yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кочкар

Кочкар — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кува (пруд исемһеҙ, у с. Кува) йылғаһының һул ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кочкар
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007994
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100799
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Туҡранбаш

Туҡранбаш, туғай клеверы (рус. Клевер лугово́й, лат. Trifolium praténse) — ҡуҙаҡлылар (Fabaceae) ғаиләһенән ике йәки күп йыллыҡ үлән үҫемлек. Бейеклеге ярты м-ға етә. Майҙан алып сентябргә тиклем алһыу көрән сәскә ата, сентябрь-октябрҙә емеше өлгөрә.

# Туҡранбаш
## Таралыуы

Европаның бөтә территорияһында, Төньяҡ Африкала, Көнбайыш Азияла, Урта Азияла таралған. Рәсәйҙең бөтә өлөшөндә лә осратырға мөмкин. Башҡортостанда киң таралған үҫемлек. Малға ашатыу өсөн сәсеп тә үҫтерелә.
* Һулдан уңға. Дөйөм күренеше. Япрағы. Сәскәһе. Орлоғо. |||
# Малай (ир-бала)

Малай - 12 йәшкә тиклемге (енси яҡтан өлгөрөү тамамланғанға тиклем) ир-ат балалары. Малайҙар менән ҡыҙҙарҙың, шулай уҡ ир-егеттәрҙең һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың бер-береһенән айырмаһы биология күҙлегенән генә түгел, ә гендер айырмаһы тип тә ҡарала. Гендер идентификацияһы (йәғни енес менән идентификациялау), клиник эндокринология мәғлүмәттәренән һәм сабыйҙарҙа енси мөнәсәбәттәрҙе үҙгәртеү (үҙгәреү) буйынса хирургик операцияларҙан күренеүенсә, тәү сиратта тыумыштан килгән билдәләүселәр (йәғни енес үҫеш ваҡытында баш мейеһенең енси дифференциацияланыуы) арҡаһында барлыҡҡа килә.
Үҫмер - яҡынса 12 йәштән 18 йәшкә тиклемге енси яҡтан өлгөрөү осорондағы үҫмер.
Егет (йәш егет, йәш үҫмер) — йәш ир-ат (егет), 12 йәштән өлкән, әммә 18 йәше тулмаған (әлеге ваҡытта донъяның күпселек илдәрендә билдәләнгән бәлиғ йәштәге егет). Малайҙың үҫеш процесында ир-аттарҙың енси гормондары тәьҫирендә беренсел һәм икенсел енси характеристикалар барлыҡҡа килә һәм камиллаштырыла.
Ир-ат — 18 йәше тулған өлкән ир-ат (ир-егет).

# Малай (ир-бала)
## Лингвистика

Рус телендә ябай халыҡ һәм сленг (жаргон) телмәрендә ҡайһы берҙә «малай» урынына «пацан» һүҙе ҡулланыла. Башҡорт теленең ҡайһы бер диалекттарында «бөстөрөкәй» тигән һүҙ бар.
# Оло Колташ

Оло Колташ — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кондома йылғаһының һул ярына тамағынан 275 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Оло Колташ
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200009486
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200948
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Архангел Михаил соборы (Түбәнге Новгород)

Архангел Михаил соборы — ХVII быуаттың сатырлы архитектура һәйкәле. Ул Түбәнге Новгород кремле территорияһында урынлашҡан. Түбәнге Новгородтағы боронғо таш ҡорам, үҙенең тарихын ҡалаға нигеҙ һалынған ваҡыттан алып бара. Рус ғәскәрен ҡурсалаусы — архангел Михаил хөрмәтенә изгеләндерелгән.

