yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Поло

По́ло (фарс. چوگان) (ингл. Polo) — туп менән командалы спорт төрө, бында ҡатнашыусылар аттарға менеп тупты майҙансыҡ буйлап махсус сәкән ярҙамында күсереп йөрөтәләр. Көнәркәш ҡапҡаларына ни тиклем күберәк туп индереү — уйындың маҡсаты булып тора.

# Поло
## Тарихы

Беҙҙең эраның беренсе мең йыллығында командалы уйын — човган (човган-поло) уйыны булараҡ барлыҡҡа килгән. Быуаттар дауамында човган уйыны Урта Азияла, Иранда, Әзербайжанда, Төркиәлә, Ираҡта, Ҡаҙағстанда һәм уларға сиктәш төрки илдәрҙә популяр була. Уйындан күренештәр боронғо миниатюраларҙа йыш ҡына һүрәтләнә, шулай уҡ боронғо ҡулъяҙмаларҙа уның тураһында ентекле тасуирлама һәм уйын ҡағиҙәләре бирелә. Човган буйынса тәүге халыҡ-ара ярыштар XII быуатта Бағдад ҡалаһында Урта Көнсығыш һыбайлылары араһында ойошторола.
Уйындың Европала һәм бөтә донъяла таралыуында һәм үҫешендә инглиздәр ҙур роль уйнай. XIX быуатта Һиндостандан Англияға килтерелгән човган уйыны бик тиҙ популярлыҡ яулай, ә яңы ҡағиҙәләр индереү был уйындың Европала һәм Америкала тиҙ таралыуына булышлыҡ итә.
Инглиздәрҙең инициативаһы буйынса был уйын хәҙерге атама менән — атлы поло тип атала һәм 1900 йылда Парижда үткән II Олимпия уйындары программаһына кертелә. Был ярыштарҙа өс илдән 5 команда ҡатнаша. Артабан 1908, 1920, 1924, 1936 йылдарҙағы Олимпия уйындары программаларында була.
Был спорт төрө бигерәк тә Бөйөк Британияла, АҠШ-та, Һиндостанда, Пакистанда, Аргентинала һәм Австралияла таралған.
1987 йылдан поло буйынса донъя чемпионаттары уҙғарыла. Аргентина, Бразилия, Чили һәм АҠШ командалары иң юғары уңыштарға өлгәшәләр.

# Поло
## Ҡағиҙәләре

Команда дүрт чабандан тора. Асыҡ һауала уйын өсөн туптың диаметры 3¼ дюйм (8.3 сантиметр), ауырлығы — 4 унция (113,4 грамм). Сәкән традицион рәүештә бамбук йәки тал таяҡтарынан яһала. Уйын өсөн пони аттарының махсус тоҡомдарын үҫтерәләр һәм өйрәтәләр.
Матч чакка (ингл. chukka) тип аталған периодтарҙан тора, уларҙың дауамлылығы — 7 минут. Теге йәки был ярыштың ҡағиҙәләренә ҡарап, матч 4, 6, йәғни 8 периодтан торорға мөмкин. Бигерәктә 6 периодтан торған матч бик популяр.

# Поло
## Майҙансыҡ

Уйын майҙансығының оҙонлоғо 300 ярд, ә киңлеге − 160 ярд (яҡынса 5-6 футбол майҙансыҡтарына тиң). Ҡапҡалар майҙансыҡтың ситке һыҙыҡтарҙың уртаһында ҡуйыла, улар бер-береһенән 8 ярд алыҫлығында урынлашҡан ике штанганан тора.
# Чипурная Ледовица

Чипурная Ледовица — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ледовица йылғаһының һул ярына тамағынан 0,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Чипурная Ледовица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010644
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001064
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Раздолье ауыл Советы (Краснокама районы)

