yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кузин Александр Михайлович

Ку́зин Александр Михайлович (17 (30) май 1906 йыл— 26 июль 1999 йыл) — ғалим-биофизик, радиобиолог. СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1960). 1946 йылдан КПСС ағзаһы.

# Кузин Александр Михайлович
## Биографияһы

Мәскәү университетының физика-математика факультетының химия бүлеген (1929), һуңынан инде шул ваҡытҡа булған химия факультетының органик химия кафедраһында аспирантураны тамамлай.
1930—1938 йылдарҙа 1-се Мәскәү медицина институтында эшләй. Биология фәндәре докторы (1938). 1938—1951 йылдарҙа (өҙөклөктәр менән) — 3-сө Мәскәү медицина институты профессоры, кафедра мөдире.
Һуғыш ваҡытында фронт өсөн вакциналар һәм сывороткалар етештергән Микробиология институтында эшләй. 1947 йылда А. И. Опариндың саҡырыуы буйынса СССР Фәндәр академияһының А. Н. Бах исемендәге Биохимия институтында үҫемлектәрҙә углеводтар фотосинтезы биохимияһы лабораторияһын етәкләй.
1950 йылда СССР Фәндәр академияһының биология фәндәре бүлеге янында радиоавтография һәм радиохроматография ысулдарын эшләү өсөн биофизика, изотоптар һәм нурланыштар лабораторияһын ойоштора. Ионлаштырыусы нурланыштың тере организмдарға тәьҫир итеү механизмын, күҙәнәктең тәбиғи һаҡланыу молекуляр реакцияһын өйрәнә.
СССР Фәндәр академияһының Биофизика институтын ойоштороусы һәм тәүге директоры (1952—1957), һуңынан СССР Фәндәр академияһының Биофизика институтының радиобиология бүлеге мөдире. СССР Фәндәр академияһы Президиумының биофизика, изотоптар һәм нурланыштар лабораторияһын Биологик физика институты итеп үҙгәртеү тураһында беренсе ҡарары 1952 йылдың 8 авгусында барлыҡҡа килә, һәм 1953 йылдың ғинуарында СССР Фәндәр академияһы Президиумының ҡарары менән А. М. Кузин был яңы институттың директоры итеп раҫлана.
«Биофизика» (1956—1961) һәм «Радиобиология» (1961—1989) журналдарының баш мөхәррире.
Төп хеҙмәттәре биохимия һәм ионлаштырыусы нурланыштың тере организмдарға тәьҫиренең молекуляр нигеҙҙәре, атап әйткәндә күҙәнәктең радиациянан зарарланыуы буйынса. Үҫемлектәрҙең нурланыш алған туҡымаларында үҫеш ингибиторҙары барлыҡҡа килеүен аса (1968). Радиобиологияла структур-метаболик теория авторы (1970—1986).
Ордендар һәм миҙалдар менән бүләкләнгән. Лимфоид күҙәнәктәренең нурланыштан үлеү механизмдарын өйрәнгәне өсөн СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1987)..
1957 йылдан — Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы ҡарамағындағы ионлаштырыу радиацияһы буйынса комитет эксперты. Ғалимдарҙың ядро һуғышына ҡаршы Пагуош хәрәкәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Был өлкәләге ҡаҙаныштары билдәһе булараҡ Лидс университетының honoris causa докторы исеменә лайыҡ була, был маҡтаулы исемдең танытмаһы Бөйөк Британия королеваһы Елизавета ҡулынан бирелә.
Дон зыяратында ерләнгән.

# Кузин Александр Михайлович
## Ғилми хеҙмәттәре

Ғилми эшмәкәрлеге барышында 8 шәхси монография, 8 коллектив монография, 30 фәнни-популяр мәҡәлә, 2 дәреслек һәм 500-ҙән ашыу фәнни мәҡәлә баҫтырып сығара.
# Башкиров Алексей Филиппович

Башкиров Алексей Филиппович (төп фамилияһы Башкиров; 21 март 1909 йыл, Буинск өйәҙе, Большое Батырево, — 9 сентябрь 1979 йыл, Сыуашстан, Чебоксар) — сыуаш яҙыусыһы. 1941 йылдан — КПСС ағзаһы.

