yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ғәлин Ғүмәр Хәлил улы

Ғәлин Ғүмәр Хәлил улы (1902−1938 — Башҡортостандың күренекле партия һәм дәүләт эшмәкәре. Башҡортостан өлкә комсомол комитетының яуаплы секретары (1925—1927). Сәйәси золом ҡорбаны (1937).
Ғәлин Ғүмәр Хәлил улы Өфө ҡалаһында тыуған. 1920 йылдан алып коммунистар партияһы ағзаһы. 1920−1922 йылдарҙа — РКСМ-дың Көҙәй кантоны комитетының яуаплы секретары, 1922 йылда — ВКП(б)-ның Көҙәй кантон комитетының яуаплы секретары; ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының секретары урынбаҫары, 1925—1927 йылдарҙа — яуаплы секретары.
1927—1930 йылдарҙа Ленинград ҡалаһында Комвузда уҡый.
1930—1937 йылдарҙа — ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының бүлек мөдире урынбаҫары, ойоштороу-инструктор бүлеге мөдире, етәксе партия органдары бүлеге мөдире булып эшләй.
1937 йылдың 4 октябрендә, 1937 йылдың октябрендәге Башҡорт өлкә комитеты Пленумы үткән көндәрҙә, ҡулға алына. 58-7, 58-8, 58-11 статьялар буйынса ғәйепләнеп, 1938 йылдың 13 июлендә (икенсе мәғлүмәттәр буйынса 1938 йылдың 3 февралендә) атып үлтерелә. 1956 йылдың октябрендә реабилитациялана.
# Астахов (Боков районы)

Астахов — Ростов өлкәһе Боков районындағы утар. Боковский ауыл биләмәһе составына инә.

# Астахов (Боков районы)
## Географияһы

Утар янында Кривая йылғаһы аға һәм унан көньяҡ-көнбайышта күл барлыҡҡа килтерә.
Астахов утарында бер генә урам — Баҡса урамы бар.

# Астахов (Боков районы)
## Халыҡ

Введите название объекта АТД

# Астахов (Боков районы)
## Иҫтәлекле урын

Ростов өлкәһе биләмәһендә неолит осоронда уҡ кешеләр йәщәгәне билдәле. Уларҙың йылға буйында йәшәгәндәре башлыса емеш-еләк йыйыу, балыҡсылыҡ менән шөғөлләнә. Дала малсылыҡ менән шөғөлләнеүсе кешеләр өсөн осһоҙ-ҡырыйһыҙ мал көтөүлеге була. Шул ваҡытта йәшәп ерләнгән кешеләрҙең ҡурған ҡәберлектәре был ерҙәрҙә бик күп. Ҡурғанлы һәм ҡурғанһыҙ ҡәберлектәр төркөмө дәүләт тарафынан һаҡлана.
Боков районы Астахов утарында шундай археологик ҡомартҡылар бар. 73-сө Федераль законы, n 25.06.2002 ярашлы, уларҙы һаҡлау-ФЗ «Рәсәй Федерацияһы халыҡтары мәҙәни мираҫы объекттары (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәлдәре) тураһындағы»178-се закон, n 22.10.2004, Өлкә-ЗС «Ростов өлкәһенең мәҙәни мираҫы объекттары (тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары) тураһындағы», 51-се ҡарарына ярашлы Ростов өлкәһенең Дәүләт башлығы ҡарары нигеҙендә ул ҡомартҡылар дәүләт һаҡлауына алынған (21.02.97).
* Ҡурған «Астахов I». Астахов утарынан көньяҡ-көнбайышта яҡынса 2,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
* Ҡурған «Астахов III». Астахов утарынан көнсығыштараҡ 0,38 км тирәһе алыҫлыҡта урынлашҡан.
* Ҡурған «Астахов IV». Астахов утарынан төньяҡ-көнсығышта 1,0 км тирәһе алыҫлыҡта урынлашҡан.
* Ҡурған «Астахов V». Астахов утарынан көньяҡ-көнсығышта яҡынса 1,2 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
* Ҡурған төркөмө «Астахов II» (2 ҡурған). Астахов утарынан көнбайышҡа табан 1,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
* Ҡурған төркөмө «Астахов VI» (2 ҡурған). Астахов утарынан көньяҡҡа табан 0,5 км самаһы алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Астахов (Боков районы)
## Иҫкәрмә

* ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года. Том 1. Численность и размещение населения Ростовской области
* ↑ Эпоха неолита в Ростовской области
* ↑ Список памятников археологии Боковского района, состоящих на государственной охране
# Аҡсура (исем)

Аҡсура — башҡорт ир-ат исеме.

# Аҡсура (исем)
## Этимология

Аҡсура — саф башҡорт исеме, аҡ + сура; бәхетле хан, батыр егет, бәхетле дуҫ тигәнде аңлата.

# Аҡсура (исем)
## Фамилияла

Аҡсурин Басир Ғәйфулла улы (10 июнь 1945, Батыр (Фёдоровка районы), БАССР) — СССР һәм Рәсәй фәлсәфәсеһе, социологы, уҡытыусы. Социология фәндәре кандидаты (1996), философия фәндәре докторы (2004)
Аҡсурина Фирүзә Исхаҡ ҡыҙы (21 ғинуар 1949 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең ғалим-биологы. 1992—1995 һәм 2001—2012 йылдарҙа Башҡорт дәүләт аграр университетында уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2001), профессор (2007).
Аҡсурин Тимербулат Ҡорамша улы — йәмәғәт эшмәкәре, меценат Солтанова Мәрйәм Тимербулат ҡыҙының атаһы, Сембер губернаһы эшҡыуары, фабрикант, кенәз Аҡсуриндар нәҫеленән.
Аҡсурин Басир Ғәйфулла улы (10 июнь 1945, Батыр (Фёдоровка районы), БАССР) — СССР һәм Рәсәй фәлсәфәсеһе, социологы, уҡытыусы. Социология фәндәре кандидаты (1996), философия фәндәре докторы (2004).
Аҡсурин Мәхмүт Абдулла улы (1923—2009) — партия һәм хужалыҡ эшмәкәре. (Ҡара: 20 октябрь)
Аҡсурин Рәдиф Ғәли улы — көрәш буйынса донъя чемпионы. (Ҡара: Фёдоровка районы (Башҡортостан))
Аҡсурин Йософ Хәсән улы — татар нәшерсеһе, яҙыусы, журналист, тарихсы, төрөк милләтселек идеологтарының береһе.
Аҡсурин Ренат Сөләймән улы (2 апрель 1946 йыл) — СССР һәм Рәсәй кардиохирургы, Рәсәй Медицина фәндәре академияһы (1997) һәм Рәсәй Фәндәр академияһы (2011) академигы, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының (1998) һәм Татарстан Республикаһы Фәндәр академияһының почётлы академигы.

# Аҡсура (исем)
## Ауылдар

Аҡсура (рус. Акчура) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.
# Пырлово

Пырлово — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Енцида ҡылымығының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Пырлово
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300052211
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305221
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бикҡолов Мөбәрәк Мираҫбай улы

Биҡҡолов Мөбәрәк Мираҫбай улы (8 март 1956 йыл) — инженер-механик, хәрби хеҙмәткәр, полковник. 2000—2011 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Федераль именлек хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары. Почёт ордены кавалеры (2007).

