yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡасҡарҙы һаҙлығы

Ҡасҡарҙы һаҙлығы (рус. Болото Каскарды) — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Учалы районы биләмәһендә урынлашҡан комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы (2018). Һаҙлыҡ майҙаны — 668,1 гектар, ә һаҡлау зонаһының майҙаны — 1053,7 гектар.

# Ҡасҡарҙы һаҙлығы
## Тасуирламаһы

Ҡасҡарҙы һаҙлығы Башҡортостан Республикаһы Учалы районының Һөйөндөк ауылынан 1 км көньяҡ-көнсығышта, Һөләймән ауылының төньяҡ осона яҡын урынлашҡан. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2018 йылдың 26 сентябрҙәге «Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил, Ауырғазы, Бишбүләк, Бөрө, Илеш, Ишембай, Кушнаренко, Миәкә һәм Учалы райондарында Башҡортостан Республикаһының тәбиғәт объекттарын һәм тәбиғәт ҡомартҡыларын иғлан итеү тураһында» 474-се ҡарарына ярашлы Иҫке Балбыҡ һаҙлығы комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы статусына эйә була. Тәбиғәт ҡомартҡыһы — күл-һаҙлыҡ сығышлы ҡатмарлы киртләс-һыубаҫар һаҙ массивы. Һаҙлыҡ массивы Мейәс йылғаһыны киң һыубаҫар туғайында тау-ара соҡорҙа формалашҡан. Башҡортостан Республикаһы Торф фондына ярашлы торф ятҡылығының уртаса тәрәнлеге 368 см күрһәтелгән. Торф ныҡ һыулы.
Һаҙлыҡ флораһы бик бай һәм 80-гә яҡын көпшәле үҫемлекте үҙ эсенә ала. Көньяҡ Себер сығышлы плейстоцен реликттары — ҡоба тал һәм ваҡ сәскәле соссюрея. Урман-дала зонаһы шарттарында арктобореаль төрҙөң — тәпәш ҡайындың айырым урынлашыуы реликт булып тора.
Һаҙлыҡта үҫемлектәрҙең Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына (2011) индерелгән һирәк осраған һәм һаҡлауға мохтаж төрҙәре осрай: ҡоба тал, ваҡ сәскәле соссюрея, бейек бетүлән, ваҡ ҡыуыҡлы үлән, Альп йөнтәҫ күрәне.
Бынан тыш, Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына (2011) индерелмәгән, ләкин республика территорияһында уларҙың тәбиғәт мөхитендәге торошона айырым иғтибарға мохтажлыҡ кисергән үҫемлектәр үҫә — телле лютик, ҡыуыҡлы үлән.

# Ҡасҡарҙы һаҙлығы
## Әһәмиәте

Ҡасҡарҙы һаҙлыҡ комплексы Башҡортостан Урал аръяғының бөтә төньяҡ-көнсығыш өлөшө, шулай уҡ, Силәбе өлкәһенең сиктәш райондары өсөн ҙур һыу һаҡлау һәм һыу көйләү әһәмиәтенә эйә. Ул һирәк осрай торған үҫемлек төрҙәрен йөрөтөүсе булараҡ тәбиғәтте һаҡлауҙа ҙур әһәмиәткә эйә. Шшулай уҡ Урал аръяғы урман-далаһында һаҙлыҡ барлыҡҡа килеү процестарын өйрәнеү өсөн фәнни әһәмиәткә эйә.
# Буткевич Любовь Алексеевна

Буткевич Любовь Алексеевна (Никулина; 1 октябрь 1924 йыл) — СССР һәм Рәсәй яҙыусыһы һәм журналисы, Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында кешеләрҙе ҡотҡарыусы медиктарҙың батырлығы тураһында «Солдаты милосердия» китабы авторы.

