yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Уралтау

Уралтау (башҡ. Урал + тау) — Көньяҡ Уралдағы иң оҙон һырттарҙың береһе. Көньяҡ Уралда — Башҡортостанда һәм Силәбе өлкәһендә төп һыу бүлеүсе һырт. .

# Уралтау
## Дөйөм мәғлүмәт

Был тау Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ, Бөрйән, Әбйәлил, Белорет, Учалы райондары һәм Силәбе өлкәһе аша 290 км оҙонлоҡҡа һуҙылған. Һыртының киңлеге үҙәк өлөштә 10 — 20 км. Һырттың бейеклеге Уралдың көнбайыш һырттары менән сағыштырғанда ҙур түгел һәм уртаса 1000 метрҙан артмай.
Уралтау һыртының иң бейек түбәһе — Башҡортостандың Белорет районындағы Әрүәк-рәз тауы (1068 м), уның атамаһы тауҙың итәгенән ағып сыҡҡан Әрүәк һәм Рәз йылғалары исемдәренән ҡушылып барлыҡҡа килгән. Шулай уҡ бейеклеге 1000 метрҙан ашҡан тауҙар — Ишәмбәт (1013 м) һәм Ҡурташ (1019 м)
Уралтау — Көньяҡ Урал йылғаларының төп һыу бүлеүсеһе, көнсығышҡа табан аҡҡандары — Яйыҡ йылғаһына һәм көнбайышҡа аҡҡандары Ағиҙел йылғаһына килеп ҡушыла, ә уныһы үҙ нәүбәтендә Чулманға (Камаға) ағып төшә.
Уралтауҙың тоҡом составы көнбайыш тауҙар составынан (мәҫәлән, Әүәләк, Ирәмәл һ.б.) шаҡтай айырылып тора. Тау нигеҙҙә метаморфик сланецтарҙан һәм кварциттарҙан тора, структураһы бөтә оҙонлоғонда даими. Тектоник яҡтан ул Уралтау антиклинорийы булып тора. Рельефы — тәпәш һәм уртаса бейеклектәге ҡалҡыулыҡтарҙан, талғын күтрелеп бейегәйгән түбәле тауҙарҙан ғибәрәт. Тау баштарында денудацион ҡая таштар ҡалдыҡтары — останецтар ҡалҡып сыҡҡан.
Тауҙарҙа вертикаль дифференциация күренеше һиҙелә. Һырттың төньяҡ, бейек өлөшөн аҡһыл-ылыҫлы ҡатнаш урмандар ҡаплаған . Үҙәк өлөшө ҡарағай һәм ҡайын урмандары менән айырылып тора, тупраҡтары көлһыу һәм һоро. Көньяҡта, тауҙың түбәнәйгән һәм тигеҙләнгән өлөшөндә, һоро урман тупраҡтарында ҡарағай, ҡайын һәм уҫаҡ урмандары өҫтөнлөк итә
# Приговор

Пригово́р шулай уҡ хөкөм, суд ҡарары — ғәҙел хөкөмден процессуаль акты. 1-се инстация йәки аппеляция инстанцияның суды Судьяның ғәйепле булыу йәки ғәйепле булмау тураһында ҡарар (5-се статья, РФ Енәйәт-процесс Кодексы).
Приговор дәүләт исеменән сығарыла һәм законға тиңләштерелә. Дәүләт судының приговор нигеҙендә енәйәтте эшләғән субъектҡа санкция бирә.

# Приговор
## Приговорҙар төрҙәре

* Ғәйепләү ҡарары, яза сығарыу менән (п. 1 ч. 5 ст. 302 УПК)
* Ғәйепләү ҡарары, язаһыҙ (п. 3 ч. 5 ст. 302 УПК РФ)
* Ғәйепләү ҡарары, язаны үтәү ваҡытын оҙайтыу менән
Аҡлау Приговор РФ Енәйәт-процесс Кодексының 18-сы статья буйынса сығарыла.