# Архангел Михаил соборы (Түбәнге Новгород)
## Тарих

1221 йылда ағас сиркәү төҙөлә, ә 1227 йылда — аҡ таштан 4 бағаналы 3 апсидлы , өс ишекле собор төҙөлә. 1359 йылда сиркәү өр яңынан ҡайтанан төҙөлә. 23 апрель (3 май), 1628 йыл. Архитектор Лаврентий Семенов һәм уның үгәй улы Антип етәкселегендә сиркәү яңынан һалына. Сиркәүҙе Түбәнге Новгород ополчениеһы иҫтәлегенә тергеҙәләр һәм уны 1631 йылда тамамлайҙар.
1704 йылда, Кремлдәге янғын ваҡытында, Архангел соборы зыян күрә. Табыныу хеҙмәте 18 (29) март 1732, 1732 йылда яңынан башлана, ҡорамды Түбәнге Новгород архиепискобы Питирим яңынан изгеләндерә.
1962 йылда, Святослав Агафонов етәкселегендә сиркәү реставрациялана, соборға элек Спасо-Преображенский соборында торған Кузьма Мининдың мәйете күсереп ҡуйыла.
2006 йылдың 16 февралендә Түбәнге Новгородҡа рәсми визит менән Рәсәй Президенты Владимир Путин килә. Ул Түбәнге Новгород кремленә килә һәм собор кәшәнәһендәге Кузьма Минин ҡәберенә сәскәләр һала.
2008 йылда соборҙан алыҫ түгел урында кенәз Юрий Всеволодович һәм епископ Симон Суздальскийға һәйкәл ҡуйыла. 17 февралдә уны асыу тантанаһы була. Түбәнге Новгородта был байрам көнөндә бөтә сиркәүҙәрҙә лә литургия үткәрәләр. Түбәнге Новгород һәм Арзамас архиепискобы Георгий һәйкәлде изгеләндерә.
2009 йылдың 16 мартында Архангел Михаил соборына Түбәнге Новгород закондар йыйылышы депутаттары 9 ҡыңғырау бүләк итә. 2009 йылдың 26 мартында ҡыңғырау манараһына иң ауыр ҡыңғырау —(Законник) Ҡанунсы — күтәрелеп, аҫып ҡуйыла, уның ауырлығы — 530 килограмм.
2009 йылдың сентябрь айында ғибәҙәтханаға бөтә Русь һәм Мәскәү патриархы Кирилл килә. Патриарх сиркәүҙә баҡыйлыҡта ятҡан патриот Кузьма Мининдың иҫтәлегенә бағышлап, мәрхүм өсөн лития уҡый. Соборға килеүенең иҫтәлеге итеп, ул ғибәҙәтханаға Ҡазан Божья Матерь иконаһын бүләккә бирә.

# Архангел Михаил соборы (Түбәнге Новгород)
## Иҫкәрмә

* ↑ Постановление Совета Министров РСФСР № 1327 от 30.08.1960
* ↑ Нижегородский кремль. Михайло-Архангельский собор 2006 йыл 18 май архивланған., museum.nnov.ru
* ↑ Михайло-Архангельский собор(недоступная ссылка), museum.nnov.ru
* ↑ Kremlin.ru. Владимир Путин посетил Нижегородский кремль (билдәһеҙ) (16 февраль 2006). — «В.Путин возложил цветы к обоим монументам и почтил память защитников Родины минутой молчания.» Дата обращения: 28 декабрь 2014.
* ↑ Депутаты Законодательного собрания Нижегородской области подарили новый комплект колоколов древнейшему собору Нижнего Новгорода 2015 йыл 21 июль архивланған., nne.ru, 16 марта 2009 года
* ↑ Колокол «Законник» занял сегодня законное место на звоннице Михайло-Архангельского собора 2015 йыл 21 июль архивланған., nne.ru, 26 марта 2009 года
* ↑ Сегодня престольный праздник в древнейшем храме Нижнего Новгорода(недоступная ссылка), Нижегородская епархия, 21 ноября 2009 года
# Йылҡыбай

Йылҡыбай (урыҫ. Елкиба́ево) — Өфө ҡалаһы ҡала округы составындағы ауыл. Өфө ҡалаһы ҡала округының Калинин районына буйһонған Федоровка ауыл советына ҡарай. (1992 йылдан).
2002 йылда ауыл халҡы 28 кеше тәшкил итә, башлыса урыҫтар.

# Йылҡыбай
## Тарихы

2007 йылдан башлап Калинин районында ҡала ер участкаларының яҡынса 2650 гектар майҙанында Йылҡыбай — Федоровка — Самохваловка торлаҡ районы төҙөү планлаштырылған. Өфөлөләргә яңы биҫтәлә урамдарға исем уйларға тәҡдим ителгән.

# Йылҡыбай
## Урамдары

Ауылда ике урам булған.

