yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# «Нур» кинотеатры (Таганрог)

«Нур» кинотеатры — Таганрогтың иң боронғо кинотеатры
«Нур» кинотеатры Ладохин Петр Григорьевич тарафынанИтальян тыҡрығы менән Петров урамы адресы буйынса 1910 йылдың 21 сентябрендә асыла. Кинотеатр залы 1000 тамашасыны һыйҙыра
Совет власы ваҡытында 1920 йылда кинотеатр «Беренсе Дәүләт кинотеатры» тип йөрөтөлә, 1929 йылда — «Темп», ә һуңынан, 1951 йылда, «Комсомолсы» тип атала.
1985 йылдан алып 1988 йылға тиклем «Комсомолсы» кинотеатрында тергеҙеү эштәре бара. Реконструкциянан һуң беренсе сеанс 1988 йылдың 1 апрелендә була. 1994 йылда ҡалала кинотеатрҙы халыҡ әҙ йөрөү сәбәпле һәм башҡа коммерция сәбәптәре менән бөтөнләй ябыу тураһындағы мәсьәлә килеп тыуа. Кинотеатр үҙәгртеп ҡороу йылдарында хужаларын алмаштырып, ябыла. Ҡабаттан кинотеатр «Нур» исеме аҫтында 2011 йылдың 25 майында асыла. Реконструкцияланған залы, заманса вентиляция системаһы, киң форматлы экран, сифатлы тауышы 2D һәм 3D фильмдарын ҡарау мөмкинлеген бирә.
2016 йылда ябыла

# «Нур» кинотеатры (Таганрог)
## Кинотеатрҙың исемдәре

* 1910 йылдан алып 1920 йылға тиклем — «Нур» кинотеатры
* 1920 йылдан алып 1929 йылға тиклем — «Беренсе Дәүләт кинотеатры»
* 1929 йылдан алып 1951 йылға тиклем — «Темп» кинотеатры
* 1951 йылдан алып 2010 йылға тиклем — «Комсомолсы» кинотеатры
* 2011 йылдан алып 2016 йылға тиклем — «Нур» кинотеатры
# Вахсор-Юган

Вахсор-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Шеркальская йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Вахсор-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019924
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301992
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Чад (күл)

Чад (франц. Lac Tchad, ингл. Lake Chad, ғәрәпсә Бар-эс-Салам) — Үҙәк Африкалағы тымыҡ реликт күле.

# Чад (күл)
## География

Чад, Камерун, Нигер һәм Нигерия территорияларының сигендә Сахара сүллегенең Чад уйпатында урынлашҡан. Бик һирәк булған аномаль күл кимәленең күтәрелеүе ваҡытында һыу Бахр-әл-Газаль йылғаһы үҙәне буйлап аға башлай.
Күл бассейныны майҙаны яҡынса 1 млн км², шуның яҡынса 700 мең км² майҙаны Шари йылғаһы бассейнына тура килә.
Чад күле аҙ һыулы. Уртаса тәрәнлеге яҡынса 1,5—2 м. Ҡушылдыҡтары: Шари, Мбули (Мбулу), Комадугу-Йобе.
Күлдең көнсығыш өлөшөндә Будума, Карка һәм Кури утрау төркөмдәре урынлашҡан.
Чад күлендә 179 төр балыҡ тереклек итә.
Чад күле — төбәктә мөһим һыу сығанағы булып тора. Күлдә балыҡ тотоу үҫешкән. Шари һәм Комадугу-Йобе йылғаларының тамаҡтары араһында суднолар йөрөшлө.
1960-сы йылдарҙан алып күл майҙаны кәмей барыуы күҙәтелә. 1963 йылда күлдең майҙаны — 25 мең км², 1973 йылда — 15,4 мең км², 1982 йылда — 2,3 мең км², 1994 йылда — 1,7 мең км². 1980-се йылдарҙа һәм 1990-сы йылдар башында ирригация өсөн күлдең һыуын ҡулланыу 4 тапҡыр арта.
2006 йылға ҡарата Чад күле 26 тапҡырға әҙәйгән һәм кибеүен һаманда дауам итә.
Һуңғы мең йыллыҡта Чад күленең етенсе тапҡыр кибеүе тураһында билдәле. Конго бассейны йылғаһы Убангиҙан күлгә һыу үткәреү проекттары төҙөлә.
# Маньшин Василий Петрович

