yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Дон йырмағы

Дон йырмағы — Рәсәйҙәге йылға. Ростов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Запертое №191 күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Дон йырмағы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Цимлян һыуһаҡлағысынан Төньяҡ Донец йылғаһына ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010301012107000010567
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001056
* Бассейн коды — 05.01.03.010
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Радиоалғыс

Радиоалғыс — радиосигналды (артабан — сигналды) ҡабул итеү, көсәйтеү һәм ундағы мәғлүмәтте файҙаланыуы уңайлы булған төргә әйләндереү өсөн ҡоролма.
Юғары йышлыҡ трактынан (бирелгән йышлыҡтағы сигналды айыра һәм көсәйтә), детекторҙан (түбән йышлыҡтағы сигналды формалаштыра), түбән йышлыҡ көсәйткесенән, электр энергияһы сығанағынан тора. Тәғәйенләнеше буйынса професиональ (радиоэлемтә, радиолокация, радионавигация һ.б.) һәм көнкүреш (радиотапшырыу сигналдарын ҡабул итеү өсөн); эшләү принцибы буйынмаса – тура көсәйтеүсе, супергетеродинлы һәм детекторлы булараҡ айырыла.
# Кесе Китовая

Кесе Китовая — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кесе Китовая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — яр һыҙатының 03.04.00 гидрографик берәмеге эсендәге, Рәсәй Федерацияһының һыу территориялары һәм эске диңгеҙ һыуҙарындағы Баренц диңгеҙендәге утрауҙар, Колгуев утрауын керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040010012103000091696
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009169
* Бассейн коды — 03.04.00.100
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бретлебен

Бретлебен (нем. Bretleben) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 579 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,62 км². Диңгеҙ кимәленән 128 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6556 һәм автомобиль коды — KYF.
# Ҡарамышев

Ҡарамышев — башҡорт фамилияһы.
* Ҡарамышев Батыргәрәй Йософ улы — уҡытыусы.
* Ҡарамышев Гәрәй (Мөхәмәтгәрәй) Батыргәрәй улы (1888—1922) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.
* Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы (1903—1977) — актёр. РСФСР‑ҙың (1955) һәм БАССР‑ҙың (1940) халыҡ, РСФСР‑ҙың (1949) һәм БАССР‑ҙың (1935) атҡаҙанған артисы.
* Ҡарамышев Йософ (Мөхәмәтйософ) Ибраһим улы (1825—?) — кантон башлығы, ғәскәри старшина (1859).
* Ҡарамышев Лотфулла Ғибаҙулла улы (1917—1985) — совет партия эшмәкәре. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1957), совет‑япон һуғышында ҡатнашыусы.
* Ҡарамышев Мөхтәр Батыргәрәй улы (1895—?) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.
* Ҡарамышев Сөләймән Батыргәрәй улы — Башҡорт армияһы офицеры.
* Ҡарамышев Әбделғәни Бәхтигәрәй улы — Башҡорт армияһын ойоштороусыларының береһе.
* Ҡарамышев Әмир Батыргәрәй улы (1893—1918) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.
* Ҡарамышева Нурия Миңлеғәли ҡыҙы (3 декабрь 1948) — социолог. Социология фәндәре докторы (1988), профессор.
* Ҡарамышева Таңһылыу Фаяз ҡыҙы (1948 й.) — башҡорт шағирәһе. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Яҙыусылар союзы ағзаһы (1994).
# Алпамыш батыр (эпос)

Алпамыш батыр (үзб. Alpomish) — үзбәк һәм ҡаҙаҡ эпосы, Байсун үҙәнендәге Ҡуңғырат ҡәбиләһенең бәһлеүәне тураһында һөйләй.

