yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Егозова

Егозова — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының уң ярына тамағынан 476 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Егозова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005745
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200574
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Калышкина

Калышкина — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртыш йылғаһының уң ярына тамағынан 1610 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Калышкина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300005310
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300531
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Баня Баши мәсете

1567
Баня Баши мәсете (болг. Баня баши джамия, төр. Banya Başı Camii) — Болгарияның баш ҡалаһы Софиялағы мәсет.
Шәфҡәтлелек күрһәтеүсе мулла Әфәнде Ҡади Сәйфуллаһ инициативаһы һәм финанс ярҙамы менән төҙөлгән. Шулай итеп төрлө сығанаҡтарҙа мәсеттең исеме «Мулла Әфәнде» йәки «Ҡади Сәйфуллаһ» булараҡ та күрһәтелгән. Ишек өҫтөндәнге аркала урынлашҡан ташта иҫке буяу менән текст яҙылған, уны уҡыуы мөмкин түгел. Текст аҫтында 974 датаһы күрһәтелгән, был һижрә (ислам календары) буйынса 974 йылда (йәки миләди буйынса 1566—1567 йылдарҙа) мәсет төҙөлөүе тураһында фаразларға нигеҙ бирә.

# Баня Баши мәсете
## Тарихы

Европала иң боронғо мәсеттәрҙең береһе, уның төҙөлөшө 1567 йылда тамамланған. Мәсеттең исеме Баня Баши һүҙбәйләнешенән алынған, ул һүҙмә-һүҙ тәржемә иткәндә «мунса алдында» тигәнде аңлата. Мәсеттең иң күренекле үҙенсәлеге — ул тәбиғи йылылыҡ курорты өҫтөндә төҙөлгән. Хатта парҙың мәсет стеналары эргәһендәге нигеҙҙәге вентилдәр буйлап өҫкә барыуын күрергә мөмкин. Мәсет үҙенең ҙур көмбәҙе һәм манараһы менән билдәле.
Әлеге ваҡытта Баня Баши — Софияла эшләгән берҙән-бер мәсет.

# Баня Баши мәсете
## Архитектураһы

Мәсеттең төп бинаһы дүрт мөйөшлө. Дүрт мөйөшөндәге көмбәҙҙәре араһында үҙәк көмбәҙе һәм манара ҡалҡып тора. Алғы өлөшөндә өс бәләкәй көмбәҙҙәре менән төкәтмә бар. Ул Ҡади Сәйфуллаһ Әфәнденең мәрхүм ҡатыны иҫтәлегенә төҙөлгән.
Баня Баши мәсете 16 быуат ғосман архитектураһы үҙенсәлектәрен сағылдырған ҡыҙыҡлы архитектура әҫәре булып тора. Мәсет ғосман архитекторы Синан тарафынан төҙөлгән. Мәсет диуарҙары таш һәм кирбестән төҙөлгән, таш рәттәре араһында ҡыҙыл кирбес рәттәре ҡуйылған. Дүрт мөйөшөндә, Разградтағы Макбул Ибраһим Паша мәсетендәге кеүек, бәләкәй башнялар урынлашҡан, улар аҫтында ҡулсалар аша терәк ҡоролмалары төшә. Ун алты нурлы ҡулсаларҙың мөйөштәрендә икәүле таяуҙар ҡуйылған. Намаҙ ҡылыу залы диуарҙары, шулай уҡ аркалар, юнылған таштарҙан төҙөлгән. Колонналар бөтөн таштан яһалған һәм тоноҡ төҫкә эйә. Ишек өҫтөндәге арка шулай уҡ таштан эшләнгән. Үҙәк көмбәҙ аҡ ҡурғашлы пластиналар менән ҡапланған. Мәсет манараһы — ул нәфис архитектура әҫәре. Әүлиә Челеби фекере буйынса, манараға был матурлығы менән Софияла тиңдәштәр юҡ .
Мәсет интерьеры күп тапҡырҙар реконструкцияларҙан һуң хәҙерге ҡиәфәтен алған. Һуңғы ҙур реконструкция 1920-се йылдарҙа Софияла Төркиә илсеһе Фәтхи Бейҙың финанс ярҙамы һөҙөмтәһендә була. Икенсе донъя һуғышынан һуң артабан да өлөшләтә ремонт, буяу, штукатуркалау үткәрелә. Һуңғы тиҫтә йылдарҙа төрөк һәм ғәрәп ваҡытары булышлығы менән ремонт эштәре башҡарыла. Улар ярҙамында иҙәнде йылытыу системаһы ҡуйылған.
Әлеге ваҡытта мәсет йома намаҙына 700-гә яҡын, ә Ҡорбан байрамына 1200-гә тиклем мосолмандарҙы ҡабул итә ала. Элек мәсет янында мулла Әфәнде Ҡади Сәйфуллаһ һәм Эмин Деденың ҡәберҙәре булған.

