yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ғибәҙәт (Ислам)

Ғибәҙәт (ғәр. عبادة‎ — «табыныу») — уҡыла: әл-ғибәдә — ҡәҙер итеү, лексик яҡтан — йомшаҡ күңелле булыу, баш эйеү, буйһоноу; рус. ‘Иба́дат) — Ислам тәғлимәте буйынса, Аллаһы Тәғәлә ҡушҡан йәки хуплаған ғәмәлдәрҙе башҡарыу һәм Аллаһ тыйған ғәмәлдәрҙән ҡасыу тигән мәғәнәгә эйә булған Ислам төшөнсәһе
Термин Ҡөрьәндә телгә алына.

# Ғибәҙәт (Ислам)
## Төшөнсә

«Дини йолалар тураһында фән» (‘ильм әл-‘ибәдәт) мосолман хоҡуғының биш өлөшөнөң береһен (фиҡһ) тәшкил итә. Ғибәҙәт, йола практикаһы булараҡ, «рухи практиканан» айырыла (мөғәмәләт).
Ул түбәндәге йолаларҙы үҙ эсенә ала:
* таҙарыныу (тәһәрәт)
* көн һайын биш тапҡыр намаҙ
* мөлкәттән ярлылар файҙаһына түләнгән һалым (зәҡәт)
* ураҙа (саумالصوم)
* хаж ҡылыу
* иманда тырышлыҡ (йыһат).
Юғарыла һанап үтелгән дини бурыстарҙы үтәү ғибәҙәттең айырылғыһыҙ өлөшө булып һанала. Теоретик яҡтан ғибәҙәт сөнниҙәрҙең һәм шиғыйҙарҙың ҡағиҙәләре бер төрлө, әммә ғәмәлдә айырмалар бар.

# Ғибәҙәт (Ислам)
## Ғибәҙәт сығанаҡтары

* Һөйөү — Аллаһы Тәғәләгә ҡарата һөйөү, яратыу хисе,
* Өмөт — Аллаһы Тәғәләнең рәхмәтенә, шәфҡәтенә өмөтләнеү, йәннәтенә инергә ынтылыу,
* Ҡурҡыу — Аллаһ Тәғәләнең асыуын сығарыуҙан ҡурҡыу, Уның ғазабынан һаҡланыу.
# Клонлаштырыу

Клонлаштырыу — организмды енесһеҙ үрсетеү юлы менән (шулай уҡ вегетатив юл менән) генетик яҡтан шул организмға оҡшаш бер йәки бер нисә күсермәһен ҡайтанан сығарыу.
Клон инглиз һүҙе. Клон һүҙен баштараҡ (ингл. cloning бор. грек. κλών үҫенте тигәнде аңлата) бер үҫемлектән вегетатив юл менән үҫеп сыҡҡан үҫемлектәр өсөн ҡулланалар. Был үҫентеләр тәү ағастың теүәл күсермәһе булалар. Был юл менән үҫентеләр алыуҙы клонлаштырыу тип атайҙар.
Терминды ҡулланыу даирәһе киңәйә һәм бактерия культураларын үрсетеү өсөн ҡуллана башлайҙар.
Һуңыраҡ клонлаштырыу тип оҡшаш организмдар сығарыу технологияһын атайҙар. Күҙәнәккә яңы төшсә урынлаштырыла һәм яңы организм үҫтерелә. Яңы организм генетик яҡтан сыганаҡ организмдан бер яғы менән дә айырылмай. Был технология буйынса беренсе сүмесбаштар һәм киң билдәле һарыҡ Долли алына.
# Мунгай

Мунгай (Кесе Мунгай) — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Аламбай (Лесной Аламбай) йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Мунгай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200002982
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200298
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Көрәнбейәшыуған

Көрәнбейәшыуған (рус. Курэн-бэйэ-шыуган, Курэн-Бейэ) — Рәсәй Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы тау.