# Башкиров Алексей Филиппович
## Биографияһы

Алексей Филиппович Талвир 1909 йылда Сембер губернаһы Буинск өйәҙенең Большое Батырево ауылында (хәҙерге Сыуашстандың Батырев районы Батырево ауылы) тыуған. Икенсе дәрәжә Первомайский мәктәбен, артабан М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетын тамамлай. СССР халыҡтары Үҙәк нәшриәтенең сыуаш секцияһында, СССР-ҙың Яҙыусылар союзының комсомол ойошмаһының секретары, ВЛКСМ Үҙәк Комитетының пропаганда һәм агитация бүлегендә матбуғат буйынса инструктор булып эшләй.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында взвод командиры, рота политругы, «Комсомольская правда» гәзитенең корреспонденты була. Көнбайыш, Брянск, Сталинград һәм 2-се Балтика буйы фронттарындағы яуҙарҙа ҡатнаша. Һуғыш ваҡытында ҡаты яралана.
Демобилизациянан һуң бер нисә йыл дауамында «Коммунизм ялавӗ» гәзитенең үҙ хәбәрсеһе була. 1954—1958 йылдарҙа — Сыуашстан яҙыусылар союзы идаралығы рәйесе.
1960 йылда Ҡазанға күсә. Бында уның инициативаһы буйынса «Хусан» (Ҡазан) альманахы ойошторола. п йылдарҙан һуң яҙыусы тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта. Пьесалар, хәтирәләр яҙа, 1812-1814 йылдарҙағы Ватан һуғышы темаһына ҙур тарихи роман башлай.
1979 йылда яҙыусы вафат була. Чебоксарҙа ерләнгән.
Алексей Талвир исемен Чебоксарҙың төньяҡ-көнбайыш районында бер урам йөрөтә.

# Башкиров Алексей Филиппович
## Китаптары

Иң билдәле китаптары:
* «Ҡышҡы һыуыҡта» — 1929 йылда сыға. Автор кулактың ауыр эшенән ҡалаға ҡасып киткән ике етем малайҙың еңел булмаған яҙмышы тураһында бәйән итә. Әҫәрҙә властарҙың балаларҙың ҡарауһыҙлығына ҡаршы көрәше тасуирлана.
* «Хата» — 1931 йылда сыға. Был әҫәрҙә егерменсе йылдарҙағы комсомолецтар тураһында яҙыла. Китаптың геройҙарының береһе ул үҙе була.
* «Буинск тракы» — 1953 йылдан сыға. Повест. сыуаш халҡының революция алдындағы тормошо тураһында һөйләй. Был китап бик күп телдәргә тәржемә ителгән.
* «Һуғышҡа тиклем, һуғышта, һуғыштан һуң» — дүрт повесттән тора: «Ҡанат ҡағыу», «Фронт юлдарында», «Аҡса өсөн түгел», «Волга аға».
* «Фундамент» (1965) — Сыуашстанда эшсе синыфтың һәм техник интеллигенцияһының формалашыу темаһын күтәргән роман.

# Башкиров Алексей Филиппович
## Яҙыусы тураһында әҙәбиәт

* Алексей Талвир (Башкиров Алексей Филиппович) / Юрьев М. Писатели Советской Чувашии / М. Юрьев, З. Романова. — Чебоксары,1988. — С. 294—296.
* Алексей Талвир — улып чувашской литературы // Юхма М. Имена улиц твоих, Чебоксары! / М. Юхма. — Чебоксары, 2000.- С. 121—125.
* Вспомним о Талвире // Чебоксарские новости. — 1999. — 20 марта.
* Решетина Л. В память о Талвире / Л. Решетина // Чебоксарские новости. — 1999. — 24 марта. — С.1.
* Юхма М. Талвир неизвестный — опальный / М. Юхма // Советская Чувашия.- 1999.- 13 марта и др

# Башкиров Алексей Филиппович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Сталинградты обороналаған өсөн» миҙалы
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* Халыҡтар Дуҫлығы ордены
# Тегень

Тегень — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тура йылғаһының һул ярына тамағынан 269 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 90 км.

# Тегень
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, Тагил йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Ницца һәм Пышма йылғаһы йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502312111200007463
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200746
* Бассейн коды — 14.01.05.023
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аксин

Аксин (нем. Axien) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 565 кеше йәшәй. Майҙаны — 22,57 км². Диңгеҙ кимәленән 73 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6922 һәм автомобиль коды — WB.
# Холохоленка

Холохоленка — Рәсәй йылғаһы. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тверца йылғаһының уң ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Холохоленка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тверца, инешенән (Вышневоловец гидроузеленән) Тверь ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100512110000002000
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000200
* Бассейн коды — 08.01.01.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡурғашлы мәктәбе

Ҡурғашлы мәктәбе — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Байназар ауыл советы биләмәһендәге уҡыу йорто. Бөрйән районы Ҡурғашлы ауылында урынлашҡан.

