yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Агишев Хөсәйен Буранбай улы

Агишев Хөсәйен Буранбай улы — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.

# Агишев Хөсәйен Буранбай улы
## Биографияһы

Агишев Хөсәйен Буранбай улы Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙендә йәшәгән.
1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, 1814 йылдың аҙағына тиклем 9-сы Башҡорт атлы полкы составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 9-сы Башҡорт атлы полкы Яңы Воздвиженка ҡәлғәһендә 9-сы кантон башҡорттарынан ойошторола һәм 1812 йылдың 10 октябрендә Һамар аша Түбәнге Новгородҡа бара, 1813 йылдың майында Варшава герцоглығына килеп етә һәм бында Польша армияһы составына индерелә. 1813 йылдың 19 сентябрендә 9-сы Башҡорт полкы Крейц отрядына керә һәм төрлө алыштарҙа, шул иҫәптән 1813 йылдың 28 сентябрендә — Фрайберг, 6 һәм 7 октябрҙә — Лейпциг, 14 октябрҙә — Мадин янындағы алыштарҙа ҡатнаша. Алыштарҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн Ниғмәтулла Бирҙебаев 3-сө дәрәжәләге Изге Георгий ордены менән бүләкләнә.
21 октябрҙә 9-сы полк Төньяҡ армияның кавалериянан генерал барон Винценгероде корпусына ҡушыла, ә 1813 йылдың 27 декабренән 1814 йылдың 15 ғинуарына тиклем генерал-лейтенан Строгановтың отряды составында Гамбург ҡәлғәһен блокадалауҙа, Эрфурт эргәһендәге алышта ҡатнаша.
1814 йылда полк Франция территорияһындағы алыштарҙа ҡатнаша. 13 февралдә — Селдизил, 21 февралдә — Элле, 24, 25 һәм 26 февралдә — Лаон янындағы алыштарҙа ҡатнаша. 1814 йылдың 19 мартында союздаш ғәскәрҙәре составында 9-сы Башҡорт атлы полкы Парижға инә. 1814 йылдың декабрендә полк туған яғына юл тота.

# Агишев Хөсәйен Буранбай улы
## Бүләктәре

* 3 дәрәжә Изге Анна ордены (1813)
* «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
* «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы кавалеры
# Полазнинский Вож

Полазнинский Вож — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кама һыуһаҡлағысы (Полазнин ҡултығы)уң уң ярына 5,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Полазнинский Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100010024
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101002
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пайта (Выкошма ҡушылдығы)

Пайта — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Выкошма йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Пайта (Выкошма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000048396
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004839
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сорник

Сорник — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кильченга йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Сорник
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011078
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001107
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Алач

Оло Алач — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лупья йылғаһының һул ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Оло Алач
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002034
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100203
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оурья

Оурья — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Оурья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300017082
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301708
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Луговской (Ханты-Мансийск районы)

Луговской — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Ханты-Мансийск райондағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 1676 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628532, ОКАТО коды — 71129916001.

# Луговской (Ханты-Мансийск районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 1676 |

# Луговской (Ханты-Мансийск районы)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Трофимова Валентина Александровна

Трофимова Валентина Александровна (9 июнь 1928 йыл — 3 ғинуар 1997 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1951).

