yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Фомин дачаһы

Фомин дачаһы ― төбәк кимәлендәге тәбиғәт ҡомартҡыһы. Айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәһе. Ростов өлкәһенең Миллеровск райондында урынлашҡан. Фоминка утарынан көнбайыштараҡ ята. 1495,4 гектар майҙанды биләй. 1977 йылда барлыҡҡа килгән.

# Фомин дачаһы
## Тасуирлама

Биләмәнең рельефы — йырын-үҙән.
Төп өлөшө ― төрлө-төрлө үләнле, бүтәгә-ҡылғанлы дала ерендәге яһалма урман. Был 33,3 гектар майҙанды биләп торған имән урманы.
Урман 1905—1912 йылдарҙа профессор В. Огиевский ысулы буйынса ултыртылған. Бындай урман Донда берҙән-бер генә. Сәтләүектәрҙе сәсеү һоро, ҡоро ҡомло тупраҡҡа оя яһау юлы менән башҡарылған. Урыны ― биш градусҡа тиклем һөҙәк ер. Рельефы йырынлы-һыҙалы.
Икенсе ярусын татар сағаны һәм зелпе алып тора. Аҫҡы яруста, тупраҡ япмаһындағы ҡатламда ҡыяҡлылар, күрән, урман йондоҙҡайы, ландыш осрай.
Был тәбиғәт ҡомартҡыһы сиктәрендә Широкое, Безымянное, Петровка ыҙандары урынлашҡан.
Широкое ыҙанын (252 гектар майҙанда) имән урманы алып тора. Икенсе ярусын эт муйылы, татар сағаны, күгән биләй. Аҫҡы яруста, тупраҡ өҫтөндәге япмала ҡыяҡлылар, урман йондоҙҡайы, ҡайын еләге, бөрмәкәй үҫә.
Урман тибы — күрәнле-ҡыуаҡлыҡлы ҡоро имәнлек. Петровка ыҙанында (майҙаны 80 гектар) имән менән йәсин ултыртылған. Аҫтағы ярус шундай уҡ үләндәрҙән тора.
Был һаҡланыусы биләмәлә үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы бай ғына. Был уникаль тәбиғәт комплексы мүк һәм абағаларҙың, орхидея һәм яҙ йондоҙо, тюльпан, иристар, күк умырзая, дельфиниум, сысҡан ҡойроғо, һәм румянка кеүек үҫемлектәрҙең 20-нән ашыу һирәк төрөн үҙ эсенә ала.
Хайуандарҙан мышы, европа боланы, илек, ҡабан, төлкө, һыуһар, ҡуян, үрғуян, кавказ фазаны, һоро ағуна, мнемозин, адмирал, өкө, поликсена, сколия, сколия-гигант һәм башҡа төрҙәр урын алған.
Был яһалма урмандың әһәмиәте бик ҙур. Ул урындағы тәбиғәтте һәм тупраҡты һаҡлаусы ҡалҡан булып тора. Был тәбиғәт ҡомартҡыһы бер яҡтан тарихи әһәмиәткә эйә булһа, икенсе яҡтан һауыҡтырыу һәләтенә эйә. Халыҡ өсөн эстетик яҡтан зауыҡлы ял урыны булып тора.
# Псиншоко

Псиншоко — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы,Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Золка йылғаһының һул ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Псиншоко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кума йылғаһы Подкумок йылғаһы ҡушылған урынған Отказненск һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07010000612108200001966
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200196
* Бассейн коды — 07.01.00.006
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ямная (Нелобка ҡушылдығы)

Ямная — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нелобка йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ямная (Нелобка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005538
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200553
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Холоповка

Холоповка — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Понга йылғаһының уң ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Холоповка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015297
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001529
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пайтых

Пайтых — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тап йылғаһының уң ярына тамағынан 440 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Пайтых
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016597
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301659
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ланги-Вож-Юган

Ланги-Вож-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 461 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Ланги-Вож-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300023208
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302320
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Чека (йылға)

Чека — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Ҡарағанды йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Чека (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002288
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200228
- Бассейн коды — 12.01.00.003
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Влахерн Ғайса пәйғәмбәр әсәһе иконаһы соборы

Влахерн Ғайса пәйғәмбәр әсәһе иконаһы соборы (груз. ზუგდიდის ვლაქერნის ყოვლადწმიდა ღმრთისმშობლის ხატის სახელობის საკათედრო ტაძარი) — Зугдидиҙағы Грузин православ сиркәүе кафедраль ҡорамы. Зугдиди һәм Цаиш епархияһы үҙәге.

