yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вәлиева Зөмәрәт Таһир ҡыҙы

Вәлиева Зөмәрәт Таһир ҡыҙы (15 март 1923 йыл — 29 ғинуар 1998 йыл) — ғалим-физиолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1976), профессор (1977).

# Вәлиева Зөмәрәт Таһир ҡыҙы
## Биографияһы

Зөмәрәт Таһир ҡыҙы Вәлиева 1923 йылдың 15 мартында Башҡорт АССР-ының Бәләбәй кантоны Ҡырғыҙ-Миәкә ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Миәкә районы) тыуған.
1944 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлай. 1948 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1973—1981 йылдарҙа нормаль физиология кафедраһы мөдире. 1987 йылдан — Башҡортостан медицина профилактикаһы үҙәгендә (Өфө) эшләй.

# Вәлиева Зөмәрәт Таһир ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Ғалимдың фәнни хеҙмәттәре организмдың лимфа һәм ҡан тамырҙары иннервацияһын тикшереүгә арналған. Зөмәрәт Таһир ҡыҙы йөрәк гликозидтарының α‑ һәм β‑адренорецепторҙары аша лимфа тамырҙарына тәьҫир итеүен өйрәнә, күкрәк лимфа көпшәһендә баро‑ һәм хеморецепторҙарҙың барлығын асыҡлай. 40‑тан ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
1998 йылдың 29 ғинуарында Өфө ҡалаһында вафат була.

# Вәлиева Зөмәрәт Таһир ҡыҙы
## Фәнни ҡаҙаныштары

* Медицина фәндәре докторы (1976), профессор (1977).
# Маклак

Маклак — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Салым йылғаһының һул ярына тамағынан 220 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Маклак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050161
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205016
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кылай (Каракопша ҡушылдығы)

Кылай — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каракопша йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кылай (Каракопша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100000168
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100016
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лангевизен

Лангевизен (нем. Langewiesen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3555 кеше йәшәй. Майҙаны — 27,51 км². Диңгеҙ кимәленән 454 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98704 һәм автомобиль коды — IK.
# Мәстей

Мәстей — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районында юҡҡа сыҡҡан ауыл.

# Мәстей
## География

Ауыл Сикия йылғаһы (Сөн йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.

# Мәстей
## Тарих

Мәстей — Бүләр улусы башҡорттарының ауылы. Ә. З. Әсфәндиәров буйынса, ауылға йәнәй ырыуы башҡорто Мәстей Абыҙбаев нигеҙ һалған. Бүләр улусы һуңыраҡ Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Байсар улусы составына керә.
XIX быуат башында Мәстей ауылында йәшәүсе Солтановтар дворянлыҡ хоҡуғын алыуға ирешә.
1848 йылда 6 тирмән; 1870 йылда — 5 тирмән, хужалыҡ магазины, бакалея кибете. Ауылда шаршамбы көнө баҙар уҙғарылған, яҙын һәм йәйен ҡымыҙ һатылған. 1848 йылда 2 мәсет, 1870 йылда мәсет һәм уның эргәһендә мәктәп теркәлгән. 1877 йылда 25 малай өсөн мәҙрәсә янында рус классы асыла. 1905 йылда министрлыҡ бер класслы мәктәбе теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылда Аҡтаныш районына составына инә. ХХ быуаттың 70-се йылдарында юҡҡа сыға.

# Мәстей
## Халҡы

1795 йылда ауылда 8 ихатала 24 башҡорт, 1816 йылда — 26 аҫаба башҡорт һәм 16 керҙәш-башҡорт (сығыштары менән Бәләбәй өйәҙе Ҡаңлы улусы Шығай ауылынан, улар араһында шулай уҡ йәнәй һәм байлар ырыуҙары башҡорттары ла булған), 1834 йылда ир енесле 43 йән аҫаба башҡорт һәм 19 йән керҙәш-башҡорт; 1859 йылда 217 йән аҫаба башҡорт иҫәпләнгән. 1902 йылда 391 ихатала —1345 йән аҫаба башҡорт һәм хәрби званиелы керҙәш башҡорт, 1905 йылда 48 ихатала — 177 кеше, 1912 йылда 58 ихатала — 305 аҫаба башҡорт, 21 ихатала — 98 керҙәш башҡорт йәшәй.