Маньшин Василий Петрович (8 август 1924 йыл — 18 апрель 1945 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, уҡсылар дивизияһы артиллерия полкының орудие расчёты командиры, гвардия старшинаһы. Дан орденының тулы кавалеры.

# Маньшин Василий Петрович
## Биографияһы

Василий Петрович Маньшин 1924 йылдың 8 авгусында Башҡорт АССР-ы Бәләбәй кантонының Шкапов ауылында тыуған. Колхозда эшләй.
1942 йылдың авгусында Ҡыҙыл Армияға алына. 1943 йылдың март айынан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. 1944 йылдан ВКП(б) ағзаһы. 15-се гвардия уҡсылар дивизияһының 43-сө гвардия артиллерия полкы составында һуғыша, тәүҙә телефонсы, һуңынан расчет командиры була.
1944 йылдың 2 февралендә Украинаның Днепропетровск өлкәһе Кривой Рог ҡалаһынан төньяҡ-көнсығыштараҡ һуғышта, батарея телефонсыһы гвардия ҡыҙылармеецы Маньшин ут аҫтында телефон линияһындағы 7 өҙөктө, ә 3 февралдә — 15 өҙөктө ялғай. Яралана, ләкин үҙ бурысын үтәүҙе дауам итә.
Гвардия ҡыҙылармеецы Маньшин Василий Петрович 1944 йылдың 15 февралендәге бойороҡ менән 3 дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
1945 йылдың 12 ғинуарында Буско-Здруй ҡалаһынан көнсығыштараҡ дошман оборонаһын өҙгәндә, гвардия старшинаһы Маньшиндың расчеты тура тоҫҡап, расчеты менән пулеметты, 2 дзотты, 10-дан ашыу дошман һалдатын юҡ итә, дошмандың миномет батареяһын тонсоҡтора. 13-17 ғинуарҙағы һуғыштарҙа дошмандың 2 пулеметын һәм отделениенән күберәк пехотаһын юҡ итә.
Гвардия старшинаһы Маньшин Василий Петрович 1945 йылдың 3 февралендәге бойороҡ менән 2-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
1945 йылдың 17 мартында Гроткау ҡалаһынан көнбайыштараҡ һуғышта, Маньшин расчеты 3 пулеметты, 15-кә яҡын дошманды юҡ итә, миномет батареяһы утын баҫтыра. 19 мартта дошман контратакаһын кире ҡаҡҡанда 2 үҙйөрөшлө орудиеһын, 2 зенит установкаһын, дошмандың бик күп һалдатын юҡ итә. Был һуғыштарҙағы ҡаһарманлығы өсөн Дан ордены менән бүләкләүгә тәҡдим ителә.
Юғары наградаһын алырға өлгөрмәй. 17 апрель көнө һуғышта ҡаты яралана һәм иртәгеһенә госпиталдә вафат була. Терфердорф торама пунктында ерләнә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1946 йылдың 15 майындағы указы менән, ҡаһарманлығы һәм батырлығы өсөн гвардия старшинаһы Маньшин Василий Петрович 1-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә. Дан орденының тулы кавалеры була.
# Арғымаҡ яңғыҙ (йыр)

Арғымаҡ яңғыҙ — башҡорт халыҡ йыры, һалмаҡ көй.

