yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сыртланов Ғәлиасҡар Шәхәйҙәр улы

Сыртланов Ғәлиасҡар Шәхәйҙәр улы (1875, Өфө губернаһы, Бәләбәй өйәҙе, Шланлыкүл ауылы (Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы) — 7 август 1912) — башҡорт, Өфө губернаһынан 3-сө Дәүләт думаһы (1907—12) депутаты. Дворяндарҙан.

# Сыртланов Ғәлиасҡар Шәхәйҙәр улы
## Биографияһы

Шаһихәйҙәр Шаһгардан улы Сыртланов 1875 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Шланлыкүл ауылында башҡорт дворян ғаиләһендә тыуған. Өфө губернаһынан 3‑сө Дәүләт думаһы (1907—1912) депутаты. Дворяндарҙан. Сыртлановтар нәҫеленән. Шаһихәйҙәр Сыртлановтың улы. Неплюев кадет корпусын, Александр хәрби училищеһын (Мәскәү), Хәрби-юридик академияһы (Санкт-Петербург, 1903) тамамлаған. Лейб-гвардия Литва полкында, 1903 йылда алып Хәрби министрлыҡтың Баш хәрби-суд идаралығында (икеһе лә — Санкт-Петербург), 1905 йылдаң — Санкт-Петербург хәрби судында адвокат булып хеҙмәт итә. рус-япон һуғышында (1904—1905) рус армияһының һәм флотының еңелеүендә ғәйепләнгән вице-адмирал З. П. Рожественский, адмирал Н. И. Небогатов, генерал-лейтенант А. М. Стесселгә ҡарата алып барылған суд процесында яҡлаусы булып сығыш яһаған. Думала финанс, дәүләт оборонаһы, шәхестең тейелгеһеҙлеге, күскенселәр эштәре буйынса комиссиялар ағзаһы. Дәүләт думаһының мосолман фракцияһында торған. Санкт-Петербург мосолмандар хәйриә йәмғиәте рәйесе (1910—1912). Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙендә 350 дисәтинә ер биләгән.
   — Газетные старости
1912 йылдың 7 августа Өфөлә генерал-майор Шәйех-Али фатирда Дәүләт думаһы депутаты Ғәлиасҡар Шәхәйҙәр улы Сыртланов үлтерелгән.

# Сыртланов Ғәлиасҡар Шәхәйҙәр улы
## Ғаилә

Ҡатыны: Әминә Сыртланова (Шәйех-Али) (1884—1939 йылдан һуң, Франция) — йәмәғәт эшмәкәре.
# Һуңғы туҡталыш (альбом)

Һуңғы туҡталыш — музыкаль альбом, йырҙар йыйынтығы. Башҡорт рэперы Инсандың өсөнсө студия альбомы. 2012 йылдың 24 майында сыҡҡан, 2012 йылдың 27 октябрендә альбом компакт-дискта баҫтырылған. Үҙнәшер ысулы менән сығарылған. Инсандың тәүге ике «Тормош китабы» (2007) һәм «Insanиәт» (2008) альбомдары «Моң» студияһында сыҡҡайны.

# Һуңғы туҡталыш (альбом)
## Йырҙар исемлеге

Бөтә йырҙарға көй һәм һүҙҙәр авторы Инсан, автор күрһәтелмәгән осраҡта.
# Пшада (йылға)

Пшада — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡара диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Пшада (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Пшада йылғаһының көнбайыш сигенән Дедаркай йылғаһының көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000212109100000166
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100016
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дитфурт

Дитфурт (нем. Ditfurt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1666 кеше йәшәй. Майҙаны — 23,72 км². Диңгеҙ кимәленән 125 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6484 һәм автомобиль коды — HZ.
# Дүртенсе (альбом)

Дүртенсе — Венер Камаловтың 2001 йылда «Моң» студияһы тарафынан нәшер ителгән студия альбомы. Кассетала баҫтырылған.

