yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Маткина

Маткина — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Вижас йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Маткина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000053267
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005326
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кәрим Хәкимов музейы

Кәрим Хәкимов музейы — музей. Башҡортостан Республикаһы Бишбүләк районы Дүсән ауылында урынлашҡан. Күренекле совет дипломаты һәм ижтимағи-сәйәси эшмәкәре, ғәрәп илдәрендә СССР-ҙың тәүге тулы хоҡуҡлы вәкиле, йәш Совет Республикаһы һәм ғәрәп-фарси донъяһы араһында яҡшы мөнәсәбәттәр урынлашыуға ҙур өлөш индергән Хәкимов Кәрим Әбдрәүеф улына бағышланған.

# Кәрим Хәкимов музейы
## Музейҙың тарихы һәм тасүирламаһы

1969 йылда «Марс» колхозы идараһы, Башҡортостан Республикаһы Министрҙар советы, Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығы, Бишбүләк районы башҡорма комитеты ярҙамы менән Бишбүләк районы Дүсән ауылында музей бинаһы төҙөлә. Музейҙы тантаналы асыу 1969 йылдың 12 июнендә үтә. 1992 йылда музей яңы ағас бинаға күсә.
2005 йылға тиклем музей Башҡортостан Республикаһының Милли музейы филиалы булып эшләй. Ә 2006 йылдан Бишбүләк районы муниципаль музейы тип үҙгәртелә.
СССР Журналистар Союзы ағзаһы, оҙаҡ йылдар БАССР Министрҙар Советы Радиокомитетының баш мөхәррире һәм рейесе Ғәҙелов Лотфый Закир улы музей асыу башланғысын күтәреп сығыусы, эскпонаттарҙы йыйыусы һәм систамаға һалыусы булып тора.
Музейҙың фәнни һәм ярҙамсыл фондында 644 экспонат һаҡлана, шул иҫәптән Хәкимовтың шәхси әйберҙәре (мандолина, төрөпкә, юл һандығы һәм башҡалар). Музейҙа Хәкимовтың тормошо һәм дипломатик эшмәкәрлеге тураһында фото- һәм документаль материалдар йыйылған. Экспозициялар уның бала сағы һәм йәшлек йылдарын, Иран, Йәмән һәм Сәғүд Ғәрәбстанындағы дипломатик эшмәкәрлеген һүрәтләй.
Музей бинаһы алдында дипломаттың бюсты ҡуйылған (авторы скульптор Р. Сөләймәнов). Музей биләмәһенә ҡарағайҙар, зәңгәр шыршылар ултартылған. Музейға йылына уртаса 2000 кеше килә. Музейҙа хәтер кисәләре, викториналар, китап уҡыусылар конкурстары уҙғарыла. Сараларҙа ауыл кешеләре һәм ҡунаҡтары актив ҡатнаша.
# Куликов һуғышы музейы

Куликов һуғышы музейы Тула өлкәһе Куркин районы Ивановка ауылы эргәһендә, Куликов яланының көнсығыш сигендә, Сергий Радонежский ҡорамында урынлашҡан. 1965 йылда ойошторола.
Йыл һайын сентябрҙә музейҙа Куликов һуғышы иҫтәлегенә театрлаштырылған тамаша һәм хәрби-тарихи клубтарҙың фестивалдәре үтә. Иң билдәлеһе — Куликов һуғышы йыллығына арналған һәм ошо осорҙағы, I һәм II һәм Ватан һуғыштары амуницияһына бағышланған «Куликов яланы» фестивале.

# Куликов һуғышы музейы
## Тарихы

1917 йылғы Революцияға тиклем Куликов һуғышына тематик яҡтан бәйләнгән шәхси тупланма Липецк өлкәһе Данков өйәҙенең Полибино ауылында аристократ Нечаевтар һарайының бер нисә залында урынлаша. Уны Куликов яланының гипотетик һуғыш урынының беренсе тарихсыһы һәм археологы, Изге Синод обер-прокуроры, 1812 йылғы Ватан һуғышы ҡатнашыусыһы Степан Дмитриевич Нечаев йыя башлай. талантлы ижади ҡарашлы кешенең был күп ҡырлы мауығыуының береһе генә була. Тупланмала бик күп анахронизмдар (бердыш, пистолет һ.б.) була. Улар һаҡланып ҡалған иҫтәлектәр һәм хәҙерге тикшеренеүселәрҙең һүрәтләүе буйынса атрибут итеп ҡулланыла. Нимә тип кенә тәнҡитләһәләр ҙә, Мамай һуғышы урыны тураһында ике быуат дауамында күҙаллауҙар формалаштырыуға ҙур мәғрифәтселек өлөшө индерелеүе билдәләнелә.
# Дубовица (Чепца ҡушылдығы)

