yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бикин милли паркы

Бикин милли паркы (рус. Национальный парк Бики́н) — Приморье крайының Пожарский районында, Сихотэ-Алинь тауҙарының көнбайыш һыртындағы айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәһе. Абсолют бейеклеге диңгеҙ кимәленән 200 м алып (Бикин йылғаһы үҙәне) 1932 м тиклем (Аник тауы) үҙгәрә.
Милли парк 2015 йылда Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарары менән «Амур юлбарыҫы» программаһы сиктәрендә булдырыла. Парк составына төбәк әһәмиәтендәге Үрге Бикин дәүләт тәбиғәт заказнигы территорияһы һәм Бикин төбәк әһәмиәтендәге тәбиғәттән традицион файҙаланыу территорияһының бер өлөшө инә. Майҙаны 1160 469 гектар тәшкил итә, Рәсәйҙең иң ҙур милли парктарының береһе булып тора.
2018 йылдан ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы объекты булып тора: Бахрейн һәм Манамала үткән Бөтә донъя мираҫы комитетының 42-се сессияһында «Үҙәк Сихотэ-Алинь» киңәйтелә (2001 йылда уҡ исемлеккә индерелә) һәм ул Бикин милли паркы эсенә индерелә .

# Бикин милли паркы
## Маҡсаты һәм бурыстары

Парк түбәндәге төп бурыстарҙы хәл итеү өсөн булдырылған:
* уникаль һәм эталон тәбиғәт участкаларын һәм объекттарын һаҡлау;
* тарихи-мәҙәни объекттарҙы һаҡлау һәм төп халыҡтарҙың (удэгей һәм нанайҙар) йәшәү мөхитен, традицион йәшәү рәүешен һаҡлау;
* халыҡты экологик тәрбиәләү һәм көйләнгән туризм һәм ял өсөн шарттар булдырыу;
* тирә-яҡ мөхитте һаҡлау буйынса дәүләт мониторингы.

# Бикин милли паркы
## Флора һәм фаунаһы

Милли парк территорияһы Амур юлбарыҫының иң һуңғы тәбиғи йәшәү урындарының береһе булып тора. Бында уның донъяла һанының яҡынса 10 % -ы йәшәй. Һөтимәрҙәрҙең 51 төрө асыҡланған.
Парк территорияһында 194 төрө ҡош йәшәй, шул иҫәптән уларҙың 9-ы Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабына индерелгән. Улар — ҡара ҡауҙы, тәңкәле өйрәк, балыҡ ябалағы һәм башҡалар. Шулай уҡ һөйрәлеүселәрҙең 10, ер-һыу хайуандарының 7 һәм балыҡтарҙың 26 төрө бар.
Үҙәндә үҫкән киң япраҡлы һәм кедр урмандарында үҫемлектәр мул булғанға, күп төрлө һөтимәрҙәр йәшәй. Бында төньяҡ үҫемлектәре (кедр, ҡайын, ҡорос ағас, сәтләүек ағасы һ. б.) һәм шулай уҡ көньяҡ үҫемлектәр (женьшень, элеутерококк, рододендрон, актинидия һәм аралия) үҫә

# Бикин милли паркы
## Төп халҡы

Бында электән удэгей һәм нанай халҡы йәшәй. Удэгейҙар — тунгус-манчжур тел төркөмөнә ҡарай. XIX быуаттың аҙағына тиклем удэгейҙарҙы үҙ аллы этнос итеп айырмайҙар. Уларҙы орочтар менән бер халыҡ тип иҫәпләгәндәр. Дөйөм этник исемдән тыш, удэгейҙарҙың үҙ атамаһы булған бер нисә территориаль төркөмө бар: хунгарий — хунгакэ, бикин — бикинка һ.б..
Бикин удэгейҙары һәм нанайҙарҙың матди һәм рухи мәҙәниәтендә уртаҡ яҡтар күп. Уссурия тайгаһы үҙәгендә йәшәгән аборигендар элек-электән һунарсылыҡ, балыҡсылыҡ, йыйыусылыҡ һәм башҡа традицион һөнәрҙәр менән шөғөлләнгән.
Милли парк территорияһында Бикин удэгейҙары һәм Приморье крайының башҡа әҙ һанлы халыҡтары хөрмәт иткән тәбиғи һәм тарихи объекттар: боронғо туҡталҡалар, табыныу урындары һәм башҡа ерле халыҡтарҙың этник мәҙәниәте нигеҙен тәшкил иткән башҡа объекттар урынлашҡан. Уссури юлбарыҫы — удэгей халҡы өсөн изге хайуан.
# Көньяҡ Ощал

