yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Social Venture Network

Social Venture Network (SVN, «Социаль венчур селтәре») — ағзалары тотороҡло үҫешеүҙең стабиль йәмғиәт, социаль инновациялар һәм әһәмиәтле социаль йоғонто яһауға ынтылған Америка Ҡушма Штаттарындағы коммерциялы булмаған ойошма. 1987 йылда Джожуа Мейлман һәм Уэйн Силби ойошмаға нигеҙ һала, штаб-квартира Сан-Франциско ҡалаһында, Калифорния штатында урынлашҡан. Social Venture Network йөҙләп социаль яуаплы бизнес-лидерҙарҙы, шәхси компанияларҙы, социаль предприятиеларҙы, социаль инвесторҙарҙы һәм коммерциялы булмаған ойошмаларҙы. SVN даими рәүештә конференциялар һәм осрашыуҙар үткәрә, шунда ҡатнашыусылар тәжрибәләре менән бүлешәләр һәм киләсәккә эшләү стратегияһын эшләйҙәр, төрлө номинацияларҙығы еңеүселәрҙе бүләкләй, китаптар баҫтырып сығара.
Social Venture Network эш этикаһы һәм копоратив социаль яуаплылыҡ өлкәләрендә икенсе уңышлы ойошмаларға өлгө һәм дәрт бирә. Шул ойошмалар араһында B Lab, Investors' Circle, Net Impact, Business Alliance for Local Living Economies, Social Enterprise Alliance, Business for Social Responsibility һәм Pinchot University бар. 1996 йылда Гэри Хиршберг, Stonyfield Farm аҙыҡ компанияһының президенты, бизнесмендар һәм коммерциялы булмаған ойошмаларҙың ағзалары өсөн йылына ике тапҡыр форумдар үткәргән Социаль венчур институтын нигеҙләй.
2004 йылда Social Venture Network компанияһы SVN китап серияһын барлыҡҡа килтереү маҡсаты менән Berrett-Koehler Publishers (Сан-Франциско) матбуғат нәшриәте менән эшләй башлай. Был сериялағы китаптар социаль бизнесты башлап ебәреү һәм үҫтереү буйынса практик белешмә кеүек SVN ағзалары менән яҙыла, улар йомшаҡ тышта, PDF форматында йә электрон китаптар ярҙамында уҡыу өсөн баҫтырылып сыға.
2007 йылдан башлап Social Venture Network үҙенең Bridge Project проекты сиктәрендә йәш социаль эшҡыуарҙарға үҙҙәренең социаль йоғонто яһауын билдәләүҙә һәм киңәйтеүҙә ярҙам итер өсөн уларға инновацион эшмәкәрлек өсөн престижлы премиялар бирә һәм уларҙы стипендиялар менән тәьмин итә. KOMAZA, Design that Matters, TerraCycle, Back to the Roots, Revolution Foods, World of Good, Root Capital, Green for All кеүек предприятиелар һәм ойошмалар үҙ ваҡыттарында премияның лауреаттары була (Social Venture Network ойошмаһы бүләкләгәндән һуң ҡайһы бер еңеүселәрҙе шулай уҡ Echoing Green, The Hitachi Foundation һәм White House Champions of Change компаниялары бүләкләй, еңеүселәр Forbes Impact 30 йыл һайын булған рейтингка инәләр).
2011 йылда Social Venture Network социаль эшҡыуарҙар һәм инвесторҙар өсөн семинарҙар серияһы һәм тренингтар үткәреү өлкәһендә Эсален институты менән эшләй башлай. Social Venture Network штаб-квартираһы «йәшел офис» кеүек сертификациялана. Ойошма компанияларҙы B Corporation разрядына керетер өсөн методик китаптар һәм популяр булған Sustainable Shopping Guide гид-белешмә баҫтырып сығара.
# Нуруғосмания

