yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Шумга 1-се

Шумга 1-се — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Силәбе өлкәһе, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡуҫа йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Шумга 1-се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100021610
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102161
* Бассейн коды — 10.01.02.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Киҫегәс (күл, Сыбаркүл районы)

Оло Киҫегәс (рус. Большой Кисегач - Рәсәй Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл районындағы күл. Сыбаркүл ҡалаһынан төньяҡ-көнбайыштараҡ 5 км алыҫлыҡта.

# Оло Киҫегәс (күл, Сыбаркүл районы)
## Этимологияһы

«Киҫегәс» — күлдең хәҙерге атамаһы. Иҫәт провинцияһының 1742 йылғы ландкартаһында рус. Кисега тип күрһәтелгән, академик Паллас П. С. күлде Кисегаташ тип атаған, «Ырымбур губернаһы» тигән географик очеркында Д. Н. Соколов күлде Кисъ-Агачъ тип яҙа.
Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнеп, китаптар сығарған географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә күлдең исемен башҡортса "киҫеү" һүҙе менән бәйләй. Сығанаҡтарҙа топоним бер иш кенә яҙып алынмаған, ти ул: рус. Кисягач, Кидагач, Косе-Гач, Кис-Агач, Кисегаташ. Атаманы ике һүҙгә: «киҫеү» һәм «ағас» һүҙгә бәйләп ҡуялар. 1742 ландкартала яҙылған Кисега атамаһы киҫек — урыҫса «резко, неожиданно, обрублено, обрезано» тигәнде белдерә тип аңлата Н.И. Шувалов. Киҫегес иң тәүге топоним булып торғандыр. Күлдең ярҙары һәм төбө, ысынлап та, ҡапыл борола, үҙгәрә, ә Кисегаташ — «обрывистый камень», тип дауам итә топонимсы. Ҡаялы ярҙары ҡапыл ғына киҫелеп, тәрән һыу ятҡылығы хасил була..

# Оло Киҫегәс (күл, Сыбаркүл районы)
## Тасуирламаһы

Күлдең оҙонлоғо 6,3 км, киңлеге — 2,2 км -ҙан 4,5-кә тиклем. Көҙгөһөнөң алыҫлыҡта майҙаны — 15,4 км² тиклем (йылдың яуынлылығына ҡарап), һыу күләме — 268,2 млн м³ тиклем.
Максималь тәрәнлеге — 33 метр, уртаса — 12 метр.
Һыуҙың үтәҙеклелеге - 10 м. Күл тәрән булыу арҡаһында йәйге ваҡытта һыу төбө менән өҫтөндәге температура айырмаһы ҙур - 10-13 градусҡа етә.
Киҫегәс утрауҙары ун ике. Иң ҙурҙарының атамалары атамалары бар. Иң ҙур утрауҙары күлдең төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан.
Күл тектоник сығышлы.
Көнбайыш яғынан күлгә бер нисә йылға ҡушыла, ҡоролоҡло йылдарҙа уларҙың ҡайһы берҙәре кибеүсән. Бынан тыш, көньяҡтан күлгә Тәрәнкүлдән ҡылымыҡ килеп ҡушыла, ә төньяҡ өлөшөндә унан Инеш йылғаһы ағып сыға, һәм Кесе Киҫегәс күленә барып ҡоя.
Күл ярҙары - ташлы, урмандар менән ҡапланған, күп һанлы ҡултыҡтар менән йырғыланған. Көнбайыш яры — Илмән ҡурсаулығы сиге. Күл тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителгән.
1926 йылдан күл буйында ял йорто эшләп килә (әлеге ваҡытта — «Киҫегәс» шифаханаһы).
Күлдең көньяғында бер нисә ял базаһы һәм Колоколенки ҡасабаһы.

