yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кинйәбулатов Уран Кәрим улы

Кинйәбулатов Уран Кәрим улы (25 май 1934 йыл, Силәбе өлкәһе Арғаяш районы Ҡолой ауылы — 4 октябрь 2003 йыл, Өфө)— башҡорт шағиры. Билдәле шағирә Кәтибә Кинйәбулатованың бер туған ҡустыһы. Бик күп йырҙар авторы.

# Кинйәбулатов Уран Кәрим улы
## Биографияһы

Ҡолой ете йыллыҡ мәктәбен тамамлағандан һуң Коркино тау техникумында уҡый. Хеҙмәт эшмәкәрлеген «Силәбе-Шахтострой» тресы карьеры етәксеһе булып башлай. Совет Армияһы сафтарында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң, 1957—1958 йылдарҙа «Совет Башҡортостаны» гәзитендә журналист булып эшләй.
1958—1962 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында уҡый. 1962 йылдан Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы ҡарамағындағы Телевидение һәм радио тапшырыуҙар буйынса дәүләт комитетында (хәҙер «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы) эшләй.
Уран Кинйәбулатов шиғырҙары 1950-се йылдарҙан гәзит һәм журналдарҙа баҫылып сыға. Уның шиғырҙарына бик күп йырҙар ижад ителгән. Улар араһында, «Бөрйән егеттәре» (Йәнғәле Вәхитов көйө, 1960 йыл), «Ҡыр ҡаҙҙары», «Онот инде йөрәк яраһын» (Рим Хәсәнов көйө), «Яҙғы хистәр» (Айрат Кәримов көйө), «Мин умырзая» (Роза Сәхәүетдинова көйө) һәм башҡа билдәле йырсылар һәм ябай халыҡ яратып башҡарған йырҙар бар.
1992 йылда Уран Кәрим улының «Сейәле тау» исемле шиғри йыйынтығы донъя күрә.

# Кинйәбулатов Уран Кәрим улы
## Ғаиләһе

* Кинйәбулатов Азат Уран улы 1963 йылда Өфөлә тыуған. Яҙыусы, журналист, нейрохирург, физик культура уҡытыусыһы, медицина, физик культура һәм спорт тарихсыһы, шулай уҡ республиканың Яҙыусылар союзы ағзаһы, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Журналистар союзы ағзаһы, медицина фәндәре кандидаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау отличнигы.

# Кинйәбулатов Уран Кәрим улы
## Китаптары

* Уран Кинйәбулатов. «Сейәле тау» (шиғәрҙар йыйынтығы), Өфө: Китап,-1992.

# Кинйәбулатов Уран Кәрим улы
## Уран Кинйәбулатов һүҙҙәренә яҙылған йырҙар

* Салауат Низаметдинов музыкаһы: Яратам тип йырлаһам, Аҡ ҡар яуа
* Роза Сәхәүетдинова музыкаһы: Үҙең бүләк, Сейәлетау, Мин умырзая, Ташлы күл, Ромашкалар,
* Айрат Кәримов музыкаһы: Яҙғы хистәр
* Рим Хәсәнов музыкаһы: Онот инде йөрәк яраһын, Ҡыр ҡаҙҙары
* Йәнғәле Вәхитов музыкаһы: Бөрйәндең егеттәре (1960)
* Феликс Әбдрәшитов көйө: Гөлдәриә
* Ғәфүр Кинйәбулатов көйө : Йәшлек хистәре
* Абрар Ғабдрахманов көйө: Бишек йыры, Көнбағыш һ.б.
# Ишморатов Хажиәхмәт Вәлиәхмәт улы

Ишморатов Хажиәхмәт Вәлиәхмәт улы (1909 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, «Батырлыҡ өсөн» миҙалы кавалеры.

