yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Каус

Каус — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Туртас йылғаһының һул ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 76 км.

# Каус
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300013401
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301340
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вьевка

Вьевка — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2231/1203/231/8 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 6,800 км.

# Вьевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000019076
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001907
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Урал лаготисы

Урал лаготисы (лат. Lagotis uralensis) — ике өлөшлө үҫемлектәр төрө , Лаготис (Lagotis) Юл япрағы һымаҡтар ғаиләһенә ҡарай (Plantaginaceae). Был үҫемлектең үҙенсәлектәре беренсе тапҡыр 1955 йылда Рәсәй ботанигы Борис Константинович Шишкин тарафынан яҙылған..

# Урал лаготисы
## Таралған урыны һәм тирә-яҡ мөхите

Рәсәй эндемигы, Төмән өлкәһендә, Уралда һәм илдең Европа өлөшөндә билдәле.
Йылға ярҙарында,сфагн бологтарында , тундраларҙа үҫә,.

# Урал лаготисы
## Ботаник һүрәтләнеше

Вертикаль рәүешле ҡыҫҡа тамырлы яланғас тәнле үҫемлек.
Һабағының бейеклеге 15-40 см.
Тамырына яҡын үҫкән япраҡтары киң генә, йомортҡа формаһында, ситтәре тотош йәки теш кеүек семәрле; һабағындағы япраҡтары һабаҡҡа яҡын һылашҡан, тамыры янында үҫкәндәренән бәләкәйерәк һәм бер береһенә ҡапма-ҡаршы урынлашҡан.
Сәскәләренең формаһы башаҡ төҫлө, тығыҙ ,сәскәләре аҡһыл төҫтәге тажға оҡшаған, цилиндрға оҡшаған көпшәнән сыҡҡан.

# Урал лаготисы
## Тәбиғәттә һаҡлау шарттары

Урал лаготисы - Свердловск, Төмән һәм Силәбе өлкәләре, Башҡортостан республикаһы, Ырымбур өлкәһе, Коми һәм Ханты-Манси автономиялы округтарының Ҡыҙыл китаптарына индерелгән үҫемлек.
# Блинова Екатерина Никитична

Блинова Екатерина Никитична (7 декабрь (24 ноябрь) 1906 йыл, Каменская станицаһы, Дон Ғәскәре өлкәһе — 15 декабрь 1981 йыл, Мәскәү) — СССР-ҙың ғалим-геофизигы, СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты. Оҙайлы һауа торошоноң атмосфера тигеҙләмәһенең һан яғынан интеграциялау ысулын тәҡдим итә.

# Блинова Екатерина Никитична
## Биографияһы

Екатерина Никитична Блинова 1906 йылдың 24 ноябрендә (7 декабрь) Каменская станицаһында (хәҙер ҡала Каменск-Шахтинский), Донецк ҡала округы, Дон Ғәскәре өлкәһендә тыуған
1928 йылда Дондағы Ростовта Төньяҡ-Кавказ университетын (хәҙерге Ростов дәүләт университеты) тамамлай.
1935 йылдан 1943 йылға тиклем Баш геофизик обсерваторияла эшләй. 1943 йылдан 1958 йылға тиклем — Мәскәүҙә Үҙәк прогнозлау институтында. 1958 йылдан 1961 йылға тиклем — геофизика институтында. 1961 йылда Иҫәпләү метеорология үҙәгендә бүлек мөдире вазифаһында, унда үҙенең вафатына тиклем эшләй.
Математик, гидромеханик һәм метеоролог, СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы Кибель Илья Афанасьевичҡа кейәүгә сыға. 1953 йылдан ул да ире кеүек СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы була. «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнә. А. А. Фридман исемендәге премияға лайыҡ була (1978).
Екатерина Никитична Блинова 1981 йылдың 15 декабрендә вафат була. Мәскәүҙә Новодевичье зыяратында ерләнгән.