# Ҡурғашлы мәктәбе
## Тарихы

Ҡурғашлы мәктәбе 1962 йылда башланғыс мәктәп булараҡ асыла. Беренсе уҡытыусы — М. М. Потапова. 1999 йылдан — төп мәктәп, ә 2009 йылдан, төп мәктәп һәм балалар баҡсаһы берләштерелгәс, Ҡурғашлы башланғыс мәктәп-балалар баҡсаһы статусында.
Балалар баҡсаһы 1963 йылда йәсли-баҡса булараҡ эшләй башлай (1972—1983 йылдарҙа эшләмәй тора), 2000 йылдан — балалар баҡсаһы.
Мәктәп бер ҡатлы ағас бинала урынлаша (1990 йылда төҙөлә). 2022 йылда тәрбиәләнеүселәр — 14, уҡыусылар 17 тәшкил итә. 1960 йылдарҙа уҡытыу һәм тәрбиә урыҫ телендә алып барыла, һуңынан — башҡорт телендә.
# Хар (Чулым ҡушылдығы)

Хар (Лейдега) — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Хар (Чулым ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200022473
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202247
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ай-Вокы-Рап-Егун

Ай-Вокы-Рап-Егун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ингу-Ягун йылғаһының һул ярына тамағынан 154 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Ай-Вокы-Рап-Егун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042976
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204297
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Матюшенко Борис Павлович

Матюшенко Борис Павлович (2 ноябрь 1883 йыл, Санкт-Петербург — 25 март 1944 йыл, Прага) — украин совет һәм йәмәғәт, сәйәси һәм дәүләт эшмәкәре. Медицина докторы (1912 йыл), профессор, табип-гигиенист.

# Матюшенко Борис Павлович
## Биографияһы

Рәсәй армияһы офицеры ғаиләһендә тыуа. Гимназияны һәм Киев университетының медицина факультетын тамамлай (1909 йыл). Киев университетына ҡараған клиникала һәм Киев ҡатын-ҡыҙҙыр медицина университетында ассистент һәм хәрби табиб булып эшләй. 1903 йылдан — РУП (Революцион Украина партияһының) актив ағзаһы, 1905 йылдың декабренән — УСДРП (Украина социаль-демократик эшселәр партияһы) ағзаһы, актив революцион эшмәкәрлек алып барған өсөн ҡулға алына һәм Киевтан һөрөп ебәрелә.
1914 йылда хәрби врач булараҡ ғәмәлдәге армияға мобилизациялана. 1917 йылдың йәйенә Көньяҡ-Көнбайыш фронттың хәрби часттарында һәм госпиталдәрендә хеҙмәт иткә.
1917 йылдың августынан Украина Үҙәк радаһы йөкләмәһе буйынса Украинала сәләмәтлек һаҡлау хеҙмәтен ойоштороу эшен башлай, эске эштәр генераль секретариаты ҡарамағындағы медицина-санитария идарәһын етәкләй. Украина Халыҡ Республикаһы йәшәгән осорҙа сәләмәтлек һаҡлау һәм попечителлек министрлығының сәләмәтлек һаҡлау департаменты мөдире булып эшләй. 1918 йылдың ноябренән 1919 йылдың февраленә тиклем Украин Халыҡ Республикаһының һаулыҡ һаҡлау һәм попечителлек министры вазифаһын биләй.
1920—1921 йылдарҙа Сит илдәрҙәге украин Ҡыҙыл тәре бюроһын етәкләй. 1921 йылдың декабренән Прагалағы Ирекле Украин университетында уҡыта..
Подебрадала (Чехословакия) Украина хужалык академияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе була. Прагала Карл университетының медицина докторы, Чехословакия Социалистик Республикаһы Евгенистика институтының ике кафедраһы етәксеһе булып эшләй.
Чехословакия Социалистик Республикаһының Украина табибтары Союзына 1922 йылда нигеҙ һалыусы була һәм 1923—1935 йылдарҙа Чехословакия Социалистик Республикаһының Украина табибтары союзын үҙе етәкләй, 1923—1925 йылдарҙа союздың баҫма органы — «Украина Медицина Вестнигы»н мөхәррирләй һәм баҫтыра. «Латин-украин медицина һүҙлеге» мөхәррире.
Прагала вафат була. Борис Матюшенко хөрмәтенә Киевта урам аталған.
# Заломная (Том ҡушылдығы)