# Баня Баши мәсете
## Галереяһы

* 19 быуат аҙағында Баня Баши мәсете
* Баня Баши мәсете
* Баня Баши мәсете манараһы
* Баня Баши мәсете йәйен
* Баня Баши мәсетенә Мария Луиза бульварынан күренеш
* Баня Баши мәсете
# Уфа (журнал)

«Уфа» — ижтимағи-сәйәси журнал, ваҡытлы матбуғат баҫмаһы. 2001 йылдың декабренән Өфө ҡалаһында урыҫ телендә нәшер ителә. Ай һайын яҡшы аҡ ҡағыҙҙа, 80 битле булып сыға. «Матбуғаттың алтын фонды» билдәһе эйәһе. Яҙылыу буйынса тиражы — 5 мең дана.

# Уфа (журнал)
## Тарихы

«Уфа» журналы 2001 йылдан сыға башлай. Шул ваҡыттан алып баш мөхәррир вазифаһын Ишмөхәмәтова Галина Ғәзим ҡыҙы башҡара. Уның етәкселегендә сыҡҡан айлыҡ ижтимағи-сәйәси журнал почта бүлексәләре, «Өфө-печать» киосктары аша тарала, шулай уҡ мөхәрририәттә альтернатив яҙылырға мөмкин.

# Уфа (журнал)
## Рубрикалары

«Арзан булмаған эш», «Ҡара ҡумта», «Экономкласс» рубрикаларында баш ҡала тормошоноң барлыҡ өлкәләре буйынса аналитик күҙәтеүҙәр донъя күрә. «Аҫаба өфөлөләр» проекты үҙ һөнәре буйынса уңыш ҡаҙанған гражлдандар менән таныштыра. «Өфө шәжәрәһе», «Риүәйәт һаман хәтерҙә» рубрикаларында тыуған яҡты һәм Өфөнө өйрәнеү буйынса үҙенсәлекле материалдар баҫыла. «Башлыҡ көндәлеге», «Ай ваҡиғаһы», «Баш ҡала почергы», «Репортажды — һанға», «Эшлекле һөйләшеү», «Мәҙәни сәйәхәт», «Artefaktus», «Хәтер», «Этно», «Ҡала хужалығы», «Тыуған ҡала буйлап», «Риза һәм ҡаршы», «Ҡала технологиялары» рубрикалары гәзиттең йөкмәткеһен төрләндерә. 2002 йылда журналдың ижади коллективы төбәктәге иң боронғо — 1838 йылда сыға башлаған «Уфимские губернские ведомости» гәзите традицияларын дауам итеп, «Уфимские ведомости» гәзите тергеҙелә. Журналда сыҡҡан бик күп тарихи факттар, иҫтәлекле фотографиялар белгестәр һәм уҡыусылар өсөн асыш булып тора. Ошо мәҡәләләр нигеҙендә 2004 йылда редакция «Өфө шәжәрәһе» тип аталған китап нәшер итә.