# Блинова Екатерина Никитична
## Биографияһы
### Фәнни эшмәкәрлеге

Евграфович Николай Кочин эшен дауам итеп, 1936 йылда атмосфера фронтының тотороҡлоғо шарттарын өйрәнә. 1938 йылда атмосфера дөйөм әйләнешен өйрәнә. Атмосферала нурлы тигеҙлектең тулы теорияһын эшләй. Ул атмосфера үҙәктәренең барлыҡҡа килеүен күп һанлы аңлата ала. Бының өсөн атмосфераның дөйөм көнсығыш-көнбайыш ағымында барлыҡҡа килгән тулҡынлы тирбәлеүҙәрҙе ентекле өйрәнә. Ошо уҡ ысулды атмосфера макропроцестарын, мәҫәлән, циклон һәм антициклондарҙың барлыҡҡа килеүен анализлау өсөн дә ҡуллана.
Уның 1943 йылда баҫылып сыҡҡан «Гидродинамическая теория волн давления, температурных волн и центров действия атмосферы» һауа торошоноң гидродинамик оҙак сроклы фаразына башланғыс һала. Екатерина Никитична Блинова Александр Александрович Фридман тарафынан тәҡдим ителгән һәм хәзерге ваҡытта электрон иҫәп машиналары ярҙамында һауаны һанлы фаразлау һәм атмосфера динамикаһының башҡа мәсьәләләрен хәл итеү өсөн ҡулланыла торған өйөрмәне интеграцияләү ярҙамында оҙак ваҡытлы һауа торошон фаразлау ысулдарын күрһәтә.

# Блинова Екатерина Никитична
## Библиография

* Блинова Е. Н. Динамика атмосферных движений планетарного масштаба и гидродинамический долгосрочный прогноз погоды. — М.: Гидрометеоиздат, 1976. — 78 с.
# Георгий Мушников урамы (Өфө)

Георгий Мушников урамы — Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһының ИНОРС биҫтәһендә урынлашҡан
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби осоусы, Советтар Союзы Геройы Георгий Мушников хөрмәтенә аталған
Бөгөнгө көндә райондың төп транспорт артерияһы булып тора. Урамдың оҙонлоғо километрҙан ашыу. Инорс менән Черниковка биҫтәләре араһындағы транспорт бәйләнешен яҡшыртыу өсөн Лихачев сәнәғәт үҙәгенән Машиналар етештереү урамына тиклем урамды оҙонайтыу пландары күҙ уңында тотола
Почта индексы — 450039, 450043, ОКАТО коды — 80401370000.

# Георгий Мушников урамы (Өфө)
## Урынлашыуы

Урам Фронт бригадалары урамынан башлана. Өфө йылғаһынан төньяҡ-көнбайышҡа 750 метр һуҙыла. Баландин бульвары менән киҫешкәс, төньяҡҡа ҡарай борола һәм 500-ләп метрға һуҙыла.
Урамда йәмәғәт транспортының «Йорт өсөн тауарҙар магазины», «10-сы магазин», «Георгий Мушников урамы» туҡталыштары урынлашҡан.
# Соснина Нина Ивановна

Соснина Нина Ивановна (30 ноябрь 1923 йыл, Кухари — 31 август 1943 йыл, Малын) — Малында Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында йәшерен комсомол ойошмаһы етәксеһе. Советтар Союзы Геройы.

# Соснина Нина Ивановна
## Биографияһы

Нина Ивановна Соснина Кухари ауылында табип ғаиләһендә тыуа. Урыҫ.
Киевта йәшәй һәм уҡый, шунан һуң ғаилә Малынға күсеп килә.
1937 йылдан ВЛКСМ ағзаһы.
1941 йылдың йәйендә мәктәптең 9-сы синыфын тамамлай.
1941 йылдың көҙөндә йәшерен комсомол төркөмөн ойоштора, 1942 йылдың башында П.А. Тараскин етәкләгән Малын йәшерен ойошмаһы составына инә һәм ойошма секретары булып китә.
Подпольщик сифатында ойоштороу эштәрен башҡара, халыҡ араһында листовкалар тарата, бер нисә тапҡыр партизандар менән бәйләнешкә сыға, партизандар менән берлектә Малын ҡалаһы янында Белая Крыница ҡасабаһы эргәһендә оккупанттар менән һуғышта ҡатнаша.
1943 йылдың ғинуарында П.А. Тараскин ҡулға алынып һәләк булғандан һуң ойошманы етәкләй.
Житомир өлкәһе С.Ф. Маликовтың партизан берләшмәһе менән бәйләнешкә сыға.
1943 йылдың 31 авгусында Нина Соснина атаһы — хирург И.И.Соснинға яралы партизанға операция яһауҙа ярҙам итә, йортто гитлерсылар уратып ала. Һуғыш сыға, уның барышында Нина һәләк була.
Малын ҡалаһында ерләнә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1965 йылдың 8 майындағы Указы менән немец-фашист илбаҫарҙарына ҡаршы көрәштә күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн Н. И. Соснинаға үлгәндән һуң Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.