Көньяҡ Ощал — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ощал йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Көньяҡ Ощал
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200032649
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203264
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Илембәтова Азалия Фәттәх ҡыҙы

Илембәтова Азалия Фәттәх ҡыҙы (1 ғинуар 1978 йыл) — ғалим-этнограф, шәрҡиәтсе. Тарих фәндәре кандидаты (2006).

# Илембәтова Азалия Фәттәх ҡыҙы
## Биографияһы

Азалия Фәттәх ҡыҙы Илембәтова 1978 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ы Салауат районы Малаяҙ ауылында тыуған.
1999 йылда Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетын тамамлай.
1999 йылдан Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының этнология бүлегендә эшләй.

# Илембәтова Азалия Фәттәх ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге башҡорттарҙың этник тарихын, мифологияһын, йолаларын, хайуандар һәм ҡоштар культын өйрәнеүгә арналған.

# Илембәтова Азалия Фәттәх ҡыҙы
## Хеҙмәттәре

* Культ животных у башкир: история и современность / А. Ф. Илимбетова, Ф. Ф. Илимбетов ; Российская акад. наук, Уфимский науч. центр, Ин-т истории, яз. и лит. — Уфа : ИИЯЛ УНЦ РАН, 2009. — 306 с.
* Культ животных в мифоритуальной традиции башкир [Текст] / А. Ф. Илимбетова, Ф. Ф. Илимбетов ; Российская акад. наук, Уфимский науч. центр, Ин-т истории, яз. и лит. — [2-е изд., испр. и доп.]. — Уфа : Гилем, 2012. — 703 с.; 21 см; ISBN 978-5-7501-1372-9
* Илимбетова А. Ф. Олень в устном творчестве, народном искусстве и верованиях // Башкиры-гайнинцы: история и современность. — Уфа: Китап, 2012. — 264 с. — С. 164—199. — ISBN 978-5-295-05131-9.
* Илимбетова А. Ф. Священные птицы башкир. — Уфа, 2014.

# Илембәтова Азалия Фәттәх ҡыҙы
## Ғаиләһе

Ағаһы — Илембәтов Азамат Фәттәх улы, техник фәндәр кандидаты, Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры (2011—2012).
# Логинова Лидия Петровна

Логинова Лидия Петровна (коми Логинова Петыр Лидьö, рус. Лидия Петровна Логинова; 13 ноябрь 1954 йыл) — коми йырсыһы. Коми Республиканың Милләттәр министрлығының фин-уғыр мәҙәни үҙәге халыҡ йырҙары бүлеге хеҙмәткәре, «Зильган турун» (башҡ. Зыңлау үлән) ансамбле етәксеһе. Коми Республиканың халыҡ артисы (1994), 2-се дәрәжәле «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены миҙалы (2005) эйәһе.

# Логинова Лидия Петровна
## Биографияһы

Лидия Петровна Логинова 1954 йылдың 13 ноябрь (ҡырпағай) көнө Коми Республиканың Корткерос районындағы Богородск (коми Висер) ҡасабаһында тыуған. Атаһы — урмансы, әсәһе — баҫыусылыҡ эшсеһе.
Лидия бала сағында уҡ йырлай башланы. Ул ҡатнашҡан иң беренсе конкурс — «Сыктывкарская осень». 1982 йылдан 1988 йылғаса Лидия Логинова Эжваса дзоридзьяс (башҡ. Эжва сәскәләре) ансамбле солисткаһы була. 1992 йылдан 1995 йылғаса ул Коми фольклор театрында, 1995 йылдан 1999 йылғаса Коми Республика Филармонияһының «Зарни ёль» ансамблендә солистка булып эшләй.