# Буткевич Любовь Алексеевна
## Биографияһы

Любовь Алексеевна Буткевич 1924 йылдың 1 октябрендә Закамскиҙа (хәҙер — Пермь ҡалаһының Киров районы) һәм 27-се мәктәптә уҡый.
Бөйөк Ватан һуғышы башында шәфҡәт туташтары курсына яҙыла, 1943 йылдың мартында тамамлай.
Медицина хеҙмәтенең старшинаһы сифатында һуғыш тамамланғанға тиклем Беренсе Украина фронтының 38-се армияһы 5148-се ялан хирургия госпиталендә хеҙмәт итә, еңеүҙе Прагала ҡаршылай. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985), «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн» һәм башҡа миҙалдар менән бүләкләнә.
Атаһы һәм уның кейәүе, уның үҙе кеүек, фронттан ҡайта, ә апаһы үҙе эшләгән хәрби заводта авария ваҡытында һәләк була
1945 йылдың көҙөндә Пермгә ҡайта һәм тағы 16 йыл шәфҡәт туташы булып эшләй.
1961 йылда Пермь телефон заводының һәм завод радиоһының журналисы, «За коммунистический труд» гәзитенең штаттан хәбәрсеһе була. Уның бер нисә очеркы «Мы земляки» журналында, «Звезда», «Молодая гвардия» һәм «За коммунистический труд» гәзиттәрендә баҫылып сыға.
Л. А. Буткевичтың 1944 йылдағы Карпат-Дукельская операцияһы һәм ЧССР Геройы танкист Рудольф Ясиок яҙмышы тураһында мәҡәләләре «Урал» журналында, «Вечерняя Пермь» гәзитендә баҫылып сыға.
Үҙенең хәтирәләре нигеҙендә «Солдаты милосердия: Записки фронтовой медсестры» китабын яҙа, уны Пермь китап нәшриәте 1987 йылда сығара. Шулай уҡ ул, фронтовик һәм тыл хеҙмәтсәндәренә бағышланған һәм Еңеүҙең 50-йыллығына нәшер ителгән «Победители — потомкам» китабы редколлегияһы составына инә.
Любовь Алексеевна — Курск һуғышы Ветерандары советы рәйесе
2005 йылда Любовь Алексеевна «Ватанды һаҡлаусы» номинацияһында «Пермь ҡатын-ҡыҙҙары» фестиваленең лауреаты була

# Буткевич Любовь Алексеевна
## Баҫмалары

Китаптары:
* Очерк Л. А. Буткевич «По дорогам войны. Записки фронтовой медсестры» о ее службе в хирургическом полевом подвижном госпитале № 5148 в годы Великой Отечественной войны, опубликованный в литературно-художественном сборнике «Молодой человек».
* Буткевич Л. А. Солдаты милосердия: Записки фронтовой медсестры. — Пермь: Кн. изд-во, 1987. — 196 с.: ил. — о боевом пути хирургического полевого подвижного госпиталя № 5148.
* Член редколлегии книги «Победители — потомкам», изданной к 50-летию Победы и посвящённой фронтовикам и труженикам тыла войны.
Мәҡәләләре:
* Георгий Емельянов, Любовь Буткевич. Девчонки военной поры. // ЗВЕЗДА-ONLINE, 28 апреля 2005 г.
* Статья «Медицина Прикамья в годы войны» // газета «Вечерняя Пермь»
# Басиров Әсхәт Ғиниәт улы

Басиров Әсхәт Ғиниәт улы (11 ноябрь 1927 йыл — 3 октябрь 2012 йыл) — нефтсе, СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1977). БАССР-ҙың атҡаҙанған нефтсеһе (1972), Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почетлы нефтсеһе (1994).

