yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Чернуха (Ержа ҡушылдығы)

Чернуха — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ержа йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Чернуха (Ержа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000014145
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001414
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Новокшенов Виктор Юрьевич

Новокшенов Виктор Юрьевич (9 октябрь 1951 йыл) — ғалим-математик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Физика-математика фәндәре докторы (1988), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2002).

# Новокшенов Виктор Юрьевич
## Биографияһы

Виктор Юрьевич Новокшенов 1951 йылдың 9 октябрендә Свердловск ҡалаһында тыуа, шунда уҡ 1969 йылда мәктәпте тамамлай.
1969 йылдан ул — Свердловскиҙа Урал дәүләт университетының математика һәм механика факультеты студенты. 1974 йылда институтты тамамлағас, Рәсәй Фәндәр академияһы Урал фәнни үҙәгенең Хисаплау үҙәге булған Математика институтында эшләй. 1979 йылда Новокшенов — кандидатлыҡ диссертацияһын, 1988 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, темаһы: «Изомонодромные деформации и уравнения Пенлеве» (Стеклов исемендәге Математика институтының Ленинград бүлексәһе).
1976—79 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетында hәм 1996—2013 Өфө дәүләт авиация техник университетының математиканың махсус бүлектәре кафедраһында эшләй.
Әле РФА Өфө фәнни үҙәгенең хисаплау үҙәге булған Математика институтында математик физика бүлеге мөдире булып эшләй.
Новокшеновтың ғилми эшмәкәрлек даирәһе: һыҙыҡһыҙ математик физика, солитондар теорияһы, һыҙыҡлы һәм һыҙыҡһыҙ дифференциаль тигеҙләмәләрҙе сисеүҙең асимптотик ысулдары, Пенлеве тигеҙләмәләре.
В. Новокшеновтың уҡыусылары араһында — өс фән докторы һәм 20-нән ашыу фән кандидаты.

# Новокшенов Виктор Юрьевич
## Хеҙмәттәре

80-дән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән 3 монография авторы.
* V.Yu.Novokshenov, Dynamics of the Whitham gaps for real-valued solutions of Sine-Gordon equation with finite-gap boundary conditions, Funct. Analiz i ego prilozh., 1996, Т.30, No 4, С.31-44.
* V.Yu.Novokshenov, A.G.Shagalov, Bound states for the elliptic sine-Gordon equation, Physica D, v.106 (1997) p. 81-94
* V.Yu. Novokshenov, Radial-Symmetric Solution of the Cosh-Laplace Equation and the Distribution of Its Singlarities, Russian. J. Math. Phys., v.5, N 2 1998, 211—226.
* A.R.Its, V.Yu.Novokshenov The Isomonodromic Deformation Method in the Theory of Painleve equations. Lecture Notes in Mathematics, Vol. 1191, 313 p. Springer-Verlag. (1986).
# Томна (Горьковское ҡушылдығы)

Томна — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Горький һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 2434 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Томна (Горьковское ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000013612
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001361
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Березовица (Охтома ҡушылдығы)

Берёзовица — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Охтома йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Березовица (Охтома ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038023
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003802
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иванцовка

Иванцовка — Рәсәйҙәге йылға, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 869 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Иванцовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031471
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103147
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Берешь

Берёшь — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы/ Хакас Республикаһы/ Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2542/1266/74 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 115 км.

# Берешь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015682
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201568
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Окты-Юган

Окты-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Горный Полуй ҡылымығының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Окты-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300033382
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303338
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Анна Бергер

Анна Бергер (нем. Hanna Berger), йәки Иоганна Бергер (нем. Johanna Berger) (1910 йыл, Вена, Австро-Венгрия — 15 ғинуар 1962 йыл, Берлин, ГДР) — бейеүсе, хореограф, заманса бейеүҙәр мәктәбе вәкиле, антифашист, Икенсе донъя һуғышы ваҡытында Ҡаршылыҡ хәрәкәте ағзаһы, «Ҡыҙыл капелла» ойошмаһы ағзаһы.