# Көрәнбейәшыуған
## Географияһы

Көрәнбейәшыуған тауы Ҡыуандыҡ ҡала округындағы Һаҡмар йылғаһы буйында урынлашҡан Аҡсура ауылы янында тора. Тарихи Башҡортостан ерҙәрендә торған был тау төбәге Октябрь революцияһына тиклем Ырымбур губернаһында булһа, бер мәл 1917 йылдан Башҡортостанға ла инеп ала. 1934—1959 йылдарҙа Ырымбур өлкәһе Ейәнсура районы составында була. Ырымбур өлкәһе үҙе 1938—1957 йылдарҙа — Чкалов өлкәһе тип аталып йөрөй. 1959 йылда Аҡсура ауылы Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ районы составына индерелә

# Көрәнбейәшыуған
## Климаты

Тау урынлашҡан төбәк климаты Ҡыуандыҡ районының күпселек урыны өсөн дә уртаҡ. Бындағы климат уртаса континенталь, йылдың дүрт миҙгеле лә аныҡ ҡына айырыла. Температураның абсолют минимумы иң һалҡын ай-ғинуарҙа −45 °C; иң йылы ай июлдә температураның абсолют максимумы + 42 °C. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм 300—550 мм, шуның 70 % яҙғы-йәйге айҙарҙа яуа. Ҡар ҡатламы ярайһы тотороҡло, йылына уртаса 150 көн ята.

# Көрәнбейәшыуған
## Этимологияһы

Билдәле булыуынса, башҡорт халҡында йылҡысылыҡ, йылҡы малы менән бәйле топонимдар бик күп. Был тауҙың атамаһы ла шуның менән бәйле. Ороним өс өлөштән тора: көрән, бейә һәм шыуған. 2 томлыҡ "Башҡорт теленең һүҙлеге"ндәге аңлатмаларҙан күренеүенсә, көрән йылҡы төҫө — ҡыҙғылт ҡара, көрән атты көрәнсәй тип атау ҙа бар. Бейә — инә йылҡы малы, шыуған — шыуыу һүҙенән — шыма, тайғаҡ урында тотолоп тора алмау
# Куганду

Куганду (Кугандух) — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чулышман йылғаһының һул ярына тамағынан 159 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Куганду
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100001722
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100172
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Митькина

Митькина — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Митькина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027887
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202788
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кулга

Кулга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чузик йылғаһының һул ярына тамағынан 347 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кулга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200028874
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202887
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аҡкүл заказнигы

Аҡкүл заказнигы (рус. Белоозерский заказник) — урман һәм болондо берләштергән, бай фауналы күл тәбиғәте комплексы, Башҡортостандың махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәһе. Башҡортостандың Ғафури районының үҙәге Красноусол ҡасабаһынан 15 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Аҡкүл заказнигы
## Физик-географик ҡылыҡһырлама

Аҡкүл заказнигы 1957 йылда Ағиҙел йылғаһы һәм Аҡкүл күле туғайындағы уникаль тәбиғәт комплексын һаҡлау, шулай уҡ йылға ҡондоҙо популяцияһын тергеҙеү маҡсатында зоологик заказник булараҡ ойошторола. Биләмә район үҙәгенән төньяҡ-көнбайышҡа табан 15 км алыҫлыҡта Ағиҙел йылғаһының һул ярында урынлашҡан. 8 мең гектар майҙанды биләгән тәбиғәт ҡомартҡыһының ҙур ғына өлөшө урман менән ҡапланған (39,7 процент). Бихисап һыу ҡоштары һәм йәнлектәренә төйәк булған Аҡкүл күле лә тәбиғәт ҡомартҡыһы булып танылған. Уның рельефына һыубаҫар болондар, ваҡ тулҡынлы уйһыулыҡтар хас. Туғайҙарында ерек һәм тал ҡыуаҡлыҡтары үҫә, ә урмандары имән, йүкә, ҡайын һәм уҫаҡ ағастарынан тора.
Тәбиғәт ҡомартҡыһы биләмәһен бик күп ҡырағай йәнлектәр үҙ иткән. Аҡ ҡуян, америка шәшкеһе, бурһыҡ, йылға ҡондоҙо, ҡабан, мышы, ондатра, төлкө, һеләүһен, һыуһар кеүек ҡырағай йәнлектәр менән йәнәш көйөлдө, ҡор, ҡурпысыҡ, сытырҙаҡ сөрәгәй, һоро өйрәк, һуна өйрәк һәм башҡа һыу ҡоштары йәшәй. Заказникта Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән баҡса ҡомағы, ҡама, аҡсабан, ала ҡаҙ, ышылдаҡ аҡҡош, ҡаңғылдаҡ аҡҡош, ҡушы өйрәк, һоро ағуна, һоро торна һәм башҡа уникаль ҡоштар осрай. Бынан тыш тәбиғәт заказнигы биләмәһендә башҡорт солоҡ ҡортон һаҡлау һәм үрсетеү өсөн саралар күрелә. .