# Уфа (журнал)
## Наградалары

* «Көслө Башҡортостан — ҡөҙрәтле Рәсәй» Республика бәйгеһенең I этабында «Алтын ҡаурый» (2007 йыл) номинацияһында лауреат дипломы.
* Ҡаланың «Йөҙгә йөҙ ҡарап»(2007 йыл) эшлекле йәмәғәт премияһын уҙғарыуҙа күрһәткән ярҙам өсөн рәхмәт хаты.
* Ҡаланың үҫеше буйынса йәмәғәт фондының рәхмәт хаты (2009 йыл).
* Мөмкинлектәре сикләнгән йәш спортсыларҙың Римма Батталова менән осрашыуын уҙғарыуҙа әүҙем ярҙам күрһәткән өсөн Рәсәй Федерацияһы Параолимпия комитетының рәхмәт хаты (2009 йыл).
* «Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы муниципаль берекмәләре» конкурсының «Урындағы үҙидараны тормошҡа ашырыуҙы яҡтыртҡан иң яҡшы киң мәғлүмәт саралары» номинацияһы дипломы (2010 йыл).
* «Өфө» журналының «Матбуғаттың алтын фонды 2015» билдәһе танытмаһы.
* «Журналистар урындағы үҙидара яҡлы» Бөтә Рәсәй конкурсының «Киң мәғлүмәт сараларының ваҡытлы баҫмаларында донъя күргән иң яҡшы мәҡәлә» номинацияһында Еңеүсе дипломы (2016 йыл).
* Өфө ҡалаһы Октябрьс районы хакимиәтенең Почет грамотаһы (2016 йыл).
* Рәсәй Журналистар союзының «Иң яҡшы махсус проект/журналист акцияһы/мәҡәләләр циклы» номинацияһында еңгән «Бәхетле билет» махсус проекты өсөн II дәрәжә диплом (2017 йыл).
* «Бөтә Рәсәй 2019» матбуғат фестивалендәге журналистар бәйгеһенең «Махсус проект/Йыл акцияһы» номинацияһында еңгән «Мин башҡортса өйрәнәм» рубрикаһы өсөн бирелгән диплом.

# Уфа (журнал)
## Адресы

450095 Уфа, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13, 704-се офис.
# Чёрный (Охлым ҡушылдығы)

Чёрный — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Охлым йылғаһының һул ярына тамағынан 93 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Чёрный (Охлым ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301838
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Төрөмбәт ауыл Советы (Ауырғазы районы)

Төрөмбәт ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районындағы муниципаль берәмеге.

# Төрөмбәт ауыл Советы (Ауырғазы районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Отва

Отва — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ляля йылғаһының уң ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Отва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200010904
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201090
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Глинка һәйкәле (Смоленск)

Глинка һәйкәле— композитор М.И. Глинканың донъяла беренсе һәйкәле, Смоленск ҡалаһының иҫтәлекле урындарының береһе. Блонье паркында, филармония бинаһы ҡаршыһында урынлашҡан. Скульпторы — А.Р. фон Бок. (1829—1895). Рәшәткәләре академик И. С. Богомолов проекты буйынса эшләнгән
Композиторға һәйкәл 1883—1885 йылдарҙа ирекмәндәр иғәнәһенә төҙөлә. Һәйкәл асыу тантанаһы 1885 йылдың 20 майында бик күп халыҡ ҡатнашлығында үтә. Ҡатнашыусылар араһында рус композиторҙары И. Чайковский, А С. Аренский, А. Балакирев, С И. Танеев, А К. Глазунов була.
Бронза скульптура композиторҙы пюпитр янында дирижерлыҡ таяҡсаны менән һүрәтләй. Шул уҡ ваҡытта ниндәйҙер билдәһеҙ сәбәптәр менән композиторҙың пальтоһы ҡатын-ҡыҙҙар рәүешенә эшләнгән, пальтоһының төймәләре һул яҡта.
Глинканың пюпитрға арты менән тороуы осраҡлы түгел. Был уның дирижер ғына түгел, ә тап ноталарҙы яттан белгән композитор икәнлегенә баҫым яһай.
Постамент ситтәрендә яҙыуҙар менән бронза веноктар урынлашҡан: «Глинкаға — Рәсәй, 1885 йыл»; «М. И. Глинка Ельнин өйәҙенең Яңы Спас ауылында 20 майҙа тыуған, 1857 йылдың 3 февралендә Берлинда вафат булған, Санкт-Петербургта Александро-Невский лавраһында ерләнгән».
Һәйкәлдең үҙенсәлекле селтәрле рәшәткәләре нота юлдары рәүешендә башҡарылған, уларҙа бронза тамғалар менән Глинка әҫәрҙәренән 24 өҙөк яҙылған
Көнөнә ике тапҡыр һәйкәл эргәһендә ҡуйылған динамиктан композитор әҫәрҙәре яңғырай.
# Мәскәү зоотехния институты

Мәскәү зоотехния институты (рус. Московский зоотехнический институт) — Рәсәйҙә 1920 йылға тиклем белемле мал ҡараусылар-агрономдар, 1929 йылдан юғары квалифакациялы зоотехниктар һәм ветиринарҙар әҙерләүсе берҙән бер юғары уҡыу йорто.