# Йылҡыбай
## Урамдары
### Гусар урамы

Эшлекле урамы менән киҫешкән урында башлана, артабан көньяҡ-көнбайышҡа табан бара (250 м тирәһе), һуңынан йүнәлешен төньяҡҡа бора (430 м тирәһе), һуңынан тағы төньяҡ-көнбайышҡа табан борола. Урамдың оҙонлоғо яҡынса 890 м.

# Йылҡыбай
## Урамдары
### Эшлекле урамы

Икенсе шишмәгә параллель йүнәлештә бара. Урам башында Гусар урамы менән киҫешә. Урамдың оҙонлоғо 720 м самаһы.
Урамға исем рәсми рәүештә 1995 йылдың 29 ноябрендә бирелгән
# Роща-Юнко

Роща-Юнко — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Воркут йылғаһының һул ярына тамағынан 176 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Роща-Юнко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000066145
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006614
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бәҙер (исем)

Бәҙер (ғәр. بدر‎ — тулы Ай) — ғәрәп сығышлы ирҙәр исеме, урыҫ теленә «тулы Ай» тип тәржемә ителә. Матурлыҡ һәм камиллыҡ символы.

# Бәҙер (исем)
## Икенсе рәүештәре

* Бәҙретдин (ғәр. بدر الدين‎ — диндең тулы айы) — ике ғәрәп һүҙенән торған ирҙәр исеме: «Бәҙерун» (тулы ай; матурлыҡ мәғәнәһендә) һәм «әд-дин» (дин, иман). Дингә тулы инаныс, диндең матурлығы мәғәнәһендә ҡулланыла. Шулай уҡ башҡорт телендә Бәҙри тигән исем дә бар.
* Башҡорт халҡында был һүҙ менән өс ҡатын-ҡыҙ исеме бар: Бәҙрия, Бәҙәр, Бәҙриямал (ғәр. بدرية‎ — һылыуғай). Һылыуҡай, тулы айға оҡшаш, айҙай матур мәғәнәһендә ҡулланыла

# Бәҙер (исем)
## Фамилияла

* Бәҙретдинов
# Пашторы

Пашторы — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Белоярский районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 72 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628179, ОКАТО коды — 71111915003.

# Пашторы
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 72 |

# Пашторы
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Падь Оло Сар-Гобо

Падь Оло Сар-Гобо — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Уландрык йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Падь Оло Сар-Гобо
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005162
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100516
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пытьтод-Яга

Пытьтод-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Худелка-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Пытьтод-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000056596
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005659
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бад-Радкерсбург

Бад-Радкерсбург (нем. Bad Radkersburg, слов. Radgona, ист. мадьярса Regede) — Австриялағы ҡала, Штирия федераль ерендә урынлашҡан.
Бад-Радкерсбург Австрияның Зюдостштайермарк округы составына инә. Был ҡалала 1442 кеше йәшәй (2005 йылдың 31 декабренә ҡарата). Бад-Радкерсбург ҡалаһының майҙаны 2,17 квадрат километр тәшкил итә. Ҡала диңгеҙ кимәленән 209 метр бейеклектә урынлашҡан. Ҡаланың рәсми коды — 6 15 13.

# Бад-Радкерсбург
## Сәйәси хәл

Бад-Радкенсбург коммунаһының бургомистры — Петер Мерлини (BBR партияһынан), ул 2005 йылдағы һайлауҙар һөҙөмтәһендә ҡаланың бургомистры вазифаһын башҡара.
Коммуна вәкилдәре советы (нем. Gemeinderat) 15 кешенән тора. Улар барыһы ла һайланып ҡуйылған.
* АХП 5 урынды биләй.
* Партия BBR 5 урынды биләй.
* АСДП 4 урынды биләй.
* Йәшелдәр 1 урынды биләй.

# Бад-Радкерсбург
## Билдәле кешеләре

* Ариберт Хайм (1914—1992) — табип һәм хәрби енәйәтсе.
* Вьеторис Леопольд (1891—2002) — математик
* Петер Люттенберг (ырыу. 1972) — шоссела велосипедта уҙышыусы спортсы
# Правый Каш-Кы

Прав. Каш-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каш-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Правый Каш-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069251
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306925
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Булгаков Михаил Афанасьевич

Михаи́л Афана́сьевич Булга́ков (3 май (15 май 1891 — 10 март 1940) — рус яҙыусыһы, драматург, театр режиссёры һәм актёры. Повестәр, хикәйәләр, фельетондар, пьесалар, инсценировкалар, киносценарийҙар, опера либреттолары авторы.

