yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Һаҙый (исем)

Һаҙый — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Һаҙый исеме бар.

# Һаҙый (исем)
## Этимология

Һаҙый исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Юлбашсы, тура юл күрһәтеүсе, тура юлға әйҙәүсе тигәнде аңлата.

# Һаҙый (исем)
## Билдәле кешеләр

Һаҙый Сәғҙи (тулы исеме Мөхәммәтһаҙи Ғәйнан улы Сәғәҙиев; 25 март 1883 йыл — 26 ғинуар 1933 йыл) — яҙыусы, тәржемәсе, журналист.
Ханов Һаҙый Йыһанур улы (1895 йыл) — БАССР-ҙың Юғары суды ағзаһы, тройка рәйесе.
Һаҙый Таҡташ, Мөхәммәтһаҙый Хәйрулла улы Таҡташев (татар. Һади Такташ, Мөхәммәтһади Хәйрулла улы Такташев; 1 ғинуар 1901 йыл — 8 декабрь 1931 йыл) — шағир, татар совет шиғриәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
Арыҫланов Һаҙый Мөхәмәҙи улы (29 март 1925 йыл — 21 август 1998 йыл) — СССР һәм Рәсәй журналисы, «Стерлитамакский рабочий» гәзитенең баш мөхәррире (1966—1990). Экология мәсьәләләре буйынса мәҡәләләр авторы. СССР Журналистар союзы ағзаһы (1957). СССР Журналистар союзы премияһы лауреаты (1975). РСФСР-ҙың (1979), БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1975).
Сәғәҙиев Мөхәммәтһаҙи Ғәйнан улы (Һаҙый Сәғҙи) (1883 йыл — 1933 йыл) — яҙыусы, тәржемәсе, журналист.
Вәлиев Һаҙый Вәли улы — БАССР-ҙың 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Стәрлетамаҡ районы, 76-сы Түбәнге Уҫылы һайлау округы буйынса.
Хашаба Һаҙый — ФК Пирамидз (ғәр. نادي بيراميدز‎‎) — Мысыҙың Ҡаһирә ҡалаһындағы египет футбол клубының футбол директоры.

# Һаҙый (исем)
## Фамилия

Закир Һаҙый, Һаҙыев Закир Һаҙый улы (15 март 1863 йыл — 1932 йыл) — XX быуат башы яҙыусыһы.
Мөнир Һаҙый (Һаҙыев Мөхәммәт-Мөнир Мөхәммәт-Ғәҙей улы; 10 декабрь 1876 йыл — 10 август 1913 йыл) — башҡорт тарихсыһы, дин әһеле. Ырымбур губернаһы ғилми архив комиссияһының мөхбир ағзаһы (1911).
# Шәрифуллин Фән Шәмсулла улы

Шәрифуллин Фән Шәмсулла улы (рус. Шарифуллин Фан Шамсуллович; 20 ноябрь 1932 йыл — 19 март 2016 йыл) — СССР-ҙың партия, хужалыҡ һәм дәүләт эшмәкәре. КПСС-тың Краснокама һәм Яңауыл район комитеттарының элекке беренсе секретары. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — башҡорт. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры. Яңауыл районының почётлы гражданы (2003).

# Шәрифуллин Фән Шәмсулла улы
## Биографияһы

Фән Шәмсулла улы Шәрифуллин 1932 йылдың 20 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Бәләбәй районы Ирек ауылында тыуған.
1956 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген шул уҡ йылда Баймаҡ районының МТС-ында баш зоотехник булып эшләүҙән башлай.
1961 йылдан Баймаҡ сиҙәм ер орлоҡсолоҡ совхозында директор булып эшләй. КПСС-тың Баймаҡ район комитетының икенсе секретары итеп һайлана.
1972 йылдан КПСС-тың Краснокама район комитетының беренсе секретары, 1978 йылда Яңауыл партия райкомының беренсе секретары итеп һайланып, был райондарҙың үҫешенә күп көс һала.
1990 Башҡорт АССР-ы Юғары Советының һуңғы, тарихи 12-се саҡырылышына Яңауыл районы, 279-сы Ямаҙы һайлау округы буйынса халыҡ депутаты итеп һайлана. Шул уҡ йылда ул Башҡорт ССР-ының (ул саҡта республика шулай тип атала) Конституция комиссияһы ағзаһы итеп тәғәйенләнә
1990 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының аграр һәм аҙыҡ-түлек мәсьәләләре буйынса комиссия рәйесе. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының Президиум ағзаһы.

