yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кесе Логайка

Кесе Логайка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының уң ярына тамағынан 918 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кесе Логайка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200025333
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202533
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нюба (Порыш ҡушылдығы)

Нюба — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Порыш йылғаһының уң ярына тамағынан 104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Нюба (Порыш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001242
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100124
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)

Көҙән ауыл советы — Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы муниципаль берәмеге.

# Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)
## Тарихы

Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Илсек-Тимер волосына ингән.
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» законына ярашлы ауыл биләмәһе статусын ала.
Административ үҙәге — Көҙән ауылы.

# Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)
## Иҡтисад

Көҙән ауылында 4 шәхси пилорам эшләй.

# Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)
## Мәғариф

Көҙән ауылында ике ҡатлы, 162 урынлыҡ урта дөйөм белем биреү мәктәбе, «Умырзая» балалар баҡсаһы һәм Иҫкесәк һәм Ҡыҙыл Октябрь ауылдарынан йөрөп уҡыусылар өсөн интернат (әлеге ваҡытта 12 бала унда тәрбиәләнә) бар.

# Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)
## Медицина

* Көҙән һәм Иҫкесәк ауылдарында фельдшер-акушер пункттары эшләй.

# Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)
## Мәҙәниәт

* Көҙән ауылында спорт залы һәм китапханаһы булған ауыл Мәҙәниәт йорто эшләй.

# Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)
## Күренекле урындары

* Әхмәтзәки Вәлиди музейы

# Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)
## Атаҡлы ауылдаштары

* Әхмәтзәки Вәлиди Туған (1890 йылдың 10 декабре — 1970 йылдың 26 июле) — сәйәси эшмәкәр, башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте юлбашсыһы (1917—1920 йылдар), публицист, тарихсы, шәрҡиәтсе-тюрколог, философия фәне докторы (1935), профессор, Манчестер университетының почетлы докторы (1967). Нәжип Асанбаев «Көҙән ауылы башҡорто» спектаклен уға арнап яҙа.
* Бәхтейәров Әнүәр Сәхибгәрәй улы (1928 йылдың 10 декабре — 1995 йылдың 25 июне) — совет нефтсеһе, хужалыҡ эшмәкәре, йәмәғәт эшмәкәре, уйлап табыусы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1989), БАССР-ҙың атҡаҙанған нефтсеһе (1976), СССР-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1972).
* Зарипов Нур Талип улы — журналист, яҙыусы, «Башҡорт халыҡ ижады» (18 том) йыйынтығын, башҡорт батырҙар әкиәттәрен, эпостарын нәшер итеүҙә ҡатнашҡан, филология фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.
* Сәғитова Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы (Шәйәхмәтова-Вәлидова Фәрзәнә) — Өфө дәүләт сәнғәт институты профессоры, вокал буйынса педагог, Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Уҡыусылар-билдәле йырсылар — Фәнәүи Сәлихов, Илһам Вәлиев, Римма Амангилдина, Миңзифа Исҡужина, М. Волкова, Зөлфирә Шакирова (ТР), Ришат Төхвәтуллин. Олатаһы Шәйәхмәт Вәлидов — Әхмәтзәки Вәлидовтың атаһы Әхмәтшаның бер туған ҡустыһы, Көҙән ауылынан.
* Рәшитова Таңһылыу Фәрәй ҡыҙы (Сәғиҙә Рәшитова) — Башҡорт дәүләт академия театрының тәүге актрисаларының береһе, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған һәм халыҡ артисткаһы, Көҙән ауылынан.
# Мышыты

Мышыты - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районынындағы күл.