# Алпамыш батыр (эпос)
## Йөкмәткеһе

Эпоста ҡуңғырат ҡәбиләһенең көнкүреше, социаль мөнәсәбәттәре, ғөрөф-ғәҙәттәре, донъяға ҡарашы сағыу һүрәтләнә. Ыңғай геройҙар — Алпамыш, Гөлбарсын, Кейкубат, Каракозайым — халыҡтың иң яҡшы сифаттарын йөрөтөүселәр. «Алпамыш батыр» башҡа төрки телле халыҡтар: ҡарағалпаҡтар, татарҙар, башҡорттар, алтайҙар, ҡаҙаҡтар һәм башҡалар араһында билдәле һәм популяр. Эпостың үзбәк варианттары ҡаҙаҡ һәм ҡарағалпаҡ варианттарынан айырыла. Алпамыш һәм уның һөйгәне ике туғандың балалары, йәғни үзбәк-ҡуңғыраттар яҡын һәм алыҫ туғандарына өйләнәләр. Был уларҙы Урта Азияның башҡа халыҡтары составындағы ҡуңғыраттарҙан айырып тора.
Төҙөлөшө буйынса хикәйәт ике өлөшкә бүленә:
* Алпамыштың кәләшенә барыуы, уның кейәү-көнәркәштәр менән ярышыуы, геройҙарҙың өйләнешеүе;
* Алпамыштың ҡалмыҡ хакимы Тайсаханға ҡаршы походы, баһадирҙың ете йыллыҡ зинданда булыуы һәм тыуған иленә еңеү менән ҡайтыуы. Үзбәк хикәйәте эпос өсөн ғәҙәти булған генеалогик цикллашыуға дусар була: Алпамыштың улы Йәдкәрҙең мажаралары тураһында махсус дастан барлыҡҡа килә.
Эпостың төп идеяһы — халыҡтың бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәше, ғәҙел һәм тыныс тормошто, юғары кешелек идеалдарын раҫлау.

# Алпамыш батыр (эпос)
## Тарихы

Тәүге тапҡыр «Ҡисса-и-Әлфамыш» исеме аҫтында ҡаҙаҡ этнографы һәм шағиры Жусипбек Шәйхисламулла версияһында баҫыла (Ҡазан, 1899). Был эпостың төрлө версиялары билдәле, улар төрлө халыҡ халыҡ сәсәндәренән — Я. Бекмөхәмәтов, Е. Әхмәтбәков һәм башҡаларҙан яҙып алынған.
Алпамыш эпосының иң тулы варианты үзбәк хикәйәсеһе Фазил Юлдаш-оглынан яҙып алынған (14 мең тирәһе шиғыр).

# Алпамыш батыр (эпос)
## Фән

Эпостың варианттары текстарын Ә. Диваев, А. Конратбаев, С. Сейфуллин, С. Моҡанов әҙерләй һәм баҫтырып сығара. Эпос варианттарының килеп сығышын, таралыуын, оҡшашлығын һәм айырмаһын сағыштырмаса өйрәнеү үткәрелә. «Алпамыш батыр»ҙы фәнни өйрәнеүгә ҡаҙаҡ ғалимдары М. Ғабдуллин, Х. Жумалиев, М. Ауэзов, С. Сейфуллин, А. Маргулан, Н. Смирнова, Т. Сыдыков өлөш индерә. Ҡаҙаҡ композиторы Е. Рахмадиев «Алпамыш» операһын (К. К. Кенжетаев либреттоһы) яҙа. «Алпамыш батыр»ҙы фәнни өйрәнеүгә ҡаҙаҡ ғалимдары М. Ғабдуллин, Х. Жумалиев, М. Әуәзов, С. Сейфуллин, А. Маргулан, Н. Смирнова, Т. Сыдыков өлөш индерә. Ҡаҙаҡ композиторы Е. Рахмадиев «Алпамыш» операһын (К. К. Кенжетаев либреттоһы) яҙа.
# Төньяҡ Каролина

Төньяҡ Каролина (ингл. North Carolina) — АҠШ штаты. Штаттың тәртип номеры — 28. 1789 йылдың 21 ноябрендә төҙөлгән. Элек Төньяҡ Каролина провинцияһы исеме менән йөрөгән. Штаттың ҡушаматы — Дегет штаты, Тәмәке штаты.
2011 йылғы мәғлүмәт буйынса Төньяҡ Каролина штатында 9 656 401 чел кеше йәшәй, халыҡ тығыҙлығы бер квадрат км-ға 69,22 кеше. АҠШ штаттары араһында халыҡ һаны буйынса урыны — 10.
Майҙаны 139 509 кв.км, шуның 9,5 % һыу майҙаны.
# Кесе Ния

