yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сорочка-Вож

Сорочка-Вож — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Меркуш-Йоль йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сорочка-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025892
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302589
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Санйын (йылға)

Санйын — (рус. Сандин) Рәсәй йылғаһы. Башҡортостандың Көйөргәҙе районы биләмәләрендә аға. Шайтан йылғаһының һул ҡушылдығы. Йылға оҙонлоғо 12 км тәшкил итә.
Йылға буйында 2-се Санйын, Санйын утары, Яҡуп ауылы, хәҙерге ваҡытта бөтөрөлгән Абдул ауыл Советы урынлашҡан.

# Санйын (йылға)
## Атамаһы

Башҡорт гидронимы Санйын (Башҡортостандың Көйөргәҙе районы Санйын утары) исеменән алынған.
1788—1800 йылғы Ырымбур өлкәһе картаһында әлеге йылға Санзин тип күрһәтелгән 205-се бит).

# Санйын (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәренә ярашлы Урал бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар йылғаһы, Оло Эйек йылғаһына һыуғарын ҡойғандан йылға башына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны юҡ. Йылға бассейны — Яйыҡ (Рәсәй бассейны өлөшө).
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000712112200006992.
# Ачигус

Ачигус — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чумыш йылғаһының һул ярына тамағынан 579 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ачигус
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200001848
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200184
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Юг (Юга ҡушылдығы)

Кесе Юг — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юг йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Кесе Юг (Юга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013507
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101350
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нарым-Ега

Нарым-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Камчинская йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Нарым-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050406
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205040
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лымбина-Ю

Лымбина-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нямдо-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 79 км.

# Лымбина-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000087990
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008799
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Крашенинников Фёдор Павлович

Крашенинников Фёдор Павлович (27 ғинуар (8 февраль) 1898 йыл — 16 февраль 1979 йыл) — театр актёры. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. 1938 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1937—1963 йылдарҙа Өфө ҡалаһындағы Республика Рус драма театры актёры һәм бер үк ваҡытта 1947 йылдан Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1955). Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1949, 1955).

# Крашенинников Фёдор Павлович
## Биографияһы

Фёдор Павлович Крашенинников 1898 йылдың 27 ғинуарында (яңы стиль буйынса 8 февралендә) Өфө губернаһының Өфө өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районы) Кувыков ауылында тыуған.
1926 йылда А. В. Луначарский исмендәге дәүләт театр сәнғәте институтын (ГИТИС) тамамлай. Артабан 1937 йылға тиклем Мәскәү һәм Ташкент ҡалаларындағы Ленсовет исемендәге театрҙарҙа эшләй.
1937—1963 йылдарҙа — Өфөләге Республика рус драма театрында эшләй.
1947 йылдан алып Башҡорт театр-художество училищеһында уҡыта.
Фёдор Крашенинников 1979 йылдың 16 февралендә Ленинград ҡалаһында вафат була.

# Крашенинников Фёдор Павлович
## Спектаклдәрҙәге ролдәре

* Мальволио («Двенадцатая ночь», У.Шекспир);
* Вурм («Коварство и любовь», Ф.Шиллер);
* Скалозуб («Горе от ума», А. С. Грибоедов);
* Паратов («Бесприданница», А. Н. Островский);
* Стива («Анна Каренина», Л. Н. Толстой романы буйынса);
* Окаёмов («Машенька», А. Н. Афиногенов);
* Забелин («Кремлёвские куранты», Н. Ф. Погодин);
* Доктор («Всеми забытый», Н.Хиҡмәт) һ.б.

# Крашенинников Фёдор Павлович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1949)
* БАССР-ҙың халыҡ артисы (1979)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1949, 1955)
# Кара-Су (Черека Хуламская ҡушылдығы)

Кара-Су (Каракая-Су) — Рәсәй йылғаһы. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы,Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Черек Хуламский йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кара-Су (Черека Хуламская ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Черек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000612108200004957
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200495
* Бассейн коды — 07.02.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шаръю

Шаръю (Шарь-Ю) — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға №7118 исемһеҙ йылғаның һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 98 км.

