурбига — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Орловка йылғаһының уң ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 173 км.

# Чурбига
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026309
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202630
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Муйнаҡ ауыл Советы

Муйнаҡ ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ейәнсура районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Үрге Муйнаҡ ауылы.

# Муйнаҡ ауыл Советы
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Муйнаҡ ауыл Советы
## Ауыл биләмәһе составы

Йылайыр яйлаһының көнбайыш өлөшөндә, Үрге Муйнаҡтан Түбәнге Муйнаҡҡа барған юл өҫтөндә, Муйнаҡ ауыл Советының юҡҡа сыҡҡан Хәсән утары (Шәмсит утары булараҡ та билдәле була) урынлашҡан була.
# Урта Яжма

Урта Яжма — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яжма йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Урта Яжма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000051172
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005117
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ишмырҙин Әбүбәкер Әхмәҙулла улы

Ишмырҙин Әбүбәкер Әхмәҙулла улы (3 декабрь 1936 йыл) — ғалим-тау инженеры, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (2000), профессор (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (2005).

# Ишмырҙин Әбүбәкер Әхмәҙулла улы
## Биографияһы һәм эшмәкәрлеге

Әбүбәкер Әхмәҙулла улы Ишмырҙин 1936 йылдың 3 декабрендә Башҡорт АССР-ының Ғафури районы Сәйетбаба ауылында тыуған. Үҙ ауылында урта белем алғас, Өфө нефть институтына уҡырға инә һәм уны «тау инженеры» һөнәре буйынса 1959 йылда уңышлы тамамлай.
Үҙаллы хеҙмәт юлын шул уҡ йылда «Башвостокнефтеразведка» тресында быраулаусы ярҙамсыһы булып башлай. 1960 йылдан «Башнефтегеофизика» берләшмәһенең үҙәк лабороторияһында инженер, 1961 йылдан «Башнефтепроект» институнда инженер, өлкән инженер булып эшләй. 1967—1969 йылдарҙа «Башнефть» берекмәһендә өлкән инженер һәм төркөм етәксеһе вазифаларын башҡара.
1969—1970 йылдар В. И. Ленин исемендәге Ҡаҙағстан политехник институтында аспирантураһын, 1970—1971 йылдар Мәскәүҙә И. М. Губкин исемендәге халыҡ-хужалығы һәм газ промышленносе институтында аспирантураны тамамлағас, Өфө нефть институтында (1990 йылдан Өфө дәүләт нефть техник университеты) фән өлкәһендә эш башлай. 1974 йыл уҡытыу эшенә күсеп, ассистент була. 1976 йылдан — өлкән уҡытыусы. 1980 йылдан — доцент, 2000 йыл — техник фәндәр докторы, 2001 йыл — кафедрала профессор.

# Ишмырҙин Әбүбәкер Әхмәҙулла улы
## Фәнни хеҙмәттәре

* диссертация өҫтөндә тикшереү эштәре
* Некоторые вопросы гидравлики и работоспособности глубинных насосов при откачке парафинистой нефти» (1972),
* Повышение эффективности добычи многокомпонентной продукции из малодебитных нефтяных скважин штанговыми насосами» (2000).
Сыймалды табыу һәм төрлө фазалағы шыйыҡсаларҙы сығарыу кимәлен үҫтереү өлкәһендәге мәсьәләләрҙе хәл итеүгә арналған. 200-ҙән ашыу фәнгә арналған эштәре сыҡҡан. 34 автор танытмаһы һәм патентары бар.