# Анна Бергер
## Биографияһы

Иоганна Бергер 1910 йылда Австро-Венгрия империяһында Венала тыуған. Күп коллегаларынаналда Анна нәфис бейеүҙең яңы этабын үҙләштерә. Ул Мэри Вигман һәм Труди Шоп менән бейей. 1942—1943 йылдар миҙгелендә Анна Берлинда Hebbel һәм Renaissance театрҙарында бейей. 1942 йылдың 24 октябрендә Познань ҡалаһында уны гестапо ҡулға ала һәм 1943 йылдың 20-21 авгусында халыҡ суды алдына ул ғәйепләнеүсе сифатында баҫа.
Уны Берлин-Шарлоттенбургтағы художество мәктәбендә скульптор Курт Шумахер төркөмөнән «Ҡыҙыл капелла» ойошмаһының башҡа ағзалары һәм Фриц Кремер һәм менән бәйләнештә ғәйепләйҙәр, уларҙың ағзаларын инде гестапо ҡулға алған була. 1943 йылда Аннаны төрмәнән тейешле дәлилдәр етмәү сәбәпле сығаралар. Һуғыш аҙағына тиклем рөхсәтһеҙ Штирияла йәшәй. Һуғыштан һуң Анна Вена һәм Берлинда бейеүҙән уҡыта. 1947—1951 йылдарҙа Анна Бергерҙа Миттерхубер Оттилия уҡый.
Анна Бергер 1962 йылда вафат була һәм Австрияның Вена ҡалаһында Майдлингер зыяратының почетлы ҡәберлектәр участкаһында ерләнә.
Уның иҫтәлеге тураһында Андреа Аморт 2000 йылда «Berger Hanna: Retouchings» («Анна Бергер. Штрих») пьесаһын яҙа.
# Тунелька

Тунелька — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Поколька йылғаһының уң ярына тамағынан 159 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Тунелька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300064379
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306437
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Хотунок (станция)

Хотунок — Төньяҡ-Кавказ тимер юлының Каменоломни — Кизитеринка һыҙығындағы тмиер юл станцияһы. Новочеркасск ҡалаһының Хотунок биҫтәһендә урынлашҡан. Алыҫ түгел Тузлов йылғаһы аға.

# Хотунок (станция)
## Хәҙерге заман

Станцияла 8 юл бар. Станциянан Новочеркасск ГРЭС-ына тармаҡ китә
Хотунок станцияһы төрө буйынса йөк станцияһы булып тора. Дөйөм ҡулланышта булмаған урындарҙағы асыҡ һәм ябыҡ келәттәрҙән ваҡ һәм вагон оҙатыуҙарҙы-ҡабул итеүҙәрҙе һәм башҡа операцияларҙы башҡара. Урта тоннажлы һәм ауыр тоннажлы контейнерҙарҙа йөктәрҙе ташыу мөмкинлеге бар. Шулай уө урындағы предприятиеларҙың ҡабул итеү-ебәреү йөктәре башҡарыла.
Хотунок станцияһы аша Каменоломни, Ростов-Главный, Лихая, Чертково туҡталыш пункттарына тиклем ҡала яны электропоездары йөрөй. Билеттарҙы вокзалдың кассаһында һатып алырға мөмкин. Хотунок станцияһынан алыҫ түгел элеватор урынлашҡан. Унан ашлыҡ оҙатыла. Хәҙерге ваҡытта элеватор эшләмәй.
2019 йыл башында станция бинаһына капиталь ремонт башҡарыла.

# Хотунок (станция)
## Коммерция операциялары

* Станцияның асыҡ майҙандарында һаҡланыуға мөмкин булған вагон йөктәрен ҡабул итеү-биреү.
* Тик инеү урындарында һәм дөйөм ҡулланышта булмаған майҙансыҡтарҙа вагондарға тейәлә торған йөктәрҙе ҡабул итеү-биреү.
* Станцияла 3 һәм 5 тонна күләмендәге универсаль контейнерҙарҙа йөктәрҙе ҡабул итеү-биреү.
* Станцияла 20 т күләмендәге универсаль контейнерҙарҙа йөктәрҙе ҡабул итеү-биреү.

# Хотунок (станция)
## Ҡыҙыҡлы факттар

1981 йылдың 19 авгусында станция биләмәһенән билдәле совет сериялы кеше үлтереүсе Анатолий Нагиев ҡаса. Тиҙҙән ҡулға алына һәм атып үлтерелә.
# Ағасаҡ

?Ағарсаҡ :
Aspius aspius :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Лучеперые рыбы |
| Отряд: | Карп һымаҡтар |
| Ғаилә: | Карптар |
| Ырыу: | Ағарсаҡтар |
| Төр: | Ағарсаҡ |
Латинса исеме :
Aspius aspius (Linnaeus, 1758) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 639538 NCBI 98928 |
Ағасаҡ, Ағарсаҡ, Ағасъяңаҡ (рус. Жерех, шереспёр, жерих, черех, белесть, белезна, красногубый жерех, аральский же́рех, лат. Aspius aspius) — шәп ағымлы йылға балығы, карп һымаҡтар отрядының карптар ғаиләһенә ҡарай.