# Дүртенсе (альбом)
## Альбомды яҙҙырыуҙа ҡатнашыусылар

* Азамат Абдрахманов - альбом продюсеры, аранжировка, тауыш яҙҙырыу, сведение
* Алексей Прямов - аранжировка, тауыш яҙҙырыу, сведение
* Фәнил Хәкимов - фото
* Юлиә Николаева - француз телмәре (6)
* Азат Биксурин - ҡурай (6)
# Өсҡат

?Өсҡат :
Өс ҡат. Емеше өлгөргән үҫемлектең дөйөм күренеше :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Ҡарут сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Адоксовые |
| Ырыу: | Мәреүәр |
| Төр: | Өсҡат |
Латинса исеме :
Sambucus racemosa L. (1753) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 35326 NCBI 4203 |
Өсҡат(рус. Бузина́ красная, Бузина обыкновенная, Бузина кистистая, лат. Sambúcus racemósa) — аҡлы -аллы ваҡ ҡына сәскә атҡан, ҡыҙыллы — һарылы ҡушар — ҡушар емеш биргән, ҡубырсып торған аҡһыл ҡабыҡлы үҫемлек.
# Зандерслебен

Зандерслебен (нем. Sandersleben (Anhalt)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 1988 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,22 км². Диңгеҙ кимәленән 130 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6456 һәм автомобиль коды — MSH.
# Озеро һаҙлығы

Озеро һаҙлығы — төбәк әһәмиәтендәге комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы, 2005 йылдың 21 июленән Башҡортостандың махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәһе.

# Озеро һаҙлығы
## Тасуирламаһы

Озеро һаҙлығы, Әй йылғаһы бассейнындағы һаҙлыҡ, тәбиғәт ҡомартҡыһы (2005). Дыуан районындағы Озеро һәм Һикәяҙ ауылдары араһында урынлашҡан. Үр һаҙлыҡ, дөйөм майҙаны 350,0 га, торфтың уртаса ҡалынлығы 2,1 м, эшкәртелмәгән торф запасы 4675,0 мең м3. Туйыныуы буйынса ҡатнаш, Әй йылғаһы ҡушылдығы Һикияҙ йылғаһы башлана.
Көслө карбонатланған киртләс-һыубаҫар туғай эргәһендәге һаҙлыҡтар комплексы 492 га самаһы майҙанға, 4 м яҡын торф ҡатламына эйә, ул ҙур күлде үлән баҫыуы һәм ер аҫты һыуҙарының урғылыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән.
Уның аша Һикияҙ йылғаһы аға. Һаҙлыҡ ике: күп һанлы шишмәләр туҡланған эзбизташлы арҡа битләүе аҫтында бер нисә километрға һуҙылған тар һыҙаттан һәм көнсығыштан Озеро ауылына ингән урында ҙур булмаған, төп, участканан тора.
Күп кенә сығанаҡтарҙа көкөртлө водород еҫе һиҙелә.
Һаҙлыҡ ғилми, тәбиғәтте һаҡлау һәм һыу һаҡлау әһәмиәтенә эйә.

# Озеро һаҙлығы
## Флораһы һәм фаунаһы

Һаҙлыҡтың туйыныуы ҡатнаш, Әй йылғаһы ҡушылдығы Һикияҙ йылғаһы Озеро һаҙлығынан башлана. Һаҙлыҡта күрән (Шаламовка тәбиғи ыҙаны), ҡамыш һ. б. типтағы һаҙ үҫемлектәре эталон типтары берләшмәләре үҫә. Ябай балан, мурт эт муйылы, ҡара ҡарағат, дарыу бесәй үләне (валериана), бейек андыҙ, бәпкә үләне, инглиз ысыҡ үләне, тутыҡ схенус һ. б. үҫә. Һаҙлыҡтың тәбиғәт комплексы. Үҫемлектәрҙең һирәк төрҙәре: Лезель липарисы, һаҙ баҙыҡайы (дремлик болотный), оҙонмөгөҙ ҡурсаҡ көбө (кокушник длиннороговый) һ. б.
Бында аҫ, аҡ ҡуян, ҡоралай, йәтсә, төлкө, мышы, шәшке, һайраусы һәм һыу ҡоштары һ. б. тереклек итә.

