yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ключ (Ниәт ҡушылдығы)

Ключ — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Ниәт йылғаһына уң яҡтан (тамағынан 7 км алыҫлыҡта) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км тәшкил итә.

# Ключ (Ниәт ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Урал бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар йылғаһы инешенән Оло Эйек йылғаһына һыуҙарын ҡойғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — юҡ. Йылға бассейны — Яйыҡ (Рәсәй бассейны өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәренә ярашлы:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000712112200006695
— Кодтар буйынса гидрологик өйрәнеү (ГӨ) — 112200669
— Бассейн коды — 12.01.00.007
— ГӨ буйынса томы — 12
— ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# 1971 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1971 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1971 MCMLXXI |
| Юлиан стилендә | 1970 — 1971 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2723 — 2724 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7479 — 7480 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5731 — 5732 ה'תשל"א — ה'תשל"ב |
| Мосолман календары | 1391 — 1392 |
| Боронғо әрмән календары | 1420 ԹՎ ՌՆԻ |
| Ҡытай календары | 4667 — 4668 (с 26 январь) 庚戌 — 辛亥 белая собака — белая свинья |
| Эфиопа календары | 1963 — 1964 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 2027 — 2028 |
| - Шака самват | 1893 — 1894 |
| Иран календары | 1349 — 1350 |
1971 (бер мең туғыҙ йөҙ етмеш беренсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса йома көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1971 йылы, 2 мең йыллыҡтың 971 йылы, XX быуаттың 71 йылы, XX быуаттың 8 ун йыллығының 1 йылы, 1970 йылдарҙың 2 йылы.

# 1971 йыл
## Вафат булғандар

* 24 ғинуар — Аҡтуғанов Мәхмүт Сафа улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 24 февраль — Биктимеров Сәлмән Ғәлиәхмәт улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 6 июль — Луи Армстронг, Америка джаз торбасыһы, вокалист һәм ансамбль етәксеһе.
* 1 октябрь — Мәғүбә Сыртланова, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби осоусы, Советтар Союзы Геройы (1946).
# Хазиев Ғәҙелгәрәй Закир улы

Хазиев Ғәҙелгәрәй Закир улы (15 май 1930 йыл) — ғалим-ветеринар, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының почетлы академигы (1995), ветеринария фәндәре докторы (1982), профессор (1986).

# Хазиев Ғәҙелгәрәй Закир улы
## Биографияһы

Хазиев Ғәҙелгәрәй Закир улы 1930 йылдың 15 майында БАССР-ҙың Саҡмағош районы Ҡалмаш ауылында тыуған. Һуғыш осоронда ир-егеттәр фронтҡа киткәс, бөтә эш ҡатын-ҡыҙҙар һәм малайҙар иңенә төшә. Ғәҙелгәрәй һуғыш йылдарындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн миҙал менән 15 йәшендә бүләкләнә. Был уның беренсе наградаһы була.
1953 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлай.
1960—1965 йылдарҙа БАССР-ҙың Иглин районында ветеринария табибы, 1970—1982 йылдарҙа Башҡортостан фәнни-етештереү ветеринария лабораторияһында бүлек мөдире ; 1963 йылдан алып КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы; 1965 йылдан алып БашНИИСХ директоры урынбаҫары; 1982 йыл. — профессор, Башҡортостан ауыл хужалығы институты кафедраһы мөдире (БДАУ). Хазиевтың ғилми эштәр:өлкәһе булып гельминттарҙың төр составы, эпизоотология Башҡортостан йорт ҡоштарының гельминтоз эпизоотологияһы тора. Ул республикала беренсе булып зооантропоноз проблемаларын өйрәнә.
Башҡорт дәүләт университеты янындағы докторлыҡ диссертацияларын яҡлау буйынса махсуслаштырылған советтың рәйесе (1947—1951).

# Хазиев Ғәҙелгәрәй Закир улы
## Хеҙмәттәре

Хазиев Ғәҙелгәрәй Закир улы — 220 ғилми хеҙмәт авторы, шул иҫәптән 2 монография, РФ Ауыл хужалығы министрлығының грифы ҡуйылған 4 дәреслектең, 5 авторлыҡ таныҡлығы һәм патенты авторы.
Гельминты домашних птиц отряда куриных в БАССР. М., 1968;
Антигельминтная эффективность фенотиазина, пиперазина, нилверма и баймикса при гетеракидозе. Будапешт, 1972;
Меры борьбы с инвазионными болезнями животных. Уфа, 1985.
Зооантропонозы и их профилактика. Уфа: Гилем, 1998.
Гельминты и гельминтозы птиц в Башкортостане и их профилактика. Уфа: БГАУ, 2002 (соавтор).
Введение в ветеринарную медицину. Уфа: БГАУ, 2004 (соавтор).