Кесе Ния — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Обва йылғаһының уң ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Ния
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009646
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100964
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шаһиев Эдуард Мөстәҡим улы

Шаһиев Эдуард Мөстәҡим улы (рус. Шагеев Эдуард Мустакимович; 17 март 1944 йыл) — рәссам, график, иллюстратор. БАССР‑ҙың атҡаҙанған рәссамы (1983). РСФСР‑ҙың Рәссамдар со­юзы ағзаһы. Халыҡ-ара Сәнғәттәр Академияһы академигы.

# Шаһиев Эдуард Мөстәҡим улы
## Биографияһы

Эдуард Мөстәҡим улы Шаһиев 1944 йылдың 17 мартында Омск ҡалаһында донъяға килгән.
1945 йылдан алып Өфөлә, 1967 йылдан башлап Мәскәүҙә йәшәй.
1965 йылда И.Д.Шадрин исемендәге Свердловск художество училищеһына уҡырға ингән һәм интерьер буйынса рәссам һөнәре алған.
1971 йылда Мәскәүҙәге Строганов Юғары художество‑сәнәғәт училищеһының дизайн факультетын тамамлаған.
1973 йылдан РСФСР Рәссамдар Союзы ағзаһы.
2000 йылдан алып “Рәссам” татар‑башҡорт рәссамдары союзы рәйесе.

# Шаһиев Эдуард Мөстәҡим улы
## Ижады

Әҫәрҙәренең төп идеяһы – Йыһан киңлегендә кеше. Эдуард Мөстәҡим улы Шаһиев уны образдар символикаһы аша сағылдырырға ынтыла:икеһе лә 1991 яҙылған “Оло донъя һөйөклөһө” (1990), “Тын ғына ихлас әңгәмә бара...”, “Аҡ йәймәләрҙә ҡара аҡҡош”, 2000 йылда яҙылған “Ҡырағай көндәш” - шундайҙарҙан.
1991 йылда ижад ителгән «“Өс туған” башҡорт бейеүе» эшендә ата‑бабалар ере менән бәйләнеш һынландырыла.
1970 – 1990 йылдарҙа Мәскәүҙәге “Балалар әҙәбиәте” нәшриәте менән хеҙмәттәшлек итә.
90‑сы йылдарҙа Ливанда һәм Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәрендә була, унда күргәҙмәләр ойоштора, урыҫ һәм совет сәнғәте буйынса лекциялар уҡый.
1970 йылдан алып күргәҙмәләрҙә ҡатнаша. Шәхси күргәҙмәләре Мәскәү (1990, 2004, 2009, 2010) һәм Өфө (2017) ҡалаларында үтә.
Эштәре Дәүләт тарихы музейы, Көнсығыш дәүләт му­зейы (икеһе лә – Мәскәү), БДХМ коллекцияларында, Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә шәхси тупланмаларында һаҡлана
# Бабасыр