# Мышыты
## Этимологияһы

Атама башҡорт телендәге мышы һүҙенән барлыҡҡа килгән тип һанай Силәбе өлкәһе географы, топонимист Шувалов Николай Иванович.Ул үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә, "от распространенных в прошлом у башкир тюркских мужских имен Мышай и Мышты, связанных с культом животных", тип яҙа. Йәғни, гидроним "мышы" һүҙенә Арғаяш һөйләшендәгесә һүҙ яһаусы аффикс "- ты" ҡушылып барлыҡҡа килгән. Әҙәби башҡорт телендә - "Мышылы"

# Мышыты
## Географияһы

Силәбегә тиклем алыҫлығы - 62 км, Екатеринбургҡа - 190 км-200 км диапазонында, Арғаяшҡа - 4 км.
Географик координаттары: киңлеге - 55°27′4.81″N (55.451335), оҙонлоғо - 60°49′59.75″E (60.833264).
Ярындағы тораҡ пункттар: Ҡорман, Оло Ултыраҡ ҡасабалары һәм Аргаяш.

# Мышыты
## Тасуирламаһы

* Максималь оҙонлоғо һәм киңлеге (км): 2,75*1,7км
* Һыу менән туйындырыу сығанаҡтары: Зюзелка (Үҙәнйылға) һәм яуым-төшөм.
* Диңгеҙ кимәленән бейеклеге: 255 м
* Майҙаны: 3,4км2
Күл тигеҙлектәр өсөн хас сифаттарға эйә. Сөңкәһе түңәрәк. Төбө ләмле
Мышыты - һай күл: һыу ятҡылығының уртаһында тәрәнлеге бары тик 1,35 метр. Һыуынан тоҙ тәме итә. Яр һыҙаты тигеҙ.
Яр буйынан уҡ тәрәнәйә башлай һәм күл уртаһына тиклем бер сама тәрәнлектә ҡала (макс. 1,35 м).
Һыуы аҡмай, минераллылығы - 1148 мг/л, гидрокарбонатлы-натрийлы типҡа ҡарай.

# Мышыты
## Флораһы һәм фаунаһы

Төньяҡтан һәм көнбайыштан япраҡлы урмандар уратҡан. Көнбайыш һәм көнсығыш яр буйҙарын ҡамыш ҡаплаған.
Күлдә табан балыҡ һәм сабаҡ тереклек итә. Шулай уҡ карп, ротан, гольян үрсей.

# Мышыты
## Шулай уҡ ҡара

* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге
# Алымов Алексей Михайлович

Алымов Алексей Михайлович (18 март 1923 йыл — 22 февраль 2009 йыл) — мәғариф хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, отделение командиры, кесе сержант. Советтар Союзы Геройы (1945). 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) һәм 3‑сө дәрәжә Дан (1944) ордендары кавалеры. РСФСР халыҡ мәғарифы отличнигы.

# Алымов Алексей Михайлович
## Биографияһы

Алексей Михайлович Алымов 1923 йылдың 18 мартында Орёл өлкәһе Сосковка районының Маслов ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте рус. Шунда уҡ урта мәктәпте тамамлай.
1943 йылдың октябренән Ҡыҙыл Армияла. 1944 йылдың май айынан Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында. Отделение командиры кесе сержант Алымов 1944 йылдың 16 июлендә Псков өлкәһенең Опочка—Лудза шоссеһы эргәһендәге һуғыштарҙа батырлыҡ күрһәтә. Төркөм составында ул дошмандың штаб машинаһын ҡулға төшөрә, унан һуң һөжүм итеүсе дошман менән һуғышҡа инә. Өс тапҡыр яраланған комсомол Алымов һуғыш яланын ташлап китмәй һәм шәхсән үҙе дошмандың күп һандағы тере көсөн (54 немец) юҡ итә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 24 мартындағы ҡарары менән кесе сержант Алымов Алексей Михайловичкә Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 9055) тапшырып, Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.
Һуғыш бөткәс старшина Алымов демобилизациялана. 1960 йылдан КПСС ағзаһы. Ырымбурҙа педагогия институтын тамамлағас, 1947—1976 йылдарҙа Иглин районының Урман ауылындағы эшсе йәштәр урта мәктәбе уҡытыусыһы һәм директоры, артабан хаҡлы ялға сыҡҡансы — Өфө районы Михайловка ауылындағы урта мәктәп директоры.
2009 йылдың 22 февралендә вафат була, Михайловка ауылында ерләнгән.