Нуруғосмания мәсете (тур. Nuruosmaniye Camii) — XVIII быуат мәсете, Истамбулдың иҫке өлөшөндә Сөмбөрлөташ майҙанында урынлашҡан.
1748 йылда мәсет төҙөлә башлай (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1749 йылда) солтан Мәхмүт I (1730—1754) идара иткән осорҙа һәм 1755 йылда солтан Ғосман III идара иткән ваҡытта тамамлана. Мәсет барокко стиле менән төҙөлә. Мәсет комплексын икенсе янғында янған мәсет (Фатима мәсете) урынына төҙөлә. Йола буйынса мәсеткә нигеҙ һалыусының исеме бирелә, әммә солтан Мәхмүт I төҙөлөштө тамамлай алмай вафат булып ҡуя. Уның вариҫы, Ғосман III, мәсеткә Нуруғосмания исеме бирә(төр. Nur-Osmani u — Ғосмандың изге яҡтылығы). Шулай уҡ исем көмбәҙгә яҙылған Ән-Нур сүрәһе аятының тәүге һөйләменән алынғандыр тип тә фараз ителә
* Аллаһ — Күктәр менән Ерҙең нуры.Уның нуры мейес соҡалтаһындағы кеүек. Унда шәм яна, шәме быяла эсендә, быялаһы ынйы йондоҙо һымаҡ. Ул (шәм) мөбәрәк зәйтүн ағасынан тоҡана, ә ағасы көнсығыштыҡы ла, көнбайыштыҡы ла түгел. Уның майы ут теймәҫ борон тоҡанырға тора. Нур өҫтөнә нур! Аллаһ Үҙ нурына теләгән кешеһенә юл күрһәтә. Кешеләргә Алла миҫалдар килтерә. Аллаһ бөтә нәмәне белә!
* Ән-Нур 24:35
Икенсе йоланан сигенеү булып бинаның тышҡы стеналарын биҙәү тора: манараларҙың түбәләре декоративланған һәм үҙәк нефта ҙур уйым (ниша), өс инә торған ишектәр менән. Мәсет көмбәҙенең иң ҙурыһы 32 тәҙрәменән дүрт аркала урынлаштырыла . Мәсет 5 рәт урынлашҡан 174 тәҙрә менән яҡтыртыла. Тәҙрәләр шулай уҡ барокко стилендә биҙәлгән. Михраб шулай уҡ классиканан айырмалы ярты көмбәҙ менән ябылған. Боронғо йоланы сағылдырған берҙән-бер элемент — бина эсендәге киң семәрле фриз, матур каллиграфик һүрәтләнеш менән Ҡөрьәндең беренсе сүрәһе.
Комплекс мәсет, мәҙрәсә, имарет (ашхана), Ғосман III әсәһенең төрбәһе - вәлидә Шәхсувар Солтан, ҡулъяҙмалар китапханаһы ғосман, ғәрәп һәм фарсы телдәрендәге һәм туранан-тура Капал Чаршаға инә торған ерҙә фонтандан тора.

# Нуруғосмания
## Иҫкәрмә

* ↑ Uğur Yüzereroğlu, Batılılaşma Dönemi Erken Örneklerinde Bezeme Programlarının İrdelenmesi ve Koruma Sorunları: Nuruosmaniye Camii Örneği, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2006 (билдәһеҙ). Дата обращения: 16 июнь 2013. Архивировано из оригинала 28 апрель 2012 года. 2012 йыл 28 апрель архивланған.
* ↑ İstanbul Belediyesi web sitesi, Erişim tarihi:23.06.2011 (билдәһеҙ). Дата обращения: 16 июнь 2013. Архивировано из оригинала 29 ноябрь 2011 года. 2011 йыл 29 ноябрь архивланған.
* ↑ 3dmekanlar.com sitesi, Erişim tarihi:23.06.2011
* 1 2 Мечеть Нуруосмание 2013 йыл 7 сентябрь архивланған.
# Ханау

Ханау-ам-Майн (нем. Hanau am Main) — Германияла, Гессен ерендәге ҡала. Дармштадт административ округына ҡарай. Майн йылғаһының уң яҡ ярында порт.
Ҡала Майн-Кинциг районы составына инә. Халҡы 88 637 кеше тәшкил итә (2010 йылдың 31 декабренә ҡарата). 76,49 км² майҙанды биләй.