# Шәрифуллин Фән Шәмсулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Яңауыл районының почетлы гражданины,
* ике «Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ» ордены,
* СССР миҙалдары

# Шәрифуллин Фән Шәмсулла улы
## Ғаиләһе

Ғаиләһендә ике ул тәрбиәләп үҫтергәндәр.
# Печеньга (Кокшеньга ҡушылдығы)

Печеньга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кокшеньга йылғаһының уң ярына тамағынан 243 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 70 км.

# Печеньга (Кокшеньга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030929
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003092
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Левтюга

Левтюга (Левтера) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Серга йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Левтюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000039013
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003901
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Казанлык

Казанлык (болг. Казанлък) — Болгария ҡалаһы Старозагорский өлкәһенең Казанлык общинаһына инә.

# Казанлык
## Географик урыны

Казанлык ҡалаһы Казанлык соҡоронда, Стара-Платина тау һыртының көньяҡ битләүендә урынлашҡан.
София ҡалаһынан 194 км көнсығышҡа табан һәм Бургастан көнбайышҡа табан 185 км , Стара Загоранан төньяҡ-көнбайышҡа табан 36 км, Пловдивтан төняҡ-көнсығышҡа табан 114 км һәм Варнанан көньяҡ-көнбайышҡа табан 320 км алыҫлыҡта тора.

# Казанлык
## Тарих

Ҡаланан 7 км алыҫлыҡта боронғо фракия баш ҡалаһы Севтополдең емереклектәре урынлашҡан. (V—IV бб. б. э. тиклем).
Казанлык ҡалаһы XV быуатта барлыҡҡа килә.
Рус-төрөк һуғышы барышында 1877—1878 йй. Казанлык оҙаҡ ваҡыт хәрби хәрәкәттәр зонаһывнда тора. Рус ғәскәрҙәренең генерал Гурко етәкселегендәге отряды тарафынан ул 1877 йылдың 5 июлендә баҫып алына, әммә Еска-Загра һуғышынан һуң ҡабат черкестар һәм башыбоҙоҡтар тарафынан баҫып алына, уларҙы Ҡазан драгун полкының бер өлөшө ҡаланан ҡыуып ебәрә. 1877 йылдың декабрь аҙағына тиклем ҡала, драгундар унан киткәндән һуң, яңынан төрөк ғәскәрҙәре тарафынан биләп алына.
1901 йылда ҡалала сәнғәт галереяһы һәм тарихи музей асыла.
1918 йылда «Кремона» ҡыллы инструмент оҫтаханаһы асылған (1944 йылда уның нигеҙендә ҡыллы музыка ҡоралдары фабрикаһы төҙөлә).
1924 йылда Софиянан Казанлыкҡа ҡорал заводы күсерелә.
1941 йылда ҡала ситендә аэродромдарын йыһазландырыла.
1944 йылдың 19 апрелендә ҡалала көмбәҙле кәшәнәне осраҡлы табалар.
1953 йылда ҡала халҡы һаны 20 мең тәшкил итә, был ваҡытта ҡалала туҡыу һәм эфир майлы культуралар эшкәртеү сәнәғәте эшләй.
1967—1969 йылдарҙа бында рауза музейы һәм рауза майын етештереү музейы асыла.
1969 йылда ҡала халҡы һаны 50 мең тәшкил итә. , иҡтисад нигеҙен машиналар эшләү (станок, ҡорамалдары гидравлик һ. б.), туҡыу, ағас эшкәртеү һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәте тәшкил итә..
1977 йылда физика палатаһы асыла (1987 йылдан алып София политехник музейы филиалы булып тора).
1985 йылда халыҡ һаны 61 мең тәшкил итә. Ҡала машиналар эшләү, туҡыу һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәте, шулай уҡ культивациялаған эфирмайҙары эшкәртеү предприятиелары эшләй.
2008 йылда халыҡ һаны 52,8 мең кеше тәшкил итә.