# Ағасаҡ
## Ҡылыҡһырлама

Ағасаҡ оҙонса балыҡ, ауыҙы ҙур, әммә әммә йыртҡыстарға хас булған ҡаҙыҡ тештәре юҡ. Һаҙан балыҡтарыныҡы кеүек йотҡолоҡ тештәре генә бар, аҫҡы яңағы ҡалҡып сығып тора, ә үҙенең суҡағы менән өҫкө яңағы күҙлегенә терәлгән. Томшоғона яҡын торған псыҡ төҫлө күҙҙәре сағыштырмаса бик үк ҙур түгел. Ян-яҡтары көмөштәй аҡ, ҡараһыу осло арҡаһы менән ҡойроҡ йөҙгөстәре төҫлө була. Буйы 80 см. Иң эреләре 12 кг-ға етә. Һыуҙың өҫкө ҡатламдарында йөрөй, төнгөлөккә генә ул төпкөл урынға китә. 15 йәшкә тиклем йәшәй ала.

# Ағасаҡ
## Таралыуы

Ағасаҡ Ҡара һәм Каспий диңгеҙҙәренә ҡойған бөтә ҙур һәм урта йылғаларҙа тиерлек йәшәй, Аҙау һәм Балтик диңгеҙе йылғаларында һирәк осрай. Урта Азияла — Амударъяла, Һырдаръяла һәм Балхаш күлендә осрай. Шулай уҡ Германияла һәм Францияла бар.

# Ағасаҡ
## Үрсеүе

Ыуылдырыҡ сәскән мәле апрель — май айҙарына тура килә.

# Ағасаҡ
## Йәшәү рәүеше

Ағасаҡ тигеҙлек йылғаларында йәшәй, тоноҡ урындарҙа булмай. Ваҡ йылғалар тамағында һәм шаршы бөткән урындарҙа осрай. Бындай урындарҙа ҙур көтөүҙәргә йыйыла. Әммә ағымы көсһөҙ урындарҙа, күлдәрҙә һәм һыуһаҡлағыстарҙа күпләп тупланмай Оҙон кәүҙәһе орсоҡ һымаҡ булғанға күрә, ағымлы һыуҙа, буҫағалы һәм һай урындарҙы кисергә, оҙағыраҡ йөҙөргә мөмкинлек бирә. Ҡорбанын ҡыуып барғанда һыу өҫтөнә сығып, шапылдатып ала.

# Ағасаҡ
## Туҡланыуы

Башлыса селәүсендәр, ваҡ ҡыҫыла һымаҡтар, бөжәктәр менән туҡлана. Әммә ҙурая килә йыртҡысҡа әүерелә, ваҡ балыҡтар, селбәрәләр менән туҡлана, шулай уҡ күбәләктәр, ҡуңыҙҙар, энәғараҡтарҙы ла аулай.

# Ағасаҡ
## Ҡулланыу

Балыҡсылыҡ йәһәтенән ҙур әһәмиәткә эйә түгел һәм ҙур көтөүҙә йөрөмәй. Әммә ул һәүәҫкәр балыҡсылар араһында популяр. Бигерәк тә спиннинг менән тотоусыларҙа. Л. П. Сабанеев әйтеүенсә, «…был балыҡты аулау иң ауырҙар иҫәбенә инә».
# Залавин Константин Петрович

Залавин Константин Петрович — (19 сентябрь 1915 йыл — 11 сентябрь 2001 йыл), партия һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре, хужалыҡ эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