Дубовица — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының уң ярына тамағынан 117 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Дубовица (Чепца ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100033759
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103375
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Глубокий (Рапин ҡушылдығы)

Глубокий — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рапина йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Глубокий (Рапин ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038214
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003821
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иҫке Тбилиси

Иҫке Тбилиси (груз. ძველი თბილისი) — административ район — Тбилисиның тарихи үҙәге.
Ул ҡаланың көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан. Төрлө сығанаҡтарҙа район сиге төрлөсә күрһәтелә — XII быуатта Тифлис биләмәһе, боронғо ҡәлғә диуары сиктәрендә ҡала биләмәһе, төньяҡтан Куранан Сололак һыртына тиклем, көкөрт мунсаларын (Абанотубани) һәм көньяҡтан Харпугины индереп, Пушкин-Бараташвили урамдары линияһындағы биләмә, Грузияның Рәсәйгә ҡушылғанға (1801) тиклемге биләмәһе.
Был районда урамдар кәкере, тар, биналар урта быуат төҙөлөшө һыҙаттарын һаҡлаған.
Иҫке Тбилиси ҡалаһында архитектура һәйкәлдәре туплаған, хатта V быуат йорто ла бар, әммә XIX быуатта төҙөлгән биналар күберәк. Район биләмәһендә XVI—XVII быуаттарҙа өҫтәп төҙөлгән Нарикала цитаделе емереклектәре, түбәнге ҡәлғә диуарҙары ҡалдыҡтары, боронғо Анчисхати сиркәүе (VI быуат) һәм Метехи (яҡынса V быуат), Сиони кафедраль соборы (VI быуат) һәм батша Ростом мунсалары (XVII быуат) урынлашҡан. Архитектура ҡомартҡыларының ҡайһы берҙәре Бөтә донъя һәйкәлдәр фондының һаҡ исемлегенә индерелгән.

# Иҫке Тбилиси
## Тарихы

«Боронғо Тбилиси» һүҙбәйләнеше телдә элек-электән ҡаланың тарихи өлөшөн билдәләү өсөн ҡулланылһа ла, был исемдәге административ район 2007 йылда ғына ойошторола һәм элек баш ҡаланың башҡа райондары составына индерелгән дүрт административ-территориаль район — Мтацминда-Крцаниси, Исани-Самгори, Дидубе-Чугурети һәм Ваке-Сабурталоның урамдары һәм кварталдарынан барлыҡҡа килә.
Иҫке ҡала борондан Кура йылғаһынан Сололак һыртына тиклемге арала ҡәлғә диуары менән уратып алына. Тәүге стеналарҙы Дачи батша (499—514) һалдырта. Ул күп тапҡырҙар емертелә һәм ҡайтанан тергеҙелә. Батшалар төҙөгән ҡеүәтле диуар Ростом батша (XVII быуат) бик ҡеүәтле диуар һалдыра, уның бейеклеге 4-5 сажен, ҡалынлығы яҡынса 2,5 аршын була. Стеналарҙа һигеҙ ҡапҡа уйыла — Сеидабад, Ганжа (Эриван), Ҡәлғә, Сололак, Коджор, Картлий, Дигом, Курск. Стеналар 1820—1840 йылдарҙа һүтелә
Ҡала 1795 йылда Аға-Мөхәмәд-шах баҫып алған ваҡытта бик ныҡ талана.
Ҡаланы реконструкциялау планын А. С. Грибоедов төҙөй.
XX быуат башына ҡала халҡының күпселек өлөшө сауҙа менән шөғөлләнгән әрмәндәрҙән (40%-ҡа тиклем) тора, халыҡтың дүрттән бер өлөшөн ауылда йәшәгән грузиндар, тағы ла дүрттән бер өлөшөн чиновниктар һәм хәрби вазифалар биләгән урыҫтар тәшкил итә, уларҙан тыш бында фарсы, татар, немец, йәһүдтәр һәм башҡа милләт вәкилдәре лә йәшәй.