# Казанлык
## Туризм

Казанлык ҡалаһынан алыҫ түгел Казанлык соҡоронда (Балҡан тауы итәгендә) туристар яратҡан билдәле Раузалар үҙәне бар, ул Болгарияның мөһим туристик объекты.

# Казанлык
## Иҫтәлекле урындар

Казанлык ҡалаһында Болғар туристар берләшмәһенең түбәндәге иҫтәлекле урындары бар):
* Әҙәби-художество музей «Чудомир».
* Милли парк-музей «Шипок — Бузлуджа». (Шипка (тауҙар))
* Фракия кәшәнәһе.
* Шипка (тауҙар).
* Бузлуджа түбәһе
* Оло Косматка — батша Севт « Голямата Косматка» кәшәнәһе.
* Йорт-музейында «Чудомир»

# Казанлык
## Даими ваҡиғалар

* Раузалар фестивале
* Халыҡ-ара фольклор фестивале
* Тантаналы Чудомир тантаналары
* Фракия батшалары үҙәнендәге байрамдар

# Казанлык
## Сәйәси хәл

Кметы (мэры) община Казанлык общинаһы кметы (мэры) — Галина Стоянова.

# Казанлык
## Туғанлашҡан ҡалаһы

* Тольятти, Рәсәй, 1995 йыл
# Тула (Пижма ҡушылдығы)

Тула — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пижма йылғаһының һул ярына тамағынан 134 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Тула (Пижма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036887
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103688
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Анамниялар

Анамния йәки түбән төҙөлөшлө умыртҡалылар (лат. Anamnia), — парафилетик төркөм, яралғы көплөктәре булмаған умыртҡалыларҙы үҙ эсенә ала. Амниоттарҙан айырмалы рәүештә, түбән төҙөлөшлө умыртҡалыларҙың эмбриональ үҫеше барышында яралғы көбө (тышлығы) - амнион һәм махсус яралғы ағзаһы - аллантоис барлыҡҡа килмәй.
Анамнияларҙың тереклеге һыу мөхитенә бәйле. Барлыҡ ғүмерҙәре йәки ғүмерҙеренең башланғыс стадиялары (йомортҡа һәм балағорт саҡтарында ) һыу мөхитендә үтә. Анамнияларға амниоттарҙан башҡа бөтә умыртҡалылар йәғни, яңаҡһыҙҙар,. балыҡтар шулай уҡ амфибиялар инә.

# Анамниялар
## Үрсеүҙәре

Күпселек төрҙәрҙә аталаныу тышта һыу мөхитендә бара. Кимерсәкле балыҡтарҙа һәм ер-һыу хайуандарының бер өлөшөндә эске аталандырыу күҙәтелә. Йомортҡалары һыуҙа йомортҡа формаларын һаҡлауҙы тәьмин итеүсе ҡойҡа тиресәһе менән уратып алынған.Йомортҡа һарыһы күп түгел. Һыу тышлыҡ аша тышҡы мөхиттән үтеп инә. Үҫеш процесында инә күҙәнәк тулыһынса ваҡланыу (дробление) стадияһын үтә.
Личинкалары (балағорттары) формалашҡас көптө йыртып сыға һәм һыу мөхитендә тереклек итеүҙе дауам итә. Һулыш айғолаҡтар ярҙамында башҡарыла.
Ер-һыу хайуандары тулыһынса үҫешеп етеү өсөн тулыһынса әүерелеш — метаморфоз аша үтергә тейеш. Уның барышында ер өҫтөндә хәрәкәт итеү өсөн аяҡ ослоҡтары барлыҡҡа килә. Һиҙеү ағзалары яңырыу кисерә һәм үпкә аша һулауға күсә. Ҡайһы бер ер-һыу хайуандарының йомортҡаларына һыулы мөхиттән ситтә үҫешеүгә мөмкинлек биргән ҡулайламалары бар.