# Мәскәү зоотехния институты
## Тарихы

1918 йылдың 19 июнендә РСФСР Халыҡ Комиссарҙары Советы «Тоҡомло малсылыҡ тураһында» декрет ҡабул итә. Был декрет нигеҙендә тоҡомло барлыҡ малдар йәш Совет Республикаһы милке тип иғлан ителә. Шулай уҡ декрет малсылыҡ торошон яҡшыртыу, дәүләт тоҡомло хужалыҡтарын, тоҡом үҫентеләрен булдыру һәм зоотехния буйынса ғилми эш алып барыу буйынса планлы сараларға ла башланғыс бирҙе. Был сараларҙы башҡарыу өсөн юғары квалификациялы зоотехниктар кәрәк була һәм 1919 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1920 йылда) Мәскәүҙә Мәскәү юғары зоотехния институты (МВЗИ) асыла. 1920-1921 йылдарҙа ойоштороу комитеты рәйесе, профессор М.М. Щепкин була.
   — Мәскәү зоотехника институтын тамамлаусы ғилим-зоотехник Н.И. Захаров иҫтәлектәренән, 1922 йыл
1923 йылда Мәскәү югары зоотехния институты (МВС) Смоленск бульвары, 57 нче йорт адресы буенча урнашкан.
1925 йылда ветеринария факультеты асыла, ә институт Мәскәү зоотехника институты (МЗИ) исемен ала.
1929 йылда институт составына Ҡазандан күсерелгән, 1925 йылда нигеҙ һалынған хәрби-ветеринария бүлеге инә.
1929 йылда МЗИ составында Главпрофоб (Главное управление профессионального образования) ҡарамағында ике факультет — зоотехника һәм ветеринария асыла..
1930 йылда, Халыҡ комитеты комиссарҙары ҡарары нигеҙендә, Мәскәү зоотехния институты үҙгәртеп ҡорола, уның нигеҙендә 4 махсус институт төҙөлә: йылҡысылыҡ, эре мөгөҙлө малсылыҡ, һарыҡсылыҡ һәм зооветеринария институттары.
1930 йылда Мәскәү зоотехния институты һуңғы зоотехниктарҙы әҙерләп сығара.

# Мәскәү зоотехния институты
## Етәкселәре

* М. М. Щепкин, (1919(20)—1921)
* Н. А. Михин (1921—1922)
* М. В. Фофонова (Фофанова)(1922—1925)
* В. Н. Соколов
# Иссера

Иссера — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Инсар йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Иссера
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038581
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003858
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Өсбүлә ауыл Советы (Дүртөйлө районы)

Өсбүлә ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Дүртөйлө районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Семилетка ауылы.

# Өсбүлә ауыл Советы (Дүртөйлө районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда Яңы Кәңгеш ауыл Советы менән берләштерелә: Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 октябрендәге 49-З һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын күсереү сәбәпле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында» Законының 1 ст., п. 20) в) ҡарар итә:
   Өсбүлә һәм Яңы Кәңгеш ауыл Советтарын, «Өсбүлә» атамаһын һаҡлап һәм административ үҙәген Өсбүлә ауылында ҡалдырып, берләштерергә. Яңы Кәңгеш ауыл Советының Ҡаҙаҡлар,Яңы Кәңгеш, Барғаты, Ҡырғыҙ, Кесе Бишҡураз, Яңы Баҙраҡ, Сергеевка, Таубаш-Баҙраҡ ауылдарын Өсбүлә ауыл Советы составына индерергә. Өсбүлә ауыл Советының сиктәрен килтерелгән схематик картаға ярашлы раҫларға.
# Ҡыр турғайы

