# Вәкиллектәре булмаған милләттәр һәм халыҡтар ойошмаһы

Вәкиллектәре булмаған милләттәр һәм халыҡтар ойошмаһы (ингл. Unrepresented Nations and Peoples Organization (UNPO)) — үҙ дәүләттәре булмаған һәм/йәки оккупацияланған һәм бәхәсле территорияларҙа йәшәгән милләттәрҙең һәм төп халыҡтарҙың мәнфәғәттәрен яҡлауҙы маҡсат итеп ҡуйған халыҡ-ара ойошма.
Ҡағиҙә булараҡ UNPO ағзаларының халыҡ-ара вәкиллектәре булмай йәки улар ҡайһы бер халыҡ-ара ойошмаларҙа күҙәтеүсе булараҡ ҡына күрһәтелгәндәр. Ойошмаға ингәс UNPO ағзалары үҙҙәренең милли мәнфәғәттәре өсөн көрәштә көс ҡулланмаҫҡа тейеш булалар.

# Вәкиллектәре булмаған милләттәр һәм халыҡтар ойошмаһы
## Ойошма ағзалары

2015 йылға ҡарата ойошма ағзалары:
| Азия Ғәрәбстан (Хузестан, Ахваз), (2003 йылдан алып) Ассирия (1991 йылдан алып) Ачех (2014 йылдан алып) Эске Монголия (2007 йылдан алып) Уйғырстан (Көнсығыш Төркөстан) (1991 йылдан алып) Көнсығыш Белуджистан (2008 йылдан алып) Гилгит-Балтистан (Балаваристан) (2008 йылдан алып) Дегар (тхыонги) (2003 йылдан алып) Көнбайыш Белуджистан (2005 йылдан алып) Төркмән иле (Ираҡ төркмәндәре) (1991 йылдан алып) Курдистан (2007 йылдан алып) Кордильера (1991 йылдан алып) Кхмер-кром (2001 йылдан алып) Моро Нагаленд (Нагалим) (1993 йылдан алып) Синд (2002 йылдан алып) Сулу (2014 йылдан алып) Тайвань (1991 йылдан алып) Талышстан (2014 йылдан алып) Тибет (1991 йылдан алып) Хмонги (2007 йылдан алып) Чин (2001 йылдан алып) Читтагонг таулы районы (1991 йылдан алып) Көньяҡ Молукка утрауҙары (1991 йылдан алып) Көньяҡ Әзербайжан (2007 йылдан алып) | Африка Африканерҙар (2008 йылдан алып) Амазиг (Берберия) (2014 йылдан алып) Баротселенд (2013 йылдан алып) Батваленд (1993 йылдан алып) Венда Занзибар Масаи Огаден (2010 йылдан алып) Огони (1993 йылдан алып) Оромо (2004 йылдан алып) Рехобот (2007 йылдан алып) Сомалиленд (2004 йылдан алып) Харатин (2011 йылдан алып) Көньяҡ Камерун Америка Мапуче (араукандар) (1993 йылдан алып) Европа Абхазия (1991 йылдан алып) Бретань (2015 йылдан алып) Косово (1991 йылдан алып) Ҡырым татарҙары (1991 йылдан алып) Лезгиндар (2012 йылдан алып) Савойя (2014 йылдан алып) Триест (2014 йылдан алып) Черкесия (1994 йылдан алып) Океания Көнбайыш Папуа (2013 йылдан алып) |

# Вәкиллектәре булмаған милләттәр һәм халыҡтар ойошмаһы
## Ағзалығы туҡтатылғандар

* Австралия аборигендары
* Бүрәт Республикаһы (01996-02-Ҡалып:0expr 3 февраль 1996 — 02010-02-Ҡалып:0expr 13 февраль 2010)
* Албания гректары
* Дене (02004-12-Ҡалып:0expr 19 декабрь 2004 — 02009-10-Ҡалып:0expr 9 октябрь 2009)
* Ингрия (01993-01-Ҡалып:0expr 17 ғинуар 1993 — 02009-10-Ҡалып:0expr 9 октябрь 2009)
* Ичкерия чечен республикаһы (01991-08-Ҡалып:0expr 6 август 1991 — 02010-09-Ҡалып:0expr 10 сентябрь 2010)
* Ка Лахуи Гавайи
* Карендар
* Коми (01993-01-Ҡалып:0expr 17 ғинуар 1993 — 02009-10-Ҡалып:0expr 9 октябрь 2009)
* Марий Эл (01991-08-Ҡалып:0expr 6 август 1991 — 02009-10-Ҡалып:0expr 9 октябрь 2009)
* Мон
* Мьянма (оппозиция) (02008-05-Ҡалып:0expr 15 май 2008 — 02010-02-Ҡалып:0expr 13 февраль 2010)
* Науа (Бальсас) (02004-12-Ҡалып:0expr 19 декабрь 2004 — 02008-09-Ҡалып:0expr 20 сентябрь 2008)
* Тыва Республикаһы (01996-02-Ҡалып:0expr 3 февраль 1996 — 02010-02-Ҡалып:0expr 13 февраль 2010)
* Шан (01997-04-Ҡалып:0expr 17 апрель 1997 — 02010-02-Ҡалып:0expr 6 февраль 2010)