# Анамниялар
## Шулай уҡ, ҡарағыҙ

* Амниоттар
# Хүдүд

Хүдүд (ғәр. حد‎ — «тотҡарлау», «туҡтатыу»; рус. Хадд) — әхлаҡһыҙлыҡ һәм йәмәғәт тәртибенә ҡаршы енәйәттәр өсөн шәриғәт судьяһы (ҡаҙый) биргән яза. Бындай енәйәттәргә көсләү, боҙоҡ эштәр ҡылыу, ялған шаһитлыҡ итеү, яла яғыу, эскелек, ҡомарлы уйындар, мутлашыу һәм башҡалар инә. Ҡөрьәндә һәм Мөхәммәт Пәйғәмбәр) сөннәтендә күрһәтелмәгән енәйәттәр тәзир категорияһына ҡарай һәм ҡаҙый ҡарары буйынса яза бирелә.

# Хүдүд
## Ҡулланыу тәртибе

Хүдүд айырым шәхескә ҡаршы түгел, ә законға ҡаршы енәйәттәр өсөн һалынғанлыҡтан, мотлаҡ үтәлергә тейеш. Ул 40-тан 100-гә тиклем ҡамсылау йәки таяҡлау юлы менән башҡарыла Яза алғандан һуң енәйәтсе тәүбә итергә һәм гонаһын юйҙыртырға тейеш (кәффара).
Хүдүд тик шәриғәт судьяһы хөкөмө буйынса ғына һалына, ул һуғыуҙар һанын һәм уларҙың көсөн билдәләй. Яза биргәндә ғәйепләнеүсе үлмәһен һәм уның эске органдарына зыян килмәһен өсөн һуғыуҙар артыҡ көслө булмаҫҡа тейеш. Әгәр берәү үлә ҡалһа, ҡайһы бер мәҙһәбтәрҙә уның вариҫтары зыянын ҡайтартырға тейеш (дийә), икенселәрендә ҡанундан башҡа бер кем дә ғәйепле түгел тип иҫәпләнә. Хүдүд бөтә йәмәғәт урындарында ла башҡарыла ала, тик был мәсеттәрҙә рөхсәт ителмәй. Ҡатын-ҡыҙға яза биргәндә уның кәүҙәһе (ғәүрәт) асылырға тейеш түгел, ә ир-ат язаны йомшартмаҫлыҡ итеп кейенгән булырға тейеш.
Иҫке ғосман хоҡуғы буйынса хүдүд ҙур аҡсалата штраф менән алмаштырыла алған. Был тәртипте хәҙерге ислам дәүләттәренең күп кенә ҡануниәттәре ҡабул итә.
# Ҡытайҙар

Ҡытайҙар — Ҡытай менән бәйле ниндәйҙер билдә буйынса берләшкән кешеләр берлеге. Кешенең ҡытайҙарға ҡарағанлығын билдәләүҙең бер нисә трактовкаһы бар:
Төп мәҡәләләр: Ҡытай Халыҡ Республикаһы халҡы, Ҡытай Республикаһы һәм Гонконг халҡы
Төп мәҡәлә: Ҡытайҙың халыҡтары
Төп мәҡәлә: Хань халҡы