# Алымов Алексей Михайлович
## Наградалары

* Советтар Союзы Геройының «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 9055)
* Ленин ордены
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* III дәрәжә Дан ордены
* Миҙалдары, шул иҫәптән:
** «1941—1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
** «1941—1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә егерме йыл» юбилей миҙалы
** «1941—1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә утыҙ йыл» юбилей миҙалы
** «1941—1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә ҡырҡ йыл» юбилей миҙалы
* РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы
# Гриш-Вань-Ю

Гриш-Вань-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Енгота-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Гриш-Вань-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025915
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302591
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Обнинск

Обнинск (рус. Обнинск) — Калуга өлкәһендәге ҡала. Халыҡ һаны буйынса Калугаҙан һуң өлкәлә икенсе урында тора.

# Обнинск
## Географияһы

Протва йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Обнинск
## Иҡтисад

* «Сигнал» прибор заводы
* Обнинск АЭС-ы
# Шенчуга (Подюга ҡушылдығы)

Шенчуга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Подюга йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Шенчуга (Подюга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029138
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002913
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Библиофил

Библиофил (грекса «китап» һәм «яратыу» һүҙҙәренән) — аҙ һанда һаҡланып ҡалған һирәк китаптарҙы йыйыусы, китап һөйөүсе кеше; китап йыйыуҙың теорияһын, алымдарын өйрәнеүсе кеше; һирәк осрай торған һәм ҡиммәтле китаптар йыйыуға әүәҫ кеше; китап һөйөүсе.
Библиофиллыҡ — һирәк осрай торған һәм ҡиммәтле китаптар йыйыу шөғөлө.
# Пата-Сос

Пата-Сос — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 463 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Пата-Сос
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025038
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302503
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әхтәрйәнов Ибраһим Әхтәрйән улы

Әхтәрйәнов Ибраһим Әхтәрйән улы (1903 йыл, Башҡортостан Республикаһы Нуриман районы Яңы Күл ауылы — сентябрь 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, ҡыҙылармеец, танкыға ҡаршы туп расчеты командиры

# Әхтәрйәнов Ибраһим Әхтәрйән улы
## Биографияһы

Әхтәрйәнов Ибраһим Әхтәрйән улы 1903 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы Яңы Күл ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армия сафына 1941 йылдың 30 июнендә Нуриман район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында танкыға ҡаршы туп расчеты командиры булып хеҙмәт итә.
Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы өсөн (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 24. 11. 1942 йыл) 1942 йылдың 15 декабрендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы буйынса 292-се һанлы Приказда Әхтәрйәнов Ибраһим Әхтәрйән улының ҡаһарманлығы тураһында ошондай юлдар бар:
* Танкыға ҡаршы туп расчеты командиры, ҡыҙылармеец Әхтәрйәнов Ибраһим Әхтәрйән улы, үҙенең расчеты менән 1942 йылдың 24 ноябрендә һуғышта ҡатнашып, дошманды оборонанан ҡыуып сығарып, бер 60 мм минометты һәм бер станоклы пулеметты ҡулға төшөрә, үҙе танкыға ҡаршы мылтыҡҡа тотоноп, дошман пехотаһы тейәлгән автомашинаны юҡ итә. 1903 йылғы, башҡорт, ВКП(б) ағзаһы.
1943 йылдың сентябрендә хәбәрһеҙ юғала.
# Ереван ҡала советы

