yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Людевит Гай

Людевит Гай ( хор. Ljudevit Gaj; ; 8 август 1809(18090808), Крапина, - 20 апрель 1872, Загреб ) - Хорватия шағиры, педагог, лингвист, иллиризм әҙәбиәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.

# Людевит Гай
## Биографияһы

Людевит Гай әҙәби хорват теленә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Бәләкәйҙән ул ҙур лингвистик һәләттәрен күрһәтә. 1826 йылда Людевит Карловацела тыуған ҡалаһының тарихын латинса баҫтырып сығара һәм шул уҡ йылды китабының немецса тәржемәһен яһай һәм нәшер итә.
1830 йылда Гай хорват теленең грамматикаһын — «Хорват-славян орфографияһының ҡыҫҡаса нигеҙе» («Kratka osnova hrvatsko-slavenskoga pravopisanja») төҙөй һәм баҫтыра. Быға тиклем Хорватияла ете төрлө орфография булһа, уларҙан Гай бер серб теленә яҡын булған штокав диалектын һайлап ала (уның тыуған диалекты кайкав булһа ла).
Людевит Гай яҡшы журналист була. 1834 йылда ул «Новине хорватске» газетаһын, 1835 йылда"Даница хрватска, славонска и далматинска" («Danicza horvatzka, slavonzka y dalmatinzka») әҙәби журналын үҙ типографияһында баҫтыра башлай. Уларҙың биттәрендә Гай иллиризм лозунгыһы — Көньяҡ славяндар мәҙәни берҙәмлеге идеяһын алға һөрә . Шуға бәйле рәүештә, 1836 йылда Гай үҙенең газетаһының исемен «Илириске народне новине» («Ilirske narodne novine») тип үҙгәртә, ә журнал «Драница лирка» («Danica ilirska») тип атала башлай.
1840 йылда Людовит Гай Рәсәй империяһынә килеп, Санкт-Петербургта һәм Мәскәүҙә була, был Австрияла һәм Венгрияла уның сәйәси ышаныслылығы тураһында шиктәр тыуҙыра. Уларҙы юҡҡа сығарыу өсөн, Гай 1841 йылда рәсми иғлан итеү яһаһа ла, 1843 йылда рәсми рәүештә «Иллиризм», «Иллир» терминдарын ҡулланыу тыйыла. Гай тағы бер ҡабат газетаһының һәм журналының исемдәрен үҙгәртә.
1848 йылда Людовит Гай Хорватия Короллегенең азатлығы өсөн көрәштә әүҙем ҡатнаша.
1867 йылда Гай Русияға икенсе тапҡыр килә. Ғүмеренең аҙағында ул әүҙем йәмәғәт эшсәнлегенән ситләшә.
Людовит Гайҙың XIX быуатта Мирогой зыяраты урынлашҡан ер киҫеме булған. Гай шунда ерләнгән.

# Людевит Гай
## Библиография

* Гай, Людевит // Большая Советская Энциклопедия / Глав. ред. Б. А. Введенский. — М.: Большая Советская Энциклопедия, 1952. — Т. 10. — С. 103.
* Гай, Людевит // Новый Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона (вышло 29 томов)
* Гай, Людевит // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Лещиловская И. И. Гай, Людевит // Советская Историческая Энциклопедия / Глав. ред. Е. М. Жуков. — М.: Советская Энциклопедия, 1963. — Т. 4. — Стб. 44—45.
* Пащенко Є. М. Гай Людевіт // Українська літературна енциклопедія. — К., 1988. — Т. 1. — С. 374—375.
* Степович А. История сербохорватской литературы. — К., 1899.
* Фрейдзон В. И. История Хорватии. — СПб, 2001.
* Despalatović E. Ljudevit Gaj and the Illyrian Movement. — New York: Columbia University Press, 1975.
* Eterović F. H. Croatia // Land, People, Culture. — Toronto: University of Toronto Press, 1970.
* Gazi S. A History of Croatia. — New York, 1973.
* Jelavić D. History of The Balkans. — Cambridge: Cambridge University Press, 1983.
* Khorvat I. Ljudevit Gaj. — Beograd, 1960.
* Krnjević J. The Croats in 1848 // Slavonic and East European Review, December, 1948.
# Журавлёва Алла Иосифовна

Алла Иосифовна Журавлёва (4 август 1937 йыл) — СССР һәм Рәсәй театр актёры. Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (2000).