# Озеро һаҙлығы
## Тыйыуҙар

* һаҙлыҡ массивын киптереү;
* ағас һәм ҡыуаҡтарҙы ҡырҡыу;
* торф сығарыу;
* ерҙәрҙе һөрөү;
* мал көтөү;
* мүк әҙерләү, үҫемлектәр йыйыу;
* яҙғы-йәйге һунар;
* биләмәнең бысраныуы һәм сүпләнеүе, сүплектәр барлыҡҡа килеүе;
* һәр төрлө төҙөлөш эштәре;
* һаҙлыҡтың кибеүенә, үҫемлектәрҙең үҫеү һәм хайуандарҙың йәшәү шарттары насарайыуына килтереүе мөмкин булған һәр төрлө хужалыҡ эшмәкәрлеге.
# Ҡотоева Гөлназ Мират ҡыҙы

Ҡотоева Гөлназ Мират ҡыҙы (1 ғинуар 1974 йыл) — шағир, журналист, «Башҡортостан ҡыҙы» журналына ң баш мөхәррир, Шәйехзада Бабич дәүләт республика йәштәр премияһына лауреат .

# Ҡотоева Гөлназ Мират ҡыҙы
## Биографияһы

Гөлназ Мират ҡыҙы Ҡотоева (ҡыҙ фамилияһы Исхаҡова) 1974 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ы Әбйәлил районының Ишҡол ауылында тыуған. Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә консультант, Сибай ҡалаһы яҙыусылар ойошмаһы рәйесе, «Ағиҙел» журналы мөхәрирриәтендә яуаплы сәркәтип булып эшләй. Хәҙерге көндә «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире. Бер нисә китап авторы. Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы.
# Латипов Урал Рамдраҡ улы

Латипов Урал Рамдраҡ улы (бел. Урал Рамдракавіч Латыпаў; 28 февраль 1951 йыл) — юрист, хәрби хеҙмәткәр, юғары хәрби мәктәп уҡытыусыһы. Юридик фәндәр докторы (1993), профессор (1994). Полковник (1991). Белоруссияның дәүләт һәм ижтимағи-сәйәси эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (2021).

# Латипов Урал Рамдраҡ улы
## Биографияһы

* Урал Рамдраҡ улы Латипов Башҡорт АССР-ының Баҡалы районы Ҡатай (хәҙер Яңы Ҡатай) ауылында тыуған.
* 1973 йыл — Ҡаҙан дәүләт университетының юридик факультетын отличие менән тамамлай.
* 1974 йыл — Минскиҙа СССР Дәүләт именлеге комитетының Юғары курсын тамамлай.
* 1974—1989 йылдарҙа СССР Дәүләт именлеге комитеты органдарында хеҙмәт итә.
* 1988 йылдан — юридик фәндәр кандидаты. Диссертацияһының темаһы: «Дәүләт терроризмы менән халыҡ-ара хоҡуҡи көрәш».
* 1989—1994 йылдарҙа Беларусь Республикаһы Милли именлек институтының махсус дисциплиналар кафедраһы начальнигы, институт начальнигының ғилми эш буйынса урынбаҫары вазифаларын биләй.
* 1992 йылдан — юридик фәндәр докторы.
* 1994 йылдан — профессор.
* 1994 йылда — Беларусь Республикаһы Президенты ярҙамсыһы.
* 1995 йылдың 15 июленән — Беларусь Республикаһы Президенты секретариаты етәксеһе — Беларусь Республикаһы Президентының беренсе ярҙамсыһы.
* 1998 йылдың 4 декабренән 2000 йылдың 27 ноябренә тиклем — Беларусь Республикаһы сит ил эштәре министры — Беларусь Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары.
* 2000 йылдың 27 ноябренән — Беларусь Республикаһы Именлек Советының дәүләт секретары — Беларусь Республикаһы Президентының милли хәүефһеҙлек буйынса ярҙамсыһы.
* 2001 йылдың 12 сентябренән 2004 йылдың 29 ноябренә тиклем — Беларусь Республикаһы Президенты Хакимиәте башлығы.
* 2006 йылдың ғинуарынан — «Лукойл-Беларусь» ИП-һының консультация советы рәйесе.
* 2009 йылда «Директ Менеджмент» компанияһына етәкселек итә башлай.
* 2021 йылдың 7 декабрендә Беларусь Республикаһына рәсми визит барышында Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров Урал Латиповҡа Халыҡтар дуҫлығы ордены тапшырҙы.
Оттавкалағы полковник.

