yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Черниковка (ауыл)

Черниковка — Өфө өйәҙенең Богородский улусы ауылы (1922 йылға тиклем), аҙаҡ Өфө ҡалаһы составына индерелгән.
1877 йыл мәғлүмәттәре буйынса, ауылда 12 ихата булған, халҡы 56 кеше (28 ир һәм 28 ҡатын). Ауыл Өфөнән 11 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.
Ауыл исеменең килеп сығышы бәхәсле. Бер юрау буйынса, хужаһы — Мәскәүҙән килгән капитан Иван Черников исеме менән аталған булған, уны тоғро хеҙмәте өсөн батша ер бүлеме менән бүләкләгән. Икенсе юрау буйынса Черниковка ысынында Черниково (XVI быуат аҙағы), поместье хужаһы — воевода Михаил Нагойҙың ярҙамсыһы, Түбәнге Новгородта тыуған баяр улы Иван Черников-Онучин буйынса аталған.
Иван Черников Мәскәүҙән Өфөгә түбән хеҙмәтле чинда килә. Беренсе тапҡыр уға ер 1607 йыл тирәһендә, воевода Годунов ваҡытында бирелә. Ләкин ер бүлеп биреү тураһында китап юғала. Иван Черников күҙәтеүсе булып хеҙмәт итә, йәғни ҡала халҡына ер участкалары бүлеп бирә, аҡсалата һалым күләмен һәм халыҡтың түләй алыу һәләтен тикшерә. 1615 йылда ул батшаға, элекке бүленгән ерҙе раҫлауҙы һәм уны яңы китапта ҡабаттан документлаштырыуҙы һорап үтенес менән мөрәжәғәт итә. Батша уның хоҡуғын раҫлай һәм ул ерҙәрен рәсмиләштерә. 1615 йылда Иван Черников үҙенә тағы өҫтәмә рәүештә 500 четь, хәҙерге тел менән 200 гектар ер, юллап ала. Тәүҙә 1922 йылда Черниковка эргә-тирәләге ауылдар менән Өфө ҡалаһы составына инә. 1931 йылда моторҙар төҙөү заводы һәм пар ҡаҙаны һәм турбиналары заводы төҙөлөү менән бәйле, ҡасаба барлыҡҡа килә. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында айырым Черниковск ҡалаһы үҫеп сыға, ул бөтә эргә-тирәләге ауылдарҙы йота — Лопатино, Курочкино, Максимовка, Каловка, Соколовка, Богородское ауылын һәм хатта Һупайлы биҫтәһен. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1956 йылдың 24 июлендәге Указы нигеҙендә Өфө һәм Черниковск ҡалалары бер ҡалаға — Өфө ҡалаһына берләшәләр.
# Бәрмүш

Бәрмүш (рус. Бермуш) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Йоҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Бәрмүш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025933
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102593
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Александровка ауыл Советы (Мәләүез районы)

Александровка ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Александровка ауылы.

# Александровка ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Тарихы

Александровка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә[.
# «Хәрби дан ҡалаһы» стелаһы (Дондағы Ростов)

2010
«Хәрби дан ҡалаһы» стелаһы — Дондағы Ростовтың Первомайское районында урынлашҡан мемориал. Ҡалаға Рәсәй Федерацияһының «Хәрби дан ҡалаһы» маҡтаулы исем бирелеү хөрмәтенә бағышлап төҙөлә. 2010 йылдың 6 майында, Еңеүҙең 65 йыллығын ҡаршылағанда, аэропорт бинаһы алдындағы, "Хәрби дан майҙаны"нда тантаналы асыла.

# «Хәрби дан ҡалаһы» стелаһы (Дондағы Ростов)
## Һүрәтләнеше

Һәйкәл 6,5 метр бейеклектәге, осона Рәсәйҙең бронза гербы ҡуйылған түңәрәк ҡыҙыл граниттан ғибәрәт. Колоннаның квадрат помтаментының бер яғында — Дондағы Ростовтың, икенсе яғына РФ Президенты Указының тексы урынлаштырылған. Колонна Дондағы Ростовтың хәрби тарихы һәм гитлеровсыларҙы еңеү тарихына арналған барельефлы квадрат пилондар менән уратылған. Монумент авторҙары: архитекторы Ю. Дворников һәм форматор А Мусиенко. Барельеф авторҙары: скульпторҙар С. Олешня, Г. Мясников, А. Дементьев. Барельефтар РГСУ-ның художестволы ҡойоу оҫтаханаһында ҡойолған.