# Влахерн Ғайса пәйғәмбәр әсәһе иконаһы соборы
## Тарихы

Эквтиме Такаишвили «Яңы Зугдиди сиркәүе Леван V Дадиани хакимлығы осоронда, 1825 йылдан алып 1830 йылға саҡлы таштан, грузин стилендә, төҙөлгән» тип билдәләй.
Төҙөлөшкә рәсәй императоры Александр I аҡса бүлгән, ул, риүәйәт буйынса, Константинополде дошман һөжүменән ҡотҡарған тигән исемлектәге Ғайса пәйғәмбәр әсәһе иконаһын кире ҡайтарған.
XVIII быуаттың 10-сы йылдарында Георгий IV Гуриели имеретин батшаһы Александр IV ҡаршы поход башлай. Гурияға алып киткән хазиналар араһында Влахерн иконаһы ла телгә алына. 1805 йылда мегрель кенәз ҡатыны (Григол Дадианиҙың тол ҡатыны) Нино мегрель кенәздәре депутацияһы менән бергә император Александр I батшаға иконаны бүләк иткән. Ул иконаны бик бай итеп биҙәй һәм мегрель халҡына кире ҡайтара.
Заманында Влахерн иконаһы Мегрелияға Константинополдән килеп эләккән булған һәм Дадиани кенәздәренең төп ҡиммәттәренең береһе булған.
Ғибәҙәтханала киләһе дөйөм христиан ҡиммәттәре — риза һәм Изге Ғайса пәйғәмбәр әсәһе билбауының бер өлөшө, Изге георгий һәм Изге Иоанн һөйәктәре, Изге Марина бумалаһы, Ғайса Мәсих һеркә һалып эскән губка өлөшө һаҡлана. Улар 1453 йылда төрөктәр Византияны баҫып алғандан һуң Грузияға килтерелгән булған.
15 июлдә ғибәҙәтхана байрамы — Влакернобаойошторола.

# Влахерн Ғайса пәйғәмбәр әсәһе иконаһы соборы
## Галереяһы

* Дадиани һарайы һәм ҡорам
# Петер Казар

Петер Казар (словакса Peter Kazar); 1989 йылдың 29 мартында тыуған, Брезно, Урта Словакия крайы — словак биатлонсыһы.
2013/2014 йыл миҙгелендә карьераһын тамамлай.

# Петер Казар
## Карьераһы

Биатлон буйынса Словакия йыйылмаһы составына инә. Ике Европа чемпионатында ҡатнаша. Йәйге биатлон буйынса донъя беренселектәрендә сығыш яһаған. Биатлон буйынса Словакия чемпионы.
Биатлонсы Матея Казарҙың ҡустыһы.
# Ҡырһа (мәғәнәләр)

Ҡырһа — төшөнсә.
* Ҡырһа — Силәбе өлкәһенең Верхнеурал районындағы ауыл.
* Кирса — Рәсәй йылғаһы.
# Юлашев Игорь Сәхи улы

Юлашев Игорь Сәхи улы (13 август 1938 йыл — 8 февраль 2012 йыл) — СССР һәм Рәсәй хужалыҡ эшмәкәре, ғалим һәм депутат. Башҡортостандың атҡаҙанған урман белгесе (1993). РСФСР‑ҙың Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (1991). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1981).