# Аҡкүл заказнигы
## Махсус һаҡланған тәбиғәт территорияһы (ООПТ)

Һаҡлау объекттары:
* Башҡортостан Республикаһының махсус һаҡланыусы тәбиғәт ҡомартҡыһы, уның составына имән һәм йүкә ағастары үҫкән урмандар һәм ҡырағай йәнлектәргә һәм һыу ҡоштарына бай Аҡкүл күле инә.
* Шулай уҡ ҡырағай хайуандар һәм һыу ҡоштары популяцияларын һаҡлау һәм тергеҙеү буйынса шарттар булдырыла.
# Фотей

Фотей — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Паханческая мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Фотей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000086177
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008617
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мостовица (Мухачиха ҡушылдығы)

Мостовица — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мухачиха йылғаһының һул ярына тамағынан 4,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Мостовица (Мухачиха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100036109
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103610
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Успенский Василий Васильевич

Успенский Василий Васильевич (1881—1952) — хирургия өлкәһендә совет ғалимы һәм педагогы, медицина фәндәре докторы (1935), профессор (1937). РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы (1944).

# Успенский Василий Васильевич
## Биографияһы

Василий Васильевич Успенский 1881 йылдың 30 мартында Вятка губернаһында тыуған.
1905 йылға тиклем Мәскәү һәм Ҡазан университеттарының медицина факультеттарында белем ала, революцион хәрәкәттә ҡатнаша, ошоноң менән бәйле университетты тамамламай Францияға Парижға китергә мәжбүр була. 1910 йылда Шарль Николдең Пастер институтына ғилми-тикшеренеү эшенә саҡырыуына тиклем, микробиологтар А. М. Безредка һәм И. И. Мечников менән берлектә эшләй, фәнни эшмәкәрлек бер үк ваҡытта Париж юғары медицина мәктәбендә уҡый.
1910 йылда Рәсәй империяһына ҡайтҡандан һуң, Мәскәү дәүләт университетының медицина факультетын тамамлай. 1910 йылдан 1914 йылға тиклем Өфө һәм Тамбов земство табип уҡыу йорттарында клиник һәм практик эштәр менән шөғөлләнә, шулай уҡ Мәскәү Иҫке -Екатеринина дауаханаһында хирургтар В. М. Минц, П. А. Герцен һәм В. Н. Розанов етәкселеге аҫтында эшләй. Ғәмәли эштәр менән шөғөлләнеүҙән тыш, табиптарҙы камиллаштырыуҙың Петербург клиника институтында педагогик эш менән шөғөлләнә.
1914 йылдан 1918 йылға тиклем Мәскәүҙән Кострома губернаһына ебәрелгәндән һуң, Кологрива өйәҙ дауаханаһында хирург булып эшләй. 1918 йылдан алып 1952 йылға тиклем Тверь берләштерелгән ҡала дауаханаһында хирургия бүлеге мөдире һәм баш табибы вазифаһында практик эштәр менән шөғөлләнә, практик эштән тыш, Калинин педагогия институтында анатомия һәм физиология кафедраһы мөдире вазифаһында эшләй. 1941 йылдан алып 1945 йылға тиклем Бөйөк Ватан һуғышы осоронда В. В. Успенский Тверь эвакуация госпиталендә төп хирург була.

# Успенский Василий Васильевич
## Биографияһы
### Ғилми-педагогик эшмәкәрлеге

В. В. Успенскийҙың төп ғилми-педагогик эшмәкәрлеге ашҡаҙандың сей яралары һәм бөйәнде дауалау проблемалары, абдоминаль хирургия менән бәйле мәсьәләләр тора. Бөтә Рәсәй хирургтарының XV съезында хирург В. В. Успенский сей яра ауырыуҙарын хирургик дауалауҙа гастроэнтеростомияға өҫтөнлөк биреү тураһында доклад яһай, XXV Бөтә Рәсәй хирургтарының съезында был съездың рәйесе урынбаҫары итеп һайлана. 1924 йылда В. В. Успенский Советтар Союзында ҡан биреүҙе клиник практикаға иң беренсе индереүселәрҙең береһе була. В.В. Успенский Мәскәү һәм Ленинград хирургтар йәмғиәтенең почетлы ағзаһы булып тора.
1935 йылда медицина фәндәре докторы ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеү өсөн «Кожная регионарная чувствительность к ультрафиолетовым лучам, ее динамичность и значение ее кривой в прогнозе и терапии кожных заболеваний» темаһына диссертация яҡлай. 1937 йылда уға профессор ғилми исеме бирелә. В. В. Успенский етәкслегендә 267 ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән монографиялар яҙыла, «Вестник дерматологии и венерологии» мөхәрририәт бүлеге ағзаһы була.
В.В.Успенский 1952 йылдың 21 авгусында Тверь ҡалаһында вафат була.