# Ишморатов Хажиәхмәт Вәлиәхмәт улы
## Биографияһы

Ишморатов Хажиәхмәт Вәлиәхмәт улы 1909 йылда Башҡорт АССР-ының Маҡар районында тыуған. Ҡыҙыл Армия сафына Маҡар район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында хеҙмәт итә. Хәрби ҡаһарманлыҡ эшләгән көндәре: 1942 йылдың 21-24 ноябре (1942 йылдың 15 декабрендә иғлан ителгән 292 һанлы бойороҡ). «Батырлыҡ өсөн» миҙалына тәҡдим ителгән ғаризала ошондай һүҙҙәр яҙылған: «Пулемет эскадроны пулемет тоҫҡаусыһы ҡыҙылармеец Ишморатов Хажиәхмәт Вәлиәхмәт улы, 1942 йылдың 21-24 ноябрендә һуғышта ҡатнашып, үҙенең пулеме уты менән ике миномет расчетын һәм 15-кә яҡын дошман һалдатын юҡ итте»
# Сувойная

Сувойная — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Сувойная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000054929
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005492
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лытка

Лытка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының һул ярына тамағынан 1656 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 78 км.

# Лытка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100000191
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100019
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ай-Кагал

Ай-Кагал — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нюролька йылғаһының һул ярына тамағынан 276 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 74 км.

# Ай-Кагал
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200031635
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203163
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Бешәҙе

Оло Бешәҙе (рус. Большая Пшада) — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостандың Йылайыр районы, Баймаҡ районы биләмәләрендә аға. Йылға Яман Йылайыр йылғаһына тамағынан өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Оло Бешәҙе
## Этимологияһы

Атаманың тамырында башҡорт телендәге «Бешә» — «йәш ҡарағай» һәм «-ҙе» диалект һүҙ яһаусы ялғау ҡушылыу юлы менән яһалған.

# Оло Бешәҙе
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан. Бәләкәй йылға бассейны — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (бассейндың Рәсәй өлөшө).:
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса::
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000512112200005065
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200506
* Бассейн коды — 12.01.00.005
* ГӨ буйынса һаны — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Катерина Николаевна Виноградская

Виноградская Катерина Николаевна (1905 йылдың 1 (11) ноябре, Орёл ҡалаһы — 1973 йылдың 10 майы, Мәскәү ҡалаһы) — рус совет кинодраматургы, журналисы, йәмәғәтсеһе.

# Катерина Николаевна Виноградская
## Биографияһы

Виноградская Катерина Николаевна ябай крәҫтиән ғаиләһенән.

# Катерина Николаевна Виноградская
## Эшмәкәрлеге

Виноградская Катерина Николаевна 1922 йылдан, ҡайһы бер башҡа сығанаҡтарҙан билдәле булғанса, 1926 йылдан, әҙәби эшмәкәрлек менән шөғәлләнә башлай.
Кинолағы тәүге эше — «Обломок империи» (1929) фильмы сценарийы. Был әҫәрҙә ижадсы Октябрь революцияһы еңгәндән һуң Рәсәйҙә булып үткән үҙгәрештәрҙе Беренсе бөтөн донъя һуғышында контузия арҡаһында хәтерен юғалтҡан һәм һуңынан, 1920-се йылдарҙа, аяҡҡа баҫҡан кешенең ҡабул итеүе аша һүрәтләгән.
Яҙыусының иң ҙур эше — «Член правительства» (1940) фильмының сценарийы. Был фильм совет осоронда колхоз рәйесе һәм Юғары Совет депутаты булып үрләгән элекке крәҫтиән ҡатын-ҡыҙының сағыу яҙмышына бағышланған.
1956 йылдан Бөтә Союз Дәүләт кинематография институтында ВГИК буласаҡ артистарҙың уҡытыусыһы булып эшләгән.

# Катерина Николаевна Виноградская
## Сценарийҙары буйынса кинофильмдары

* «Партийный билет» (тәүге атамаһы «Анна», 1936),
* «Путь славы» (1949),
* «Навстречу жизни» (1952) һ. б.