# Латипов Урал Рамдраҡ улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы ордены (2021).
* Беларусь Республикаһының Халыҡтар Дуҫлығы ордены (2004 йылдың 22 ноябре) — дәүләт идараһы органдарында намыҫлы эшләгәне, әүҙем ижтимағи эшмәкәрлеге, дәүләттәр араһында дуҫлыҡ мөнәсәбәттәрен һәм хеҙмәттәшлекте нығытыуға тос өлөш индергәне өсөн.
* Беларусь Республикаһы Министрҙар Советының Почёт грамотаһы (1997 йылдың 22 сентябре).
* Беларусь Республикаһының Милли Йыйылышының Почёт грамотаһы (2000 йылдың 23 октябре)
* Беларусь Республикаһының Милли Йыйылышының Почёт грамотаһы (2001 йылдың 26 феврале).

# Латипов Урал Рамдраҡ улы
## Өҫтәмә мәғлүмәт

Инглиз һәм француз телдәрендә яҡшы һөйләшә.

# Латипов Урал Рамдраҡ улы
## Ғаиләһе

Өйләнгән, улы һәм ҡыҙы бар.
# Илья Чавчавадзеның йорт-музейы (Сагурамо)

Илья Чавчавадзеның йорт-музейы — атаҡлы шағир, публицист һәм йәмәғәт эшмәкәре Илья Чавчавадзе Грузияның хәҙер курорт ҡасабаһы булып торған Сагурамола төҙөткән йорт, милли ҡомартҡы. Ҡасаба илдең Мцхета-Мтианети төбәгендә урынлашҡан. Йорт-музейға Грузияның милли әһәмиәткә эйә күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡыһы статусы бирелгән.

# Илья Чавчавадзеның йорт-музейы (Сагурамо)
## Тарихы

Мемориаль музей 1951 йылда асылған.
Йорт кирбестән һәм суйырташтан төньяҡтан ике ҡатлы итеп һалынған, ә көньяҡтан — өс ҡатлы, был урындағы рельеф менән бәйле. Шағир уны ҡатыны Ольга Гурамишвили өсөн 1895 йылда һалдыртҡан.
Музейҙа даими экспозиция ойошторолған, унда шағирҙың шәхси әйберҙәре, ҡулъяҙмалары, 19-сы быуат грузин мәҙәниәте ҡомартҡылары, сит илдәрҙән килтерелгән сәнғәт әҫәрҙәре һаҡлана.
Илья Чавчавадзе вафат булғандан һуң уның ҡатыны Ольга Гурамишвили йортто белем биреү йәмғиәтенә ҡулланырға тапшыра, мәктәп эшләй башлай, ә артабан ауыл хужалығы учреждениеһы итеп тотонола.
Йорт-музей комплексы биләмәһендә парк һәм йөҙөм баҡсаһы, шулай уҡ ярҙамсы ҡоролмалар бар.
# Инка почтаһы

Инка почтаһы — ул Инкылар империяһында бер пункттан икенсеһенә мәғлүмәт тапшырыу ысулдары. Тауантинсуйула махсус граждандар почтаһы булмай. «Часки хеҙмәте» тип аталған дәүләт хәбәр тапшырыу хеҙмәте тулыһынса Инкаға буйһона. Уны Пачакути индергән, тигән фекер бар.

