yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Дур-Шаррукин

Дур-Шаррукин (аккад. Саргон ҡәлғәһе) — Саргон II-нең идара итеүенең һуңғы йылдарында Ассирияның баш ҡалаһы. Ҡала уның проекты буйынса беҙҙең эраға тиклем 713—707 йылдарҙа төҙөлгән. Батшаның яуҙа кинәт һәләк булыуы һөҙөмтәһендә төҙөлөш туҡтатыла, баш ҡала Ниневияға күсерелә. Беҙҙең эраға тиклем VII быуат аҙағында ҡала Мидия ғәскәрҙәре тарафынан емертелә. Әле бында Хорсабад тигән тораҡ (хәҙерге Ираҡтың төньяғы) урынлашҡан, унда әлеге ваҡытта ла ассирийҙар йәшәй.
# Лавров Сергей Андреевич

Лавров Сергей Андреевич ( 6 ноябрь 1935 йыл) — ғалим-конструктор, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр кандидаты (1974). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1977). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1969).

# Лавров Сергей Андреевич
## Биографияһы

Лавров Сергей Андреевич — 1935 йылда хәҙерге Ҡаҙағстандың Жана Семей ҡасабаһында тыуған. 1969 йылда Ҡазан дәүләт авиация институтын (хәҙер Ҡазан (Волга буйы) федераль университеты) тамамлай.
1959 йылдан Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһенең өлкән инженер конструкторы
1960 йылдан Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһенең баш конструктор урынбаҫары.
1964 йылдан — баш конструктор.
1991 йылдан — тәжрибә конструкторлыҡ бюроһы начальнигы.
1994-1996 йылдарҙа конструкторлыҡ-техник бүлек начальнигы.
1996 йылдан Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты, бер үк ваҡытта 2005—2012 йылдарҙа Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы.

# Лавров Сергей Андреевич
## Ғилми эшмәкәрлеге һәм хеҙмәттәре

Лавров Сергей Андреевич етәкселегендә хисаплау техникаһының (борт цифрлы хисаплау машиналары), электр бритваларының, донъялағы тәүге «Ағиҙел‑1К» космик бритваһының төрлө модификациялары эшләнә һәм етештереүгә индерелә. 30‑ҙан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 7 уйлап табыу авторы.
* Динамическая погрешность вибрационного гироскопа с мультипликатором // Технология авиационного приборо- и агрегатостроения (авторҙаш) Саратов,1969;
* Динамические характеристики роторного вибрационного гироскопа (авторҙаш), Саратов;
* Погрешности вибрационного гироскопа с мультипликатором, обусловленные угловым движением основания (авторҙаш),Саратов.

# Лавров Сергей Андреевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1977)
«Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1969)
# Асыйылға

Асыйылға, Әсейылға, Ҡараса (рус. Асыелга) — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Уй йылғаһының һул ярына тамағынан 426 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Асыйылға
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, Уйылға йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500212111200000669
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200066
* Бассейн коды — 14.01.05.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡыҙылъяр (Ейәнсура районы)

Ҡыҙылъяр (рус. Кызылярово) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453396, ОКАТО коды — 80226843005.

# Ҡыҙылъяр (Ейәнсура районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 87 | |
| 1959 | 135 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 132 | |
| 1979 | 96 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 107 | |
| 2002 | 114 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 110 | |
| 2010 | 98 | |

# Ҡыҙылъяр (Ейәнсура районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 117 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡужанаҡ): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡыуандыҡ): 24 км

# Ҡыҙылъяр (Ейәнсура районы)
## Ер-һыу атамалары

* Батҡыл йылғаһы
* Батҡыл тауы
# Ай-Пор-Юган

Ай-Пор-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Волдэп-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ай-Пор-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030305
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303030
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ботвинник Михаил Моисеевич