# Арғымаҡ яңғыҙ (йыр)
## Текст

Арғымаҡ яңғыҙ, егет малһыҙ,
Малһыҙ егет ниңә һуң ҡәҙерһеҙ?
Малһыҙ ҙа тип хурламағыҙ,
Малһыҙ, йәрһеҙ йөрөмәй тәҡдирһеҙ.
Әй һылыуым, һиңә ни бирәйем?
Бохаранан килгән малым юҡ.
Күгел дә осор, күлгә төшөр,
Күлдән осоп төшөр күрәнгә.
Күрмәгәндәргә күрһәтмәһен,
Түҙем бирһен ҡайғы күргәнгә.
Әй һылыуым, һиңә ни бирәйем?
Атайыңа бирер ҡалым юҡ.
Ялан ерҙәрҙә ямғыр яуа
Үтер-үтмәҫ үләндең тамырына.
Үтә һөйгән ҡыҙҙар ышанып йөрөр
Егетенең малдар табырына.
Йөрәгемде бүлеп бирер инем,
Йәнһеҙ-тәнһеҙ йөрөр хәлем юҡ.
Ҡарағай ҡапҡа, йәшел буяу,
Күлдәгеңә йәшеле сыҡмаһын.
Малһыҙ ғына егет һөйә тиеп,
Күҙҙәреңдән йәшең сыҡмаһын.
Әй һылыуым, һиңә ни бирәйем?
Малдар һатып йыйған аҡсам юҡ.
Ҡарлуғас ҡара, муйыны ала,
Хәсрәте ҙурға егет уйлана.
Арғымаҡ яңғыҙ, егет малһыҙ,
Малһыҙ — йәнһеҙ тиеп уйлама.
Әй һылыуым, һиңә ни бирәйем?
Байлыҡ бирә торған баҡсам юҡ.
# Яптака-Яха

Яптака-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хабей-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Яптака-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300042917
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304291
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Курата

Курата — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Урсул йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.

# Курата
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006312
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100631
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мег-Тыг-Еган

Мег-Тыг-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының һул ярына тамағынан 470 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Мег-Тыг-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038477
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203847
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пегов Валентин Алексеевич

Пегов Валентин Алексеевич (1 ғинуар 1950 йыл) — тренер. РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1987), Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2006), дзюдо буйынса бөтә союз категориялы судья (1978). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2000).

# Пегов Валентин Алексеевич
## Биографияһы

Валентин Алексеевич Пегов 1950 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Өфө районы Урыҫ-Юрмаш ҡасабаһында тыуған.
1977 йылда П. Ф. Лесгафт исемендәге Ленинград физик культура институтын тамамлай.
Спорт менән 6-сы «Геркулес» олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә (тренеры Н. Д. Попов) шөғөлләнә.
1972 йылдан башлап 6-сы «Геркулес» олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә тренер-уҡытыусы, һуңынан директор урынбаҫары булып эшләй. 1979 йылдан — «Спартак» ирекле спорт йәмғиәтенең Башҡортостан, Рәсәй һәм Үҙәк советтарының тренеры, 1990 йылдан — Башҡортостан Республикаһы йыйылма командаһы һәм Башҡортостан Республикаһының юғары спорт оҫталығы мәктәбе тренеры, 1997—2004 йылдарҙа— Рәсәй паралимпия йыйылма командаһы тренеры.
Спортсы-инвалидтар В. Н. Мичурин, М. Г. Яковлев, О. В. Крецул, С. А. Севостьянов, К. Капитонов, В.Волков, Р. Шәйхаттаров, Ю. Акшинцев, В. Бычков һәм башҡалар В. Пеговтың тәрбиәләнеүселәре булып торалар.
Бер үк ваҡытта Валентин Пегов Башҡорт физик культура институтында, фехтование теорияһы һәм методикаһы, көрәш һәм ауыр атлетика кафедраһы доценты булып эшләй.

# Пегов Валентин Алексеевич
## Ҡаҙаныштары

Рәсәй Чемпионы (2005-07)
Европа чемпионатының көмөш призеры (2005, 2007)
Донъя чемпионатында шәхси зачетта көмөш (2006) һәм бронза (2007) призёр.
Спорт мастерҙары араһында команда зачетында Европа чемпионаты еңеүсеһе (2005) һәм көмөш призеры (2006).