# Инка почтаһы
## Часки

Хат ташыу менән шөғөлләнгән курьерҙар, үтәгән бурыстарына ҡарап, чуро-часки һәм атун-часкиға бүленә. Тәүгеләре ябай посылкалар һәм хәбәрҙәр тапшырыу менән шөғөлләнә, икенселәре — Инкаға хеҙмәт итә һәм уның йомоштарын үтәй, шуға күрә уларға үтә ныҡ тырышлыҡ күрһәтергә тура килә.
Юл йөрөүҙә уларға ярҙам итерҙәй мал-фәлән булмағанға күрә, курьерҙар билдәле бер араны туҡтамайынса йүгереп үтергә тейеш була. Стратегик юлдарҙа һәр 2-5 км аша постарҠалып:D-ll(чукла) тора, унда хәбәрҙе артабан алып китер өсөн икешәр часки көтә. Шулай итеп, ҙур тиҙлек менән һәм эстафетаны ҡулдан-ҡулға тапшырып, часки теләһә ниндәй хатты йә посылканы бер пункттан икенсеһенә тиҙ арала алып барып еткерә. Хәбәрҙе кемгә бирергә икәнлеге лә курьерҙар аша еткерелә. Тапшырылған мәғлүмәт кипу — төйөн яҙмаһына "төйнәлгән" була.
Часки — инкыларҙың иң ҡатмарлы һөнәрҙәренең береһе. Уларға ҡарата талаптар ҙа ғәйәт ҙур, ә йәшәү рәүештәре бик ябай була, сөнки күп ашау йәки актив енси тормош алып барыу уларҙың эшенә кире йоғонто яһау ихтималлығы шуны талап итә. Малайҙарҙа сыҙамлылыҡ тәрбиәләгән саҡта уҡ йүгеректәрҙе һайлап алалар. 20 йәшендә инде улар хеҙмәт итә, ләкин күбеһе йыш ҡына өлкән йәшкә еткәнсе йәшәй алмай, сөнки хәлдән тайып үлә йәки ашыҡмаған өсөн ҡаты яза ала (башына таяҡ менән һуғалар, аяғын ҡырҡалар). Тәүлектең теләһә ниндәй ваҡытында һәм теләһә ниндәй һауа шарттарында эшләргә тура килеү ҙә йүгереүселәрҙең сәләмәтлеген ҡаҡшата..

# Инка почтаһы
## Почта тармағы

Часкилар хеҙмәтләндергән төп стратегик юл Китонан Кускоға тиклем һәм артабан Чилиға тиклем дауам итә. Ошо юл буйлап эстафетаны береһенән-береһенә тапшырыусы йүгеректәр ҡуйыла. Инканың төп юлы — Китонан Кускоға һәм кире яҡҡа Кусконан Китоға тиклемге ара 2 — 2-2,5 мең километрға тиклем һуҙыла, өҫтәүенә урыны менән юл ҡаялы, текә тауҙар аша бара. Шулай итеп, тәүлегенә 1, 5 км араны йүгеректәр йүгереп үтергә тейеш була (был араны тулыһынса 5 тәүлек эсендә үтәләр).
Ашығыс осраҡтар булһа — һуғыш, бәлә-ҡаза, ихтилалдар булғанда сигнал системаһы ҡулланыла. Көндөҙ тау баштарына усаҡ яғып, төтөн ярҙамында, ә төнөн — ялҡынланып янған усаҡтар тоҡандырыла. Уттың йәки төтөндөң ниндәй төҫтә булыуына ҡарап, ул урында нимә булғаны беленә. Инканың ошо системыһы мөһим мәғлүмәтте фекерҙәштәренә һәм яуҙаштарына бер нисә сәғәт алдан тапшырыу мөмкинлеген бирә.

# Инка почтаһы
## Шулай уҡ ҡара:

* Ангарион
* Дороги инков
* История почты
* История почты и почтовых марок Аргентины
* История почты и почтовых марок Боливии
* История почты и почтовых марок Колумбии
* История почты и почтовых марок Перу
* История почты и почтовых марок Чили
* История почты и почтовых марок Эквадора
* Пешая почта
* Почтовый гонец[en]
* Часки
# Дерфлингер Сабина

Сабина Дерфлингер (Sabine Derflinger, 1963) — австрия режиссеры, сценарисы һәм продюсеры, Европа киноакадемияһыағзаһы.

