yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хальмер-Ю (Сибирчата-Яха ҡушылдығы)

Хальмер-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сибирчата-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Хальмер-Ю (Сибирчата-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000091261
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009126
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Терпеләр

Терпеләр (лат. Erinaceidae) — афроевразия имеҙеүселәре ғаиләһе. Бөжәк ашаусылар отрядына керә. Барлығы 24 төрө билдәле, улар 10 ырыуға бүленә. Ғәҙәттә, терпеләр составы 2 ярым ғаилә: терпеләр, йәки ысын терпеләргә (Erinaceinae), һәм гимнуралар, йәки ҡомаҡ терпеләргә (Galericinae) бүленә.
Күпселек илдәрҙә йәшәй, бөжәктәр менән туҡлана торған һәм шул яғы менән ауыл хужалығы өсөн файҙалы булған имсәкле кейек; һырты энә менән ҡапланған бәләкәй йәнлек.

# Терпеләр
## Ҡылыҡһырлама

Башҡортостанда ике төрө бар: ябай терпе һәм ҡолаҡлы терпе.
Ябай терпенең оҙонлоғо 23,7 — 27,2 см тирәһендә була, ауырлығы 240—250 грамға етә. Ул урман ситтәрендә, аҡландарҙа, ҡырҡындыларҙа йәшәй. Һаҙлы урындарҙы, ҡуйы урмандарҙы яратмай.

# Терпеләр
## Йәшәү рәүеше

Терпеләр урман, дала, сүлдәрҙә йәшәй. Тауҙарға 2500—2800 метр бейеклеккә тиклем күтәреләләр. Терпе эңерҙә, төндә һунарға сыға, көндө ояһында үткәрә (ҡайһы бер төрҙәре тәүлектең яҡты осоронда ла әүҙемлек һаҡлай). Ауған ағас тамырҙары аҫтында, эре үлән төбөнә япраҡтарҙан, ҡыу үләндәрҙән, ваҡ ботаҡтарҙан оя яһай. Ер һарҡып, һалҡындар бөткәнсе шул ояһында йоҡлай.
Ҡолаҡлы терпе йыш ҡына ирлән, йомран, һыуһар өңөн файҙалана.

# Терпеләр
## Үрсеүе

Май—июнь айҙарында 2—6 бала килтерә, 3—4 сәғәттән балаларының энәләре ҡалҡа башлай. 5—6 көндән энәләре күренерлек була. Егерме көндән күҙҙәре асыла, энәләре ҡоңғорт төҫкә инә һәм ҡата. Терпе балаларын имеҙеп үҫтерә.

# Терпеләр
## Туҡланыуы

Терпе аҙыҡҡа талымһыҙ, нимә тура килә, шуны ашай: умыртҡаһыҙҙар, амфибиялар, һөйрәлеүселәр (терпеләр йылан ағыуына ҡаршы тороусанлығы менән билдәле), емтек, ҡош йомортҡалары.
# Учалы (станция)

Учалы — Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Учалы ауылындағы Силәбе Көньяҡ-Урал тимер юлының Златоуст төбәге тимер юл станцияһы. Йөк станцияһы.

# Учалы (станция)
## Тасуирлама

1953 йылда Мейәс — Учалы тимер юлы ғәмәлгә инә. Учалы станцияһының коды 80570. Йөк станцияларына ҡарай. Көньяҡ-Урал тимер юлының Силәбе бүлегенә инә. Учалы тимер юл станцияһынан 10 км алыҫлыҡта Өфө-Силәбе һыҙығында Башҡортостан Республикаһының Учалы районы үҙәге Учалы ҡалаһы урынлашҡан. Ул Өфөнән 450 км көньяҡ-көнсығышта, Көньяҡ Уралда, Уралтауҙың көнсығыш тау армыттарында урынлашҡан. Күлдәр менән уратып алынған.
Станцияла түбәндәге ғәмәлдәр тормошҡа ашырыла: 3-тән 5-кә тиклем тонна йөк биреү, түбәһе ябыҡ складтарҙан ваҡ йөктәрҙе ҡабул итеү һәм биреү. Станция коммерция операциялары яһай: багажды ҡабул итеү һәм биреү; пассажир билеттары һатыу һәм башҡалар. Вокзал бинаһы бер ҡатлы, бәләкәй. Күптән түгел станцияла ремонт эшләнә, вокзал бинаһы тыштан һарғылт төҫкә буяла.
2013 йылда Мейәс — Учалы ҡала яны поезы туҡтатыла. Бының менән бәйле станция пассажирҙар функцияһын юғалта. 2013 йыл мәғлүмәттәре буйынса Учалы станцияһы вокзалында тәүлек әйләнәһенә билет кассаһы эшләй.
# Волешка