# Пегов Валентин Алексеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 2-се дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орден миҙалы менән бүләкләнә (2002).
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2000)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1987)
# Фарслебен

Фарслебен (нем. Farsleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 966 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,12 км². Диңгеҙ кимәленән 50 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39326 һәм автомобиль коды — BK.
# Ютымас

Ютымас — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының уң ярына тамағынан 968 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 114 км.

# Ютымас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014088
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301408
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мекрая Лебёдка

Мекрая Лебёдка — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Баланда №828 йылғаһының уң ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Мекрая Лебёдка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Медведица йылғаһы башынан Терса йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300112107000008320
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000832
* Бассейн коды — 05.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ива (Мокша ҡушылдығы)

Ива — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мокша йылғаһының уң ярына тамағынан 545 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Ива (Мокша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000026875
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002687
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вичужанка

Вичужанка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сунжа йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Вичужанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000013490
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001349
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пиян

Пиян — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Серьер йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Пиян
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071989
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007198
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Михаил Зощенко дачаһы

Зощенко дачаһы— Сестрорецк ҡалаһындағы дача, унда 1946 йылдан 1958 йылға тиклем күренекле рус яҙыусыһы Михаил Михайлович Зощенко йәшәгән. Ленинград ҡала советы башҡарма комитетының 1988 йылдың 5 декабрендәге 963-сө ҡарары нигеҙендә төбәк әһәмиәтендәге тарихи ҡомартҡы тип иҫәпләнә. Ялан урамында урынлашҡан, 4-се йорт

# Михаил Зощенко дачаһы
## Тарихы

Зощенко был йортто 1939 йылда ҡатыны исеменә һатып ала. Был йортҡа ғаилә йәйге айҙарҙа ял итеүгә килә. Бында Зощенко күп яҙа. Ялан урамында 1958 йылда 62 йәшендә вафат була.
Вафатынан һуң уның бүлмәләрендә 1970 йылға тиклем шул уҡ йыһаздар, шәхси әйберҙәре, әҫәрҙәре һаҡлана. Бында ял йорттарынан, шифаханаларҙан экскурсанттар, ленинград халҡы килә. Сәйәхәттәр һәм экскурсияларҙың Ленинград бюроһы методисы И. Рудницкая бында мемориаль музей ойошторорға тәҡдим итә, райондың ҡомартҡыларын һаҡлау йәмғиәтенең яуаплы секретары Б. Максимов Ленинград ҡалаһы ҡомартҡыларҙы һаҡлау йәмғиәтенә тейешле хат ебәрә
1990 йылдар башында дача яна, емерелә һәм артабан һатыла. 2008 йылда уның урынына элекке яҙыусының дачаның хәтерләткән ҡаралтылар төҙөлә. Сергей Самусенко башҡарған дача макеты Сестрорецк ҡалаһындағы Курорт районының М.М. Зощенко исемендәге Үҙәк китапхананың фойеһында ҡуйылған.
Китапхана яҙыусының тормошо һәм ижады тураһында экспонаттар туплай. Китапхана алдындағы һәйкәле янында йыл һайын яҙыусының тыуған һәм хәтер көнөндә Зощенко уҡыуҙары үтә. Яҙыусының тормошо һәм ижады менән халыҡтың ҡыҙыҡһыныуы йылдар үтеү менән кәмемәй. Музей һәм күргәҙмәләр, шулай уҡ күсмә, сумаҙан төрөндә башҡарылған мобиль төрҙәре даими эшләй. Уларҙа — яҙыусының шәхси әйберҙәре һәм документтары, яҙыусының ҡатыны Вера Зощенконың фотоһүрәттәре, яҙыусының музаһы Лидия Чалованың ҡәләм портреты, хаттар.
Китапхана бинаһы алдындағы яҙыусы һәйкәле (Токарев урамы, 7-се йорт) 2003 йылдың 14 сентябрендә асыла. Скульпторы В. Ф. Онешко, архитекторы Н. Н. Соколов.