# Басиров Әсхәт Ғиниәт улы
## Биографияһы

Әсхәт Ғиниәт улы Басиров 1927 йылдың 11 ноябрендә Башҡорт АССР-ы Бәләбәй кантоны (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Благовар районы) Ҡарғалытамаҡ ауылында тыуған.
Эш урыны: 1953 йылдан алып «Октябрьскнефть» НГДУ-һында оператор, 1957—1987 йылдарҙа — «Чекмагушнефть» НГДУ-һында өлкән оператор, ер аҫты скважиналарын ремонтлау мастеры булып эшләй.
Әсхәт Ғиниәт улы нефть ятҡылыҡтарын үҙләштереүҙә ҡатнаша: Абдулла, Иғмәт, Керәшен-Бүләк, Маншыр, Йәркәй һәм Тамьян нефть майҙансыҡтарын үҙләштереүҙә һәм эшкәртеүҙә ҡатнаша.
Эшендә скважиналарҙы ер аҫтында ремонтлау өсөн вышкаһыҙ ысулды файҙаланыу һәм күсмә агрегаттар индереү менән шөғөлләнә.

# Басиров Әсхәт Ғиниәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1977)
* Ленин ордены (1966)
* БАССР-ҙың атҡаҙанған нефтсеһе (1972),
* Рәсәй Федерацияһы яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почетлы нефтсеһе (1994)
# Рио-де-Жанейро федераль университеты

Рио-де-Жанейро федераль университеты (порт. Universidade Federal do Rio de Janeiro, UFRJ, шулай уҡ Бразилия университеты) — Бразилияның иң ҙур федераль университеттарының береһе.

# Рио-де-Жанейро федераль университеты
## Дөйөм мәғлүмәттәр

Рио-де-Жанейро федераль университеты 1920 йылда нигеҙләнгән һәм Латин Америкаһында иң яҡшы юғары уҡыу йорттарының береһе тип иҫәпләнә.
Университет башлыса Рио-де-Жанейрола урынлашҡан, уның 11 илдә филиалдары бар. Төп кампустары — Praia Vermelha (тарихи) һәм Университет ҡаласығы (порт. Cidade Universitária, Рио технологик паркында урынлашҡан).
Рио-де-Жанейрола бер нисә айырым институттар эшләй: Музыка мәктәбе, Хоҡуҡ факультеты, Фәлсәфә һәм социаль фәндәр институты, Тарих институты.
Университет составында 7 музей, 8 дауахана, йөҙләгән лаборатория һәм ҡырҡтан ашыу китапхана бар.
# Пьяный Бор мәҙәниәте

Пьяный Бор мәҙәниәте — иртә тимер быуаттың археологик мәҙәниәте.

# Пьяный Бор мәҙәниәте
## Ҡыҫҡаса белешмә

Беҙҙең эраға тиклемге III б. — II б. ҡарай, иртә (б. э. т. II б. аҙ. — б .э. т. I б.; Көшөл ҡәберлеге, Юлдаш ҡәберлеге) һәм һуң (б. э. II-III быуаттар; Серёнькин ҡаласығы, Кәкрекүл ҡаласығы, Камышинка ҡаласыҡтары) осорҙарға бүленә. Татарстанҙың Пьяный Бор ауыл (хәҙ. Красный Бор) исеме б-са аталған.

# Пьяный Бор мәҙәниәте
## Пьяный Бор мәҙәниәтен өйрәнеүселәр

* Б. Б. Агеев
* В. Ф. Генинг
* Р. Д. Голдина
* А. А. Спицын

# Пьяный Бор мәҙәниәте
## Сығанаҡ

* Пьяный Бор мәҙәниәте // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: БР ДАҒУ «Башҡорт энциклопедияһы», 2015—2024. — ISBN 978-5-88185-143-9.
# Куцлебен

Куцлебен (нем. Kutzleben) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 645 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,34 км². Диңгеҙ кимәленән 205 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99955 һәм автомобиль коды — UH.
# Нордхаузен

Нордхаузен (нем. Nordhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан .
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 44296 кеше йәшәй. Майҙаны — 105,27 км². Диңгеҙ кимәленән 185 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99734 һәм автомобиль коды — NDH.
# Шумба

Шумба — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Уржумка йылғаһының һул ярына тамағынан 87 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Шумба
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100038255
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103825
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тайтузинка

Тайтузинка — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куяры йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Тайтузинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300007161
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300716
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лонге-Яун

Лонге-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Аган йылғаһының уң ярына тамағынан 410 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Лонге-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200043607
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204360
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мәғәсүмов Мансур Мәғәсүм улы

Мәғәсүмов Мансур Мәғәсүм улы (15 март (27 март) 1891 йыл — 12 июнь 1936 йыл) — медик, совет органдары хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. Беренсе донъя һуғышында ҡатнашҡан.