Михаил Моисеевич Ботвинник (4 (17) август 1911 йыл — 5 май 1995) — совет шахматсыһы, 6-й тарихы шахмат тарихында 6-сы һәм 1-се совет донъя чемпионы (1948—1957, 1958—1960, 1961—1963). СССР гроссмейстеры (1935), халыҡ-ара гроссмейстер (1950) һәм шахмат композицияһы буйынса арбитр (1956); СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1945), алты тапҡыр СССР чемпионы (1931, 1933, 1939, 1944, 1945, 1952), СССР-ҙың абсолют чемпионы (1941). Мәскәү чемпионы (1943/44). СССР командаһы составында алты тапҡыр шахмат олимпиадаһы еңеүсеһе (ике тапҡыр шәхси зачетта еңеүсе). Совет шахмат мәктәбе «патриархы». Бөтә Союз Шахмат секцияһы (1938—1939) һәм «СССР — Нидерланд» йәмғиәте идараһы рәйесе (1960). РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1971), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1991). Техник фәндәр докторы, профессор.

# Ботвинник Михаил Моисеевич
## Биографияһы
### Шахматтар менән танышыу һәм мастер исемен яулау

Михаил Моисеевич Ботвинник 1911 йылдың 17 авгусында Рәсәй империяһы Фин Бөйөк кенәзлеге Выборг губернаһының Куоккала Куоккала дача ҡасабаһында (хәҙер — Репино (Санкт-Петербург) йәһүд ғаиләһендә тыуа. Ата-әсәһе — теш технигы Моисей Гиршович (Лейбович) Ботвинник (1878—1931) һәм теш табибы Шифра Самойловна Рабинович (1879—1952).
1923 йылдың сентябрендә 12 йәшендә шахмат менән таныша һәм шул йылда уҡ беренсе тапҡыр мәктәп турнирында ҡатнаша. Артабан китаптар буйынса шөғөлләнә башлай, улар араһында 1876—1877 йылдар өсөн «Шахматный листок» (М. Чигорин) була. Һуңыраҡ Н. Грековтың һәм В. Ненароковтың дебюттар дәреслеге китабын ала]. Э. Ласкер Ленниградҡа гастролдәре ваҡытында уның партияларын үҙенең комментарийҙары менән яҙып бара. Икенсе йылдың яҙында мәктәп чемпионатында еңеүгә өлгәшә. Шунан һуң ҡаланың шахмат йыйылышына йөрөй һәм ағза була, бының өсөн үҙенә йәш өҫтәй.
"Шахматный листок"тың 1924 йылғы 19-сы һанында Михаил Ботвинник беренсе тапҡыр категориянан тыш турнир еңеүсеһе тип телгә алына. Йыл дауамында Михаил Ленинград шахматсылары араһында билдәлелек яулай, бик тиҙ квалификация баҫҡыстарын үтә. 1925 йылда беренсе категориялағы өс турнирҙа еңеү яулай.
# Айпа

айпа — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Түбенге айпа йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Айпа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000050084
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005008
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ям-Тин-Яха

Ям-Тин-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хадыта-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Ям-Тин-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034937
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303493
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# 1973 йылда йыһанға осороуҙар исемлеге

1973 йылдағы орбитаға осороуҙар исемлеге. Ҡыҙыл төҫ менән уңышһыҙ осороуҙар билдәләнгән. Осоусы йыһан аппараттары (ЙА) ҡалын итеп айырып билдәләнгән.
# Модело һарайы

Модело һарайы (хорва. Palača Modello), шулай уҡ Риеканың муниципаль китапханаһы — Хорватияның Риека ҡалаһында 1885 йылғы бина, 1805 йылда төҙөлгән һәм 1883 йылда һүтеп алынған Адамичев театры урынында төҙөлгән.