# Михаил Зощенко дачаһы
## Галереяһы

* Яҙыусының дача макетыЯҙыусының дача макеты
* Зощенко ордендары Зощенко ордендары
* Зощенко фотоһүрәте Зощенко фотоһүрәте
* Зощенко фотоһүрәте Зощенко фотоһүрәте
* Ғаиләһе тарихыҒаиләһе тарихы
* Тарихының икенсе битеТарихының икенсе бите
* Зощенко уҡыуҙарыЗощенко уҡыуҙары
* Китапхана янында һәйкәлКитапхана янында һәйкәл
# Үтәғол ауыл Советы (Ейәнсура районы)

Үтәғол ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ейәнсура районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Үтәғол ауылы.

# Үтәғол ауыл Советы (Ейәнсура районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Ҡарабаш ауыл Советы (Илеш районы)

Ҡарабаш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Илеш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ҡарабаш ауылы.

# Ҡарабаш ауыл Советы (Илеш районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Рәмлә бинт Әбү Суфьян

Үмм Хәбибә Рәмлә бинт Әбү Суфьян әл - Ҡураши (ғәр. أم حبيبة بنت رملة أبي سفيان‎; вафаты -665 йыл, Мәҙинә) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең хәләл ефеттәренең береһе, хаҡ мосолмандар Инәһе.

# Рәмлә бинт Әбү Суфьян
## Биографияһы

Тулы исеме:Үмм Хәбибә Рәмлә бинт Әбү Суфьян Сарх ибн Харб ибн Үмәйә ибн Әбд Шәмс. Ул абруйлы ҡорайыш юлбашсыһы Әбү Суфьян ибн Харбтың ҡыҙы була.
Ислам ҡабул иткәнгә тиклем Рәмлә р.ғ. мәжүсилектән ситләшеп хәнифтәр инанысына күскән була. Ул ире Үбәйдулла ибн Йәһеш менән бергә шәһәҙә әйтә. Ире шуғаса нәсрани диндә булған була. Ҡорайыштарҙың эҙәрлекләүе һөҙөмтәһендә улар Хәбәшстанға (Эфиопия) һижрәт яһай. Шунда Үбәйдулла көтмәгәндә Исламдан баш тартып, нәсранилыҡҡа күсә. Рәмләне лә үҙе менән ридда (Исламдан баш тартыу) ҡылырға өгөтләһә лә Рәмлә хаҡ диненә тоғро ҡала һәм унан айырыла. Был хәлдән һуң ул Мәккәгә кире ҡайта алмай, сөнки Атаһы Әбү Суфьян мосолмандарҙың ҡан дошманы була.Был хаҡта ишетеп, Мөхәммәт с.ғ.с. ҡатындың тәҡүәлегенә таң ҡала, һоҡлана. Рәсүл Хәбәшстан башлығына - негусҡа үҙенең вәкилен ебәрә һәм ҡатынды Мәҙинәгә ебәреү сараһын күрергә һорай, уның менән никахҡа инергә теләген белдерә. Һижрәнең 7-се йылында улар өйләнешә. Был никах Мөхәммәт Пәйғәмбәргә Мәккә мөшриктәре башлығы Әбү Суфьян менән низағтарҙы кәметергә мөмкинлек бирә..
Рәмлә бинт Әбү Суфьян бик тәҡүә һәм игелекле ҡатын була. Ул 665 йылда 70 йәшендә баҡыйлыҡҡа күсә. Был осорҙа мосолман иленең башлығы булып уның ағаһы Мүәвиә Әбү Суфьян идара иткән була. Уның 65-тән ашыу хәҙис ҡалдырғаны билдәле.
# Британ Колумбияһы

Британ Колумбияһы (ингл. British Columbia, франц. Colombie-Britannique) — Канаданың провинцияларының береһе. Конфедерацияға 1871 йылда, алтынсы булып ингән. Провинцияның рәсми ораны: лат. Splendor Sine Occasu.
Баш ҡалаһы — Виктория. Провинцияның иң эре ҡалаһы — Ванкувер. Провинцияла 4 419 974 кеше йәшәй. Премьер-министры — Кристи Кларк (Либерал фирҡәһенән).
Провинцияның иҡтисади үҫеше тәбиғи ресурстар, урман һәм ауыл хужалығына нигеҙләнгән.