# Залавин Константин Петрович
## Биографияһы

Константин Петрович Залавин 1915 йылдың 19 сентябрендә Ырымбур губернаһы Троицк өйәҙе Белорецкое ауылында (хәҙер — Белорет ҡалаһы) тыуған. Бөйөк Ватан һуғышынан алдағы йылдарҙа ул ғаиләһе менән Белорет ҡалаһында йәшәй, үҙе лә, ҡатыны ла Белорет металлургия заводында эшләй.
1941-1942 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Свердловск ҡалаһында тиҙләтелгән политруктар курсын тамамлағандан һуң, батарея комиссары вазифаһында ул фронтҡа китә.
Селигер күле буйындағы Асташково тораҡ пункты янында ҡаты яралана — уң ҡулынан яҙа. Горький ҡалаһында госпиталдә оҙайлы дауаланғандан һуң, демобилизациялана һәм тыуған яғына әйләнеп ҡайта.
Тылда уға яуаплы эш участкаларын ышанып тапшыралар. 1942 йылдан башта заводтың партия комитеты секретары, артабан — КПСС-тың Белорет ҡала советы пропаганда бүлеге мөдире, Белорет ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесе. Көндөҙ эшендә тырышһа, кистәрен лампа яҡтыһында белемен камиллаштыра. Һул ҡулы менән яҙырға өйрәнә.
1948 йылдан — КПСС-тың Өфө ҡалаһы Дим һәм Ленин район комитеттары секретары. КПСС-тың Өфө ҡала комитетының икенсе секретары.
1956 йылда КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы партия мәктәбен тамамлай.
1958 йылдан — Башҡорт АССР-ының еңел сәнәғәт министры.
1959—1993 йылдарҙа М.В. Фрунзе исемендәге Өфө резина-техник изделиелар (хәҙер — эластомер материалдар, изделиелар һәм конструкциялар УЗЭМИК) заводы директоры.
Шул йылдар дауамында ҙур булмаған завод илебеҙҙең иң ҙур предприятиеларының береһенә әүерелә, Октябрь Революцияы орденына лайыҡ була.
К.П.Залавин етәкселегендә предприятиеның төп производство һәм социаль объекттары төҙөлә, һауала осоусы һәм ҡотҡарыусы техниканың үҙенә бер төрлө изделиеларын заманса ҡатмарлы етештереү нигеҙе, эре габаритлы пневматик ҡоролмалар, офсет баҫма пластиналар һ. б. булдырыла.
Предприятиела ерҙә лә, һыуҙа ла, һауала ла ҡулланылған граждандар тормошонда, шулай уҡ оборонала ла кәрәкле үҙенә бер башҡа уникаль, СССР-ҙа ғына түгел, донъяның тиҫтәләгән илдәренедә билдәлелек алған продукция етештерелә.
Завод директоры предприятие менән ғорурлана, һәр эшсеһен үҙ итә, улар тураһында хәстәрлек күрә. Көслө рухлы, талапсан һәм принципиаль, ҡәтғи, әммә яҡшы күңелле, сикһеҙ эшһөйәр, тәртип яратыусы һәм ғәҙел, тотанаҡлы етәксе булды.
   Юғарынан кемдер эш хаҡына коэффициент тәғәйенләй. Директор булараҡ, атайыма коэффициент “7”, эшселәргә — “5” ҡуйылған була. Был документты раҫлағанда, үҙенең эшселәрҙән артыҡ алырға тейеш түгеллегенә баҫым яһап, 7 цифрын 5-кә төҙәтә. Хәҙерге заман өсөн был бик сәйер тойолһа ла, был факт, тип хәтерләне Залавиндың ҡыҙы
2001 йылдың 11 сентябрендә вафат була, Көньяҡ зыяратта ерләнгән.

# Залавин Константин Петрович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены (1949)
* ике Ленин ордены (1966, 1971)
* Октябрь Революцияһы ордены (1976)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1980)
* Халыҡтар Дуҫлығы (1981)
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған химигы (1985)
# Меринген

Меринген (нем. Mehringen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан .
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 1115 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,73 км². Диңгеҙ кимәленән 134 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6456 һәм автомобиль коды — ASL.
# Путлун-Игый

Путлун-Игый — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Негус-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Путлун-Игый
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048359
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204835
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Алма-Ата — минең тәүге мөхәббәтем!

«Алма-ата — тәүге һөйөүем минең!» — Алма-Ата (Ҡаҙағстан) ҡалаһында1999 йылдан, ҡала көнөн байрам итеү сиктәрендә, Ҡаҙағстандың иң ҙур ретро-фестивалдәренең береһе үткәрелә.

