yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Драган Николич

Драган Николич (сер. Драгослав (Драган) Николић; 20 август 1943 йыл, Белград — 11 март 2016 йыл, Белград) — Сербияның театр һәм кино актёры.

# Драган Николич
## Биография

Белградта Драма сәнғәте факультетын тамамлай. 1964 йылдан кинола уйнай. 1969 йылда «Оҫтахана 212» театр труппаһы ағзаһы булған. Мастер һәм Маргарита, Төбөндә һәм башҡалар спектаклдәрҙә төп ролдәрҙе уйнай.
Ағаһы — Живко Николич режиссёр һәм сценарист. Ҡатын — Милена Дравич актриса.

# Драган Николич
## Һайланма фильмографияһы

* 1967: Kad budem mrtav i beo/ Когда я буду мёртвым и белым (Живоин Павлович реж.; иң яҡшы ир роле)
* 1968: Tri sata za ljubav/ Три часа на любовь
* 1969: Хороскоп/ Гороскоп (Боро Драшкович реж.)
* 1970: Бубе у глави
* 1972: Без речи/ Фильм без слов
* 1972: Дервиш и смрт/ Дервиш һәм үлем
* 1975: Двособна кафана
* 1978: Национална класа/ Милли классы (Горан Маркович реж.; Константин премияһы)
* 1980: Кто это там поет/ Ко то тамо пева (Слободан Шиян реж.)
* 1981: Бановић Страхиња/ Банович Страхиня
* 1981: Сезона мира у Паризу/ Сезон мира в Париже
* 1983: Балкан экспрессы
* 1983: Чудо невиђено/ Чудо невиданное (Живко Николич реж.)
* 1985: Живот је леп/ Тормош матур (Бора Драшкович реж.; Октябрь премияһы)
* 1986: Обећана земља/ Земля обетованная (Велько Булайич реж.)
* 1989: Госпођа министарка/ Госпожа министерша
* 1989: Сабирни центар/ Сборный пункт (Горан Маркович реж.)
* 1995: Подземље/ Андерграунд (Эмир Кустурица реж.)
* 1995: Урнебесна трагедија (Горан Маркович реж.)
* 1998: Буре барута/ Пороховая бочка (Горан Паскалевич реж.)
* 1999: Бело одело/ Аҡ костюмы (Лазар Ристовски реж.)
* 2002: Лавиринт/ Лабиринт
* 2002: Зона Замфирова
* 2004: Пљачка Трећег рајха/ Ограбление Третьего рейха (Здравко Шотра реж.)
* 2005: Ивкова слава
* 2007: Четврти човек/ Дүртенсе
* 2008: Турнеја/ Турне (Горан Маркович реж.)
* 2009: Свети Георгије убива аждаху/ Изге Георгий йыланды үлтереүсе
* 2014: Монтевидео, видимо се!

# Драган Николич
## Танылыу

Павле Вуйисич премияһы (2007).
# Дубинин Всеволод Борисович

Дубинин Всеволод Борисович (11 ғинуар 1913 йыл — 8 июнь 1958 йыл) — СССР-ҙың ғалим-зоологы, акаролог, ҡаурый талпандар систематикаһы буйынса белгес

# Дубинин Всеволод Борисович
## Биографияһы

1913 йылдың 11 ғинуарында Санкт-Петербургта тыуған. 1931 йылдан 1936 йылға тиклем Ленинград университетында уҡый. Кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлағандан һуң, 1939 йылда Зоология институтына эшкә инә. Өс ай эшләгәндән һуң уны армияға саҡыралар, Белорус, Белофин һәм Ленинград фронттарында ҡатнаша. 1942 йылда уны Байкал арты фронтына ебәрәләр, унда белгес-паразитолог булараҡ уға хәүефле тәбиғи сығышлы сирҙәрҙе, бигерәк тә чуманы юҡ итеү буйынса проблемаларҙы хәл итергә ҡушыла. 1943 йылда ул Ленинградтағы Хәрби-медицина академияһына күсерелә. 1947 йылда Зоология институтына әйләнеп ҡайта. 1947 йылдан 1954 йылға тиклем Зоология музейы буйынса институттың директор урынбаҫары була. 1947 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. 1955 йылда Дубинин СССР Фәндәр академияһы Президиумы янындағы тәбиғәтте һаҡлау буйынса комиссия рәйесе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 1958 йылдың 8 июнендә Ленинградта миокард инфарктынан вафат була.