# Булгаков Михаил Афанасьевич
## Биографияһы

Михаил Булгаков 1891 йылдың 3 (15) майында Киев дини академияһы доценты (1902 йылдан — профессор) Афанасий Иванович Булгаков (1859—1907) һәм уның ҡатыны Варвара Михайловна (ҡыҙ фамилияһы — Покровская) (1869—1922) ғаиләһендә тыуған. Улар был ваҡытта Киев ҡалаһында йәшәгән.
1909 йылда Михаил Булгаков, Беренсе Киев гимназияһын тамамлағас, Киев университетының медицина факультетына уҡырға инә һәм 7 йыл уҡығандан һуң 1916 йылдың 31 октябрендә лекарь дипломы ала.
1913 йылда Татьяна Лаппаға (1892—1982) өйләнә.
Беренсе донъя һуғышы башланғас, бер нисә ай фронтҡа яҡын зонала эшләй. Бер аҙҙан уны Смоленск губернаһының Никольское ауылына эшкә ебәрәләр, унан һуң ул Вязьмала врач булып эшләй.
1918 йылда Киевҡа ҡайтып, врач-венеролог булып эшләй.
Рәсәйҙә граждандар һуғышы башланғас, 1919 йылдың февралендә Украина Халыҡ Респуликаһы армияһына хәрби врач булып алына. Һуңынан аҡтарҙың ғәскәрҙәрендә лә, Ҡыҙыл Тәре лә врач булып эшләй. Аҡтар сигенгәндә тиф менән сирләгән сағы була, шуға илде ташлап сығып китә алмай. Терелгәс, беренсе драма әҫәрҙәрен яҙа башлай.
1921 йылда Мәскәүгә йәшәргә күсә һәм актив яҙыша башлай.
1923 йылда Бөтә Рәсәй яҙыусылары Союзының ағзаһы булып китә.
1925 йылда Любовь Евгеньевна Белозерскаяға (1895—1987) өйләнә.
1926 йылдың октябрендә уның МХАТта ҡуйыла башлаған «Турбиндарҙың көндәре» тигән спектакле ҙур уңыш ҡаҙана. Сталин уны 14 тапҡыр ҡарай. Ошо ваҡытта газета, журнал биттәрендә Булгаковтың ижадын тәнҡитләүсе мәҡәләләр күбәйә, тәнҡитселәр араһында Маяковский ҙа була.
1926 йылдың октябрь аҙағында Вахтангов исемендәге Театрҙа ла Булгаковтың «Зойканың фатиры» исемле спектакль премьераһы ҙур уңыш менән үтә. 1928 йылда Мәскәүҙә уның «Ҡыҙыл утрау» спектакленең премьераһы ҡуйыла.
1932 йылда Булгаков Елена Сергеевна Шиловаға өйләнә.
1930 йылдан башлап Булгаковтың әҫәрҙәрен баҫмай башлайҙар, спектаклдәре репертуарҙарҙан алынып ташлана. 1930 йылдың 28 мартында Булгаков СССР хөкүмәтенә хат менән мөрәжәғәт итә, был хатта ул йә уға МХАТта эшләргә мөмкинлек биреүҙәрен, йә эмиграцияға китергә рөхсәт итеүҙәрен һорай. 1930 йылдың 30 апрелендә Булгаковҡа Сталин шылтырата һәм юлбашсы уға МХАТҡа эшкә барырға кәңәш бирә.
1930 йылда ул ТРАМда (Эшсе йәштәрҙең үҙәк театры) режиссёр булып эшләй. 1930—1936 йылдарҙа — МХАТта режиссёрҙың ассистенты булып эшләй.
1932 йылда МХАТ сәхнәһендә Николай Гоголдең «Үлек йәндәр» спектакле ҡуйыла, уның сценарийын Булгаков яҙған була.
1934 йылдың июлендә Булгаков Совет яҙыусыларының союзына алына.
1936 йылда Булгаков МХАТтан китә һәм Большой театрҙа либреттист һәм тәржемәсе булып эшләй башлай.
1939 йылда Булгаковтың һаулығы ныҡ насарая башлай.
1940 йылдың 10 мартында Михаил Афанасьевич Булгаков вафат була һәм Новодевичье зыяратына ерләнә.
# Бавария