# Соснина Нина Ивановна
## Наградалары

* «Алтын Йондоҙ» миҙалы
* Ленин ордены

# Соснина Нина Ивановна
## Хәтер

* Житомир өлкә ВЛКСМ комитеты составына мәңгелеккә индерелә
* Малын ҡала паркындағы обелиск.
* Киев өлкәһе Бородянский районының Тетерев тимер юлы станцияһы янында мәктәп эргәһендә бюсы
* Кухари ауылында иҫтәлекле тамға.
* Нина Соснина исеме менән Малында урта мәктәп аталған (Н. Соснина музей бар), шулай уҡ Малын һәм Бердичев ҡалаларында, ҡала тибындағы Иванков һәм Песковка ҡасабаһы, Микулич ауылында урамдар аталған. 1976 йылда төҙөлгән Дунай пароходсылығы карабы «Нина Соснина» тип атала.
* Киевта Сосниндар ғаиләһе урамы бар.

# Соснина Нина Ивановна
## Хәтер
### Сәнғәттә

* «Нина» — нәфис фильм.
* «Сосниндар ғаиләһе» — документаль фильм (СССР, «Укркинохроника», 1967; режиссеры А. Ф. Золоз)
* С.С.Смирновтың «Ғаилә» повесы (1967)
# Советтар Союзы Маршалы

Советтар Союзы маршалы — шәхси хәрби звание, һуңыраҡ РККА-ла юғары командирҙар составының хәрби дәрәжәһе, Совет армияһында 1946 йылдан команда ранг табелендә иң юғары дәрәжә. СССР Юғары Советы Президиумы указы менән бирелә.

# Советтар Союзы Маршалы
## Тарихы

1935 йылдың 22 сентябрендә Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм СССР Халыҡ Комиссарҙары советының «РККА-ың етәкселек составында шәхси хәрби званиеларҙы индереү тураһында» ҡарарына ярашлы индерелә. 1945 йылдың 26 июненә тиклем Советтар Союзының Генералиссимусы дәрәжәһенән һуң килгән иң юғары звание (берҙән-бер Генералиссимус И. В. Сталин вафат булғандан һуң 1953 йылда — иң юғары дәрәжә булып ҡала).
Флотта быға тап килгән дәрәжә — Советтар Союзы Флоты Адмиралы, ә ҡайһы бер ғәскәрҙәр төрҙәрендә, көстәрҙә һәм махсус ғәскәрҙәрҙә — Ғәскәр төрөнөң баш маршалы.
1935 йылдың 21 ноябрендә беренсе тапҡыр Советтар Союзы маршалы исеме бирелә; был юғары шәхси хәрби званиеға лайыҡ хәрби етәкселәр түбәндәге вазифаларҙы биләй:
* К. Е, Ворошилов — СССР Оборона халыҡ комиссары;
* М. Н. Тухачевский — СССР Оборона халыҡ комиссары урынбаҫары;
* С. М. Буденный — Ҡыҙыл Армия кавалерияһы инспекторы;
* А. И. Егоров — РККА-ның Генераль штабы начальнигы;
* В. К. Блюхер — Алыҫ Көнсығыш Ҡыҙыл Байраҡлы махсус армия командующийы.
Шулай уҡ һуғышҡа тиклем маршал исемен алалар:
* С. К. Тимошенко — СССР Оборона халыҡ комиссары;
* Г. И. Кулик — СССР Оборона халыҡ комиссары урынбаҫары;
* Б. М. Шапошников — РККА-ның Генштаб начальнигы.