# Юлашев Игорь Сәхи улы
## Биографияһы

Игорь Сәхи улы Юлашев 1938 йылдың 13 авгусында Силәбе ҡалаһында тыуа.
1960 йылда, Өфөлә Башҡортостан ауыл хужалығы институтының урман хужалығы факультетын тамамлағас, 2006 йылға тиклем Туймазы тәжрибә урман хужалығында эшләй: Бишенде урмансылығының урмансы ярҙамсыһы, 1963 йылдан — алып инженер, 1967 йылдан директор вазифаһын биләй.
1981 йылда «Почёт Билдәһе» орденының кавалера була. 1991 йылда РСФСР‑ҙың фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы менән бүләкләнә. 1993 йылда Б«ашҡортостандың атҡаҙанған урман белгесе» исеменә лайыҡ була.
2001—2006 йылдарҙа Башҡортостан урмандарының көнбайыш зонаһында район‑ара инженер‑ағастар буйынса белгес булып эшләй. Республиканың урман хужалығының үҫешенә, урманды тергеҙеүгә, урман‑мелиорация ағастарын булдырыуға ҙур өлөшөн индерә.
Юлашев ҡарамағы аҫтында ағас орлоҡтарын етештереү плантацияһы (майҙаны 100 гектарға тигеҙ), һуғарыулы төп питомник (майҙаны — 40 гектар) ойошторола, урман‑мелиорация һәм хужалыҡ маҡсатында йырын‑һыҙа ерҙәрен һәм бәләкәй йылғаларҙың текә ярҙарын үҙләштереү өсөн технологиялар һәм машиналар комплексы эшләнгән һәм ҡулланыуға индерелгән, ылыҫлы урмандарҙың тоҡом составы яҡшыртылған. Юлашев 1 уйлап табыуҙың авторы була.
Оҙаҡ йылдар буйы Игорь Юлашев Туймазы районы кәңәшмәһенең депутаты була. 2010 йылда «Туймазы районының почётлы гражданины» исеме менән бүләкләнә.
2012 йылдың 8 февралендә Туймазыла вафат була. Шул уҡ йылдың октябрендә Үрге Троицк ауылында йәмәғәт үҙәгенең бинаһында Игорь Юлашевҡа арналған мемориаль таҡта асыла.

# Юлашев Игорь Сәхи улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены (1981)
* СССР ВДНХ миҙалы
* РСФСР‑ҙың фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (1991)
* Башҡортостандың атҡаҙанған урман белгесе (1993)
* Туймазы районының почётлы гражданы (2012)
* Башҡортостан Республикаһы Президентының почёт грамотаһы
# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге

Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге — боронғо Көньяҡ Месопотамиялағы дәүләттәрҙең хакимдары исемлеге. Ниппур батшалар исемлегенә нигеҙләнгән, башҡа сығанаҡтарҙан тулыландырылған. Батшаларҙың идаралыҡ ваҡыты һәм оҙайлығы ныҡ ҡына арттырып күрһәтелгән.

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Туфанға (династияларға) тиклемге осор батшалары

Беҙҙең эраға тиклем XXX быуат йәки элгәрерәк
Бындай батшаларҙың булғанлығына шаһитлыҡ иткән берҙән-бер сығанаҡ — Ниппур батшалар исемлеге, унда раҫланыуынса, уларҙың хакимлығы туфан һыуы ҡалҡыу менән тамамланған. Ираҡтағы ҡаҙыныуҙар Шуруппак һәм башҡа шумер ҡалалары торған урындарҙың һыу аҫтында ҡалыуына иҫбатламалар бирә. Беҙҙең эраға тиклем 2900 йыл тирәһендә торамаларҙың йәшәйешендәге өҙөклөктө йылға ултырмалары ҡатламдары күрһәтә

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Киштың I династияһы

Беҙҙең эраға тиклем XXIX—XXVII быуаттар
Этанаға тиклемге батшаларҙың исеме башҡа тарихи сығанаҡтарҙа юҡ, уларҙың булыу-булмауы археологик күҙлектән дә тикшерелмәгән. Ғалимдар һуңғы ике батша — Эн-Мебарагеси менән уның улы Агга тураһында ғына бер аҙ мәғлүмәткә эйә. Батшалар исемлегенә ярашлы, Киш Месопотамияла туфандан һуң хакимлыҡ итә. Гилгәмеш Агганы еңгәс, хакимлыҡ Урукҡа күсә.