# Трофимова Валентина Александровна
## Биографияһы

Валентина Александровна Трофимова 1928 йылдың 9 июнендә Черемховицы ауылында (хәҙер — Кострома өлкәһе) тыуған.
1942 йылда Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында Скобелевтар ғаиләһе Караваевоға күсеп китә, һәм В. А. Трофимова ун дүрт йәшендә урындағы тоҡомсолоҡ совхозына эшкә инә, баҫыусылыҡ бригадаһында эшләй, малсы була, Кострома тоҡом һыйырҙары төркөмөндә һауынсы булып эшләй.
1948 йылда йыл йомғаҡтары буйынса үҙенә беркетелгән 8 һәр һыйырҙан уртаса 5238 килограмм һөт һауып ала. 1949 йылдың 12 июнендәге СССР Юғары Советы Президиумының Указы менән «өлгөлө хеҙмәте өсөн» В. А. Скобелева Ленин ордены менән бүләкләнә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1951 йылдың 3 декабрендәге Указы менән «1950 йылда һәр 8 һыйырҙан уртаса 6895 килограмм һөт һауып алыуы өсөн» Трофимова Валентина Александровнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1956 йылда В. А. Трофимованы йылына мең ярым килограмм ғына һөт һауып алыусы артта ҡалған һөт-тауар фермаһы менән етәкселек итергә ҡуялар. В. А. Трофимова етәкселек иткән осорҙа ферма танымаҫлыҡ булып үҙгәрә һәм һөт һауып алыу һәр һыйырҙан уртаса йылына 4800 тәшкил итә.
1997 йылдың 3 ғинуарында вафат була һәм Караваево ауылына яҡын зыяратта ерләнә.

# Трофимова Валентина Александровна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы
* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (3.12.1951)
* Ленин ордены (3.12.1951)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (12.07.1949)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы
# Алабайтал (ауыл)

Алабайтал (рус. Алабайтал) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Беляевка районындағы ауыл. Крючковка ауыл биләмәһе составына инә.

# Алабайтал (ауыл)
## Географик урынлашыуы

Алабайтал йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Алабайтал (ауыл)
## Билдәле шәхестәре

* Әхмәмәтов Шәрәф Хисам улы (1929—1999) — башҡорт шағиры.
# Бадья (Чермоза ҡушылдығы)

Бадья — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чермоз йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Бадья (Чермоза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009172
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100917
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡолтай

Ҡолтай (рус. Култаево) — Түбәнге Мол (Кама ҡушылдығы) һәм Сарабаиха (Түбәнге Мол ҡушылдығы) йылғаларында урынлашҡан ғәйнә башҡорттары ауылы, Пермь крайы Пермь районының Ҡолтай ауыл биләмәһе үҙәге.

# Ҡолтай
## Тарихы

Ҡолтай ауылы тураһында мәғлүмәт 1623—1624 йылғы яҙма сығанаҡтарҙа Польская булараҡ осрай. 1647 йылда ауылда йәшәүселәрҙең фамилияһы буйынса Усольцево ауылы һәм Ҡолтай яланы тип йөрөтөлә. 1870 йылда ауылға әйләндерелә. 1662—1664 йылдарҙа Башҡорт ихтилалдары осоронда биләмәгә «татарҙар» һөжүм итә һәм бер нисә ғаиләне тулыһынса һуйып сыға. Пугачев бунты осоронда, 1773 йылдың 29 декабрендә Ҡолтай ауылы баш күтәреүселәр ҡулында була, отставкалағы һалдат Андрей Бырылов пугачевсыларҙа агитатор булып йөрөй, һуңынан хөкүмәт ғәскәрҙәре яҡлылар ҡулына әсирлеккә эләгеп, һәләк була.
1816 йылда Ҡолтай ауылында — 229, 1834 йылда 576 башҡорт йәшәй. Ауылдың мәсете, үҙ тирмәне була. Ғәйнә улусы башҡорттарының ерҙәрен яйлап тоҙ сәнәғәтселәре Строгановтар баҫып ала башлай. Шуға күрә башҡорттар йылға тамағына табан күсенеп, яңы Ҡолтай ауылына (Башҡултай) нигеҙ һала. Бында ла уларҙы тыныслыҡта ҡалдырмағас, Ҡолтайҙың улы Шиғыр Ҡолтаев Мәскәүгә Федор батшаға барып, ергә һаҡ грамотаһы алып ҡайта. Бер ни тиклем ваҡыттан һуң Строгановтар тағы ла ғәйнә башҡорттарын ҡыҫырыҡлай башлай һәм улар көньяҡҡараҡ күсенергә мәжбүр була. Шиғыр Ҡолтаевтың улы Тасим Мәмәтов Ҡуян йәки Тасим ауылына нигеҙ һала. 1701 йылда ул ғәйнә башҡорттарының ергә хоҡуғын раҫлаған грамота алып ҡайта.
1929 йылдың 25 ноябрендә Сталин исемендәге колхоз ойошторола, ул 1934 йылдың 10 февралендә тарҡатыла һәм 1950 йылдың 30 июнендә ҡабаттан эреләтелә.
1961 йылдың ноябренән «Россия» колхозы эшләй, ул 1967 йылдың 25 майында Ленин ордены менән бүләкләнә. Уҙған быуаттың 60-сы йылдарынан алып ауылда яңы йорттар төҙөлә, һуңғы йылдарҙа коттедж тибындағы торлаҡҡа өҫтөнлөк бирелә.
Ҡолтай 1924 йылдың 27 декабренән Ҡолтай районы үҙәге була, шул ваҡыттан 2006 йылға тиклем Ҡолтай ауыл Советы үҙәге булып та тора.