# Иҫке Тбилиси
## Районды реконструкциялау

Социализи заманында ҡайһы бер урамдар һәм майҙандар киңәйтелә, күперҙәр төҙөлә, мөһим транспорт объекттары янында бер ниндәй планһыҙ төҙөлгән объектар һүтелә, Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер архитектура ҡомартҡылары (шииттар мәсете, каруан-һарайҙар) юҡҡа сығарыла.
1960-сы йылдарҙан Иҫке ҡала архитектор Ш. Кавлашвили етәкселегендәге план буйынса реконструкциялана.
Реконструкциялауҙың беренсе этабы 1980 йылда «Тбилисоба» байрамы менән тамамлана
Ҡаланы реконструкциялау пландары артабан да ҡабул ителеп ғәмәлгә ашырыла
# Айгиз (исем)

Айгиз — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Айгиз исеме бар.

# Айгиз (исем)
## Этимологияһы

Айгиз саф башҡорт исеме: «ай» + «гиҙ» — айға сәйәхәт ит тигәнде аңлата. ХХ быуаттың 60-сы йылдарында барлыҡҡа килгән исем.

# Айгиз (исем)
## Билдәле кешеләр

Баймөхәмәтов Айгиз Ғиззәт улы (27 октябрь 1988 йыл) — матбуғат эшмәкәре, яҙыусы, журналист. 2020 йылдың 17 февраленән «Шоңҡар» йәштәр журналының баш мөхәррире, Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығының колегия ағзаһы. Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар (2014) һәм Журналистар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2020), Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты (2015).
Айгиз Ханов (21 ноябрь 1990 йыл) — йәш башҡорт йырсыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы.
# Ғәйнуллина Асия Солтан ҡыҙы

Ғәйнуллина Асия Солтан ҡыҙы (3.09.1955) — сәсәниә, фольклорсы, Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2014)

# Ғәйнуллина Асия Солтан ҡыҙы
## Биографияһы

Асия Солтан ҡыҙы Ғәйнуллина 1955 йылдың 3 сентябрендә БАССР-ҙың Хәйбулла районы Бәләкәй Арыҫланғол ауылында тыуған.
1978 йылда Өфө ҡалаһындағы Башҡорт дәүләт педагогия институьтының тарих-инглиз теле факультетын тамамлай.
Асия Солтан ҡыҙы Хәйбулла районы мәктәптәрендә, Сибай ҡалаһының төрлө белем биреү учреждениеларында уҡытыусы булып эшләй.
«Урал батыр» сәсәндәр мәктәбенә («Сәсәндәр үҙәге») нигеҙ һалыусы.
Сибай ҡалаһының «Ағинәйҙәр ҡоро» ҡатын-ҡыҙҙар советы йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе
Башҡорт милли кейемен һәм биҙәү-ҡулланма ижадын һәм һөнәрҙәрен (кейеҙ, ҡорама тегеү) тергеҙеү буйынса эш алып барған «Талир тәңкә» этник төркөмөнә, «Ете ҡыҙ» биҙәү-ҡулланма сәнғәте һәм матурлыҡ халыҡ студияһына нигеҙ һалыусы.
«Яугөл» ҡумыҙсылар ансамблен ойоштороу инициаторы.
2017 йылда күп йыллыҡ уңышлы хеҙмәте өсөн ул «Традицион халыҡ мәҙәниәте» номинацияһында Рәсәй Федерацияһының «Рәсәй күңеле» премияһына лайыҡ булды.