# Катерина Николаевна Виноградская
## Наградаһы

* «Знак Почета» ордены
* миҙал
# Мәһәҙей мәктәбе

Мәһәҙей мәктәбе — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Байназар ауыл Советы биләмәһендәге уҡыу йорто. Мәһәҙей ауылында урынлашҡан. Бөрйән районы Байназар урта дөйөм белем биреү мәктәбенең Мәһәҙей филиалы

# Мәһәҙей мәктәбе
## Тарихы

Мәһәҙей мәктәбе 1930 йылдың баштарында Х. Насыровтың өйөндә киске мәктәп булараҡ асыла. Беренсе уҡытыусы — Б. Ғазин.
1937 йылдың мәктәп өсөн яңы бина төҙөлә.

# Мәһәҙей мәктәбе
## Тарихы
### Мәктәптең статусы

* 1937 йылдан — башланғыс мәктәп
* 1982 йылдан — 6 йыллыҡ мәктәп
* 1989 йылдан — төп мәктәп
* 2011 йылдан — Байназар урта дөйөм белем биреү мәктәбенең Мәһәҙей филиалы
1948—1949 йылдарҙа 10 бала уҡый.
1961 һәм 1972 йылдарҙа яңы биналар төҙөлә. «Гөрләүек» балалар баҡсаһы мәктәпкә 2016 йылдан ҡарай.

# Мәһәҙей мәктәбе
## Уҡытыусылары

1937—1946 йылдарҙа З. Агишева, С. Әхмәтов, А. Дәминев, З. Күсемов, Й. Минһажев, М. Насретдинов, Н. С. Сәйәхова, С. Хәйретдинова, Г. Юлсурина һ.б. Мәһәҙей мәктәбендә уҡытыусы булып эшләйҙәр.

# Мәһәҙей мәктәбе
## Мәктәпте тамамлаусы билдәле шәхестәр

* Ирбулатов Нуретдин Сәғәҙәтдин улы (1919 йыл — 30 ноябрь 1987 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, 2-се, 3-сө дәрәжә Дан, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.
* Ғарифуллина Айһылыу Рәжәп ҡыҙы (1 ғинуар 1968 йыл) — башҡорт шағиры. 2000 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы.
* Сәйәхова Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы (9 июль 1967 йыл) — Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, БР Хөкүмәтенең Гранты эйәһе
# Суфийәнов Хәбибулла Зариф улы

Суфийәнов Хәбибулла Зариф улы (рус. Суфиянов Хабибула Зарипович 1919 йыл — 30 сентябрь 1942 йыл) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия сержанты.

# Суфийәнов Хәбибулла Зариф улы
## Биографияһы

Суфийәнов Хәбибулла Зариф улы 1919 йылда хәҙерге Башҡортостандың Әлшәй районы Яңы Сәпәш ауылында тыуа. 294-се кавалерия полкында отделение командиры булып хеҙмәт итә. 1942 йылдың 30 сентябрендә Курск өлкәһендә барған аяуһыҙ һуғышта һәләк була. Курск өлкәһенең (хәҙер Липецк өлкәһенең) Тербуны районы Озерки ауылында туғандар ҡәберлегендә ерләнә. Һуңғы асыҡлаусы документтарҙа уның хәбәрһеҙ юғалғанлығы тураһында ла әйтелә. Юғалтыуҙар исемлегендә Әлшәй районының Яңы Сепәш ауылында йәшәүсе ҡатыны күрһәтелгән.
# Джулия Аннас

Джулия Элизабет Аннас (ингл. Julia Elizabeth Annas; 13 июнь 1946 йыл) — Англия һәм АҠШ-тың ғалим-философы. Аризона университетының философия профессоры. Американың фән һәм сәнғәт академияһы ағзаһы (1992).