Волешка — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шередарь йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Волешка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000031696
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003169
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Криони Николай Константинович

Николай Криони Константинович (5 сентябрь 1953 йыл) — Рәсәй ғалимы, техник фәндәр докторы, профессор, 2015 йылдан Өфө дәүләт авиация техник университеты ректоры.

# Криони Николай Константинович
## Биографияһы

1971 йылда Өфө ҡалаһының 107-се урта мәктәбен тамамлаған. 1976 йылда Өфө авиация институтын (УАИ) тамамлап «Машиналар эшләү технологияһы, металл киҫеүсе станоктар һәм инструменттар» һөнәре буйынса диплом ала. 1976—1977 йылдарҙа Ярославль ҡалаһындағы радиозаводта инженер, ә 1977-81 йылдарҙа — Өфө авиация институтында инженер булып эшләй.
1981—1985 йылдарҙа Мәскәүҙә СССР Фәндәр академияһының механика проблемалары институты аспиранты була. 1985 йылда «Трение и износ в машинах» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1985—1992 йылдарҙа Өфө авиация институтында һыҙма геометрия һәм черчение кафедраһында эшләй (Н. К. Криони доцент ғилми исемен 1987 йылда ала). Шулай уҡ 1989—1992 йылдарҙа Өфө авиация институты ҡабул итеү комиссияһының яуаплы сәркәтибе була, ә 1992—2003 йылдарҙа — Өфө дәүләт авиация техник университетында уҡыу идаралығы начальнигы.
2003—2015 йылдарҙа Өфө дәүләт авиация техник университетында уҡытыу эштәре буйынса проректор булып эшләгәй.
2005 йылда «Трение и износ в машинах» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 2006 йылда профессор була.
2015 йылдың 27 апрелдә Николай Константинович Өфө дәүләт авиация техник университеты ректоры итеп һайлана.

# Криони Николай Константинович
## Фәнни эшмәкәрлеге

Ҡаты есемдәрҙең контактлы үҙ-ара тәьҫир итешеүе өлкәһендә фәнни тикшеренеүҙәре бар. 180-дән ашыу фәнни һәм уҡытыу-методик хеҙмәттәр (шул иҫәптән дүрт монография, биш уҡыу әсбаптары, уйлап табыуға авторлыҡ таныҡлығы, патенттар, СССР Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһе миҙалдары) авторы һәм авторҙашы булып тора.

# Криони Николай Константинович
## Ижтимағи эшмәкәрлеге

Рәсәйҙә инженерлыҡ белеме биреү ассоциацияһы ағзаһы, «Вестник УГАТУ» фәнни журнал редколлегияһы ағзаһы, университет мөхәрририәте советы һәм «Башҡортостандың Педагогик журналы» журналының йәмәғәт советы рәйесе.