Раздолье ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Краснокама районындағы муниципаль берәмек. Раздолье ауыл Советы төньяҡта Никольск ауыл Советы, төньяҡ-көнбайышта Мүзәк ауыл Советы, көнбайышта Нефтекама ҡалаһы округы, көньяҡта Ҡарый ауыл Советы, көнсығышта Яңауыл районы муниципаль район менән сиктәш.
Административ үҙәге — Раздолье ауылы.
Почта индексы 452935

# Раздолье ауыл Советы (Краснокама районы)
## Тарихы

. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Раздолье ауыл Советы (Краснокама районы)
## Ауыл биләмәһе составы

Милли составы: урыҫтар, башҡорттар
# Сенюга (Ладом ҡушылдығы)

Сенюга (Светикская Сенюга) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Падома йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Сенюга (Ладом ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030219
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003021
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тихомиров Анатолий Георгиевич

Тихомиров Анатолий Георгиевич (23 март 1899 йыл — 12 апрель 1980 йыл) — СССР-ҙың хор дирижёры, музыка-йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостандың тәүге музыкаль коллективтарын ойоштороусы һәм уларҙың етәксеһе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1954).

# Тихомиров Анатолий Георгиевич
## Биографияһы

Анатолий Георгиевич Тихомиров 1899 йылдың 23 мартында Өфө губернаһы Өфө өйәҙе Ҡалтыман ауылында тыуған.
1919—1922 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Хәрби комиссариаты сәйәси бүлегенең Дәүләт хоры артисы була. 1929 йылдан алып — концерт-эстрада бюроһының вокал квартеты етәксеһе.
1935—1939 йылдарҙа — Башҡорт совет профессураһы рус һәм башҡорт вокал хор студиялары етәксеһе һәм ойоштороусыһы.
1938—1940 йылдарҙа параллель рәүештә Өфө музыка училищеһының хор һәм теоретик фәндәр класында һәм Башҡорт АССР-ы Хор йәмғиәтенең ауыл хорҙары өсөн дирижерҙар әҙерләү буйынса курсында уҡытыусы булып эшләй
Хор етәксеһе булып өҙөклөктәр менән 1941—1955 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһында, 1944 йылда Башҡортостан радиокомитетында хор етәксеһе булып эшләй. 1955—1959 йылдарҙа Анатолий Георгиевич Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында баш хормейстер була.

# Тихомиров Анатолий Георгиевич
## Ижади эшмәкәрлеге

Тихомиров Анатолий Георгиевич хор өсөн күп һанлы рус, башҡорт һәм татар халыҡ йырҙарынының авторы һәм шулай уҡ рус һәм башҡорт композиторҙары әҫәрҙәрен эшкәртеүсе булып тора.

# Тихомиров Анатолий Георгиевич
## Баҫмалары

* Хор өсөн алты башҡорт халыҡ йырҙары. Өфө: Баш. китап нәшриәте, 1962.
# Пех-Юда

Пех-Юда — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Окуневка йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Пех-Юда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200035463
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203546
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Торица

Торица — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пушма йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Торица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011535
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001153
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Каһраманмараш (провинция)

Каһраманмараш (төр. Kahramanmaraş) — Төркиә Йөмһүриәтенең провинцияһы.

# Каһраманмараш (провинция)
## География

Каһраманмараш Османиә, Аданаилдәре менән сиктәш. Халҡы 1 002 384 кеше (2009).

# Каһраманмараш (провинция)
## Административ ҡоролошо

10 район:
* Афшин (Afşin)
* Андырын (Andırın)
* Чаглаянджерит (Çağlayancerit)
* Экинёзю (Ekinözü)
* Эльбистан (Elbistan)
* Гёксун (Göksun)
* Каһраманмараш (Kahramanmaraş)
* Нурхак (Nurhak)
* Пазарджык (Pazarcık)
* Тюркоглу (Türkoğlu)
# Заплавная

Заплавная — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ахтуба йылғаһының уң ярына тамағынан 410 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 77 км.

