yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Исмәғилева Ләйлә Заһир ҡыҙы

Исмәғилева Ләйлә Заһир ҡыҙы (26 май 1946 йыл) — башҡорт СССР һәм Рәсәй композиторы, пианиносы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1973 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы. Профессор (2005). Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012), Рәсәй Федерацияһының (1998) һәм Башҡорт АССР-ының (1984) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. РСФСР Композиторҙар союзының Д. Шостакович исемендәге премияһы (1978), Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (2018) лауреаты.

# Исмәғилева Ләйлә Заһир ҡыҙы
## Биографияһы

Ләйлә Заһир ҡыҙы Исмәғилева 1946 йылдың 26 майында Мәскәүҙә башҡорт совет композиторы Заһир Ғариф улы Исмәғилев ғаиләһендә тыуған.
1965—1968 йылдарҙа Ҡазан консерваторияһы ҡарамағындағы махсус музыка мәктәбендә уҡый (А. С. Леман класы).
1968—1970 йылдарҙа Мәскәү консерваторияһында уҡый (В. Г. Фере класы).
1972 йылда Гнесиндар исемендәге Дәүләт музыка колледжын тамамлай (Г. И. Литинский класы).
1972 йылдан алып Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡыта, 1979 йылдан әлеге ваҡытҡаса шул уҡ институттың (хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты) композиция кафедраһына етәкселек итә.
1990—1991 йылдарҙа институттың фәнни эш буйынса проректоры була. 2003 йылдан башлап — профессор.
2013 йылдың 9 декабренән — Башҡортостан Республикаһы Композиторҙар берлеге рәйесе.

# Исмәғилева Ләйлә Заһир ҡыҙы
## Ижады

Ләйлә Заһир ҡыҙы — «Хужа Насретдин» (1998), «Арҡайым» (2005) һәм «Роза Альгамбры» (2012) балеттарының авторы.
«Роза Альгамбры» балеты Испаниянан килгән заказ буйынса яҙыла һәм Торревьеха ҡалаһында Сәнғәт үҙәгенең камера залында промоверсияһының презентацияһы була.
Ләйлә Исмәғилеваның әҫәрҙәре билдәле ватан дирижерҙары Ф. Мансуров, Н. Рахлин, В. Синайский етәкселегендәге оркестрҙар тарафынан Рәсәйҙең төрлө ҡалаларында һәм сит илдәрҙә (Германия, Бөйөк Британия, Венгрия, Болгария, Польша, Румыния) даими башҡарыла.

# Исмәғилева Ләйлә Заһир ҡыҙы
## Әҫәрҙәре

Музыка театры өсөн:
* «Хужа Насретдин» — балет (В. Щербаков либреттоһы), (1998).
* «Арҡайым» — балет (Я. Седов либреттоһы), (2005).
* «Роза Альгамбры» — балет (Е. Голуб либреттоһы), (2012).
Симфоник, вокаль-хор әҫәрҙәре:
* Камера симфонияһы (1996)
* Фортепиано менән оркестр өсөн концерт (1968)
* Скрипка менән оркестр өсөн концерт (1982)
* «Атайҙар ере» — 4 өлөштән (Дала. Көй. Бишек йыры. Егеттәр) торған симфониялар циклы(1972)
* Тауыш һәм симфоник оркестр өсөн «Таҡташ-симфония» (1987)
* Симфоник күренештәр (1983)
* «Хужа Насретдин» балетынан сюита
* «Мәңгелек шиғыр» ҡатнаш хор менән музыка ҡоралдары ансамбле өсөн Ғүмәр Хәйәм шиғырҙарына оратория (1980)
* Тауыш менән оркестр өсөн поэма (1989)
* «Из Альгамбры» симфоник картиналары (2013).
Камера-инструменталь әҫәрҙәре:
* Флейта, гобой, ике скрипка, альт, виолончель, фортепиано һәм литавралар өсөн октет (1978)
* Ҡыллы квартет (1973)
* Фортепиано өсөн соната (1975)
* Фортепиано өсөн полифоник цикл (1971)
* Фортепиано өсөн вариациялар (1963).
* Фортепиано өсөн ике концерт пьесаһы (2000)
# Бусарова

Бусарова — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лабытвор ҡылымығының уң ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Бусарова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050802
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205080
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хәбиров Илдус Хәйбулла улы

Хәбиров Илдус (Индус) Хәйбулла улы (10 октябрь 1935 йыл — 29 май 2007 йыл) — балет артисы, балетмейстер, педагог. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы. Бөтә Союз балет артистары конкурсы (1957), Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы (1963; икеһе лә — Мәскәү) лауреаты.