# Приговор
## Приговор ҡоролошо

* Инеү (дата, приговор сығарыу урыны, приговор һалған суды, суд составы, суд йыйылышы кәтибе һәм башҡа мәғлүмәт
* Һүрәтләү- сәбәп бүлеге
* Ғәйепле булыу йәки ғәйепле булмау тураһында ҡарар
* Резолюция (һуңғы ҡарарҙар)
# Ғисмәт (мәғәнәләр)

Ғисмәт — башҡорт ир-ат исеме. Шулай уҡ татар халҡында ла осрай

# Ғисмәт (мәғәнәләр)
## Этимологияһы

Ғисмәт исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә ғәрәп теле аша ингән, гонаһһыҙ, саф тигән мәғәнәгә эйә.
Ғисмәт — Шиғый исламда айырата иғтибар ителгән саф күңеллелек, гөнаһтан йәки әхлаҡһыҙлыҡтан ҡурсылғанлыҡ. Шиғый теологияһында ғисмәт пәйғәмбәрҙәргә, имамдарға һәм фәрештәләргә хас сифат.

# Ғисмәт (мәғәнәләр)
## Исемдә

Ғисмәтулла Кинйәкәев — хәрби эшмәкәр, йорт старшинаһы. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.Ырымбур губернаһы Ҡаңлы улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы) Бүздәк ауылында йәшәгән һәм зауряд-хорунжий булып хеҙмәт иткән.

# Ғисмәт (мәғәнәләр)
## Фамилияла һәм атаһының исемендә

Ғисмәтуллин Абдулла Төхфәтулла улы (14 март 1883 йыл — 10 июнь 1938 йыл) — ғалим, совет дәүләт эшмәкәре. Башҡортостан халыҡ мәғәрифы комиссары, Башҡорт АССР-ының Үҙәк статистика идаралығы етәксеһе. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
Ғисмәтуллина Хәнифә (XIX быуаттың икенсе яртыһы, Томск — XX быуаттың беренсе яртыһы) — уҡытыусы, педагогика теоретигы, мәғрифәтсе, яҙыусы, публицист һәм шағирә. Хәнифә Ғисмәтуллина — татар ҡатын-ҡыҙҙарҙан беренсе булып үҙ китабын сығарған кеше (1895 йыл). Беренсе татар шағирәләренең береһе.
# Кесе Кулай

Кесе Кулай — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ягыл-Ях йылғаһының уң ярына тамағынан 323 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кесе Кулай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030393
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203039
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Глухарёв Василий Геннадьевич

Глухарёв Василий Геннадьевич (15 апрель 1980 йыл) — спортсы, спорт ориентирлашыуы буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2001). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (2004).

# Глухарёв Василий Геннадьевич
## Карьераһы

Башҡорт спорты тәрбиәләнеүсеһе, Октябрьский ҡалаһының 3-сө балалар—үҫмерҙәр спорт мәктәбендә спорт ориентирлашыуы менән таныша (тренерҙары - В. М. Лукьянов, Ю. М. Лукьянов, И. Г. Шешенин).
1998 йылда үҫмерҙәр араһында донъя чемпионы.
1999 йылда юниорҙар араһында донъя чемпионатында классик дистанцияла көмөш миҙал яулай. Киләһе йылда юниорҙарҙың донъя чемпионатынан ҡыҫҡа дистанцияла алтынын һәм эстафетаның бронзаһын алып ҡайта. 2001 йылда юниорҙар араһында Европа чемпионатында ике алтын награда яулай.
2001-2008 йылдарҙа күп тапҡыр Рәсәй чемпионы була.
2003 йылда Донъя Кубогы эстафетаһында еңеүсе була. 2003 йылда Европа чемпионатында эстафетала көмөш призер. 2004 йылда эстафетала донъя чемпионы. 2010 йылда хәрбиҙәрҙең Бөтә донъя уйындарында шәхси зачетта бронза призеры һәм командала алтын наградаға лайыҡ була.
Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2001). Башҡортостандың күренекле спортсыһы (2004).

# Глухарёв Василий Геннадьевич
## Тренер карьераһы

2008 йыл — Төмән өлкәһе командаһының баш тренеры.