Ереван ҡала советы (әрм. Երևան քաղաքի ավագանի, һүҙмә-һүҙ «аҡһаҡалдар советы») — Әрмәнстандың баш ҡалаһы Еревандың закондар сығарыу власы органы. Советтың статусы һәм вәкәләттәре Әрмәнстан Республикаһының «Ереван ҡалаһында урындағы үҙидаралыҡ тураһында» Законы менән билдәләнә. Партия исемлектәре буйынса пропорциональ һайланған 65 депутаттан тора. Ҡала советы башлығы — Ереван ҡалаһының мэры.
Совет ҡала органдарының эшен контролләй, ерҙе файҙаланыу, ҡайһы бер башҡа мәсьәләләр буйынса буйынса ҡарарҙар ҡабул итә. Ҡала советы шулай уҡ ҡала бюджетын раҫлау өсөн яуап бирә.
2009 йылда формалашҡандан алып унда «власть партияһы» — Әрмәнстандың Республика партияһы өҫтөнлөк итә, ул шулай уҡ вөкилдәре советтың бөтә өс саҡырылышында ла булған берҙән-бер партия. Әлеге ваҡытта улар 46 мандатҡа эйә. Ҡалған урындар оппозициялағы Никола Пашиняндың «Елк» (14) һәм Заруи Постанджяндың «Өрөк иле» партиялары араһында бүленә (5).

# Ереван ҡала советы
## Һайлауҙар

Ҡала советына депутаттар һайлауғ йылға бер тапҡыр үтә. Һайлау системаһы — пропорциональ, һайлаусылар партия исемлеге өсөн тауыш бирә. Шул уҡ ваҡытта, бер рәттән өс мөҙҙәт депутат булыусылар исемлеккә индерелмәй, әммә дүрт йыллыҡ тәнәфестән һуң ҡабаттан һайлауҙарҙа ҡатнаша һәм һайлана ала. 40 проценттан ашыу тауыш йыйған партия исемлегендә беренсе торған кеше Ереван мэры итеп ҡуйыла; әгәр бер партия ла 40 процент тауыш йыя алмаһа, совет мэрҙы айырым һайлай. Хәҙерге ваҡытта ҡала мэры — Әрмәнстандың Республика партияһы вәкиле Тарон Андраникович Маргарян. Ул 2011 йылдың 15 ноябрендә ҡала советының беренсе саҡырылышында һайлана һәм икенсе, өсөнсө саҡырылыш һайлауҙары һөҙөмтәһе буйынса ҡабаттан ошо вазифаға тәғәйенләнә.

# Ереван ҡала советы
## Комиссиялар

Ҡала советында 4 комиссия эшләй:
* Финанс-кредит һәм иҡтисад мәсьәләләре буйынса (рәйесе Наира Нагапетян).
* Хоҡуҡи мәсьәләләр буйынса (рәйесе Енок Азарян).
* Еҙер файҙаланыу һәм ҡала төҙөлөшө мәсьәләләре буйынса (рәйесе Оганес Токмаджян Оганес).
* Мәҙәниәт, мәғариф һәм социаль тәьминәт мәсьәләләре буйынса (рәйесе Роза Сирунян).

# Ереван ҡала советы
## Бинаһы

Ҡала советы ултырыштары үткән Ереван мэрияһы бинаһы Ереван шарап заводы ҡаршыһында, Кентрон районының Аргишти урамында урынлашҡан. Уның фасады Рәсәй майҙанына сығып тора. Төҙөлөш 2004 йылдың ноябрендә, Ерванд Захаряндың ҡала мэры булған ососронда тамамлана. Сығымдар 3,1 миллиард драм тәшкил итә. Баштан уҡ ратушаны архитектор Джим Торосян проектлай. Төҙөлөш 1980 йылдар башында башлана, әммә 1991 йылда финанс ҡыйынлыҡтары арҡаһында туҡтатыла. 2003 йылға тиклем төҙөлөп бөтмәгән бина ташландыҡ булып тора.
Ратуша — дөйөм майҙаны 13 500 квадрат метр тәшкил иткән биш ҡатлы йорт. Төп ишек мәңгелекте аңлатҡан сикһеҙ төңәрәктәр рәүешендәге традицион әрмән символы һәм тормошто сағылдырған боронғо әрмән ағасы Кенац цар менән биҙәлгән. Бина дүрт мөйөшлө, 47 метр бейеклектәге, «ԵՐԵՎԱՆ» (ЕРЕВАН) тип яҙылған, традицион биҙәктәр менән һырланған сәғәт башняһынан ғибәрәт. Башняның өҫкө яғы быяла стеналар менән уратылған. Еревандың Ҡала тарихы музейы бинаның көнбайыш төкәтмәһендә урынлашҡан.
# Оло Пыя