?Бабасыр :
БабасырEnterobius vermicularis :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Бүлек: | Bilateria |
| Ярым бүлек: | Protostomia |
| Супертип: | Ecdysozoa |
| Тип: | Нематодтар |
| Класс: | Chromadorea |
| Суб-класс: | Spiruria |
| Отряд: | Oxyurida |
| Ғаилә: | Oxyuridae |
| Ырыу: | Бабасыр |
Латинса исеме :
Enterobius Rudolphi, 1808 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 63892 NCBI 51027 |
Бабасыр ҡыл селәүсен (лат. Enterobius, рус. Острицы ) —кешеләрҙең, бигерәк тә балаларҙың тура эсәктәрендә паразитлыҡ итә торған ваҡ йоморо селәү.
Кәүҙәһе орсоҡ һымаҡ, аҡ төҫтә. Инә заттарҙың оҙонлоғо - 12 мм, ата заттар 5 мм-ға етә. Кеше һәм приматтар эсәгесе паразиты. 20 төрө билдәле. Үҫеше аралаштан хужаларҙан башҡа үтә. Инә зат 5 тән алып 17 меңгә ҡәҙәр йомортҡа (оҙонлоғо яҡынса 0,05 мм) һала, улар 4-6 сәғәт эсендә етлегәләр. Тышҡы мөхиттә 3 аҙнаға яҡын йәшәргә һәләтле. Кеше инвазион йомортҡалар йотоп зарарлана; нескә эсәктә тишелеп сыҡҡан личинкалар йыуан эсәк башланған урынға күсәләр һәм 2 аҙнанан һуң енси яҡтан етлегәләр. Етлеккән инә заттар арт юлдан сыға һәм уның тирәләй йомортҡа һалып ҡалдырып үлә. Бабасырҙар 1 айҙан артыҡ йәшәмәй, энтеробиоз ауырыуын китереп сығара. Тормош циклының ябайлығы, зарарланыуҙың һәм кешенең ҡабат үҙ-үҙен зарарлауҙың еңеллеге арҡаһында ауырыу оҙаҡка һуҙыла һәм хроник төҫ ала.
# Красноленинский

Красноленинский — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Ханты-Мансийск райондағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628546, ОКАТО коды — 71129944001.

# Красноленинский
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Красноленинский
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Ургакш

Ургакш — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шуля йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ургакш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001326
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100132
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мазарка

Мазарка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Беүә йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Мазарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100038171
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103817
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лек (Сылва ҡушылдығы)

Лек — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сылва йылғаһының уң ярына тамағынан 89 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.

# Лек (Сылва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012753
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101275
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кетчер (Лопва ҡушылдығы)

Кетчер — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопва йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кетчер (Лопва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002553
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100255
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Саутина

Саутина — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рыбница йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Саутина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000008711
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000871
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Садыкова Саламат

Саламат Садиҡова (ҡырғ. Саламат Садыкова; тыу. 28 сентябрь 1956 йыл Ҡыҙыл Юл ауылы, Баткен өлкәһе, Ҡырғыҙстан) — ҡырғыҙ йырсыһы. Ҡырғыҙстан Республикаһының халыҡ артисы (1995). Ҡаҙағстандың атҡаҙанған артисы (1995). Ҡырғыҙ Республикаһының әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә Токтокул исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2004). Ҡырғыҙстанда «Эл Энеси» (Милләт әсәһе) координация советы етәксеһе. Бик күп халыҡ ара һәм милли конкурстар лауреаты.

# Садыкова Саламат
## Биографияһы

Саламат Садыкова 1956 йылдың 28 сентябрендә Баткен өлкәһенең Ҡыҙыл-Юл ауылында тыуған. Уға ике йәш булғанда атаһы вафат була, ә әсәһе ҡыҙға туғыҙ йәш тулғанда вафат була. Ул башта Ҡара-Һыуҙағы мәктәп-интернатта, ә һуңынан Ош музыка мәктәбендә уҡый. 1973 йылда Баткен район мәҙәниәт йортонда эшләй башлай, бик күп ижади конкурстарҙа ҡатнаша.
1988 йылда Садыкова «Тогуз кайрык» республика фестивалендә ҡатнаша һәм жюриҙың юғары баһаһына лайыҡ була. Һуңынан уны Токтогул Сатылғанов исемендәге Милли филармония ҡарамағындағы «Камбаркан» ансамбленә солист сифатында саҡыралар һәм ул әле лә шунда эшләй.
Үҙенең ижади уңыштары һәм таланты, ҡырғыҙ милли музыка сәнғәтен үҫтереүҙәге ҙур ҡаҙаныштары өсөн 1995 йылда Ҡырғыҙ Республикаһының халыҡ артисы исеме ала. Шул уҡ йылда Ул Ҡаҙағстандың атҡаҙанған артисы була.
Репертуарында өс йөҙгә яҡын йыры булған артистың ижадын Сыңғыҙ Айытматов юғары баһалай. 1980-се йылдарҙа Фрунзелағы мәҙәни сараларҙың береһендә яҙыусы бер нисә тапҡыр «бис» ҡа бер йырҙы башҡарыуын һорай. Бынан һуң да улар бик яҡшы мөнәсәбәттә булалар.
Саламат Садыкова концерттары менән Рәсәйҙә, Испанияла, Оманда, Украинала, Нидерландта, Бельгияла, Люксембургта була, унда музыкаль конкурстарҙа ҡатнашты. ТӨРКСОЙ халыҡ-ара премияһы менән бүләкләнгән.
Шәхси тормошо Йырсы үҙе ике ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерә. Оло ҡыҙы журналист, икенсеһе бөгөн сит илдә эшләй. Саламат Садыкова-дүрт ейәненең өләсәһе. Хәҙер ул филармонияла «Камбаркан» фольклор-этнографик ансамбль менән етәкселек итә һәм йырлауын дауам итә.