# Ҡытайҙар
## Ҡытай терминдары
### Путунхуаса

* Ҡытай — 中國人|中国人 (zhōngguórén — чжунгожэнь йәки дәүләт булараҡ, Ҡытай кешеһе): ҡайһы берәүҙәр, этник яғын иҫәпкә алмайса, Ҡытай Халыҡ Республикаһының бөтә граждандары өсөн ошо терминды файҙалана. Башҡалар уны Ҡытай Республикаһы граждандары атау маҡсатында файҙалана. Ҡулланыу Ҡытай респубикаһы статусының сәйәси сағылышына бәйле булыуы мөмкин.
* Ҡытай кешеһе — 華人|华人 (huárén — хуажэнь йәки цивилизация булараҡ, Ҡытай кешеһе): шул иҫәптән Ҡытайҙа һәм сит илдәрҙә йәшәүселәрен дә индереп, Ҡытай сығышлы һәр кешегә ҡараған дөйөм термин. Әммә был термин ғәҙәттә сит илдәрҙә йәшәүсе ҡытай берләшмәләренә һәм ҡайһы берҙә сит илдә йәшәүсе ҡытай аҙсылығына мөрәжәғәт иткәндә ҡулланыла.
* Хуацяо йәки Ҡытай эмигранттары — 華僑|华侨 (huáqiáo — хуацяо): сит илдәрҙә даими йәшәгән Ҡытай ватандашына йәки гражданына ҡарай.
* Ҡан буйынса ҡытайҙар — 華裔|华裔 (huáyì — хуаи): ҡағиҙә булараҡ, ҡытай гражданлығына эйә булмаған һәм мәҙәни яҡтан Ҡытайҙан алыҫлашҡан сит илдәрҙә йәшәгән ҡытай кешеләренә ҡарай.
* Ҡытайҙың бәләкәй халыҡтары — 少數民族|少数民族 (shǎoshù-mínzú — шаошу-миньцзу): был термин Ҡытайҙа йәшәүсе 55 милләткә: монголдар, тибеттәр, уйғырҙар һ.б. ҡағыла.
Ҡытай Халыҡ Республикаһының иң күп һанлы халҡы — хандар, улар халыҡтың 92 % самаһын тәшкил итә, ә ҡалғандары шартлы рәүештә бәләкәй халыҡтарға ҡарай.

# Ҡытайҙар
## Ҡытай терминдары
### Юэ (кантон) телендә

** Кантонлы — 老華僑|老华侨 (Lou5 waa4 kiu4 — лоува: кхиу; lǎohuàqiáo — лаохуацяо) халыҡ-ара кантон дикторҙары Ҡытайҙан ситтә оҙаҡ ваҡыт, ғәҙәттә 10 йыл йәки күберәк, йәшәгән кешегә мөрәжәғәт итер өсөн ҡулланған.
* Кантонлы — 唐人|唐人 (tong4 yan4 — тхон янь; tángrén — танжэнь)
** Тан династияһы осоро ҡытайҙары Хань династияһы осоро ҡытайҙары менән синоним итеп ҡарала.
* Кантонлы — 土著|土着 (tou2 jyu3 —тхоучю; tǔzháo — тучжао)
** Туранан-тура мәғәнәһе — «тупраҡтан»; этник аҙсылыҡты тәшкил итеүсе төркөм ҡытайҙарына ҡарай.
# Енғалыш ауыл Советы (Шишмә районы)

Енғалыш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Шишмә районы муниципаль районының административ- территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Енғалыш ауыл Советы (Шишмә районы)
## Составында

Енғалыш ауылы,
Балағуш ауылы,
Борискин ауылы,
Лентовка ауылы,
Һабыр ауылы,
Семеновка ауылы.
# Тальция

Тальция — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының уң ярына тамағынан 596 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 89 км.

# Тальция
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014408
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301440
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Полиха

Полиха — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Поля йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Полиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000031931
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003193
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кушва (Лобва ҡушылдығы)

Кушва — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лобва йылғаһының уң ярына тамағынан 151 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Кушва (Лобва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011000
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201100
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Карпов Анатолий Евгеньевич

Анатолий Евгеньевич Карпов (23 май 1951 йыл) — СССР һәм Рәсәй шахматсыһы һәм сәйәсмәне, шахмат буйынса ун икенсе донъя чемпионы (1975—1985), халыҡ-ара гроссмейстер (1970), СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1974). Ир-егеттәр араһында шахмат буйынса өс тапҡыр донъя чемпионы (1975, 1978, 1981), өс тапҡыр ФИДЕ-ның донъя чемпионы (1993, 1996, 1998), ике тапҡыр СССР йыйылма командаһы составында донъя чемпионы (1989 һәм 1985), СССР йыйылма командаһы составында алты тапҡыр шахмат олимпиадаһы еңеүсеһе (1972, 1974, 1980, 1982, 1986, 1988), өс тапҡыр СССР чемпионы (1976, 1983, 1988), РСФСР чемпионы (1970). Туғыҙ шахмат «Оскары» эйәһе(1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1984). Златоуст (1979) һәм Тула (1998) ҡалаларының почетлы гражданы. Карпов — БДБ сиктәрендә билдәле филателистарҙың береһе.
РФ Дәүләт Думаһының VI һәм VII саҡырылыш депутаты, Думаның халыҡ-ара эштәр буйынса комитеты ағзаһы, «Берҙәм Рәсәй» фракцияһы ағзаһы.