Заломная — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының уң ярына тамағынан 347 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Заломная (Том ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011593
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201159
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тунун-Кы

Тунун-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Таз йылғаһының һул ярына тамағынан 1259 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Тунун-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300063464
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306346
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Үәһһәбилек

Үәһһәбилек (ғәр. الوهابية‎, әл-үәһһәбиәт; рус. Ваххабизм) — исламда XVIII быуатта барлыҡҡа килгән ағым. Хәрәкәт Ибн Тәймиәнең (1263—1328) эйәрсене Мөхәммәт ибн Ғәбдел-Үәһһәб исеме менән аталған (1703—1792)

# Үәһһәбилек
## Төп принциптары

* Тәүхид принцибын теүәл үтәү;
* Диндә бидғәттәрҙе инҡар итеү
* Мәҙһәбтәргә һуҡырҙарса эйәреүҙе кире ҡағыу
* Сәләфиҙәрҙең Аллаһ атрибуттарын һәм Исемдәрен шәрехләүен генә берҙән-бер дөрөҫ тип таныу
* Көфөрлөктөң ҡушылыуы кешене диндән сығара алыуына ышаныу. Был принцип үәһһәбиҙәрҙең идеологияһын ҡабул итмәгән мосолмандарҙы диндән сығыуҙа ғәйепләргә мөмкинлек бирә, был уларҙың мөлкәтен һәм ғүмерен яҡланыуҙан мәхрүм итә.

# Үәһһәбилек
## Сәйәсәте

Үәһһәбиҙәрҙең сәйәси программаһы — Ғәрәбстандағы ваҡ кенәзлектәрҙе бергә туплау, төрлө низағ-талашларҙы, феодаль анархияны бөтөрөү. XIX быуат башында Ғәрәбстан ярымутрауы бер дәүләт территорияһына әүерелә. Ләкин шунан һуң бер нисә мәртәбә тарҡала һәм яңынан ойошторола. XX быуатта Ибн Сәғүд (1880—1953) етәкселегендә, Бөйөк Британия дәүләте ярҙамында Ғәрәбстандағы ваҡ кенәзлектәрҙе үҙенә буйһондороп, йәиһә юҡ итеп, Сәғүд Ғәрәбстаны биләмәләре менән ойошҡан мәмләкәт барлыҡҡа килә. Сәғүд Ғәрәбстанында үәһһәбилек рәсми идеология дәрәжәһенә күтәрелә
# Лозовка (Кесе Кинель ҡушылдығы)

Лозовка — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кинель йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Лозовка (Кесе Кинель ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100008395
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100839
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы

Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы (16 май 1978 йыл) — Рәсәй хоккейсыһы, һөжүмсе. 2015 йылдан «Салауат Юлаев»тың СДЮШОР тренеры. Рәсәйҙең спорт мастеры.

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы

Әсхәт Урал улы Рәхмәтуллин 1978 йылдың 16 майында Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуа.
Юниорҙар араһында Рәсәй беренселегенең көмөш призеры (1993, 1994).

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы
### Клуб карьераһы

Рәхмәтуллинды НХЛ-ға алалар. 1996 йылда 231 номеры менән «Хартфорд Уэйлерс»ҡа һайлана.

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы
### Клуб карьераһы
#### Салауат Юлаев

Әсхәт Рәхмәтуллин «Салауат Юлаев» хоккей клубы составында 5 миҙгел уйнай, төп составта 173 тапҡыр уйынға сыға. Өфө клубы составында Әсхәт Рәхмәтуллин 1996/1997 миҙгелдә Рәсәй чемпионатының бронза призеры була.
2004/05 миҙгелендә 17 уйындан һуң, Рәсәй чемпионатының 1-се лигаһында уйнаған тыуған «Салауат» клубына күсә. Өс уйын үткәрә, 1 (0+1) мәрәй йыя.

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы
### Клуб карьераһы
#### СКА

Питерҙың «СКА» командаһында Әсҡәт Рәхмәтуллин 30 уйын үткәрә һәм 14 мәрәй йыя (7+7).