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Уруктың I династияһы

Беҙҙең эраға тиклем XXIX—XXVI быуаттар
Хакимлыҡ Урға күсә

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Лагаштың I династияһы

Лагаштың беренсе династияһы Батшалар исемлегендә телгә алынмай, әммә башҡа яҙма ҡомартҡыларҙан яҡшы билдәле.
Беҙҙең эраға тиклем 2500—2312 йылдар

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Киштың II династияһы

Беҙҙең эраға тиклем XXVI—XXIV быуаттар
Хакимлыҡ Хамазиға күсә

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Хамази династияһы

Беҙҙең эраға тиклем яҡынса 2400 йыл

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Уруктың II династияһы

Беҙҙең эраға тиклем 2400—2336 йылдар
Хакимлыҡ Урға күсә

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Мари династияһы

Хакимлыҡ Кишҡа күсә

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Киштың III династияһы

Беҙҙең эраға тиклем XXIV—XXIII быуаттар

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Акшак династияһы

Беҙҙең эраға тиклем 2500—2315 йылдар
Хакимлыҡ Кишҡа күсә

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Киштың IV династияһы

Хакимлыҡ Урукҡа күсә

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Аккад династияһы

Беҙҙең эраға тиклем 2316—2137 йылдар

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Уруктың IV династияһы

Беҙҙең эраға тиклем 2150—2120 йылдар
Хакимлыҡ гутийҙарға күсә

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Гутийҙар

Беҙҙең эраға тиклем XXII быуат
Хакимлыҡ Урукҡа күсә

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Лагаштың II династияһы

(гутийҙар менән бер ваҡытта) беҙҙең эраға тиклем яҡынса 2136—2109 йылдар

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Исиндың I династияһы

беҙҙең эраға тиклем 2017—1794 йылдар

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Ларса династияһы

беҙҙең эраға тиклем 2025—1763 йылдар

# Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге
## Эшнунна батшалары

Беҙҙең эраға тиклем 2025—1727 йылдар
# Кавенка

Кавенка — Рәсәй йылғаһы. Калуга өлкәһе, Смоленск өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Жижала йылғаһының һул ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кавенка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000020927
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002092
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бирюзов Сергей Семёнович

Бирюзов Сергей Семенович (5 (18) август 1905 (рәсми мәғлүмәт буйынса, 8 (21) август 1904(19040821)) — 19 октябрь 1964) — совет хәрби эшмәкәре, Советтар Союзы маршалы (1955), Советтар Союзы Геройы (1958), СССР-ҙың Ҡораллы көстәре генштабы начальнигы (1963—1964). КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы (1961—1964).

# Бирюзов Сергей Семёнович
## Биографияһы

1905 йылдың 5 (18) авгусында (башҡа сығанаҡтарҙа икенсе дата — 1904 йылдың 8 (21) авгусы күрһәтелә) Рязань губернаһында Скопинда, «сауҙагәр ғаиләһендә» тыуа, урыҫ.
1917 йылда сиркәү-мәхәллә мәктәбен, 1923 йылда —10-сы Владикавказ курстарында 48-се пехота-пулемет курстарын, 1926 йылда — ВЦИК исемендәге Берләшкән Кремль мәктәбен, 1929 йылда — Киске эшселәр университетының 2-се курсын, 1937 йылда тамамлап РККА-ның М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академияһын 1-се дәрәжә диплом менән тамамлай.
1922 йылдың 15 сентябрендә үҙ теләге меннә РККА-ға инә: 65-се уҡсылар полокының полк мәктәбендә взвод командиры (сентябрь, 1926 — декабрь, 1929), Төньяҡ-Кавказ хәрби округында 36-сы авиапарктың рота командиры (1930 йылдың июненә тиклем), 1931 йылдың февраленән — Мәскәү Пролетар дивизияһының 3-сө уҡсылар ротаһы командиры, уҡыу батальон штабы начальнигы (1932 йылдың апреленә тиклем), шул уҡ дивизияла батальонкомандиры (1934 йылдың июненә тиклем), 30-сы уҡсылар дивизияһының штаб начальнигы (октябрь, 1937 — апрель, 1938), Харьков хәрби округы штабының оператив бүлеге начальнигы (1939 йылдың авгусына тиклем).
1939 йылдың авгусынан комбриг Бирюзов —132-се уҡсылар дивизияһы командиры.
# Сырлыбаев Рим Әшрәф улы

Сырлыбаев Рим Әшрәф улы (6 июнь 1938 йыл) — хужалыҡ, партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1982—1988 йылдарҙа Баймаҡ район Советы башҡарма комитеты рәйесе, 1988—1990 йылдарҙа КПСС-тың Баймаҡ район комитетының беренсе секретары. Башҡорт АССР-ының 11-се һәм 12-се саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған хеҙмәтләндереү өлкәһе хеҙмәткәре (1997). Башҡортостандың, РСФСР һәм СССР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы. Баймаҡ районы һәм ҡалаһының почётлы гражданы (2011).