# Логинова Лидия Петровна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Коми Республиканың халыҡ артисы (1994)
* 2-се дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены миҙалы (2005)
# Кесе Кша

Кесе Кша — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кша йылғаһының һул ярына тамағынан 4,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Кесе Кша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036784
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003678
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бөгөлмә өйәҙе

| Өйәҙ үҙәге гербы | Губерна гербы |
| Герб уездного центра | Герб губернии |
| Губерна | Һамар губернаһы |
| Үҙәге | Бөгөлмә |
| Барлыҡҡа килгән | 1781 |
| Бөтөрөлгән | 1920 |
| Майҙаны | 10 803,1 саҡрым² |
| Халҡы | 299 884 (1897) |
Бөгөлмә өйәҙе — Рәсәй империяһы һәм РСФСР-ҙың 1781—1920 йылдарҙағы административ-территориаль берәмеге. Өйәҙ ҡалаһы — Бөгөлмә.

# Бөгөлмә өйәҙе
## Географик урыны

Өйәҙ Һамар губернаһының төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан,Ҡазан губернаһының - Чистай, Өфө губернаһының Миңзәлә һәм Бәләбәй өйәҙҙәре менән сиктәш булған. Майҙаны 1897 йылда 10 803,1 саҡрым² (12 294 км²) тәшкил иткән.

# Бөгөлмә өйәҙе
## Тарихы

Өйәҙ 1781 йылда Өфө наместниклығы Өфө өлкәһе составында Бөйөк Екатерина реформаһы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. 1796 йылдан Ырымбур губернаһына ингән.
1851 йылда яңы барлыҡҡа килгән Һамар губернаһы составына бирелгән.
1920 йылда бөтөрөлгән, уның территорияһында Татар АССР-ы составындағы Бөгөлмә кантоны ойошторолған.

# Бөгөлмә өйәҙе
## Халҡы

1897 йылғы йәниҫәп мәғлүмәттәре буйынса өйәҙҙә 299 884 кеше, шул иҫәптән урыҫтар — 95036, татарҙар — 62406, типтәрҙәр — 43568, мордвалар — 37498, башҡорттар — 29647, сыуаштар — 25406, Бөгөлмәлә 7 581 кеше йәшәгән.

# Бөгөлмә өйәҙе
## Административ бүленеше

1913 йылда өйәҙҙә 4 стан һәм 38 улус: булған.
| Әбдекәй ауылы, Аҙнаҡай — Аҙнаҡай, Александровский — Аҡбаш ауылы, Әлкәй, Әлмәт — Әлмәт, Баулы — Баулы ауылы, Богоявленский — Сула ауылы, Борискинский, Борисоглебский — Секретарка ауылы, Варваринский — Кичуй ауылы, | Үрге Ҡармал — Сирмешән ҡәлғәһе, Добринский, Дымский, Елизаветинский — Келәүле ауылы, Ивановский — Поповка ауылы, Ҡаратай — д. Зәй-Ҡаратай ауылы, Костюнькинский, Керәжле, Кузайкинский, Мәсәғүт, | Микулинский, Мордва-Афонькинский, Мордва-Ивановский — Иҫке Суркино, Мордва-Ҡармал, Түбәнге Ширшеле, Яңы Письмянский — (Лениногорск) Яңы Письмянка ауылы, Сәлих, Спасский, Спиридоновский, Стерлетамаҡ — Сарлы ауылы, | Сумароковский, Сходневский, Тимәш, Тымытыҡ, Урсалы — Яңы Нәдер ауылы, Чеканский, Сытырлы, Шенталинский. |
# Пушкец

Пушкец — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лумпун йылғаһының уң ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Пушкец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100038941
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103894
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Стивен Кинг

Стивен Эдвин Кинг (ингл. Stephen Edwin King; 1947 йылдың 21 сентябре, Портленд, Мэн, АҠШ) — төрлө, шул иҫәптән ҡурҡыныстар, фэнтези, мистика, драма жанрҙарында эшләгән Америка яҙыусыһы, «Ҡурҡыныстар батшаһы» исеме алған. Уның китаптары 350 миллион дана һатылған. Күп әҫәрҙәре буйынса фильмдар төшөрөлгән. Кинг 55 роман баҫтырған, уларҙың етеһен — Ричард Бахман исеме менән. Бынан тыш, 5 фәнни-популяр китап та яҙған. Кинг 200-ҙән ашыу хикәйә яҙған, уларҙың күбеһе автор йыйынтыҡтарына тупланған. Күп әҫәрҙәрендә ваҡиғалар уның тыуған Мэн штатында бара.