# Ханау
## Тарихы

Тәүге тапҡыр 1143 йылда урындағы феодал Ганауҙарҙың һарайы кеүек телгә алына. 1303 йылда ҡала хоҡуғы бирелә. 1429—1736 йылдарҙа. — Ганау графлығының, Изге Рим империяһы бәләкәй дәүләттәренең береһенең баш ҡалаһы. Һуңғы граф Ганауҙың вафатынан һуң Гессен-Касселдәр хакимлыҡты ала.
1597 йылда граф Филипп Людвиг II Ганау-Мюнценбергский үҙ биләмәһенә Көньяҡ Нидерландтарҙан протестант дине буйынса испан Габсбургтарынан яфа сиккән иштәрен күсеп килергә саҡыра. Күскенселәр «яңы» Ганау ҡалаһын төҙөй. Улар үҙҙәре менән фаянс һәм зәргәрлек етештереү технологияларын алып килә.
1782 йылда Вильгельмсбад курортында (хәҙ. Ханау ситендә) дөйөм европа масондар конвенты үтә, унда Төҙәтелгән шотланд уставы ҡабул ителә.
1813 йылдың октябрь айында Ханау янындағы һуғыш ваҡытында австро-бавария корпусы Наполоен армияһын сигенеүҙән туҡтатырға маташа, әммә еңелеүгә дусар була.
1945 йылдың мартында иҫке ҡала тулыһынса тиерлек британия авиацияһы тарафынан юҡ ителә. Һуғыштан һуң яңынан төҙөлә.

# Ханау
## Тарихы
### Рус бәйләнештәре

XIX быуаттың беренсе яртыһында ҡала рус сәйәхәтселәр араһында билдәлелек ала, был популяр табип Йоһанн-Һенрих Коллдың Ханауҙа йәшәүе менән бәйле була. Уның клиенттары Василий Андреевич Жуковский, Константин Николаевич Батюшков, Николай Михайлович Языков, Николай Васильевич Гоголь кеүек билдәле рус яҙыусылары була. Күп урыҫ пациенттары Коллға махсус баралар һәм Ханауҙа оҙаҡ йәшәйҙәр. 1835 йылдың август-октябрь айҙарында Ханауҙа ғаиләһе менән шағир кенәз Петр Андреевич Вяземский йәшәй, Колл уның ҡыҙы Прасковьяны дауалай.
Достоевскийҙың «Бес» романының беренсе битендә, 1428 һәм 1413 йылдар араһындағы осорҙа Верховенский «немец ҡалаһы Ганауҙың граждан һәм ганзеатик әһәмиәте тураһында иҫ киткес диссертацияһын яҡлай» тип әйтелә.

# Ханау
## Тарихы
### Билдәле шәхестәре

Әкиәт яҙыусы билдәле ағалы-энеле Якоб һәм Вильгельм Гриммдар, шулай уҡ билдәле скульптор-анималист Август Гауль, рәссам Мориц Даниэль Оппенгейм Ханау ҡалаһында тыуғандар.
Шулай уҡ Ханауҙа 1774 йылда Рәсәй Империяһының финанс министры граф Канкрин Егор Францевич, ә 1895 йылда — композитор Пауль Хиндемит тыуған.