# Бикҡолов Мөбәрәк Мираҫбай улы
## Биографияһы

Мөбәрәк Мираҫбай улы Биҡҡолов 1956 йылдың 8 мартында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Иҫке Сибай ауылында тыуған. Урындағы урта мәктәпте һәм 1982 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтының ауыл хужалығын механизациялау һәм электрификациялау факультетын тамамлаған.
Уҡыу йылдарында студент төҙөлөш отряды составында йәйге хеҙмәт семестрында әүҙем ҡатнаша, республика райондары баҫыуҙарында үҫтерелгән иген уңышын йыя. Ҡуйылған бурыстарҙы өлгөлө үтәгәне һәм фиҙаҡәрлеге өсөн «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
Саҡырыу буйынса хәрби хеҙмәтте СССР Дәүләт именлеге комитетының Сик буйы ғәскәрҙәрендә үтә.
Запасҡа сыҡҡандан һуң именлек органдары ветерандары ойошмаһында әүҙем йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. Бының өсөн 2013 йылда Башҡортостан Республикаһының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнә.

# Бикҡолов Мөбәрәк Мираҫбай улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Почёт ордены (2007).
* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы
* Башҡортостан Республикаһының Маҡтау грамотаһы (2013)
# Ламбада

Ламбада (порт. Lambada) — Бразилия төньяғындағы Пара штатында барлыҡҡа килгән бейеү һәм музыкаль стиле. Бөтә донъяла, шул иҫәптән СССР-ҙа ла, 1980 йылдар аҙағында — 1990 йылдарҙың башында популярлыҡ яулай.

# Ламбада
## Тарихы

Ламбада бейеү стиле нигеҙендә Амазония индеецтарының карамбо бейеүе хәрәкәттәре ята. Шулай уҡ ламбадаға нигеҙ һалған бейеүҙәр араһынан машиши һәм форроны атап була. Ламбада бейеүе тыуған ҡала — Порту-Сегуру (Бразилия). Lambada атамаһы португал теленән килеп ингән. Бразилия радиостанцияларында ламбада тип популяр бейеү көйҙәрен исемләгәндәр. Ваҡыт үтеү менән «каримбо» атамаһын «ламбада» атамаһы ҡыҫырыҡлап сығара, бейеү ҙә үҙгәрештәр кисерә.
198се йылдар аҙағында француз продюсеры Оливье Ламот Порт-Сегураға килеп китә, бында ул карнавалда булаһәм бейеүҙе европаға сығарыу идеяһы менән яна башлай. Францияла ул Kaoma исемле поп-төркөмөн ойоштора, төркөмдә Көньяҡ Американан сығышлы негрҙар сығыш яһай. 1989 йылда Kaoma «Lambada» йырын яҙҙыра. Музыкаһы һәм тексы «Llorando se fue» йырынан алына. Был йырға Боливиянан Los Kjarkas төркөмө хужа була, улар хатта Kaoma-ны судҡа тарттыра һәм һөҙөмтәлә Kaoma зыянды ҡапларға мәжбүр була. «Lambada» бөтә донъяға таралып хит булып китә, уның көйө хәҙерге көнгә тиклем башлыса ламбада төшөнсәһе итеп ҡабул ителә. Бейеү шундуҡ бик популяр булып китә, шул иҫәптән, Бразилияла ла уның популярлығы яңынан тергеҙелә.
Ламбада тыйылған булыуы тураһында имеш-мимеш бар, йәнәһе, шуның арҡаһында Бразилияла Kaoma-ға тиклем бейеү башҡарылмаған. Был теорияға ярашлы, ламбада әшәке сексуаль хәрәкәттәр өсөн тыйылған булған. Ысынында, ламбадаға яҡын торған машиши исемле бейеү XIX—XX быуат башында тыйылған булған. Ламбада ул ваҡытта әле формалашмаған булған, шулай ҙа һуңғараҡ машиши бейеүенең ҡайһы бер элементтарын үҙләштерә.
Ламбада жанрында тәүге совет башҡарыусыларынан билдәле композитор Владимир Мигуляны телгә алып була. Уның «Ҡара диңгеҙ ламбадаһы» «Йыр-90» фестивале лауреаты була. Японияла уның йырын Акеми Иши йырлай һәм хит-парадтың 11-се урынын биләй. .Ламбада көйө Сергей Минаевтың «Лом-баба», Mr..Credo «Ламбада», Олег Газмановтың «Ламбада», «Сектор газа» төркөмөнөң «Минет» , Анатолий Полотноның «Утраҙар», Дон Омарҙың «Taboo», Дженнифер Лопестың «On the Floor» («Ven a bailar»),Ваджихи Растагарҙың «Ламбада» йырҙары нигеҙендә ята. «Ну, погоди!» мультфилмының ун етенсе серияһында африкан ҡуяндары ламбаданы бейейҙәр.
Ламбадаға «Ламбада» (1990) һәм «Тыйылған бейеү» (1990).нәфис фильмдары арналған.
# Фалькенберг (Више)