# Джулия Аннас
## Биографияһы

1968 йылда Оксфорд университетын (беренсе класлы дәрәжәле бакалаврҙы) бик яҡшы тамамлай. Магистр дәрәжәһен (1970) һәм философия докторын (1972) Гарвард университетында ала.
1970—1986 йылдарҙа — Оксфордта философия уҡытыусыһы. 1991—1992 йылдарҙа — Колумбия университетының философия факультеты профессоры. 1986—1991 йылдарҙа һәм 1992 йылдан — Аризона университеты профессоры, 1995 йылдан — философия регент-профессоры.
2011 йылда Кембридж университетында Корбетт исемендәге лекциялар уҡыуға лайыҡ була.
Ире Аризона университетының философия профессоры.
Уппсала университетының почетлы философия докторы (2007).
# Ахнусь-То

Ахнусь-То — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ою йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Ахнусь-То
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000089239
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008923
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ковзиячка

Ковзиячка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Милля йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ковзиячка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028732
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102873
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Вельморда

Кесе Вельморда — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пёза йылғаһының һул ярына тамағынан 312 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.

# Кесе Вельморда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000049330
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004933
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 1792 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1792 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1792 MDCCXCII |
| Юлиан стилендә | 1791—1792 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2544—2545 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7300—7301 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5552—5553 ה'תקנ"ב — ה'תקנ"ג |
| Мосолман календары | 1206—1207 |
| Боронғо әрмән календары | 1241 ԹՎ ՌՄԽԱ |
| Ҡытай календары | 4488—4489 辛亥—壬子 белая свинья — чёрная мышь |
| Эфиопа календары | 1784—1785 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1848—1849 |
| - Шака самват | 1714—1715 |
| - Кали-юга | 4893—4894 |
| Иран календары | 1170—1171 |
1792 йыл — йәкшәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә.
# Избушечная (Травниха ҡушылдығы)

Избушечная — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Травниха йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Избушечная (Травниха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031735
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003173
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мурка (Барыш ҡушылдығы)

Мурка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе, Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Барыш йылғаһының уң ярына тамағынан 179 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Мурка (Барыш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000037125
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003712
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 3-Грязнуха

3-Грязнуха (балка Сухая) — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға 2-Грязнуха йылғаһының уң ярына тамағынан 9,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# 3-Грязнуха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чамлык йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000812108100004003
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100400
* Бассейн коды — 06.02.00.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Истихсан

Истихсан (ғәр. استحسان‎‎ — өҫтөнлөк, өҫтөнлөклө ҡарар) — фиҡһта — оҡшашлыҡ буйынса ҡарарҙан баш тартыуға алып барған дини ҡарар сығарыу. Киң мәғәнәлә истихсан — уңайлылыҡ, еңеллек яғына өҫтөнлөк биреү.
* Рамаҙан айында кешеләргә ҡулланма өсөн һәм тура юлды аңлатыу һәм дөрөҫлөк менән ялғанды айырыу өсөн Ҡөрьән иңдерелде, һәм бына һеҙҙән кем был айға килеп етә, уны ураҙала үткәрһен, әгәр ул сирле йәки сәфәрҙә булһа, ул уаҡытта башҡа көндәрҙән шул тиклем уаҡыт тотор. Аллаһ һеҙгә еңеллек теләй, ауырлыҡ теләмәй, һәм һанды тултырыуығыҙҙы һәм һеҙҙе тура юлға күндергән өсөн Аллаһыны ололауығыҙҙы теләй — моғайын, һеҙ Аллаға шөкөр итерһегеҙ!
* Әл-Бәҡара 2:185
Бындай тәжрибәне ҡулланылышҡа имам Әбү Хәнифә һәм уның эйәрсендәре (Әбү Йософ, Мөхәммәт әш-Шәйбани) индерә, әйткәндәй, был принцип уларға тиклем дә булған.