# Ҡолтай
## Иҫтәлекле урындары

Ҡолтай I һәм II биләмәләре, Ҡолтай III һәм IV ауылы археологик ҡомартҡылары.

# Ҡолтай
## Халҡы

* 1869 йыл — 294 кеше
* 1926 йыл — 503 кеше
* 2013 йыл — 5067 кеше
* 2020 йыл — 89 653 кеше

# Ҡолтай
## Билдәле шәхестәре

* Разинская Виктория Дорофеевна (1949 йыл), философия фәндәре кандидаты, доцент.
* Шумилов Евгений Николаевич (1951 йыл), Рәсәй тарихсыһы-медиевисы, тарих фәндәре кандидаты.
# Австрия Парламенты

Австрия Парламенты (нем. Österreichisches Parlament) — Австрия Республикаһының 245 депутаттан торған закондар сығарыусы органы. Ике палатанан — Федераль советтан (нем. Bundesrat, Бу́ндесрат) һәм Милли советтан (нем. Nationalrat, На́циональрат) — тора.
Милли совет йәки Национальрат, асыҡ исемлектәр буйынса нисбәттәр системаһы буйынса һайланған 183 депутаттан тора. Милли советҡа үтеү өсөн процент тупһаһы — 4 процент. Түбәнге палатаның вәкәләтлек мөҙҙәте — 5 йыл. Милли совет «түбәнге палата» булһа ла, Парламентта өҫтөнөрәк тора, шунлыҡтан Парламент һәм Милли совет Австрия сәйәсәтендә һәм матбуғатында синоним һанала.
Федераль совет йәки Бундесрат ағзаларының һаны алмашынып тора, әлеге мәлдә уларҙың һаны — 62. Депутаттар Австрияның федераль ерҙәре парламенттары — ландтагтар (нем. Landtag) тарафынан һайлана. Ерҙәрҙән вәкиллек иткән депутаттар һаны, уларҙа йәшәгән халыҡтың һанына бәйле, төрлөсә (3-тән 12-гә тиклем). Юғары палатаның вәкәләтлек мөҙҙәте — 4 йәки 6 йыл, ул депутатты һайлаған ландтагтың вәкәләтлек мөҙҙәтенә бәйле. Күп мәсьәләләр буйынса тик Федераль совет ҡына хәл иткес вето хоҡуғына эйә, ләкин уны Милли совет еңеп сыға ала. Әммә Федераль совет федераль ерҙәрҙең һәм Федераль советтың үҙенең вәкәләттәрен үҙгәртеүгә ҡағылышлы закон проекттарына абсоют вето һалыу хоҡуғына эйә.
Федераль йыйылыш (нем. Bundesversammlung), Федераль конституцион законға ярашлы, закондар сығарыусы орган түгел, Федераль совет менән Милли советтың (Парламент палаталарының) берлектәге ултырышы ғына шулай тип атала. Федераль йыйылыш һирәк йыйыла, мәҫәлән, Федераль Президенттың инаугурацияһына йәки уға импичмент иғлан итеү өсөн саҡырыла ала.
Парламенттың ике палатаһы һәм Федераль йыйылыш Веналағы Рингштрассе урамында урынлашҡан Парламент бинаһында саҡырыла һәм ултырыштарын үткәрә.