# Криони Николай Константинович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының фән, юғары һәм урта профессиональ белем биреү буйынса Дәүләт Комитетының маҡтау ҡағыҙы (1997);
* "Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (2002);
* Рәсәй Федерацияһының почетлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2006).
# Арахтей

Арахтей — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ашлык йылғаһының уң ярына тамағынан 180 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Арахтей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012885
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301288
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Равенсбург (район)

Равенсбург (нем. Ravensburg) — Германия райондарының береһе. Район үҙәге — Равенсбург ҡалаһы. Равенсбург Баден-Вюртемберг федераль еренә инә. Буйһонған административ округы — Тюбинген. Равенсбург районы 1631,81 квадрат километр майҙанды биләп тора. Районда 276 022 кеше йәшәй. Бер квадрат километрҙа халыҡ тығыҙлығы 169 кеше тәшкил итә. Райондың рәсми коды — 08 4 36.
Равенсбург районы 39 общинаға бүленгән. Бындағы рәсми тел — немец теле. Райондың ландраты — Курт Валдмайер.

# Равенсбург (район)
## Общиналары һәм ҡалалары
### Ҡалалар

** Аулендорф (10 001)
** Бад-Вальдзе (19 771)
** Бад-Вурцах (14 524)
** Исни (14 525)
** Лойткирх (22 401)
** Равенсбург (49 073)
** Ванген (27 075)
** Вайнгартен (23 607)

# Равенсбург (район)
## Общиналары һәм ҡалалары
### Общиналар

* Ахберг (1 587)
* Айхштеттен (2 752)
* Айтрах (2 596)
* Альтсхаузен (4 735)
* Амтцелль (3 526)
* Аргенбюль (5 873)
* Байнфурт (7 292)
* Байндт (4 624)
* Берг (3 807)
* Бергатройте (3 145)
* Боднег (3 100)
* Бомс (595)
* Эбенвайлер (1 107)
* Эберсбах-Мусбах (1 808)
* Айхштеген (537)
* Флайшванген (635)
* Фронройте (4 340)
* Грюнкраут (3 016)
* Гуггенхаузен (205)
* Хоргенцелль (4 926)
* Хоскирх (725)
* Кислег (8 641)
* Кёнигзегвальд (658)
* Ридхаузен (627)
* Шлир (3 681)
* Унтервальдхаузен (292)
* Фогт (4 600)
* Вальдбург (3 005)
* Вильгельмсдорф (4 860)
* Вольфегг (3 426)
* Вольпертсвенде (4 142)
# Сенная (Лухтонга ҡушылдығы)

Сенная — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лухтонга йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сенная (Лухтонга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005306
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000530
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Олеко-Хорты-Яха

Олёко-Хорты-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Олеко-Хорты-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076135
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307613
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пор-Еган

Пор-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға айка-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 78 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 72 км.

# Пор-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044833
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204483
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нурмог-Яха

Нурмог-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Яптако-Нурма-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Нурмог-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046274
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304627
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Анеп

Анеп — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тавда йылғаһының уң ярына тамағынан 535 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 108 км.

# Анеп
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200012557
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201255
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Башкарди теле

Башкарди йәки Башагәрди (ингл. Bashkardi йәки ингл. Bashagerdi) теле Көньяҡ-көнсығыш иран теле, Ирандың көньяҡ-көнсығыш төбәктәрендә Керман, Систан, Белуджистан һәм Hormozgan провинцияларында ҡулланыла. Был тел ларезани һәм кумзари ҡәүемдәре менән тығыҙ бәйле.

# Башкарди теле
## Таралыуы

Тығыҙ ареал бәйләнештәре сәбәпле, был төньяҡ-көнбайыш иран бәлүжиҙәренең күсеш диалекты төркөмөнә күсеүгә нигеҙ булып тора. Көньяҡ Башкарди көньяҡ-көнбайыш Ирандағы күршеләренән Төньяҡ Башкардиҙа йәшәгәндәргә ҡарағанда нығыраҡ айырылып тора. Башкарди Гармсири тел төркөмөнә яҡын һөйләш, Халилруд йылға үҙәненән Ормуз боғаҙына тиклем йәшәгән ҡәүемдәрҙең тығыҙ бәйләнгән диалекттарынан тора.
2009 йылғы Ethnologue баҫмаһы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, башкарди телендә Иранда 7030-лап кеше һөйләшә, улар Гормозган, Керман, Систан һәм Белуджистан төбәктәрендә йәшәй. Башкарди теле ике диалект төркөмөнә - төньяҡ һәм көньяҡ һөйләштәренә - ҡарай.