# Алма-Ата — минең тәүге мөхәббәтем!
## Тарихы

«Алма-Ата — минең тәүге мөхәббәтем» беренсе ретро-фестивале 1999 йылда Дәриғә Нурсолтан ҡыҙы Назарбаева яҡлауы аҫтында үткән. Фестиваль «Алатау». шифаханаһында ойошторолған. Ретро-фестивалдең төп идеяһы булып алматалылар быуындарының рухи бәйләнешен һаҡлау тора, Алма-Атаның Ҡаҙағстандыңмәҙәни үҙәге статусына эйә булыуын хуплау. Фестивалде ойоштороусы булып «Хәбәр» агентлығы сығыш яһай. Был 1960 — 80-се йылдар башындағы.ҡаланың рухи атмосфераһын һәм уникаль мәҙәниәтен тергеҙеү проекты булған.
2008 йылда 10-сы юбилей фестивале үтте. Был ваҡытта Ҡаҙағстандың Карагандаһында («Караганда — минең йәшлек ҡалам») һәм Усть-Каменогорскиһында («Усть-Каменогорск— йәшлеем минең») аналогы барлыҡҡа килә. Конкурстың даими башҡарыусылары — Роза Рымбаева, «Етеген» һәм «Дос-Мукасан» ансамблдәре.
2009 йылда традицион фестиваль музыкаль спектакль булараҡ уҙғарылған<refАлматы үтә. 11 ретрофестиваль «А-Ат — минең тәүге мөхәббәтем»</ref>.
2010 йылда ретро-фестиваль үткәрелмәгән.
2011 йылда фестиваль үткәреү урынын алмаштырған. Ошо йылдарҙа ул беренсе тапҡыр Халыҡ-ара саңғы трамплиндары комплексында үткән. Традиция буйынса кисәне Сағнай Абдуллин һәм Нәғимә Ескалиева. алып барған. ФестивальҠаҙағстан бойондороҡһоҙлоғоноң 20 йыллығына арналған. Унда 90-сы һәм 2000-се йылдар йырҙарыбашҡарылған.
2012 йылда фестивалдең темаһы «Мин — легенда!» тип аталған. Фестивалдә билдәле ҡаҙағстан башҡарыусыларының йырҙары яңғыраны..
2013 йылда фестивале сиктәрендә үткән йылдарҙа сығыш яһаған башҡарыусылар араһында «Музыкаль баттл» ойошторолған.
15-се юбилей фестиваленең темаһы — "Церемония «О…». Фестиваль сиктәрендә ҡаҙағстан музыка үҫешенә ҙур өлөш индергән кешеләргә иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды. Тәүге статуэткалар шоуҙы алыштырғыһыҙ алып барыусылар Нәғимә Ескалиева һәм Сағнай Абдуллин, СССР-ҙың халыҡ артисы Бибигөл Түләгәнова, Алма-ата фестивалгә нигеҙ һалыусы һәм аҡын Әхмәтйән Есимовҡа тапшырылған.Фестивалдән һуң булған фейерверк арҡаһында, трамплиндар комплексы янындағы ҡоро үлән янып киткән..
2015 йылдың ретро-фестивале үткәреү өсөн финанслау етмәй..
2016 йылғы ретро-фестиваль Алма-Атаның 1000 йыллығын һәм Ҡаҙағстан бойондороҡһоҙлоғоноң 25 йыллығын байрам итеү сиктәрендә үткәрелә. «Ҡайтанан киләсәккә» шоуы XX быуат аҙағының әһәмиәтле ваҡиғаларына арналды..
2017 йылда фестивале «Алатау» шифаханаһы майҙансығына әйләнеп ҡайтҡан..
# Төньяҡ Шуралка

Төньяҡ Шуралка — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нейва (Невьянское №1084 һыуһаҡлағысы) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Төньяҡ Шуралка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Нейва йылғаһы башынан Невьян һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501612111200006343
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200634
* Бассейн коды — 14.01.05.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нөрәй ауыл Советы (Шаран районы)

Нөрәй ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Шаран районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Нөрәй ауылы.

# Нөрәй ауыл Советы (Шаран районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Нөрәй ауыл Советы (Шаран районы)
## Составы

Нөрәй ауыл Советы составына 8 тораҡ пункты керә:
* Баҡса ауылы,
* Йәммәт ауылы,
* Йәнәхмәт ауылы,
* Изем ауылы,
* Ҡыҙыл Сулпан ауылы,
* Нөрәй ауылы,
* Сөнбаш ауылы,
* Түгәрәк ауылы.
# Александр I

Алекса́ндр I Павлович Изге фатиха алған (Благословенный) (12 (23) декабрь 1777, Санкт-Петербург — 19 ноябрь (1 декабрь) 1825, Таганрог) — 1801 йылдың 12 (24) мартынан Рәсәй императоры, Мальта ордены протекторы (1801 йылдан), Бөйөк Финляндия кенәзе (1809 йылдан), Польша батшаһы (1815 йылдан), Павел I һәм Мария Фёдоровнаның өлкән улы.
# Шижегда

Шижегда — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/151 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Шижегда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Ковров ҡалаһынан тамағына тиклем, Уводь йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301112110000033228
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003322
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0