# Шаръю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071194
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007119
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Фәрхәд һәм Ширин (Навои поэмаһы)

Фәрхад һәм Ширин (үзб. Farhod va Shirin; و فرهاد شیرین) — Алишер Навоиның героик-романтик поэмаһы(1484 йыл), Хамс йыйынтығының икенсе өлөшө. Низами Гәнжәүиҙең Хосров һәм Ширин поэмаһына шиғри яуап.

# Фәрхәд һәм Ширин (Навои поэмаһы)
## Йөкмәткеһе

Поэма Иран төбәгендә популяр булған батша улы йәғни шаһзат Фәрхәттең Ширинға, иран шаһы Хосровтың ҡаршы тороуына бирешмәгән һөйөүе тураһында бәйән итә. Үҙенән алда ҡаурый ҡәләм һынап ҡараған ҡәләмдәштәренән айырмалы рәүештә, Навои акцентты Хосровтан Фәрхәткә күсерә. Фәрхәт төҙөүсенән ҡытай батша улына (шаһзат йәки принц) — бик көслө хан улына (Хоқон) әүерелә. Фәрхәд бәләкәйҙән үк көслө, аҡыллы һәм изгелексән була, әммә уны һағыш баҫа. Фәрхәд күңел асһын өсөн, һәр береһе айырым миҙгел төҫөнә буятылған дүрт һарай (қаср) төҙөлә: ал төҫ (гулранг) яҙ, йәшел (йәшел ранг) — йәй, ҡыҙыл-һары (зәғәфүрән) — көҙ һәм камфора-аҡ (кофур) — ҡыш (XIV). Ләкин был Фәрхәдтең бойоҡлоғон бер аҙға ғына тарата. Атаһының хазиналар һарайында тылсымлы көҙгө (миръот) ятҡан серле ҡумта (һандыҡ) тапҡандан һуң, Фәрхәдтең тормошо киҫкен үҙгәреш кисерә. Был бетеү-ҡотто (талисман) Искәндәр Зөлҡәрнәй осоронда Әфләтун (Платон) етәкселегендә Греция фәйләсуфтары әҙерлгән (XIX). Көҙгө үҙенең тылсым көсөн фәҡәт бер генә күрһәтергә тейеш була, һәм бының өсөн өс ҡаршылыҡты: аждаһа (аждаҳо), Ариман (Аҳраман) һәм Искәндәр ҡәлғәһенең (қалъа) тылсымлы һаҡсыларын еңергә кәрәк була. Шишмә (чашма) янында осраған Хызыр Ильястың ярҙамы үтә алмаҫлыҡ ҡаршылыҡтарҙы еңеләйтә. Йөҙөк менән арыҫланды үлтереп һәм тимер һаҡсының (пайкар) һаҡланмаған еренә уҡ атып, Фәрхәд ҡәлғә эсенә үтеп инә һәм ялтырап торған Джамшид алдырын күрә. Шул туҫтаҡ-сеүәтә ярҙамында ул мәмерйәлә ғүмерен уҙҙырыусы Ер йөҙөндәге иң аҡыллы кеше Сукрот менән осраша. Сукрот Фәрхәдкә атаһының хазина һарайында һаҡланған Искәндәрҙең тылсымлы көҙгөһә эшләй тип хәбәр итә (XXV). Ҡытайға (Чин) ҡайтҡандан һуң, шаһзат (принц) көҙгөлә миләүшәләр (бинафша) һәм нәркәстәр (наргис) менән ҡапланған болондо һәм ер ҡаҙыусы сүрәтендә үҙен һәм гүзәл Ширинде күрә.
# Пилиса

Пилиса (Пилеса, Плекса) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ежуга йылғаһының һул ярына тамағынан 138 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Пилиса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038368
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003836
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Аҡ Сиркәү

Аҡ Сиркәү (укр. Біла Церква) — Украинаның Киев өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала, Аҡ Сиркәү районының административ үҙәге.
2016 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 220 115 кеше йәшәй.
# 1906 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1906 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1906 MCMVI |
| Юлиан стилендә | 1905 — 1906 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2658 — 2659 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7414 — 7415 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5666 — 5667 ה'תרס"ו — ה'תרס"ז |
| Мосолман календары | 1324 — 1325 |
| Боронғо әрмән календары | 1355 ԹՎ ՌՅԾԵ |
| Ҡытай календары | 4602 — 4603 (с 25 январь) 乙巳 — 丙午 синяя змея — красный конь |
| Эфиопа календары | 1898 — 1899 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1962 — 1963 |
| - Шака самват | 1828 — 1829 |
| Иран календары | 1284 — 1285 |
1906 (бер мең туғыҙ йөҙ алтынсы) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса дүшәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1906 йылы, 2 мең йыллыҡтың 906 йылы, XX быуаттың 6 йылы, XX быуаттың 1 ун йыллығының 6 йылы, 1900 йылдарҙың 7 йылы.