Фалькенберг (Више) (нем. Falkenberg) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 253 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,31 км². Диңгеҙ кимәленән 21 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39615 һәм автомобиль коды — SDL.
# Рсай ауыл Советы (Илеш районы)

Рсай ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Илеш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Рсай ауылы.

# Рсай ауыл Советы (Илеш районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Рябиновка (Балахтон ҡушылдығы)

Рябиновка — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Балахтон йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Рябиновка (Балахтон ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015033
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201503
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Светица (Кичменьга ҡушылдығы)

Светица — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кичменьга йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Светица (Кичменьга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010811
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001081
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тарсьма

Тарсьма — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының һул ярына тамағынан 334 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 93 км.

# Тарсьма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005974
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200597
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бастак (ҡурсаулыҡ)

«Бастак» дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы (рус. Государственный природный заповедник «Бастак») 1997 йылда Йәһүд автономиялы өлкәһе территорияһында ойошторола. Ул Биробиджан ҡалаһынан төньяҡта, Хабаровск крайының Хабаровск районы менән Йәһүд автономиялы өлкәһенең административ сигенә тиклем арала урынлашҡан. Ҡурсаулыҡтың территорияһы Бурея һыртының көньяҡ-көнсығыш армыттарын һәм Урта Амур уйһыулығының төньяҡ ситен үҙ эсенә ала.
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2011 йылдың 21 апрелендәге «Бастак дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы территорияһын киңәйтеү тураһында» 302-се һанлы Указына ярашлы, ҡурсаулыҡҡа элекке «Забеловский» өлкә ҡурсаулығы (майҙаны 35323,5 гектар) ҡарай. 2014 йылдың 13 мартында Рәсәй премьер-министры Дмитрий Медведев Йәһүд автономиялы өлкәһенең 35,3 мең гектар ерен Бастак дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы биләмәһенә индереү тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуя.
Әлеге ваҡытта ҡурсаулыҡ биләмәһе дөйөм майҙаны 127094,5 гектар тәшкил иткән ике айырым урынлашҡан биләмәнән тора. 2002 һәм 2003 йылдарҙа ҡурсаулыҡ сиктәрендә һаҡ зонаһы булдырыла, ул Йәһүд автономиялы районы сиктәрендә 15 390 гектар һәм Хабаровск крайында 11 160 гектар тәшкил итә.

# Бастак (ҡурсаулыҡ)
## Рельефы

Ҡурсаулыҡ территорияһының рельефы төрлө булыуы менән айырылып тора. Уның формалашыуы ике тектоник структура — боронғо кристаллы Буреин массивы һәм Сихотэ-Алинь йыйырсыҡлы системаһының берләшеүе менән бәйле. Һөҙөмтәлә ҡурсаулыҡ территорияһы таулы һәм тигеҙ өлөштәргә бер тигеҙ тиерлек бүленә.
Тауҙар ҡурсаулыҡтың төньяҡ-көнбайыш өлөшөн биләй, улар Хинган-Бурея тау системаһының көньяҡ-көнсығыш армыттарынан тора.
Ҡурсаулыҡтың төньяҡ өлөшөнөң рельефы бейеклеге 800 метрҙан ашыу булған урта таулыҡ. Иң бейек түбәләре — Байдыр (1207 м), Туколали тауы (1103 м), Балябин тауы (893 м). Көньяҡта таулы ерҙәр 400—500 метрға тиклем һәм унан да түбәнерәк төшә. Ҡурсаулыҡтың төп түбән тау түбәләре — Каменушка (668 м), Скалистая (636 м), Круглай тауы (451 м), Осиновая тауы (413 м), Дубовая тауы (210 м).