# Глухарёв Василий Геннадьевич
## Белеме

2009 йылда Өфө дәүләт нефть техник университетын тамамлай (һөнәр «Физик культура һәм спорт», Октябрьский филиалы).
# Волошная

Волошная — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юза йылғаһының уң ярына тамағынан 29,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Волошная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014801
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001480
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тупси

Тупси — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тапат-Ега йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Тупси
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049752
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204975
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аҡбарыҫ ауыл Советы (Шаран районы)

Аҡбарыҫ ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Шаран районы муниципаль районындағы административ-территориаль һәм муниципаль берәмек.

# Аҡбарыҫ ауыл Советы (Шаран районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Аҡбарыҫ ауыл Советы (Шаран районы)
## Географияһы

Аҡбарыҫ ауыл Советы Шаран районының Баҙғыя, Шаран, Томбағош, Нөрәй ауыл Советтары һәм Башҡортостандың Бүздәк һәм Саҡмағош райондары менән сиктәш.

# Аҡбарыҫ ауыл Советы (Шаран районы)
## Административ бүленеше

Ауыл Советы составына 10 ауыл инә:
* Аҡбарыҫ ауылы,
* Биҡҡол ауылы,
* Биктыш ауылы,
* Мишәр ауылы,
* Яңы Таулар ауылы,
* Урсай ауылы,
* Уял ауылы,
* Супай ауылы,
* Шалтыҡбаш ауылы,
* Яңауыл ауылы.
# Ҡытай Республикаһы (Тайвань)

Ҡытай Халыҡ Республикаһы менән бутамаҫҡа. Ҡытай Республикаһы (ҡыт. ғәҙәти 中華民國, , пиньин: Zhōnghuá Mínguó); йыш ҡына республика контроле аҫтында булған биләмәләрҙең күп өлөшөн алып торған утрау исеме менән Тайва́нь тип тә йөрөтөлә) — Көнсығыш Азиялағы өлөшләтә танылған дәүләт. Ҡайсандыр бер партиялы система менән йәшәп, киң дипломатик танылыуға эйә булған һәм бөтә Ҡытай өҫтөнән контроллек иткән. Хәҙерге ваҡытта Тайвань һәм уға яҡын ятҡан утрауҙарҙы ғына контролдә тотҡан һәм сикләнгән дипломатик танылыуы булған демократик дәүләткә әйләнгән. Берләшкән Милләттәр Ойошмаһын төҙөүсе дәүләттәрҙең береһе, түҙәрәк БMO-ның Именлек Советы составына инә. 1971 йылда Ҡытай Республикаһының Берләшкән Милләттәр Ойошмаһындағы урыны БМО-ның Генераль Ассамблеяһының 2758-се резолюцияһына ярашлы Ҡытай Халыҡ Республикаһына бирелә.
2018 йылдың авгусындағы мәғлүмәттәргә ярашлы, Ҡытай Республикаһы Берләшкән Милләттәр Ойошмаһында ағза булып торған 17 дәүләт тарафынан ғына танылһа ла, ғәмәлдә ул үҙ вәкиллектәре аша донъяның күпселек илдәре менән бәйләнеш тота.