# Башкарди теле
## Тармаҡланышы

Башкарди теле һинд-европа телдәренең төньяҡ-көнсығыш иран тармағына ҡарай .

# Башкарди теле
## Тарихы

Тарихын тикшереү 19-сы быуатта башланған. Башкарди диалектындағы һүҙҙәр һәм һөйләмдәр иң беренсе булып Р. А. Флойерҙың Unexplored Balūchistan ("Өйрәнелмәгән Белуджистан") китабында донъя күрә (467f бите). 1876 йылда Флойер Башкардҡа килгән була. Фарсы ҡултығы яры буйындағы сәйәхәт иткәндә башкардиса яҙып алынған бер нисә һүҙ, Моргенштерн тигән тикшеренеүсе “Balochi Miscellanea” (1948, 253-54 бб.) тигән мәҡәләләрендә телгә алғансы, иран ғалимдарының иғтибарын йәлеп итмәгән. 1956 йылда И. Гершевич менән ҡатыны Моргенштерн тәҡдиме менән Башкардҡа лингвистик материал йыйыу өсөн сәфәр ҡыла. 1959 йылдың 8 апрелендә И. Гершевич Король Урта Азия йәмғиәтендә сәйәхәт тураһында лекция уҡый һәм шунан бирле башкарди һүҙҙәре һәм грамматик формалары һәм уларҙың бер-береһе менән бәйле диалекттары тураһында мәҡәләләр яҙырға тотона. 1972 йылда норвег ғалимы Продс Октор Скьяерво (w:en:Prods Oktor Skjaervo) (норв. Prods Oktor Skjærvø ) күп материал йыйып, яҙмалары 1975 йылда баҫылып сыға.
Башҡорт ғалимы Салауат Абдрахман улы Ғәлләмов "Башҡорд һинд-герман философияһы нигеҙҙәре" тигән 4-томлығында Урал башҡорттары менән Месопотамия курдтарының ҡәрҙәш булыуы тураһында фараз итә . "Урал батыр" эпосын, башҡорт, башкарди телдәрен сағыштырып өйрәнә
# Лос-Риос (өлкә)

Лос-Риос (исп. Los Ríos) — Чилиҙың урта өлөшөндә урынлашҡан өлкә. Үҙенә 12 коммуна һәм 2 провинция берләштерә.
Майҙаны — 18 429,5 км². Халыҡ һаны — 356 396 кеше (2002). Халыҡ тығыҙлығы — 19,34 кеше/км².
Административ үҙәге — Валдивиа.

# Лос-Риос (өлкә)
## Географик урыны

Өлкәнең сиктәштәре:
* төньяҡта — Аракуания өлкәһе
* көнсығышта — Аргентина республикаһы
* көньяҡта — Лос-Лагос өлкәһе
* көнбайышта — Тымыҡ океан

# Лос-Риос (өлкә)
## Демографик мәғлүмәттәр

Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
| Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | 356 396 |
| шул иҫәптән: | Ҡала халҡы | 243 339 | Ҡала халҡы өлөшө, % | 68,28 |
| | Ауыл халҡы | 113 057 | Ауыл халҡы өлөшө, % | 31,72 |
| | Ир-егеттәр | 178 457 | Ир-егеттәр өлөшө , % | 50,07 |
| | Ҡатын-ҡыҙҙар | 177 939 | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө , % | 49,93 |
| Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | 19,34 |
| Ил халҡына ҡарата, өлкә халыҡ өлөшө , % | Ил халҡына ҡарата, өлкә халыҡ өлөшө , % | Ил халҡына ҡарата, өлкә халыҡ өлөшө , % | Ил халҡына ҡарата, өлкә халыҡ өлөшө , % | Ил халҡына ҡарата, өлкә халыҡ өлөшө , % | 2,36 |