Бавария (нем. Bayern) — майҙаны буйынса Германия составындағы, Германия Федератив Республикаһының көньяғында һәм көньяҡ-көнсығышында урынлашҡан, иң ҙур феделаль штат. Баш ҡалаһы — Мюнхен.
Административ яҡтан ете административ округка буленгән: Үрге Франкония, Урта Франкония, Түбәнге Франкония, Үрге Пфальц, Түбәнге Бавария, Үрге Бавария, Швабия. Башласа өс халыҡ йәшәй — баварҙар, франкондар и швабтар.
# Зельмень

Зельмень (Амта-Зильмен, Арша-Зельман) — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы,Волгоград өлкәһе,Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға ер аҫтына кереп юғала ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.

# Зельмень
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Дон һәм Волга йылғаларының ағымһыҙ тармаҡтары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек бассейнынан РФ сигенә тиклем Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07040000112108200000125
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200012
* Бассейн коды — 07.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Дубай (мәғәнәләр)

* Дубай (әмирлек) — БҒӘ әмирлек.
* Дубай (ҡала) — БҒӘ ҡала.
# Чапаев һәйкәле (Чебоксар)

В. И. Чапаев — был монумент Чебоксарҙа — Сыуаш Республикаһының башҡалаһында Граждандар һуғышының легендар геройы, Чебоксарҙа тыуған комдив Василий Иванович Чапаевҡа арналған.
Һәйкәл Чапаев исемендәге скверҙа Ленин проспекты буйында, «I Чебоксар» тимер юл вокзалынан алыҫ түгел урынлашҡан. Ул В. И. Чапаев музейы мемориаль комплексының бер өлөшө булып тора.

# Чапаев һәйкәле (Чебоксар)
## Тарих

Комдивтың атлы скульптураһы Мәскәүҙә эшләнә һәм Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендәге Валга буйы павильоны бинаһы алдында урынлаштырыла. Скульптура эсенә арматура ҡуйылған тимер-бетондан эшләнгән. Авторҙары — скульптор П. А. Баландин һәм архитектор В. И. Морозов.
Чебоксарға скульптура 1960 йылда завод директоры № 320 завод (хәҙер ул В. И. исемендәге Чебоксар производство берекмәһе) директоры А. И. Захарцев бойороғо буйынса килтерелә, башта завод алдындағы майҙанда ҡуйыла, 1960 йылдың 23 июнендә (башҡа сығанаҡтар буйынса — 24 июндә), Сыуаш автономияһының 40-йыллығына һәйкәл Вокзал маҙанына күсерелә һәм аҡ төҫтәге постаментҡа ҡуйыла. Скверға В. И. Чапаев исеме бирелә.
1984 йылда һәйкәл капиталь реставрациялана. Чапаевтың атлы һыны бронзанан ҡойола, ҡылысы тутыҡмай торған ҡоростан яһала. Шулай уҡ скульптураны ун метрлы гранит постаментҡа баҫтыралар, фасады Граждандар һуғышы геоикаһын һүрәтләүсе барельефтар менән биҙәлә. Монументтың дөйөм бейеклеге реконструкциянан һуң 15 метр тәшкил итә, шуларҙың 5 метры скульптура композицияһынан тора.
Шуныһы иғтибарға лайыҡ: һәйкәлдең бер еренә лә кем һәйкәле икәне яҙылмаған, бары тик: «Граждандар һуғышының легендар геройына» тип кенә яҙылып ҡуйылған һәм ике дата«1887-1919» күрһәтелгән. Шуға ҡарамаҫтан бар кеше лә һәйкәлдең кемгә арналған икәнлеген белеп тора.
Сираттағы һәйкәлде реконструкциялау 2007 йылда, 2005 йылда үткәрелә. Реконструкциялау эштәре барышында һәйкәл постаменты гранит плитә менән көпләнә. Ремонтлауҙы ЯСЙ «Минерал» ойошмаһы башҡара.