# Мәғәсүмов Мансур Мәғәсүм улы
## Биографияһы

Мансур Мәғәсүм улы Мәғәсүмов 1891 йылдың 27 мартында Пермь губернаһы Шадринск өйәҙе (хәҙерге Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы) Ҡоншаҡ ауылында тыуған.
1906 йылдан урыҫ-башҡорт башланғыс мәктәбендә белем ала.
1909 йылда Златоуст заводы рудниктарында, 1910 йылда — Ҡоншаҡ дауаханаһында хеҙмәт итә.

# Мәғәсүмов Мансур Мәғәсүм улы
## Биографияһы
### Хәрби хеҙмәте

1911 йылда Двинск ҡалаһындағы (хәҙер — Латвиялағы Даугавпилс) 97-се Лифлянд пехота полкына хеҙмәткә оҙатыла.
Двина ҡәлғәһендә фельдшер мәктәбендә махсус уҡыу үтә.
1913—1914 йылдарҙа полктың сирлеләрҙе ҡабул итеү бүлеге фельдшеры.
1914 йылдың июненән Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша.
Ауырыу сәбәпле, демобилизациялана, Ҡоншаҡҡа әйләнеп ҡайта.

# Мәғәсүмов Мансур Мәғәсүм улы
## Биографияһы
### Хеҙмәт юлы һәм йәмәғәтселек эшмәкәрлеге

Силәбе земствоһының Сүлмәк участкаһында фельдшер булып эш башлай.
Артабан Шадринск өйәҙе Һолтай ауылына күсерелә.
1915 йылдан йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә: уҡыу урыны булған китапхана, өлкәндәргә киске курстар, санитар пунктын астырыуҙы юллай.
1917 йылдың октябрендә Арғаяш кантон революцион комитетын, 1918 йылда Һары ауылында (хәҙер Троицк районы) Советтарҙың 1-се кантон съезын ойоштороусыларҙың береһе. 1919 йылда Аҡтар ҡулына эләгә, Силәбе ҡалаһы төрмәһендә тотола.
1919 йыл ахырынан Арғаяш хәрби комиссариатының мобилизациялау бүлеге начальнигы.
1920 йылдан Арғаяш кантоны һаулыҡ һаҡлау бүлеге мөдире.
1921 йылдан аслыҡтан зыян күреүселәргә ярҙам комиссияһы етәксеһе: йоғошло сирлеләр өсөн барактар ҡороуға, балалар йорттарын, ас кешеләрҙе ашатыу өсөн ашханалар асыу эшенә булышлыҡ итә.
Себергә аслыҡтан миктәгән балалар тейәлгән санитар поезы эшелонын оҙатыуҙы юллаған.
Асығыусыларға Америка ярҙам хакимиәте менән бәйләнеш тотҡан.
1922 йылда, һаулыҡ һаҡлау бүлеге рәйесе булараҡ, (Троицк ҡалаһы эргәһендә) Соболев ҡымыҙ менән дауалау урынын (кумысолечебница) асҡан.
1923 йылдан кантон, ауыл хужалығы союзы рәйесе.
1924 йылда Силәбе өйәҙенең Ҡоншаҡ, Мөслим һәм башҡа ауылдарында мәктәптәр төҙөткән.
Силәбе өйәҙе Мөхәмәтҡолой ауылында ҡулланыусылар кооперацияһы, Әсән һәм Һатлыҡ ауыл Советтары территорияһында ауыл кооперацияһы үҫешенә булышлыҡ иткән.
Ҡоншаҡ улус башҡарма комитеты рәйесе. 1-се һәм 2-се баҫҡыслы мәктәптәр төҙөтөү маҡсатында, халыҡтан үҙ ирке менән аҡсалата ярҙам йыйыу комиссияһын ойошторған.
1925 йылда 5-се Бөтә Башҡортостан Советтары съезында ҡатнаша.
1925—1926 йылдарҙа ауыл хужалығы советы идаралығы рәйесе.
1930—1936 йылдарҙа Силәбе трактор заводының санитар табибы, фельдшеры.
1936 йылдың 12 июнендә Арғаяш ауылында вафат була.
# Алексеев Леонид Андреевич