# Садыкова Саламат
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

- III дәрәжә "Манас " ордены (30 август 2016) — Ҡырғыҙстан халҡының тарихи һәм мәҙәни мираҫын, республиканың социаль-иҡтисади, интеллектуаль һәм рухи потенциалын үҫтереүгә индергән өлөшө, күп йыллыҡ емешле хеҙмәте, батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн, Ҡырғыҙстан Республикаһы бойондороҡһоҙлоғоноң 25 йыллығы хөрмәтенә.
- Ҡырғыҙстан Республикаһының халыҡ артисы (21 август 1995) — ҡырғыҙ милли музыка сәнғәтен үҫтереүҙәге ҙур ҡаҙаныштары өсөн.
- Ҡырғыҙстан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1992 йылдың 6 марты) — ҡырғыҙ фольклор сәнғәтен үҫтереүгә һәм байытыуға ҙур өлөш индергәне өсөн.
- Ҡаҙағстандың атҡаҙанған артисы (1995).
- Ҡырғыҙ Республикаһының әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендәге Токтогул исемендәге дәүләт премияһы (21 ноябрь, 2004) — концерт-башҡарыу программаһы өсөн..
- «Манас-1000» иҫтәлекле алтын миҙалы (15 август 1995)
# Корчева Евдокия Макаровна

Корчева Евдокия Макаровна (13 февраль 1914 йыл — 16 май 2008 йыл) — ауыл хужалығы алдынғыһы , СССР Ауыл хужалығы министрлығының Днепропетровск өлкәһе Апостоловский районының Нансен исемендәге орлоҡсолоҡ совхозының звеньевойы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1949).

# Корчева Евдокия Макаровна
## Биографияһы

Евдокия Макаровна Корчева 1914 йылда Днепропетровск өлкәһе Апостоловский районының Мхайловка ауылында тыуған.
Бөйөк Ватан һуғышы осоронда немец илбаҫарҙары оккупациялаған территорияла йәшәй. Ауыл фашистарҙан азат ителгәндән һуң, 1944 йылдың 10 февралендә, Нансен исемендәге орлоҡсолоҡ совхознда эшләй башлай. 1947 йылда иген культуралары үҫтерүсе звеноның звеньевойы итеп тәғәйенләнә. 1948 йылда звеноһына беркетелгән 30 гектар майҙандың һәр бер гектарынан уртаса 31,3 центнерҙан юғарыраҡ уңыш ала.
1949 йылдың 16 апрелендә СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән ауыл хужалығында юғары күрһәткестәргә ирешкәне һәм игендән рекордлы уңыш алғаны өсөн Евдокия Макаровна Корчеваға «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә һәм уға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла.
Артабан да звеньевой булып совхозда эшләүен дауам итә, аҙаҡ бригадир була. Һуңынан, совхоз иген орлоҡсолоғо етештереү йүнәлешен ҡошсолоҡҡа алмаштырғас, ҡошсо булып эшләй. 1969 йылда хаҡлы ялға сыға. Михайловка ауылында йәшәй. 2008 йылдың 16 майында вафат була, ауыл зыяратында ерләнә.