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы
### Клуб карьераһы
#### Себер

Новосибирсктың "Себер"ендә 11 уйында 2 (1+1) мәрәй йыя.

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы
### Клуб карьераһы
#### Крылья Советов

Мәскәүҙең «Крылья Советов» командаһында 19 уйында 3 мәрәй йыя (2+1).

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы
### Клуб карьераһы
#### Нефтяник

2003/04 миҙгелдә Рәхмәтуллин Суперлиганы Юғары лигаға алмаштыра һәм «Нефтяник» өсөн 58 уйын үткәреп, 32 йыйыу һәм 58 мәрәй (13+19) йыя. 2004—2008 йылдарҙа ла ошо уҡ клуб өсөн сығыш яһай һәм 205 уйын үткәреп, 119 (53+66) мәрәй йыя.

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы
### Клуб карьераһы
#### Торос

Миҙгелде «Торос» командаһында уҙғара һәм 61 уйында 22 (4+18) мәрәй йыя.

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы
### Клуб карьераһы
#### Зауралье

Ҡурғандың «Зауралье» командаһы өсөн 240 уйын үткәрә һәм 104 (37+67) мәрәй туплай. Әсхәт команда лидерҙарының береһе булып һанала.

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы
### Клуб карьераһы
#### Спутник

Түбәнге Тагил ҡалаһының «Спутник» командаһында 36 уйын үткәрә һәм 3 (1+2) мәрәй йыя.

# Рәхмәтуллин Әсхәт Урал улы
## Биографияһы
### Тренер карьераһы

2015 йылдан "Салауат Юлаев"тың СДЮШОР тренеры.
# Горшечников Анатолий Васильевич

Горшечников Анатолий Васильевич (5 апрель 1940 йыл ) — совет һәм партия эшмәкәре, «Башагроснаб» республика концены генераль директоры, Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

# Горшечников Анатолий Васильевич
## Биографияһы

Горшечников Анатолий Васильевич 1940 йылдың 5 апрелендә Башҡорт АССР-ының Фёдоровка районы Фёдоровка (Фёдоровка районы) ауылында тыуған. Милләте буйынса мордвин, юғары белемле — 1965 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1957 йылда тыуған колхозында тракторсы булып башлай. 1965 йылда ауыл хужалығы институтын тамамлағас, Нуриман районы «Сельхозтехника» берләшмәһендә яңы техника ҡабул итеү буйыеса инженер булып эшләй. 1966—1986 йылдарҙа БАССР-ҙың Госкомсельхозтехника берләшмәһенең өлкән инженеры, бүлек мөдире, тәьминәт бүлеге идараһында белгес, рәйес урынбаҫары булып эшләй. 1986—1993 йылдарҙа Госагропром рәйесе урынбаҫары, «Башагроснаб» республика концены генераль директоры.
Ҡырмыҫҡалы районы 221-се Боҙаяҙ һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы.
Өйләнгән, ҡыҙы һәм улы бар.
# Хабаров Леонид Васильевич

Хабаров Леонид Васильевич (8 май 1947 йыл; Шадринск ҡалаһы) — Совет һәм Рәсәй Армияһында хеҙмәт иткән, Афған һуғышында ҡатнашҡан отставкалағы полковник. Рәсәй Федерацияһының элекке Оборона министры Анатолий Сердюковты тәңҡитләүселәр рәтендә булыуы менән билдәле.
Гвардия капитан Хабаров 40-сы армия сафында 1979 йылдың декабрь һуңында беренселәрҙән булып Афғанистан биләмәлеренә инә. Уның етәкселегендәге штурм-десант батальоны дүрт йөҙ илле саҡрымлыҡ араны 22 сәғәт эсендә ҡаршылыҡһыҙ һәм юғалтыуһыҙ үтеп бөтә яҡтан да мөһим булған Саланг артылышын һаҡ аҫтына ала. Артабан ай ярым дауамына артылыштың беренсе коменданты вазифаһын үтәй.
Афғанистан Республикаһында интернационал бурыс үтеүҙә күрһәткән ҡаһарманлығы һәм батырлыҡтары өсөн «Ҡыҙыл Байраҡ ордены» һәм ««Хәрби хеҙмәттәре өсөн» ордены һәм миҙалдар мәнән бүләкләнгән. Хәрби хеҙмәттен тамамлағас, Урал дәүләт техник университетының Хәрби-техник белем биреү һәм хәүефһеҙлек институтын етәкләй. Бер үҡ ваҡытта Афған һуғышы ветерандары Рәсәй ойошмаһының Свердловск өлкә бүлексәһенең рәйес урынбаҫары булып һайлана.
«Хәрби фетнә ойоштороуҙа һәм башҡа кешеләрҙе террористик эшмәкәрлеккә йәлеп итеүҙә» ғәйепләнеп 2011 йылдың 19 июлендә ҡулға алына, енәйәт эше ҡуҙағатыла, Екатеринбург ҡалаһында изоляторҙа һаҡ аҫтында тотола. Рәсәй Федерацияһының бик күп ҡалаларында, БДБ илдәрендәге Рәсәй илселеге ойошмалары янында Хабаровты яҡлап һәм уны ҡулға алыуға ризаһыҙлыҡ белдереп митингтар үткәрелә.
# Мостафина Флүрә Миңлейәр ҡыҙы