# Хазиев Ғәҙелгәрәй Закир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

«Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн» академик К. И. Скрябин исемендәге юбилей миҙалы (1972).
# Хәтмуллина Нәжибә Ғәлимйән ҡыҙы

Хәтмуллина Нәжибә Ғәлимйән ҡыҙы (рус. Хатмуллина Нажиба Галимьяновна; (1 сентябрь 1923 йыл — 6 апрель 1993 йыл — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, «За оборону Кавказа» миҙалы һәм 2-се дәрәжә Бөйөк Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән .

# Хәтмуллина Нәжибә Ғәлимйән ҡыҙы
## Биографияһы

Нәжибә Ғәлимйән ҡыҙы Хәтмуллина (ҡыҙ фамилияһы Өмөтдинова) Башҡорт АССР-ы Мәсетле районының Яңы Мөслим ауылында 1923 йылдың 1 сентябрендә тыуған. Атаһы - Ғәлимйән Өмөтдин улы Өмөтдинов, әсәһе - Баян Мөхәмәтхан ҡыҙы Өмөтдинова.
1941 йылдың 1 июлендә 18 йәшлек ҡыҙ Мәсетле район хәрби комиссариаты тарафынан Бөйөк Ватан һуғышына оҙатыла. Һауа һөжүме оборонаһының 85-се дивизияһы составына эләгә. Хәрби наградалары документтарынан күренеүенсә, ҡыҙ һауа һөжүмен күҙәтеү, хәбәр итеү һәм элемтә ғәскәренең айырым батальонында 63-сө күҙәтеү посында күҙәтеүсе булған.
Һуғыштан һуң яугир ҡыҙ Жданов исемендәге колхоз автогаражында эшләй. 1947 йылда Мөхәмәтфәғил Ҡәниф улы Хәтмуллинға тормошҡа сыға һәм, ире фамилияһына күсеп, Хәтмуллина булып китә. Күпмелер ваҡыт "Кустпром" тигән ойошмала ла эшләп ала.
Тормош иптәше менән ике ул, ике ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерәләр.
1993 йылдың 6 апрелендә Башҡортостан Республикаһы Яңы Мөслим ауылында, 69 йәшендә вафат була һәм ауыл зыяратында ерләнә.
# Терһәк (Иҫәт ҡушылдығы)

Терһәк — Рәсәйҙәге йылға. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иҫәт йылғаһының һул ярына тамағынан 175 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Терһәк (Иҫәт ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Теча йылғаһы менән ҡушылған урынған тамағына тиклем, Мейәс йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501112111200003903
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200390
* Бассейн коды — 14.01.05.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пиксур (Кобра ҡушылдығы)

Пиксур — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кобра йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Пиксур (Кобра ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035850
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103585
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Черемошня

Черемошня — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волга йылғаһының һул ярына тамағынан 3191 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Черемошня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Зубцов ҡалаһынан Тверь ҡалаһына тиклем, Тверца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100612110000001613
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000161
* Бассейн коды — 08.01.01.006
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кузайка

Кузайка — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Лесная Шешма йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кузайка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шишмә, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000212112100003570
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100357
* Бассейн коды — 11.01.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мартынчик (Воронеж ҡушылдығы)

Мартынчик — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Липецк өлкәһе, Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Воронеж йылғаһының уң ярына тамағынан 251 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Мартынчик (Воронеж ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронеж йылғаһы Липецк ҡалаһына тиклем, Матыра йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100512107000002757
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000275
* Бассейн коды — 05.01.01.005
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Баран (Межа ҡушылдығы)

Баран — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Межа йылғаһының һул ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Баран (Межа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015754
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001575
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ёндель

Ёндель — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Уктым йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ёндель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023405
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002340
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Калевая

Калевая — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сия йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Калевая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038856
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003885
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дәүләт урман питомнигы ҡасабаһы

Дәүләт урман питомнигы — бөтөрөлгән ҡасаба. Башҡортостандың Хәйбулла районы Ивановка ауыл Советы составында була.
1981 йылда, Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1981 йылдың 12 февралендәге 6-2/66 һанлы «Ҡайһы бер тораҡ пункттарҙы Башҡорт АССР-ының административ-территориаль бүленеше буйынса иҫәп мәғлүиәттәренән алып ташлау тураһында» указына ярашлы, тораҡ пункттар исемлегенән алына. Унда былай тип әйтелә:
   … Хәйбулла районы буйынса
   Ивановка ауыл Советының Дәүләт урман питомнигы ҡасабаһы
   — http://bashkortostan.news-city.info/docs/sistemao/dok_keqijo.htm
# Петухова Ксения Куприяновна

Петухова Ксения Куприяновна (3 ғинуар (16 ғинуар) 1909 йыл — 28 август 1977 йыл) — колхоз производствоһы новаторы, Рязань өлкәһенең Спасский районы «Дело Октября» колхозы быҙау ҡараусылар бригадаһы бригадиры. Ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1953, 1957).