# Хәбиров Илдус Хәйбулла улы
## Биографияһы

Илдус (Индус) Хәйбулла улы Хәбиров 1935 йылдың 10 октябрендә Башҡорт АССР-ының Миәкә районы Еңебай-Урсай ауылында тыуған. Ленинград хореография училищеһына уҡырға инә һәм уны 1955 йылда тамамлай (педагогтары - А. Л. Кумысников, Н. В. Балтачеева). Ленинградтан уҡыуҙан ҡайтҡас, Хәбиров Илдус (Индус) Хәйбулла улы Башҡорт опера һәм балет театрының балет труппаһында эшләй. Ул маһир бейеүсе, үҙ эшенең оҫтаһы була, лирик һәм драматик ролдәрҙе бик ҙур оҫталыҡ менән берҙәй башҡара. Театрҙа Хәбиров Илдус (Индус) Хәйбулла улы Л. Б. Степанованың «Сыңау торна» балетында Йомағол, Арсланбай, П. И. Чайковскийҙың «Лебединое озеро»һында Зигфрид, А. Адандың «Жизель» балетында Альберт, К. А. Караевтың «Тропою грома»һында Ленни, С. С. Прокофьевтың «Ромео и Джульетта»һында Ромео, Н. Г. Сабитовтың «Гөлнәзирә»һендә Бәхтейәр, Н. К. Чемберджиҙың «Ҡарлуғас»ында старшина партияларын башҡарып, тамашасыларҙың һөйөүен яулай. 1969-1971 йылдарҙа СССР-ҙың Оло театрында Ю. Н. Григоровичта балетмейстерлыҡ һөнәрен өйрәнә. 1971 йылда Башҡорт опера һәм балет театры сәхнәһендә Н. Г. Сабитов музыкаһына "Айгөл иле" балетын ҡуя. И. Х. хәбиров шулай уҡ Н. Сабитов музыкаһына «Яулыҡ тураһында поэма», «Урман ҡыҙы», З. Ғ. Исмәғилевтың «Салауат» операһына, Р. В. Моратшиндың «Бөркөт осошо» әҫәрҙәренә концерттар ҡуя. 1975-1976 йылдарҙа Башҡорт опера һәм балет театрында баш балетмейстер булып эшләй. 1980-1981 йылдарҙа Башҡортостан дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбленың художество етәксеһе. 1991 йылдан алып Өфө дәүләт сәнғәт институтында студенттар уҡыта. 1992 йылдан алып Башҡортостан дәүләт филармонияһының баш балетмейстеры. 1957 йылда Мәскәүҙә уҙған Бөтә союз балет артистары конкурсында лауреат була. 1963 йылда Мәскәү Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы лауреаты.
# Арчада

Арчада (Арчида) — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хопер йылғаһының уң ярына тамағынан 863 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 67 км.

# Арчада
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005308
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000530
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бөркөтлө

Бөркөтлө — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ашҡаҙар йылғаһының һул ярына тамағынан 151 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Бөркөтлө
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Салауат ҡалаһынан Стәрлетамаҡҡа тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200512111100018168
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101816
* Бассейн коды — 10.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шәрәфетдин (йыр)

«Шәрәфетдин» (башҡ. Шәрәфетдин ) — башҡорт халыҡ йыры, оҙон көй (оҙон моңло йыр).

# Шәрәфетдин (йыр)
## Тарихы

Йылға ғына буйлап йөрөгәндә, Бер таш табып алдым беләүгә. Күргән нужаларҙы һөйләр инем Үҙем кеүек күргән берәүгә.
Йырҙы магнит таҫмаһына Дамир Вәлиев 1975 йылда Силәбе өлкәһе Арғаяш районының Ҡолой ауылында йәшәгән Яхъя Хәмзиндан яҙып ала. Йыр 1978 йылда Башҡорт дәүләт университеты нәшриәтендә сығарылған «Фольклор народов РСФСР» йыйынтығында баҫыла. (Өфө, 1979, 163-сө бит.)