# Дубинин Всеволод Борисович
## Фәнни эшмәкәрлеге

Ҡаурый талпандарҙың йәшәү циклдары, физиологияһы һәм эволюцияһының тикшеренеүҙәре менән шөғөлләнә. 26 төр ҡаурый талпандарҙың 20000 ашыу ашҡаҙанын микроскопик тикшереүҙәр ярҙамында ул был паразиттарҙың төп аҙығы ҡоштарҙың ҡанаттарында булған липидтар булыуын асыҡлай. Ул липидтарҙың төләү һәм ҡыш ваҡытында минималь булыуын асыҡлай, ә концентрацияһының артыуын төләүҙән һуң һәм оя ҡорған ваҡытта булыуы күҙәтелә. 1951 йылда Дубинин антинг («ҡоштарҙың ҡырмыҫҡа иләүендә йыуыныуы») өйрәнеүе буйынса эксперимент һөҙөмтәләрен баҫтырып сығара. Ул антингтың ҡаурый талпандарҙы юҡ итеүгә булышлыҡ итеүен иҫбатлай.
Тәбиғәтте һаҡлау проблемалары менән шөғөлләнә. Дубинин тырышлығы арҡаһында тәбиғәттә радиоактив матдәләрҙең миграция юлдарын күҙәтеү бурысы булған радиоэкология өлкәһендә тикшеренеүҙәр хупланат.
Фәндә тәүге тапҡыр яңы 150 төрҙәрҙе, 40 тоҡомдо, 10 ғаилә һәм ярым ғаиләне тасуирлай.

# Дубинин Всеволод Борисович
## Наградалары

II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, «Ленинградты обороналаған өсөн» һәм «1941—1945 йй. Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалдары менән бүләкләнә.

# Дубинин Всеволод Борисович
## Баҫмалары

136 баҫма, шул иҫәптән СССР Фаунаһының өс томлыҡ авторы:
* Дубинин В. Б. Перьевые клещи (Analgesoidea). Ч. 1. Введение в их изучение // Фауна СССР. Паукообразные. — М.—Л.: Издательство АН СССР, 1951. — Т. 6, вып. 5. — 364 с. — (Новая серия № 43).
* Дубинин В. Б. Перьевые клещи (Analgesoidea). Ч. 2. Семейства Epidermoptidae и Freyanidae // Фауна СССР. Паукообразные. — М.—Л.: Издательство АН СССР, 1953. — Т. 6, вып. 6. — 412 с. — (Новая серия № 57).
* Дубинин В. Б. Перьевые клещи (Analgesoidea). Ч. 3. Семейство Pterolichidae // Фауна СССР. Паукообразные. — М.—Л.: Издательство АН СССР, 1956. — Т. 6, вып. 7. — (Новая серия № 63).
* Дубинин В. Б. Чесоточные клещи, их биология, вред в сельском хозяйстве, меры профилактики и борьбы с ними. — М.: Совет. наука, 1954. — 172 с.
# Понзари

Понзари — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Цна йылғаһының уң ярына тамағынан 425 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Понзари
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, тамағынан Тамбов ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200212110000028694
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002869
* Бассейн коды — 09.01.02.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ұ

Ұұ — Ҡаҙаҡ алфавитының егерме туғыҙынсы хәрефе.
Категориа:Башҡорт теле
# Сумара

Сумара — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лодьма йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 77 км.

# Сумара
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040062
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004006
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лор-Кай-Ягун (Кол-Кочен-Ягун ҡушылдығы)

Лор-Кай-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кол-Кочен-Ягун йылғаһының һул ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Лор-Кай-Ягун (Кол-Кочен-Ягун ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048571
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204857
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Рафиҡов Хәмит Хөсәйен улы

Рафиҡов Хәмит Хөсәйен улы (рус. Рафиков Хамит(д) Хусаинович) (1912 – 17.4.1944) — Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты.