# Петухова Ксения Куприяновна
## Биографияһы

Ксения Куприяновна Петухова 1909 йылдың 3 (16) ғинуарында Рязань губернаһының Спасский өйәҙе Ижевск ауылында тыуған. 1930 йылдан алып Рязань өлкәһенең Спасский районы «Дело Октября» колхозында быҙау ҡараусылар бригадаһы бригадиры булып эшләй.
1940 йылдан Советтар Союзы Коммунистар партияһы ағзаһы. КПСС-тың XXI һәм XXIII съездары делегаты. 20 йыл дауамында ул КПСС-тың район һәм өлкә комитеттары ағзаһы итеп һайлана. Рязань өлкәһенән СССР-ҙың 7-се саҡырылыш (1966—1970) Юғары Советының Союз Советы депутаты.
1977 йылдың 28 авгусында вафат була, тыуған ауылында ерләнгән.

# Петухова Ксения Куприяновна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (21.08.1953 — малсылыҡтағы юғары күрһәткестәре өсөн, колхоздың быҙау ҡараусыһы булараҡ; 07.02.1957 — колхозда бригадир булараҡ, малсылыҡтағы уңыштары өсөн.
* Ленин ордены,
* Октябрь Революцияһы ордены,
* ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
* ВСХВ һәм ВДНХ-ның ете Ҙур алтын миҙалы.

# Петухова Ксения Куприяновна
## Хәтер

* 1958 йылдың 18 авгусында Ксения Куприяновнаның тыуған ауылында бронза бюст ҡуйыла.
* Уның хаҡында (недоступная ссылка)У рязанских животноводов(недоступная ссылка) исемле документаль фильм төшөрөлгән, 1955, ЦСДФ студияһы (РЦСДФ).
# Ғайсин Шәрәфетдин Ғиматдин улы

Ғайсин Шәрәфетдин Ғиматдин улы (1904 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. 275-се кавалерия полкы командиры урынбаҫары, 1944 йылдың майынан- полк командиры. Майор. Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1944)

# Ғайсин Шәрәфетдин Ғиматдин улы
## Биографияһы

1904 йылда Нуриман районы Бикмырҙа ауылында тыуған. 1939 йылда Өфө хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Хәрби учет документтарында 1940 йылдың 1 декабренән хәрби хеҙмәттә тиелгән. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 27-се кавалерия полкы командиры урынбаҫары булып хеҙмәт итә (Икенсе Тербуны ҡасабаһында), полковник Таһир Тайып улы Күсимов 1944 йылдың майында Мәскәүгә академияға уҡырға киткәндән һуң, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы командиры. Фронтта күрһәткән батырлығы өсөн Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнгән (1944, декабрь).

# Ғайсин Шәрәфетдин Ғиматдин улы
## Наградалары

* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1944)
# Пышега (Сула ҡушылдығы)

Пышега — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сула йылғаһының һул ярына тамағынан 167 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Пышега (Сула ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000045319
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004531
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Подикова

Оло Подикова — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/242 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Оло Подикова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300412115200012179
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201217
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Безузная

Безузная (Безужна) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Безузная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары/ Канин Нос морононан/ Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000054837
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005483
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ханов Сыңғыҙ Һаҙый улы

Ханов Сыңғыҙ Һаҙый улы (30 декабрь 1915 йыл — 1941) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған башҡорт яҙыусыһы, тәржемәсе. 1937—1940 йылдарҙа Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең сектор мөдире. СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Ханов Сыңғыҙ Һаҙый улы
## Тормошо һәм хеҙмәт эшмәкәрлеге

Сыңғыҙ Һаҙый улы Ханов 1915 йылдың 30 декабрендә Өфө губернаһы Златоуст өйәҙенең (хәҙер Башҡортостан Республикаһы Салауат районы) Арҡауыл ауылында тыуған. 1931 йылда Өфөләге К.А.Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының (1957 йылдан Башҡорт дәүләт университеты) тарих-филология факультетында уҡырға инә. Үҙен яҡшы яҡтан күрһәткән егетте 1936 йылда институтты тамамлағас та ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты ҡарамағындағы марксизм-ленинизм классиктары әҫәрҙәрен руссанан башҡорт теленә тәржемә итеү менән шөғөлләнгән комиссияға эшкә саҡыралар. Аҙаҡтан ул Башҡортостан китап нәшриәтенең (бөгөн «Китап» нәшриәте) нәфис әҙәбиәт секторының мөхәррире һәм балалар әҙәбиәте секторының мөдире булып эшләй. 1940 йылдың июнь айында уны Ҡыҙыл Армия сафына хәрби хеҙмәткә саҡыралар. 1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән Сыңғыҙ Ханов үҙ теләге менән фронтҡа китә һәм йәй аҙаҡтарында Волхов фронтында батырҙарса һәләк була.