# Заплавная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Светлый Яр һыу үлсәү посынан Верхнелебяжье һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002412112100011485
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101148
* Бассейн коды — 11.01.00.024
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Суруш

Кесе Суруш — Рәсәй йылғаһы. Һамар өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Суруш йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кесе Суруш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суҡ йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000612112100005792
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100579
* Бассейн коды — 11.01.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яҡупов Мансур Ҡалтай улы

Яҡупов Мансур Ҡалтай улы (17 сентябрь 1939 йыл — 27 сентябрь 1973 йыл) — башҡорт биҙәү-ғәмәли сәнғәт рәссамы, скульптор. 1965 йылдан РСФСР Художество фондының Башҡортостан бүлексәһе рәссамы. 1968 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы лауреаты (1969).

# Яҡупов Мансур Ҡалтай улы
## Биографияһы

Мансур Ҡалтай улы Яҡупов 1939 йылдың 17 сентябрендә Сталинград өлкәһенең Новоурусовка ауылында тыуа.
1962 йылда Мәскәү өлкәһенең Хотьково ҡалаһындағы В. М. Васнецов исемендәге Абрамцево сәнғәт-сәнәғәт училищеһының керамика бүлеген тамамлай. Училищены тамамлағандан һуң Пенза ҡалаһында эшләй .
1965 йылдан алып РСФСР Сәнғәт фондының Башҡортостан бүлексәһендә рәссам булып эшләй .
Башкортостандың биҙәү-ҡулланма сәнғәте өлкәһендә скульптура, тимер сүкеү буйынса иң беренселәрҙән булып эшләй. Өфөләге «Башҡортостан» рестораны, «Моторостроитель» мәҙәниәт һарайы, «Башҡортостан» сауҙа-күңел асыу комплексы биналарын биҙәй
Мансур Ҡалтай улы Яҡуповтың эштәре Өфөнөң М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында һаҡлана.

# Яҡупов Мансур Ҡалтай улы
## Эштәре

Нәфис керамика: «Легенда» монументаль панноһы, 1965; «Онотолмаған», «Быуат», икеһе лә — 1966; "Шүрәле"гә яҡтыртҡыстар һәм битлектәр, яҡынса 1972; «Бәләкәй буденовсы», «Икмәк-тоҙ» сувенир һындары.
Скульптура: «Әкиәтсе», «Тормош тәгәрмәсе», «Ҡарт яугир», «Ҡыҙыл ат», «Башҡорт башы», «Ассоль» (1960—1970) — барыһы ла ағастан эшләнгән.
Сүкелгән тимер: «Башҡортостан улдары», «Ҡымыҙ», икеһе лә — 1966; «Уралда», «Башҡорт бесән сабыусылары», триптих «Вьетнам» (1960—1970).

# Яҡупов Мансур Ҡалтай улы
## Күргәҙмәләре

1965 йылдан алып Яҡупов Мансур Ҡалтай улының эштәре илебеҙҙең төрлө күргәҙмәләрендә, 1970 йылда — халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә күрһәтелә.
Шәхси күргәҙмәһе — Өфө (1969).

# Яҡупов Мансур Ҡалтай улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ғәлимов Сәләм исемендәге премия (1969).

# Яҡупов Мансур Ҡалтай улы
## Ҡыҙыҡлы факттар

* «Скульптор М. Ҡ. Яҡупов портреты»н 1967 йылда РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы Рәшит Нурмөхәмәтов яҙған.
# Щербаков Евгений Васильевич

Щербаков Евгений Васильевич (21 ғинуар 1941 йыл — 23 ноябрь 2014) — СССР һәм Рәсәй балет артисы, педагог һәм балетмейстер. 1982—1988 йылдарҙа — Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында баш балетмейстер.