Алексеев Леонид Андреевич (7 ноябрь 1915 йыл — 16 сентябрь 1980 йыл) — театр рәссамы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1961—1980 йылдарҙа Стәрлетамаҡ рус драма театры рәссамы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1958).

# Алексеев Леонид Андреевич
## Биографияһы

Леонид Андреевич Алексеев 1915 йылдың 7 ноябрендә (иҫке стиль буйынса 25 октябрендә) Псков губернаһының Остров ҡалаһында тыуған. 1940 йылда Һарытау ҡалаһында сәнғәт училищеһын тамамлай.
1937—1940, 1946—1960 йылдарҙа Камчаткалағы Петропавловск, Прокопьевск театрҙарында, Хакас драма театрында (Абакан) эшләгән.
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан.
1961 йылдан алып Стәрлетамаҡ рус драма театрында эшләй. Йөҙҙән артыҡ спектаклде биҙәй. Леонид Андреевичтың декорациялары композиция берҙәмлеге, форма һәм төҫтәр гармонияһы менән айырылып тора. «Тымыҡ Дон» (М. А. Шолоховтың шул уҡ исемдәге романы буйынса), «Ун өсөнсө председатель» (Азат Абдуллин пьесаһы буйынса) кеүек реалистик стилдәге спектаклдәрҙә сәхнәне декоратив рәсем сәнғәте менән биҙәүҙе ҡулланһа, трагедиялы спектаклдәрҙә әҫәрҙең тулы образын кәүҙәләндергән сәхнә символикаһы ҡуллана: замок шәүләһе («Гамлет» У. Шекспир), мәмерйә көмбәҙе («Ҡон» И. Х. Йомағоловтың «Нәркәс» пьесаһы буйынса) һ.б.
Леонид Андреевич Алексеев 1980 йылдың 16 сентябрендә Стәрлетамаҡ ҡалаһында вафат була.

# Алексеев Леонид Андреевич
## Түбәндәге спектаклдәрҙе биҙәгән

* «Гамлет», (1962) Уильям Шекспир,
* «Много шума из ничего», (1965) У. Шекспир,
* «Ромео и Джульетта». (1967) У. Шекспир,
* «Бесприданница», Островский Александр Николаевич (1969),
* «Ивушка неплакучая», М. Алексеев (1978),
* «Мы, нижеподписавшиеся», Гельман Александр Исаакович (1979),
* «Соловьиная ночь», В. И. Ежов (1980),
* «Ун өсөнсө председатель», А. X. Абдуллин (1980).
# Абакумов

Абакумов — урыҫ ир-ат фамилияһы. Аввакум исеменән барлыҡҡа килгән.
Абакумова — урыҫ ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Абакумов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Абакумов Глеб Арсентьевич — СССР һәм Рәсәй химигы.
* Абакумов Алексей Алексеевич — СССР һәм Рәсәй ғалимы.
# Абдулхаҡ (исем)

Абдулхаҡ — ир-ат исеме.

# Абдулхаҡ (исем)
## Этимологияһы

Абдулхаҡ (Әбделхаҡ) башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән, ҡушма исем, ике үҙ аллы һүҙҙән яһалған (абдул+хаҡ) ысын, дөрөҫ мәғәнәһенә эйә.