# Бастак (ҡурсаулыҡ)
## Гидрографияһы

Йылға селтәре бик тармаҡлы. Ҡурсаулыҡтың бөтә йылғалары Амур йылғаһы бассейнына инә, атап әйткәндә, уның ике ҡушылдығы — Бира һәм Тунгуска йылғалары. Ҡурсаулыҡта, көньяҡ-көнсығыш өлөшөндәге йылғаларҙан тыш, тау йылғалары өҫтөнлөк итә.
Төп һыу ағымдарының (йылғалар һәм шишмәләр) оҙонлоғо 10 км-ҙан кәмерәк. Аҙ һанлы күлдәренең майҙаны 1 км² тиклем тәшкил итә. Таулы өлөштә йылғалар күп,ә тигеҙлектә әҙерәк. Иң ҙур йылғалары: Бастак (ҡурсаулыҡта оҙонлоғо 63 км), Оло Сореннак (43 км), Глинянка (35 км), Кирга (31 км), Икура (26 км).
Йылғаларҙа яҙғы ташҡын һиҙелмәй. Йәйге муссон ямғырҙары осоронда һыу баҫа.
Ҡурсаулыҡ күлдәре бәләкәй. Һыу өҫтө майҙаны 1 км²-ҙан кәмерәк булған һыу ятҡылыҡтары бар. Күлдәр тигеҙлектә генә урынлашҡан.
Бастак, Оло Сореннак, Глинянка йылғалары бассейндарында бөтә ерҙә лә мәңгелек туңлыҡ.
# Ямалетдинов Илшат Әғләм улы

Ямалетдинов Илшат Әғләм улы (1965, Тепляк, Борай районы, Башҡорт АССР-ы, СССР) — СССР һәм Рәсәй биатлонсыһы, СССР чемпионаты призеры. СССР-ҙың спорт мастеры.

# Ямалетдинов Илшат Әғләм улы
## Биографияһы

Тепляк ауылының спорт секцияһы тәрбиәләнеүсеһе, беренсе тренеры — Анатолий Васильевич Коробейников. Өлкәндәр кимәлендә Өфө һәм «Профсоюздар» спорт йәмғиәте исеменән сығыш яһай.
СССР чемпионаты призеры була, шул иҫәптән 1989 йылда профсоюздарҙың йыйылма командаһы составында ил чемпионаты тарихындағы беренсе команда ярышында көмөш миҙал яулай.
Спорт карьераһын тамамлағандан һуң Өфөлә йәшәй, бизнес менән шөғөлләнә.

# Ямалетдинов Илшат Әғләм улы
## Шәхси тормошо

Улы Линар ҙа (2000 йылғы) биатлон менән шөғөлләнә.
# Иммакуле-Консепсьон сиркәүе (Антиб)

Иммакуле-Консепсьон сиркәүе (фр. église de l’Immaculée Conception), — Франциялағы Антиб ҡалаһының иҫтәлекле урындарының береһе. Ҡаланың боронғо кварталдарының береһендә урынлашҡан.