# Журавлёва Алла Иосифовна
## Биографияһы

Алла Иосифовна Журавлёва 1937 йылдың 4 авгусында Ворошиловоград ҡалаһында, хәҙер Украин ССР-ының Луганск ҡалаһында тыуған.
1960 йылда Харьков сәнғәт институтының юғары белем тураһында дипломын ала. Луганск ҡалаһында музыкаль-драма театрында эшләй башлай, һуңынан Ҡаҙағстанда Ҡостанай рус өлкә драма театрында эшләй.
1963 йылда төньяҡ Мурманск ҡалаһына күсеп килә һәм Төньяҡ флот театрында эшләй башлай.
1968 йылдан 1971 йылға тиклем Потсдамда эшләй, Германияла совет ғәскәрҙәре төркөмө театрында сығыш яһай. 1971 йылда Төньяҡ флот театрына ҡайта.
1992 йылда Мурманск өлкә драма театрында оҙайлы актриса эшмәкәрлеген башлай. Бында бер нисә тиҫтә төп ролдәрҙә уйнай.
2017 йылда уға театр сәнғәтен үҫтереүҙәге ҡаҙаныштары өсөн махсус «Алтын битлек» премияһы тапшырыла.

# Журавлёва Алла Иосифовна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәйҙең халыҡ артисы]] (18.11.2000).
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (20.04.1987)
* Мурманск өлкәһе губернаторы премияһы лауреаты.
* Махсус «Алтын битлек» премияһы лауреаты (2017).

# Журавлёва Алла Иосифовна
## Театр эштәре

Мурманск өлкә драма театры
* Кручинина — «Без вины виноватые»;
* Софья — «Зыковы»;
* Гелена — «Варшавская мелодия»;
* Маша — «Океан»;
* Филумена Мартурано — «Филумена Мортурано»;
* Бабушка — «Деревья умирают стоя», А.Касона;
* Елизавета Английская — «Елизавета Английская», Ф.Брукнер;
* Аманда — «Стеклянный зверинец», Т.Уильямс;
* А — «Три высокие женщины», Э.Олби;
* Ханума — «Проделки Ханумы», А.Цагарели;
* Тэффи — «Изгнание» по повести Н.Тэффи «Воспоминания»;
* Старуха-миллионерша, Мери — «Доброе утро, сто долларов!», И.Гаручава, П.Хотяновский;

# Журавлёва Алла Иосифовна
## Театр эштәре
### Моноспектаклдәре

* Томас Манндың «Иосиф и его братья» романы буйынса «Фамарь» моноспектакле;
* «Преступление и…» моноспектакле, Е.Замятин;
* «Мы странно встретились…» боронғо романс кисәһе.
# Латипов Марат Мөьмин улы

Латипов Марат Мөьмин улы (15 апрель 1958 йыл) — дәүләт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының 1-2 саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты,1992—2000 йылдарҙа Дәүләкән районы һәм Дәүләкән ҡалаһы хакимиәте башлығы, Рәсәй Социаль страховка фондының Башҡортостан төбәк бүлексәһе идарасыһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Почёт ордены һәм 2-се дәрәжә «Батырлыҡ һәм гуманизм» ордендары кавалеры, иҡтисад фәндәре кандидаты (2008).

