yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сядей-Ю

Сядей-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Коротаиха йылғаһының уң ярына тамағынан 199 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 111 км.

# Сядей-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000087440
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008744
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Малгожата Шумовская

Малгожата Шумовская (пол. Małgorzata Szumowska, 26 февраль 1973 йыл) — поляк кинорежиссёры, сценарист һәм продюсер.

# Малгожата Шумовская
## Биографияһы

Малгожата Шумовская 1973 йылдың 26 февралендә Краков ҡалаһында тыуған; атаһы Мацей Шумовский — журналист, әсәһе Барбара Тераковская — яҙыусы. 1998 йылда Лодзь ҡалаһында кино мәктәбенең режиссёрлыҡ факультетын тамамлай, ә быға тиклем Ягеллон университетында ике йыл сәнғәт тарихын өйрәнә.
Малгожата Шумовская студент булған саҡта уҡ ҡыҫҡа метражлы документаль фильм төшөрә, ул Лодзь кино мәктәбенең тарихына инә. 2001 йылда ул төшөргән «Бәхетле кеше» фильмы уға Европала билдәлелек алып килә һәм ул Еропа киноакадемияһының ағзаһы була. 2008 йылда «Тормоштан 33 күренеш» фильмы Локарн кинофестиваленең махсус призына лайыҡ була.
Ире — актёр Матеуш Косьцюкевич.

# Малгожата Шумовская
## Фильмографияһы
### Режиссер

| Йыл | Үҙенсәлекле атамаһы | Русса исеме | Аңлатмалар |
| 1996 | Kobiety są jak kwiaty | | |
| 1996 | Zanim zniknę | | |
| 1997 | Dusza z ciała wyleciała | | |
| 1999 | Cisza | | |
| 2000 | Wniebowstąpienie | | |
| 2000 | Szczęśliwy człowiek | | |
| 2004 | Skrzyżowanie | | |
| 2004 | Ono | | |
| 2004 | Wizje Europy | | |
| 2005 | Solidarność, Solidarność… | | |
| 2006 | A czego tu się bać? | | |
| 2008 | 33 sceny z życia | | Йәмәғәтселектең иң яҡшы фильм, иң яҡшы музыка, иң яҡшы монтаж өсөн «Бөркөт» кинонаградаһы |
| 2011 | Sponsoring | | |
| 2013 | W imię… | Во имя | Иң яҡшы фильм өсөн «Тедди» премияһы һәм Siegessäule журналы уҡусылары призы |
| 2015 | Ciało | Тело | Иң яҡшы режиссура өсөн «Көмөш айыу» премияһы лауреаты |

# Малгожата Шумовская
## Фильмографияһы
### Сценарий авторы

| Йыл | Үҙенсәлекле атамаһы | Режиссёр |
| 1996 | Zanim zniknę | Малгожата Шумовская |
| 2000 | Szczęśliwy człowiek | Малгожата Шумовская |
| 2004 | Ono | Малгожата Шумовская |
| 2004 | Wizje Europy | Малгожата Шумовская |
| 2005 | Solidarność, Solidarność… | Малгожата Шумовская |
| 2006 | A czego tu się bać? | Малгожата Шумовская |
| 2008 | 33 sceny z życia | Малгожата Шумовская |
| 2011 | Sponsoring | Малгожата Шумовская |

# Малгожата Шумовская
## Фильмографияһы
### Продюсер

| Йыл | Үҙенсәлекле атамаһы | Русса исеме | Режиссёр | Аңлатмалар |
| 2004 | Wizje Europy | | Малгожата Шумовская | |
# Ораниенбаум-Вёрлиц

Ораниенбаум-Вёрлиц (нем. Oranienbaum-Wörlitz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 8882 кеше йәшәй. Майҙаны — 115,16 км². Диңгеҙ кимәленән 64 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — һәм автомобиль коды — WB.
# Ҡәйепов Яхъя Зәйнулла улы

Ҡәйепов Яхъя Зәйнулла улы (18 июнь 1955 йыл) — ғалим-агроном, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2009). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2015).