# Ханов Сыңғыҙ Һаҙый улы
## Нәшер ителгән китаптары

* Фатима: Хикәйәләр. — Өфө: Башгосиздат, 1942. 34 бит.
* Ҡаратау партизандары: Хикәйәләр / М. Ғәйнуллиндың баш һүҙе менән. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1958. 94 бит.
# Ҡарғалы (Сәрмәсән ҡушылдығы)

Ҡарғалы (рус. Каргалы) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сәрмәсән йылғаһының уң ярына тамағынан 124 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Ҡарғалы (Сәрмәсән ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Өфөнән Бөрө ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201512111100025231
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102523
* Бассейн коды — 10.01.02.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ротлебен

Ротлебен (нем. Rottleben) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 633 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,15 км². Диңгеҙ кимәленән 145 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6567 һәм автомобиль коды — KYF.
# Temnospondyli

Темноспонди́лдәр (лат. Temnospondyli — temnein = «киҫәм» + spondulos = «умыртҡа һөйәге») — таш күмер, пермь, Аҡбур осорҙарында күпләп йәшәгән ваҡ ҡынанан алып гигант ҙурлыҡта булған ер-һыу хайуандары төркөмө. Аҡбур осорона тиклем йәшәй алғандар. Тереклек итеүҙең төрлө шарттарына яраҡлашҡандар. Ҡаҙылма ҡалдыҡтары төрлө континеттарҙа табыла.
# Колхида ҡурсаулығы

Колхида ҡурсаулығы — Грузияның көнбайышында Поти ҡалаһы янында ҡасандыр булған һәм хәҙер юҡҡа сыҡҡан ҡурсаулыҡ.

# Колхида ҡурсаулығы
## Тарихы

1935 йылда Риони йылғаһы тамағында Поти ҡалаһы һәм Патара-Поти ауылы араһында 1000 гектар майҙанда комплекслы Поти ҡурсаулығы булдырылған. 1947 йылда ҡурсаулыҡ Пичори йылғаһының уң ярына күсерелгән. Яңы майҙан биләмәһе 500 гектар тәшкил итә. Ҡурсаулыҡ һаҙлыҡ һәм уйһыулыҡтағы булдырыу өсөн колхида урман ландшафттарын һаҡлау маҡсатында булдырылған. 1951 йылда Колхида ҡурсаулығы бөтөрөлә. 1959 йылдың ғинуарында элекке биләмәһендә ҡайтанан тергеҙелгән. 1972 йылдан административ яҡтан Сатаплий ҡурсаулығынабуйһондоролған.
1999 йылда Колхида ҡурсаулығы яңы ойошторолған Колхети милли паркы составына инә.

# Колхида ҡурсаулығы
## Флораһы

Ҡурсаулыҡ территорияһының ҙур өлөшөн лианалар баҫҡан уйһыу ерек урманы биләй. Ҡурсаулыҡ территорияһында төрө үҫә, Грузин СССР-ның Ҡыҙыл китабына индерелгән: Гартвис имәне, колхида томбойоғо, һары томбойоҡ, яр буйы молинияһы, диңгеҙ панкрацийы, ҡанатлы емешле лапина лапина крылоплодная һәм инжирүҫкән.

# Колхида ҡурсаулығы
## Фаунаһы

Ҡурсаулыҡ бик күп ҡоштар һаны менән айырылған. Ҡурсаулыҡ биләмәһендә Грузин СССР-ының Ҡыҙыл китабына индерелгән: аҡҡойроҡ диңгеҙ бөркөтө белохвост орлан, көсөгән орёл могильник, кәлмәргән скопа, һунағара йәки йылан ыласыны змееяд, оло һәм кесе аҡ селдәр цапля һәм мыйыҡлы ҡарабаш турғай усатая синицатөрҙәре йәшәгән.
Һөтимәрҙәрҙән ҡурсаулыҡ территорияһында кавказ һәм ябай ҡама, сүл бүреһе шакал, ҡабан, илек йәки ҡоралай косуля һ. б. йәшәгән.