# Ханау
## Иҫтәлекле урындары

* Дева Мария сиркәүе (XIV быуат)
* «Валлонцтар ҡалаһында» Иоанн сиркәүе (1658)
* Ике тарихи ратуша
* Ағалы-ҡустылы Гриммдарға һәйкәл (1895)
* Филипсруэ, ҡаланың ситендә граф Ганауҙарҙың барокко стилендәге резиденцияһы (1700—15)

# Ханау
## Транспорты

Ҡаланан 30 км алыҫлыҡта Европала иң ҙур халыҡ-ара Франкфурт-на-Майне аэропорты урынлашҡан.

# Ханау
## Туғандаш ҡалалар

* Ярославль (Рәсәй)
* Дартфорд (Бөйөк Британия)
# Һунарҙағы фажиғә (фильм, 1968)

Һунарҙағы фажиғә (нем. Tragödie auf der Jagd) ― 1968 йылғы немец телефильмы. Режиссёры ― Герхард Клингенберг, сценарист ― Лев Леманн. Фильмдың сюжеты рус яҙыусыһы Антон Павлович Чеховтың шул исемдәге повесына нигеҙләнгән. Төп ролдәрҙә ― Эрих Шеллов, Аннализа Штокль-Эберхард, Генрих Швайгер һәм Вальтер Когут. 1968 йылдың 28 майында ARD телеканалында фильмдың премьераһы үтте.

# Һунарҙағы фажиғә (фильм, 1968)
## Сюжеты

Тәүфиҡһыҙ суд тәфтишсеһе Иван Петрович Камышев үҙенең бала саҡ дуҫы, граф Кареев менән уның усадьбаһында осраша. Унда ул усадьба идарасыһы Урбенин, шулай уҡ, Урбенинға ҡарағанда күпкә йәш, тамсы һөйөү хисе булмаған көйө ошо кешегә кейәүгә сығырға тейеш булған матур һәм халыҡтан сыҡҡан ябай ҡыҙ Оленька менән таныша. Камышев Оленькаға иғтибар күрһәтә башлай, һәм ҡыҙ илтифатлыҡ менән яуап бирә. Әммә бер аҙҙан ул ҡыҙҙың граф менән дә ғишыҡ бәйләнешендә булғанын белеп ҡала. Йәне көйгән Камышев һунар ваҡытында Оленьканы граф бүләк иткән бысаҡ менән сәнсеп үлтерә. Әммә шик көнсөл Урбенинға төшә, ул ҡулға алына, хөкөм ителә һәм төрмәгә ябыла. Камышев, шул уҡ ваҡытта, был ваҡиға тураһында повесть ижад итә.

# Һунарҙағы фажиғә (фильм, 1968)
## Тәнҡит

Немец киножурналы Film epd фильмға түбәндәге ҡылыҡһырлама характеристика биргән: «Антон Чеховтың уголовный енәйәт миҫалында ун туғыҙынсы быуат аҙағында буржуаз йәмғиәттең тарҡалыуын һүрәтләгән повесы буйынса шул уҡ исемле драматик постановка. Уйын сюжетын ентекле әҙәби эшкәртеү һәм актёрҙарҙың бик матур уйнауы әҙәби нөсхәгә лайыҡлы"
# Сутыя-Яха

Сутыя-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нгапкай-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Сутыя-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300075701
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307570
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лек-Яун

Лек-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лемат-Яун йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Лек-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046010
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204601
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гоголин

Гоголин (пол. Gogolin) — ҡала. Польша дәүләтенең Опольский воеводствоһының Крапковицкий повя тына инә. Ҡала статусына эйә-ауыл гминаһы. Гоголин ҡалаһының президенты — Йоахим Войталя. Гоголин ҡалаһы 20,35 квадрат километр майҙанды биләп тора. Ҡаланың халҡы — 6116 кеше тәшкил итә (2004 йылдағы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса). Бер квадрат километрҙағы халыҡ тығыҙлығы 300 кешене тәшкил итә. Гоголин ҡалаһының почта индексы — 47-320. Телефон коды + 48 77. Гоголин гминаһында һәм ҡалаһында бергә — 12 463 кеше йәшәй (2011 йылдың 31 декабренә ҡарата)[1]. Гоголин гминаһына ҡараған ауыл округтары:
* Хоруля
* Домбрувка
* Гураждже
* Камень-Слёнский
* Камёнек
* Мальня
* Обровец
* Одровонж
* Закшув
Күрше гминалары:
* Избицко гминаһы
* Крапковице гминаһы
* Стшельце-Опольске гминаһы
* Стшелечки гминаһы
* Тарнув-Опольски гминаһы
* Здзешовице гминаһы