# Стивен Кинг
## Биографияһы
### Ата-әсәһе

Яҙыусының әсәһе, Нелли Рут Пиллсбери (ингл. Nellie Ruth Pillsbury) 1913 йылдың 3 февралендә Англияның Норт-Йоркшир графлығы Скарборо ҡалаһында ғаиләлә дүртенсе бала булып донъяға килгән. Ул шәхси тормошон оҙаҡ ҡына яйға һала алмай. Ике тапҡыр кейәүгә сыға. 1939 йылдың 23 июлендә ул сауҙа флоты капитаны Дональд Эдвард Кинг менән өйләнешә. Яҙыусының атаһы 1914 йылдың 11 майында Индиана штатында тыуған. Табиптар Рутҡа түлһеҙлек диагнозы ҡуя, шуға йәш ғаилә сабый Дэвид Викторҙы уллыҡҡа ала. Ике йылдан, 1947 йылдың 21 сентябрендә, Стивен тыуа.
Диңгеҙсе булараҡ, Дональд бөтә донъя буйлап сәйәхәт итә. Стивендың әсәһе йыш яңғыҙы ҡала. Туйҙан һуң йәштәр Чикагоға, ә Икенсе донъя һуғышы аҙағына Руттың туғандарына яҡыныраҡ Мэнға күсә. Дональд ғаиләһе менән аралашмай тиерлек. Ул флоттан китә һәм коммивояжер булып эшкә урынлаша, «Электролюкс» саң һурҙырғыстарын һата. Дональдҡа ғаилә тормошо ауыр тойола һәм Стивенға ике йәш булғанда ул кисен өйҙән сыға ла кире ҡайтмай. Рут, иренең Коннектикуттан бер официантка менән буталғанын белһә лә, балаларына аталарын марсиандар алып китте, тип хәбәр итә. Стивен һәм ағаһы өсөн аталарының яҙмышы 1990-сы йылдарға тиклем билдәһеҙ була. Баҡтиһәң, Дональд уларҙан йыраҡ түгел Пенсильвания штатында икенсе ғаиләһе менән йәшәп ятҡан һәм 1980 йылда вафат булған.

# Стивен Кинг
## Биографияһы
### Бала сағы

Ире ташлап киткәс, Рут туғандарына ярҙам һорап мөрәжәғәт итә. Ул пианиносы һөнәренә эйә була, әммә түбән хаҡ түләнгән хеҙмәтсе йәки икмәк һатыусы кеүек эштә эшләргә тура килә. Ул ике балаһы менән Чикагола, Форт-Уэйнда (Индиана штаты), Малденда (Массачусетс штаты), Уэст-Де-Перҙа (Висконсин штаты), Стратфордта (Коннектикут штаты) йәшәй, шунан Көнбайыш Дарем (Мэн штаты)тигән бәләкәй ҡалала ултыраҡлана.
# Кёчлиц

Кёчлиц (нем. Kötschlitz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 927 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,4 км². Диңгеҙ кимәленән 109 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6254 һәм автомобиль коды — SK.
# Ат-Тариҡ сүрәһе

Ат-Тариҡ сүрәһе (ғәр. سورة الطارق‎, Таң йондоҙо ) — Ҡөрьән Кәримдең 86 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 17 аяттан тора.
# 1959 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1959 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1959 MCMLIX |
| Юлиан стилендә | 1958 — 1959 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2711 — 2712 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7467 — 7468 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5719 — 5720 ה'תשי"ט — ה'תש"ך |
| Мосолман календары | 1379 — 1380 |
| Боронғо әрмән календары | 1408 ԹՎ ՌՆԸ |
| Ҡытай календары | 4655 — 4656 (с 7 февраль) 戊戌 — 己亥 жёлтая собака — жёлтая свинья |
| Эфиопа календары | 1951 — 1952 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 2015 — 2016 |
| - Шака самват | 1881 — 1882 |
| Иран календары | 1337 — 1338 |
1959 (бер мең туғыҙ йөҙ илле туғыҙынсы) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса кесаҙна көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1959 йылы, 2 мең йыллыҡтың 959 йылы, XX быуаттың 59 йылы, XX быуаттың 6 ун йыллығының 9 йылы, 1950 йылдарҙың 10 йылы.
# 89-сы разъезд (Силәбе өлкәһе)

89-сы разъезд (187-се км) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Арғаяш районындағы ҡасаба. Аяҙғол ауыл биләмәһе составына инә.