# Лос-Риос (өлкә)
## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)

* Валдивиа — 140 559 кеше (2002)
* Ла-Унион — 39 447 кеше (2002)
* Рио-Буэно — 32 627 кеше (2002)

# Лос-Риос (өлкә)
## Административ бүленеш

Өлкә үҙенә 12 коммуна һәм 2 провинция берләштерә.
Айсен өлкәһенең административ бүленеше :
| Провинция | Административ үҙәг | Коммуна |
| 1 Валдивиа | Валдивиа | 1 Коррал |
| 1 Валдивиа | Валдивиа | 2 Ланко |
| 1 Валдивиа | Валдивиа | 3 Лос-Лагос |
| 1 Валдивиа | Валдивиа | 4 Мафил |
| 1 Валдивиа | Валдивиа | 5 Марикина |
| 1 Валдивиа | Валдивиа | 6 Паиллако |
| 1 Валдивиа | Валдивиа | 7 Пангипулли |
| 1 Валдивиа | Валдивиа | 8 Валдивиа |
| 2 Ранко | Ла-Унион | 9 Футроно |
| 2 Ранко | Ла-Унион | 10 Ла-Унион |
| 2 Ранко | Ла-Унион | 11 Лаго-Ранко |
| 2 Ранко | Ла-Унион | 12 Рио-Буэно |
# Злобин Николай Анатольевич (Социалистик Хеҙмәт Геройы)

Злобин Николай Анатольевич (16 декабрь 1931 йыл — 9 май 1997 йыл) — СССР-ҙың төҙөлөш тармағы алдынғыһы, йәмәғәтсе. СССР Юғары Советының IX—XI саҡырылыш депутаты (1974—1989), СССР Юғары Советының Президиум ағзаһы. Ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971,1985).

# Злобин Николай Анатольевич (Социалистик Хеҙмәт Геройы)
## Биографияһы

Никола́й Анато́льевич Зло́бин 1931 йылдың 16 декабрендә Тамбов өлкәһенең Ламский районы (хәҙер Сосновка районы) Дельная Дубрава ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.
Урта мәктәпте тыуған ауылы мәктәбендә тамамлай. 1949 йылда армия сафына алына, батарея старшинаһы булып хеҙмәт итә. Запасҡа ҡайтарылғандан һуң төҙөүсе булып эшләй башлай. 1958 йылда Мәскәү ҡалаһы янындағы яңы төҙөлөшкә — буласаҡ Зеленоград ҡалаһын төҙөүгә килә. Тәүге йылдарҙа — ташсы, һуңынан комплекслы бригада етәксеһе була.

# Злобин Николай Анатольевич (Социалистик Хеҙмәт Геройы)
## Эшмәкәрлеге

СССР-ҙа торлаҡ төҙөүҙә бригада подряды беренсе тапҡыр Злобин бригадаһы тарафынан ҡулланыла, ул 1970 йылда Зеленоградтағы «Зеленоградстрой» тресына ҡараған 14 ҡатлы корпусты төҙөүҙә ҡатнаша. Был тәжрибә аҡса экономиялау һәм объектты ваҡытынан алда тапшырыу мөмкинлеге бирә. Бригада подряды ысулы КПСС Үҙәк Комитеты тарафынан хуплана һәм башҡа төҙөлөштәргә лә индерелә. Артабан бындай алым киң танылыу ала һәм илдәге күп объекттарҙы төҙөүҙә ҡулланыла.
1980 йылда Николай Анатольевич бригадаһы ошо ысул менән 25 бина төҙөй. Уларҙы сафҡа индереү ваҡыты 1600 көнгә ҡыҫҡара, сығымдар 267 мең һумға кәмерәк була. Зеленоградта Н. А. Злобин етәкселендәге бригада тиҫтәләгән бина: бер нисә сәнәғәт объекты, балалар баҡсаһы, мәктәп, 4780 ғаиләгә торлаҡ төҙөй.