# Модело һарайы
## Тарихы

Бина Венаның Фельнер һәм Гельмер студияһы (i Fellner Helmer) тарафынан Риеканың Коммуналь һаҡлыҡ банкыһы һәм һаҡлыҡ кассалары өсөн проектланған. Төҙөлөш 1883 йылда ошо урында торған Адамичев театрын һүтеп алыу менән башлана. Төҙөлөш өсөн урын Риека ҡалаһы башлығы Джованни ди Циотта менән ҡарала. Бина ҡала баҙары ҡаршыһында, шул уҡ 1885 йылда төҙөлгән Хорватия милли театрынан алыҫ түгел урынлаша.
Төҙөлөш матур фасады, яңырыу һәм һуңғы барокко стилендә декоратив элементтарға бай булыуы менән айырылып тора. Декоратив элементтарҙы скульптор Игнацио Донегани (Donegani Ignazio) эшләгән. Бөгөнгө көндә Мәҙәниәттең итальян клубы аудиторияһы булған тантаналар залы, (Circolo italiano di cultura), әүәләү менән биҙәлгән.
Беренсе ҡатында әлеге ваҡытта Риеканың муниципаль китапханаһы эшләй.
Иван Заяц урамы яғынан бина күренеше (элекке Порто урамы):
* Көньяҡ-көнбайыш Модеть һарайында мөйөшө булған.
* Ҡуян менән фасады урам яғына (Порто).
* Көньяҡ-көнсығыш мөйөшөндә һарайында Модеть.
Икенсе яҡтан бина күренеше:
* Baćvarska урамы яғынан Модело һарайы
* Baćvarska урамы яғынан Модело һарайына инеү урыны
* Adamićeva урамы яғынан Модело һарайы
* Vatroslava Lisinskog урамы яғынан һарайға инеү урыны
# Оло Камышная

Оло Камышная — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/275 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Оло Камышная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200012002
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201200
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡыҙыл таңдар урамы (Дондағы Ростов)

Ҡыҙыл Таңдар урам —Дондағы Ростовта урам.
Ҡыҙыл таңдар урамы Дондың текә уң яҡ яры буйында урынлашҡан. Ул башланған Кесе проспекттан (хәҙер Чехов проспекты) башлана һәм Театр проспекты янында тамамлана. Был исем императрица Екатерина II хөрмәтенә элек Екатерина урамы тип аталған.
Уның ейәне император Александр I 1806 йылда уның планын һәм гербын булдырып, Ростовҡа ҡала булырға ярҙам иткән. Ошо ваҡыттан Ростов өйәҙ учреждениелары һәм өйәҙ казначействоһын алып, рәсми рәүештә ҡала булараҡ телгә алына
1925 йылдың 8 апрелендә урамдарҙың исемен үҙгәртеү буйынса комиссия Екатерина урамын Надежда Крупская исеме менән алмаштырыу тураһында ҡарар ҡабул итә.
1930 йылда Дондағы Ростовта Крупская урамын ғына түгел Тирмән һөҙәген (элекке Посохов) үҙгәртеүгә сәбәп булған ваҡиғалар була.
Элекке Парамонов тирмәненең ябыҡ производство биналарында шартлау була. Янғын бөтә ҡоролманы ялмап ала. Тирмән тулыһынса янып юҡҡа сыға. Кешеләрҙе емереклектәрҙән бөтә Ростов халҡы сығара.
Ошо ваҡыттан алып Тирмән һөҙәген 7 февраль тыҡрығы (фәжиғә көнө менән), ә элекке Екатерина һәм Крупская урамдары Ҡыҙыл таңдар урамы булып атала башлай.
# Полома

Полома — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кильня йылғаһының һул ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Полома
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000016423
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001642
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дубно

Дубно (укр. Дубно) — Украинаның Ривне өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала, Дубно районының административ үҙәге.
2015 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ҡалала 38 041 кеше йәшәй.
# Грубе-Шор (Грубе-Ю ҡушылдығы)

Грубе-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Грубе-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Грубе-Шор (Грубе-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067463
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006746
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вольферштедт

Вольферштедт (нем. Wolferstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 743 кеше йәшәй. Майҙаны — 15 км². Диңгеҙ кимәленән 149 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6542 һәм автомобиль коды — MSH.
# Чопорья

Чопорья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ушма йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Чопорья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200008710
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200871
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сыдбарь-Ю

Сыдбарь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Энды-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Сыдбарь-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000020244
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002024
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шлянда

Шлянда — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Вахтан йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Шлянда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036467
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103646
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Волчиха (Барнаулка ҡушылдығы)

Волчиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Барнаулка йылғаһының уң ярына тамағынан 173 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Волчиха (Барнаулка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200001267
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200126
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хей-Яга

Хей-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Коротаиха йылғаһының уң ярына тамағынан 140 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 152 км.