# Мәстей
## Билдәле шәхестәре

* Айҙаров Абдулхәлил Шәрип улы — хәрби эшмәкәр. 1807 йылда 3-сө башҡорт полкы составында Францияға ҡаршы һуғыштарҙа ҡатнаша.
* Солтанов Искәндәрбәк Мөхәмәтйәр улы — башҡорт милли-хәрәкәт эшмәкәре.
* Солтанов Мансур Ислам улы — башҡорттарҙан беренсе профессиональ музыкант.
* Солтанов Мөхәмәтйәр Мөхәмәтшәриф улы — Ырымбур мосолмандары диниә назараты мөфтөйө.
* Солтановтар — башҡорт дворян нәҫеле.
# Майстренко Татьяна Григорьевна

Майстренко Татьяна Григорьевна (12 июль 1953 йыл) — иҡтисадсы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1996). «Башҡортостан Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены кавалеры (2002). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2009), Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника буйынса дәүләт премияһы лауреаты (2003).

# Майстренко Татьяна Григорьевна
## Биографияһы

Татьяна Григорьевна Майстренко 1953 йылдың 12 июлендә Башҡорт АССР-ының Шишмә районы Шишмә эшселәр ҡасабаһында тыуа. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң юғары белем алыу теләге Башҡортостан ауыл хужалығы институтына алып килә. Уны 1976 йылда тамамлай һәм хеҙмәт юлын Өфө районының «Сельхозтехника» район берекмәһендә башлай. 1977 йылда «Өфө» совхозында эшләй. 1978 йылда өлкән иҡтисадсы була. 1990 йылдан «Алексеевский» дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһында тәүҙә иҡтисадсы булып эшләй, өс йылдан һуң коммерция бүлеге начальнигы була. 1998 йылдан яңы технологиялар һәм ҡорамалдарҙы индереү буйынса бүлек мөдире. Ике йылдан һуң яңы технологиялар индереү буйынса баш белгес.

# Майстренко Татьяна Григорьевна
## Ғилми эшмәкәрлеге

Т. Г. Майстеренко ҡатнашлығында технологияға һаҡланған тупраҡ шарттарында йәшелсәләрҙең уңышын күтәреү өсөн йыл буйына иңкештәрҙе үрсетеү технологияһы эшләнә һәм производствоға индерелә.

# Майстренко Татьяна Григорьевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1996) «Башҡортостан Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены кавалеры (2002) Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2009) Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника буйынса дәүләт премияһы лауреаты (2003).
# Ерик (Ағиҙел ҡушылдығы)

Ерик — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының һул ярына тамағынан 420 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ерик (Ағиҙел ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһыӨфөнән Бөрө ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201512111100025019
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102501
* Бассейн коды — 10.01.02.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Прокопьевка

Прокопьевка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Летка йылғаһының уң ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Прокопьевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031815
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103181
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мильтон-Яун

Мильтон-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пим йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 88 км.

# Мильтон-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046072
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204607
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Эдип

Эдип (лат. Οἰδίπους, Oidípous,лат. Oedipus) боронғо грек мифологияһында — Фива батшаһы Лай һәм Иокастаның улдары.

# Эдип
## Бала сағы

Оракул Фива батшаһы Лайға Иокастаға өйләнһәң, үлемең үҙ улыңдан буласаҡ, ти. Лай, оракулды тыңламай, Иокастаға өйләнә. Улы тыуғас, үҙенең ғүмере өсөн ҡурҡып, ул сабыйҙың аяҡтарын үтәнән-үтә тиштереп, Эдипты Киферон тауы итәгендә ташлап китергә ҡуша. Тыуыуына өсөнсө генә көн булғанда, ҡышын, Эдип тауҙарҙа, Киферон далаһында ташлап ҡалдырыла. Унда уны Коринф көтөүсеһе таба.
Көтөүсе малайҙы Коринф батшаһы Полибҡа алып бара. Батша уны үҙенең улы һымаҡ итеп тәрбиәләй, уға Эдип («шешкән аяҡлы») тигән исем бирә. Бала Тенея тигән ерҙә Коринфта үҫә.