# Дерфлингер Сабина
## Биографияһы

1963 йылда Австрияның Вельс ҡалаһында тыуған.
1991 йылда, бер нисә йыл кинола режиссер һәм продюсер булып эшләгәндән һуң, Вена киноакадемияһының (Filmakademie Wien) әҙәбиәт һәм драматургия һөнәрҙәре бүлегендә уҡый башлай. 1996 йылда уҡыуын «Filmerzählungen zwischen Epik & Dramatik» диплом эше менән уңышлы тамамлай.
Сабина Дерфлингер уйын һәм документаль кинолағы күп һанлы ролдәре менән билдәле, уның эштәренең күбеһе наградаларға лайыҡ булды. Ул Австрияның Österreichischer Rundfunk (ORF) каналында тәүге ҡатын-ҡыҙ режиссёр булды, «Tatort» криминаль телесериалын төшөрҙө. Артабан ошо уҡ каналда башҡа сериалдарҙа ҡатнашты. Һуңғы йылдарҙа ул бер нисә телевизион спектакле менән үҙенә иғтибар йәлеп итте.
2010 йылда Дерфлингер, бер нисә фильм төшөргәндән һуң, үҙенең Derflinger Film продюсер компанияһын булдыра. 2013 йылда ул Globo бразиль телекомпанияһы продюсеры ярҙамсыһы сифатында, Венала үҙенең Em Família теленовеллаһына бер нисә эпизод төшөрҙө
2003 йылда Kulturpreis des Landes Oberösterreich и Österreichischer Förderungspreis für Filmkunst наградаһына лайыҡ була.

# Дерфлингер Сабина
## Фильмографияһы

Немец тпелендә:
| 1991 йыл: Es war einmal 1994 йыл: Geraubte Kindheit 1996 йыл: Achtung Staatsgrenze 1998 йыл: Aus Liebe 1999 йыл: The Rounder Girls 2001 йыл: Vollgas 2004 йыл: Kleine Schwester 2004 йыл: Schnelles Geld 2005 год: Drei, Vier | 2006 йыл: In den Straßen von Delhi 2007 йыл: 42plus 2008 йыл: Platz 2008 йыл: Eine von 8 2009 йыл: Was bleibt 2010 йыл: Tag und Nacht 2011 йыл: Hotspot 2012 йыл: Tatort 2012 йыл: Literatur hat Recht | 2012 йыл: For Those Who Can Tell No Tales 2013 йыл: Tatort — Angezählt 2013 йыл: Paul Kemp 2014 йыл: Tatort 2015 йыл: Vier Frauen und ein Todesfall 2015 йыл: Vorstadtweiber 2017 йыл: Anna Fucking Molnar 2018 йыл: Die Füchsin — Spur in die Vergangenheit 2018 йыл: Der Zerrissene |
# Олеко-Мангте-Яха

Олёко-Мангте-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Мангте-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 103 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Олеко-Мангте-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076623
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307662
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әл-Әхзәб сүрәһе

Әл-Әхзәб сүрәһе (ғәр. سورة الأحزاب‎, Фирҡәләр ) — Ҡөрьән Кәримдең 33 сүрәһе. Мәккәлә ингән сүрә, 73 аяттан тора.
# Linux

