yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Көҫәпҡол ауыл советы (Маҡар районы)

Көҫәпҡол ауыл советы — Маҡар районындағы (хәҙерге Ишембай районы) бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек. Үҙәге — Көҫәпҡол ауылы.
1935 йылда ойошторола («Башҡорт АССР-ының Үҙәк Башҡарма Комитеты Президиумының 1935 йылдың 3 февралендәге Башҡорт АССР-ы райондары составында яңы селтәр ойоштороу тураһындағы Ҡарары», п.36).
1937 йылда Маҡар районынан БАССР-ҙа яңы ойошторолған Ишембай районына тапшырыла, тәүҙә уға өс кенә ауыл советы индерелә («Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма Комитетының Башҡорт АССР-ында яңы райондар булдырыу тураһындағы Ҡарары», 20 март 1937 йыл)
1940 йылда Ишембай районы менән бергә бөтөрөлә. Ауыл советының үҙәге булған Көҫәпҡол яңы ҡала — Ишембай составына индерелә.
«РСФСР Юғары Советы Президиумының Ишембай эшсе ҡасабаһын ҡалаға әйләндереү һәм Башҡорт АССР-ының Ишембай районын бөтөрөү тураһындағы Указы», 10 февраль, 1940 йыл:
   … 2. Ишембай ҡалаһы һыҙатына түбәндәге тораҡ пункттарын индереү тураһында: Ишембай районының Бурансы, Көҫәпҡол һәм Смаҡай ауылдарын. 3. Ишембай районынан: … Көҫәпҡол һәм Байғужа ауыл советтарын Маҡар районына күсереү һәм Ишембай районын бөтөрөү тураһында.
# Кесе Лих

Кесе Лих — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вагран йылғаһының уң ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Кесе Лих
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200009992
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200999
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Фрётштедт

Фрётштедт (нем. Frottstadt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 407 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,99 км². Диңгеҙ кимәленән 295 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99880 һәм автомобиль коды — GTH.
# Угпан-Ягун

Угпан-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Энтль-Ими-Ягун йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Угпан-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042761
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204276
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Грос-Розенбург

Грос-Розенбург (нем. Groß Rosenburg) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1756 кеше йәшәй. Майҙаны — 25,91 км². Диңгеҙ кимәленән 51 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39240 һәм автомобиль коды — SLK.
# Почва (Ай-Саз ҡушылдығы)

Почва — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ай-Саз (айзас) йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Почва (Ай-Саз ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030133
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203013
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мөхәммәдов Шәкир Мөхәммәтша улы

Мөхәммәдов Шәкир Мөхәммәтша улы (татар. Шaкир Мөхәммәтша улы Мөхәммәдов; 20 май 1865 йыл — 10 ноябрь 1923 йыл) — татар яҙыусыһы.

# Мөхәммәдов Шәкир Мөхәммәтша улы
## Биографияһы

Шакир Мөхәммәтша улы Мөхәммәдов 1865 йылдың 20 майында Быуа ҡалаһында тыуған. 14 йәшенә тиклем Быуала Нурғали Хәсәнов мәҙрәсәһендә уҡый.
Тормош ауырлығы уны иртә эшләп тамаҡ туйҙырырға мәжбүр итә. Ул, уҡыуын ташлап, Ырымбур ҡалаһында хеҙмәтсе малай булып көн күрә. Шул уҡ ваҡытта белемен күтәреү өҫтендә эшләй, русса уҡырға-яҙырга өйрәнә.
Шакир Мөхәммәдов 1900 йылда Маньчжурияға барып сыға. Унда байҙарҙа приказчик булып эшләй, буш ваҡытында үҙенең ҡәләм кеүәтен һынап ҡарый. Уның беренсе әҫәре «Җәһаләт, яки яхуд Галиәкбәр агай» 1901 йылда Ҡазанда баҫылып сыға. Әҫәрҙә төп герой Ғәлиәҡбәр ағайҙың выҗданһыҙлығы, наҙанлығы, хәйләкәрлеге тәнҡитләнә. Шул йылдарҙан Шакир Мөхәммәдовтың сатираһы, публицистик мәҡәләләре нәшер ителә башлай. Улар араһында иң атаҡлыһы «Япон һуғышы, йәки Доброволе Батырғәли ағай» исемле сатирик повесы тора. Әлеге әсәрҙе XX быуат башы татар реалистик әҙәбиәтенең классик үрнәге тип һанарға мөмкин.
Яҙыусы 1923 йылда вафат була.
# Сабатар (Ырымбур өлкәһе)

Сабатар (рус. Чеботарево) — Рәсәй Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.