# Успенский Василий Васильевич
## Наградалары

* Ленин ордены

# Успенский Василий Васильевич
## Наградалары
### Исемдәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы (1944)
# Страшены

Страшены (молд. Străşeni) — Молдовалағы ҡала. Страшены районының административ үҙәге.
2014 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 21 400 кеше йәшәй.
# Бражиха

Бражиха — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чумыш йылғаһының уң ярына тамағынан 408 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Бражиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200002197
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200219
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Зерноград (станция)

Зерноград,( 1973 йылға тиклем Дөйә) — Ростов төбәгендә Төньяҡ-Кавказ тимер юлының тимер юлы станцияһы, Ростов өлкәһе Зерноград районының Зерноград ҡалаһында урынлашҡан.

# Зерноград (станция)
## Тарихы

1015 йылда Дондағы Ростовтың Торговая (хәҙер Сальск ҡалаһы) тимер юлы менән бергә разъезд сифатында төҙөлгән. Урындағы оло кеше Григорий Иванович Махно Дөйә разъезы тураһында былай тип һөйләй:

# Зерноград (станция)
## Әҙәбиәттә телгә алыныуы

Дөйә станцияһына Владимир Войтенко шул уҡ исемле шиғырын арнай

# Зерноград (станция)
## Расписание

* Расписания рейсов из Зернограда в Батайск(недоступная ссылка)
# Анзирка

Анзирка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Анзирка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Вятские Поляны ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300612111100040738
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111104073
* Бассейн коды — 10.01.03.006
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Джудит Батлер

Джудит Батлер (ингл. Judith Butler; 24 февраль 1956 йыл) — Америка Ҡушма Штаттары философы, постструктурализм вәкиле, феминизм, квир-теория, сәйәси философия һәм этика мәсьәләләренә ҙур йоғонто яһаусы.

# Джудит Батлер
## Биографияһы

Джудит Батлер 1956 йылдың 24 февралендә АҠШ-тың Огайо штатындағы Кливленд ҡалаһында урыҫ һәм венгр сығышлы йәһүд ғаиләһендә тыуған. Беннингтон колледжында уҡыған, ә һуңынан Йель университетында философия өйрәнгән, 1978 йылда бакалавр дәрәжәһен, 1984 йылда доктор дәрәжәһен ала. 1984—1993 йылдарҙа Уэслиан университетында, Джордж Вашингтон Университетында, Джонс Холкинс Университетында уҡыта. 1993 йылдан Калифорния университетында профессор риторика һәм сағыштырма әҙәбиәт профессоры.
Джудит Батлер феминизм һәм шәһүәтле мәсьәләләрен тикшереп, постструктуралистик традицияла эшләй. Уның ҡыҙыҡһыныуҙар өлкәһе— сәйәси теория, һуңғы эштәрендә йәһүд философияһына мөрәжәғәт итә.

# Джудит Батлер
## Тәнҡит

1999 йылда америка философы Марта Нуссбаум Джудит Батлерҙы үҙ мәҡәләһендә тәнҡитләй. Нуссбаум Батлерҙы шәхси «перформанстар» файҙаһына ойошторолған сәйәси көрәштән баш тартыуҙа һәм аңлы рәүештә буталсыҡ яҙыу стилендә ғәйепләй.

# Джудит Батлер
## Китаптары

* 2013: Dispossession: The Performative in the Political, coauthored with Athena Athanasiou : ISBN 978-0745653815
* 2012: Parting Ways: Jewishness and the Critique of Zionism : ISBN 0-231-14610-8
* 2011: The Question of Gender : Joan W. Scott's critical feminism : ISBN 0-253-35636-9
* 2011: The Power of Religion in the Public Sphere : ISBN 0-231-15645-6
* 2009: Frames of War: When Is Life Grievable? : ISBN 1-84467-333-2
* 2007: Who Sings the Nation-State?: Language, Politics, Belonging (с Гаятри Спивак) : ISBN 1-905422-57-1
* 2005: Giving An Account of Oneself : ISBN 0-8232-2504-6
* 2004: Undoing Gender : ISBN 0-415-96923-9
* 2004: Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence : ISBN 1-84467-544-0
* 2003: Women and Social Transformation (с Элизабет Бек-Герншайм и Лидией Пигверт) : ISBN 0-8204-6708-1
* 2000: Contingency, Hegemony, Universality: Contemporary Dialogues on the Left (с Эрнесто Лакло и Славоем Жижеком) : ISBN 1-85984-278-X
* 2000: Antigone’s Claim: Kinship Between Life and Death : ISBN 0-231-11895-3
* 1997: The Psychic Life of Power: Theories in Subjection : ISBN 0-8047-2812-7
* 1997: Excitable Speech: A Politics of the Performative : ISBN 0-415-91587-2
* 1993: Bodies That Matter: On the Discursive Limits of «Sex» : ISBN 0-415-90365-3
* 1990: Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity : ISBN 0-415-38955-0
* 1987: Subjects of Desire: Hegelian Reflections in Twentieth-Century France : ISBN 0-231-06451-9