# Латипов Марат Мөьмин улы
## Биографияһы

Марат Мөьмин улы Латыпов 1958 йылдың 15 апрелендә Башҡортостан АССР-ы Дәүләкән районы Ҡоръятмаҫ ауылында колхозсы ғаиләһендә тыуған.
1973 йылда Ҡоръятмаҫ һигеҙ йыллыҡ мәктәбен тамамлағандан һуң, Дәүләкән ҡалаһының 27-се һанлы ауыл хужалығы һөнәри-техник белем биреү училищеһына (хәҙер Бәләбәй ауыл хужалығын механизациялау һәм электрлаштырыу техникумы филиалы) уҡырға инә.
1976—1978 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә.
1978—1984 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында уҡый, инженер-механик һөнәрен ала.
1984 йылда Дәүләкән районы «Россия» колхозында инженер булып эш башлай.
1984—1986 йылдарҙа Дәүләкән район комитеты комсомол ойошмаһының 2-се секретары.
1986—1990 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Дәүләкән районы «Асылыкүл» колхозы рәйесе.
1990—1991 йылдарҙа Дәүләкән районының агросәнәғәт берекмәһе советы рәйесе.
1991—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Дәүләкән районы һәм Дәүләкән ҡалаһы хакимиәте Башлығы.
* Марат Мөьмин улы етәкселегендә Дәүләкән районы әүҙем үҫеш алды. Иң мөһим ҡаҙаныштарының береһе — ауылдарҙы тулы масштаблы газлаштырыу тормошҡа ашырылды. Етәксенең халыҡ тураһында ҡайғыртыуы юл төҙөлөшөндә лә сағылыш тапты. Бер-бер артлы асфальт һәм грунт юлдар сафҡа инде. Халыҡты һыу селтәрҙәре менән тәмин итеү проблемалары хәл ителде. Ул етәкселек итеү осоронда Дәүләкән районында яңы мәктәптәр, балалар баҡсалары, спорт-сәләмәтләндереү комплексы, мөһим социаль обьекттар файҙаланыуға тапшырылды.
* Хеҙмәт һөйөүсәнлек һәм эшкә яуаплы ҡараш уға өҙлөкһөҙ үҫеш һәм алға этәргес тәьмин итә.Удмурт дәүләт университетын тамамлай,2008 йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
10 артыҡ фәнни баҫмаһы, шул иҫәптән бер монографияһы бар.
2000 йылдан Марат Мөьмин улы Латыпов Рәсәй Федерацияһы Социаль страховка фондының Башҡортостан төбәк бүлексәһе идарасыһы вазифаһын башҡара.

# Латипов Марат Мөьмин улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* Башҡортостан Республикаһы 1-се саҡырылыш (1995—1999 йылдарҙа) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты
* Башҡортостан Республикаһы 2-се саҡырылыш (1995—2003 йылдарҙа) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты

# Латипов Марат Мөьмин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Почёт ордены (2000)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре
* Рәсәй Федерацияһының Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Маҡтау грамотаһы (2006)
* Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Маҡтау грамотаһы (2008)
* Башҡортостан Республикаһының Маҡтау грамотаһы (2008)
* 2-се дәрәжә «Батырлыҡ һәм гуманизм» ордены (2008)
# Шандаста

Шандаста — Рәсәйҙәге йылға. Ростов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Наин-Шара йылғаһының уң ярына тамағынан 96 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Шандаста
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Төньяҡ Донец йылғаһы ҡушылған урынған тамағына тиклем, Сал һәм Маныч йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500912107000017663
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001766
* Бассейн коды — 05.01.05.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Каланов Рим Ғариф улы

Каланов Рим Ғариф улы (20 июль 1955 йыл) — ғалим-хирург, онколог. Медицина фәндәре докторы (1995), профессор (1996). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1997), Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2005).

# Каланов Рим Ғариф улы
## Биографияһы

Рим Ғариф улы Каланов 1955 йылдың 20 июлендә БАССР‑ҙың Краснокама районы Иҫке Нуғай ауылында тыуа. Мәктәпте тамамлағандан һуң юғары белем алыу теләге егетте Башҡорт дәүләт медицина университетына алып килә, вузды ул 1980 йылда тамамлай. Диплом алғандан һуң хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай һәм 1984 йылға тиклем шунда эшләй. 1989 йылдан алып Башҡорт дәүләт медицина институты, артабан, юғары уҡыу йортоноң атамаһы үҙгәртелгәс, Башҡорт дәүләт медицина университетында уҡыта, шул уҡ ваҡытта 1992 йылдан башлап Өфөнөң ашығыс медицина ярҙамы дауаханаһында табип, 1995 йылға тиклем бүлек мөдире булып эшләй. 2012 йылдан алып Рим Ғариф улы хеҙмәт юлын Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһы табибы булып дауам итә.