# Ишмырҙин Әбүбәкер Әхмәҙулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика сәнәғәте министрлығының Маҡтау ҡағыҙы (2004).
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (2005).
# Вадакш

Вадакш — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы/ Рязань өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вад йылғаһының һул ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Вадакш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем, Цна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200412110000028388
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002838
* Бассейн коды — 09.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нефедовка

Нефедовка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Басандайка йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Нефедовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300412115200012827
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201282
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Емцев Борис Тихонович

Емцев Борис Тихонович (23 декабрь 1919 йыл — 2 ноябрь 2017 йыл) — гидромеханика өлкәһендә белгес, техник фәндәр докторы. МЭИ-ның Гидравлика кафедраһы (1972—1982) һәм гидромеханика һәм гидромашиналар кафедраһы (1983—1987) мөдире. МЭИ-ның атҡаҙанған профессоры, Һыу хужалығы фәндәре академияһының почетлы академигы (1994). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

# Емцев Борис Тихонович
## Биографияһы

Борис Тихонович Емцев 1919 йылдың 23 декабрендә Херсон ҡалаһында тыуған. 1941 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетын тамамлай, «Механика» (һөнәр «Гидромеханика») һөнәре ала, өйләнгән. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас ҡатыны менән Себергә эвакуациялана. Шунда улар ауыл мәктәбендә уҡыталар.
1942 йылдың авгусында Ҡыҙыл Армия сафына алына, Омск ҡалаһы районында кесе лейтенанттар әҙерләү курстарында әҙерлек үтә. 1942 йылдың октябренән 1945 йылдың майына тиклем фронтта була, офицер званиеһы ала, Волховта, Балтика буйында һәм Германияла хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша.
Демобилизацияланғандан һуң, 1946 йылдың сентябрендә Мәскәү энергетика институтының гидроэнергетика факультетында эшләй башлай. Бында ул эҙмә-эҙлекле кесе фәнни хеҙмәткәр, ассистент, доцент, профессор вазифаларын биләй. 1972 йылдан МЭИ-ла гидравлика кафедраһы мөдире. Гидромашиналар кафедраһы гидравлика кафедраһы менән берләшкәс, 1988 йылға тиклем берләшкән гидромеханика һәм гидромашиналар кафедраһының мөдире булып шулай уҡ Б. Емцев эшләй.
1952 йылда техник фәндәр кандидаты ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеп диссертация яҡлай, 1968 йылда докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1970-се йылдарҙа уның етәкселегендә Плявиняс ГЭС-ында, Кама ГЭС-ында, Волга ГЭС-ында һәм башҡа энергетик объекттарҙа гидравлик тикшеренеүҙәр башҡарыла.
Борис Тихонович Емцев 100-гә яҡын ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән 2 монография, «Техническая гидромеханика» дәреслеге авторы. 1982 йылда Б. Т. Емцевҡа «РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре» исеме бирелә. Уның етәкселегендә МЭИ-ла 20 кандидатлыҡ диссертацияһы әҙерләнә һәм яҡлана, гидравлика фәнни мәктәбе ойошторола.
Борис Тихонович Емцев төрлө йылдарҙа МЭИ Энерго-машиналар төҙөү факульте́тының (ЭнМФ МЭИ) кандидатлыҡ Советы ағзаһы һәм «Водгео» Ғилми тикшеренеү институтының докторлыҡ Советы ағзаһы, СССР Юғары аттестация Комиссияһының эксперт советы ағзаһы, СССР юғары уҡыу йорттары министрлығының гидравлика буйынса фәнни-методик советы ағзаһы һәм рәйесе, гидравлик тикшеренеүҙәр Халыҡ-ара ассоциацияһының (МАГИ) Почетлы ағзаһы, Совет Милли комитет ағзаһы (1975—1989).
Борис Тихонович Емцев 2017 йылдың 2 ноябрендә Мәскәүҙә вафат була. Новодевичье зыяратында ерләнгән (3 участка).

# Емцев Борис Тихонович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре.
* 2-се дәрәжә «Ватан һуғышы» ордены
* Почет ордены
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы.