# Эдип
## Фива

Эдип үҫеп буй еткергәс, йәштәштәре уның үгәй бала булғанлығында ғәйепләйҙәр. Эдип Дельфаға китә. Дельфий күрәҙәсеһе Пифия аша Эдипҡа атаһын үлтереп, әсәһенә үҙ әсәһенә өйләнәсәген әйтә.
Быны ишеткәс, Эдип атаһы тип иҫәпләгән Полибтан алыҫыраҡ булырға теләп, Фиваға китә. Дельфаға барған юлда, ул ҡырандас осрата. Ҡырандас уның аяғын тапай, ә унда Лай ултырған була. Эдип күсер менән әрләшеп китә лә уны үлтерә, һуңынан ҡырандаста ултырған атаһын үлтерә. Шунан Эдип өҫтөндәге ҡанды шишмәлә йыуа, шишмәне һуңынан Эдиподия тип йөрөтә башлайҙар.
Фива юлында Эдип Сфинксты осрата. Лайҙың енәйәте өсөн Гера алиһә сфинксты Фиваға ебәрә. Лай уйындарҙа Фригия батшаһының улы Хрисипты оҡшатып урлай. Егет ғәрлегенән үҙен-үҙе һәләк итә. Ошо енәйәтенә Гера асыулана ла инде.
Сфинкс Фикей тауында үтеп барған юлсыларҙы ҡарауыллап ултыра. Сфинкс бөтәһенән дә: «Кем иртән дүрт аяҡта, төшөн ике аяҡта, кисен өс аяҡта йөрөй? Дүрт аяҡта йөрөгән сағында уның көсө башҡа ваҡыттарҙан күпкә кәм була?» - тип һорай. Яуабы кеше була. Сабый сағында дүртаяҡланып имгәкләй, ҡартлығында таяҡ менән йөрөй. Һорауға яуап бирмәгән кешеләрҙе сфинкс ашап бара. Эдип сфинкс һорауына яуап биреп, ҡаланы сфинкстан азат итә. Бының өсөн уны Фиваның батшаһы итеп һайлайҙар. Эдип Лайҙың тол ҡатыны Иокастаға өйләнә, йәғни үҙ әсәһенә). Уларҙың Этеокл, Полиник тигән улдары һәм Антигона, Исмена тигән ҡыҙҙары тыуа.
Енәйәте өсөн (белмәй эшләнһә лә) аллалар Эдипты язаға тарттырыу өсөн Фиваға чума сирен ебәрәләр һәм шәһәрҙән Лайҙы үлтереүсе ҡыуылмайынса чума бөтмәйәсәген әйтәләр. Дөрөҫлөктө белгәс, Иокаста аҫылына. Эдип енәйәтен белгәс, үрһәләнеп үҙен-үҙе һуҡырайта.
Улдары аталарын һанға һуҡмай башлағас, Эдип уларҙы ҡарғай.

# Эдип
## Үлеме

Артабан Эдип Антигона ҡыҙының оҙатыуында Фиваны ташлап сығып китә, ер йөҙөндә оҙаҡ гиҙеп йөрөгәндән һуң Колонда Эриний храмында үлә. Ҡәбере Эренийҙа Афинала
# Ян Домбровский паркы (Познань)

Ян Домбровский паркы (пол. Park Jana Henryka Dąbrowskiego) — Польшала Познань ҡалаһының иҫке өлөшөндәге парк. Парк төньяҡта Огородовая, көнбайышта Ратайчак, көнсығышта Пулвейская һәм көньяҡта иҫке һыра ҡайнатыу бинаһы менән сикләнгән. Парк поляк генералы Ян Домбровский исеме менән аталған.