Linux (Ҡалып:IPAc-en [ˈlɪnəks[ˈlɪnəks]
йәки [ˈlɪnʊks[ˈlɪnʊks]
), Линукс) — Linux ядроһына нигеҙләнгән һәм Unixҡа оҡшаш операцион системалар ғаиләһе, GNU проекты утилиталары йә программаларының теге йәки был йыйылмаһын, бәлки, башҡа компоненттарҙы ла үҙ эсенә ала. Linux ядроһы кеүек үк, уға нигеҙләнгән системалар ҡағиҙә булараҡ ирекле һәм асыҡ программа тәьминәте эшкәртмәләре моделенә ярашлы эшләнә һәм таратыла. Linux системалары төрлө дистрибутивтар рәүешендә — ҡуйырға әҙер итеп һәм оҙатыу, яңыртыу йәһәтенән еңел формала — шулай уҡ үҙ система һәм ҡулланма компоненттары тупланмаһы менән бергә башлыса түләүһеҙ таратыла.
1990-сы йылдар башында барлыҡҡа килтерелгән ядроға ҡарата сиселеш рәүешендә эшләнгән Linux системалары суперкомпьютерҙар һәм серверҙар өсөн төп система булып тора.
Ғәҙәттә GNU проектының төп программаларын, мәҫәлән, bash, gcc, glibc, coreutils, GNOME һәм башҡаларҙы үҙ эсенә компонент итеп индергән системалар ғына Linux системалары тип иҫәпләнә. Ошоға бәйле, бөтә ғаилә GNU/Linux булараҡ танылыу алған. Әммә Linux ядроһына нигеҙләнгән, ләкин GNU программаларынан бойондороҡһоҙ булған системалар ҙа бар, мәҫәлән, Android һәм FirefoxOS мобиль системаларын шундайҙарға индерәләр.  Linux'тың рәсми логотибы һәм талисманы итеп Tux пингвины алынған, уны 1996 йылда Ларри Юинг эшләгән. «Linux» сауҙа маркаһына ядроны барлыҡҡа килтергән һәм эшләгән Линус Торвальдс хужа. Шул уҡ ваҡытта Linux проекты киң мәғәнәлә ниндәй ҙә булһа ойошманыҡы йә кешенеке түгел, уны үҫтереү һәм таратыу менән меңдәрсә бойондороҡһоҙ эшкәртмәсе һәм компания шөғөлләнә, һәм Linux'ты файҙаланыусылар төркөмө уларҙың үҙ-ара эш итешеү ҡоралы булып тора. Linuxты үҫтереү һәм киңәйтеү маҡсатын ҡуйған коммерцияға ҡарамаған берекмәләр ҙә бар, улар араһында иң билдәлеһе һәм иң ҙуры — 2007 йылда барлыҡҡа килгән The Linux Foundation ойошмаһы. Linux-системаларҙы техник үҫтереү менән шөғөлләнгән ҙур коммерция баҙары бар, уның 70 проценттан ашыуын (2017) Red Hat корпорацияһы биләй.
# Жуков ауыл Советы (Өфө районы)

Жуков ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Өфө районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Жуков ауылы.

# Жуков ауыл Советы (Өфө районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Араҡай

Араҡай — исемдәш тораҡ пункттары атамаһы.

# Араҡай
## Мәҡәләләр

* Араҡай (Свердловск өлкәһе) — Свердловск өлкәһенең Түбәнге Серге районындағы ауыл.
* Араҡай (Силәбе өлкәһе) — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл.
# Әш-Шүғәраа сүрәһе

Әш-Шүғәраа сүрәһе (ғәр. سورة الشعراء‎, Шағирҙар ) — Ҡөрьән Кәримдең 26 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 227 аяттан тора.
# Шершниха

Шершниха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Речка йылғаһының уң ярына тамағынан 163 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Шершниха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100010422
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115101042
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе сержант

Кесе сержа́нт (лат. сервиенс хеҙмәт итеүсе) — армия һәм хәрби хеҙмәт ҡаралған ведомство һәм министрлыҡтарҙағы кесе командирҙар составына бирелгән дәрәжә һәм шул дәрәжәләге хеҙмәткәр.
Ефрейторҙан юғарыраҡ һәм сержанттан түбәнерәк хәрби дәрәжә. Кесе сержант отделение, танк, хәрби машина командиры вазифаһын башҡара ала.
# Сара Тастанбәк ҡыҙы

Сара Тастанбәк ҡыҙы (1878, Капал — 1916)- ҡаҙаҡ аҡын-ҡатын-ҡыҙы: шағирә һәм думбырасы. Айырыуса Биржан-сал Кожағул улы менән әйтеш (ҡара-ҡаршы шиғри ярыш) аша билдәле.