# Джудит Батлер
## Рус телендәге баҫмалары

* Заметки к перформативной теории собрания / Джудит Батлер. - М.: Ад Маргинем Пресс, 2018. - 248 с.
* Психика власти: теории субъекции. Харьков: ХЦГИ; СПб.: Алетейя, 2002
* Лакан, Ривьер и стратегии маскарада// Гендерная теория и искусство. Антология: 1970—2000. — М.: РОССПЭН, 2005. — С. 422—441

# Джудит Батлер
## Танылыуы

Теодор В. Адорно премияһы лауреаты (2012) .
# Месдорф

Месдорф (нем. Meßdorf) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 720 кеше йәшәй. Майҙаны — 27,89 км². Диңгеҙ кимәленән 48 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39624 һәм автомобиль коды — SDL.
# Уэльс

Уэ́льс (уэльс телендә, ингл. Wales, Ва́ллис; франц. Pays de Galles) — Бөйөк Британияның иң әһәмиәтле булған 4 административ- сәйәси өлөшөнөң береһе. Элекке кельт ырыуҙарҙын конгломераты.

# Уэльс
## Ҡоролошо

* Уэльс графлыҡтарҙан тора. (Ошо тамғалар менән « *» ҡалалар, « †» — ҡала-графлыҡтары күрһәтелә.) Уэльс телендә исемдәре лә бирелде.
* Мертир-Тидвил (Merthyr Tudful) †
* Кайрфилли (Caerffili) †
* Блайнай-Гвент (Blaenau Gwent)†
* Торвайн (Tor-faen) †
* Монмутшир (Sir Fynwy)
* Ньюпорт (Casnewydd) *
* Кардифф (Caerdydd) *
* Долина Гламорган (Bro Morgannwg) †
* Бридженд (Pen-y-bont ar Ogwr) †
* Ронта-Кинон-Тав (Rhondda Cynon Tâf) †
* Нит — Порт-Толбот (Castell-nedd Port Talbot) †
* Суонси (Abertawe) *
* Кармартеншир (Sir Gaerfyrddin)
* Кередигион (Ceredigion)
* Поуис (Powys)
* Рексем (Wrecsam) †
* Флинтшир (Sir y Fflint)
* Денбишир (Sir Ddinbych)
* Конуи (Conwy) †
* Гвинед (Gwynedd)
* Остров Англси (Ynys Môn)
* Пембрукшир (Sir Benfro)

# Уэльс
## Халыҡ һаны

* 1871 (по ЭСБЕ) — 1,217 млн кеше
* 1881 (по ЭСБЕ) — 1,360 млн кеше
* 1905 (по ЭСБЕ) — 1,8 млн кеше
* 1973 (по БСЭ) — 2,7 млн кеше
* 2001 (перепись) — 2,9 млн кеше
* 2011 (перепись) — 3 063 456 кеше
Милли состав — уэльс халҡы (1,9 млн) һәм инглиздәр. Уэльстын 29 % уэльс телен белә.

# Уэльс
## Шулай уҡ

* Монмут — көньяҡ-көнсығыш Уэльс биләмәләрендә урынлашҡан ҡала.
# Һүҙ составы

Һүҙ составы — һүҙ тамырҙан йәки тамыр менән ялғауҙан (ялғауҙарҙан) торорға мөмкин.

# Һүҙ составы
## Тамыр

һүҙҙең төп мәғәнәһен аңлатҡан һәм бүленмәй торған өлөшө тамыр була: ҡурай, өй, үлән.