# Ян Домбровский паркы (Познань)
## Тарихы

Парк һуғыш араһында элекке кальвинистар һәм лютеран зыяраты территорияһында төҙөлгән.
1832 йылда чех туғандарының дини хәрәкәте вәкилдәре Познандә ер участкаһы һатып ала, унда билдәле Мычильскийҙар ғаиләһенең усадьбаһы урынлаша. Шулай уҡ был участкала шарап заводы булған. Чех туғандар был участкала зыяратты төҙөкләндерә, ул һуңыраҡ яҡындағы Изге Петр мәхәлләһенең милкенә күсә.
1936 йылдан зыяратта ерләүҙәр башҡарылмай. 1936 йылда тәбиғәтте һаҡлау буйынса төбәк комитет зыяратты тәбиғәт паркы итеп үҙгәртә.
1945 йылдың зыярат хәрби хәрәкәттәр барышында ҙур емереүҙәргә дусар була. Зыяраттан алыҫ түгел Һалдаттар йорто урынлаша, ул Гестапо штабы була. Гестапо штабын алыу өсөн ҡаты һуғышта, зыярат территорияһында урынлашҡан күпселек ағастар һәм ҡәбер таштары зыян күрә. Тулыһынса урман юҡҡа сыға һәм һирәк осрай торған ҡусҡар төрҙәре һәләк була. Тик бер нисә ҙур булмаған каштан, тирәк, йүкә һәм ҡорос ағасы һаҡланып ҡала. Шулай уҡ Мычильскийҙар усадьбаһы тулыһынса емерелә.
Һуғыштан һуңғы ваҡытта зыярат яңынан парк итеп ҡорола, ул «Азатлыҡ паркы» исемен йөрөтә. 1990 йылдарҙан һуң парк поляк генералы Ян Генрик Домбровский хөрмәтенә үҙгәртелә.

# Ян Домбровский паркы (Познань)
## Хәҙерге ваҡытта

Хәҙерге ваҡытта парк 4 гектар майҙанды тәшкил итә. Быуаны тәрәнәйтеү буйынса пландар бар.
Парктың төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә Һәйкәл-түгел скульптураһы композицияһы һәм методистик Изге Тәре сиркәүе урынлашҡан.
# Адагум (йылға)

Адагум — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Кубань йылғаһының һул ярына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 66 км.

# Адагум (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Варнавинск гидроузеле һыу объекттары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001912108100006041
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100604
* Бассейн коды — 06.02.00.019
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сикәш (йылға)

Сикәш (рус. Чикашка) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Салдау йылғаһына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сикәш (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Беүә башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101112111100016021
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101602
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вәзих

Вәзих— ғәрәп сығанаҡлы башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға таралған ир-ат исеме.

# Вәзих
## Этимологияһы

Вәзих — «асыҡ», «аңлайышлы» мәғәнәһендәге мосолман ир-ат исеме.

# Вәзих
## Билдәле шәхестәр

Вәзих Мөхәмәтша улы Исхаҡов (5 октябрь 1927 йыл — 20 ғинуар 1985 йыл) — яҙыусы, 1966 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. БАССР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981), Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы лауреаты (1984).
Вәзих Кашап улы Сәйфуллин (6 ғинуар 1929 йыл — 2 ноябрь 2002 йыл) — актёр, драматург, режиссёр. 1968—1971 йылдарҙа Башҡорт дәүләт академия драма театры режиссёры һәм директоры, 1979—1990 йылдарҙа режиссёры. 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (1994) һәм Башҡорт АССР‑ының (1974) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. (1953).
# Берёзка (Подыкса ҡушылдығы)

Берёзка — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Подыкса йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Берёзка (Подыкса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Нерль башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса: Река Берёзка берёт начало у нежилой деревни Пержево Тейковского района Ивановской области. Течёт на юг, пересекает границу Владимирской области. Во Владимирской области течёт по территории Суздальского района. В среднем течении на реке образован крупный Латыревский пруд. Устье реки находится в 14 км от устья Подыксы. Длина реки составляет 14 км.