# Оло Киҫегәс (күл, Сыбаркүл районы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

* Һыу объекты коды 14010500911111200008652
* Иртыш бассейны округы бассейн округы (14)
* Иртыш йылға бассейны (1)
* Тубыл йылға ярҙамсы бассейны ( бассейндың рәсәй өлөшө) (5)
* Мейәс һыу хужалығы участкаһы Арғаҙынан Силәбегә тиклем (9)
* Гидрологик тикшерелгәнлеге коды 211200865
* ДИ буйынса томы 11
* ДИ буйынса сығарылыш 2

# Оло Киҫегәс (күл, Сыбаркүл районы)
## Үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы

Күлдә тереклек иткән балыҡтар: алабуға, сабаҡ, суртан, ҡарабалыҡ, алабалыҡ, этеш, ротан, ҡорман, опто. Ҡыҫалалар ҙа бар.
Күл ярҙарын урмандар ҡаплаған. Бында ҡайын, йүкә, ҡара ерек, урыны менән ҡарағай үҫә. Йылға ҡоштары оя ҡора, шул иҫәптән ҡырағай өйрәктәр, аҡсарлаҡтар тереклек итә.
# Тэпэк-Кыкя

Тэпэк-Кыкя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Вэрг-Корыль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Тэпэк-Кыкя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069817
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306981
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Керелдәк сарлаҡ

?Керелдәк сарлаҡ :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Ржанка һымаҡтар |
| Ғаилә: | Сарлаҡтар |
| Ырыу: | Керелдәк сарлаҡ Gelochelidon C.L.Brehm, 1830 |
| Төр: | Керелдәк сарлаҡ |
Латинса исеме :
Gelochelidon nilotica Gmelin, 1789 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | рәсем эҙләү рәсемдәр |
Керелдәк сарлаҡ (Чайконосая крачка) (Gelochelidon nilotica) Керелдәк сарлаҡ

# Керелдәк сарлаҡ
## Ҡылыҡһырлама

Күгәрсен ҙурлығында. Һырты күкһел һоро, ҡорһаҡ яғы һорғолт аҡ, башында елкәһенә төшөп торған бүрке бар. Ҡыҫҡа суҡышлы, аяҡтары ҡара. Беҙҙең яҡтағы башҡа сарлаҡтарҙан ҡара аяҡтары һәм тауышы менән айырыла. Тауышы яғымлы ғына: «ке-иек», ҡурҡҡанда йәки тынысһыҙланғанда: крррек-кррррек".

# Керелдәк сарлаҡ
## Тереклек итеүе

Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Башлыса ҡомло утрауҙарҙа, аулаҡ урындарҙа оялай.

# Керелдәк сарлаҡ
## Туҡланыуы

Һыуҙан алыҫта, яландарҙа, далаларҙа туҡлана, күпләп бөжәктәрҙе, бигерәк тә сиңерткәләрҙе ҡыра, һирәкләп балыҡ та ашай. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып файҙа килтерә.

# Керелдәк сарлаҡ
## Үрсеүе

Көрән таплы һарғылт ҡабыҡлы 3 бөртөк йомортҡаһы була.
# Хоэнберг-Круземарк

Хоэнберг-Круземарк (нем. Hohenberg-Krusemark) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1310 кеше йәшәй. Майҙаны — 24,37 км². Диңгеҙ кимәленән 31 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39596 һәм автомобиль коды — SDL.
# Суичмезов Александр Михайлович

Александр Михайлович Суичмезов (16 август, 1911 йыл, Ростов өлкәһе Усть-Белокалитвенская станицаһы — 25 ғинуар, 1986 йыл, Дондағы Ростов) — совет яҙыусыһы, «Дон» журналы баш мөхәррире (1975—1986). РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1967)

# Суичмезов Александр Михайлович
## Биографияһы

Ростов өлкәһенең Усть-Белокалитвенская станицаһында 1911 йылдың 16 авгусында тыуа. Бала сағы һәм йәшлек йылдары Северский Донец йылғаһы ярҙарында урынлашҡан станицаларҙа үтә.
Мәктәпте Каменская станицаһында тамамлай, артабан — Ростов педагогия институтында уҡый.
1924 йылда «Красный шахтер» гәзитендә әҫәрҙәрен башлап баҫтыра. 1930 йылда уның илдә барған коллективлаштырыу тураһындағы ваҡиғаларҙы һүрәтләүсе «В талах» тигән хикәйәһе баҫылып сыға.
1931 йылда А. Суичмезов үҙәк «Крестьянская газета» редакцияһында хәбәрсе булып эшләй. 1939 йылда Дондың 1918 йылғы немец оккупацияһында булыуы тураһында «Мы не забыли» тигән драма яҙа. 1940 йылға тиклем Дон һәм Кубань гәзиттәрендә эшләй.
1940 йылдан алып Ростов китап нәшриәтендә китаптар мөхәррирләү менән булыша.
Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында, 1941—1944 йылдарҙа, Совет Армияһында политработник була: Тыуған илде фашистарҙан һаҡлауҙы һүрәтләгән төрлө плакаттар, агит. тәҙрәләр, альбомдар сығарыу менән шөғөлләнә.
Демобилизацияланғас, «Известия» гәзите редакцияһында, ә 1947 йылдан алып Ростов өлкәһенең «Молот» гәзитендә мөхәррир булып эшләй.
А. М. Суичмезов дәүләт ордендары һәм миҙалдары менән бүләкләнгән.