# «Хәрби дан ҡалаһы» стелаһы (Дондағы Ростов)
## Тарихы

2007 йыл башында ветерандар ойошмалары вәкилдәре Ростовҡа «Хәрби дан ҡалаһы» исемен биреү инициативаһы менән сыға. Ростов мэры Михаил Чернышев башланғысты хуплай, Ростов ҡала думаһы депутаттары Рәсәй Президентына юллама ебәрә. Маҡтаулы исем 2008 йылдың 5 майында, 556-сы Указ нигеҙендә, ҡаланың «Ватандың бойондороҡһоҙлоғо һәм азатлығы өсөн көрәштә ҡаланы һаҡлаусыларҙың ҡаһарманлығы, ныҡлығы һәм батырлығы өсөн» бирелә.
Президенты Указына ярашлы, «Хәрби дан ҡалаһы» исемнеә лайыҡ булған барлыҡ ҡалаларҙа стелалар бер проект буйынса ҡуйыла. Уны урынлаштырыу урыны итеп бер нисә вариант тәҡдим ителә: Карл Макрс майҙаны, Оло Баҡса урамы, Тетар майҙаны. Әммә уларҙың ҡайһы берҙәре стеланы элекке һәйкәлдәр урынына ҡуйыуҙы күҙаллағанлыҡтан, уларҙан баш тарталар. Һөҙөмтәлә стеланы Ростов аэропорты бинаһы алдындағы майҙанға урынлаштырыға ҡарар ителә.
Был урын фронттың Төньяҡ-Көнсығыш төркөмөнөң төп һөжүме йүнәлешендә булыуы менән аңлатыла. Икенсе дәлилдәр ҙә бар: аэропорт ҡаланың һауа ҡапҡаһы булып тора, эргәнән генә «Дон» М4 — Ростовҡа инеүсе төп автоюл үтә. Өҫтәүенә, майҙандың ландшафты яҡшы. Киләсәктә аэропортты ҡала ситенә күсереү һәм уның урынына йорттар төҙөү күҙаллана. Әммә стеланың урынын тәнҡитләүселәр, был урында бер ниндәй ҙә һуғыш булмаған, тип билдәләй.
Ҡала думаһы стела эшләүгә 19 миллион һум аҡса бүлә.
# Охть-Юган

Охть-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ненс-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 78 км.

# Охть-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051359
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205135
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шәрҙәле

Шәрҙәле — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Йүрүҙән йылғаһының һул ярына тамағынан 182 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Шәрҙәле
## Этимологияһы

Шәрҙәле йылғаһын урындағы халыҡ йомшаҡ ижекле итеп әйтә, ә топонимдар һүҙлегенең яңыртылған вариантында Шарҙалы тип бирәләр һәм был аңлатмаһын башҡа райондарҙағы атамаларға бәйләйҙәр. Мәғәнәһен ҡыш көнө лә һыуы туңмай ятыу үҙенсәлеге менән (шәре һүҙенә лә тартым) аңлаталар.
Урыҫ теленең йоғотоһонанмы әллә иркә-кесерәйтеү менән әйтер өсөнмө, үҙ-ара һөйләшкәндә, малаяҙҙар уны Шәрҙәйкә тип тә атайҙар.
2020 йылда «Байыҡ» республика телевизион конкурсында хореограф Нәсимә Ямалиева етәкселегендәге Салауат районы «Шәрҙәле» бейеү ансамбле финалға сыҡты.

# Шәрҙәле
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск һыуһаҡлағысынан Павловск һыуһаҡлағысына тиклем (Әй йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100023460
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102346
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хисамова Миңлегөл Сәлимйән ҡыҙы

Хисамова Миңлегөл Сәлимйән ҡыҙы (1 октябрь 1948 йыл) — мәғариф ветераны, шағир. 1993 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем хеҙмәткәре.