# Гоголин
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Шонгау, Германия
* Яблунков, Чехия
* Звежинец, Польша
# Ҡуғанаҡ

Ҡуғанаҡ — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһына тамағынан 700 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 102 км.

# Ҡуғанаҡ
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018418
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101841
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Йонос

Йонос — Ир-егет исеме

# Йонос
## Ауылдар

* Йонос (Салауат районы)
* Йонос (Мәсетле районы)
* Юныс (Ҡыйғы районы)
# Төрөмбәт мәктәбе

Төрөмбәт урта дөйөм белем биреү мәктәбе — Башҡортостан Республикаһы Ауырғазы районы Төрөмбәт ауылы белем биреү усағы. 1910 йылда асылған ауыл мәҙрәсәһенән башлап ауылда балалар уҡытыу эше мәктәптә даими алып барыла. Мәктәптә 11 класс белем ала, түңәрәктәр һәм секциялар алып барыла.

# Төрөмбәт мәктәбе
## Мәктәп директорҙары

1938—1940 й. — Аҡсулпанов Әмирхан Ғабдулла улы
1940—41 й. — Ильясов Мөхәррәм Ғ. 1941—44 й. — Шафикова Хәбирә Ғ. 1944—47 й. — Назаров Самат Лотфулла улы 1947—50 й. — Баймурзин Ғәйҙулла 1950—51 й. — Назаров Хәсән Муса улы 1951—1953 й. — Бәхтегәрәев Шәймәрҙән
1953—1958 й. — Исламғолов Ғүмәр Латип улы 1962−1967 йй. — Ильясов Әүхәт Мөхәррәм улы 1967—1969 йй. — Хасанов Минияр Мөхәмәтғәли улы 1969—1975 йй. — Моталлапов Ғәбит Мифтах улы 1975−1978 йй. — Ишемғолов Марат Баязит улы 1978−1998 йй. — Моталлапов Ғәбит Мифтах улы 1999—2004 — Моратова Нәсимә Мәхмүт ҡыҙы 2005—2009 йй. — Асфатуллин Рәфис Сафуан улы 2009—2010 йй. — Сайфутдинов Зинур Аҙнабай улы 2010 й. — Ильясова Гөлназ Әкрәм ҡыҙы 2011 й. — Салихова Флюзә Рәис ҡыҙы 2012 й. — Ильясова Гөлназ Әкрәм ҡыҙы

# Төрөмбәт мәктәбе
## Мәктәп тарыхы

1910 й. — Төрөмбәт ауылында тәүге мәктәп(мәҙрәсә) эшләй башлай 1917 й. — Совет власы урынлашҡас,Төрөмбәт мәҙрәсәһе 4 йыллыҡ башланғыс мәктәп итеп исемләнә 1938 й. — Төрөмбәт ауылында 7 йыллыҡ тулы булмаған урта мәктәп асыла 1951 й. — Төрөмбәт мәктәбе 10 йыллыҡ урта мәктәпкә әйләнә 1990 й. — 11 йыллыҡ мәктәп

# Төрөмбәт мәктәбе
## Мәктәпте алтын һәм көмөш миҙалға тамамлаусылар

1. Ильясова Лима Мырҙахан ҡыҙы (1956 й.) 2. Ханнанов Хәлим Ғәзиз улы (1956 й.) 3. Хисматуллина Фидалия Тали ҡыҙы (1956 й.) 4. Хисматуллин Йәүҙәт Шәрәфетдин улы (1958 й.) 5. Моталлапова Алһыу Ғәбит ҡыҙы (1978 й.) 6. Ильясова Миләүшә Булат ҡыҙы (2007 й.)
# Галофиттар

Галофиттар (гр. hals — тоҙ һәм …фит) — татырлы тупраҡта үҫеүгә яраҡлашҡан үҫемлек.