# Һүҙ составы
## Ялғау

Телдә айырым ҡулланмайынса, һүҙгә ҡушылып, яңы һүҙ яһаусы йәки уның формаһын үҙгәртеүсе өлөшө ялғау була. Мәҫәлән: балаларҙы – бала (тамыр) + лар (ялғау) + ҙы (ялғау); балыҡсы – сы (ялғау). Ялғауҙар үҙҙәре генә айырым мәғәнә аңлатмай.
Улар ике төрлө була: яһаусы һәм үҙгәртеүсе ялғау.

# Һүҙ составы
## Ялғау
### Яһаусы ялғау

Һүҙгә ҡушылып, яңы һүҙ яһаусы йәки уға яңы мәғәнә биҙәге биреүсе ялғау яһаусы ялғау тип атала. Ул:
* һүҙҙең тамырына йәки нигеҙенә ҡушылып, яңы мәғәнәле һүҙ яһай: урман – урмансы, урманлыҡ; бесән – бесәнсе;
* ҡайһы бер яһаусы ялғауҙар һүҙгә айырым мәғәнә биҙәге өҫтәй. уларға түбәндәгеләр инә:
** иркәләү, кесерәйтеү ялғауҙары: малҡай, балаҡай, ҡолонсаҡ;
** сифаттарҙың, рәүештәрҙең дәрәжә ялғауҙары: матурыраҡ, иркенләберәк, алһыу.

# Һүҙ составы
## Ялғау
### Үҙгәртеүсе ялғау

Һүҙҙең мәғәнәһен үҙгәртмәйенсә, формаһын ғына үҙгәртеп, бер һүҙҙе икенсеһенә бәйләүсе ялғау үҙгәртеүсе ялғау тип атала. Төштә әсәйҙе күрҙем (- тә, - ҙе, - ҙем – үҙгәртеүсе ялғауҙар).
Үҙгәртеүсе ялғауҙарға түбәндәге ялғауҙар инә: исемдең килеш (әсәйҙең, әсәйгә), эйәлек заты (ағайым), күплек (ағайҙар), хәбәрлек (ағаймын) ялғауҙары; ҡылымдың йүнәлеш (йыуын), юҡлыҡ (барма), күләм (килгелә), һөйкәлеш (бармаҡсы, яҙһа), заман (эшләгән), зат (барам), һан (эшләнем, яҙығыҙ) ялғауҙары;
Алмаштарҙың килеш (уны, мине), һан (улар, ошолар) ялғауҙары инә.
Бер һүҙҙә бер нисә яһаусы ялғау, бер нисә үҙгәртеүсе ялғау, бер булырға мөмкин. Мәҫәлән: иген + се + лек + тең (-се, -лек – яһаусы ялғау, -тең – үҙгәртеүсе ялғау).
# Иҫке Шуамта

Иҫке Шуамта — Телави муниципалитетының грузин православие монастыры, урманда, ҡаланан 7 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Монастырь комплексы үҙ эсенә христиан архитектураһының V быуат базиликаһын, VII быуат көмбәҙле ғибәҙәтханаһын, Мцхета тәреһен ала; Базиликаның көнсығыш фасады бөтөнләй яҫы. Көньяҡ һәм төньяҡ стенала ҡапҡалар бар һәм унан аша үтәнән-үтә ҡорамды үтергә мөмкин. Был ҡорам бик бәләкәй һәм бик ябай, шуҡа күрә ниндәйҙер архитектура үҙенсәлектәренә эйә түгел. Әммә бер детале бар - был уның бағаналар рәүешендәге алтарь бүлгеләре. Ул ғәжәйеп, сөнки VI быуаттан шулай итеп алтарь нишаларын биҙәй башлағандар. Һуңынан бағаналар араһына иконаларҙы урынлаштыра башлағандар. Ә Шуамта базиликаһы үҙгәрмәгән һәм VI быуат интерьерын һаҡлап ҡалған. Ҙур кәмбәҙле ҡорам Джвари ҡорамының теүәл күсермәһе. VII быуаттың көмбәҙле бәләкәй сиркәүе классик тетраконх. Планы шулай уҡ сатраш типта, әммә мөйөш бүлмәләр юҡ. Өс сиркәү ҙә һуйырташтан төҙөлгән. XVI быуатта иҫке Шуамта монастыры бушап ҡала. Кахетин батшаһы Леван II (1520-1570) ҡатыны Тинатин Гуриели Шуамтала яңы монастырь төҙөй. Яңы төп сиркәү кирбестән төҙөлә, тәре-көмбәҙле була, эстән биҙәлә. Комплекс үҙ эсенән манараны һәм башҡа биналарҙы һәм унан аша ҡорамҡа үтәнән ала.