# 1906 йыл
## Тыуғандар

* 15 февраль — Муса Йәлил, татар шағиры, Советтар Союзы Геройы (1956).
* 15 сентябрь — Булатов Хоҙат Сәлимйән улы, Советтар Союзы Геройы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* 26 ноябрь — Ихсанов Зәйнулла Әмин улы, башҡорт ғалимы һәм физиологы, медицина фәндәре докторы (1958), профессор (1964). БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1966).
# Нырмыч

Нырмыч — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының һул ярына тамағынан 1406 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 98 км.

# Нырмыч
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100000832
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100083
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Полденка

Полденка — Рәсәйҙәге йылға. Смоленск өлкәһе, Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Осуга йылғаһының уң ярына тамағынан 89 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Полденка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вазуза башынан Вазуз һыуһаҡлағысына тиклем, Яуза йылғаһынан Яуза һыуһаклағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100312110000001364
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000136
* Бассейн коды — 08.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Урал өлкәһе (1917—1919)

Урал өлкәһе — Рәсәй республикаһында һәм Совет Рәсәйендә 1917 йылдың майынан 1919 йылдың ғинуарына тиклем ғәмәлдә булған Советтарҙың өлкә берекмәһе. Урал өлкәһе составына Пермь, Вятка, Өфө губерналары территорияһы һәм Ырымбур губернаһы территорияһының өлөшө инә. Үҙәге — Екатеринбург.

# Урал өлкәһе (1917—1919)
## Тарихы

1917 йылдың май айында Пермдә үткән 1-се Урал өлкәһе Советтары съезы етәксе орган — өлкә башҡарма комитетын һайлай. 1918 йылдың ғинуар аҙағында үткән 3-сө өлкә Советтар съезында 148 делегат ҡатнаша, улар араһында 119 делегат большевиктарҙан, ҡалғандары башҡа партиялар вәкилдәре була. Был съезда Урал комиссарҙары өлкә Советы сойошторола. Унда инәләр: большевиктарҙан:
* Рәйесе — Н. Н. Крестинский (һуңынан А. Г. Белобородов),
* Идаралыҡ комиссары — И. Я Тунтул,
* Финанс комиссары — Ф. Ф. Сыромолотов,
* Хеҙмәт комиссары — И. М. Малышев (һуңынан А. А. Андреев),
* Производство комиссары — В. Н. Андронников,
* Хәрби комиссар — Ф. И. Голощекин,
* Тәьминәт комиссары — П. Л. Войков;
һул эсерҙарҙан:
* Игенселек комиссары — В. И. Хотимский,
* Халыҡ хужалығы комиссары — Сахнович,
* Мәғариф комиссары — И. Х. Поляков.
Урал өлкә Советы органдарында большевиктар вәкилдәренең эшмәкәрлеге РСДРП(б) — РКП(б.) Урал өлкә комитеты етәкселегендә бара. Комиссарҙар Советы, бөтөрөлгән ҡала һәм земство үҙидаралығы урынына, совет власы органдары булдырыу, Урал тау сәнәғәте идаралығын, тимер юл транспорты эшен, тәү сиратта хәрби производство менән бәйле сәнәғәт предприятиелары эшмәкәрлеген ойоштороу менән шөғөлләнә. Өлкә хәрби комиссариаты Урал өлкәһендә Ҡыҙыл армия частәрен ойоштороу буйынса эштәрҙе берләштерә. «Известия Уральского областного совета» баҫма орган булып тора. 1918 йылдың июль урталарында, Чехословак корпусы һәм аҡ Себер армияһы һөжүме менән бәйле, Екатеринбургтың ҡолатылыу ҡурҡынысы барлыҡҡа килә. Урал өлкә Советы ҡарары буйынса, 1918 йылдың 16 июленән 17июленә ҡарай төндә, элекке Рәсәй императоры Николай II ғаиләһе һәм хеҙмәтселәре менән бергә атып үлтерелә. Рәсми совет фаразына ярашлы, был ҡарар өлкә Советы Президиумы тарафынан үҙ аллы ҡабул ителгән. Ҡайһы бер тарихсылар фекере буйынса, Николая II батшаны атыуға большевиктар етәкселеге санкцияһы алынған, ләкин бындай санкциялар тураһында бер ниндәй ҙә документаль дәлилдәр йәки иҫтәлектәр билдәле түгел.
1918 йылдың йәйендә Урал өлкә Советы Төмәнгә күсә. 29 августа Урал территорияһында хәрби-сәйәси эште ойоштороу өсөн биш кешенән торған коллегия төҙөлә. Уны Голощекин етәкләй. 1918 йылдың декабрь аҙағында аҡ армия Пермде ала. Советтарҙың өлкә органы Вяткаға эвакуациялана. Колчак ғәскәре бөтә Уралды тиерлек биләгәндән һуң, ғәмәлдә өлкә Советының эшмәкәрлеге туҡтай. 1919 йылдың ғинуарында ЦК РКП(б) һәм ВЦИК өлкә структураларын таратыу һәм Урал өлкәһен бөтөрөү тураһында ҡарар ҡабул итә.
# Аптын-Соим