Оло Пыя — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пыя йылғаһының һул ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Оло Пыя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000050756
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005075
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Глушица районы

Оло Глушица районы (рус. Большеглушицкий район) — Һамар өлкәһенең көньяҡ-көнсығышында урынлашҡан муниципаль район.
Административ үҙәге — Оло Глушица ауылы.

# Оло Глушица районы
## Географияһы

Район Һамар өлкәһенең көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан һәм көньяҡ дала зонаһына керә. Һамар өлкәһенең Алексеев, Нефтегорск, Волжск, Красноармейск, Пестравск, Оло Чернигов райондары һәм Ырымбур өлкәһе менән сиктәш.
Майҙаны — 2534 км².
Районда Оло Ырғыҙ йылғаһы һәм уның ҡушылдыҡтары Кәрәлек, Оло Глушица, Журавлиха, Таловка йылғалары аға.
Климаты — континенталь һәм ҡоролоҡло.

# Оло Глушица районы
## Тарих

1862, 1871 һәм 1872 йылдарҙа Кәрәлек йылғаһы буйында урынлашҡан башҡорт йәйләүҙәрендә билдәле урыҫ классигы Лев Николаевич Толстой үҙенең һаулығын ҡымыҙ менән дауалай.
Район 1928 йылда барлыҡҡа килгән.

# Оло Глушица районы
## Халыҡ һаны

2010 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса районда 20 389 кеше иҫәпләнгән.
Районда бөтәһе 33 торлаҡ пункты бар.
1989 йылда уҙғарылған Бөтә Союз халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса районда 972 башҡорт иҫәпләнгән, уларҙың күпселеге Таш-Күстән һәм Моратша ауылдарында йәшәгән. Хәҙерге ваҡытта башҡорттар шулай уҡ Южный ҡасабаһында ла күпләп йәшәйҙәр.

# Оло Глушица районы
## Административ бүленеш

Оло Глушица районы составына 8 ауыл биләмәһе керә.

# Оло Глушица районы
## Күренекле кешеләр

* Дәүләтшин Ғәббәс Йәғәфәр улы (1892—1937) — башҡорт тел ғилеменә нигеҙ һалыусыларҙың береһе, БАССР-ҙың Үҙәк башҡарма комитеты ағзаһы (Таш-Күстән (Ташбулат) ауылынан);
* Дәүләтшин Ғөбәй (Ғөбәйҙулла) Дәүләткирәй улы (1893—1938) — башҡорт яҙыусыһы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре (Таш-Күстән (Ташбулат) ауылынан);
* Дәүләтшин Хәмзә Ғәббәс улы (9.09.1912—16.07.1999) — ғалим, инженер-механик, техник фәндәр докторы (1964), профессор (1965)(Таш-Күстән (Ташбулат) ауылынан).
# Кесе Сорка

Кесе Сорка — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сора йылғаһының һул ярына тамағынан 7,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Сорка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000008575
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000857
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пянтым-Еган

Пянтым-Ёган — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Толька йылғаһының уң ярына тамағынан 391 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Пянтым-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300066236
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306623
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Челы

Челы (Большие Челы) — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яя йылғаһының уң ярына тамағынан 260 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Челы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200020523
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202052
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бакуриани курорты

Бакуриани (груз. ბაკურიანი) — Грузияның Самцхе-Джавахет крайы Боржоми муниципалитетына ҡараған ҡала тибындағы ҡасаба. Халыҡ һаны — 1879 кеше (2014).