# Ҡытай Республикаһы (Тайвань)
## Тарихы

Ҡытай Республикаһы 1911 йылда нигеҙләнә һәм ҡоро ерҙәге Ҡытайҙың күп өлөшән һәм 1917 йылдан һәм 1921 йылдың 3 февраленә тиклем Монголияны контролдә тота. Быға тиклем Японияныҡы булған Тайвань һәм Пенху (Пэнхуледао) утрауҙар төркөмө Икенсе донъя һуғышынан һуң Ҡытай Республикаһы ҡарамағына күсә. Ҡытайҙа барған граждандар һуғышында 1946—1950 йылдарҙағы еңелеүҙәрҙән һуң Гоминьдан партияһы Тайвань утрауына күсенә һәм илдең ваҡытлыса баш ҡалаһы итеп Тайпейҙы иғлан итә. Ҡытай Республикаһы контроле аҫтында Тайвань, Пенху, киньмень, Мацзу һәм уларҙың эргәләрендәге ваҡ утырауҙар ҡала. Ғәмәлдә бары тик ошо утрауҙарға ғына хужа булыуына ҡарамаҫтан 1970-сы йылдарға тиклем Ҡытай Республикаһы күпселек илдәр һәм халыҡ-ара ойошмалар тарафынан барлыҡ Ҡытайҙың законлы власы итеп ҡабул ителә; шуға ла Ҡытай Республикаһы вәкиле 1971 йылға тиклем Берләшкән Милләттәр Ойошмаһында Ҡытай Халыҡ Республикаһы урынын алып тора.
Конституцион йәһәттән Ҡытай Республикаһы «материктағы Ҡытай»ға ҡарата үҙенең хоҡуҡтарынан баш тартмаған, шулай ҙа һуңғы ваҡыттарҙа был турала бик әүҙем һөйләмәй. Ҡытай Республикаһы сәйәси партияларының илдең бойондороҡһоҙлоғына ҡараштары бер-береһенән радикаль рәүештә айырылып тора. Ике элекке президент Ли Денхуэй һәм Чень Шуйбянь, Ҡытай Республикаһының материктағы Ҡытайҙан айырылған үҙаллы һәм бойондороҡһоҙ дәүләт булып йәшәү тейешлеге фекерендә торғанлыҡтан, формаль рәүештә илдең суверенитеты һәм бойондороҡһоҙлоғо тураһында белдереү зарурлығын күрмәй.
Ҡытай Республикаһы — идаралыҡтың яртылаш президент системаһы һәм дөйөм һайлау хоҡуғы булған демократия. "Азияның дүрт юлбарыҫы"ның (Көньяҡ Корея, Сингапур, Гонконг һәм Тайвань) береһе булараҡ, Ҡытай Республикаһы донъя иҡтисадында 19-сы урынды биләй. Уның технология индустрияһы Ер шарында мөһим роль уйнай. Дәүләттә тормош кимәле ныҡ юғары, ә кеше башына иҫәпләнгән эске тулайым продукт буйынса ил хәҙерге ваҡытта Ҡытай Халыҡ Республикаһынан күпкә алда тора.
# Мирзаһитов Әсхәт Мәсғүт улы

Мирзаһитов Әсхәт Мәсғүт улы (13 октябрь 1928 йыл — 24 ноябрь 1989 йыл) — башҡорт драматургы, актёр, режиссёр һәм тәржемәсе, йәмәғәт эшмәкәре. 1973—1988 йылдарҙа БАССР Яҙыусылар союзы идараһы председателе, 1976—1988 йылдарҙа СССР Яҙыусылар союзы секретары. Башҡорт АССР-ының IХ, Х һәм ХI саҡырылыш Юғары Советы депутаты һәм Юғары Совет рәйесе. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971, 1978) һәм Халыҡтар дуҫлығы (1984) ордендары кавалеры. Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт (1976) һәм республика комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге (1969) премиялар лауреаты.

# Мирзаһитов Әсхәт Мәсғүт улы
## Биографияһы

Әсхәт (Әсғәт) Мәсғүт улы Мирзаһитов 1928 йылдың 13 октябрендә Башҡорт АССР-ының Бәләбәй кантоны Бикмәт ауылыңда тыуған.
1948 йылда Өфө театр училищеһын тамамлай һәм республиканың колхоз-совхоз театрҙарында актёр, режиссёр, директор булып эшләй.
1953 йылдан «Ҡыҙыл таң» газетаһының, «Ағиҙел» журналының әҙәби хеҙмәткәре, Башҡорт дәүләт академия театрының әҙәби бүлек мөдире була.
1958—1960 йылдарҙа ул СССР Яҙыусылар союзының Юғары әҙәби курстарында уҡый, М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтының ситтән тороп уҡыу бүлеген тамамлай. Һуңынан Башҡортостан Яҙыусылар союзының әҙәби консультанты, партия ойошмаһы секретары, «Ағиҙел» журналының баш редакторы вазифаларын башҡара. 1973 йылда Әсхәт Мирзаһитов БАССР Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе, 1976 йылда СССР Яҙыусылар союзы сәркәтибе итеп һайлана.
1953 йылдан КПСС ағзаһы, 1957 йылдан профессиональ яҙыусы, һуңғараҡ КПСС-тың Башҡортостан Өлкә Комитеты ағзаһы, БАССР Юғары Советы депутаты.
Әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендәге уңышлы хеҙмәттәре өсөн ул ике тапҡыр Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены, миҙалдар менән бүләкләнде. Башҡортостандың — Салауат Юлаев исемендәге дәүләт һәм республика комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияларына лайыҡ булды.
Әсхәт Мирзаһитов «Тымыҡ күл» (1953), «Боҙҙар аҡтарылғанда» (1955), «Утлы өйөрмә» (1957), «Әсәйемдең сал сәстәре» (1960), «Күршеләр» (1961), «Ауыл күренештәре» (1962), «Гөл баҡсаһы» (1965), «Һалдат улы» (1966), «Бәхтегәрәй» (1972), «Әсәләр көтәләр улдарын» (1974) пьесаларын ижад итте, улар сәхнәләрҙә уңыш менән барҙы.
# Зәйнуллин Фәйзулла Зәйнулла улы