# Рафиҡов Хәмит Хөсәйен улы
## Биографияһы

1904 йылда, хәҙерге административ бүленеш буйынса Башҡортостандың Нуриман районы Ҡыҙыл Шишмә ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Оло Теләк районы военкоматы тарафанан хәрби хеҙмәткә саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 58-се гвардия полкында минометчик, 62-се гвардия кавалерия полкында ҡыоыссы булып хеҙмәт итә.
Рафиҡов Хәмит Хөсәйен улы 1944 йылдың 17 апрелендә һуғышта һәләк була. Украина СССР-ы Волынь өлкәһе Поповка ауылында ерләнгән.
# Хоэнштайн-Эрнстталь

Хоэнштайн-Эрнстталь (нем. Hohenstein-Ernstthal) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 15777 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,33 км². Диңгеҙ кимәленән 355 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9337 һәм автомобиль коды Z (элек: GC; HOT).
# Түбәнге Еловка

Түбәнге Еловка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ларевка йылғаһының һул ярына тамағынан 5,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Түбәнге Еловка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006468
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100646
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Альштедт (Саксония-Анхальт)

Альштедт (Саксония-Анхальт) (нем. Allstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 8452 кеше йәшәй. Майҙаны — 31,85 км². Диңгеҙ кимәленән 140 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6542 һәм автомобиль коды — MSH.
# Маганак

Маганак — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аба йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Маганак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200010160
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201016
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Рошаль майҙаны

Рошаль майҙаны — Санкт-Петербургтың Кронштадт районындағы үҙәк майҙан. Ҡаланың тарихи үҙәгендә, Совет урамы һәм Рошаль урамы киҫешкән ерҙә, Якорь майҙаны ҡаршыһында урынлашҡан.
Майҙан XVIII быуат аҙағынан билдәле. 1770 йылдан башлап император Екатерина II хөрмәтенә Екатеринина исемен йөрөтә. Яҡында шулай уҡ Оло һәм Кесе Екатеринина урамдары үтә. XIX быуаттан башлап — Комендант майҙаны. Бында комендатура, гауптвахта һәм атырға өйрәнеү урыны урынлашҡан була. Был урын ҡойма менән уратып алына һәм һаҡсылар тарафынан һаҡлана. Ләкин 1840-сы йылдарҙа былар барыһы ла һүтелә һәм тик комендатура бинаһы ғына төҙөлә, ул 1917 йылға тиклем шунда урынлаша.
Февраль революцияһынан һуң, 3 марттан уҡ, был бинала РСДРП(б.) комитеты урынлаша. Уның эшендә төрмәнән сығарылған С. Г. Рошаль ҡатнаша, ул төрмәгә большевиктар идеяһын пропагандалаған өсөн эләккән була. Уның Румынияла вафатынан һуң майҙан һәм уның эргәһендәге урам уның исеме менән атала.
Революциянан һуң майҙандың тәғәйенләнеше ҡырҡа үҙгәрә — хәҙер был байрамдарҙа халыҡтың күңел асыу урыны, йәй ошонда Футбол уйнайҙар, ҡыш һырғалаҡ яһала.

# Рошаль майҙаны
## Һәйкәлдәр

* 1967 йылдың 31 октябрендә майҙанға исеме бирелгән кеше тураһында иҫтәлек итеп, уның профиле барельефы менән мемориаль таҡтаташ асыла.
* Балтика революцион матростарына һәйкәл (авторы — Н. С. Кочуков)
# Ҡашғар

Ҡашғар йәки Ҡашы (ҡыт. ябайл. 喀什, пиньин: Kāshí, уйғ. قەشقەر, Қәшқәр) — Синьцзян-Уйғыр автоном районы (Ҡытай Халыҡ Республикаһы) Ҡашғар ҡала округының ҡала өйәҙе.