# Хисамова Миңлегөл Сәлимйән ҡыҙы
## Биографияһы

Миңлегөл Сәлимйән ҡыҙы Хисамова 1948 йылдың 1 октябрендә Башҡорт АССР-ының Көйөргәҙе районы Ялсыҡай ауылында тыуған. Өфөлә 1-се республика мәктәп-интернатын тамамлай, шунан баш ҡаланың быяла-сүс заводында оператор булып хеҙмәт юлын башлай.
1967—1972 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында уҡый һәм уны тамамлағандан һуң «Совет Башҡортостаны» гәзитендә хеҙмәткәр була. 1973—1975 йылдарҙа Үрге Ҡышы урта мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡыта, артабан Күмертау ҡалаһында һәм Өфөлә мәктәптәрҙә балалар менән эшләй.
1993 йылдан Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Хисамова Миңлегөл Сәлимйән ҡыҙы
## Китаптары

* Тыуған тупраҡ яҡтыһы / «Ете шишмә» тупланмаһында: Шиғырҙар. — Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 28 бит.
* «Сейәлек йыры» (1992)
* «Һары мәтрүшкә» (1993)
* «Буран моңо» (1996),
* «Тынлыҡтарҙа ҡалам» (1998)

# Хисамова Миңлегөл Сәлимйән ҡыҙы
## Өҫтәмә мәғлүмәт

* Миңлегөл Хисамова — шағир Зөһрә Ҡотлогилдинаның бер туған апаһы.
# Мөхәббәт хаҡында (хикәйә)

«Мөхәббәт хаҡында» — урыҫ яҙыусыһы һәм драматургы Антон Павлович Чеховтың 1898 йылда яҙылған хикәйәһе. Был әҫәр әҙиптең «Бәләкәй трилогия»һын тамамлай. «Мөхәббәт хаҡында» тәүге тапҡыр 1898 йылдың авгусында «Русская мысль» журналының 8-се һанында баҫыла.

# Мөхәббәт хаҡында (хикәйә)
## Хикәйә хаҡында

Хикәйә ниәте тураһында тәүге иҫкә алыу Чеховтың 1895 йылдарҙағы яҙыу китаптарында барлыҡҡа килә. Яҙыусы хикәйә өҫтөндә 1898 йылдың йәйендә Мелиховта эшләй. Шул уҡ ваҡытта Чехов «Крыжовник» өҫтөндә лә эшләй: ике хикәйәне лә «Русская мысль» журналының август һанында баҫырға әҙерләгәндәр. Л. А. Авилова был хикәйәлә Чехов менән үҙенең мөнәсәбәттәре тарихы сағылған, тип иҫәпләй.
* Бына күпме йыл үтте. Мин сәсем тотош салланған, ҡартайғанмын... Йәшәүе ауыр. Йәшәү ялҡытты. Мин инде йәшәмәйем... Ләкин тағы, тағы ла күберәк яңғыҙлыҡ, тынлыҡ, һиллек яратам. Һәм хыялды. Ә хыял - ул А. П. Һәм шул хыялда беҙ икебеҙ ҙә йәшбеҙ һәм беҙ бергәбеҙ.
* ...Был дәфтәрҙә мин бик ныҡ сырмалған ебәк йомғағын һүтергә тырыштым: бер мәсьәләне сисергә: беҙ икебеҙ ҙә яраттыҡ микән? Ул? Мин?.. Мин был йомғаҡты һүтә алмайым.Лидия Авилова
Әммә ҡайһы бер тәнҡитселәр Авилованың хәтирәләре артыҡ субъектив, тип һанай.
Трилогияның башҡа хикәйәләре кеүек үк, «Мөхәббәт хаҡында» хикәйәһе тәнҡитселәр тарафынан юғары баһалана. Чехов үҙе тере саҡта хикәйә болгар теленә тәржемә ителә.