# Шәрәфетдин (йыр)
## Йөкмәткеһе

Я. Хәмзин мәғлүмәттәре буйынса, йыр авторы Шәрәфетдин Василов йөҙ йыл элек йәшәгән. Ҡаҙан гимназияһын тамамлап тыуған яғына ҡайтҡас, ул халыҡты байҙарға ҡаршы күтәрелергә сыҡыра, байҙарҙың йорттарын яндыра. Бер туғанының ошағы буйынса Себергә һөргөнгә ебәрелә, унан әйләнеп ҡайта алмай.

# Шәрәфетдин (йыр)
## Характеристикаһы

«Шәрәфетдин» көйөнөң формаһы ике строфалы, мажор пентатоник көйләүгә ҡоролған.
# Кесе Мадаха

Кесе Мадаха — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Мадаха йылғаһының һул ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Мадаха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000051836
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005183
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кетм-Игый

Кетм-Игый — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Балык йылғаһының уң ярына тамағынан 166 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кетм-Игый
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049240
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204924
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Крутой йырыны (Хопер ҡушылдығы)

Крутой йырыны — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хопер йылғаһының һул ярына тамағынан 745 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Крутой йырыны (Хопер ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005759
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000575
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡалмаш (Дим ҡушылдығы)

Ҡалмаш (рус. Калмашка) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Дим йылғаһының һул ярына тамағынан 79 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Ҡалмаш (Дим ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201312111100024953
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102495
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Юғары Байлар

Юғары Байлар (Үрге Байлар) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Туҡай районы ауылы. ауыл биләмәһе составына керә.

# Юғары Байлар
## География

Ауыл Тиргәүеш йылғаһы буйында, Яр Саллы ҡалаһынан көнсығыштараҡ 28 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Юғары Байлар
## Тарих

Юғары Байлар (Яңы Байлар) — байлар ырыуы башҡорттарының ауылы. XIX быуаттың икенсе яртыһында Иҫке Байлар ауылы кешеләре тарафынан нигеҙләнгән. Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә Байлар улусына ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Күсәкәй улусы составына керә.
ХХ быуат башында ауылда мәсет, мәктәп, икмәк магазины, һыу тирмәне, бакалея кибете теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылда — Минзәлә районы, 1984 йылдан — Туҡай районы составына инә.
1931 йылда ауылда «Чәчкәле» колхозы ойошторола, 1960 йылда ул «Ярыш» (Күсәкәй а.) колхозы менән берләштерелә, 1988 йәнә айырым хужалыҡ (хәҙерге ваҡытта «Чәчкәле» ауыл хужалығы етештереү кооперативы).

# Юғары Байлар
## Халҡы

1850 йылда ир енесле 123 йән башҡорт; 1870 йылда — 463 башҡорт; 1912 йылда — 636 башҡорт йәшәй.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1897 | 1906 | 1913 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2000 |
| 425 | 522 | 636 | 676 | 510 | 611 | 437 | 555 | 553 | 387 | 252 | 257 |

# Юғары Байлар
## Инраструктура

Ауылда башланғыс мәктәп, клуб, китапхана бар. Игенселек, малсылыҡ үҫешкән.
# Пермь хореография колледжы

«Пермь дәүләт хореография училищеһы» дәүләт белем биреү учреждениеһы — Рәсәй Федерацияһы Пермь ҡалаһы урта һөнәри белем биреү федераль дәүләт бюджет мәғариф учреждениеһы. Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы ҡарамағында тора, балет артистарын әҙерләй.1943 йылдың 7 февралендә Ленинград хореография училищеһының Пермь бүлексәһе булып эш башлай.