Зәйнуллин Фәйзулла Зәйнулла улы (1921 йыл — 10 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты.

# Зәйнуллин Фәйзулла Зәйнулла улы
## Биографияһы

Зәйнуллин Фәйзулла Зәйнулла улы 1921 йылда Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы Солтанбәк ауыл Советы (хәҙер Урмияҙ ауыл Советына ҡарай) Үршиҙе ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға Асҡын район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се гвардия кавалерия полкында отделение командиры булып хеҙмәт итә.
Һуғышта алған яраларынан 1942 йылдың 10 июлендә вафат була, Орел өлкәһенең Долгоруковский районы Большой Колодезь ауыл Советы Большой Колодезь ауылында ерләнгән.
# Кун-Ях

Кун-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Негус-Ях йылғаһының уң ярына тамағынан 251 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Кун-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048243
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204824
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Наҙы (Куваш ҡушылдығы)

Наҙы — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Куваш йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Наҙы (Куваш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025643
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102564
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Цыганка (Тура ҡушылдығы)

Цыганка (Северная Цыганка) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Тура йылғаһының һул ярына тамағынан 663 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 102 км.

# Цыганка (Тура ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, инештән Тагил йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501212111200005036
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200503
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Айгөл (Стәрлетамаҡ районы)

Айгөл (рус. Айгулево) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 666 кеше. Почта индексы — 453141, ОКАТО коды — 80249804001.

# Айгөл (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 20 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 20 км
# Сираж

Сираж (рус. Нори́чник узлова́тый, Нори́чник шишкова́тый, лат. Scrophularia nodosa) —Сираж һымаҡтар (Scrophulariaceae) ғаиләһенән күп йыллыҡ ағыулы үлән үҫемлек, бейеклеге 50-152 см. Июнь-июль айҙарында алһыу сәскә ата.

# Сираж
## Таралыуы

Әрәмәлектә, йылға ярҙарында, урман ситендә үҫә. Бөтә ерҙә лә күсерелгән үҫемлек булараҡ үҫә.
* О. В. Томе, «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885 китабынан ботаник иллюстрация
* Һулдан уңға: тамыры, һабағы һәм япрағы, сәскелеге, сәскәһе, емеше ||||
# Вторая балка

Вторая балка — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы,Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Коренная үҙәненең 13 км һул ярында юғала 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Вторая балка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Белая (Кубань ҡушылдығы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001112108100005011
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100501
* Бассейн коды — 06.02.00.011
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чащур

Чащур — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/378/65 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Чащур
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000031948
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003194
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡайынкүл (ауыл)

Ҡайынкүл (рус. Каинкуль) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Һары ауыл биләмәһе составына керә.

# Ҡайынкүл (ауыл)
## Тарих

Тәүге тапҡыр 1795 йылда телгә алына. Революцияға тиклем Ҡайынкүл ауылы Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Оло Ҡатай улусы составында була.
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Ҡайынкүл (ауыл)
## Халҡы

| 1795 | 1834 | 1866 | 1900 |
| - | 96 | 147 | - |
2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (90 %) йәшәй.
# Беренсе пост (Дондағы Ростов)

Беренсе пост Дондағы Ростовтың Хәрби даны — Ростов өсөн яуҙа һәләк булғандарҙың туғандар ҡәберлеге урынында «Һәләк булған яугирҙар» мемориалының Мәңгелек уты янында йәш армеецтарҙың Беренсе посы.