Мостафина-Ниғмәтуллина Флүрә Миңлейәр ҡыҙы (16 декабрь 1941 йыл — 4 ғинуар 2024 йыл) — театр актеры. 1964—2006 йылдарҙа Салауат башҡорт дәүләт драма театры актёры, бер үк ваҡытта 1989—2001 йылдарҙа Салауат музыка училищеһы һәм колледжы уҡытыусыһы. 1969 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1979), Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1990), 2002 йылдың иң яҡшы актёры премияһы лауреаты.

# Мостафина Флүрә Миңлейәр ҡыҙы
## Биографияһы

Мостафина-Ниғмәтуллина Флүрә Миңлейәр ҡыҙы 1941 йылдың 16 деабрендә Башҡорт АССР-ының Благовар районы Өйҙөрәкбаш ауылында тыуған.
1964 йылда Өфө сәнғәт училищеһын тамамлай.
карьераһын Салауат драма театрында башлай. Бер үк ваҡытта, 1989-2001 йылдарҙа, Салауат музыка колледжында башҡорт фольклоры бүлегендә, 2006-2010 йылдарҙа Салауат ҡалаһының Сәнғәт үҙәгендә уҡыта. Үҙенең берҙән-бер театры сәхнәһендә Флүрә Миңлейәр ҡыҙы сағыу образдар галереяһын булдыра. Уларҙың һәр береһе үҙ заманының ысын ҡапма-ҡаршылығын йөрөткән йәнле һәм танылған персонаждар. Оҙаҡ йылдар театрҙың төп актёры була.

# Мостафина Флүрә Миңлейәр ҡыҙы
## Ижады

Һәләтле, матур тауышлы, бейеү оҫталығына эйә булған артист сәхнәлә уйнаған тәүге ролдәре менән үк тамашасының һөйөүен яулай. Флүрә Миңлейәр ҡыҙы Мостафина Салауат драма театрында эшләгән дәүерендә 70-тән артыҡ ролдә уйнай, шуларҙың 15 «йырлы» ролдәр. Төп ролдәре:
* Клава — «Туй көнө» — «В день свадьбы», В. С. Розов; (дебют, 1965);
* Сажиҙә — «Еҙнәкәй», Х. К. Ибраһимов;
* Ҡарлуғас — Б.Бикбай «Ҡарлуғас» драмаһы;
* Ғәлимә — М.Ғафуриҙың «Ҡара йөҙҙәр» повесы буйынса Ғ.Әмири һәм В.Ғ.Ғәлимовтың шул уҡ исемле инсценировкаһы;
* Кәләш — «Ҡанлы туй» — «Кровавая свадьба», Ф.Гарсия Лорка;
* Майнур — «Йәшенле ямғыр», З.Ҡ.Атнабаева ;
* Миләүшә — Туфан Миңнуллин «Хушлашыу»;
* Зәбирә — Флорид Бүләков «Ярангөл»;
* Зөмрәт — Илшат Йомағолов «Нәркәс» трагедияһы.
Флүрә Мостафина — киң диапазонлы артист, лирик, комик, трагик ролдәрҙе берҙәй уңышлы башҡара. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың төрлө яҙмыштарын уйнап, ул тамашасыны бәхетһеҙ булырға хоҡуғыбыҙ юҡ, тип инандыра.

# Мостафина Флүрә Миңлейәр ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының аатҡаҙанған артисы (1979);
* Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1990);
* 2002 йылдың иң яҡшы актёры премияһы лауреаты.