# Иммакуле-Консепсьон сиркәүе (Антиб)
## Тарихы

Иммакуле- Консепсьон сиркәүе француз ҡалаһы Антиб территорияһында ҡасандыр роман стилендәге, хәҙер емерелеп бөткән ғибәҙәтхана урынында урынлашҡан. Иммакуле-Консепсьон сиркәүе элек Антибтың кафедраль соборы булған һәм шулай 1200 йыл уртаһына тиклем дауам иткән. Сиркәүҙең иҫке өлөшө XII быуат менән билдәләнә, яңы өлөшө XVIII быуатта төҙөлгән.
Сиркәүгә Шессель урамы (франц. Rue Chessel) йәнәш тора. Иммакуле-Консепсьон сиркәүенең фасады классик стилдә эшләнгән, ә эске интерьерҙары барокко стилендә башҡарылған. Сиркәүҙең ике яруслы барокко фасады — өсмөйөшлө фронтон менән ҡыҙыл төҫтә. Сиркәүҙең фасадында түңәрәк тәҙрә урынлашҡан, ул ике пар аҡ пилястралар менән уратып алынған.
Сиркәү манараһы XII быуатта төҙөлгән һәм ҡарауыл башняһы функцияһын үтәгән. Ул сиркәүҙән айырым тора. Уны төҙөү өсөн таш ҡулланылған.
1515 йылда сиркәүҙы алтарь картинаһын Луи Бреа эшләй. Картинаның уң яғында XVI быуатта яһалған Христостың ағас скульптураһы урынлашҡан. Бында уҡ аҡ мәрмәрҙән эшләнгән ике изге һыу бөрккөс урынлашҡан.
1710 йылда собор порталын Жак Дол төҙөй.
Иммакуле-Консепсьон сиркәүе Антиб ҡалаһының иң билдәле иҫтәлекле урындарының береһе булып тора.
* Файл:Antibes (564Thuret 1889.jpg
# Никитин Николай Моисеевич

Никитин Николай Моисеевич (19 декабрь 1926 йыл — 13 октябрь 2008 йыл) — ауыл хужалығы алдынғыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981).

# Никитин Николай Моисеевич
## Биографияһы

Николай Моисеевич Никитин 1926 йылдың 19 декабрендә БАССР-ҙың Стәрлетамаҡ кантоны Мәнеү ауылында тыуған. Сыуаш. Урта белем алған.
Мәсәле урта мәктәбен 1941 йылда тамамлағандан һуң Ауырғазы районының «Красный Восток» колхозында почта таратыусы булып эшләй башлай. 1943 йылда Ҡыҙыл Армияға саҡырыла, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, 1948 йылға тиклем Приморье крайы Ворошилов (хәҙерге Никольск-Уссурийск) ҡалаһында) 313-сө уҡсылар дивизияһы составында хеҙмәт итә.
1948—1952 йылдарҙа — Ауырғазы районының Мичурин исемендәге колхозда баҫыусылыҡ бригадаһы бригадиры, баҫыу ҡараусыһы. 1952—1953 йылдарҙа Ауырғазы районында баҫыусыларҙың ауыл хужалығы мәктәбендә уҡый, аҙаҡ элекке эш урыныңа кире ҡайта. 1963 йылда колхоз рәйесе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә, ә 1965 йылдан — Мичурин исемендәге колхоздың комплекслы бригадаһы бригадиры.
1976—1980 йылдарҙа Н. М. Никитин етәкселегендәге бригада иген етештереү планын 130 процентҡа, картуфты — 121 процентҡа, орлоҡ һуғанын −2 тапҡырға күберәк үтәй. Унынсы биш йыллыҡта туғыҙынсы биш йыллыҡ менән сағыштырғанда иген уңышы бер гектарҙан 10,8 центнерҙан артыҡ алына һәм 58 процентҡа арта, картуф — 24, йәшелсә — 47 процентҡа артығыраҡ етештерелә.
1980 йылда 635 гектар майҙандан бөртөклөләрҙең уртаса уңышы гектарынан 34,8 центнер тәшкил итә, колхоз буйынса сағыштырып ҡарағанда был уңыш 6,8 центнерға күберәк була. 69 гектар майҙанда үҫтерелгән картуфтың уңышы гектарынан 184 центнер тәшкил итә һәм колхоз буйынса уңыштан гектарынан 11 центнерға күберәк, орлоҡ һуғаны — 30 гектар — гектарынан 65 центнер, йәғни колхоз буйынса уңыштан 25 центнерҙан күберәк була. Унынсы биш йыллыҡта бригада буйынса иген һатыу планы 162 процентҡа, картуфтыҡы — 146, орлоҡ һуғаныныҡы — 198 процентҡа үтәлә. 1980 йылда дәүләткә иген һатыу планы 228 процентҡа, картуфтыҡы — 146, орлоҡ һуғанын һатыу буйынса — 180 процентҡа үтәлә. Биш йыллыҡ план буйынса колхоз дәүләткә игенде 135 процентҡа, картуфты — 133, орлоҡ һуғанын — 145 процентҡа, ә 1980 йылда — 161 ярашлы рәүештә 161, 138 һәм 120 процентҡа үтәп сыға.
Ауыл хужалығын үҫтереүҙәге ҙур уңыштары һәм иген һәм башҡа ер эшкәртеү продукттарын 1980 йылда һәм унынсы биш йыллыҡта арттырып етештереү буйынса социалистик йөкләмәләрҙе үтәгән өсөн СССР Юғары Советы Президиумы 1981 йылдың 23 февраль Указы менән Н. М. Никитинға «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1986 йылда пенсияға киткәнгә тиклем Н. М. Никитин Мичурин колхозының мөгөҙлө эре малдарҙы һимертеү фермаһында мөдир булып эшләй.
Никитин Николай Моисеевич 2008 йылдың 13 октябрендә вафат була.