# Истихсан
## Миҫалдар

* Был принципҡа таянып, туҡыманың ҡайһы бер төрҙәрен (парча, ҡатмарлы семәр һ.б.) ҡоро ысул (ҡағыу, таҙартыу, елләтеү) менән таҙартырға рөхсәт ителә, әммә ҡануни текстар кейем-һалымды һыуҙа йыуып һәм һығып таҙартырға ҡуша.
* Шәриғәткә ярашлы йыртҡыс хайуандарҙың, шулай уҡ йыртҡыс ҡоштарҙың итен аҙыҡ итеп ҡулланыу тыйыла. Ҡыясҡа ярашлы, улар эскәндән ҡалған һыуҙы ла эсергә ярамай, сөнки ул был хайуандарҙың шайығы менән ҡушылған. Әммә ҡырағай ҡоштар һыуҙы боҙа алмай, сөнки уны суҡышына йыйып, йота ғына. Шуға күрә, истихсанға ярашлы, бындай һыуҙы, бик ярамаһа ла, эсергә мөмкин (мәкруһ).
# Пудьва

Пудьва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мель йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Пудьва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005218
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100521
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хөжрә

Хөжрә (урта грек. κελλίον, күпл. -ία, κέλλα, лат. сеllа — «бүлмә,солан»; бор. урыҫ. — келиɪа; рус. Ке́лья йәки ке́ллия) — монах торлағы, ғәҙәттә, монастырҙа йәки башҡа урында айырым бүлмә.

# Хөжрә
## Тасуирламаһы

Рус монастырҙарында хөжрә, ҡағиҙә булараҡ, бер-ике монахлыҡ бүлмәнән ғибәрәт: өҫтәл, ултырғыс, карауат йәки ҡаты урындыҡ ҡуйыла. Монастырь хөжрәләрендә китаптар өсөн кәштәләр, шулай уҡ ҡағыҙ иконаларҙан торған индивидуаль иконостас була.
Шулай уҡ килгән кешеләргә билдәле ваҡытта дәғүәт алып барырға рөхсәт ителгән монах торлағы ла хөжрә тип аталырға мөмкин .
Яңғыҙ торған хөжрә урыҫса Пустынька тип атала.

# Хөжрә
## Ислам

Исламда бындай бүлмәләр хөжрә тип атала, улар мәҙрәсәләрҙә һәм суфыйҙар йәшәгән хәнәкәләрҙә урынлаша. Хәнәкәләр, ғәҙәттә, тура мөйөшлө ҡоролмаға (Патио (эске ихата) йә ҙур көмбәҙле залға әүерелгән) ғибәҙәт ҡылыу, зекер һәм «сама» кеүек дәрүиш йолалары өсөн файҙаланыла. Зекерханалар тирәләй уратып хөжрәләр урынлаша.

# Хөжрә
## Афон

Афонда шулай уҡ монастырҙарға буйһонған һәм сиркәү төкәтеп һалынған, төрлө хужалыҡ биләмәләре булған иҫке ҡаралтынан торған ҙур булмаған скиттар ҙа келлия тип атала. Бындай келлияла ғәҙәттә ике монах йәшәй, уларҙың береһе — ҡарт (старец), ә икенсеһе — өйрәнеүсе (послушник). Оло кеше вафат булғас, тыңлаусы мәрхүм монахтың урынын һәм бөтә мөлкәтен мираҫ итеп ала. Ҡайһы ваҡыт келья часовняһы булған өс ҡатлы һарайҙан ғибәрәт булыуы ихтимал (ур. Андреевский скит)
# Ярботаҡ (Ҡамшаҡ ҡушылдығы)

Ярботаҡ - рус. Жарбутак (Джар-Бутак)— Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡамшаҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Ярботаҡ (Ҡамшаҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Ерекле һыуһаҡлағысынан Орск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000412112200003840
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200384
* Бассейн коды — 12.01.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Ярботаҡ (Ҡамшаҡ ҡушылдығы)
## Этимологияһы

Гидроним Ырымбур башҡорттары һөйләшендә, шулай уҡ ҡаҙаҡ теле йоғонтоһонда жар һәм ботаҡ - ярлаулы болаҡ, тармаҡ мәғәнәһендә ҡушылған.
# Меновная

Меновная — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Красноярка йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Меновная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100003816
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100381
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1