# Берёзка (Подыкса ҡушылдығы)
## Данные водного реестра

По данным государственного водного реестра России относится к Окскому бассейновому округу, водохозяйственный участок реки — Нерль от истока и до устья, речной подбассейн реки — бассейны притоков Оки от Мокши до впадения в Волгу. Речной бассейн реки — Ока.
Код объекта в государственном водном реестре — 09010300812110000032616.
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300812110000032616
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003261
* Бассейн коды — 09.01.03.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Auticon

Auticon — ИТ-консалтинг хеҙмәттәре күрһәтеүсе немец фирмаһы, аутистик сирҙәре булған кешеләрҙе эшкә алыуы менән билдәле. Үҙен социаль эшҡыуарлыҡ өлкәһенә индерә. Фирманың хеҙмәттәре сифатты тәьмин итеүҙән, кодтың статик анализынан, ҙур күләмле мәғлүмәттәр һәм ҡатмарлы мәғлүмәт системалары менән эштән ғибәрәт.
Компанияла 70 кеше эшләй, уларҙың өстән ике өлөшөндә аутистик тайпылыштар бар. Компанияның төп офисы Берлинда урынлашҡан, Мюнхен, Дюссельдорф, Франкфурт, Штутгарт һәм Гамбург кеүек ҙур немец ҡалаларында ла вәкиллектәре бар. Auticon 2011 йылда Ananda Social венчур фонды ярҙамы менән ойошторола, фонд әле лә иң ҙур акционеры булып ҡала. Компания асыу идеяһын Дирк Мюллер-Ремус бирә, уның улы ла аутист була. Ул ИТ-консалтинг өлкәһендә аутизмлы кешеләрҙе файҙаланған Passwerk тигән Бельгия компанияһы тәжрибәһен үрнәк итеп ала. Auticon өлгәшкән уңыш был үрнәктең башҡа илдәрҙә лә таралыуына этәргес бирә. 2013 йылда Auticon ҡулланған эш моделе G8 Social Impact Investment Forum’да күрһәтелә.

# Auticon
## Наградалары

* New Work Award: 2015
* IQ Award: 2013
# Уэдделл диңгеҙе

Уэдделл диңгеҙе (ингл. Weddell Sea) — Антарктида янындағы диңгеҙ. Диңгеҙ суднолар йөрөү өсөн уңайһыҙ.
* Был диңгеҙ тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Донжашвили Тина Георгиевна

Донжашвили Тина Георгиевна (1916 йылдың 8 (21) сентябре, Тбилиси ҡалаһы —) — табип, грузин совет яҙыусыһы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1949 йылдан КПСС ағзаһы.

# Донжашвили Тина Георгиевна
## Биографияһы

Донжашвили Тина Георгиевна Грузияның баш ҡалаһы Тбилисиҙа тыуған.
1-се Мәскәү медицина институтын һәм С. М. Киров исемендәге Хәрби-медицина академияһын тамамлай.
1941—1945 йылдарҙа барған Бөйөк Ватан һуғышы һәм Япония менән 1945 йылдың йәйендә барған һуғышта ҡатнашҡан.

# Донжашвили Тина Георгиевна
## Әҙәби ижады

Уның әҫәрҙәре нигеҙенә һуғыш эпизодтары һалынған
* «Мин һине ташламам» повесы (1947),
* «Таң» (1950) рус теленә тәржемәлә: «Слава» (1951), был әҫәр СССР-ҙа йәшәгән халыҡтарҙың дуҫлығына бағышланған.
* «Алазаниҙа» (1956) романы, рус теленә тәржемәлә: 1968 йылда баҫып сығарыла. Был романда һуғыштан һуңғы грузин ауылындағы тормош һүрәтләнгән.
* «Еңеүселәр йылмайыуы», «Яҡты юл», «Баҫыуҙар әкиәте» пьесалары грузин сәхнәһендә ҡуйылған.
* «Минең дуҫым» әҫәре рус тәржемәһендә Тбилисиҙа 1967 йылда донъя күрә.
Тина Георгиевна очеркист булараҡ та сығыш яһай.