# Каланов Рим Ғариф улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Каланов Рим Ғариф 350‐нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 28 уйлап табыу авторы, уның фәнни эшмәкәрлеге онкология, эренле хирургия, колопроктология өлкәһенә арналған. Башҡортостан Республикаһының дауалау практикаһында Рим Ғариф улы тарафынан эшләнгән йыуан эсәк яман шешен хирургик дауалау алымы ҡулланыла..

# Каланов Рим Ғариф улы
## Хеҙмәттәре

* Толстокишечная непроходимость (диагностика, лечение, реабилитация). Өфө, 1999 (авторҙаш);
* Лимфатическая система человека. Өфө, 2006;
* Колопроктология. Өфө, 2007 (авторҙаш).

# Каланов Рим Ғариф улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1997)
* Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2005)
# Забелина Алла Владимировна

Забелина Алла Владимировна (16 декабрь 1965 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең театр актёры, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (2007), Волгоград яңы эксперименталь дәүләт театры артисткаһы.

# Забелина Алла Владимировна
## Биографияһы

Алла Владимировна Забелина 1965 йылдың 16 декабрендә Свердловск ҡалаһында тыуған.
Ул 1988 йылда «Свердловск дәүләт театр институтын» тамамлай. Волгоград дәүләт яңы эксперименталь театр труппаһы актрисаһы булып театрға нигеҙ һалынған көндән алып эшләй.
Был театр күрһәткән барлыҡ спектаклдәрендә лә тиерлек Забелина байтаҡ ролдәр башҡара. Ошо театрҙа егерме йыл дауамында эшләү дәүерендә Алла Забелинаның ижади оҫталығы асылғандан нығыраҡ асыла бара. Һис шикһеҙ, ул театрҙың визит карточкаһына әүерелә тип әйтергә мөмкин. Актёр хаҡында, ул Волгоград дәүләт яңы эксперименталь театрында хеҙмәт юлдарын башлаусы бик күп йәш артистарҙың остазы булды, тип әйтергә мөмкин.
1994—1995 йылдарҙа Алла Владимировна Волгоград өлкәһе хакимиәте башлығының Почет грамоталары менән бүләкләнә. 1998 йылда уға «Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы» тигән маҡтаулы исем бирелә. 1999 йылда Алла Владимировна Забелина Провинциаль муза конкурсының лауреаты була. 2007 йылда ул «Рәсәйҙең халыҡ артисы» исеменә лайыҡ була.

# Забелина Алла Владимировна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләкәтәре

* Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (10.12.2007).
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (04.07.1998).
* Провинциаль муза конкурсы лауреаты (1999).
* Түбәнге Новгород ҡалаһы премияһы лауреаты (2004).
* Волгоград өлкәһе Губернаторының Почет грамотаһы (1994, 1995).