# Ҡәйепов Яхъя Зәйнулла улы
## Биографияһы

Яхъя Зәйнулла улы Ҡәйепов тыуған ауылында урта мәктәпте тамамлай. 1977 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтының агрономия факультетында уҡып сыҡҡас, 1977—1979, 1981—1985 йылдарҙа «Йылайыр» совхоз-техникумында (Баймаҡ районы Яковлевка ауылы) уҡытыусы була. Төрлө йылдарҙа В. И. Ленин исемендәге колхозда баш агроном (1979), Башҡортостан Республикаһының үҫемлектәрҙе ҡурсалау станцияһының Баймаҡ диагностика һәм прогноз пункты етәксеһе (1979), ә 1980—1981 йылдарҙа Йомаш урта мәктәбендә инструктор булып эшләй.
1989—1992 йылдарҙа Баймаҡ ауыл хужалығы техникумында, 1994—1996 йылдарҙа Башҡорт дәүләт педагогия институтының Сибай филиалында уҡыта.
1992 йылдан Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының ғилми хеҙмәткәре: 1995—1997 йылдарҙа Сибай лабораторияһында, 2006 йылдан әйҙәүсе фәнни хеҙмәткәр, 2009 йылдан лаборатория етәксеһе. Бер үк ваҡытта 2012—2015 йылдарҙа — Башҡорт дәүләт аграр университетының Урал аръяғы филиалында уҡытыусы була.
Фән йүнәлеше — 06.01.03 — агропочвоведение, агрофизика. Фәнни хеҙмәттәре тупраҡтың уңдырышлығын һаҡлаған ер эшкәртеү алымдары, һуғарылған һәм тәбиғи туғайлыҡтарҙа мал аҙығы етештереү темаларына арналған.(Докторлыҡ диссертацияһының авторефераты исеме : «Сохранение и воспроизводство плодородия черноземов в ресурсосберегающих технологиях полевого кормопроизводства на южном Урале»)
Яхья Ҡәйепов Башҡортостандың дала зонаһында туғайлы көтөүлектәрҙә һәм ферма яны баҫыуҙарында мал аҙығы сәсеүҙең баҫыу әйләнештәре (севообороты) схемаларын төҙөгән ғалим. 70-тән ашыу ғилми хеҙмәт авторы.
Сибай ҡалаһында йәшәй.

# Ҡәйепов Яхъя Зәйнулла улы
## Хеҙмәттәре

* Продуктивность лугопастбищных и прифермских севооборотов в Зауралье Башкортостана//Материалы научно-практ.конф.«Теоретические и прикладные вопросы травосеяния в криолитозоне». — Якутск, 2001. — с.4-9.
* Энергетическая оценка кормовых севооборотов//Кормопроизводство. — 2001. — № 8. — с.10-12.
* Каипов Я. З., Зарипова Г. К., Сафин Х. М. Программирование урожаев в кормовом севообороте//Земледелие. — 2006. — № 1. — с.30-31.
* Сафин Х. М., Каипов Я. З., Япаров Г. Х. Плодородие почв в кормовых севооборотах Зауралья//Плодородие. — 2007. — Приложение к № 2. — с.64-66.
# Үрге Мгла

Үрге Мгла (Кесе Мгла) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мгла йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Үрге Мгла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000050922
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005092
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Федераль йыйылыш

Рәсәй Федерацияһының Федераль йыйылышы — Рәсәй Федерацияһы парламенты, Рәсәй дәүләт власының вәкиллекле һәм закондар сығарыу органы.
Федераль йыйылыш статусы Рәсәй Конституцияһының 5-се бүлегендә билдәләнгән. Федераль йыйылыштың функциялары һәм вәкәләттәре ике палата — Дәүләт думаһы менән Федерация Советы араһында бүленгән (Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының 95-се статьяһына ярашлы). Федераль йыйылыш даими эшләүсе орган булып тора (Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының 99-сы статьяһы). Палаталар төрлө биналарҙа ултыра, ләкин Рәсәй Федерацияһы президентының мөрәжәғәтнамәләрен һәм Рәсәй Федерацияһы Конституция судының мөрәжәғәтнамәләрен, сит ил дәүләт башлыҡтарының сығыштарын тыңлау өсөн бергә лә йыйыла (Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының 100-сө статьяһы).