# Корчева Евдокия Макаровна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы
* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы алтын миҙалы]] (16.04.1949)
* Ленин ордены (16.04.1949)
* башҡа миҙалдар.
# Оло Ивель

Оло Ивель — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ликина йылғаһының уң ярына тамағынан 1,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Оло Ивель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200009601
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200960
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сингоне Педро

Педро Сингоне (исп. Pedro Zingone, 1899 йыл, Монтевидео — вафат булыу датаһы билдәһеҙ) — Уругвай футболсыһы, ярымһаҡсы. 1924 йылда Уругвай йыйылма командаһы составында Олимпия чемпионы, 1923, 1924 йылдарҙа Көньяҡ Америка чемпионы була. Һуңғы уйында төп команда составында сығыш яһай. йылда ойошторолҡандан алып

# Сингоне Педро
## Биографияһы

Педро Сингоне биографияһы тураһында аҙ билдәле. Ул «Лито» (es:Centro Atlético Lito) командаһының — Уругвай чемпионаттарының һәүәҫкәрҙәр дәүерендәге ярайһы ныҡлы коллективының ярымһаҡсыһы була. Лито Уругвай йыйылма командаһына Хосе Насасси, Кастро Эктор һәм Педро Сеа кеүек йондоҙҙарҙы бирә. Был командала, ул 1918 йылда ойошторолғандан алып ярымһаҡсы булып Педро Сингоне уйнай. 1923—1924 йылдарҙа Сингоне Уругвай командаһы өсөн сығыш яһай. Уның өсөн дүрт уйын үткәрә, өс эре халыҡ-ара турнирҙа еңә. 1923 йылда команда Көньяҡ Америка чемпионатында еңгәндә ул резервта була. 1924 йылда Парижда үткән Олимпиада ла шул уҡ статусын һаҡлай.
Тыуған иленә әйләнеп ҡайтҡас, Уругвайҙа Парагвай инфраструктураһы талаптарына тап килмәгән Көньяҡ Америка чемпионаты урынына икенсеһен үткәрергә ҡарар итәләр. Был турнирҙа Сингоне төп состав уйынсыһы була. Ул йыйылма команда өсөн өс уйынды ла үткәрә, хатта Чили йыйылма командаһы ҡапҡаһына гол индерә.
«Лили» футбол клубы 1932 йылда профессионализм талаптары индерелеү менән эшмәкәрлеген туҡтата, ә 1929 йылдан Уругвай чемпионатының икенсе дивизионында сығыш яһай. Педро Сингоненың артабанғы яҙмышы тураһында мәғлүмәттәр юҡ.

# Сингоне Педро
## Титулдары

* Олимпия чемпионы (1): 1924
* Көньяҡ Америка чемпионы (2): 1923, 1924

# Сингоне Педро
## Статистика

| № | Дата | Дәғүәсеһе | Иҫәп | Сингоненың голдары | Ярыш |
| 1 | 30 сентябрь 1923 | Ҡалып:Флаг Аргентины (1812 — 1985) Аргентина | 0:2 | — | Иптәштәрсә матч |
| 1 | 19 октябрь 1924 | Чили | 5:0 | 1 | Көньяҡ Америка чемпионаты |
| 2 | 26 октябрь 1924 | Ҡалып:Флаг Парагвая (1842 — 1954) Парагвай | 3:1 | — | Көньяҡ Америка чемпионаты |
| 3 | 2 ноябрь 1924 | Ҡалып:Флаг Аргентины (1812 — 1985) Аргентина | 0:0 | — | Көньяҡ Америка чемпионаты |
Йәмғеһе: 4 матч / 1 гол; 2 еңеү, 1 тигеҙ иҫәп, 1 еңелеү.
# Япторма-Яха (Ионда-Яха ҡушылдығы)

Япторма-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ионда-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 74 км.

# Япторма-Яха (Ионда-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300041587
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304158
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3