# = Тарихы
## Климаты

Ҡашғар климаты :
| Күрһәткес | Ғин. | Фев. | Март | Апр. | Май | Июнь | Июль | Авг. | Сен. | Окт. | Нояб. | Дек. | Йыл |
| Уртаса максимум, °C | 0,2 | 4,7 | 13,9 | 22,1 | 26,5 | 30,3 | 32,1 | 30,8 | 26,2 | 19,7 | 10,1 | 1,5 | 18,1 |
| Уртаса температура, °C | −5,6 | −1,2 | 7,7 | 15,5 | 19,9 | 23,6 | 25,7 | 24,4 | 19,4 | 12,3 | 3,7 | −3,9 | 11,7 |
| Уртаса минимум, °C | −10,7 | −6,5 | 1,6 | 8,6 | 12,8 | 16,0 | 18,6 | 17,4 | 12,0 | 4,7 | −1,9 | −8,1 | 5,3 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 2 | 5 | 5 | 5 | 11 | 6 | 7 | 8 | 5 | 2 | 1 | 1 | 58 |
| Сығанаҡ: World Climate ||||||||||||||
# Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы

Ҡарамышев Ғәлимйән (Ғәлим, Әлим) Харис улы (4 декабрь 1903 йыл — 20 ғинуар 1977 йыл) — башҡорт театр актёры. РСФСР‑ҙың (1955) һәм Башҡорт АССР-ының (1940) халыҡ артисы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1955) һәм «Почёт Билдәһе» (1944) ордендары кавалеры.

# Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы
## Биографияһы

Ғәлимйән Ҡарамышев, Ғәлимйән (Ғәлим, Әлим) Харис улы Ҡарамышев 1903 йылдың 4 декабрендә Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Маҡар ауылында тыуған.
1926—1927 йылдарҙа Мәскәүҙәге Дәүләт кинематография институтында уҡый.
1919—1970 йылдарҙа (өҙөклөктәр менән) Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры.

# Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы
## Ижады

Ҡарамышев сәнғәте көслө һәм сағыу комизм, тәьҫирлелек, характерҙы теүәл асып биреү менән айырылып тора. Төп репертуары сатирик йүнәлештәге киҫкен характерлы ролдәрҙән тора:
* классик рус драматургияһында — Бобчинский («Тикшереүсе»), Кочкарёв («Өйләнеү», икеһе лә — Н. В. Гоголь), Шмага («Ғәйепһеҙ ғәйеплеләр», А. Н. Островский), Серебряков («Ваня ағай», А. П. Чехов); хәҙерге заман — Незеласов («Бронепоезд 14—69», Вс. Иванов), Кокорышкин («Ябырылыу», Л. М. Леонов);
* башҡорт — Исмәғил («Ғәлиәбаныу»), Күсәрбай («Таңсулпан», Ҡ. Даян). Байтаҡ трагик образдар ижад итә: Фәхри («Ҡара йөҙҙәр», М. Ғафуриҙың шулай уҡ исемле повесы буйынса Ғ. Әмири һәм В. Ғ. Ғәлимов инсценировкаһы), Кинйәбай («Зимагорҙар», С. М. Мифтахов), Пугачёв («Салауат батыр», Ф. М. Сөләймәнова). «Сыңрау торна» («Журавлиная песнь») фильм-балетында төшә (Свердловск к/ст, 1959).

# Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР‑ҙың халыҡ артисы (1955)
* РСФСР‑ҙың атҡаҙанған артисы (1949)
* Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1940)
* БАССР‑ҙың атҡаҙанған артисы (1935)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1955)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1944).

# Ҡарамышев Ғәлимйән Харис улы
## Хәтер

* Өфөлә Ҡарамышев йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.
# Ғәбитов Барый Ҡасим улы

Ғәбитов Барый Ҡасим улы (1909 йыл — 1991 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, саниинструктор, медицина хеҙмәте гвардия старшинаһы. II дәрәжә Ватан һуғышы (1985) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) ордендары кавалеры; «Батырлыҡ өсөн» (1942), «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалдары менән бүләкләнгән.