# Забелина Алла Владимировна
## Театрҙағы эштәре

Волгоград дәүләт яңы эксперименталь театры
* Джейн Перкинс — «Смешные деньги»;
* Марта — «Девичник»;
* Тоня — «Квадратура любви»;
* Екатерина II — «Любовь — книга золотая»;
* Мария Кошелькова — «Хомо эректус, или Обмен женами»;
* Памела -« № 13»;
* Макарская — «Концерт для леди»;
* Василиса — «Продолжение содома»;
* Липа — «Похищение любви»;
* боронесса Штраль — «Маскарад»;
* Кормилица — «Ромео и Джульетта»;
* Табун-Турковская — «Золотая Карета»;
* Пепита — «Блэз»;
* Войницкая — «Последний Романс»;
* Графиня — «Эротические опыты графа Альмавива или женидьба Фигаро»;
* Зоя — «Парусиновый портфель»;
* Агафья Тихоновна — «Женихи»;
* Катарина — «Укрощение строптивой»;
* Мария — «Укрощение укротителя»;
* Матюрина — «Дон Жуан»;
* Матильда — «Мужской род единственное число»;;
* Надежда Антоновна — «Бешеные деньги»;
* Марфа Семеновна — «Старые водевили»;
* Матрена — «Основной инстинкт»;
* Надя — «Комедия вампиров»;
* Аркадина — «Чайка»;
* Сюзанна — «Дамский портной»;
* Крис Горман — «Слухи»;
* Хэриет — «Ключ на двоих»;
* Диана — «Бледная луна в объятьях смерти и любви»;
* Гертруда — «Гамлет в Нью Йорке»;
* Розалина — «Чума на оба ваши дома»;
* Мария — «Звездный час»;
* Мэри Смит — «Слишком женатый мужчина»;
* Кормилица — «Великолепный рогоносец».

# Забелина Алла Владимировна
## Фильмографияһы

Алла Забелина ике кинофильмда эпизодик ролдәрҙе башҡара:
* 1988 — Серая мышь, эпизод;
* 1989 — Мать (фильм, 1989), эпизод;
# Пятивёрстка

Пятивёрстка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чертала йылғаһының һул ярына тамағынан 94 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пятивёрстка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030270
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203027
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Атнабаева Зинира Ҡасим ҡыҙы

Зинира Ҡасим ҡыҙы Атнабаева (21 декабрь 1934 — 23 апрель 2013) — башҡорт совет театр актёры, драматург һәм сценарийҙар авторы. Башҡорт АССР-ының халыҡ (1977), РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1980).

# Атнабаева Зинира Ҡасим ҡыҙы
## Биографияһы

Атнабаева Зинира Ҡасим ҡыҙы 1934 йылдың 21 декабрендә Башҡорт АССР-ының Тәтешле районы Иҫке Күрҙем ауылында тыуа.
1959 йылда А. В. Луначарский исемендәге Театр сәнғәте дәүләт институтын тамамлай һәм Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры булып китә.
Зинира Атнабаева өсөн театр комедияһы төп жанр, ул шулай уҡ драматик ролдәрҙә лә уйнай.
Драматург булараҡ та билдәле. Танылған шәхестәрҙең юбилейҙарына 40-тан ашыу сценарий авторы, бер туған ағаһы — драматург Әнғәм Атнабаевтың юбилейына ла сценарий яҙа. «Өҙөлгән туй» тигән драмаһын З. Ҡ. Атнабаева Башҡорт дәүләт академия театрының 85 йыллыҡ юбилейына бағышлай, был спектаклде тамашасылар бик оҡшата. РСФСР-ҙың атҡаҙанған, БАССР-ҙың халыҡ артисткаһы З. Ҡ. Атнабаева 2013 йылдың 23 апрелендә вафат була.

# Атнабаева Зинира Ҡасим ҡыҙы
## Спектаклдәрҙәге ролдәре

* Туцца («Лиола», Л. Пиранделло);
* Ғилми («Ҡара йөҙҙәр», М. Ғафури);
* Рәсилә, Ғәндәлибә («Игеҙәктәр», «Хушығыҙ, хыялдарым», Ә. Атнабаев)
* Шәмсиә («Әстәғәфирулла!..», Н. Ғәйетбай)
* Марта («Ят йондоҙ», Х.Вуолийоки)
* леди Макдуф («Макбет», У. Шекспир)
* Йәмилә, Уңғанбикә («Ҡыҙ урлау», М.Кәрим)
* Миңһылыу («Их, Байтимер дуҫ», Р. Кинйәбаев)
* Баныу («Һөйгәнемдең тыуған көнө», И. Юзеев)
* Фәтиха («Атайҙарға хыянат», Ф. Богданов) һәм башҡалар.