# Ғәйнуллина Асия Солтан ҡыҙы
## Ҡаҙаныштары

2011 йылда Ҡурған, Санкт-Петербург, 2012 йылда Пермь, 2014 йылда Мәскәү, 2014 һәм 2018 йылдарҙа Өфө ҡалаларында ҡатын-ҡыҙҙар милли кейеме эштәренең шәхси күргәҙмәләрен ойоштора. Шундай күргәҙмәне 2011 йылда Төркиәлә лә ойоштора.
2003 йыл — Баймаҡ ҡалаһында «Урал батыр» башҡорт халыҡ эпосына арналған Халыҡ-ара сәсәндәр конкурсы лауреаты
2007, 2009 йылдар — Ҡалмыҡстандың баш ҡалаһы Элистала «Жаңһар вариҫтары ерендә донъя халыҡтары мифтары» («Мифы народов мира на земле потомков Джангара») Халыҡ-ара сәсәндәр фестивале лауреаты
2011 йыл — «Берҙәмлек-Содружество» милли мәҙәниәттәр конкурсы лауреаты.

# Ғәйнуллина Асия Солтан ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2014)
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең «Душа России» наградаһы лауреаты (2017)

# Ғәйнуллина Асия Солтан ҡыҙы
## Хеҙмәттәре

Устарымда — сулпылар: художестволы музыкаль йыйынтыҡ. Өфө, 2007.
# Оло Яг-Йоль

Оло Яг-Йоль — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хулга йылғаһының һул ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Оло Яг-Йоль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026011
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302601
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лихтенау (Саксония)

Лихтенау (Саксония) (нем. Lichtenau ) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 7650 кеше йәшәй. Майҙаны — 48,95 км². Диңгеҙ кимәленән 349 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9244 һәм автомобиль коды MW.
# Ротмерслебен

Ротмерслебен (нем. Rottmersleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 749 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,32 км². Диңгеҙ кимәленән 101 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39343 һәм автомобиль коды — BK.
# Хмелёвка (Аҡ Холуница ҡушылдығы)

Хмелёвка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел Холуница йылғаһының уң ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Хмелёвка (Аҡ Холуница ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100032034
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103203
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Байрам намаҙҙары

Байрам намаҙҙары — Ураҙа байрамы намаҙы менән Ҡорбан байрамы намаҙы.
Йома намаҙы фарыз булған кешеләргә байрам намаҙҙары вәжиб.
Ике байрам намаҙы бар:
Ураҙа байрамы намаҙы менән Ҡорбан байрамы намаҙы. Уларҙың ваҡыты ҡояш ҡалҡып 45 минут үткәндән алып өйләгә хәтлем дауам итә.
Байрам намаҙҙары йәмәғәт менән ике рәҡәғәт уҡыла. Тап иртәнге намаҙҙың фарызы шикелле башҡарыла, тик айырмаһы шунда — һәр рәҡәғәттә өс тапҡыр тәкбир әйтелә.
Өсөһө әүәлге рәҡәғәттең «Ҫәнә»һенән һуң һәм ҡыраәттән элек, өсөһө икенсе рәҡәғәттең ҡыраәтенән һуң әйтелә.
Был алты тәкбирҙе әйтеү — вәжиб. Рөҡүғ тәкбирҙәре лә был вәжиб тәкбирҙәргә яҡын булған өсөн — вәжиб.
һәр намаҙҙағыса, ифтитах тәкбире байрам намаҙҙарында ла — фарыз. Ҡалған тәкбирҙәр сөннәт булып һанала.
Ҡорбан байрамында Ғәрәфә көнөнән һуң, иртәнге намаҙҙан башлап, дүртенсе көндөң икенде намаҙына тиклем намаҙҙа фарыздан һуң: «Аллаһу әкбәр! Аллаһу әкбәр! Ләә иләһә илләллаһу үә Аллаһу әкбәр, Аллаһу әкбәр үә лиллә-һил хәмд!» — тип тәшрик тәкбирҙәрен әйтеү вәжиб.
Ҡатын-ҡыҙмы, ир-атмы, бер яңғыҙы йәки йәмәғәт менән булһа ла, мосафир йәки мөҡим булһа ла, һәр фарыз намаҙҙан һуң тәшрик тәкбирҙәрен әйтеү вәжиб.
Байрам намаҙҙарында хөтбә намаҙҙан һуң уҡыла. Ураҙа байрамында — фитр саҙаҡаһы, Ҡорбан байрамында ҡорбан хаҡында һөйләнелә.
# Ильинка (Ҡыуандыҡ районы)

Ильинка — Рәсәй Федерацияһы, Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районындағы ауыл.