# Ғәбитов Барый Ҡасим улы
## Биографияһы

Барый Ҡасим улы Ғәбитов 1909 йылда хәҙерге Башҡортостандың Учалы районы Иманғол ауылында тыуа. 1941 йылдың 5 декабрендә Учалы районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 60-сы гвардия кавалерия полкының 2-се эскадронында санинструктор булып хеҙмәт итә башлай. «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалына тәҡдим ителгән награда ҡағыҙында Ғәбитов Барый Ҡасим улының батырлығы тураһында былай тип әйтелә:
* Ғәбитов Барый Ҡасим улы 1942 йылдың 25 ноябрендә Аржановское ауылы районында һуғыш яланынан ауыр яралы 51 һалдатты алып сыға һәм 28 һалдаттың яраһын бәйләй»
* Одер йылғаһынан алып Германияны тулыһынса тар-мар иткәнгә тиклем иптәш Ғәбитов ауыр яралы һалдат һәм офицерҙарҙы йыйыу эскадрон пункттарынан беренсе медицина ярҙамы күрһәтеү пункттарына алып барыу эшендә ҡыйыулыҡ һәм инициатива күрһәтте. Һуғыштың теләһә ҡайһы шарттарында ҡурҡыныстарға ҡарамай ул яралы һалдаттар һәм офицерҙарға оҫта медицина ярҙамы күрһәтә һәм уларҙы тиҙ арала беренсе медицина ярҙамы пункттарына оҙата, был ваҡытында табип ярҙамын күрһәтеүгә мөмкинлек бирә. Күп яралылар уға ғүмере өсөн бурыслы.
* 1945 йылдың 20 апрелендә Леонберг районында ул һуғыш яланынан 17 ауыр яралы һалдатты, шул иҫәптән 2 офицерҙы алып сыға. Креммен янында һуғыш яланынан беренсе медицина ярҙамы күрһәтеп, 11 яралы һалдатты алып сыға.
* 1945 йылдың 28 апрелендә Бранденбург өсөн барған алыштарҙа дошман контрһөжүменең көслө уты аҫтында һуғыш яланынан ике ауыр яралы офицерҙы алып сыға һәм беренсе медицина ярҙамы пунктына оҙата.
Был ҡыйыулығы һәм ҡаһарманлығы өсөн Ғәбитов Барый Ҡасим улы Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.
Ғәбитов Барый Ҡасим улы 1991 йылда Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Иманғол ауылында вафат була, шунда ерләнә.

# Ғәбитов Барый Ҡасим улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1942)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
# Альгенштедт

Альгенштедт (нем. Algenstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 216 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,82 км². Диңгеҙ кимәленән 38 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39638 һәм автомобиль коды — SAW.
# Гырдъель

Гырдъёль — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының һул ярына тамағынан 98 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Гырдъель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071040
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007104
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кыча-Вож

Кыча-Вож — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вонил йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Кыча-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012662
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001266
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# «Манас» Ҡырғыҙ-төрөк университеты

«Манас» Ҡырғыҙ-төрөк университеты (ҡырғ. Кыргыз-Түрк «Манас» университети, төр. Kirgizistan-Türkiye «Manas» Üniversitesi) — Бишкәк ҡалаһында урынлашҡан юғары уҡыу йорто. Легендар ҡырғыҙ геройы Манас хөрмәтенә аталған.

# «Манас» Ҡырғыҙ-төрөк университеты
## Тарихы

Манас университеты 1997—1998 йылдарҙа, «Ҡырғыҙстандың баш ҡалаһы — Бишкәктә «Манас» Ҡырғыҙ-төрөк университетын ойоштороу тураһында» ике ил араһында килешеү төҙөлөгәндән һуң эш башлай. Был килешеүгә 1995 йылдың 30 сентябрендә Төрөк Республикаһы Хөкүмәте менән Ҡырғыҙ Республикаһы Хөкүмәте араһында Измир ҡалаһында ҡул ҡуйыла.
Университет Ҡырғыҙстандан Студенттарҙы йыйыу һәм уларҙы бүлеү үҙәге ойошторған имтихан һөҙөмтәләре буйынса йыя. Төркиә Республикаһы студенттарын үҙҙәренең дәүләте туплай. Башҡа төрки телле дәүләттәр һәм халыҡтар студенттары Төркиә Республикаһының Студенттарҙы йыйыу һәм бүлеү үҙәгенең төрки телле дәүләттәр өсөн уҙғарҙан имтихандары һөҙөмтәләре буйынса алына.
2011—2012 уҡыу йылының беренсе семестр аҙағында 9 факультетта, 4 юғары мәктәптәң, бер һөнәри мәктәптә 3809 бакалавриат студенты, 2 институтта 196 магистрант һәм аспирант дауам итә.
Университет юридик шәхес булып тора, Төркиәнең башҡа университеттары кеүек үк, ғилми автономияға эйә. Юғары уҡыу йортонда белем алыу бушлай, бынан тыш студенттарға стипендия бирелә, иң яҡшыларына академик өлгәш өсөн айырым стипендия ҡаралған. Университет шулай уҡ уҡыу әсбаптары менән тәьмин итә. Студент ашханаһында төшкө аш льготалы хаҡ буйынса бирелә. Университеттың үҙенең ятаҡтары бар. Уҡытыу теле — ҡырғыҙ һәм төрөк телдәре. Бынан тыш, инглиз һәм рус телдәре уҡытыла.