# Вәкиллектәре булмаған милләттәр һәм халыҡтар ойошмаһы
## Элекке ағзалары

Төрлө сәбәптәр менән UNPO сыҡҡан элекке ағзалар, шул иҫәптән бойондороҡһоҙ алып БМО-ға ингәндәр күк төҫ менән билдәләнгән:
| Элекке ағзалар | Инеү датаһы | Сығыу датаһы |
| Башҡортостан | 01996-02-Ҡалып:0expr 3 февраль 1996 | 01998-06-Ҡалып:0expr 30 июнь 1998 |
| Бугенвиль | 01991-08-Ҡалып:0expr 6 август 1991 | 02008-03-Ҡалып:0expr 1 март 2008 |
| Грузия | 01991-02-Ҡалып:0expr 11 февраль 1991 | 01992-07-Ҡалып:0expr 31 июль 1992 |
| Ғағаузия | 01994-04-Ҡалып:0expr 16 апрель 1994 | 02007-12-Ҡалып:0expr 1 декабрь 2007 |
| Ингушетия | 01994-07-Ҡалып:0expr 30 июль 1994 | 02008-03-Ҡалып:0expr 1 март 2008 |
| Көнсығыш Тимор | 01993-01-Ҡалып:0expr 17 ғинуар 1993 | 02002-09-Ҡалып:0expr 27 сентябрь 2002 |
| Ҡумыҡтар | 01997-04-Ҡалып:0expr 17 апрель 1997 | 02008-03-Ҡалып:0expr 1 март 2008 |
| Лакота халҡы | 01994-07-Ҡалып:0expr 30 июль 1994 | 02007-12-Ҡалып:0expr 1 декабрь 2007 |
| Латвия | 01991-02-Ҡалып:0expr 11 февраль 1991 | 01991-08-Ҡалып:0expr 17 август 1991 |
| Македония албандары | 01994-04-Ҡалып:0expr 16 апрель 1994 | 02008-03-Ҡалып:0expr 1 март 2008 |
| Нухалҡтар | 01998-09-Ҡалып:0expr 23 сентябрь 1998 | 02008-03-Ҡалып:0expr 1 март 2008 |
| Палау | 01991-02-Ҡалып:0expr 11 февраль 1991 | 01994-12-Ҡалып:0expr 15 декабрь 1994 |
| Русиндар | 01998-09-Ҡалып:0expr 23 сентябрь 1998 | 02007-12-Ҡалып:0expr 1 декабрь 2007 |
| Саха | 01993-08-Ҡалып:0expr 3 август 1993 | 01998-06-Ҡалып:0expr 30 июнь 1998 |
| Сыуашстан | 01993-01-Ҡалып:0expr 17 ғинуар 1993 | 02008-03-Ҡалып:0expr 1 март 2008 |
| Таити | 01994-07-Ҡалып:0expr 30 июль 1994 | 02007-12-Ҡалып:0expr 1 декабрь 2007 |
| Талышстан | 02005-06-Ҡалып:0expr 26 июнь 2005 | 02008-03-Ҡалып:0expr 1 март 2008 |
| Тамил Илам | 01991-02-Ҡалып:0expr 11 февраль 1991 | 02009-05-Ҡалып:0expr 19 май 2009 |
| Татарстан | 01991-02-Ҡалып:0expr 11 февраль 1991 | 02008-03-Ҡалып:0expr 1 март 2008 |
| Эстония | 01991-02-Ҡалып:0expr 11 февраль 1991 | 01991-08-Ҡалып:0expr 17 август 1991 |
| Әрмәнстан | 01991-02-Ҡалып:0expr 11 февраль 1991 | 01992-03-Ҡалып:0expr 2 март 1992 |

# Вәкиллектәре булмаған милләттәр һәм халыҡтар ойошмаһы
## Етәкселек

Генераль сәркәтиптәр
| Исем | Осор |
| Майкл Ван Вальт ван Прааг (Нидерланд) | 1991-1998 |
| Церинг Джампа (Тибет) | 1997-1998 |
| Элен С. Корбетт (Австралия аборигендары) | 1998-1999 |
| Эркин Альптекин (Уйғырҙар) | 1999-2003 |
| Марино Бусдачин (Италия) | 2003 йылда алып |
Генераль директор
* Карл Габсбург-Лотринген — 19 ғинуар — 31 декабрь 2002
Генераль Ассамблея рәйестәре
* Мёлл Линнарт — (Эстония) 1991—1993
* Эркин Альптекин — (Уйғырҙар) 1993—1997
* Сейф Шариф Хамад — (Занзибар) 1997—2001
* Джон Нимрод — (Ассирийҙар) 2001—2005
* Йёран Ханссон — (Сконе) 2005—2006
Президенттар
* Ледум Мите — (Огони) 2006—2010
* Ngawang Choephel Drakmargyapon — с 2010