# Чапаев һәйкәле (Чебоксар)
## Иҫкәрмә

* ↑ 105-летию со дня рождения Захарцев а. и. Шашка наголо менән һыбайлы 2016 йыл 23 сентябрь архивланған. / в. и. Чапаев исемендәге заводы сайты
* ↑ Бровченкова В. И. Памятник В. И. Чапаеву в Чебоксарах (краткий исторический очерк) // Чувашский национальный музей. Люди. События. Факты. (альманах). — 2002.
* ↑ Чебоксарҙа Чапаев һәйкәлдәре һәм музейҙары / сайтында «visitvolga.ru»
* ↑ Граждандар һуғышы геройҙарына һәйкәл в. и. Чапаев / МБУ «идаралығына торлаҡ-коммуналь хужалығы һәм төҙөкләндереү»
# Гай (Чиндата ҡушылдығы)

Гай — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чиндат йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Гай (Чиндата ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200017715
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201771
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# БАЛ Башҡортостан авиалиниялары

БАЛ Башҡортостан авиалиниялары — баш офисы Өфө аэропортында урынлашҡан авиакомпания. Ул региональ һәм чартер рейстарҙа Өфөнән Европаға, Азияға һәм Төньяҡ Африкаға йөк һәм пассажирҙар ташыуға махсуслаша. Компания 1991 йылда төҙөлә һәм 2007 йылда бөтөрөлә.

# БАЛ Башҡортостан авиалиниялары
## Тарих

Авиалиния Аэрофлот дивизионы булараҡ ойошторола һәм формаль рәүештә Һамарҙағы Аэроволганың өлөшө була. Таралған ваҡытта 1,513 хеҙмәткәр эшләй. 2006 йылдың ноябрендә ТУ-154 самолётын Иранда тикшергәндән һуң был агенетлыҡ хәүефһеҙлек даирәһендә ҡағиҙәләр үтәлгән тип ҡарар итә һәм осош дауам ителә.

# БАЛ Башҡортостан авиалиниялары
## Тәғәйенләнеш пункттары

2005 йылдың ғинуарына ҡарата БАЛ Башҡортостан авиалиниялары түбәндәге хеҙмәттәрҙе күрһәтә.
* Урындағы регуляр рейстар: Мәскәү, Надым, Нижневартовск, Яңы Уренгой, Санкт-Петербург, Сорғот.
* Халык-ара регуляр рейстар: Баҡы, Барселона, Дүшәмбе, Истанбул һәм Ереван.
Башҡортостан авиалиниялары, шулай уҡ Шарм-Эль-Шейх, Хургада, Ҡаһирә, Тунис һәм Барселонаға чартер рейстарын башҡара.

# БАЛ Башҡортостан авиалиниялары
## Флот

2006 йылдың авгусына ҡарата, Башҡортостан авиалинияларында түбәндәге маркаларҙағы 21 самолет иҫәпләнә:
* 4 Антонов АН-24
* 8 Тупелев ТУ-134A
* 9 Тупелев ТУ-154M

# БАЛ Башҡортостан авиалиниялары
## Авариялар һәм инцеденттар

Башҡортостан авиалинияларының 2937 рейсы (2002) Мәскәүҙән (Рәсәй) Барселонаға (Испания) чартер рейсын башҡара. ТУ-154 самолеты Көньяҡ Германия өҫтөнән осоп барғанда, Боинг-757 самолеты менән бәрелешә. Һәләкәттә Боингтың 2 летчигы һәм Тупелевта урындағы ЮНЕСКО комитеты Испанияның Коста Доадо регионына ял итергә барған 69 бала һәләк була.
# Юрик (Клязма ҡушылдығы)

Юрик — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Клязьма йылғаһының уң ярына тамағынан 299 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Юрик (Клязма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000032228
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003222
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кутуруша

Кутуруша (Кутуруш) — Рәсәй йылғаһы. Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чапаевка йылғаһының һул ярына тамағынан 192 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Кутуруша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чапаевка, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001212112100008725
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100872
* Бассейн коды — 11.01.00.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Герода (Тюрингия)

Герода (Тюрингия) (нем. Geroda (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 262 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,1 км². Диңгеҙ кимәленән 343 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7819 һәм автомобиль коды — SOK.