# Австрия Парламенты
## Составы

Милли Советҡа һайлау 2013 йылдың 29 сентябрендә үтте. 2015 йылдың 1 ғинуарына ҡарата Федераль советта депутаттар һаны.

# Австрия Парламенты
## Тарихы

1934—1945 йылдарҙа парламент эшләмәй.
1918 йылда ваҡытлы милли йыйылыш ойошторола.
1873 йылда — ирҙәр өсөн, 1907 йылда ҡатын-ҡыҙҙар өсөн дөйөм тауыш биреү хоҡуғы индерелә. 1907 йылда тәүге дөйөм һайлау үткәрелә.
1867 йылда Австро-Венгрия монархияһы барлыҡҡа килә, рейхсрат Австрия өлөшөнөң парламенты була.
1861 йылда тотош Австро-Венгрия империяһы өсөн яңы закондар сығарыу органы — империя советы (рейхсрат) барлыҡҡа килә.
1849 йылда рейхсрат таратыла.
1848 йылда Австрия императоры Фердинанд I-нең бер палаталы һайланма парламент — рейхстаг ойоштороу тураһындағы указы баҫыла.
# Гёчеталь

Гёчеталь (нем. Götschetal) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 5863 кеше йәшәй. Майҙаны — 33,02 км². Диңгеҙ кимәленән 121 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6193 һәм автомобиль коды — SK.
# Сәйет (Татарстан)

Сәйет (татар. Сәет, рус. Саитово) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Туҡай районы ауылы.

# Сәйет (Татарстан)
## География

Ауыл Урғуҙа йылғаһы буйында, Яр Саллы ҡалаһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 30 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Сәйет (Татарстан)
## Тарих

Ауылға ҫарайлы-мең ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. 1735 йылдан билдәле. Ауыл Ҫарайлы-Мең улусына ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы (1865 йылдан Өфө губернаһы) Минзәлә өйәҙенә инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Бишинде-Останково административ-территориаль улусы составына керә.
XX быуат башында ауылда мәсет, мәктәп, тимерлек, икмәк магазины, 2 бакалея кибете теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1921 йылдан — Саллы кантоны составында була. 1930 йылдан Саллы районы, 1935 йылдан — Ворошилов районы, 1957 йылдан — Яңы Юл районы, 1959 йылдан — Минзәлә районы, 1984 йылдан — Туҡай районы составына керә.

# Сәйет (Татарстан)
## Халҡы

1795 йылда ауылда 16 башҡорт һәм 186 яһаҡлы татар; 1859 йылда — 576 керҙәш; 1870 йылда — 460 башҡорт һәм 72 татар; 1912 йылда — 885 типтәр һәм татар иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1859 | 1897 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2008 |
| 202 | 576 | 887 | 727 | 542 | 521 | 284 | 229 | 234 | 162 | 100 | 144 | 153 |
# Медвежья (Ларь-Еган ҡушылдығы)

Медвежья — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ларь-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Медвежья (Ларь-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036675
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203667
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Минаева Нина Васильевна

Минаева Нина Васильевна (26 ғинуар 1929 йыл — 6 декабрь 2009 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, тарихсы, тарих фәндәре докторы, профессор.
500-ҙән ашыу фәнни мәҡәләләр авторы, шул иҫәптән монографиялар.