# Сабатар (Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы

Ауыл Иҙәш һәм Ҡаҫмарт йылғаһының һул ярында, уға Бәрҙеле йылғаһы ҡушылған урында урынлашҡан. Ырымбур өлкәһен ойошторған саҡта Башҡортостан сигенән 1 генә км йыраҡлыҡта тороп ҡалған, райондың административ үҙәге Ҡыуандыҡ ҡалаһынан 33 км төньяҡ-көнбайыштараҡ, өлкә үҙәге Ырымбур ҡалаһынан көнсығышҡа табан — 130 км алыҫлыҡта.

# Сабатар (Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы
### Сәғәт бүлкәте

* МСК+2 (Өфө ваҡыты)
* Сабатар ауылы, бөтә Ырымбур өлкәһе кеүек үк, МСК+2 (Өфө ваҡыты) сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. UTC ваҡытына ҡарата айырмаһы — +5:00 сәғәт.

# Сабатар (Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

Ауыл XIX быуаттарҙан, һуңғы өс тиҫтә йыл эсенән йәшәп килә. С. М. Стрельниковҡа мәғлүмәт биргән Б. А. Коростин тигән кеше, ауыл 1883 йылда барлыҡҡа килгән, тигән.

# Сабатар (Ырымбур өлкәһе)
## Этимологияһы

Ауылды ҡайһы саҡ Чеботари тип атайҙар, ә башҡорттар Себатар йә Сабатар тип исемләй, тип яҙа Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында. 1901 йылғы исемлектә — хутор Чеботаревский, күрәһең яңылышлыҡ менәндер, Бохарсы йылғаһы буйында урынлашҡан тип яҙылған булған. Ауылға исемде беренсе булып килеп ултырған отставкалағы полковник Н. X. Чеботарёв фаилияһынан биргәндәр.

# Сабатар (Ырымбур өлкәһе)
## Инфраструктураһы

Ауыл урамдары 12. Ауылда мәктәп, 3 магазин, почта бүлексәһе, шулай уҡ ауыл клубы бар.
# Химик технология

Хими́к технология — иҡтисади яҡтан иң арзан һәм экология яғынан нигеҙләнгән эшкәртелмәгән тәбиғи материалдарҙы ҡулланыу әйберҙәре һәм производство саралары итеп сығарыу өсөн химик эшкәртеү тураһында фән. Химик технология процесстары сеймалды ҡатмарлы химик һәм физик - химик күренештәргә нигеҙләнгән химик эшкәртеүҙе үҙ эсенә ала.
Органик булмаған химик технологияға минераль сеймал (металл рудаларынан башҡа), кислоталар алыу, һелтеләр, минераль ашламалар инә. Органик химик технология — нефть эшкәртеү, күмер, тәбиғи газ һәм башҡа янар ҡаҙылмалар эшкәртеү, синтетик полимерҙар , буяуҙар, дарыуҙар һәм башҡа матдәләр алыу.

# Химик технология
## Этимология

«1996 йыл Британия тарих журналы»нда ( 1996) Джеймс Ф. Доннелли 1839 йылда көкөрт кислотаһын эшләп сығарыу менән бәйле химик инженерия (химик технологияның инглизсә варианты) терминын ҡулланған тип яҙылған . Ләкин шунда уҡ был терминдың авторы тип инглиз консультанты Джордж Е. Дэвисты ла атайҙар . Дэвис хатта Химик инженерия йәмғиәте төҙөргә лә тырышҡан , ләкин ул Химия сәнәғәте йәмғиәте тип атала (1881), ә Дэвис уның тәүге секретары була.
АҠШ-та энциклопедияла был термин 1890 йылда ҡулланыла. «Химик технология», химия сәнәғәтендә механик ҡоролмаларҙы ҡулланыуҙы һүрәтләүсе фән, Англияла 1850 йылдан һуң ғына киң ҡулланыла башлай. 1910 йылдар тирәһенә «химик-инженер» тигән профессия Бөйөк Британияла һәм АҠШ-та йыш осрай торған һөнәргә әйләнә .