# Ильинка (Ҡыуандыҡ районы)
## Географияһы

Ауыл Ырымбур өлкәһе үҙәк өлөшөнөң көнсығышында, Яйыҡ йылғаһының уң ярында, М5 автомобиль юлы үткән ерҙә, райондың административ үҙәге Ҡыуандыҡтан яҡынса 23 километр йыраҡлыҡта (туранан) урынлашҡан. Абсолют бейеклеге — диңгеҙ кимәленән 158 метр.

# Ильинка (Ҡыуандыҡ районы)
## Географияһы
### Климаты

Ильинка ауылы климаты Ҡыуандыҡ районының күпселек урыны өсөн дә дөйөм. Бындағы климат уртаса континенталь, йылдың дүрт миҙгеле лә аныҡ ҡына айырыла. Температураның абсолют минимумы иң һалҡын ай-ғинуарҙа −45 °C; иң йылы ай июлдә температураның абсолют максимумы + 42 °C. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм 300—550 мм, шуның 70 % яҙғы-йәйге айҙарҙа яуа. Ҡар ҡатламы ярайһы тотороҡло, йылына 150 ята.

# Ильинка (Ҡыуандыҡ районы)
## Географияһы
### Сәғәт бүлкәте

* МСК+2 (Өфө ваҡыты)
* Ильинка ауылы, бөтә Ырымбур өлкәһе кеүек үк, МСК+2 (Өфө ваҡыты) сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. UTC ваҡытына ҡарата айырмаһы — +5:00 сәғәт.

# Ильинка (Ҡыуандыҡ районы)
## Тарихы

Ауылға 1742 йылда Ырымбур комиссияһы начальнигы И. И. Неплюев тарафынан нигеҙ һалынған. Ырымбур сик һыҙатының Красногорск дистанцияһы ҡәлғәһе булараҡ ойошторолған ул. Был хаҡта төбәк тарихы белгесе Ф. М. Стариков яҙып ҡалдырған.
2016 йылдың 1 ғинуарында Ырымбур өлкәһенең 2015 йылдың 6 мартындағы 3029 / 834-V һанлы Законына ярашлы Ҡыуандыҡ районы муниципаль берәмегенә, шулай уҡ уға ингән барлыҡ ауыл һәм ҡала биләмәләре Ҡыуандыҡ ҡала округы муниципаль берәмегенә берләштереү юлы менән үҙгәртелә
2015 йылдың 1 майына тиклем хәҙер бөтөрөлгән Ильинка ауыл Советы үҙәге булып торған.

# Ильинка (Ҡыуандыҡ районы)
## Этимологияһы

Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында бәйән итеүенсә, ауыл Ырымбур комиссияһы начальнигы И. И. Неплюев тарафынан булдырылған һәм уның был ниәте православтарҙың Илья пәйғәмбәргә бағышланған сиркәү байрамына тура килеүе менән бәйле, ауылға Ильинка исеме бирелгән. Ауыл исеменең төрлө сығанаҡтарҙа аталышы: 1755 йылғы картала — Ильинска; 1871 йылғы «Список населенных мест» тигән исемлектә — «Ильинская, станица казачья Оренбурского ведомства»; 1894 йылғы «Энциклопедический словарь» һүҙлегендә — «Ильинская крепость».
Татарҙар ауылды Инжел тип атап йөрөгән. Стрельников былай тип атауҙы Инжил тигән андроним менән бәйләй. Шул уҡ ваҡытта Евангелие китабы ла Инжил тип тәржемә ителә бит.

# Ильинка (Ҡыуандыҡ районы)
## Халҡы
### Гендер составы

2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ауыл халҡының гендер структураһында ир-егеттәр 56,6 %, ҡатын-ҡыҙҙар 43,4 % процент тәшкил иткән.

# Ильинка (Ҡыуандыҡ районы)
## Халҡы
### Милли составы

2002 йылдағы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә ярашлы, 773 кешенән торған халыҡтың милли структураһын 51 % урыҫтар, 42 % татарҙар тәшкил иткән
# Салйоғот (Мәсетле районы)

Салйоғот (рус. Сальзигутово) — Башҡортостандың Мәсетле районындағы ауыл. Оло Ыҡтамаҡ ауыл советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 266 кеше. Почта индексы — 452550, ОКАТО коды — 80242815002.