# Федераль йыйылыш
## Рәсәй Федераль йыйылышының структураһы

Федераль йыйылыш ике палатанан — Дәүләт думаһынан һәм Федерация Советынан — тора.
Палаталарҙың составы ла, уларҙы төҙөү принциптары ла төрлө. Дәүләт думаһы 450 депутаттан тора, ә Федерация Советына Рәсәйҙең һәр субъектынан икешәр — дәүләт власының вәкиллекле һәм башҡарма органынан берәр — вәкил инә (Рәсәй Федерацияһында 85 субъект, тимәк, Федерация Советында 170 ағза бар). Бер үк кеше Федерация Советы ағзаһы ла, Дәләт думаһы депутаты ла була алмай.
Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы 95-се статьяһының (2, 3, 4-се өлөштәр) яңы редакцияһына ярашлы, хәҙер Федерация Советына Рәсәй Федерацияһының Президент тәғәйенләгән вәкилдәре лә инә, уларҙың һаны Рәсәй субъекттары дәүләт власының вәкиллекле һәм закондар сығарыу органдары вәкиле булған Федерация Советы ағзалары һанының 10 процентынан да күберәк була алмай.
Дәүләт думаһы Конституция менән билдәләнгән биш йыллыҡ мөҙҙәткә һайлана, ә Федерация Советы үҙ легислатураһының тәғәйен мөҙҙәтенә эйә түгел. Ләкин Федерация Советын формалаштырыу тәртибе лә, Дәүләт думаһына депутаттар һайлау тәртибе лә федераль закондар менән билдәләнә.
Федераль йыйылыш берҙәм парламент организмы булып тора, әммә был уның палаталарының бөтә осраҡтарҙа ла бергә эш итеүен аңлатмай. Киреһенсә, Рәсәй Конституцияһы билдәләүенсә, Федерация Советы менән Дәүләт думаһының ултырыштары айырым үтә. Палаталар Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы менән билдәләнгән өс төрлө осраҡта ғына бергә йыйыла ала:
* Рәсәй Федерацияһы президенты мөрәжәғәтнамәләрен тыңлау өсөн;
* Рәсәй Федерацияһы Конституция судының мөрәжәғәтнамәләрен тыңлау өсөн;
* Сит ил дәүләттәре етәкселәренең сығыштарын тыңлау өсөн.

# Федераль йыйылыш
## Парламентарийҙарға хеҙмәт хаҡы түләү

Дәүләт думаһы депутаттарының һәм Федерация Советы ағзаларының статусы тураһындағы законда билдәләнеүенсә, депутаттарҙың һәм сенаторҙарҙың хеҙмәт хаҡы министрҙарҙың хеҙмәт хаҡына тиң.

# Федераль йыйылыш
## Парламентарийҙарға хеҙмәт хаҡы түләү
### Федераль йыйылыштың баҫмалары

Эшмәкәрлеген яҡтыртыу өсөн нәшер ителеүсе баҫмалар:
* «Парламентская газета» гәзите
* «Российская Федерация сегодня» журналы
# Кондратьев Михаил Леонидович

Кондратьев Михаил Леонидович (28 декабрь 1905 йыл — 18 сентябрь 1984 йыл) — СССР-ҙың театр һәм кино актеры. 1940—1943 йылдарҙа һәм 1947 йылдан Республика рус драма театры актёры, бер үк ваҡытта 1945—1979 йылдарҙа Өфө сәнғәт училищеһы, 1970 йылдарҙа Өфө сәнғәт институты уҡытыусыһы. 1937 йылдан СССР-ҙың Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың (1957) һәм Башҡорт АССР-ының (1955) халыҡ артисы. Октябрь Революцияһы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.

# Кондратьев Михаил Леонидович
## Биографияһы

Михаил Леонидович Кондратьев 1905 йылдың 28 декабрендә (яңы стиль буйынса1906 йылдың 10 ғинуары) Пермдә тыуа.
1924 йылда Ҡазанда икенсе баҫҡыслы 4-се мәктәпте тамамлай. 1924—1926 йылдарҙа — Ҡазан сургуч-һабын заводы өйрәнсеге, һуңынан мастер ярҙамсыһы, 1925—1926 йылдарҙа Ҡазанда Главполитпросвет курсында уҡый.
1927 йылда Ҡазан Рус театры студияһын тамамлай.
Ҡазан, Тула, Смоленск, Түбәнге Новгород, Ульяновск, Ырымбур, Һамар театрҙарында эшләй.
1939 йылдан — Өфөнөң рус театры актеры, бер нисә йыл дауамында «Кремль куранттары» (1941, 1945, 1956), «Мылтыҡлы кеше» (1945); «Йәшенле йыл» (Каплер, 1957), «Йөрәктә уның исеме» (Волков-Кривуша, 1960), «Тере сәскәләр» (Погодин, 1961) спектаклдәрендә В. И. Ленин ролен башҡара.
Шулай уҡ В. Кондратьев кинола ла В. И. Ленин ролен уйнай («Вихри враждебные», «Они были первыми», «По путевке Ленина»).
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша — 1942—1943 йылдарҙа Бәләбәйҙә эшләгән В. И. Ленин исемендәге Хәрби-сәйәси академия тыңлаусылары алдында сығыш яһаусы бригада артисы.
1945—1979 йылдарҙа Башҡорт театр училищеһында уҡыта.
1960 йылдан Советтар Союзы Коммунистар партияһы ағзаһы.
1984 йылдың 18 сентябрендә Өфөлә вафат була. Ҡаланың Көньяҡ зыяратында ерләнгән.

# Кондратьев Михаил Леонидович
## Ижады
### Фильмографияһы

* 1953 — Вихри враждебные — В. И. Ленин
* 1956 — Они были первыми — В. И. Ленин
* 1958 — По путёвке Ленина — В. И. Ленин
* 1959 — В едином строю — В. И. Ленин

# Кондратьев Михаил Леонидович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1955).
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1957).
* Октябрь Революцияһы ордены
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* «Почет Билдәһе» ордены
* СССР миҙалдары.
# Ичикса

Ичикса — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының һул ярына тамағынан 263 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ичикса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500412110000038886
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003888
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дыуан кантоны

Дыуан кантоны (рус. Дуванский кантон) — Башҡортостан кантоны.
Административ үҙәге — Арҡауыл ауылы.

# Дыуан кантоны
## Тарихы

1917 йылдың декабрендә III Бөтә башҡорт ойоштороу ҡоролтайы «Башҡортостандың автономиялы идараһы тураһында» ҡарарын ҡабул итә, уға ярашлы Башҡортостан мөхтәриәте туғыҙ кантондан тора: Барын-Табын, Бөрйән-Түңгәүер, Ете ырыу, Иҫкен-Ҡатай, Ҡыпсаҡ, Ҡыуаҡан, Тамъян, Туҡ-Соран һәм Үҫәргән. 1919 йылдың башына ҡарата Башҡортостан мөхтәриәте 13 кантондан тора: Арғаяш, Бөрйән-Түңгәүер, Дыуан, Ете ырыу, Көҙәй, Ҡошсо, Ҡыпсаҡ, Табын, Тамъян-Ҡатай, Туҡ-Соран, Үҫәргән, Юрматы һәм Ялан.
1919 йылдың 20 мартындағы «Үҙәк Совет власы менән Башҡорт хөкүмәте араһында Башҡорт совет автономияһы тураһында килешеү»гә ярашлы республика территорияһы 13 кантондан тора, уның араһында Дыуан кантоны ла була.
1919 йылдың сентябрендә бөтөрөлә, территорияһы Дыуан-Ҡошсо кантоны составына инә.

# Дыуан кантоны
## География

Төньяҡта — Ҡошсо кантоны, көнсығышта — Красноуфимск өйәҙе, көньяҡта — Златоуст өйәҙе, Көҙәй кантоны, көнбайышта Бөрө өйәҙе, Златоуст өйәҙе, Көҙәй кантоны менән сиктәш була.