# Советтар Союзы Маршалы
## Советтар Союзы маршалы исеменә лайыҡ булған хәрби начальниктар

1935 йылдан Советтар Союзы маршалы исеме 41 тапҡыр бирелә. Уларҙың: 36-һы — профессиональ хәрбиҙәргә, 5-һе — хәрби вазифалы сәйәси эшмәкәрҙәргә (И. В. Сталин, Л. П. Берия, Н. А. Булганин, Л. И. Брежнев, Д. Ф. Устинов).
Дүрт Советтар Союзы маршалынан был исем кире алына:
* М. Н. Тухачевский — 1937 йылдың 11 июнендәге Тухачевский эше буйынса хөкөм ҡарарына ярашлы исемдән мәхрүм ителә, шул уҡ ҡарар нигеҙендә атыла.
* Г. И. Кулик — 1942 йылда генерал-майор дәрәжәһенә тиклем төшөрөлә, әммә СССР Ҡораллы Көстәрендә хеҙмәт итеүен дауам итә.
* Л. П. Берия — 1953 йылдың июнендә ҡулға алынғандан һуң, хөкөм ҡарары сығарылғанға тиклем айырым указ нигеҙендә «барлыҡ наградалары һәм исемдәренән» мәхрүм ителә, 1953 йылдың декабрендә атыла.
* Н. А. Булганин — 1958 йылдың ноябрендә генерал-полковник дәрәжәһенә тиклем түбәнәйтелә, шул уҡ ваҡытта отставкаға ебәрелә; репрессияларға дусар булмай.
М. Н. Тухачевский һәм Г. И. Кулик аҡлау процесында үлгәндән һуң Советтар Союзы маршалы дәрәжәһе ҡабаттан тергеҙелә. Репрессияланған икенсе ике Советтар Союзы маршалы — тикшереү ваҡытында төрмәлә вафат булған В. К. Блюхер һәм хөкөм ҡарары буйынса атылған А. И. Егоров рәсми рәүештә исемдәренән мәүрүм ителмәй.
# Хановэйто-Се

Хановэйто-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тиутей-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 166 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Хановэйто-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300040535
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304053
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Урта (Каш-Кы ҡушылдығы)

Средний — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каш-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Урта (Каш-Кы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069213
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306921
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Яңы Ҡарамалы

Яңы Ҡарамалы — топоним.

# Яңы Ҡарамалы
## Мәҡәләләр

* Яңы Ҡарамалы (Ауырғазы районы) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл.
* Яңы Ҡарамалы (Миәкә районы) — Башҡортостандың Миәкә районындағы ауыл.
* Яңы Ҡарамалы (Татарстан) — Татарстандың Мөслим районындағы ауыл.
# Янямд-Яха

Янямд-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сойелю-Се йылғаһының уң ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Янямд-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045079
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304507
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Евсеев Виссарион Васильевич

Евсеев Виссарион Васильевич (6 июнь 1852 йыл — 1921 йыл, Ҡарғын станицаһы) — Шолохов ғаиләһе 1909 йылдан 1915 йылға саҡлы йәшәгән Ҡарғын утары сиркәүе руханийы. Шолоховтар шулай уҡ унда 1919 йылдан 1922 йылға, 1924 йылдан 1926 йылға саҡлы йәшәй. М. А. Шолоховтың «Тымыҡ Дон» романы персонажының прототибы.