# Британ Колумбияһы
## Исемдең килеп сығышы

Провинцияның исеме Колумбия йылғаһының тап ошо ерҙә аға башлауы менән бәйле. Ул Бөйөк Британия Батшабикәһе Викторияның фарманы менән 1858 йылда бирелгән. Британ тигән сифат АҠШ-тағы Колумбиянан айырттырыу маҡсатында өҫтәлгән.
# Урынга

Урынга — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Урга йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Урынга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500412110000040261
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004026
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мәүлитова Регина Салауат ҡыҙы

Мәүлитова Регина Салауат ҡыҙы (16 октябрь 1979 йыл) — спортсы. Ауыр атлетика буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2001).

# Мәүлитова Регина Салауат ҡыҙы
## Биографияһы

Регина Салауат ҡыҙы Мәүлитова 1979 йылдың 16 октябрендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған.
2001 йылда Урал физик культура академияһын тамамлай.
Спорт менән 15-се Олимпия резервы балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә шөғөлләнә (тренеры В. Г. Вагин).
1995 йылда Рәсәй йыйылма командаһына инә. 53 кг тиклемге ауырлыҡ категорияһында сығыш яһай.
Әлеге ваҡытта Өфөлә «Аврора» фитнес үҙәгендә инструктор булып эшләй.

# Мәүлитова Регина Салауат ҡыҙы
## Ҡаҙаныштары

* Рәсәй чемпионы һәм Рәсәй кубогы эйәһе (2003);
* Рәсәй чемпионатының (1995, 2000, 2002, 2006) һәм Рәсәй Кубогының (2002, 2004) көмөш призеры;
* Рәсәй чемпионатының ике төр ярышта бронза призеры (2001, 2004, 2007-08);
* Ырғымда һәм күтәреүҙә Рәсәй Кубогының еңеүсеһе (2003; 2004) һәм бронза призеры (2004-06);
* Үҫмер спортсылар араһында Рәсәй чемпионы (1995, 1997);
* 53 кг-ға тиклемге ауырлыҡ категорияһындағы ҡатын-ҡыҙҙар араһында ырғымда һәм ике төр ярышта Рәсәй рекордсыһы (2003)
# Рәсүлиә

Рәсүлиә — Ырымбур губернаһы (хәҙерге Силәбе өлкәһе) Троицк ҡалаһындағы 5-се йәмиғ мәсете янындағы мәҙрәсә. Тәүге мөҙәрисе — Зәйнулла Рәсүлев.

# Рәсүлиә
## Тасуирлама

« Рәсүлиә» мәҙрәсәһе Рәсәйҙәге иң яҡшы мосолман мәҙрәсәһе булараҡ абруй ҡаҙана һәм башҡорт, татар, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ халыҡтарында мәҙәни — ғилми үҙәккә әйләнә. Уның дәрәжәһе хәҙерге университеттарҙыҡынан да юғарыраҡ булған була. Бөтә Көньяҡ Уралда беренсе булып, «Рәсүлиә» лә яңы уҡытыу алымы индерелә. Прогрессив ҡарашлы Зәйнулла ишан мосолман балаларының рус телен, сит ил телдәрен, мәҙәниәтен белеүен хуп күргән, шуға ылыҡтырырға тырышҡан. Хәлфәләр, мөғәллимдәрҙе лә тик белемле алдынғы ҡарашлылар араһынан ғына һайлап алған.
«Рәсүлиә» мәҙрәсәһе XIX быуат аҙағы — XX быуат башында Рәсәй мосолмандарының ысын рухи үҙәгенә әүерелә.