# Суичмезов Александр Михайлович
## Әҫәрҙәре

Александр Михайлович Суичмезов — «Ранней весной» (1959), «Диссертация» (1959), «Свежий ветер» (1963) пьесаларының авторы.
Уның «Здравствуй, Дон!» (1964), «Край тихого Дона» (1965), «Дали донские» (1970), «Родная Донщина» (1971) китаптары нәшер ителеп сыҡҡан.
1981 йылда Ростов китап нәшриәтендә Суичмезовтың «На всю жизнь» тигән әҫәрҙәр йыйынтығы сыға. Йыйынтыҡта яҙыусының «Из личной жизни Бориса Велихова» повесы, хикәйәләре, М. А. Шолохов, А. С. Серафимович, К. А. Тренев, Н. Ф. Погодин, фольклор йыйыусы, этнограф һәм музыка белгесе А. М. Листопадов менән осрашыуҙары тураһындағы очерктары бар. 1975 йылдан алып «Дон» журналында мөхәррир булып эшләй.

# Суичмезов Александр Михайлович
## Дәүләт наградалары

* Ленин ордены
* {0}Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены{/0};
* Халыҡтар дуҫлығы ордены
* «Почёт Билдәһе» ордены (ике тапҡыр)
* Миҙалдар
# Ғөзәйер

Ғөзәйер — Ҡөрьәндәге йәһүдиҙәр Аллаһ улы тип иғлан иткән персонаж. Библиялағы пәйғәмбәр Ездра менән бер тип һанала. Ул Сөләймән пәйғәмбәр менән Зәкәрийә аралығындағы ваҡытта йәшәгән.

# Ғөзәйер
## Ҡөрьәндә

Ғөзәйерҙе Аллаһ улы тип атап, йәһүдиҙәр Бер Аллаһлыҡҡа (Тәүхидкә) ҡаршы килгән енәйәт эшләйҙәр. Ҡөрьәне упомянут однажды:
* Йәһүҙиҙәр: «Ғөзәйер — Алланың улы»,— тине. Насраниҙар ҙа: «Әл-Мәсих — Алланың улы»,— тине. Уларҙың ауыҙы менән әйтелгән был һүҙҙәр бынан элек иман килтермәгән кешеләрҙең әйткән һүҙенә оҡшай. Уларҙы Аллаһ һәләк итһен! Ни тиклем алданғандар улар!
* Әт-Тәүбә 9:30
V—VII быуаттарҙағы йәһүдилек тураһындағы билдәле материалдар йәһүдилектең хөрмәтле шәхестәре араһында Эзра икаҙ һөйләп ғына дәрәжәлерәк булып күренә. Моғайын, Ғәрәбстанда Эзраны айырыуса хөрмәт иткән берәй йәһүд сектаһы булғандыр. Ҡөрьәндәге риүәйәт Ғөзәйерҙе тап Эзра менән бер тип күрә. Риүәйәттәргә ярашлы, исраил улдары карапты (ковчег) һәм Тәүратты юғалтҡандан һуң , улар уны Аллаһы тәғәлә белем биргән Ғөзәйерҙән өйрәнә. Карап менән Тәүрат табылғандан һуң уҡып ҡараһалар, Ғөзәйер өйрәткәндәр тулыһынса Тәүратҡа тап килгәнен күреп хайран ҡалғандар. Шунан һуң уны Аллаһы тәғәләнең улылыр тип уйлай башлағандар.