Ҡыр турғайы (урыҫ. полевой воробей) (Passer montanus L)
Сыпсыҡ, ҡыр сыпсығы. Йорт турғайы ҙурлығында. Түг бәһе асыҡ көрән. Тамағында һәм сикәләрендә ҡара таптар бар. һырты ҡара таплы һарғылт көрән, өҫ яғы аҡһыл һоро. Йорт турғайынан көрән түбәһе, сикәләрендәге ҡара таптары менән айырыла.
Яңғырауыҡлы итеп сырылдай: «сыр-сыррр».
Ауылдағы, ҡалалағы ағаслыҡтарҙа, яҡын¬дағы урмандарҙа, ҡабаҡтарҙа йәшәй. Ултыраҡҡощ. Бик киң таралған. Ағас ҡыуыштарында, тәҙрә баштарында, ҡыйыҡ аҫтарында, өңдәрҙә оялай. 5—6 бөртөк аҡ төҫтәге йәки ҡара-көрән таплы һорғолт йомортҡаһы була. Яҙғыһын, зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерһә, көҙгөһөн игенгә зыян итә.
# Рексем

Рексем (ингл. Wrexham Ҡалып:IPAc-en; валл. Wrecsam;) — Бөйөк Британияның Уэльс төбәгенең төньяғындағы ҙур ҡала. Рексем графлығының административ үҙәге булып тора. Рексем ҡалаһы территорияһы 11,77 квадрат километр тәшкил итә. Ҡалала халыҡ тығыҙлығы буйынса бер квадрат километрға 3617 кеше тура килә. Климаты — уртаса климат. Уэльс төньяғындағы ҙур ҡала булараҡ, ул төбәктең административ, сауҙа, ваҡлап һатыу инфраструктураһының һәм белем биреүҙең үҙәге булып тора. Рексем ҡалаһы Германияның Изерлон ҡалаһының туғандаш ҡалаһы. Улар бергәләшеп сәнәғәт, мәҙәниәт, белем биреү өлкәләрендә тығыҙ хеҙмәттәшлек итеп килә.
2001 йылда иҫәп алыу мәлендә, Рексем ҡалаһында 42 576 кеше йәшәгәнлеге иҫәпләнә, ә ҡала яҡын-тирәһе менән бергә иҫәпләгәндә 63 084 кеше йәшәүе билдәле була, был Уэльс ҡалалары араһында Рексемдың ҙурлығы буйынса етенсе ҡалаһы булып тороуына килтерә.

# Рексем
## Спорт

Ҡалала Милли Конференцияла уйнаусы Уэльс төбәгенең Рексем ҡалаһы футбол командаһы төпләнгән.
# Томка (Бердь ҡушылдығы)

Томка — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бердь йылғаһының һул ярына тамағынан 218 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Томка (Бердь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004657
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200465
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Санди-Яха (Я-Яха ҡушылдығы)

Санди-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Я-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Санди-Яха (Я-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300038273
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303827
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Маняус

Маняус — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/118/311/41 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Маняус
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028473
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102847
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Безымянная (Ем-Юган ҡушылдығы)

Безымянная — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ем-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Безымянная (Ем-Юган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028565
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302856
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Руфина

Руфина — ҡатын-ҡыҙ исеме

# Руфина
## Этимология

Руфина латин теленән башҡорт теленә тәржемә иткәндә ҡыҙғылт һары сәсле, ерән тигәнде аңлата

# Руфина
## Билдәле кешеләр

Гашева Руфина Сергеевна (1921—2012) — 46-сы гвардия төнгө бомбардировка авиация полкының эскадрилья штурманы(325-се төнгө бомбардировка авиация дивизияһы, 4-се һауа армияһы 2-се Белорус фронты), гвардия өлкән лейтенанты. Советтар Союзы Геройы (1945).
Әйүпова Руфина Рифат ҡыҙы (17 март 1999 йыл, Ишембай) — Рәсәй спортсыһы (рус һәм халыҡ-ара шашка). 2012 йылда халыҡ-ара шашка буйынса донъя чемпионы (Белоруссия). 2013 йылда халыҡ-ара шашка буйынса Европа чемпионы (Польша). 2013 йылда халыҡ-ара шашка буйынса донъя чемпионатының көмөш призёры (Франция), халыҡ-ара шашка буйынса Рәсәй чемпионатының бронза призёры.
[[Нассонова Руфина Анатолий ҡыҙы (1939), ҡурсаҡ йөрөтөүсе актёр]]. 1961—1995 йылдарҙа Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры актёры. 1963 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР‑ының халыҡ артисы (1985). Бөтә Рәсәй драма һәм балалар театрҙары спектаклдәре конкурсы дипломанты (1970). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
Шаһапова Руфина Алик ҡыҙы — БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты.
# Ҡарагеоргиевичтар