# Злобин Николай Анатольевич (Социалистик Хеҙмәт Геройы)
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971,1985)
* Ике Ленин ордены
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* Миҙалдар
* СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1975)
* СССР-ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе
* ГДР-ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе

# Злобин Николай Анатольевич (Социалистик Хеҙмәт Геройы)
## Хәтер

* «Мостопромстрой» ҡарамағындағы «Йәш төҙөүсе» балалар-һауыҡтырыу лагерына атҡаҙанған төҙөүсенең исеме бирелә.
* 2008 йылда Зеленоградта 1-се биҫтәнең 4900 номерлы проезды Николай Злобин исеменә үҙгәртелә.
* Мәскәү ҡалаһының 50-се Политехник колледжы Н. А. Злобин исемен йөрөтә. Был уҡыу йортонда атҡаҙанған төҙөүсегә арналған музей бар.
* 2009 йылдың 29 октябрендә Зеленоград ҡалаһының 129 корпусына төҙөүсе хөрмәтенә таҡтаташ ҡуйыла.
# Жукова Раиса Васильевна

Жукова Раиса Васильевна (18 август 1941) - биология фәндәре кандидаты, эколог, Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты(1991—1995), 1-се саҡырылыш Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты.Милләте - украинка.

# Жукова Раиса Васильевна
## Биографияһы

Раиса Васильевна Жукова 1941 йылдың 18 авгусында Харьков өлкәһенең Приколотное ҡасабаһында тыуған.
Хеҙмәт юлын 1958 йылда ҡошсолоҡ фабрикаһында иҫәпсе булып башлай, артабан зооветеринар мәктәбенә уҡырға инә.
1960 йылдан алып 1970 йылға тиклем Харьков ауыл хужалығы институтының уҡыу хужалығында эшләп йөрөй, эшсе-лаборант булып башлап, кафедра өлкән лаборанты вазифаһына тәғәйенләнә. Ошо юғары уҡыу йортона уҡырға инә, 1966 йылда уны тамамлай.
Артабан ул Ленинград дәүләт университетында ситтән тороп уҡыуын дауам итә һәм 1970 йылда уны тамамлап сыға, аспирантураға уҡырға инә.
1973 йылда аспирантура тамамлағандан һуң Башҡорт дәүләт ауыл хужалығы институтына эшкә килә. Бында хеҙмәт юлы ошолай дауам итә: өлкән ғилми хеҙмәткәр, агрохимияһәм үҫемлектәрҙе һаҡлау кафедраһының хужалыҡ-килешеү темаһы етәксеһе, 1985 йылдан - Башҡорт дәүләт аграр университеты доценты.
1991 йылда Жукова Раиса Васильевнаны Өфө ҡалаһының Совет районы Менделеев һайлау округынан Башҡорт АССР-ы ХII саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлайҙар (1995—1999). Раиса Васильевна депутат булараҡ экология мәсьәләләрен күтәреп сыға
1995 йылда Башҡортостан Республикаһының берҙән-бер юғары вәкәләтле һәм закон (ҡанун) сығарыу дәүләт органы тип Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай иғлан ителә. Р.В. Жукованы уның 1-се саҡырылыш депутаты итеп һайлайҙар
2020 йылда Ҡоролтайҙың 25 йыллығы билдәләнеү уңайынан Раиса Васильевна ошоларҙы әйтә:
   Только начиналась связь правительства и людей, которые требовали это. В те годы было всё-таки не так просто с экологией. А уже когда Госсобрание, всё-таки комитет поддерживал меня. Я думаю, мы старались, и хорошие были проекты, законы. Конечно, хотелось бы больше сделать.
   Раиса Жукова, депутат 1-го созыва Госсобрания Республики Башкортостан

# Жукова Раиса Васильевна
## Шулай уҡ ҡара

* Башҡорт АССР-ы Юғары Советы
* БАССР-ҙың 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаттары исемлеге
# Родевиш

Родевиш (нем. Rodewisch) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 6971 кеше йәшәй. Майҙаны — 26,89 км². Диңгеҙ кимәленән 434 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8228 һәм автомобиль коды V.