# Карпов Анатолий Евгеньевич
## Биографияһы

Биш йәшендә шахмат уйнарға атаһы өйрәтә. Златоуст металлургия заводының Спортпавильонының шахмат секцияһында шөғөлләнә. Беренсе тренеры — Дмитрий Артемьевич Зюляркин (1928—2011), ошо заводта инженер булып эшләй. 9 йәшендә Анатолий беренсе разрядҡа эйә була, 11 йәшендә спорт мастерына кандидатлыҡ нормаларын үтәп, 14 йәшендә СССР-ҙың спорт мастеры була.
Үҫмер йылдарында Анатолий беренсе тапҡыр Мәскәүгә — «Ботвинник мәктәбендә» шөғөлләнергә килә.
# Лесь-Я

Лесь-Я — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Эсс йылғаһының уң ярына тамағынан 60,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Лесь-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300015828
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301582
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ойвож (Шервож ҡушылдығы)

Ойвож — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Шервож йылғаһының һул ярына тамағынан 1,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ойвож (Шервож ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007857
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100785
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Рафиҡов Ғәббәс Ғабдрафиҡ улы

Рафиҡов Ғәббәс Ғабдрафиҡ улы (26 март 1899 йыл — 1982 йыл) — дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре, КПСС ағзаһы. Илеш район Советы башҡарма комитетының беренсе рәйесе (1935—1937), шулай уҡ Салауат (1939—1944) һәм Ҡырмыҫҡалы (1944—1955) район Советтарының элекке рәйесе. Башҡорт АССР-ының 2-се һәм 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты. БАССР Юғары Советы Президиумы, КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты һәм СССР Журналистар союзы ағзаһы, РСФСР-ҙың персональ пенсионеры. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, Ҡыҙыл Йондоҙ һәм ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.

# Рафиҡов Ғәббәс Ғабдрафиҡ улы
## Биографияһы

Ғәббәс Ғабдрафиҡ улы Рафиҡов 1899 йылдың 26 мартында Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе Йәлдәк улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Илеш районы) составындағы Иғмәт ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1927 йылда Совет-партия мәктәбенә уҡырға ебәрелә. Уҡыу йортон тамамлағандан һуң, ВКП-(б)-ның Бөрө кантонына ҡараған Баҙыҡ улус комитеты секретары булып эшләй.
1930—1935 йылдарҙа Дүртөйлө районы ер бүлеге мөдире булып эшләй һәм бер үк ваҡытта «Красная Башкирия» һәм «Коммуна» республика гәзиттәренең эшсе-крәҫтиән хәбәрсеһе булып эшләй.
1935 йылда Илеш район советы башҡарма комитеты рәйесе итеп һайлана һәм Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма Комитеты Президиумы ҡарамағындағы Юғары совет төҙөлөшө мәктәбенә уҡырға ебәрелгәнсе эшләй.
1939—1944 йылдарҙа — Салауат район советы башҡарма комитеты рәйесе, 1944—1955 йылдарҙа — Ҡырмыҫҡалы район советы башҡарма комитеты рәйесе.
1955 йылдан алып 1961 йылға тиклем — Ҡырмыҫҡалы районының Будённый исемендәге (хәҙер — «Сулпан») колхозы рәйесе. Ике тапҡыр БАССР Юғары Советы депутаты итеп һайлана, КПСС өлкә комитеты ағзаһы була.

# Рафиҡов Ғәббәс Ғабдрафиҡ улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* ике Почёт Билдәһе ордены
РСФСР-ҙың персональ пенсионеры.
1982 йылда Ҡырмыҫҡалы ауылында вафат булған.
# Ташкинов

Ташкинов — күп мәғәнәле һүҙ.

# Ташкинов
## Мәҡәләләр

* Ташкинов (Башҡортостан) — Башҡортостандың Нефтекама ҡала округындағы ауыл.
* Ташкинов (Силәбе өлкәһе) — Силәбе өлкәһенең Наҙы-Петровск районындағы ауыл.