# Сара Тастанбәк ҡыҙы
## Биографияһы

Сығышы менән Найман (Урта йөҙ) ҡәбиләһенең Матай нәҫеленән
Ер Тоҡпанбәт батырҙың нәҫеле, билдәле ҡаҙаҡ композиторы — Молыҡбай Байсаҡ улының туғаны. Сара үҙенең тормошо тураһында «Тоҙаҡ» («Западня») поэмаһында һөйләй. «Йөрәк», «Йөрәк серҙәре» шиғырҙарында мәжбүр итеүҙән азат мөхәббәткә дан йырлай. «Горевала», «У бессовестного брата», «Уныние» уйланыу-шиғырҙарында әсе тормош дөрөҫлөгө, ҡатын-ҡыҙҙың хоҡуҡһыҙ хәле һүрәтләнә. Шулай уҡ уның «Йәйләүгә», «Әбеш иҫтәлегенә», «Хуш, минең ауылым» (1906) һәм башҡа шиғырҙары билдәле.
Сара Тастанбәк ҡыҙы шулай уҡ әйтеш оҫтаһы булған: уның 37 йәшлек Биржан-сал Кожағул улы менән шиғри ярышы жанр классикаһына әйләнә, данлыҡлы аҡын шиғри ярыш өсөн 1871 йылда Аҡмулла өлкәһенән Семиречьеға (Жетісу) махсус рәүештә килеп етә. Был әйтештә 18 йәшлек Сара ирекле, мәжбүри булмаған һөйөү тураһында хыялланыуҙан туҡтамаған ҡаҙаҡ ҡатын-ҡыҙының сараһыҙлығын, көсһөҙлөгөн, әсе яҙмышын күрһәтә. Биржан һәм Сара әйтеше Сара хажи Йосоп Шәйех-Ислам улы һүҙҙәренән яҙып алынған, тәүге тапҡыр 1898 йылда Ҡаҙанда баҫылып сыға Был әйтеш нигеҙендә 1946 йылда композитор М. Түлебаев «Биржа һәм Сара» (К. Джумалиев либреттоһы) операһын яҙа.
Шулай уҡ уның Асет Найманбаев (1889 йыл), Торебай Ескожа улы (1900 йыл) менән әйтештәре билдәле.

# Сара Тастанбәк ҡыҙы
## Кәшәнәһе

Ҡаҙағстан Республикаһының Мәҙәниәт һәм спорт министрлығы заказы буйынса Сараның тыуған яғында, Карашокы төбәгендә (элекке Капал районы), уның тыуыуына 115 йыл тулыу айҡанлы ҡәбер ташы төҙөлә, уның авторы М. Маманбаев. Кәшәнә архитектураһында боронғо ҡаҙаҡ эпосы элементтары сағыла. Кәшәнә янында ике ҙур мәрмәр киҫәге һалынған, береһендә «Сара Тастанбекқызы 1878—1916» яҙыуы соҡоп яҙылған, ә икенсеһендә шағирәнең әйткән һүҙе:
* Дүниеге келіп, кетер әркім қонақ, Солардың біреуi мен — өмірі шолақ.

# Сара Тастанбәк ҡыҙы
## Хәтер

* 1993 йылда яҙыусы-тыуған яҡты өйрәнеүсе Танирберген Калилахановтың «Аҡын Сара» китабы сыға.
* 1993 йылда Талдыҡорғанда йәмле скверҙа аҡын Сараға һәйкәл ҡуйыла, унда ул думбыра менән ултыра, уға тейен, ҡош һәм ҡоралай һыйынған. Скульпторы Т. С. Досмагамбетов.
* Район үҙәге Жансуғуровта аҡын Сара исемендәге йәштәр мәҙәни үҙәге асылған, эргәһендә шағирәнең һәйкәле ҡуйылған.
* Алматы өлкәһенең Ескельдин районында ауыл уның хөрмәтенә Аҡын Сара тип аталған, Алма-Атала, Астанала, Талдыҡорғанда һәм Ҡаҙағстандың башҡа тораҡ пункттарында урамдар уның хөрмәтенә аталған.
* 1993 йылда аҡын-шағирәнең тыуыуына 155 йыл тулыу уңайынан Аҡын Сараның мемориаль музейы асыла. Музей майҙаны 115,5 квадрат метр тәшкил иткән тарихи бинала урынлашҡан. Музей фондында 811 экспонат бар, улар «Сараның бала сағы», «Сара үҫкән мөхит», «Сараның ижады», «Сараның мираҫын өйрәнеүселәр һәм эйәреүселәр» тематик экспозициялары менән дүрт залдан тора. Музейҙың урынлашҡан ере — Алматы өлкәһе, Аксу районы, Капал ауылы, Оло Момышулы урамы 14.