# Хей-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000087709
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008770
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Булачка

Булачка — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Шентала йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Булачка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000312112100004064
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100406
* Бассейн коды — 11.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хасаут

Хасаут — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы,Ҡарасай-Черкес Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Малка йылғаһының һул ярына тамағынан 166 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Хасаут
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Малка йылғаһы башынан Куро-Марьин каналына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000512108200004156
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200415
* Бассейн коды — 07.02.00.005
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ичкина

Ичкина — Рәсәйҙәге йылға. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иҫәт йылғаһының һул ярына тамағынан 228 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 86 км.

# Ичкина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Теча йылғаһы менән ҡушылған урынған тамағына тиклем, Мейәс йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501112111200003385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200338
* Бассейн коды — 14.01.05.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Зенькова Ефросинья Савельевна

Зенькова Ефросинья Савельевна (бел. Ефрасіння Савельеўна Зянькова; 22 декабрь 1923 йыл — 19 апрель 1984 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, йәшерен ойошма ағзаһы, Оболь «Йәш үс алыусылар» йәшерен комсомол ойошмаһы секретары. Советтар Союзы Геройы (1.07.1958).

# Зенькова Ефросинья Савельевна
## Биографияһы

Ефросинья Савельевна Зенькова 1923 йылдың 22 декабрендә Витебск өлкәһе Шумилинский районының Ушалы ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте белорус. 1945 йылдан ВКП (б) ағзаһы. Урта мәктәпте һәм ФЗО мәктәбен тамамлағандан һуң, тегеү фабрикаһында эшләй.
1941 йылдан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Партияның йәшерен район комитеты һәм К. Е. Ворошилов исемендәге партизан отряды етәкселеге составында эшләй. Подпольщиктар Оболь ҡала тибындағы биҫтәлә (Шумилинский районы) урынлашҡан дошман гарнизоны тураһында мәғлүмәт ала. Улар 21 диверсия операцияһын тормошҡа ашыра, шулар араһында: электр станцияһы шартлатыла, етен һәм кирбес заводтары сафтан сығарыла, станция келәттәрендә Германияға оҙатырға әҙер торған ике мең тонна етен яндырыла.
1943 йылдың 28 авгусында йәшерен комсомол ойошмаһында тороусыларҙы күпләп ҡулға алалар, күп кенә подпольщиктар атып үлтерелә. Ҡулға алыуҙар башланыр алдынан Зенькова партия район комитеты ҡушыуы буйынса Галушанино разъезына алыҫ сәфәргә киткән була. Ҡайтып еткәс, ҡулға алыуҙар хаҡында ишетә һәи тура партизан отрядына юллана.
СССР Юғары Советы Президиумының 1958 йылдың 1 июле указы менән Зенькова Ефросинья Савельевнаға, Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 11112) тапшырылып, «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.
Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғас, Витебск ҡала хәрби комиссариатында эшләй. 1984 йылдың 19 апрелендә вафат була.
Витебск ҡалаһының Мазуринский зыяратында ерләнгән.

# Зенькова Ефросинья Савельевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1958)
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 11112)
* Ленин ордены
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены.
* Миҙалдары, шул иҫәптән:
** «1941-1945 йй. Бөйөк ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы;
** «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә Егерме йыл» юбилей миҙалы;
** «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә Утыҙ йыл» юбилей миҙалы.
* Витебск ҡалаһының почётлы гражданы (1976).

# Зенькова Ефросинья Савельевна
## Хәтер

* Витебск өлкәһе Шумилинский районы Оболь ҡала тибындағы ҡасабала подпольщиктарға һәйкәл ҡуйылған.
* Е. С. Зенькованың Награда документтары комплексы һәм наградалары Республика Дан музейы экспозицияһында урынлаштырылған.
* Минск ҡалаһының 41-се мәктәбе янында Оболь подпольщиктарына һәйкәл-обелиск ҡуйылған.
# Бөйөндө

Бөйөндө — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Эҫем йылғаһының уң ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Бөйөндө
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019409
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101940
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1