# Пермь хореография колледжы
## Тарихы

Пермь хореография училищеһының барлыҡҡа килеүе туранан-тура С. М. Киров исемендәге Ленинград опера һәм балет театрының һәм Ленинград хореография училищеһының Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Молотов ҡалаһына (хәҙерге Пермь) эвакуацияланыуына бәйле.
1942 йылда балет мәктәбенең беренсе синыфына балалар ҡабул итеү иғлан ителә һәм 1943 йылдың 7 февралендә Ленинград училищеһының Пермь бүлексәһендә дәрестәр башлана. 1944 йылда Ленинград блокадаһы бөтөрөлгәндән һуң, Ленинград опера һәм балет театры һәм Ленинград хореография училищеһы тыуған ҡалаларына ҡайта, ә 1944 йылдың 23 июнендә СССР Халыҡ Комиссарҙары советының Сәнғәт эштәре буйынса комитеты «Молотов опера һәм балет театры ҡарамағында хореография студияһын булдырыу тураһында» 317-се һанлы бойороҡ сығара.
1970-се йылдар уртаһына, уҡытыу методикаһын ижади үҫтереп, Пермь училищеһы үҙ стилен формалаштыра һәм халыҡ-ара танылыуға өлгәшә, был «Пермь балет мәктәбе» тураһында һөйләргә мөмкинлек бирә.
Пермь хореография училищеһын тамамлаусылар труппаның нигеҙен генә тәшкил итмәй Пермь опера һәм балет театры, шулай уҡ Рәсәйҙең иң ҙур труппаларында — Ҙур театр, Мариин театры, Станиславский һәм Немирович-Данченко исемендәге музыкаль театрында, Михайлов театры, Екатеринбург опера һәм балет театры, Башҡорт опера һәм балет театры һәм башҡа урындарҙа эшләйҙәр, шулай уҡ донъяның төрлө ҡалаларында бейейҙәр һәм уҡыталар.

# Пермь хореография колледжы
## Наградалары

* 1976 — «Почет Билдәһе „ Ордены
# Токпак (Башкаус ҡушылдығы)

Токпак — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Башкаус йылғаһының һул ярына тамағынан 180 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Токпак (Башкаус ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100002347
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100234
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Насар юлдар

«Насар юлдар» (рус. Плохие дороги) — Украина режиссеры Наталья Ворожбиттың нәфис фильмы. Украина тарафынан «Оскар»ға тәҡдим ителә.

# Насар юлдар
## Сюжеты

Фильм фронт линияһының ике яғында йәшәгән Донбасс халҡы тураһындағы биш новелланан тора. Сценарий нигеҙендә Наталья Ворожбит пьесаһы ята.

# Насар юлдар
## Ролдәрҙә

* Игорь Колтовский
* Андрей Лелюх

# Насар юлдар
## Фильм төшөрөү һәм премьера

Фильм төшөрөү менән Украина мәҙәни фонды ярҙамында «Films Kristi» кинокомпанияһы шөғөлләнә. Төшөрөү процесы Киевта, Киев өлкәһендә бара, Донбасста бары тик бер генә күренеш төшөрөлә. Премьер «Насар юлдар» премьераһы 2020 йылда Венеция кинофестивалендә үтә.
Картина Украина тарафынан сит ил телендәге иң яҡшы фильм булараҡ «Оскар»ға тәҡдим ителә һәм лонг-листҡа инә.
# Оло Одинека

Оло Одинека — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Изылы йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Оло Одинека
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200006292
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200629
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лецлинген

Лецлинген (нем. Letzlingen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1558 кеше йәшәй. Майҙаны — 64,71 км². Диңгеҙ кимәленән 86 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39638 һәм автомобиль коды — SAW.
# Исламов Илдар Лоҡман улы

Исламов Илдар Лоҡман улы (29 ғинуар 1957 йыл) — педагог, тыуған яҡты өйрәнеүсе, йәмәғәт эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы (1995), мәғариф ветераны.

# Исламов Илдар Лоҡман улы
## Биографияһы

Илдар Лоҡман улы Исламов 1957 йылдың 29 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районы Байым ауылында тыуған. 1984 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай. 32 йыл буйына Әбйәлил районының Байым ауылы мәктәбендә уҡытыусы, директор вазифаларында эшләй.

# Исламов Илдар Лоҡман улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы.
* Башҡортостан Республикаһының халыҡ мәғарифы министрлығының Почёт грамотаһы (1994).
* VI Бөтә Рәсәй тыуған яҡты өйрәнеү һәм экскурсия эше буйынса уҡыу-методик әсбәптар конкурсы лауреаты.
* Рәшит Солтангәрәев исемендәге республика хикәйәләр конкурсы лауреаты (2008).
* «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы лауреаты.
* Әбйәлил районының И. Мырҙаҡаев-Балапанов исемендәге премия лауреаты (2009).

# Исламов Илдар Лоҡман улы
## Китаптары

* Исламов И. Л. География Абзелиловского района. — 2000.
* Исламов И. Л. Әбйәлил күбәләктәре.— Өфө: ИИЯЛ, 2009. — 138 б.
# Куликов Виктор Георгиевич

Куликов Виктор Георгиевич (5 июль 1921 йыл — 28 май 2013 йыл, Мәскәү) — совет хәрби эшмәкәре, Советтар Союзы маршалы (1977 йыл). Хәрби фәндәр академияһы академигы, Ленин премияһы лауреаты (1983). Советтар Союзы Геройы (1981 йыл). КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы(1971—1989).