# Донжашвили Тина Георгиевна
## Наградалары

* 5 (биш) орден менән наградланған
* миҙалдар
# Арвайхээр

Арвайхэ́эр (Арвайхэрэ, Арбай-Хэрэ; монг. АрвайхээрАрвайхээр$^?$монг. Арвайхээрᠠᠷᠪᠠᠶᠢᠬᠡᠭᠡᠷ$^?$) — ҡала, Монголияла Уверхангай аймағының административ үҙәге. Халҡы — 21 705 кеше (2010 йылға), 2000 гойылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса — 19 058 кеше. Ҡалала аҙыҡ-түлек ризыҡтарын етештереүсе производстволар, теген, аяҡ кейеме фабрикалары эшләй. Арвайхээре банк, ҡунаҡханалар бар. Ааэропорт эшләй, уның халыҡ*ара коды — AVK.
Арвайхээр — аймаҡтың төп мәҙәни үҙәге. Ҡалала милли драма театры бар, йыл һайын ат спорты буйынса ярыштар, төрлө фестивалдәр үткәрелә. Арвайхээрҙа бер нисә йыл рәттән төрлө ярыштарҙа еңеү яулаған Арвайхээр ҡушаматлы айғырға һәйкәл ҡуйылған. Арвайхээр атамаһы ла ҡалаға шул ат ҡушаматы буйынса бирелгән.
* Здание администрации
* Театр
* Спортивный центр
# Ауый

Ауый, Әүей (рус. Ауй) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Еҙем йылғаһының уң ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ауый
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебинин һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018883
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101888
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Попов Пётр Дмитриевич (Дан орденының тулы кавалеры)

Попов Петр Дмитриевич (24 ноябрь 1924 йыл — 9 июль 1991 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Уҡсылар полкының йәйәүле разведка взводы разведчигы, сержант. Дан орденының тулы кавалеры.

# Попов Пётр Дмитриевич (Дан орденының тулы кавалеры)
## Биографияһы

Петр Дмитриевич Попов 1924 йылдың 28 ғинуарында Өфө ҡалаһында тыуған
Урыҫ. Тулы булмаған урта белемле. Армияға саҡырылғанға тиклем слесарь, Өфө паровоздар ремонтлау заводында токарь булып эшләй.
1942 йылда Өфө ҡалаһының Молотов районы хәрби комиссариаты тарафынан Совет Армияһына саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында 1943 йылдан.
Һуғыштан һуң Өфө ҡалаһына ҡайта, Өфө паровоздар ремонтлау заводында, Павловка ГЭС-ы, ТЭЦ-4 төҙөлөштәрендә эшләй. 1959 йылдан — хаҡлы ялда.
1991 йылдың 9 июлендә вафат була, Бөрө ҡалаһында ерләнә.

# Попов Пётр Дмитриевич (Дан орденының тулы кавалеры)
## Батырлығы

229-сы уҡсылар полкының йәйәүле разведка взводы разведчигы (8-се уҡсылар дивизия8ы, 18-се армияһы, 4-се Украин фронты) сержант П. Д. Попов 1944 йылдың 29 сентябрендә полкта беернсе булып СССР һәм Венгрия дәүләт сиген аша сыға һәм үткәрелгән разведка һөҙөмтәһендә Керешмез (Венгрия) ҡалаһынан көньяҡ-көнбайыштараҡ оборона тотҡан дошман позицияларының урынын һәм дошмандың һанын билдәләй. Һуғыш ваҡытында шәхсән ике дошман һалдаты үлтерәҠ
Ҡыйыулығы өсөн 1944 йылдың 8 октябрендә П. Д. Попов III дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
1944 йылдың 6 декабрендә сержант П. Д. Попов төньяҡ-көнбайыштараҡ 226,0 бейеклектә көндөҙ разведчиктар төркөмө менән немецтарҙың траншеяһына һиҙҙермәй шыуышып килә һәм гранаталар ташлай. Автомат уты менән дошмандың 3 кешенән торған пулемет рсачетын юҡ итә һәм бер һалдатын әсирлеккә ала.
1945 йылдың 15 февралендә П. Д. Попов был батырлығы өсөн II дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
1945 йылдың 25 апрелендә уҡсылар подразделениеһы бейеклек өсөн һуғыш алып бара, ләкин алға барыу өсөн дошман пулеметы ҡамасаулай. Попов һиҙҙермәй генә дошман пулеметына 10 метрға шыуышып килә, танктарға ҡаршы гранаталар ташлай, һәм окопҡа бәреп инеп, ике иҫән ҡалған дошман офицерын юҡ итә.
П. Д. Попов был батырлығы өсөн 1946 йылдың 15 майындағы I дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.

# Попов Пётр Дмитриевич (Дан орденының тулы кавалеры)
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены;
* Өс дәрәжә Дан ордены .