# Галофиттар
## Бүленеше

Галофиттар 3 төркөмгә бүленә:
* эвгалофит
* киногалофит
* гликогалофиттар.

# Галофиттар
## Биологик яҙма

Эвгалофиттар, йәки ысын галофиттар, күпселектә итләс япраҡлы һәм һабаҡлы, күҙәнәктәренең цитоплазмаһы юғары тоҙлолоҡҡа бирешмәй, татырлыҡтарҙа үҫә (татырлан, шведка һ.б.). Киногалофиттар махсус биҙҙәр ярҙамында артыҡ тоҙҙо япраҡ өҫтөнә бүлеп сығара, ҡоро далала үҫә (татыр үләне, франкения һ.б.). Гликогалофиттарҙың тамыр системаһы тоҙҙо насар үткәрә, тоҙлолоғо бик юғары кимәлдә булмаған тупраҡта (билсән, ланцет япраҡлы юл япрағы) йәки тоҙло тупраҡта үҫә (татыр әреме)..

# Галофиттар
## Таралышы

Галофиттар тупраҡ тоҙлолоғоноң биологик индикаторы булып тора. Мал аҙығы үҫемлектәре (мамығүлән, ҡайын еләге клеверы, Невский арпаһы һ.б.), һаҙ һарыгүҙе — дарыу үҫемлеге. Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына Г. үҫемлектәрҙең 20-гә яҡын һирәк төрө (һаҙ һарыгүҙе, каспий татыр үләне, керпексәле тоҡортаж, ыҫпай һуған, кершәнләнгән франкения һ.б.; реликттар — ятыусан бабасыр уты, һаҡаллы йәнтиана, тамырсалы һуған; эндемиктар — Крашенинников юл япрағы, Коржинский татлы тамыры) индерелгән.
# Оло Неголток

Оло Неголток — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чижапка йылғаһының һул ярына тамағынан 317 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Оло Неголток
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200032427
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203242
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аҡбуҙат (эпос)

«Аҡбуҙат» — башҡорт эпосы (ҡобайыры). Урал батыр һәм уның тоҡомдары тураһындағы героик иртәктәр циклына инә («Урал батыр», «Бабсаҡ менән Күсәк» һәм башҡалар).

# Аҡбуҙат (эпос)
## Тасуирлама

Был эпик ҡомартҡыны Мөхәммәтша Буранғолов 1910 йылда Ғәбит сәсәндән яҙып ала. 1917 йылда ул Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙенең Бөрйән улусы Бабалар ауылында (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районы) халыҡ сәсәне Ғәтиәтулла Бикҡужиндан эпостың икенсе вариантын яҙып ала.
Эпоста халыҡ мифологияһы образдары, боронғо кешеләрҙең донъя ҡоролошо тураһында күҙ алдарына килтереүҙәре ҙур урынды алып тора. Иртәктә шиғри һәм проза текстары алмашынып бара, ҡобайырҙы башҡарыуҙағы үҙенсәлек тап шуға бәйләнгән дә инде. Сәсәндәр проза өлөшөн ғәҙәти хикәйәләү формаһында, ә шиғри тексын көйләп һөйләй.
Эпоста уны «Урал батыр» эпосы менән бәйләгән дәлилдәр, эпизодтар, образдар байтаҡ: мәҫәлән, Һомай, Ҡәһҡәһә, Шүлгән, Аҡбуҙат образдары, тылсымлы алмас ҡылыс символы һәм башҡалар. Был әкиәт образдары мөһим композицион үҙенсәлеккә һәм идея-художество әһәмиәтенә эйә. Ике әҫәрҙә лә ваҡиғалар Урал тауҙары биләмәһендә бара.