# Атнабаева Зинира Ҡасим ҡыҙы
## Фильмография

* «Ауыл өҫтөндә йәйғор» фильмында Мәрхәбә (2000), рёж. Б. Йосопов.

# Атнабаева Зинира Ҡасим ҡыҙы
## Китаптары

* Уҙған ғүмер — иҫтәлек / З. Ҡ. Атнабаева. — Өфө : Китап, 2009. — 130 б.

# Атнабаева Зинира Ҡасим ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1980);
* БАССР-ҙың халыҡ артисты (1977);
* Әнғәм Атнабаев исемендәге премия.
Польша драматургияһының СССР-ҙағы фестивалендә Г. Запольскаяның «Улар дүртәү» (1976, реж. Изабелла-Мария Цивиньска, Польша) трагикомедияһындағы Тегенсе роле өсөн — I дәрәжә диплом, Таганрогта А. П. Чехов драматургияһы буйынса сәхнә әҫәрҙәре смотрында «Иванов» спектаклендәге Сарра роле өсөн II премия (1979, реж. Ш. М. Мортазина) менән бүләкләнә, ә Салауат ҡалаһында үткән «Театр яҙы-94» фестивалендә дипломға лайыҡ була.
# Казадаевка

Казадаевка (рус. Казадаевка) — Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 87 кеше булған. ОКАТО коды — 80249836004.

# Казадаевка
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 9 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Яңы Барятин): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 9 км

# Казадаевка
## Билдәле шәхестәре

* Самородов Владимир Николаевич (9.01.1947), дәүләт хеҙмәте һәм спорт ветераны, йәмәғәтсе. 1991—2002 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Физик культура, спорт һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе, Башҡортостан Республикаһының физик культура, спорт һәм туризм буйынса министры, Рәсәйҙең Олимпия һәм Паралимпия башҡарма комитеты ағзаһы. 1998 йылдан Башҡортостан урыҫтары соборы башҡарма комитеты рәйесе. РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1983), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1997), Спорт мастерлығына кандидат (ауыр атлетика, 1972). Почёт (2007), Дуҫлыҡ (1999), Салауат Юлаев (2007) ордендары кавалеры.
# Верь-Ю

Верь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Локчим йылғаһының һул ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Верь-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000018051
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001805
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Люби-Яха

Люби-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Байдарата мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Люби-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300035661
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303566
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Нагареви күпере

Нагареви күпер — Тержола муниципалитетының Нагареви ауылында урынлашҡан мәҙәни ҡомартҡы.

# Нагареви күпере
## Тарихы

Нагареви Имеретияның төньяҡ тауы битләүендә ята, Диңгеҙ кимәленән бейеклеге 100 метр тәшкил итә, Тержоланан 25 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда 395 кеше йәшәй. Ауылда 1667 йылда епископ Гелати төҙөгән күпер бар.
Ул шулай уҡ "Кузян" һәм "Тамар күпере" булараҡ билдәле. Күпер әле лә Кутаиси-Тбилиси йүнәлешендә эшләп тора.
Традиция буйынса Нагареви ауылында элек күҙәтеү вышкалары булған, ваҡыт үтеү менән улар харабаға әйләнгән. Версияларҙың береһе буйынса ауылдың исеме шунан барлыҡҡа килгән.
Бер өс ҡатлы күҙәтеү башняһы бөгөн һаҡланған һәм ул юлдарҙан күренеп тора. Ауылдың бер өлөшө "Сабанела" XIII быуат сығанаҡтарында телгә алына.
Нагареви күпере 2006 йылдың 7 ноябрендә Грузия президентының указына ярашлы милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡы исемлегенә индерелгән.
# Урманга

Урманга — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Туртас йылғаһының һул ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Урманга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300013630
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301363
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Адлюдр-Епоко-Тарка

Адлюдр-Ёпоко-Тарка — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Арка-Адлюдр-Епоко йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Адлюдр-Епоко-Тарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053498
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305349
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Плясовая

Плясовая — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кадь йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Плясовая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007062
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100706
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1