# 89-сы разъезд (Силәбе өлкәһе)
## Тарихы

Ҡасаба 19 быуат аҙағында тЕкатеринбург йүнәлешендә тимер юлын төҙөүселәр өсөн нигеҙләнә

# 89-сы разъезд (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Тарихи Башҡортостан ерҙәрендә, Арғаяш районының төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, Үҙъйылға буйында, урынлашҡан. Ҡасаба эргәһендә Көньяҡ-Урал тимер юлдарының туҡталыу пункты — 183-се километр — бар.Ҡасаба район үҙәге Арғаяш ауылынан 23 км алыҫлыҡта ята.
Ҡасабала бер генә Станция урамы бар.

# 89-сы разъезд (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

1956 — 88, 1959 — 68, 1970 — 25, 1983 — 30, 1995 — 23 кеше.

# 89-сы разъезд (Силәбе өлкәһе)
## Инфраструктураһы

Көньяҡ-Урал тимер юлының юл хужалығы. 187-се км туҡталыу станцияһы ғәмәлдә.

# 89-сы разъезд (Силәбе өлкәһе)
## Транспорты

Ауыл-ара юлдары
Тимер һәм автомобиль транспорты
# Мать-Я

Мать-Я — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ковенская йылғаһының һул ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Мать-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018729
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301872
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Полевая Излегоща

Полевая Излегоща — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Липецк өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Излегоща йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Полевая Излегоща
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронежот йылғаһы Липецк ҡалаһынан Воронеж һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100612107000003159
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000315
* Бассейн коды — 05.01.01.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Төньяҡ Америкала француз-инглиз конфликттары

Төньяҡ Америкала француз-инглиз конфликттары — француз колониялар (Яңы Франция) һәм инглиз колониялар араһында талашыуҙар.Канадала (Квебекта) — колониялар араһында һуғыштар тип атайҙар.
| йылдар | Төнъяк Америкала конфликттары | Европа конфликттары | Тыныслыҡ килешеүҙәр |
| 1689 — 1697 | Вильгельм Короле һуғышы 1-се колониялар араһында һуғыш(Квебекта) | Аугсбург лига һуғышы | Риквик тыныслыҡ килешеүе |
| 1702 — 1713 | Анна Королеваһы һуғышы 2-се колониялар араһында һуғыш(Квебекта) | Испан мираҫы өсөн һуғыш | Утрехт тыныслыҡ килешеүе |
| 1744 — 1748 | Георг Короле һуғышы 3-сө колониялар араһында һуғыш(Квебекта) | Дженкинс ҡолағы өсөн ғукыш Австрия мираҫы өсөн һуғыш | Икенсе Аахен тыныслыҡ килешеүе |
| 1754 — 1763 | Франко-индейская һуғышы 4-се колониялар араһында һуғыш(Квебекта) | Ете йыллыҡ һуғыш | Париж тыныслыҡ килешеүе |
# Натали Дениз

Натали Дениз (гаг. Natali Deniz, укр. Наталі Деніз; Одесса өлкәһе Котловина а.) — украин сығышлы гагауз йырсыһы. 2014 йылда Тюрковидение («Türkvizyon-2014») йыр конкурсында ҡатнаша. Иҡтисад фәндәре кандидаты.
# Кесе Уфтюга

Кесе Уфтюга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пуя йылғаһының уң ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кесе Уфтюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031575
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003157
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сорд-Ёль

Сорд-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кулом-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Сорд-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016163
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001616
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сөгәҙе

Сөгәҙе — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Бөрө йылғаһының уң ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Сөгәҙе
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025452
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102545
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хапалн-Я

Хапалн-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пунга йылғаһының һул ярына тамағынан 159 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Хапалн-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028886
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302888
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Воя (Вятка ҡушылдығы)

Воя — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 300 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 174 км.

# Воя (Вятка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037884
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103788
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1