# Мөхәббәт хаҡында (хикәйә)
## Сюжеты

Был хикәйәлә «Бәләкәй трилогия»һы геройҙарының береһе Павел Константинович Алёхиндың мөхәббәт тарихын ишетәбеҙ.
Йәш сағында, институт тамамлағандан һуң, Алёхин атаһынан ҡалған Софьино имениеһында урынлашҡан. Бурыстарын ҡаплау маҡсатында эш эҙләгәндә Алёхин Дмитрий Луганович менән, ә һуңыраҡ уның ҡатыны - Анна Алексеевна менән дә таныша. Алёхин Анна Алексеевна Лугановичты гүзәл, мәрхәмәтле, интеллигентлы ҡатын-ҡыҙ тип ҡабул итә, ул уның матурлығына хайран ҡала һәм бер аҙҙан уға айырым хистәр кисерә. Ваҡыт үтеү менән герой Лугановичтарға бик йыш килә башлай, уларға көн һайын тиерлек инә, әгәр ул килмәй ҡалһа, был хәл Лугановичтарҙың борсолоуын тыуҙыра. Лугановичтар ғаиләһе Алёхинға һәр саҡ ярҙам иткән, мәҫәлән, ауыр мәлдәрҙә уға бурысҡа аҡса биргәндәр.
Шул уҡ ваҡытта, Алёхин Анна Алексеевна ла уға ҡарата битараф булмағанын аңлай. Ләкин был хәл үҙенең тормошон да, шулай уҡ һөйгән кешеһенең тормошон да емерәсәген белгәнлектән, икеһенең береһе бер-береһенә ҡарата хистәрен танырға теләмәгән: Анна Алексеевна ире һәм балалары тураһында уйлаған, ә Алёхин һөйгәненә нимә бирә алырын уйлаған. Август аҙағында Дмитрий балалары менән көнбайыш губерналарҙың береһенә, ә Анна Алексеевна табип тәҡдиме буйынса — Ҡырымға китергә тейеш була. Поезда Алёхин һәм Анна Алексеевна үҙҙәренең бер-береһенә һөйөүен әйтеп бирә.
# Оленевка (Васюган ҡушылдығы)

Оленевка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Васюган йылғаһының һул ярына тамағынан 566 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Оленевка (Васюган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030676
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203067
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Һеңрән

Һеңрән — Ҡатай төркөмөнә ҡараған башҡорт ҡәбиләһе.

# Һеңрән
## Ырыу составы

Ырыу аралары:
* Айыу;
* Ҡыҙрас;
* Һеңрән.

# Һеңрән
## Этник тарихы

XIII быуатҡа тиклем һеңрәндәр боронғо башҡорт ҡәбиләләре менән аралашып, Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығында йәшәгән. XIII—XIV быуаттарҙа ҡатай һәм һалйоттар йоғонтоһонда Себер һәм Көнсығыш Себер тарафтарына юлланалар.
XVI—XVII быуаттарҙа улар себер татарҙары власы һәм сәйәси йоғонтоһо аҫтында ҡала.
XVII быуат башында табын башҡорттары менән бергә Тубылдан көнбайышҡа табан далаларҙа Күсемдәрҙең төп терәге булалар. Себер ханлығы ҡолатылғандан һуң ҡәбиләнең ҙур өлөшө себер татарҙары менән көнсығышҡа, Алтайғаса күсенә, ҡалған өлөшө башҡорт этносы составына ҡушыла. XIX быуатта һалйоттар ерендә йәшәйҙәр, ергә аҫабалыҡ хоҡуғы алырға тырышып, үҙҙәрен һалйоттар тип атай башлайҙар.
Б. О. Долгих фаразлауынса, һеңрән ҡәбиләһе «бары ваҡыт үтеү менән төркиләштерелгән боронғо уғыр халҡының вариҫтары» булыуы мөмкин, әммә һеңрәндәрҙең һәм терһәктәрҙең «килеп сығышы буйынса» «төрки телле» булыуҙары ла ихтимал.
П. И. Рычковтың исемлегендә «ерән» йәки «ерән юрты» ырыуҙары Ҡаҙан юлында тип иҫәпләнә. Шулай уҡ сығанаҡтарҙа этнонимдың рус телендә хата менән бирелгән транскрипциялары ла билдләнгән — «зырянцы», «зарянцы» йәки «сырянцы».
Р. Ғ. Кузеевтың яҙмаларына ҡарағанда, һеңрәндәрҙең ата-бабаларының тыуған ере Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығы һәм көньяҡ-көнбайыш Урал алды булған, уларҙың ырыуҙаштары унда XX быуат башына тиклем йәшәп, уларҙа боронғо ырыу-ҡәбилә исемен һаҡланған. Миҫал өсөн, Һеңрән ауылының исеме ошо этнонимдан килеп сыҡҡан..

# Һеңрән
## Таралыу территорияһы

Хәҙер һеңрәндәр территорияһында Силәбе өлкәһенең Арғаяш һәм Ҡоншаҡ райондары урынлашҡан.
# Орешников йырыны

Орешников йырыны — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кинель йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Орешников йырыны
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100008388
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100838
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Платошинка

Платошинка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бабка йылғаһының уң ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Платошинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013682
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101368
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сотниковская

Сотниковская — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Конда йылғаһының уң ярына тамағынан 477 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Сотниковская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300017204
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301720
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ғәбдеррәхмән ибне Ғауф

Ғәбдеррәхмән ибне Ғауф (ғәр. عبد الرحمن بن عوف‎;рус. Абдуррахман ибн Ауф) — иҫән сағында уҡ ожмах менән һөйөнсөләнгән 10 сәхәбәнең һәм тәүге һигеҙ мосолмандың береһе. Ул исламды Әбу Бәкерҙән ике көн һуңыраҡ ҡабул итә.