# Дыуан кантоны
## Кантон башҡармаһы (ревкомы) рәйестәре

* Төхвәтуллин Шакир Динислам улы (1918)
# Йылға безелдәге

?Йылға безелдәге :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Суб-тип: | Умыртҡалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Турғай һымаҡтар |
| Подотряд: | Һайраусы турғайҙар |
| Ғаилә: | Megaluridae |
| Ырыу: | Йылға безелдәге |
Латинса исеме :
Locustella Kaup, 1829 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 179848 NCBI 68487 |
Йылға безелдәге, сиңерткә турғай, йылға сиңерткәһе, зырылдаҡ турғай, зерелдәк ҡош (урыҫ. речной сверчок) — турғайҙар отрядендәге ҡош.
Турғайҙан бәләкәйерәк бик һаҡ ҡош. Ҡойроғоноң осо түңәрәкләнеп бөтә. һырты һәм түше ҡара өҙөк һыҙыҡсалар менән сыбарланған ҡараһыу көрән төҫтә. Күҙҙәре өҫтөндә аҡһыл ҡаштары бар. Ҡорһаҡ яғы һорғолт аҡ. Башҡа безелдәктәрҙән сыбар һырты һәм түше менән айырыла. Көслө ел һәм ямғыр булғанда ла һайрай.

# Йылға безелдәге
## Тауышы

Тауышы — оҙаҡ дауам иткән: «зер-зер-зер-зер-зер…».,.

# Йылға безелдәге
## Йәшәү рәүеше

Йылға буйындағы шырлыҡтарҙа, ҡамышлыҡтарҙа йәшәй.. Ваҡ бөжәктәр, үлән орлоҡтары менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ояһы 'ерҙә, үлән араһында йәки ҡыуаҡтарҙа. Ҡыҙғылт көрән таптар менән сыбарланған: 4—6 бөртөк һарғылт көрән йомортҡаһы була.
# Яманйылға (Свердловск өлкәһе)

Яманйылға (рус. Еманзельга) — Свердловск өлкәһенең Әртә ҡала округына ҡараған ауыл.

# Яманйылға (Свердловск өлкәһе)
## Халыҡ һаны

2010 йылда үткәрелгән Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 111 кеше йәшәй, шул иҫәптән 51 ир һәм 60 ҡатын-ҡыҙ.
2002 йылда үткәрелгән Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 141 кеше йәшәгән.

# Яманйылға (Свердловск өлкәһе)
## Тарихы

Тарихи сығанаҡтар буйынса Яманйылға ауылы типтәрҙәр ауылы булған. Типтәрҙәр менән бергә ауылда башҡорттарҙа йәшәгән. Мәҫәлән, 1834 йылда үткәрелгән ревизия мәғлүмәттәре буйынса ауылда 9 башҡорт һәм 240 типтәр йәшәгән.
Профессор Ә.З.Әсфәндиәров 1834 йылда үткәрелгән VIII ревизия мәғлүмәттәренә таянып ауылда йәшәүсе башҡорттарҙың исемлеген баҫтырған:
* Башкиры д. Еманзелга по VIII ревизии 1834 г.
* Баймухамет Сагитов 18 лет, принял христианскую веру в 1832 г.
* Мухаметкарим Сагитов 29 лет, Мухаматрахим Сагитов. Хуснулла Атлакисов 18 лет, умер в 1833 г.
* Абдуликсан Тагиров 36 лет, сыновья Абдуламин 8, Ихтисан 2 лет.
# Интята

Интята — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сынь-Ега йылғаһының һул ярына тамағынан 128 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Интята
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051717
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205171
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Көтөм

Кесе Көтөм — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Йүрүҙән йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кесе Көтөм
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100023583
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102358
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Удельно-Дыуанай ауыл Советы (Благовещен районы)

Удельно-Дыуанай ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Благовещен районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.

# Удельно-Дыуанай ауыл Советы (Благовещен районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһе Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Яда (Судогда ҡушылдығы)

Яда — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Судогда йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Яда (Судогда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Владимир ҡалаһынан Ковров ҡалаһына тиклем, Нерль индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300912110000032868
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003286
* Бассейн коды — 09.01.03.009
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тугалып-Сап

Тугалып-Сап — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 179 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Тугалып-Сап
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048892
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204889
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Леметь (Теша ҡушылдығы)

Леметь — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Теша йылғаһының һул ярына тамағынан 116 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Леметь (Теша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Теша йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ока ҡушылдыҡтары бассейны Мокша йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300212110000030618
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003061
* Бассейн коды — 09.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Чариков Владимир Петрович

Чариков Владимир Петрович (23 октябрь 1949 йыл — 17 ғинуар 2015 йыл) — СССР һәм Рәсәй хоккейсыһы һәм тренеры. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған тренеры.