Аптын-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Аптын-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Аптын-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019955
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301995
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Суртаныш

Суртаныш (рус. Суртаныш) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Ҡояш ауыл биләмәһе составына керә.

# Суртаныш
## География

Ҡарағайкүл күленең көнбайыш яр буйында урынлашҡан.

# Суртаныш
## Тарих

Ауылға шуран ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Пермь губернаһы Екатеринбург өйәҙе составында була. Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Суртаныш
## Халҡы

| 1834 | 1859 | 1920 |
| 91 | 94 | 94 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (97%) йәшәй.
# Лохнья

Лохнья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Северная Тошемка йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Лохнья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200008840
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200884
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вой-Вож (Чубъю ҡушылдығы)

Вой-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чубъю йылғаһының уң ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Вой-Вож (Чубъю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017276
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001727
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сох-Ненг-Соим

Сох-Ненг-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сорум-Пахт-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Сох-Ненг-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021606
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302160
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тимербатыр студияһы

Тимербатыр студияһы — Бөрйән районы Әбделмәмбәт дөйөм белем биреү мәктәбендә 2014 йылда ойошторолған робот техникаһы студияһы.
# Гүзәлиә

Гүзәлиә — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Гүзәлиә
## Этимологияһы

Гүзәлиә неологизмдан алынған исем: гүзәл, матур, һылыу тигәнде аңлата.

# Гүзәлиә
## Билдәле кешеләр

Балтабаева Гүзәлиә Салауат ҡыҙы — «Башҡортостан» гәзитенең социаль проблемалар бүлеге мөдире. Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре
Тимершина Гузәлиә Мөхәмәтриза ҡыҙы — шағирә, Ғаян Лоҡманов исемендәге премия лауреаты.
Гүзәлиә Вәлиева — башҡорт эстрада йырсыһы.
Гүзәлиә (йырсы) — Татарстандың популяр йырсыһы, композиторы.
# 1886 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1886 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1886 MDCCCLXXXVI |
| Юлиан стилендә | 1885—1886 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2638—2639 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7394—7395 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5646—5647 ה'תרמ"ו — ה'תרמ"ז |
| Мосолман календары | 1303—1304 |
| Боронғо әрмән календары | 1335 ԹՎ ՌՅԼԵ |
| Ҡытай календары | 4582—4583 乙酉—丙戌 синяя курица — красная собака |
| Эфиопа календары | 1878—1879 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1942—1943 |
| - Шака самват | 1808—1809 |
| - Кали-юга | 4987—4988 |
| Иран календары | 1264—1265 |
1886 йыл — йома көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Лозовая (Калитва ҡушылдығы)

Лозовая — Рәсәйҙәге йылға. Ростов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Калитва йылғаһының һул ярына тамағынан 203 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Лозовая (Калитва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Калитва йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Северский Донец (бассейндың рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400612107000014156
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001415
* Бассейн коды — 05.01.04.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0