# Сырлыбаев Рим Әшрәф улы
## Биографияһы

Рим Әшрәф улы Сырлыбаев 1938 йылдың 6 июнендә Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Торф ауылында тыуа. Бер йылдан ғаилә Мерәҫ ауылына күсенә, ошо ауылда Рим Әшрәф улы башланғыс мәктәптә уҡый, артабан уҡыуын Баймаҡта дауам итә. Өлгөргәнлек аттестатын алғандан һуң, Стәрлетамаҡ педагогия институтына ингәнгә тиклем, бер аҙ «Навил» ауыл артелендә колхозсы булып эшләп ала. 1962 йылда йәш математик Түбә мәктәбендә хеҙмәт юлын башлай, артабан ул Сосновка мәктәбендә — директор (1965—1968), Баймаҡ ҡалаһының 3-сө мәктәбендә — директор урынбаҫары (1968—1972), һуңынан ҡабаттан Түбә мәктәбендә уҡыта (1973 йылға тиклем).
Ойоштороу һәләттәре һәм педагогик тәжрибәһе уға Баймаҡ партия район комитетында — пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире (1973—1980), Баймаҡ район башҡарма комитеты рәйесенең урынбаҫары булып эшләгәндә ныҡ ярҙам итә (1980—1988).
1988 йылда Рим Сырлыбаев район партия комитетының беренсе секретары итеп һайлана. 1990 йылда Өфөлә Башҡорт АССР-ының Юғары Советы Комиссияһын (мәғариф, мәҙәниәт, милли һәм интернацтиональ традициялар, тарихи мираҫты һаҡлау мәсьәләләре буйынса) етәкләй.
Ҡабаттан тыуған яҡтарына ҡайтҡандан һуң Сибай ҡалаһындағы «Башресурстар» акционерҙар йәмғиәтенең «Регион» предприятиеһы директоры эшләй (1991). 1996 йылдың апрель айынан алып Баймаҡ ҡала хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары булып эшләй башлай. Төҙөлөш, газ үткәреү, йәшелләндереү һәм ҡала-районды төҙөкләндереү эштәре ҙур иғтибар талап итә. 2001 йылдан — Баймаҡ районы хакимиәтенең газ үткәреү буйынса бүлек мөдире, 2006 йылдан — «Баймаҡ — Күсермәле механизацияланған колонна» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең, 2009—2011 йылдарҙа — «Толпар» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең белгесе.
2011 йылдың 1 июнендә Баймаҡ ҡалаһының һәм районының социаль-иҡтисади үҫешенә ҙур өлөш индергән өсөн Баймаҡ ҡалаһының һәм Баймаҡ районының Почетлы гражданы исеменә лайыҡ була.

# Сырлыбаев Рим Әшрәф улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған хеҙмәтләндереү өлкәһе хеҙмәткәре (1997);
* Башҡортостандың, РСФСР һәм СССР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы;
* Баймаҡ районы һәм ҡалаһының Почётлы гражданы (2011);
* БАССР-ҙың Юғары Советы (1981, 1988), Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтайҙың почетлы грамоталары (2013).
# Карино (Силәбе өлкәһе)

Карино (Һеңрән, рус. Карино) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Бәгәрәктамаҡ ауыл биләмәһе составына керә.

# Карино (Силәбе өлкәһе)
## География

Сәнәр йылғаһы (Иҫәт ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.

# Карино (Силәбе өлкәһе)
## Тарих

Ауылға һеңрән ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Пермь губернаһы Шадринск өйәҙе составында була. Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Карино (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

| 1816 | 1834 | 1859 | 1920 |
| 80 | 93 | 142 | 213 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (83%) йәшәй.

# Карино (Силәбе өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Ҡасимов Фәрғәт Фәтҡулла улы — кикбоксинг буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры.
# Онтын-Ягун

Онтын-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тром-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 150 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Онтын-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042884
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204288
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2