# Ғөзәйер
## Шулай уҡ ҡара

* Узайр (имя)
# Ғарифуллин Рим Карам улы

Ғарифуллин Рим Карам улы (24 сентябрь 1943 йыл) — хор артисы (тенор). Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1992), Республика вокалистар конкурсы (1962) һәм Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге призға республика йəш йырсылар конкурсы лауреаты (1973).

# Ғарифуллин Рим Карам улы
## Биографияһы

Рим Карам улы Ғарифуллин 1943 йылдың 24 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Ғафури районы Ҡотлоғужа ауылында тыуған.
1970 йылда Өфө сəнғəт училищеһын (А. А. Матвеев класы), 1978 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын (Л. Г. Менабени класы) тамамлаған. 1969 йылдан хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дәүләт академия хор капеллаһы артисы.

# Ғарифуллин Рим Карам улы
## Ижади эшмәкәрлеге

Репертуарында башҡорт, урыҫ һəм сит ил композиторҙарының хор өсөн əҫəрҙəренəн яңғыҙ партиялар: И. Х. Йомағолов һүҙҙəренə Т. Ш. Кəримовтың «Торналар», Я. Ҡолмой һүҙҙəренə Ш. Ш. Ибраһимовтың «Уралым», Д. Д. Хəсəншиндең «Халыҡ тормошо күренештəре» ораторияһы һəм халыҡ һүҙҙəренə «Салауат тураһында йырҙар» оратория‑симфонияһы, Р. Ə. Мортазин эшкəртеүендəге башҡорт халыҡ йыры «Ағын һыу», К. Д. Бальмонт тəржемəһендə Э. По һүҙҙəренə С. В. Рахманиновтың «Ҡыңғырауҙар» («Колокола») вокаль‑симфоник поэмаһы, В. А. Моцарт Реквиемы, И. С. Бахтың «Магнификат» ораторияһы, Ф. Шуберттың Месса соль миноры һәм башҡалар. Республика вокалистар конкурсы (1962), Ғәзиз Əлмөхəмəтов исемендәге призға республика йəш йырсылар конкурсы (1973) лауреаты.

# Ғарифуллин Рим Карам улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1992)
* БАССР‑ҙың атҡаҙанған артисы (1981)
* Республика вокалистар конкурсы лауреаты (1962)
* Ғ. Əлмөхəмəтов исемендәге призға республика йəш йырсылар конкурсы лауреаты (1973)
# Шәймәрҙәнов Наил Әхмәт улы

Шәймәрҙәнов Наил Әхмәт улы (2 декабрь 1958 йыл) — йырсы һәм композитор. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2019).

# Шәймәрҙәнов Наил Әхмәт улы
## Биографияһы

Наил Әхмәт улы Шәймәрҙәнов 1958 йылдың 2 декабрендә Башҡорт АССР-ының Әлшәй районының Шафран ҡасабаһында тыуған.
Шафран тимер юл станцияһындағы 43-сө урта мәктәпте тамамлағандан һуң Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы Башҡортостан республика мәҙәниәт-ағартыу училищеһына уҡырға инә.
2019 йылдың 8 октябрендә, Республика көнө алдынан, Наил Шәймәрҙәнов «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды.

# Шәймәрҙәнов Наил Әхмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2019).
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы.
# Захарова Надежда Николаевна

Надежда Николаевна Захарова (1935 — 2004) — Рәсәй, совет педагогы. СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы (1984).

# Захарова Надежда Николаевна
## Биографияһы

Надежда Захарова 1935 йылдың 10 октябрендә Мәскәү өлкәһендә тыуған.
1940 йылда ғаилә Раменское районының Михеево ауылына күсеп килә. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң Коломна педагогия институтына (хәҙер Дәүләт социаль-гуманитар университеты) уҡырға инә.
1957 йылдан башлап Никоново урта мәктәбендә башта физика уҡытыусыһы, завуч (1960 йылдан), ә 1967 йылдан — директоры булып эшләй һәм 1999 йылға тиклем был мәктәпте етәкләй. Етәксе вазифаһынан киткәс, уҡытыусы эшенә кире ҡайта.
Оҫта етәксе, талантлы ойоштороусы, ижади шәхес була. Уның энергияһы, абруйы, тырышлығы һәм өҙлөкһөҙ хәстәрлеге арҡаһында 1986 йылда Никоновское урта мәктәбенең яңы бинаһы төҙөлә, 32 йыл дауамында Надежда Николаевна ошо мәктәпте етәкләй.
Ике тапҡыр РСФСР-ҙың Юғары Советы депутаты итеп һайлана, өс тапҡыр — Раменское ҡала советы депутаты, район, өлкә һәм республика педагогик конференцияларҙың даими ҡатнашыусыһы була.
2004 йылдың 18 ноябрендә вафат була. Мәскәү өлкәһе Раменское районы Никоново ауылы зыяратында ерләнгән.

