# Ағастан йорттар төҙөү

Ағастан йорттар төҙөү — төҙөлөштөн төрө.
Ағас конструкциялары (АК) ҡамиллаштырыу юлдары
* АК-ларҙың яңы төрҙәр сығартыу (йәбештерелгән, фанера, двутавр)
* комбинация конструкцияларын сығартыу (ағас менән бетон, ағас менән тимер)
* яңы берләштереү төрҙәре
* киңлек конструкцияларҙы ҡулланыу, шулай уҡ үҙендә нагрузка тотоу һәм сикләү функциялары берләштергән.
Ағас конструкцияларының яҡшы яҡтары:
* ағас — тәбиғи ресурс
* ағас — еңел эшкәртелә алған материал
* химик бирешмәүсәнлеге
* ағас — еңел материал. Мәҫәлән ағас тығыҙлығы — 500 кг/м³, тимерҙен — 7850 кг/м³, тимер-бетон — 2500 кг/м³.
* юғары сағыштырма ныҡлығы R/γ. Ағас — 2,6 *10^5 МПА; сталь — 2,7 *10^5 МПА; тимер-бетон — 0,7 *10^5 МПА;

# Ағастан йорттар төҙөү
### Столяр әйберҙәре

Йәбештерелгән брустан тәҙрәләр, ишектәр, түбәһе, басҡысҡтар һ. б. нәмәләр эшләйҙәр.

# Ағастан йорттар төҙөү
## Йәбештерлгән брусты етештереү

Ағастын ныҡлығы уның сүс-ҡат төҙөлөшө менән бәйле. Ағастын ныҡлығы көстөн йүнәлеше ҡушылыуҙан бәйле: сүсҡа буйға, мөйөш артынан, сүсҡа поперек. Температура ағастын ныҡлығына йоғонто итә.
Температура үҫеүҙән ағастын ныҡлығы кәмей, температура кәмей — ныҡлыҡ үсә. Температура 0 градустан түбән булғас, ағастағы һыу өшөй: ағас бигерәк тә ныҡлы була, йәкин ағас мурт була. Температура үсеүҙә упругость модуле кәмей. Ағас өсөн стандарт температураһы — + 20 градус. Тәржемә итеү формулаһы (10-50 градус сиктәрендә): R20=Rt+β(t-20), МПА. β- корректировка коэффициенты (мәҫәлән ҡыҫыуҙа β=3,5).
Ағастын ботаҡтары ағас ныҡлығына йоғонто итә. Rб=0,27 R, ҡайҙа Rб-ағасты һуҙыу ваҡытта, ботаҡ менән. Rҡ=0,6 R, ҡайҙа Rҡ-ағасты ҡысыу ваҡытта, ботаҡ менән.
Ағас брусы төҙөлөштә ҡулланыу өсөн, унын поперечное сечение > 50 см2 булырға тейеш.

# Ағастан йорттар төҙөү
## Ағастын сереүе һәм сереү менән көрәшеү

Сереү — ағастын сирләүе, ағасты боҙған грибоктар эше менән бәйле. Грибки спора менән размножаться итәләр. Споралар ағаста үҫәләр. Уларҙан ептәр сыға — гифиялар. Гифинан грибницалар сығалар -мицелиялар.
Грибоктар бүленә
* урман грибоктар. Улар үҫкән ағаста ғына үҫәләр. Ағастын ныҡлығын кәметмәйҙәр. Сәләмәт ағасҡа зыян килтермәйҙәр.
* бирт грибоктар. Складта ятҡан ағаста үҫәләр. Ағастын ныҡлығын кәметәләр. Сәләмәт ағасҡа зыян килтермәйҙәр.
* өй грибоктар. Эксплуатацияланған ағаста үҫәләр. Ағастын ныҡлығын ныҡ кәметәләр. Сәләмәт ағасҡа зыян килтерә
Грибок ағаста тыуыр өсөн шартар булырға тейеш:
* Грибоктын спора, семя булырға тейеш
* W- дымлылыҡ кәрәк. W>30 % грибок үсешә башлай. W>70 % грибок үҫеү туҡтай.
* кислород кәрәк
* температура 3 градустан 60 градусҡа тиклем. Түбәнге температура (<3 градус) грибок эшен туҡтата. Юғары температура (>60 градус) грибокты үлтерә һәм ағаста ҡара тап сыға.
Ағастын сереүе 2 этаптарҙан тора:
* Целюлоза шәкәрләү, с получением водорастворимая глюкоза
* окисление глюкозы с выделение углекислого газа
C6H12O6+6O6-----6CO2+6H20+Q (выделение тепла)
Сереү реакцияғы йылылыҡ биреү менән үтә. Төҙөлөштә 30 % ағас сереғән ағасты ремонтлауға бара.
Конструктив көрәш.
* түбә конструкцияғв ябай булырға тейеш. Уклон 1/10 — 1/12 ситтәрендә. Ағас ситлеге түбәнге отметкаһы +0.50 юғарыраҡ.
* гидротеплоизоляция слойдарҙы дөрөҫ эшләү.
Химик көрәш Химик көрәш — ағасты антисептиктар менән пропитывать итеү. Антисептиктар бүленә:
* Водорастворимые. Йорттарҙын эсендә ҡулланыла. Где исключено попадание влаги.
* растворимые в органических растворителях. В неотапливаемых зданиях. Күперҙәрҙә.
* майлы. Асыҡ һауала ҡулланыла.

# Ағастан йорттар төҙөү
## Фотогалерея

* Максимовтар ғәйләһенең өйҙөн фронтоны (Түбәнге Новгород губернаһы Валки ауылы). Санкт-Петербургтағы Урыҫ музейы экспонаты.
* Йәбештерелгән брус
* йәбештерелгән брус төрҙәре
* Йәбештерелгән брустан каркас-фахверкы. Рәсәйҙә беренсе «Актив йорто» төҙөү.
* Йәбештерлгән брустан Ҡыш-Бабай йорто, майҙаны 900 м²
* Йәбештерлгән брустан өй
* йәбештерелгән брустан өйҙөн террасаһы
* ағас йортонон интерьеры
* ағас йортонон интерьеры
* ағас йортонон интерьеры ағас йортонон интерьеры
* Йәбештерлгән брустын ламелдары әҙерләү.
* йәбештерлгән брустын зарезок бәйләү юлы
* Пресс
* Профилирующий станок
* Йортто брустан төҙөү