# Емцев Борис Тихонович
## Хеҙмәттәре

* Техническая гидромеханика: Учебник для вузов. Серия: Для вузов. Машиностроение, 1987 г.
* Основы газовой динамики. 1999 г.
# Роббек Василий Афанасьевич

Роббек Василий Афанасьевич (6 ғинуар 1937 йыл — 9 июль 2010 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең ғалим-филологы. Филология фәндәре докторы, профессор, Саха (Якутия) Республикаһының Фәндәр академияһы академигы.
Рәсәй Фәндәр академияһының Себер бүлексәһе Аҙ һанлы Себер халыҡтары мәсьәләләре институтына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Тунгус-маньчжур теле өлкәһендәге әйҙәүсе ғалим һәм функциональ грамматика теорияһы буйынса ғилми мәктәп ойоштороусы була. Автор йөҙҙән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән 15 монография, яҙа, аҙ һанлы аҫаба халыҡтарының көнүҙәк проблемаларын һәм төньяҡты өйрәнеүгә арналған мәсьәләләргә ҙур өлөш индереүсе.

# Роббек Василий Афанасьевич
## Биографияһы

Рыжов башланғыс мәктәбенә 1946 йылда уҡырға төшә, һуңынан Родчев ете йыллыҡ мәктәбендә белем ала һәм 1956 йылда Урта Колыма урта мәктәбен тамамлай. 1966 йылда ул Герцен исемендәге Ленинград педагогия институтын тамамлай (ЛПИ, хәҙер А. И Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университеты).
1956 йылда халыҡ мәғарифы органдарында үҙ хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай. 1958—1959 йылдарҙа комсомол эшендә, 1959—1961 йылдарҙа Якутияныңммәҙәниәт учреждениеларында эшләй. ЛПИ-ын тамамлағас, 1966—1970 йылдарҙа һигеҙ йыллыҡ мәктәп директоры булып эшләй. 1970—1974 йылдарҙа — аспирант, 1974—1992 йылдарҙа — СССР Фәндәр академияһының Себер бүлексәһе Якутия филиалының Тел, әҙәбиәт һәм Тарих институтында өлкән лаборант, ғилми хеҙмәткәр, кесе һәм өлкән ғилми хеҙмәткәр була. Аҙ һанлы себер халыҡтары мәсьәләләре институты директоры василий буйынса бүлексәһе 1992—2008 йылдарҙа ул Рәсәй Фәндәр академияһы Себер бүлексәһенең Төньяҡ аҙ һанлы халыҡтары проблемалары институтында директор булып эшләй, 2008—2010 йылдарҙа — аҙ һанлы төньяҡ халыҡтары институтының эвенк филологияһы гуманитар тикшеренеүҙәр сектор мөдире вазифаһын башҡара.
1974 йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай «Эвенк телендә ҡылым төрҙәре» темаһына кандидатлыҡ диссерацияһын, 1992 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. Уның етәкселегендә алты кандидатлыҡ һәм докторлыҡ диссертациялары яҡлана. Яҡут дәүләт университетында төньяҡ филологияһы кафедраһын, Черский ҡасабаһында Төньяҡ халыҡтары колледжын, Яҡутскиҙа эвенк бүлекле педучилищелар асыуҙа уның өлөшө тос.
Фәнни-педагогик эше менән бер рәттән ижтимағи эшмәкәрлек менән шөғөлләнә. Ул 1994 йылда Саха(Якутия) Республикаһы Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағза-корреспонденты итеп һайлана.
Якутскиҙа 2010 йылдың 9 июлендә вафат була.

# Роббек Василий Афанасьевич
## Ҡаҙаныштары

* Василий Иванович Роббек «Рәсәй Федерацияһының Атҡаҙанған фән эшмәкәре», «Саха (Якутия) Республикаһының Атҡаҙанған фән эшмәкәре», «РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы», «РФА Себер бүлексәһенең Атҡаҙанған ветераны» исемдәренә лайыҡ була.
* «Саха (Якутия) Республикаһының фәнен үҫтереүҙәге хеҙмәттәре өсөн» миҙалы, шулай уҡ хөрмәтенә юбилей, шулай уҡ юбилей хөрмәтенә "Якутия Рәсәй менән 370 йыл"отличие билдәһе, «Төньяҡҡа тоғролоҡ өсөн» һәм «Гражданлыҡ ҡыйыулығы» билдәләре менән бүләкләнгән.
* Урта Колыма улусының почетлы гражданы.
# Еловец

Еловец — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шондома йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Еловец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002677
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000267
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0