# Захарова Надежда Николаевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

- СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы (1988),
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
- «Мәскәүҙең 850-йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы,
- РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы алдынғыһы,
- Раменское районының почетлы гражданы (2000).
# Лотфуллин

Лотфуллин — фамилия.
* Лотфуллин Рәмил Йәүәт улы (1952 т.) — техник фәндәр докторы (1998), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (2001).
* Лотфуллин Әхмәт Фәтҡулла улы (1928—2007) — СССР-ҙың халыҡ рәссамы (1989), РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1982), Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы (1966), Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1982).
# Ай-Кочет-Еган

Ай-Кочет-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кочет-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ай-Кочет-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044987
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204498
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡурғашлы (Йылайыр ҡушылдығы)

Ҡурғашлы (рус. Кургашла) — Көньяҡ Урал, Башҡортостандың Йылайыр районы Йылайыр йылғаһының һул ҡушылдығы.

# Ҡурғашлы (Йылайыр ҡушылдығы)
## Тасуирламаһы

Йылғаның оҙонлоғо 14 км (башынан Икенсе шишмәгә тиклем). Бассейны Йылайыр яйлаһының кеше әҙ йәшәгән урманлы төбәктәрендә урынлашҡан.
Йылға Анновка ауылынан 3,5 км төньяҡ-көнсығышҡа табан урында башлана һәм Йылайыр ауыл Советы биләмәһе буйлап көньяҡ-көнбайышҡа табан аға.
Төп ҡушылдыҡтары йылғаға һул яҡтан ҡоя. Ауылда йылға быуаһы бар.

# Ҡурғашлы (Йылайыр ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Яйыҡ һыу бассейны округына ҡарай , һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар инешенән Оло Эйек йылғаһына ҡойғанға тиклем, бәләкәй йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000514112200005308.

# Ҡурғашлы (Йылайыр ҡушылдығы)
## Этимологияһы

«Башҡорт АССР-ының топонимдары һүҙлеге» ошондай аңлатма бирә: гидроним ҡурғаш (рус. свинец) һүҙенән килеп сыҡҡан, һәм йылғаның сифатына бәйле -ауыр һыу мәғәнәһендә алынған
# Кривушка

Кривушка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чарыш йылғаһының уң ярына тамағынан 228 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Кривушка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100010040
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115101004
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шермке

Шермке (нем. Schermcke) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 633 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,41 км². Диңгеҙ кимәленән 124 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39387 һәм автомобиль коды — BK.
# Һыуғояр (йондоҙлоҡ)

Һыуғояр (йондоҙлоҡ) (лат. Aquarius) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Садальмелик , яҡтылығы 2,96 була. Майҙаны буйынса урыны — 10.
# Тощица

Тощица — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юла йылғаһының уң ярына тамағынан 72 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Тощица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037262
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003726
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мымра

Мымра — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уча йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Мымра
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012892
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001289
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вшивка (Парбиг ҡушылдығы)

Вшивка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парбиг йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Вшивка (Парбиг ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023455
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202345
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Суйма

Суйма — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/269/32/3 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Суйма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Нерль башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300812110000032753
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003275
* Бассейн коды — 09.01.03.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Поньжевая (йылға)

Поньжевая — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Ватылька йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Поньжевая (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300065796
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306579
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Паю-Яха (Хейм-Паюта ҡушылдығы)

Паю-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хейм-Паюта йылғаһының уң ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Паю-Яха (Хейм-Паюта ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053634
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305363
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Колым-Я

Колым-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тапсуй йылғаһының һул ярына тамағынан 196 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Колым-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024260
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302426
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Сыз

Оло Сыз — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопь-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Оло Сыз
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000018976
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001897
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0