# Химик технология
## Төп процестар

Бөтә химик технология процестары процестың барыуының дөйөм кинетик законлылығына ҡарап, биш төп төркөмгә бүленә:
* гидромеханик;
* йылылыҡ;
* масса алмашыу (йәки диффузиялы) процестары;
* химик процестар;
* механик процестар.
Ойоштороу һәм техник структура буйынса процестар ваҡытлы (периодический) һәм өҙлөкһөҙ.
Химик процестар органик булмаған матдәләр технологияһына ( кислоталар, һелте, сода, силикат материалдар, минераль ашламалар, тоҙҙар һәм башҡалар эшләп сығарыу) һәм органик матдәләр технологияһына (синтетик каучук, пластмассалар, буяуҙар, спирттар, органик кислоталар һәм башҡалар эшләп сығарыу) Ҡалып:Заготовка раздела

# Химик технология
## Химик производстволар

Ҡалып:Заготовка раздела

# Химик технология
## Химия технологияһының үҫеш тенденциялары

Химик технологиялар процесстары үҫешенең төп йүнәлештәре
- производствоның бер үк ваҡытта эффектлылығын һәм экологик хәүфһеҙлеген арттырыу;
- биохимик һәм ферментатив технологиялар үҫеше;
- алдағы пункт менән бәйле Ньютонса булмаған шыйыҡсалар технологиялары һәм температура режимына ҡаты сикләүле технологиялар үҫеше;
- химия производстволарын проектлағанда математик моделләү ысулын киң ҡулланыу.
# Ай-Инг-Игый

Ай-Инг-Игый — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Инг-Игый йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ай-Инг-Игый
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048830
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204883
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Уна (йылға)

Уна (Гремяха) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Двинская мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Уна (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000004583
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000458
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кена (Онега ҡушылдығы)

Кена — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Онега йылғаһының һул ярына тамағынан 310 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Кена (Онега ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000001328
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000132
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ольборг (коммуна)

Ольборг (дан. Aalborg Kommune) — Данияның Төньяҡ Ютландия өлкәһе составындағы коммунаһы. Ольборг коммунаһының майҙаны 1143,99 квадрат километр тәшкил итә. Был майҙан бөтө Данияның, Гренландия һәм Фарер утрауҙарынан башҡа, 2,65 % территорияһын биләп тора. 2008 йылдың 1 ғинуарына ҡарата Ольборг коммунаһының халыҡ һаны 195145 кешегә тигеҙ (шуларҙың 97275 кешеһе ир-егеттәр, ҡатын — ҡыҙҙар 97870 кеше тәшкил итә; сит ил граждандары — 9103). Бер квадрат метр майҙанда кеше тығыҙлығы 170,58 кешегә тигеҙ. Коммуна диңгеҙ кимәленән 29 метр бейеклектә ята.

# Ольборг (коммуна)
## История

Ольборг коммунаһы 2007 йылда түбәндәге коммуналарҙың берләшеүенән барлыҡҡа килгән:
* Хальс (Hals)
* Ниб (Nibe)
* Сайльфлод (Sejlflod)
* Линдхольмд (Aalborg)

# Ольборг (коммуна)
## Тимер юл станциялары

* Ольборг (Aalborg)
* Ольборг Вестбю (Aalborg Vestby)
* Линнхольм (Lindholm)
* Скальборг (Skalborg)
* Свенструп (Svenstrup)
# Вирвитуп

Вирвитуп — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ушма йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Вирвитуп
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200008727
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200872
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Айкстедт (Альтмарк)

Айкстедт (Альтмарк) (нем. Eichstedt (Altmark)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 989 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,29 км². Диңгеҙ кимәленән 34 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39596 һәм автомобиль коды — SDL.
# Егва (Велва ҡушылдығы)

Егва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Велва йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Егва (Велва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100008229
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100822
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сева (Кама ҡушылдығы)

Сева — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының һул ярына тамағынан 1667 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Сева (Кама ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100000177
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100017
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Карюг

Карюг — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вохма йылғаһының һул ярына тамағынан 163 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 78 км.