Ҡарагеоргиевичтар, Ҡараджорджевичтар (сер. Карађорђевићи) — Сербияла һәм Югославияла хакимлыҡ иткән кенәздәр (1842—1859) һәм королдәр (1903—1941) династияһы.
Ғосман империяһына ҡаршы Беренсе серб ихтилалы (1804—1813) етәксеһе Ҡарагеоргий тарафынан нигеҙләнгән. XIX быуат буйына Сербияла Обреновичтар династияһы менән власть өсөн дәғүәләшә. 1903 йылда Обреновичтарҙы ҡолатҡандан һуң — Сербияла, 1918 йылдан — Сербтар, Хорваттар һәм Словендар короллегендә, ә 1929 йылдан Югославия короллегендә королдәр династияһы була. 1945 йылда, Икенсе донъя һуғышы тамамланып, Югославияла власҡа Иосип Броз Тито етәкселегендәге коммунистар килгәс, ҡолатыла.

# Ҡарагеоргиевичтар
## Хәҙерге Ҡарагеоргиевичтар

2004 йылда принц-регент Павел Ҡарагеоргиевичтың ҡыҙы Елизавета Ҡарагеоргиевич Сербияла һәм Черногорияла президентлыҡҡа кандидат була һәм 15 дәғүәсе араһында 6-сы урынды ала. 2008 йылда Ғали йәнәптәре принцесса Катарина, Сербия һәм Югославияның тәхет вариҫы Александр II Ҡарагеоргиевичтың ҡатыны, Православие халыҡтарының берҙәмлек фонды премияһы менән бүләкләнә.

# Ҡарагеоргиевичтар
## Идара иткән төп вәкилдәре һәм идара итеү йылдары

* Ҡарагеоргий (1808—1813)
* Александр Ҡарагеоргиевич (1842—1858)
* Пётр I Ҡарагеоргиевич (1903—1921)
* Александр I Ҡарагеоргиевич (1921—1934)
* Пётр II Ҡарагеоргиевич (1934—1941, формаль яҡтан 1945 йылға тиклем)
# Байғазы (исем)

Байғазы — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

# Байғазы (исем)
## Этимологияһы

Байғазы исеме саф башҡорт исеме, шулай уҡ ғәрәп телендә лә был исем бар. Шуға ике мәғәнәлә йөрөй: башҡорт телендә — бүләк, ғәрәп телендә еңеүсе тигнәде аңлата.

# Байғазы (исем)
## Билдәле кешеләр

Байғаҙы Ҡоҙамышев (18-се быуаттың сиреге — 1800 йылдан һуң) — Емельян Пугачёв етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы. Әйле улусы старшинаһы. Е. И. Пугачёв полковнигы.
Байгоза Наймантаев (1705—1803) — ҡаҙаҡ батыры. Атаһы Наймантай батыр Сутемген улы Тәүке хандың төп батырҙарының береһе булған. Батыр исеме Джунгар ябырылыуы ваҡытында ишетелә

# Байғазы (исем)
## Фамилияла

Эмир Кенжетдин улы Байғазин (19 июль 1984 йыл) — Ҡаҙағстан кинорежиссёры, сценарист һәм актер, башлыса автор киноһы алып бара.

# Байғазы (исем)
## Ауылдар

Байғаҙы (Силәбе өлкәһе) (рус. Байгазина) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл. Ҡолой ауыл биләмәһе составына инә.
Байғаҙы (рус. Байгазино) — Башҡортостандың Бөрйән районындағы ауыл.
Байгазы (ҡаҙ. Байғазы) — Ҡаҙағстан Республикаһының Алматы өлкәһе Керболаҡ районыныдағы ауыл. Алтынемел ауыл округы составына инә.