# Аҡбуҙат (эпос)
## Сюжеты

Сюжет нигеҙендә реаль ысынбарлыҡ: башҡорттарҙың көнкүреше, ғөрөф-ғәҙәттәре, боронғо йолалары һәм уларҙың бәхетле киләсәк тураһында күҙаллауҙары ята. Йөкмәткеһе буйынса эпос — героик әкиәт әҫәре. Эпик иртәктең төп темаһы — батырҙың (геройҙың) кешеләр бәхете, ғәҙеллек тантанаһы өсөн көрәшеүе.
Эпостың төп геройы Һәүбән атаһы Сура батырҙың, олатаһы Иҙелдең һәм ҡарт олатаһы Урал батырҙың изге эштәрен дауам итеүсе булып тора.
«Аҡбуҙат» эпосында Һәүбән, дейеүҙәр урлаған Аҡбуҙатты һәм Урал батырҙың алмас ҡылысын эҙләп, Шулгәндең һыу аҫты батшалығына төшә. Ул дейеүҙәрҙе һәм аждаһаларҙы юҡ итә, уҫал һәм мәкерле Шулгән хакимлыҡ иткән һыу аҫты батшалығын емерә. Һәүбән ҡанатлы толпар Аҡбуҙатты ҡотҡара, Ҡанатлы аттың тоҡомо әлегә тиклем кешеләргә тоғро хеҙмәт итә. Һәүбән Аҡбуҙаты менән ергә күтәрелә һәм үҙ халҡын Мәсем хан ҡоллоғонан ҡотҡара.
Артабан ул ҡайтанан күлгә сума һәм һыу аҫты батшалығы хакимын тураҡлап ташлай, ә уның ярандарын йыландарға, тәлмәрйендәргә һәм ярғанаттарға әйләндерә. Дошмандарын тар-мар итеп һәм дейеүҙәр урлаған ҡыҙҙарҙы азат итеп, Һәүбән һыу аҫты батшаһы ҡыҙы Нәркәскә өйләнә.

# Аҡбуҙат (эпос)
## Хәҙерге заман мәҙәниәтендә

Композитор А. А. Эйхенвальд башҡорт эпосы «Аҡбуҙат» мотивтары буйынса «Дала» операһын яҙа, тәүге тапҡыр ул 1931 йылда Һамар опера театры сәхнәһендә ҡуйыла.
Шулай уҡ был эпик иртәк мотивтары буйынса композиторҙар Х. Заимов һәм А. Спадавеккиа «Аҡбуҙат» операһын («Волшебный конь») яҙа. 1942 йылда опера тәүге тапҡыр Башҡорт опера һәм балет театрында сәхнәләштерелә.
# Дарвагчай

Дарвагчай — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Каспий диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Дарвагчай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Каспий диңгеҙе йылғаларының һыу бассейны, Сулак йылғаһының һыу бассейны сигенән Самур йылғаһының һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000312109300002027
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300202
* Бассейн коды — 07.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Янгхой-Яха

Янгхой-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сэр-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Янгхой-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300071612
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307161
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сухановка (Изнаири ҡушылдығы)

Сухановка — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Изнаир йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Сухановка (Изнаири ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005711
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000571
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кусь (Нельша ҡушылдығы)

Кусь — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нельша йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Кусь (Нельша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000016461
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001646
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Аҡбулат ауыл Советы (Мишкә районы)

Аҡбулат ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мишкә районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Яңы Аҡбулат ауылы.

# Аҡбулат ауыл Советы (Мишкә районы)
## Тарихы

Аҡбулат ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мишкә районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.