# Бакуриани курорты
## Тасуирламаһы

Ҡасаба Боржоми автомобиль һәм тар тимер юл колеяһы менән бәйләнә.Триалетский һыртының төньяҡ битләүендә диңгеҙ кимәленән яҡынса 1700 м бейеклектә урынлашҡан тау саңғыһы курорты.
Боржоми менән бергә 2014 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарын үткәрергә дәғүә итте. Ҡасаба шулай уҡ үҙенең минераль сығанаҡтары һәм Грузия фәндәр академияһының ботаник баҡсаһы менән билдәле. Бакуриани янында андезит ятҡылығы урынлашҡан, һәм уның тирәләй Бакуриан Андезиты ҡасабаһы үҫеп сыҡты. Ҡышҡы саңғы курорты Бакуриани — Тбилисиҙан 180 км көнбайышта Боржом тарлауығында, Кавказ тау һырттары уратып алған ерҙә урынлашҡан ҡышҡы курорт.

# Бакуриани курорты
## Тарихы

Бакуриан тауҙары түбәләренән Боржом сығанағы баш ала. Ҡасабаның скважиналарына һәм һыу тултырыу предприятиеларына тиклем — 30 минутлыҡ юл. Бында ҡышҡы туризм да, шулай уҡ йәйге туризм да үҫешкән. Совет власы йылдарында Бакуриани ҡышҡы спорт төрҙәре: слалом, бобслей, биатлон һәм трамплиндан һикереү буйынса традицион ярыштар үткәреү урыны булып торҙо. Был урын рус батшаһы ғаиләһенең ял итергә яратҡан урыны булған, һәм бында әлегә тиклем батша һарайы һаҡланған.

# Бакуриани курорты
## Климаты

Ҡыш һалҡын, ләкин үтә ҡырыҫ түгел (-6-7 °C) һәм, ҡағиҙә булараҡ, ҡояшлы, мул ҡарлы. Һауа торошо, башлыса, елһеҙ. Ҡояшлы көндәр оҙонлоғо юғары. Ҡар ҡатламы бейеклеге уртаса — 64 см.

# Бакуриани курорты
## Курорт

Бакурианиҙа тау саңғыһы трассалары бик күп. Башлап шыуыусылар өсөн оҙонлоғо 300 метр булған бугель күтәргес бар, тау 10-12 градусҡа ауыша. «Кохта — 1» ике баҫҡыслы трассаһының дөйөм оҙонлоғо 1500 м. Үрге, 400 м бейеклектәгеләре, ярайһы ғына ҡатмарлы һәм уларҙың ауышлығы 52 градусҡа етә. Тәжрибәһеҙ саңғысыларға «Платон» тигән трассаны тәҡдим итәләр. «Кохта — 2» лә — шулай уҡ дөйөм оҙонлоғо 3000 м тәшкил иткән ике баҫҡыслы трасса. Текә саңғы юлдары еңелерәк, ауышлығы һөҙәгерәк, юлдар менән алмашына. Бер нисә трасса сертификация үткән. Хәҙерге ваҡытта курортта төҙөлөш эштәре дауам итә, яңы күтәргестәр һәм трассалар асылыуы көтөлә. Саңғыла йөрөргә яратыусылар араһында саңғыла Цхрацкаро артылышына (Бакурианиҙан 13 км алыҫлыҡта), 2454 м бейеклеккә, күтәрелеү ҙур популярлыҡ менән файҙалана.

# Бакуриани курорты
## Транспорты

Бакуриани — Боржоми — Бакуриани тар колеялы тимер юлының һуңғы станцияһы.
# Ольвей-Яха

Ольвей-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ясавэй-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Ольвей-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045406
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304540
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мольшлебен

Мольшлебен (нем. Molschleben) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1112 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,24 км². Диңгеҙ кимәленән 290 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99869 һәм автомобиль коды — GTH.