# Щербаков Евгений Васильевич
## Биографияһы

Евгений Васильевич Щербаков 1941 йылдың 21 ғинуарында Ленинград ҡалаһында Василий Федорович һәм Мария Макаровна (ҡыҙ фамилияһы Нитип) Щербаковтар ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы етеш йәшәгән старовер ғаиләһендә тыуған. Ул Мәскәү авиация институтын тамамлаған һәм пулков аэропортында эшләй. Әсәһе Лабинская станицаһында бай казак ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы, Нитипа Макар Минаевич, сиркәү хоры етәксеһе була, әсәһе хәтерләүенсә император Николай II алдында сығыш яһаған. Революциянан һуң ул апаһы менән репрессияларҙан ҡасып, йәшенергә мәжбүр була. Артабан ул ғаиләһе менән бәйләнештәрен өҙә, Ленинградта төпләнә һәм мәктәптә физика, математика һәм француз теле уҡытыусыһы булып эшләй.
1954-1959 йылдарҙа Евгений Щербаков Ваганова исемендәге Ленинград хореография училищеһында уҡый (Н. Румянцев класы)). 1959 йылда Киров театры труппаһына ҡабул ителә, унда ул йыш ҡына төп ролдәрҙе башҡара. Уның партнерҙары — Киров театрының прималары Колпакова Ирина, Ольга Моисеева, Зубковская, Федичева, Евтеева, Валентина Ганибалова, Кургапкина. 1976 йылда Щербаков Евгенийҙы Метерлинк пьесаһы буйынса ҡуйылған совет-американ фильмында ҡатнашырға саҡыралар (Ут роле). 1980 йылда Ленинград консерваторияһының «балет хореографияһы» бүлегендә уҡый. 1982 йылдан башлап Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында баш балетмейстер вазифаһын биләй. 1988 йылда Щербаков Петербургка әйләнеп ҡайта һәм Борис Ейфмандың заманса балет театрында педагог-репетитор булып эшләй. 1992 йылдан Ваганова училищеһында классик бейеүе уҡытыусыһы булып эшләй. 1995 йылда Евгений Щербаковҡа классик балет һәм дуэт-классик бейеүе кафедраһы «доценты» исеме бирелә.
2005 йылда ҡатыны Строгая Алиса Михайловна менән Норвегияға Берген ҡалаһына күсеп китә.

# Щербаков Евгений Васильевич
## Киров исемендәге Ленинград опера һәм балет театрындағы репертуары

* Раймонда — Жан де Бриен
* Спартак — Спартак
* Мөхәббәт тураһында легенда — Фәрхәт
* Таш сәскә — Данила
* Шүрәле — Али-Батыр
* Йыһандың барлыҡҡа килеүе (Сотворение мира) — Аллаһ
* Аҡҡош күле — Ротбарт
* Спящая красавица — Кейәү
* Тарас Бульба — Остап
* Ленинград симфонияһы — Үҫмер
* Күк дөһөрләү юлы менән — Башлыҡ
* Хореографик миниатюралар — Хыял
* Ун ике — Вития
* Испан миниатюралар — Баск
* Страконицанан волынсы — Шванда
* Һулаҡай — Платов
* Гусар балладаһы — Давыд Васильев
* Пушкин — Николай II
* Вальпургиев төнө — Вакх

# Щербаков Евгений Васильевич
## Постановкалары

* Тиль Уленшпигель — Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры

# Щербаков Евгений Васильевич
## Фильмографияһы

* 1976 — Зәңгәр ҡош — Ут
# Жилейка

Жилейка — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Горькая йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Жилейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Калаус йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500212108200000957
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200095
* Бассейн коды — 05.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пары

Пары — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пьяна йылғаһының уң ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Пары
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500412110000040018
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004001
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Басег

Оло Басег — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Усьва йылғаһының һул ярына тамағынан 154 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Оло Басег
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011467
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101146
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Юкон (йылға)

Ю́кон (ингл. Yukon River) — Канада һәм АҠШ (Аляска штаты) йылғаһы.