# Карюг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000040984
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004098
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Громотуха (Маралиха ҡушылдығы)

Громотуха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Маралиха йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Громотуха (Маралиха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100003274
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100327
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сәрүәрова Рима Фәйзи ҡыҙы

Сәрүәрова Рима Фәйзи ҡыҙы (рус. Сарварова Рима Файзиевна; 4 июль 1954 йыл) — медиа-менеджер, радио- һәм телевидение алып барыусыһы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2005), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1994). Рәсәй журналистары союзы ағзаһы (1989). Башҡортостан журналистары союзы ағзаһы. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты.

# Сәрүәрова Рима Фәйзи ҡыҙы
## Биографияһы

Сәрүәрова Рима Фәйзи ҡыҙы 1954 йылдың 4 июлендә Башҡорт АССР-ының Илеш районы Лаяшты ауылында тыуа. 1976 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын «Журналистика» һөнәре буйынса тамамлағандан һуң «Заветы Ильича» («Ильич васыяттары») гәзите хеҙмәткәре булып эшләй. 1979 йылдан башлап «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһында эшләй: 1998 йылда — бүлек мөдире, 2001 йылдан — радиотапшырыуҙар студияһының төбәк‑ара һәм милләт‑ара программалары ижади берекмәһе етәксеһе була. 2002 йылдан алып «Башҡортостан» телерадиокомпания ДУП‑ы радиотапшырыуҙар студияһында төбәк‑ара һәм милләт‑ара программалар ижади берекмәһе етәксеһе, 2003 йылда баш белгес булып эшләй. Рәсәй Журналистар союзы ҡарамағындағы Экологик журналистар ассоциацияһының Башҡортостан бүлексәһе координаторы. «Профсоюз линияһы», «Яғыулыҡ‑энергетика комплексы. Башҡортостан потенциалы», «Экспресс‑студия», «Экология һәм беҙ» радиопроекттары авторы һәм алып барыусыһы, «Волга һәм Урал араһында» радиожурналының Башҡортостан Республикаһы буйынса мөхәррире һәм алып барыусыһы. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты.
Римма Сәрүәрова - иҡтисад, экология, социаль өлкә, милли һәм мәҙәни мөнәсәбәттәр проблемаларын сағылдырған етди аналитик программалар авторы. Рәсәй Журналистар союзының «Журналист оҫталығы өсөн» премияһы лауреаты, «Пегаз-2009» яғыулыҡ-энергетика комплексы проблемалары буйынса иң яҡшы мәҡәләгә халыҡ-ара журналистар конкурсында Гран-при яулаусы. Премия 1997 йылда «Экспресс-студия», «Экология һәм беҙ», «Волга һәм Урал араһында», «Республика иртәһе» радиотапшырыуҙар циклы өсөн тапшырыла. Бер үк ваҡытта Римма Фәйзи ҡыҙына энергожурналистика академигы исеме бирелә. Республиканың яғыулыҡ-энергетика комплексы темаһына 30 йылдан ашыу ваҡытын арнай.
III Бөтә Рәсәй журналистарының «Рәсәй экологияһы» конкурсында «Алтын Ника» һәм I дәрәжә дипломға эйә була, Рәсәй матбуғатының күп фестивалдәрендә лауреат исемдәре ала.
# Дубовая

Дубовая — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Адкадак йылғаһының һул ярына тамағынан 61,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Дубовая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005810
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000581
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Пайсо-Шор

Кесе Пайсо-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Пайсо-Шор йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Пайсо-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000065896
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006589
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бердейка

Бердейка — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бердич йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Бердейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иловля йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300412107000009423
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000942
* Бассейн коды — 05.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0