# Беренсе пост (Дондағы Ростов)
## Тасуирламаһы

Карл Маркс исемендәге майҙанда Фрунзе исемендәге скверҙа урынлашҡан. 1975 йылда Еңеүҙең 30 йыллығына Дондағы Ростовтың комсомол, партия һәм пионер ойошмалары башланғысы буйынса асылған.
Почетлы ҡарауылды ҡаланың төрлө белем биреү учреждениеларының өлкән класс уҡыусылары алып бара. Бер мәктәп Хәтер вахтаһын бер аҙна алып бара. Пост хеҙмәте 8:00 алып 16:00 сәғәткә тиклем каникулдарҙан тыш көн һайын. Ҡарауыл һәм патрулдәр мемориалда Һәр 15-20 минут һайын алмашына. Беренсе көндә мемориаль сәғәте ваҡытында, йәш армеецтар тантаналы ант ҡабул итә. Посты тамамлағас, йәш армеецтарға Маҡтау грамотаһы бирелә
Йәш армеецтар Рәсәй ҡораллы көстәренең хәрби парад формаһына кейенә. Яңыртылған Калашников автоматы менән ҡоралланалар. Тәүгеләрҙән булып Беренсе посҡа 1-се урта мәктәп торған.

# Беренсе пост (Дондағы Ростов)
## Тарихы

Посҡа торған мәлдән алып хеҙмәт бер көнгә лә туҡтамай.
2011 йылдың ноябрендә Беренсе посҡа 100 мең йәш армеец тора.
1. Беренсе пост менән төрлө ваҡытта етәкселек иттеләр:
* Н.Н. Бочко — полковник — 9.05.75 йылдан алып 1978 йылға тиклем
* В.П. Иноземцев — 1978 й.
* С. Плешаков — 1978 йылдан алып 1979 йылдың декабренә тиклем
* Николай Арсентьевич Архипов — полковник, Советтар Союзы Геройы — 21.12.79 йылдан алып 2.07.2003 йылға тиклем
* Константин Николаевич Дудышев — полковник 2.07.2003 — 7.03.2008
* Александр Иванович Степовой — полковник —8.3.2008 — 30.09.2009
* Капитанов Сергей Анатольевич — подполковник — 1.10.2009 — 03.2014
* Зайцев Александр Вячеславович — подполковник
XX быуаттың 90-сы йылдарында Беренсе посты бер нисә тапҡыр ябырға маташалар . Ветерандар, балалар һәм үҫмерҙәрҙең патриотик ойошмалары һәм отставкалағы полковник Советтар Союзы Геройы Н.А. Архиповтың уртаҡ тырышлыҡтары арҡаһында һаҡлап алып ҡалына.
# Соммакампанья

Соммакампанья (итал. Sommacampagna) — Италия коммунаһы. Был ҡала Италияның Венеция өлкәһе Верона провинцияһында урынлашҡан.
Италияның атаҡлы Венеция өлкәһендәге Соммакампанья ҡалаһында 13 799 кеше йәшәй (2004 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса). Соммакампанья ҡалаһының бер квадрат километрында халыҡ тығыҙлығы 325 кеше тәшкил итә. Соммакампаньа ҡалаһы торған территория майҙаны 40,9 км² тәшкил итә. Ҡала диңгеҙ кимәленән 121 метр бейеклегендә урынлашҡан. Почта индексы — 37066. Телефон коды — 045.
Коммунаның ҡурсалаусыһы итеп христиан динендәге Изге апостол Андрей һанала. Ҡаланы ҡурсалаусы Изге апостол Андрейға һәм ҡаланың тыуған көнөнә арналған байрам һәр йыл һайын 30 ноябрҙә үткәрелә. Хәҙерге заманда Италияның Соммакампанья ҡалаһы — Австрияның Халль-ин-Тироль ҡалаһының туғандаш ҡалаһы булып тора һәм илдәр араһында сәнәғәт, мәҙәниәт, белем биреү өлкәһендә бергәләшеп хеҙмәттәшлек итеп, бер-береһенә был өлкәләрҙә ярҙам күрһәтешеп килә.