# Абдулхаҡ (исем)
## Билдәле шәхестәр

Игебаев Абдулхаҡ Хажмөхәмәт улы, Абдулхаҡ Игебаев (2 июль 1930 йыл — 27 сентябрь 2016 йыл) — Башҡортостандың халыҡ шағиры (2010). 1963 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының (1980) һәм РСФСР-ҙың (1991) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1990) һәм Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы лауреаты, Салауат Юлаев ордены кавалеры.
Аҡҡулов Абдулхаҡ Ғәббәс улы (рус. Аккулов Абдулхак Габбасович; 15 июль 1910—26 июнь 1975) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкында, артабан — 132-се уҡсылар дивизияһында, 1944—1945 йылдарҙа — НКВД-ның 488-се айырым батальонында хеҙмәт итә. Политрук, лейтенант.
Баһауетдинов Абдулхаҡ Хәйретдин улы (рус. Багаутдинов Абдулхак Хайретдинович) (1915 йыл — 12 август 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, лейтенант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 313-сө кавалерия полкының саперҙар взводы командиры.
Бикҡужин Абдулхаҡ Закир улы (рус. Биккузин Абдулхак Закирович) (14 ноябрь(ҡайһы бер документтарҙа 17 ноябрь[1]) 1919 йыл — 15 март 2007) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, өлкән лейтенант. 112 -се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының артиллерия дивизионы яугиры. II дәрәжә Ватан һуғышы (1985), «Ҡыҙыл Йондоҙ» (1941) ордендары кавалеры.
Ҡаһарманов Абдулхаҡ Абдрахман улы (24 апрель 1927 йыл — 21 май 2007 йыл) — уҡытыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1957), Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

# Абдулхаҡ (исем)
## Атаһының исемендә

Саттарова Эльза Абдулхаҡ ҡыҙы (28 июль 1958 йыл) — журналистика ветераны, 2007—2017 йылдарҙа Ҡырмыҫҡалы районының «Кармаскалинская новь» гәзите мөхәррире. 1978 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2012).
Мәжитов Нияз Абдулхаҡ улы (20 август 1933 йыл — 11 октябрь 2015 йыл) — тарихсы-ғалим, археолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының беренсе рәйесе (1995—2002), Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы советы рәйесе (2000—2009). Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (2006) һәм 2006—2012 йылдарҙа уның вице-президенты. Тарих фәндәре докторы (1989), профессор (1990). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1993). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2013).
# Шевченко урамы (Таганрог)

Шевченко урамы — Таганрог ҡалаһының үҙәк тарихи өлөшөндәге урамы.

# Шевченко урамы (Таганрог)
## Географияһы

Урам тулыһынса ҡаланың тарихи үҙәгендә урынлашҡан. Урам Чехов һәм Грек урамы (Таганрог) киҫешкән ерҙә башлана, унан һуң урам Гарибальди, Некрасов, Добролюбов, Украина, Тургенев һәм башҡа тыҡрыҡтар менән киҫешеп көнбайышҡа табан йүнәлә. Дон тыҡрығы менән киҫешкәндән һуң урам төньяҡ-көнбайышҡа табан борола, Красный, Комсомол, Гоголь һәм Смирнов тыҡрыҡтары менән киҫешә, шунан һуң Лагерь тыҡрығы менән киҫешкән ерҙә тамамлана.
Урамдың оҙонлоғо — 3610 м.
Өйҙәргә номерҙар ҡуйыу Чехов урамынан башлана.

# Шевченко урамы (Таганрог)
## Тарихы

Урамға исем 1923 йылда шағир һәм рәссам Т. Г. Шевченко хөрмәтенә бирелә. Үҙенең элекке исеме — Михаил урамы — менән уның башында урынлашҡан Архангел Михаилдың ғибәҙәтханаһы (элекке Троицкий сиркәүе) айҡанлы аталған.