# «Манас» Ҡырғыҙ-төрөк университеты
## Факультеттар

* Гуманитар факультет
* Тәбиғи фәндәр факультеты
* Сәнғәт факультеты
* Иҡтисад һәм идара итеү факультеты
* Коммуникациялар факультеты
* Химия-технология факультеты
* Ветеринария факультеты
* Ауыл хужалығы факультеты
* Юғары физик культура һәм спорт мәктәбе
* Консерватория (юғары мәктәп статусы)
* Туризм һәм ҡунаҡхана эше юғары мәктәбе
* Сит телдәр юғары мәктәбе
* Теология факультеты

# «Манас» Ҡырғыҙ-төрөк университеты
## Наградалары

* «Достук ордены» (2017 йылдың 30 авгусы, Ҡырғыҙстан) — "Ҡырғыҙстан Республикаһының социаль-иҡтисади, рухи һәм интеллектуаль потенциалын үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн ".
# Северная Тогул

Северная Тогул — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тогул йылғаһының уң ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Северная Тогул
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200002432
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200243
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Асы минераль сығанаҡтары

Асы минераль һыу сығанаҡтары (рус. Ассинские минеральные источники) — Башҡортостандың Белорет районында федераль кимәлендәгегидрогеологик тәбиғәт ҡомартҡыһы. Тоҙйылға гөрләүегенең һул яҡ яры буйлап ер өҫтөнә 17 шишмә сыға, уларҙың ун дүртендә һыу минераллы. Сығанаҡтар тирәһендә минераль батҡаҡлы тоҙло һаҙлыҡ барлыҡҡа килгән. Шишмәләр карстлы. Иң ҡеүәтле шишмәнең дебиты — 840 л/сәғ. Ҡалған сығанаҡтарҙың дөйөмләштерелгән дебиты — тәүлегенә яҡынса 900 литр. Асы минераль сығанаҡтары Олотау тау битендә урынлашҡан. Шишмәләр бер ни тиклем газ сығаралар, уның составында күпселектә азот, углекислый газ, кислород, көкөртлө водород.
Һыу ятҡан горизонты — протерозойҙың өҫкө ҡатау свитаһының сатнаңҡыраған эзбизташы.
Гидрохимик составы буйынса сығанаҡтарҙағы хлорид-натрий-кальций төрөнә ҡарай. Һыуҙа шулай уҡ ион сульфаты, калий, кремний кислотаһы, тимер, литий, стронций, марганец бар.
Һыуҙың минераллылығы кимәле буйынса шишмәләр бер төрлө түгел. Беренсе төркөм шишмәләрендә хлорид-натрийлы яҡынса 15 градус температуралы һыуы ныҡ минераллы, икенселәрендә — 8 градусҡа яҡын температуралы һәм сульфаттары көсәйтелгән эстәлекле хлорид — гидрокарбонатлы аҙ минераллы һыу.
Беренсе тасуирламаны 1889 йылда академик Ф. Н. Чернышев яһай. 1901 йылда Белорет больницаһының табибы Эрман һыуҙың өлгөһөн тикшереү өсөн Берлин Университетына ебәрә. Химик составы буйынса ул Германияла билдәле булған Киссенгок сығанаҡтарына яҡын булып сыға.
Асы минераль һыу сығанаҡтары Асы курортында шифахана дауалауында ҡулланыла.
Элегерәк «Ассинская» сауҙа маркаһы менән шешәләргә ҡойолған.