# Никитин Николай Моисеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981).
* Ленин ордены (1971, 1976, 1981),
* Октябрь революцияһы (1973),
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордены
* БАССР Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы (1961)
# Саған Сэцэн

Саған Сэцэн, Санан Сэцэн (тулы исеме һәм титулы — Саған Эрхэ Сэцэн хунтайдж; 1604 — 1641 йылдан һуң) (1604 — монгол йылъяҙмасыһы, яҙыусы, тарихсы һәм Ордос кенәзе. «Эрденийин тобчи» йылъяҙмаһы урта быуаттар осорондағы Монголия тарихын өйрәнеү өсөн бик мөһим сығанаҡ. Саған Сэцэн — Ордос нояндарының береһе. Саған Сэцэн Чахар ханы Лэгдэндең Маньчжурияға ҡаршы көрәшен хуплай.

# Саған Сэцэн
## Ғүмеренең тәүге осоро

Саған Сэцэн — этник монгол. Ордос Хунгтайяла тыуған. Уның туғаны Алтана хан. Саған хан 17 йыл дауамында Лэгдэндең административ һәм хәрби ярҙамсыһы була..

# Саған Сэцэн
## Эшмәкәрлеге

1829 йылда сыҡҡан немец баҫмаһының беренсе битендә «Көнсығыш монгол тарихы» яҙылған. Уның авторы Саған Сэцэн. 1662 йылда ул «Эрденийин тобчи» («Ҡиммәтле төймә») тип аталған ҙур күләмле йылъяҙмаһын нәшер итә. Монгол хандарыныңтарихы бөйөк эштәрҙән ғибәрә. Улар монгол берҙәмлеге өсөн көрәшә. Шулай уҡ XIII быуат башында «Монголдарҙың йәшерен тарихы» китабы яҙыла. XVII быуат башында Гууша Лувсанданзан «Алтана Тобчи» йәки «Ҡиммәтле төймәнең ҡыҫҡаса тарихы»н яҙа.
Саған Сэцэн Маньчжурҙарға ҡаршы көрәштә Чахар ханы Лэгдэнде хуплағанлыҡтан, монголдар Саған Сэцэндең маньчжурҙар ҡулынан һәләк булыуы тураһында легенда барлыҡҡа килә

# Саған Сэцэн
## Үлеме

Ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса, маньчжурҙарҙың цин династияһы Саған Сэцэнде үлем язаһына хөкөм итә
# Холуная (Кобра ҡушылдығы)

Холуная — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кобра йылғаһының һул ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Холуная (Кобра ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031020
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103102
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ягрэйнгыни-Се

Ягрэйнгыни-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сол Юрибеййылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Ягрэйнгыни-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300037443
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303744
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3