# Евсеев Виссарион Васильевич
## Биографияһы

Виссарион Васильевич Евсеев — Вёшенская станицаһының Изге Троицкий сиркәүе протоиерейы улы. 1875 йылда Дон дини семинарияһын тамамлап, 1986 йылда Павловка епархияһының Дмитриевский сиркәүе руханийы итеп тәғәйенләнә. 1877 йылда үтенесе буйынса Ҡарғын утарындағы Покровский сиркәүенә күсерелә. 1889 йылдан алып, артабан 1912-1914 йылдарҙа, М. А. Шолохов та уҡыған сиркәү-мәхәллә мәктәбендә һәм Ҡарғын ир балалар мәхәллә училищеһында Закон Божий уҡыта. Мәктәптәрҙә Закон Божий уҡытҡаны һәм пастырь хеҙмәтендә тырышлығы өсөн Виссарион Васильевич руханийы итеп күтәрелә, урындағы благочиние Советы ағзалығына кандидат итеп һайлана. Виссарион Васильевич Евсеевтың наградалары: янбашлыҡ (1892), скуфья (1908), император Александр III батшалыҡ итеү иҫтәлегенә көмөш миҙал.
Г. Я Сивоволов «Тымыҡ Дон»: прототиптар тураһында китабында Евсеев В. В. хаҡында былай тип яҙа:
* Уларҙың Был станицаһында бер поп бар ине, һәм уның китапханаһы бик шәп ине. Михаил Александрович унда барып китаптар ала тоған булған. Шул рухани уны бер-ике сәғәткә үҙендә ултыртырға яратҡан — фәҡәт һөйләшеү өсөн генә! Исеме Виссарион шикелле.
Был фактты үҙенең иҫтәлектәрендә Шолохов Мария Петровна Шолохова ла раҫлай:
* Ике рухани — отец Виссарион һәм яҡшы ғәҙәтле исемен йөрөтөүсе отец Панкратий — Сергей Платонович менән дуҫ түгелдәр, улар күптән дошманлашып йәшәгән. Үҙ-ара ла бик үк татыу булмаған улар. Арҡыры холҡло ошаҡсы кляузник отец Панкратий яҡындарын аҫтыртын ғына этлек ҡылған, украин милләтле экономка менән никахһыҙ йәшәгән тол отец Виссарион, сифилистан һуң тыңҡыш булып ҡалған, тәбиғәттән яғымлы, саманан тыш тәкәбберлеге һәм ошаҡсы холҡо өсөн благочинныйҙы яратмаған һәм уны урап үткән.
«Тымыҡ Дон» романында Михаил Александрович Шолохов отец Виссарионды үҙ исеме аҫтында һүрәтләгән:
# Нювчим

Нювчим — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Нювчим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019997
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001999
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ленин һәйкәле (Стәрлетамаҡ, Ленин проспекты)

Ленин һәйкәле Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ ҡалаһында, Башҡорт дәүләт драма театры янындағы майҙанда (элекке Химиктар мәҙәниәт һарайы), Ленин проспектында урынлашҡан.

# Ленин һәйкәле (Стәрлетамаҡ, Ленин проспекты)
## Төҙөү һәм асыу

Ленин һәйкәлен асыу ҡаланың 200-йыллығына тап килтерелә. 1966 йылдың 2 июлендә Химиктар мәҙәниәт һарайы янындағы майҙанда (хәҙерге Башҡорт драма театры) байрамса демонстрацияла В. И. Ленин һәйкәле асыла.
Һәйкәлдең авторҙары — атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, БАССР-ҙың халыҡ рәссамы Т. П. Нечаева һәм БАССР-ҙың халыҡ рәссамы Борис Фузеев. Майҙандың барлыҡ биҙәлеше улар тарафынан эшләнә — аҡ кафель түшәлгән ҙур булмаған бассейн, бетон плиталар, улар араһында үләндәр йәшәрә, майҙандың ситендә трибуна.
Һәйкәл майҙандың көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан һәм гранит постаменттағы торстан ғибәрәт. Лениндың кәүҙәһе алға төбәлгән, яурыны һәм йөҙ һыҙаттары асыҡ беленә. Һәйкәлде бик ҡыҫҡа ваҡыт эсендә — ике ай эсендә эшләйҙәр. Эшселәр һәйкәлде төҙөү өҫтөндә тәүлегенә 18 сәғәт эшләйҙәр.

# Ленин һәйкәле (Стәрлетамаҡ, Ленин проспекты)
## Әһәмиәте

СССР мәлендә һәйкәл эргәһендәге трибуна ҡаланың партия етәкселеге сығыш яһау өсөн ҡулланыла, ә майҙан буйынса Беренсе май һәм Октябрь демонстрациялары үтә. Бөгөн һәйкәл янында йәштәр йыйыла, ә трибунаһы Еңеү көнө парад үткәргәндә ҡулланыла.
# Данштедт

Данштедт (нем. Danstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 539 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,1 км². Диңгеҙ кимәленән 160 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38855 һәм автомобиль коды — HZ.
# Румянцев Геннадий Иванович

Румянцев Геннадий Иванович (31 март 1928 йыл, Покровское-Жуково ауылы, Клин районы, Мәскәү өлкәһе — 20 июнь 2013 йыл, Мәскәү) — СССР һәм Рәсәй ғалим-гигиенисы, СССР МФА ағза-корреспонденты (1984), РМФА академигы (1991).