# Ғәбдеррәхмән ибне Ғауф
## Биографияһы

Ғәбдеррәхмән ибне Ғауф раҙыйаллаһу ғәнһү Фил йылынан һуң 10 йәки 20 йыл үткәс тыуа. Исламғаса осорҙа уҡ матур холҡо һәм иҫерткес эсмәгәнлеге менән айырылып тора. Ислам ҡабул иткәс, беренсе мосолмандар кеүек үк, ҙур һынауҙар аша үтә. Мөшриктәрҙең баҫымы һөҙөмтәһендә, башҡа мосолмандар менән бергә Хәбәшстанға күсә. Ә һуңынан Мәҙинәгә һижрәт ҡыла. Мөхәммәт салаллаһу ғәләйһи үәссәләм уны Мәҙинәлә Сәғд ибнер-Рабиға әл-Әнсари менән туғанлаштыра. Сәғд уға малын бүлергә тәҡдим итә, ләкин Ғәбдеррәхмән ибне Ғауф раҙыйаллаһу ғәнһү баш тарта.
Ул табышлы сауҙагәр була — Мәҙинәгә килгәс, ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә мәһәргә етерлек мал туплай һәм өйләнә. Мөхәммәт Пәйғәмбәр салаллаһу ғәләйһи үәссәләм уға доға ҡылғас, Ғәбдеррәхмән ибне Ғауф әйткән: «Донъя үҙе миңә ынтылды, хатта, ташты күтәрһәм дә, уның аҫтынан алтын-көмөштән яһалған әйберҙәр табырмын кеүек тойола ине». Ул Аллаһ ризалығы өсөн бик күп аҡса иғәнә итеүсе була.
Ул Бәҙер һуғышында ҡатнаша, Үхүд һуғышында, мосолмандар сигенә башлағас, сабырлыҡ күрһәтә. Бәрелештән һуң уның тәнендә 20-нән артыҡ яра була, ҡайһылары хатта ҡул һыйырлыҡ ҙурлыҡта була. Ул үҙенең малын ислам өсөн йәлләмәгән. Көндәрҙән бер көн, Мөхәммәт Пәйғәмбәр салаллаһу ғәләйһи үәссәләм, хәрби походҡа ғәскәр туплаған ваҡытта, Ғәбдеррәхмән ибне Ғауф 4 мең аҡсаһының яртыһын ошо эшкә бирә. Табуҡҡа яуға әҙерләнгәндә, ул бөтә аҡсаһын — 200 унция алтынын — тапшыра.
Мөхәммәд салаллаһу ғәләйһи үәссәләм үлеменән һуң, ул Уның хатындарына ярҙам итеп торған, уларҙың бағыусыһына әйләнгән.

# Ғәбдеррәхмән ибне Ғауф
## Биографияһы
### Вафаты

Ғәбдеррәхмән ибне Ғауф Һижрәттең 32-се йылында, 75 йәшендә үлә һәм әл-Баҡый зыяратына ерләнә. Уның йыназаһын Усман ибн Әффан уҡый.

# Ғәбдеррәхмән ибне Ғауф
## Шулай уҡ ҡара

* Йәннәт менән һөйөнсөләнгән унау
* Сәхәбәләр
# Урлебен

Урлебен (нем. Urleben) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 431 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,13 км². Диңгеҙ кимәленән 211 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99955 һәм автомобиль коды — UH.
# Кесе Киюк

Кесе Киюк — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Киюк йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кесе Киюк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028216
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002821
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сойма (Войнинга ҡушылдығы)

Сойма — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Войнинга йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Сойма (Войнинга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Владимир ҡалаһынан Ковров ҡалаһына тиклем, Нерль индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300912110000032912
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003291
* Бассейн коды — 09.01.03.009
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Миңеште (йылға)

Миңеште — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/177/85 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км. Миңеште йылғаһы буйында Илеш районының Иҫке Хажи ауылы урынлашҡан була.

# Миңеште (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026459
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102645
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нин-Кан-Еган

Нин-Кан-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының һул ярына тамағынан 510 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 121 км.

# Нин-Кан-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038071
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203807
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2