# Юкон (йылға)
## Гидрография

Оҙонлоғо — 3100 км, бассейн майҙаны — яҡынса 832 мең км². Тамағында һыу сығымы 6,5 мең м³/сек тәшкил итә. Кучин ҡәбиләһе телендә «Юкон» атамаһы «Ҙур йылға» тип аңлатыла.
Йылға Канаданың Юкон территорияһында, Марш күлендә башлана. Артабан төньяҡ-көнбайыш йүнәлешендә Аляска сигенә табан аға. Юкон йылғаһы Алясканы ике өлөшкә бүлә. Маунтин-Виллидж янында дельта барлыҡҡа килтерә. Беринг диңгеҙенә ҡоя..
Төп ҡушылдыҡтары: Танана, Пелли, Поркьюпайн, Коюкук, Теслин, Биг-Салмон, Литл-Салмон, Стьюарт, Клондайк, Кандик, Крисчен, Шандалар, Хадвинзик, Ходзана, Тозитна, Милозитна, Нулато, Анвик, Атчуилингук, Андреевская, Уайт-Ривер, Фортимайл, Чарли, Берч-Крик, Бивер-Крик, Йюки, Новитна, Инноко, Реиндир.
Май айынан алып сентябргә тиклем 3200 км аралыҡта суднолар йөрөй ала.
# Дусов Данис Әкрәм улы

Дусов Данис Әкрәм улы (рус. Дусов Данис Акрамович) (23 май 1947 йыл ) — ауыл хужалығы ветераны, йәмәғәтсе.
Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

# Дусов Данис Әкрәм улы
## Биографияһы

Данис Әкрәм улы Дусов 1947 йылдың 23 майында Башҡорт АССР-ының Салауат районы Шәрип ауылында тыуған. Милләте татар, юғары белемле — 1970 йылда Башҡорт дәүләт университетын, 1981 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1970 йылда, Башҡорт дәүләт университетын тамамлағас, Малаяҙ интернат-мәктәбендә уҡытыусы булып башлай. 1971—1972 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә. Запасҡа ҡайтҡас, уҡытыусы, бүлек мөдире, район гәзите мөхәррире булып эшләй. 1974—1981 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Салауат райкомының беренсе секретары, «Лағыр» совхозы партком секретары. 1981 йылдан «Лағыр» халыҡ предприятиеһы директоры.
Салауат районы, 248-се Нәсибаш һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы.

# Дусов Данис Әкрәм улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре маҡтаулы исеме.
# Мазһар

Мазһар — башҡортт ир-ат исеме.

# Мазһар
## Этимологияһы

Мазһар исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә ғәрәп теле аша ингән, матур, күркәм тигән мәғәнәгә эйә.

# Мазһар
## Билдәле кешеләр

Абдуллин Мазһар Ғиләжетдин улы (29 декабрь 1912 йыл — 25 август 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған башҡорт совет яҙыусыһы.
Талипов Мазһар Талип улы (28 ғинуар 1912 йыл — 10 октябрь 1997 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, подрывник, Ҡыҙыл Йондоҙ, II дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры.
Иҫәнбаев Мазһар Насип улы (15 сентябрь 1936 йыл) — ғалим-иҡтисадсы, иҡтисад фәндәре докторы (1987), профессор (1989), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (2002 йылдан)
Рәжәпов Мазһар Кәрим улы — III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры.

# Мазһар
## Атаһының исеме

Шафиҡова Гөлсирә Мазһар ҡыҙы (16 май 1955 йыл) — шағир, яҙыусы. Башҡортостан Республикаһы (1997) һәм Рәсәй Федерацияһы (2006) Яҙыусылар союзы ағзаһы. Мәсетле районының Рәшит Әхтәри исемендәге (2002) һәм Учалы районының Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге (2005) премиялары лауреаты.
Бохармәтов Радик Мазһар улы (12 апрель 1958 йыл) — 2009—2011 йылдарҙа Салауат ҡалаһы хакимиәте башлығы.