# Салйоғот (Мәсетле районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 5 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сулея): 121 км

# Салйоғот (Мәсетле районы)
## Урамдар

Урам исеме:
* башҡ. Әй (урамы) — рус. Айская ( улица )
* башҡ. Ҡайын (урамы) — рус. Березовая ( улица )
* башҡ. Йәшел Ялан (урамы) — рус. Зеленая Поляна ( улица )
* башҡ. Ташлы (урамы) — рус. Каменная ( улица )
* башҡ. Йәштәр (урамы) — рус. Молодежная ( улица )
* башҡ. Тау буйы (урамы) — рус. Нагорная ( улица )
* башҡ. Мал һимертеү базаһы (урамы) — рус. Откорм база ( улица )
* башҡ. Баҫыу (урамы) — рус. Полевая ( улица )
* башҡ. Совхоз (урамы) — рус. Совхозная ( улица )

# Салйоғот (Мәсетле районы)
## Билдәле кешеләре

* Ҡолмөхәмәтова Мәрйәм Муллабай ҡыҙы (4 февраль 1951 йыл) — уҡытыусы. РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1982). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2003).
# Алтыншин

Алтыншин — башҡорт ир-ат фамилияһы. Башҡа төрки телле халыҡтарҙа лә ҡулланыла.
Алтыншина — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Алтыншин
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Алтыншин Раян Мырҙабай улы (27 февраль 1976 йыл) — йырсы, Нефтекама дәүләт филармонияһының артист-вокалсыһы. «Ҡәрҙәштәр» башҡорт эстрада төркөмө етәксеһе.
* Алтыншин Ғаяз Сәғит улы (23 апрель 1966 йыл — 20 август 2008 йыл) — башҡорт театр актёры, юғары мәктәп уҡытыусыһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы.
# Бекморатова Сәлимә Сәйет ҡыҙы

Бекморатова Сәлимә Сәйет ҡыҙы (рус. Бекмуратова Салима Саидовна) - (17 декабрь 1932 йыл - 1995 йыл) — опера йырсыһы (лирик сопрано), Ҡырғыҙ ССР-ының халыҡ артисы (1973), Ҡырғыҙ ССР-ының Токтогул Сатылганов исемендәге дәүләт премияһы.

# Бекморатова Сәлимә Сәйет ҡыҙы
## Биографияһы

Сәлимә Сәйет ҡыҙы Бекморатова 1932 йылдың 17 декабрендә Ҡырғыҙ АССР-ы Ош өлкәһе Ҡараһыу районы (ҡырғ. Кара-Суу району), Жыл-Келди ауылында, күренекле ҡылҡыяҡсы (ҡылҡыяҡ - ҡырғыҙ халыҡ музыка уйын ҡоралы) Сәйет Бикмәтов ғаиләһендә тыуған.
1933 йылдың көҙөндә ғаилә йәшәгән ҡышлаҡҡа баш ҡаланан композитор Петр Шубин килә һәм Сәйет Бикмәтовҡа Ҡырғыҙ филармонияһына даими эшкә барырға тәҡдим итә. Ҡатыны Уулса һәм бәләкәй генә ҡыҙы Сәлимә менән Сәйет алыҫ сәфәргә – Фрунзеға юл тота һәм ҡыяҡсы, композитор булып таныла.
Музыкант ғаиләһендә тәрбиәләнгән ҡыҙ бәләкәйҙән йырға әүәҫ була, үҙешмәкәрлектә сығыштар яһай. 1941 йылда уны имтиханһыҙ ғына Мораталы Күренкәев исемендәге Фрунзе музыка училищеһына ҡабул итәләр. Училищены тамамлап, Сәлимә Мәскәүгә бара һәм конкурс буйынса П.И. Чайковский исемендәге дәүләт консерваторияһына уҡырға инә. Йыр оҫталығына уны тәжрибәле педагог Ксения Ивановна Васькова өйрәтә. Уҡыуҙың һуңғы йыл йәш йырсы оло ижади уңыштарға ирешә, ул Ҡырғыҙ дәүләт опера һәм балет театрында барған операларҙың партияларын өйрәнә. Сәлимә Бикмәтова 1952 йылда консерваторияны «бишле»гә тамамлай.