# Шевченко урамы (Таганрог)
## Урамда урынлашҡан

* Изге Никольский сиркәүе — Шевченко урамы, 28 йорт;
* «Таганрог» метео станцияһы — Шевченко урамы, 143.
* Порт биналары, Таганрог порты ҡоролмалары һәм объекттары;
* Үҙәк пляж — урамдың таҡ яғында.
# Мохнот-Ега

Мохнот-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пойк йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Мохнот-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050512
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205051
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әхмәтшин Рәлиф Фәйзел улы

Әхмәтшин Рәлиф Фәйзел улы (24 ғинуар 1963 йыл) — рәссам. РФ Рәссамдар союзы ағзаһы.

# Әхмәтшин Рәлиф Фәйзел улы
## Биографияһы

Рәлиф Фәйзел улы Әхмәтшин 1963 йылдың 24 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Ҡариҙел районы Шамрат ауылында тыуа.
1970—1980 йылдарҙа Өфөнөң 26-сы урта мәктәбендә уҡый.
1980—1985 йылдарҙа — Өфө авиация институтында һөнәри белем ала. Юғары уҡыу йортоноң икенсе курсында һынлы сәнғәт (графика) менән шөғөлләнә башлай. Институт тамамлағандан һуң, ике йыл армияла — Совет Армияһы Хәрби-Һауа көстәренең авиация полктарының береһендә РЭО төркөмөндә хеҙмәт итә.
1989 йылда Өфө сәнғәт училищеһы>ның художество бүлегенә уҡырға инә.
Өфө авиация институтын тамамлағандан һуң Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында рәссам-биҙәүсе булып эшләй, бер үк ваҡытта Өфөнөң 2-се балалар сәнғәт мәктәбендә киске бүлектә шөғөлләнә.
Төрлө жанрҙа эҙләнеүҙәр һәм табыштарҙан һуң, һуңғы биш йылда пейзаж лирикаһына өҫтөнлөк бирә.
Әҫәрҙәре С. Т. Аксаков (Өфө) музейында, Италия, Рәсәй, Германия, АҠШ, Финляндия, Франция, Көньяҡ Корея, Японияның шәхси коллекционерҙарында һаҡлана.

# Әхмәтшин Рәлиф Фәйзел улы
## Ижады

Рәлиф Фәйзел улы Әхмәтшин Башкортостан, Рәсәйҙең Ҡара диңгеҙ яр буйҙары пейзаждарын төшөрә. «Өфө урамдары», 2003 йыл; «Ялта», 2004 йыл; Ҡара диңгеҙҙә, 2006 йыл; «Ҡорам», 2008 йы; «Өфө ҡорамдары», 2008 йыл; «Йылға буйында», «Өфө пейзажы», «Тюлькин музейында», «Иҫке Өфө паркында», «Туҡай урамындағы мәсеттә», «Тирәкле ауылында ҡыш» 2010 йыл һ. б картиналар — уның ижады.

# Әхмәтшин Рәлиф Фәйзел улы
## Күргәҙмәләре

Һынлы сәнғәт оҫтаһының әҫәрҙәре 1990 йылдан республика һәм төбәк, Бөтә Рәсәй, 1991 йылдан — Бөтә Союз күргәҙмәләрендә ҡатнаша.
1998 йылда — Германияла (г. Любек), 1999 йылда АҠШ-та (Чаттануга) төркөм күргәҙмәһендә ҡатнаша.
2003 йылда «Аймаҡ» Өфө картиналар галереяһында, 2005 йылда Атлантала (АҠШ), 2010 йылда Бөтә Рәсәй пленэрында (Орск), 2011 йылда «Мираҫ» Өфө картиналар галереяһында, 2014 йылда — Өфөлә шәхси күргәҙмәләре үтә.

# Әхмәтшин Рәлиф Фәйзел улы
## Ғаиләһе

Ҡатыны Эльвира менән айырылышҡандар, 2009 йылғы ҡыҙы Софья бар.