# Чариков Владимир Петрович
## Биографияһы

Владимир Петрович Чариков 1949 йылдың 23 октябрендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. 1977 йылда ул П. Ф. Лесгафт исемендәге Ленинград физик культура институтын тамамлай. Ул «Салауат Юлаев» (1967-70) һәм СКА (Куйбышев) (1970-72) спорт клубтары командалары өсөн уйнай.
1972 йылдан алып «Салауат Юлаев» олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең тренер — уҡытыусыһы, бер үк ваҡытта 1987 йылда — «Зенит» ирекле спорт йәмғиәте Үҙәк советының үҫмерҙәр йыйылма командаһы өлкән тренеры, 1991 йылдан — баш администраторы, 1999—2010 йылдарҙа — «Салауат Юлаев» хоккей клубы етәксеһе. Уның етәкселеге аҫтында «Салауат Юлаев» СДЮСШОР-ының үҫмерҙәр командаһы СССР беренселегенең көмөш призеры була (1988), «Салауат Юлаев» хоккей клубы — Рәсәй чемпионы (2008), Милләт-ара хоккей лигаһы (1995-96), Рәсәй (1997) һәм континенталь хоккей лигаһы (2010) чемпионаттарының бронза призеры. Чариков Владимир Петровичтың тәрбиәләнеүселәре араһында А. А. Емелин, шулай уҡ 10 СССР һәм Рәсәй спорт мастерҙары. Владимир Петрович 2015 йылдың 17 ғинуарында Өфө ҡалаһында вафат була.

# Чариков Владимир Петрович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Шайбалы хоккей буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1992).
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1998).
# Мельников Анатолий Иванович (директор АО БИД)

Мельников Анатолий Иванович (16 сентябрь 1954 йыл ) — нефтсе, йәмәғәтсе.
1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Башҡортостан Республикаһының Дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Юғары Советтың республика ҡала һәм райондарының социаль һәм иҡтисади үҫеш мәсьәләләре комиссияһы ағзаһы..

# Мельников Анатолий Иванович (директор АО БИД)
## Биографияһы

Анатолий Иванович Мельников 1954 йылдың 16 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Өфө районы Покровка ауылында тыуған. Милләте рус, юғары белемле — 1977 йылда Өфө нефть институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын эшсе булып башлай. Өфө нефть институтын тамамлағас, Әлмәт нефть идаралығында өлкән инженер, прораб, бүлек начальнигы булып эшләй. Артабан 1982—1989 йылдарҙа «Башэлектроремонт» заводында баш метролог, баш инженер урынбаҫары, КИП хеҙмәте начальнигы, Октябрьский түбән вольтлы аппаратура заводында «Рельеф» кооперативы рәйесе булып эшләй.
1989 йылда Өфө нефть институтында әйҙәүсе инженер, «Восток» банкы идараһы рәйесе урынбаҫары, «Башресурс» акционерҙар йәмғиәтендә баш белгес. 1994 йылдан «БИД» акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры урынбаҫары.
Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының республика ҡала һәм райондарының социаль һәм иҡтисади үҫеш мәсьәләләре комиссияһы ағзаһы.
# Саам мифологияы

Саамдарҙың - Норвегияла, Рәсәйҙә, Финляндияла һәм Швецияла йәшәүсе Төньяҡ Европа халҡының традицион инаныуҙары — иң элек, кәсепселек кәсебе булған культы: традицион кәсептәр йәки тәбиғәт күренештәренең эйәһе тип һаналған төрлө рухтарҙы хөрмәтләү, изге таштарға-сейдтарға табыныу. Саам мифологияһы уртаҡ фин-уғыр мифологияһының бер өлөшө.
Хәҙерге саамдарҙың дине — лютеранлыҡ (шул иҫәптән лестадианлыҡ); саам халҡының бер өлөшө араһында православие таралған.