# Мазһар
## Ауыл атамаһы

Мазһар — Ирандағы (Көнсығыш Әзербайжан) бәләкәй ауыл
# QRpedia

QRpedia — Википедияла мәҡәләләрҙе туған телендә уҡыу өсөн QR-код файҙаланыусы мобиль интернет базаһындағы система.

# QRpedia
## Процесс

Ҡулланыусы QRpedia QR-кодын үҙ мобиль яйланмаһы менән сканлағанда, ҡулайлама QR-код уны Википедия мәҡәләһенә алып сыға, бер үк ваҡытта һылтанма буйынса күрһәтелгән мәҡәләне QRpedia серверына һорау ебәрә, яйланманың тел көйләнешен дә тапшыра.
QRpedia серверы, был мәғлүмәтте алғас, ҡорамал телендә мәҡәлә бармы-юҡмы икәнлеген асыҡлау өсөн Википедияның API файҙалана, мәҡәлә булғанда, уны кеҫә телефонынан уҡыу уңайлы булған форматта күрһәтә. Әгәр ҙә һоралған мәҡәләнең тәржемәһе булмаһа, QRpedia Википедияның кәрәкле тел бүлегендә мәҡәләнең исеме буйынса эҙләргә тәҡдим итә һәм һөҙөмтәне күрһәтә.
Шулай итеп, бер QR-код бер ңк мәҡәләне төрлө телдәрҙә кңрһәтә ала. QRpedia Шулай уҡ ҡулланыу статистикаһын йыя.

# QRpedia
## Барлыҡҡа килеүе

QRpedia Бөйөк Британия Викимедиаһы рәйесе Роджер Бамкин һәм мобиль интернет буйынса консультант Теренс Эден тарафынан уйлап сығарылып, Википедияла музейға бәйле мәҡәләләр яҙып яҡшыртыу буйынса берлектәге проект сиктәрендә 2011 йылдың 9 апрелендә Википедия һәм музей араһындағы хеҙмәттәшлек хөрмәтенә Backstage Pass Дерби музейы һәм сәнғәт галереяһы сараһында күрһәтелә. Музейға килеүселәр система ярҙамында QR-код аша проект сиктәрендә яҙылған мәҡәләләрҙе уҡый ала.
Теренс Эден һүҙҙәре буйынса, системаның исеме QR — инглиз теленән тиҙ табыу һәм Wikipediaнан алынған -pedia һүҙен ҡушып яһала, сөнки QRpedia тик уның менән генә эшләй.
Проекттың башланғыс коды ирекле һәм ҡабаттан MIT лицензияһы менән урынлаштырылған булараҡ ҡулланыла ала.

# QRpedia
## Ҡулланылыуы

2012 йылдың мартында QRpediaны
* Индианаполис балалар музейы
* Дерби музейы һәм сәнғәт галереяһы
* Жоан Миро Фонды, уның Тейт галереяһы күсмә күргәҙмәһен индереп.
* Бөйөк Британия Милли архивы
* MonmouthpediA проекты сиктәрендә Монмут ҡалаһы
* Изге Павел Сиркәүе (Бирменгем)
* София зоопаркы
* Милли иҫәпләү музейы
* Сиднейҙағы Дева Мария һәм Фәрештәләр музейы.
* Хосеп Коста Собрепер күргәҙмәһе.
2013 йылда Одессала Украина Викимедиаһы менән Одесса 2.0-нең QRpedia табличкалар урынлаштырыу буйынса берлектәге проекты тормошҡа ашырыла.
QRpedia шулай уҡ учреждениеларҙың мәғлүмәтенән тыш та ҡулланыла. Мәҫәлән, уны Баҫып алыу хәрәкәте ҡуллана.