# Румянцев Геннадий Иванович
## Биографияһы

1928 йылдың 31 мартында Мәскәү өлкәһе Клин районының Покровское-Жуково ауылында тыуған.
1952 йылда И. М. Сеченов исемендәге 1-се Мәскәү медицина институтының санитар-гигиена факультетын тамамлай, артабан аспирантурала белем ала, шул уҡ институттың хеҙмәт гигиенаһы кафедраһында барий берләшмәләре производствоһының хеҙмәт гигиенаһына бағышланған кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1955—1966 йылдарҙа — Ф. Ф. Эрисман исемендәге Мәскәү гигиена ғилми-тикшеренеү институтында кесе, артабан 1956 йылдан алып өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй.
1966 йылда — тимер-бетон йыйылмаһы етештереүҙә эшләүселәрҙең организмына дөйөм вибрация йоғонтоһона арналған докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1966—2007 йылдарҙа И. М. Сеченов исемендәге 1-се Мәскәү медицина институтының дөйөм гигиена кафедраһы мөдире.
1969 йыл — профессор дәрәжәһе бирелә.
1969—1988 — институттың санитар-гигиена (медик-профилактик) факультеты деканы.
1984 йыл — СССР МФА ағза-корреспонденты итеп һайлана.
1991 йылдан — РМФА академигы итеп һайлана.
2013 йылдың 25 июлендә вафат була.

# Румянцев Геннадий Иванович
## Фәнни эшмәкәрлеге

Гигиенистар фәнни мәктәбенә нигеҙ һалып, гигиена нормалары проблемаларын өйрәнеү һәм күҙаллау, төрлө сәнәғәт тармаҡтарында тирә-яҡ мөхитте һаҡлау һәм һауыҡтырыу сараларын тармаҡтарында тормошҡа ашырыу менән шөғөлләнә.
Вибрация ауырыуының церебраль формаһы патогенезын һәм клиникаһын өйрәнә һәм вибрацияның рөхсәт ителгән дөйөм күләмен нигеҙләй, бер үк ваҡытта саң патологияһының яңы формаһын — пневмокониозды тикшерә һәм уны аңлата.
Уның һәм ул етәкләгән коллективтың 50-нән ашыу эш зонаһындағы, кешеләр йәшәгән урындағы атмосфера һауаһы һәм һыу ятҡылығының, яңы химик матдәләрҙең гигиеник нормативтары булдырыла, улар нигеҙендә 30-ҙан ашыу яңы закондар документы ғәмәлгә индерелә.
300-ҙән ашыу фәнни эштәр, шул иҫәптән 20 монография, дәреслек, етәксе, уҡыу әсбаптары авторы
Уның етәкселегендә 50-нән ашыу диссертация, шул иҫәптән 26 докторлыҡ диссертацияһы яҡлана.

# Румянцев Геннадий Иванович
## Фәнни эшмәкәрлеге
### Фәнни-ойоштороу эшмәкәрлеге

* халыҡ-ара фәндәр академияһы академигы, Евразияның Халыҡ-ара фәндәр академияһы академигы;
* И. М. Сеченов исемендәге Мәскәү медицина академияһының аҡһаҡалдар советы рәйесе һәм атҡаҙанған профессоры;
* медик-иҫкәртеү факультетының махсуслаштырылған Ғалимдар советының рәйесе;
* Бөтә Рәсәй гигиенистары һәм санитар табиптары ғилми йәмғиәте президиумы ағзаһы, Ҙур медицина энциклопедияһы мөхәрририәт бүлеге мөдире.

# Румянцев Геннадий Иванович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордендың миҙалы (1996)
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2002)
* РМФА-ның В. А.. Рязанов премияһы лауреаты (1996) — гигиена фәнен һәм медицина экологияһын үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн
* Рәсәй Федерацияһы Президенты Рәхмәте (1998)
# Ай-Чендых-Еган

Ай-Чендых-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы/ Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вол-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ай-Чендых-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203638
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ярота-Шор

Ярота-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мань-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ярота-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026387
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302638
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3