# Минаева Нина Васильевна
## Биографияһы

Нина Васильевна Минаева 1929 йылдың 26 ғинуарында Архангельскиҙа Дон ҡазаҡтары Василий Васильевич Минаев (1894—1949) һәм уның ҡатыны Антонина Петровна Таратина (1891—1979) ғаиләһендә тыуа. Минаевтар нәҫеле 1677—1681 йылдарҙағы рус-төрөк һуғышында ҡатнашыусы, Петр I-сенең Азов походтары буйынса көрәштәше Фрол Минаевтарға барып тоташа. Михаил Васильевич Минаевтың туғаны (1889—1961). 1930 йылда ғаилә Мәскәүгә күсеп килә.
1947 йылда 76-сы Мәскәү ҡатын-ҡыҙҙар мәктәбен тәмамлай һәм Мәскәү дәүләт университетына уҡырға керә. 1952 йылда МДУ тарих факультетын тамамлай. С. В. Бахрушин, К. В. Базилевич, П. А. Зайончковский, С. С. Дмитриев, Н. М. Дружинин уның уҡытыусылары була. Бер аҙ ваҡыт Минаева Мәскәүҙең Киев районындағы 59-сы мәктәптә тарих уҡытыусыһы булып эшләй. Артабан МДУ аспирантураһында уҡый, аспирантураны 1958 йылдың февралендә тамамлай, «Петрашевцы и идеи утопического социализма» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.
1960 йылдан Нина Васильевна В. И. Ленин исемендәге Мәскәү дәүләт педагогия институтында (хәҙер Мәскәү дәүләт педагогия университеты, МПГУ) П. И. Кабанов менән тарих факультетында эшләй. Уның докторлыҡ диссертацияһы «Россияның XIX быуат башындағы сәйәси проекттарында конституцион тенденциялар» тип атала. СССР-ҙың Ярославль, Петербург, Выборге, Архангельск, Саратов, Рязань университеттарында лекциялар уҡый.
1990 йылда АҠШ-ҡа Колумбия университетына лекциялар уҡырға саҡырыла. Фәнни конференцияләрҙа ҡатнаша, студенттар, аспиранттар, кафедра докторанттары менән фәнни-методик эш алып бара. МПГУ-ның өс диссертация советы ағзаһы була. "Россия тарихсылары йәмғиәте"н ойоштороу комитеты ағзаһы була.
2004 йыл Н. В. Минаева «Рус ҡаршылығы кешеләре» (Люди русского сопротивления) исемле үҙе һәм ғаиләһе тарихы тураһында бәйән итеүсе, үҙ атаһының фажиғәле яҙмышы тураһында үҙенең хәтирәләр китабында баҫыра.
2009 йылдың 6 декабрендә Мәскәүҙә вафат була.
# Тимер Арыҫлан

Тимер Арыҫлан (тулы исеме — Арыҫланов Тимер Гәрәй улы; 1 май 1915 йыл — 19 март 1980 йыл) — башҡорт шағиры. 1942 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1939—1940 йылдарҙағы совет‑фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы.

# Тимер Арыҫлан
## Биографияһы

Тимер Гәрәй улы Арыҫланов (Тимер Арслан; Тимер Арыҫлан) 1915 йылдың 1 майында Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Кәкребаш ауылында тыуған.
К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт педагогия институтын тамамлаған (1951). 1946—64 йылдарҙа (өҙөклөктәр м‑н) Октябрьский ҡалаһы мәктәптәрендә уҡыта. «Беҙҙең йәшлек» (1938) исемле тәүге шиғырҙар йыйынтығы 20 быуаттың 30‑сы йылдары йәштәренең хеҙмәт дәртен маҡтап йырлай. «Окоптар төбөнән» (1944), «Тауҙар йырлай» (1950) шиғырҙар һәм поэмалар китаптары совет һалдаттарының Бөйөк Ватан һуғышындағы батырлығына арналған. Башҡ. нефтселәренең хеҙмәт батырлыҡтары хаҡындағы «Башҡортостан егете» (1949), «Тау ҡыҙы» (1949) поэмалары башҡ. поэзияһында оло ваҡиға була. «Ҡоҙалар, ҡоҙасалар» (1964), «Йәшәһен ир» (1968), «Ҡунаҡ булып кил, әсәйем» (1972) һ. б. сатирик һәм юмористик шиғырҙар йыйынтыҡтары авторы.