# Бекморатова Сәлимә Сәйет ҡыҙы
## Ижад юлы

Йырсының ижади эшмәкәрлеге 1952 йылда Ҡырғыҙ академия опера һәм балет театры сәхнәһендә башлана. 1952 йылдың 31 октябрендә опера театры сәхнәһендә Джакомо Пуччиниҙың «Чио-Чио-Сан» премьераһы үтә, унда Сәлимә Сәйет ҡыҙы мадам Баттерфляй партияһын йырлай. Тап ошо көндән уның ижади үҫеше юлдары башлана. Үткән быуаттың 50-се йылдарында уҡ Бекмуратова театрҙың оҫта йырсыларынан һанала. Уның тауышы Рәсәй, Украина, Белоруссия, Балтик буйы, Кавказ аръяғы һәм Урта Азия республикаларында, Ҡаҙағстанда, шулай уҡ Румыния, Польша, Германия, Ҡытай, Болгария концерт залдарында яңғырай.
"Айчүрөк" операһынан - Айчүрөк, «Манас» операһынан Ҡанайымдың партияларын юғары оҫталыҡ һәм миллилек менән башҡарып, ҡырғыҙҙарҙың ҡыҙҙарының аҫыл образдарын тыуҙырған.
1995 йылда вафат булған.

# Бекморатова Сәлимә Сәйет ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Ҡырғыҙ ССР-ының халыҡ артисы (1973)
* Ҡырғыҙ ССР-ының Токтогул Сатылганов исемендәге дәүләт премияһы
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* «Почёт Билдәһе» ордены
* Миҙалдар, рәхмәт таныҡлыҡтары

# Бекморатова Сәлимә Сәйет ҡыҙы
## Ғаиләһе

Ире — Юрий Сергеевич Шведов СССР кинематографистар союзы ағзаһы. Ул ВГИК тамамлап, «Мосфильм» һәм «Кыргызфильм» киностудияларында эшләй. Үҙ ғүмерен тулыһынса ҡатынының ижади карьераһына арнаған. Уларҙың мөхәббәт тарихы ла ҡыҙыҡ. Шведов, үҙен күрмәҫ элек радио аша ишетеп кенә, уның тауышына ғашиҡ була. Шунан һуң йырсыны эҙләп табып, өйләнешәләр. 1962 йылда Александр исемле улдары тыуған.
# Фәйрушин Дамир Зөфәр улы

Фәйрушин Дамир Зөфәр улы (рус. Файрушин Дамир Зуфарович; 10 ғинуар 1947 йыл) — ауыл хужалығы ветераны, йәмәғәтсе. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — башҡорт.

# Фәйрушин Дамир Зөфәр улы
## Биографияһы

Дамир Зөфәр улы Фәйрушин 1947 йылдың 10 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Балтас районы Мәнәгәҙ ауылында тыуған.
Юғары белемле — 1969 йылда — Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген өлкән инженер булып башлай, артабан республика «Сельхозтехника» берекмәһендә бүлек мөдире вазифаһын биләй.
1981—1988 йылдарҙа — БАССР-ҙың ауыл хужалығы министры урынбаҫары, Дәүләт агросәнәғәте рәйесе, Дәүләт агросәнәғәт союзы рәйесе урынбаҫары.
1991 йылдан — «Башагропроммеханизация» дәүләт-кооператив берекмәһенең генераль директоры.
Артабан «Башсельхозтехника» ауыл хужалығы предприятиеһы генераль директоры вазифаһында эшләй
Бер үк ваҡытта Башҡорт дәүләт аграр университетының ауыл хужалығын механизациялау факультетында уҡыта

# Фәйрушин Дамир Зөфәр улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

1990 йылда Ҡырмыҫҡалы районындағы 222-се Ҡырмыҫҡалы һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының сәнәғәт, энергетика, транспорт, элемтә, информатика, төҙөлөш һәм архитектура буйынса комиссияһы ағзаһы булған.

# Фәйрушин Дамир Зөфәр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Ауыл хужалығындағы күп йыллыҡ ҡаҙаныштары, намыҫлы хеҙмәте өсөн лайыҡ булған:
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре

# Фәйрушин Дамир Зөфәр улы
## Ғаиләһе

Өйләнгән, ғаиләһендә ул һәм ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергәндәр.