yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Саҡ-суҡ

Саҡ-суҡ — өкөләр ғаиләһенә ҡараған төн ҡошо. Көндөҙ ул ағас ҡыуышында йә ҡуйы япраҡтар араһында боҫоп ултыра, һунарға ҡараңғы төшкәс кенә сыға. Суҡ — сыйырсыҡтан саҡ ҡына ҙурыраҡ өкө. Бик йәшерен ҡош, бала сығарғанда инә ҡош хатта ояһынан сығып та йөрөмәй, уға ашарға ата ҡош ташый. Ояһының янына уҡ килеп етһәң дә, улар боҫоп ҡалыуҙы хуп күрә. Төп ризығы — төнгө эре күбәләктәр. Өкөлөгөнә барып, тәлмәрйен, сысҡан кеүек ваҡ йән эйәләрен дә аулауы мөмкин. Өс аҙна баҫҡандан һуң сыҡҡан ҡош балалары ай тирәһендә оянан осоп сыға. Суҡтар туптарға ойошмай, йылы яҡҡа киткән һәм ҡайтҡанда яңғыҙышар, төндәрен осалар.
Туй мәлдәрендә, парлашып оя ҡорғанға тиклем, был ҡоштарҙың икәү ара: «Суҡ! Саҡ!» — тип ҡысҡырып хәбәрләшеүен ишетергә мөмкин.
# Рәсәй Федерацияһы субъекттарының майҙаны

Майҙан буйынса Рәсәй субъекттары
# Башҡортостан Республикаһының Дәүләт гербы

Башҡортостан Республикаһының Дәүләт гербы — Башҡортостандың дәүләт символы.

# Башҡортостан Республикаһының Дәүләт гербы
## Тарих

Дәүләт гербы 1993 йылдың 12 октябрендә раҫланған, 1999 йылдың 6 июлендә ҡабаттан раҫланған. Дәүләт гербының авторы — рәссам Фазлетдин Ислахов.

# Башҡортостан Республикаһының Дәүләт гербы
## Һүрәтләү

Герб милли биҙәк менән уратып алынған түңәрәк эсендәге Салауат Юлаев һәйкәле һүрәтенән тора. Һәйкәлде сығып килгән ҡояш нурҙары балҡыта. Һәйкәлдең аҫтында — ҡурай сәскәһе, флаг төҫтәренә буялған таҫма, уның аҡ төҫлөһөнә «Башҡортостан» тип яҙылған.
# Озёрная (Собакина ҡушылдығы)

Озёрная — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Собакина йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Озёрная (Собакина ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200037067
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203706
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тисат

Тисат — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парабель йылғаһының һул ярына тамағынан 179 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Тисат
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200029444
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202944
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йырсы ҡурҙай

?Йырсы ҡурҙай :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Умыртҡалылар |
| Отряд: | Ҡоштар |
| Ғаилә: | Cettiidae |
| Ырыу: | Cettia |
Латинса исеме :
C. cetti :
| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=ru}} Викитөрҙәр систематикаһы] | [{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=ru}} рәсем эҙләү рәсемдәр] Ҡалып:Рәсеме булмаған мәҡәлә |
Йырсы ҡурҙай (урыҫ. соловьиная широкохвостка) — турғайҙар отрядендәге ҡош.

# Йырсы ҡурҙай
## Ҡылыҡһырлама

Турғайҙан бәләкәйерәк. Ҡуйы үлән йәки ҡыуаҡ араһында ергә яҡын йөрөй, йырлағанда, үләндең осона күтәрелә. Ҡойроғо киң, түңәрәкләнеп тора. һырты ҡыҙғылт көрән, кәүҙәһенең аҫ яғы һорғолт аҡ, ҡабырғалары һор¬ғолт көрән, ҡаштары аҡ. Башҡа ҡурҙайҙарҙан тауышы һәм киң ҡойроғо менән айырыла.

# Йырсы ҡурҙай
## Тауышы

Тауышы көслө генә: «тевет-тевет-тевет» йәки ««тис-ис-си».. һайрауы яңғырауыҡлы: «сит-сивит-сивәй-сивәй-сивәйт».

# Йырсы ҡурҙай
## Йәшәү рәүеше

һыу буйындағы ҡыуаҡлыҡтарҙа үлән араһында йәшәй. Бөжәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ерҙә йәки ҡыуаҡ араһында оялай. З—5 бөртөк ҡыҙыл йомортҡаһы була.
# Яңы Ҡуғанаҡ 2-се

Яңы Ҡуғанаҡ 2-се (Яңы Ҡуғанаҡ Икенсе) — Башҡортостандың (Рәсәй) Стәрлетамаҡ районы хәҙерге Подлесный ауыл Советы биләмәһендәге бөтөрөлгән ауыл.

# Яңы Ҡуғанаҡ 2-се
## Географияһы

Райондың төньяҡ өлөшөндә, Мәҫәле йылғаһының һул ярында урынлашҡан. Мәҫәле төньяҡ-көнсығыш йүнәлешендә ағып, бер нисә километрҙан шулай уҡ төньяҡ-көнсығышҡа ҡарай ағыусы Ҡуғанаҡ йылғаһына ҡушыла. Йылға яры сағыштырмаса һирәк осрай торған үҫемлек менән ҡапланған. Ауылдан төньяҡ-көнбайыштараҡ Волков урманы тип аталған урман массивы башлана. Ауылдан көнсығыштараҡ йылға аша кисеү булған.

# Яңы Ҡуғанаҡ 2-се
## Географияһы
### Яҡын тораҡ пункттар

Яҡын тирәләге тораҡ пункттарҙан түбәндәге ауылдар: ҙур ауыл Оло Ҡуғанаҡ — 2,2 км көньяҡ-көнсығышта, Ҡуғанаҡ һәм Мәҫәле аръяғында (ауыл Ҡуғанаҡтың уң яҡ ярында урынлашҡан; Ҡуғанаҡ ауыл Советының үҙәге булып тора, Ҡарлыман—Мораптал аралығында Ҡуғанаҡ тимер юл станцияһы бар); Талалаевка ауылы — 1,8 км көньяҡ-көнбайышта, Мәҫәле йылғаһының көньяҡ ярында; Спасский ауылы — 1,4 км төньяҡ-көнбайышта; хәҙер бөткән ауыл Белороевка — 2,3 км шулай уҡ төньяҡ-көнбайышта, Волков урманы ситендә урынлашҡан; хәҙер кеше йәшәмәгән ауыл Валентиновка — кәмендә 1 км төньяҡ-көнсығышта, зыярат аръяғында урынлашҡан.

# Яңы Ҡуғанаҡ 2-се
## Тарихы

1926 йылдағы СССР-ҙың беренсе Бөтә Союз халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, Стәрлетамаҡ кантонының Ашҡаҙар улусы Спасский ауыл Советы составындағы Яңы Ҡуғанаҡ 2-се ҡасабаһында 19 йорт һәм 101 кеше (48 ир-ат һәм 53 ҡатын-ҡыҙ) булған. 1983 йыл мәғлүмәттәре буйынса, тораҡ пунктта 20-гә яҡын кеше йәшәгән. Ауыл Талалаевка ауыл Советы составына ингән.
Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1989 йылдың 25 июлендәге указы менән юҡҡа сығарыла. Талалаевка ауыл Советы 2008 йылда йәшәүҙән туҡтай, уның биләмәһе Подлесный ауыл Советына ҡушыла.
# Лямчина

Лямчина — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Лямчина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000055209
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005520
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ангельрода

Ангельрода (нем. Angelroda) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 401 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,94 км². Диңгеҙ кимәленән 385 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99338 һәм автомобиль коды — IK.
# Бәхтиева Алһыу Исмәғил ҡыҙы

Бәхтиева Алһыу Исмәғил ҡыҙы (26 июль 1970 йыл) — театр актёры, йырсы. 1993 йылдан Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры, 2000 йылдан — Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры актёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2004). Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2021).

# Бәхтиева Алһыу Исмәғил ҡыҙы
## Биографияһы

Алһыу Исмәғил ҡыҙы Бәхтиева 1970 йылдың 26 июлендә БАССР-ҙың Баймаҡ районы Үрге Таулыҡай ауылында ишле ғаиләлә алтынсы бала булып тыуған. 8-се класты тамамлағандан һуң Сибай педагогия училищеһының башланғыс кластар бүлегенә уҡырға инә.
1989 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр факультетына инә. Ошо уҡ ваҡытта «Каруанһарай» фольклор-эстрада төркөмөндә үҙенең вокаль карьераһын башлай. 1993 йылда институтты ҡыҙыл диплом менән тамамлағас, Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрына эшкә ебәрелә. Бында Алһыу Бәхтиева бик матур, сағыу образдар тыуҙыра, халыҡ уны бигерәк тә йыраусы актриса булараҡ бик йылы ҡабул итә. Сибай театрында уйнаған ролдәренән: Әсифә (Б. Исҡужин, «Һуңғы Аҡсарлаҡ»,) Сәжидә (К. Тинчурин, «Ҡазан таҫтамалы»), Наза (Б. Бикбай, З. Исмәғилев «Ҡоҙаса»), Гөлсәриә (Г. Әхмәтҡужина, «Абыстай»), Дилара (Ф. Бүләков, «Ҡыҙҙар ни өсөн илай»), Сәйҙә (И. Абдуллин «Тиле йәшлек»), Шарлотта (Мольер, «Дон Жуан»), Гөлзифа әбей (Р. Кинйәбаев, «Их, Байтимер дуҫ»), Аҡ тауыҡ (Г. Юнусова, «Осоп булмай ҡанатһыҙ»).
2000 йылда һәләтле актриса Башҡортостандың баш ҡалаһына күсә һәм Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында эшләй башлай.
Алһыу Бәхтиева республика халҡына йырсы булараҡ киң билдәле.

# Бәхтиева Алһыу Исмәғил ҡыҙы
## Академия театрындағы ролдәре

* «Мөхәббәт ҡарағы» (Ф. Бүләков) — Йәмилә
* «Нәркәс» (И. Йомағолов) — Тимерхандың әсәһе, ырымсылыр
* «Әхмәтзәки Вәлиди Туған» (Н. Асанбаев) — Бүләкбикә, Фәдимә
* «Шәүрәкәй» (М. Буранғолов) — Сабира, сәсән ҡыҙ
* «Ҡоҙаса» (Б. Бикбай, З. Исмәғилев) — Шәмсиә
* «Урал Батыр» эпосы — Алһыу
* «Эй, кешеләр, һөйкөмлө кешеләр» (В. Шукшин) — һатыусы, Максимдың ҡатыны
* «Оҙон-оҙон баласаҡ» (М. Кәрим) — Ниса
* «Салауат» (М. Кәрим) — Мария һәм Әкиәттәрҙә
* «Башмағым»(Х. Ибраһимов) — Маһруй

# Бәхтиева Алһыу Исмәғил ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2004)
* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2021).
# Ҡоротамаҡ

Ҡоротамаҡ (рус. Куртмак) — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡуййылға йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ҡоротамаҡ
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уйылға йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500112111200001087
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200108
* Бассейн коды — 14.01.05.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Ҡоротамаҡ
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә ошондай аңлатма бирә:
* Куртмак, речка, правый приток Коелги, бассейн Увельки.
* С башкирского коро, куры — «сухой», «безводный», тамак — «горло», «протока», «речка», т. е. «сухая речка, протока». Возможно, от мужского имени.
Тимәк, гидроним башҡорт телендәге ике һүҙҙән - "ҡоро" һәм "тамаҡ" тигән һүҙҙәрҙән хасил булған
# Аксумла

Аксумла — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Ульянов өлкәһе, Һамар өлкәһе, биләмәләрендә аға. Йылға Оло Сәрмәсән йылғаһының һул ярына тамағынан 147,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Аксумла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Сәрмәсән башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000412112100004872
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100487
* Бассейн коды — 11.01.00.004
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Масали Андрес

Андрес Масали (исп. Andrés Mazali; 22 июнь 1902 йыл, Монтевидео — 30 октябрь 1975 йыл) — Уругвай футболсыһы, ҡапҡасы. Ике тапҡыр Олимпия чемпионы (1924, 1928).

# Масали Андрес
## Биографияһы

1920 йылда 400 метрға ҡаршылыҡтар аша йүгереү буйынса Көньяҡ Америка чемпионы була. Баскетбол буйынса Уругвайҙың Олимпия йыйылма командаһы составына инә.
1920 йылдарҙа донъя футболының суперйондоҙо була. Урдинаран Сантос, Эктон Скарон һәм Хосе Леандро Андраде менән бер рәттән 1924 һәм 1924 йылдағы Олимпиада чемпионы булған Уругвай йыйылма командаһы составындағы билдәле дүртәүҙең береһе. Үрҙә атап үтелгән футболсылар барыһы ла 1930 йылда Донъя чемпионы титулын яулай. Масали иһә тарихҡа һуңғы мәлдә режимды боҙған өсөн тренер Альберто Суппичи уны исемлектән һыҙып ташлауы менән инеп ҡала. Футболсыларға ҡояш байығандан һуң күнекмә базаһынан сығырға ярамай, әммә Масали (уны билдәһеҙ блондинка менән күрәләр) тыйыуҙы боҙа һәм уның урынына йыйылма командаға «Рампла Хуниорс»тан Энрике Бальестерос алына. Ул турнирҙа яҡшы уйын күрһәтә һәм донъя чемпионы исеменә эйә була.
Масали башҡаса йыйылма командаға саҡырылмай һәм шул уҡ 1930 йылда «Насьонал»да карьераһын тамамлай. 1975 йылдың 30 октябрендә Гуруйюла вафат була.

# Масали Андрес
## Титулдары

* Футбол буйынса Уругвай чемпионы (5): 1919, 1920, 1922, 1923, 1924
* Футбол буйынса Олимпия чемпионы (2): 1924, 1928
* Футбол буйынса Көньяҡ Америка чемпионы (3): 1923, 1924, 1926
* 400 метрға ҡаршылыҡтар аша йүгереүҙә Көньяҡ Америка чемпионы (1): 1920
# Сарода-Вож

Сарода-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сарода йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сарода-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067715
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006771
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Корольков Юрий Васильевич

Корольков Юрий Васильевич (30 октябрь 1948) — СССР һәм Рәсәй дәүләт эшмәкәре,1992 — 2003 йылдарҙа Октябрьский ҡалаһы хакимиәте башлығы. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, Башҡортостан Республикаһы Президенты Советы ағзаһы, Октябрьский ҡалаһы ҡала округы Советы рәйесе урынбаҫары, «Башҡортостан Республикаһының һуғыш һәм хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары (пенсионерҙар) йәмәғәт ойошмаһының Октябрьский ҡалаһы ойошмаһы» йәмәғәт ойошмаһы Рәйесе.

# Корольков Юрий Васильевич
## Биографияһы

Корольков Юрий Васильевич 1948 йылдың 30 октябрендә Башҡорт АССР-ының Октябрьский ҡалаһында тыуған.

# Корольков Юрий Васильевич
## Биографияһы
### Белеме

Куйбышев инженер-төҙөлөш институтын, 1980 йылда Свердловск ҡалаһындағы юғары партия мәктәбен тамамлай.

# Корольков Юрий Васильевич
## Биографияһы
### Эш урындары

* 1966—1968 — «Аксаковнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығында (НПУ) электрослесарь.
* 1968—1972 — «Аксаковнефть» НПУ-да 2-се Төҙөлөш-монтаж идаралығы (СМУ-2) мастеры, инженеры.
* 1972—1975 — «Аксаковнефть» НГДУ-һы проект-смета бюроһында (ПСБ) баш инженер, начальник урынбаҫары.
* 1975—1978 — Бәләбәй хеҙмәтсәндәр депутаттары ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары.
* 1978—1980 — Свердловск юғары партия мәктәбендә уҡый.
* 1980—1983 — Башҡортостан КПСС Өлкә комитеты финанс хужалыҡ бүлегенең төҙөлөш буйынса инженеры.
* 1983—1989 — Туймазы депутаттар ҡала Советының башҡарма комитеты рәйесе.
* 1989—1990 — Октябрьский КПСС ҡала Советының беренсе секретары.
* 1990—1992 — Октябрьский депутаттар ҡала Советы рәйесе- ҡала Советының башҡарма комитеты рәйесе.
* 1992—2003 — Башҡортостан Республикаһының Октябрьский ҡалаһы хакимиәте башлығы.
* 2003 −2008 — «БашРЭС — Нефтекама» Октябрьский электр бүлеү селтәрҙәре директоры.
* 2008 йылдан алып хәҙерге көнгә тиклем — Октябрьский ҡалаһы һуғыш һәм хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандары (пенсионерҙар) йәмәғәт ойошмаһы рәйесе.

# Корольков Юрий Васильевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының Маҡтау ҡағыҙы, 1998 йыл.
* Рәсәй Федерацияһы ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығына 10 йыл миҙалы, 2000 йыл.
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе, 1993 й.
* Рәсәйҙең почетлы нефтсеһе, 1994 г.
* Башҡортостан Республикаһы мәғариф алдынғыһы, 1998 г.
* Башҡортостан Республикаһы һаулыҡ һаҡлау алдынғыһы, 1999 й.
* Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы физкультура һәм спорт хеҙмәткәре, 1999 й
* «Октябрьский ҡалаһының почетлы гражданины»

# Корольков Юрий Васильевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
### Мауығыуҙары

Волейбол, бокс, балыҡ тотоу, тарихи һәм археологик әҙәбиәт уҡыу.
# Ғилметдинов Минһажетдин Ғилметдин улы

Ғилметдинов Минһажетдин Ғилметдин улы (18 февраль 1903 йыл — 25 август 1979 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

# Ғилметдинов Минһажетдин Ғилметдин улы
## Биографияһы

Минһажетдин Ғилметдин улы Ғилметдинов 1903 йылдың 18 февралендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы Әмир ауылында ябай эшсе ғаиләһендә тыуған. Ете бала араһында ул өсөнсөһө. Үҙ ауылында башланғыс белем ала. 16 йәшеннән район үҙәгендә йәшәй, комсорг вазифаһын башҡара. Татарстан яҡтарында ла эшләп ҡайта. Тормош иптәше Менәүәрә Сәлимгәрәй ҡыҙы, 1910 йылғы, Урмияҙ ауылынан, менән алты балаға ғүмер бирәләр.

# Ғилметдинов Минһажетдин Ғилметдин улы
## Хәрби хеҙмәте

Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Әмир ауылынан 104 кеше һуғышҡа китә, 59-ы яу ҡырҙарында ятып ҡала. Минһажетдин Ғилметдин улы Асҡын районы хәрби комиссариаты тарафынан 1942 йылдың 8 сентябрендә Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкына саҡырыла, яҡташтары Имам Ғәлимов, Әхмәтзыя Ғәлиәхмәтов һәм Мөхәмәт Әжмәғолов менән бергә хеҙмәт итә, комендант взводы командиры була.
Ҡыҙы Мөбәллига(1939 йылғы) атаһы һөйләгәндәр менән уртаҡлаша:
* 1943 йылдың көҙө. Был Днепрҙы яулап алған саҡ. Днепрҙы кисергә! Бер аҙым да артҡа сикмәҫкә! Был - кавалеристарҙың ил алдында биргән анты булған. Днепрҙағы алыш иң ҡан-ҡойғостарҙың береһе. Төндәрен йылға киңлектәрендә сигнал ракеталары менән хәбәр бирелә һәм һәр аҙым утҡа тотола. Днепрҙы төнгө кисеүҙә шәхси составтың яртыһы һәләк була. Пуля аҫтына эләкмәүселәр һыуҙың һалҡынлығынан үлә. Һөжүм итеүсе төркөмдәр йылғаға китә һәм кире сыҡмай. Ә иртән яр ситендә йылғаны кисеүсе һалдат кәүҙәләре ята. Был бик ҡурҡыныс күренеш. Йылға ҡандан ҡып-ҡыҙыл тойола... Шундай алыштарҙың береһендә ул ҡаты яралана. Ҡанға батҡан, аяҡ – ҡулдары хәрәкәтһеҙ ятҡан килеш кәбән төбөнән табып ҡотҡаралар. Башта санчаста, һуңынан госпиталдә дауалана. Хәрби юлын дауам итәргә яраҡһыҙ тип табыла.

# Ғилметдинов Минһажетдин Ғилметдин улы
## Һуғыштан һуңғы тормошо

1943 йылда демобилизациялана һәм ауылға ҡайта. Яраһы төҙәлеп бөтмәһә лә, Ҡашҡа ауыл Советы рәйесе итеп һайлана. 1944 йылдан 1951 йылға ҡәҙәр ошо вазифала эшләй. Һуғыш йылдарында «Ҡызылармеец» колхозы фронтҡа 48 ат, 32 еңел арба, хәрби һалым һәм заем сифатында бер нисә йөҙ мең һум акса, авиация эскадрилияһы төзөү өсөн 27 мең һум акса, күп кенә йылы әйбер, бер нисә мең центнер ашлыҡ тапшыра.
Һуңынан Ҡариҙел, Арбаш, Ҡарткиҫәк һәм Урмияҙ ауылдарында ла эшләй. «Красноармеец» («Молотов») колхозы рәйесе ярҙамсыһы вазифаһын башҡара. Хаҡлы ялға магазинда эшләп, 1963 йылда сыға.
Наградалары һаҡланмаған. 1979 йылдың 25 авгусында 76 йәшендә вафат була.
# Йәйге амфитеатр

Йәйге амфитеатр — «Витебск славян баҙары» халыҡ-ара сәнғәт фестиваленең төп концерт майҙансығы. «„Витебск“ мәҙәни үҙәгенең» дәүләт учреждениеһы филиалы.
Йәйге амфитеатр 1988 йылда файҙаланыуға тапшырыла. 2007 йылда реконструкциялана. Ҡыйығы күтәрелә һәм тирә-яҡ территорияһы төҙөкләндерелә. Реконструкция проектының баш архитекторы — Александр Зафатаев.
Сәхнә майҙаны 430 м тәшкил итә. Амфитеатрҙың һыйҙырышлылығы 6247 урын. Тамашасы урындары 10 секторға бүленә.

# Йәйге амфитеатр
## Тарихы

XX быуат башында Йәйге амфитеатр урынында М. Шагалдың уҡытыусыһы Ю. Пендың картиналарында һүрәтләнгән Лерри циркы урынлашҡан.
Йәйге амфитетар 1988 йылда архитектор В. Бабашкин проекты буйынса төҙөлгән. 1988 йылда I Бөтә союз поляк йыры фестивале алдынан тәүге концерт үтә. Концерт залының ике яруслы сәхнәһе 430 квадрат метр майҙанды биләй. Көмбәҙе, башҡа яҡтыртыу аппаратураларын иҫәпләмәйенсә, 200 прожектор менән йыһазландырылған. Концерт комплексының һыйҙырышлылығы 5 мең тамашасы тәшкил итә.
2006 йылдың авгусында бинаның модернизациялау проекты әҙерләнә, унда тамашасы урынын 6200-гә арттырыу һәм амфитеатр өҫтөндә ҡыйыҡ ҡороу күҙ уңында тотола. Реконструкция проектының баш архитекторы — Александр Зафатаев. Реконструкция һөҙөмтәһендә тамашасылар өсөн яңы уңайлы урындар ҡуйыла, ике ҙур экран, артистар өсөн уңайлы грим һалыу бүлмәләре, техник персонал өсөн кабинеттар булдырыла, Германия, Франция, АҠШ, Италиянан махсус амфитеатр өсөн эшләнгән тауыш һәм яҡтылыҡ ҡорамалдары һатып алына. Реконструкция хаҡы 35 миллиард белорус һумы тәшкил итә.

# Йәйге амфитеатр
## Үтеүсе фестивалдәр

* Бөтә союз поляк йыры фестивале, 1988—1991
* Славян Баҙары, 1992
* Факел, 2013
* Шулай уҡ майҙанда даими рәүештә төрлө эстрада йондоҙҙарының соло концерты, шулай уҡ ҡала саралары, шул иҫәптән Белем көнө, һуңғы ҡыңғырау, Еңеү көнө һ. б. үтә.
# Байбурин

Байбурин — татар фамилияһы.
* Байбурин Ғабдулла Ғиндулла улы (1925—1994) — яҙыусы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре (1985).
* Байбурин Йыһангир Нурғәли улы (1852 йәки 1859—1915) — Ырымбур губернаһынан 3-сө Дәүләт Думаһы (1907—1912) депутаты, Рәсәй мосолмандары союзы ағзаһы.
# Штасфурт

Штасфурт (нем. Staßfurt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 28605 кеше йәшәй. Майҙаны — 58,21 км². Диңгеҙ кимәленән 73 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39418 һәм автомобиль коды — SLK.
# Норымтэли-Чатыль-Кы

Норымтэли-Чатыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чатыль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Норымтэли-Чатыль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300066618
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306661
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3