# Тимер Арыҫлан
## Бүләктәре

* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән (1985)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙал (16.08.1945)

# Тимер Арыҫлан
## Әҫәрҙәре

* Һайланма әҫәрҙәр. — Өфө, 1965;
* Өс ут араһында. — Өфө, 1975;
* И смех, и грех: стихи. — Уфа, 1970.
# Нгарка-Тетнеда-Яха

Нгарка-Тетнеда-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 103 км.

# Нгарка-Тетнеда-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076227
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307622
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тирлән ауыл Советы

Тирлән ауыл советы ауыл биләмәһенә бер торма пункт керә — Тирлән ҡасабаһы. Унда 5638 кеше иҫәптә тора.
# Хәлил (Ырымбур өлкәһе)

Хәлил — Ырымбур өлкәһенең Гай районындағы башҡорт ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 649 кеше. Почта индексы — 462610, ОКАТО коды — 53214840001.

# Хәлил (Ырымбур өлкәһе)
## Тарих

Тәүге тапҡыр 1866 йылда телгә алына. 1917 йылда 16 ноябрҙа Хәлил ауылы Башҡортостан Автономиялы Республикаһының Үҫәргән кантоны составына инә. 1922 йылда 5 октябрҙә ауыл Йылайыр кантоны составына инә. 1930 йылда 20 августа Йылайыр кантоны бөтөрөлә, уның территорияһы Хәлил ауылы менән Ырымбур губернаһы ҡарамағына күсә. 1934 йылдан Ырымбур өлкәһе ҡарамағында була.

# Хәлил (Ырымбур өлкәһе)
## Хәлил урамдары

* 462610 башҡ. Хәстәхана (урамы) — рус. Больничная (улица)
* 462610 башҡ. Һыу үткәреү (урамы) — рус. Водопроводная (улица)
* 462610 башҡ. Вокзал (урамы) — рус. Вокзальная (улица)
* 462610 башҡ. Дзержинский (урамы) — рус. Дзержинского (улица)
* 462610 башҡ. Көнбайыш (урамы) — рус. Западная (улица)
* 462610 башҡ. Кооператив (урамы) — рус. Кооперативная (улица)
* 462610 башҡ. Ленин (урамы) — рус. Ленина (улица)
* 462610 башҡ. Магнезит (урамы) — рус. Магнезитовая (улица)
* 462610 башҡ. Тау буйы (урамы) — рус. Нагорная (улица)
* 462610 башҡ. Яңы төҙөлөш (урамы) — рус. Новостройка (улица)
* 462610 башҡ. Йырын (урамы) — рус. Овражная (улица)
* 462610 башҡ. Пролетарий (урамы) — рус. Пролетарская (улица)

# Хәлил (Ырымбур өлкәһе)
## Географик урыны

* Өлкә үҙәгенә тиклем (Ырымбур ҡалаһы): 271 км
* Район үҙәгенә тиклем (Гай ҡалаһы): 40 км
* Иң яҡындағы ауыл (Яңы Воронеж): 2 км

# Хәлил (Ырымбур өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Суздальцев Виктор Иванович (20 ғинуар 1940 йыл) — рәссам. Башҡортостан Республикаһының (2001) һәм Рәсәй Федерацияһының (2011) атҡаҙанған рәссамы. Рәссемдар союз ағзаһы (1989).
# Пайтова Солда

Пайтова Солда — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вага йылғаһының һул ярына тамағынан 315 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Пайтова Солда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029381
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002938
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0