# Куликов Виктор Георгиевич
## Биографияһы

Куликов Виктор Георгиевич 1921 йылдың 5 июлендә Орел губернаһы Үрге Любовша ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Урыҫ. Ғаилә аслыҡтан көньяҡҡа ҡаса һәм Ставропольеға килеп сыға. 1938 йылдаНевинномысск ҡалаһында 5-се тимер юлсылар мәктәбендә 10 класты тамамлай.
Ҡыҙыл армияла 1939 йылдан. Грозный хәрби-пехота училищеһын да уҡый һәм уны 1941 йылдың июнендә лейтенант дәрәжәһендә тамамлай.

# Куликов Виктор Георгиевич
## Биографияһы
### Бөйөк ватан һуғышы

1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк ватан һуғышында ҡатнаша: —1941 йылдың июненән — Көньяҡ-көнбайыш фронтта 41-се танк дивизияһында мотоциклет рота командиры,— 1941 йылдың октябренән — Мәскәү ҡалаһының автобронетанк үҙәгенең 143-сө айырым танк бригадаһының разведка взводы командиры, Көнбайыш фронтта һуғыша,
— 1942 йылдың февраленән — Калинин фронтында танк батальоны штабы начальнигы һәм тагк бригадаһы штабы начальнигы, — 1943 йылдың февраленән — бригада штабының оператив эш буйынса начальник урынбаҫары, — 1943 йылдың авгусынан 1945 йылдың майына тиклем — 1-се Балтик буйы һәм 2-се Белорус фронттарында 143-сө танк бригадаһы штабы начальнигы (1945 йылдың февраленән бригада айырым гвардия ауыр үҙйөрөшлө-артиллерия бригадаһы тип атала).
Көнбайыш Украинаны обороналау һуғыштарында, Мәскәү өсөн алышта, Ржевский алышында, Смоленск, Белоруссия, Балтик буйы, Көнсығыш Пруссия, Көнсығыш Померан, Берлин һөжүм операцияларында ҡатнаша.
1942 йылдан ВКП(б) ағзаһы,
# Молодцов Геннадий Порфирьевич

Молодцов Геннадий Порфирьевич (22 сентябрь 1926 йыл — 8 сентябрь 1983 йыл) — уҡытыусы, шағир, тәржемәсе. 1948 йылдан Ғафури районының Ҡормантау тулы булмаған урта мәктәбендә уҡытыусыһы, 1954—1968 йылдарҙа Софья тулы булмаған урта мәктәбе директоры. 1966 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Молодцов Геннадий Порфирьевич
## Биографияһы

Геннадий Порфирьевич Молодцов 1926 йылдың 22 сентябрендә БАССР-ҙың Стәрлетамаҡ кантоны (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Ғафури районы) Михайловка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Уның үҫмер, мәктәп һәм талип булған сағы Өфөлә үтә.
Г. К. Орджоникидзе исемендәге Өфө нефть институтына уҡырға инә, әммә атаһының вафатынан һуң уҡыуын ҡалдырып, Ғафури районына ҡайта һәм мәктәптә уҡыта башлай. Стәрлетамаҡ уҡытыусылар институтын ситтән тороп тамамлай (1954). 1948 йылдан алып Ғафури районының Ҡормантау тулы булмаған урта мәктәбендә уҡыта, артабан Ҡормантау тулы булмаған урта мәктәп директоры итеп тәғәйенләнә. Ғаиләһе (ҡатыны һәм ике балаһы) менән ябай ер өйҙә йәшәй. Мәктәп музейында 1949 йылғы фотография һаҡлана: Ҡормантай уҡытыусылары араһында Молодцов та бар. 1954—1968 йылдарҙа Софья тулы булмаған урта мәктәбе директоры. Софья ауылында йәшәү өсөн шарттар яҡшыраҡ була, ғаиләлә тағы ла өс бала донъяға килә. Мәктәптә Геннадий Молодцов әҙәби түңәрәк ойоштора. Софья ауылында шағирҙың илһам шишмәләре тулыша һәм бик күп ижад итә.

# Молодцов Геннадий Порфирьевич
## Ижады

Геннадий Молодцовтың тәүге шиғырҙары Ғафури районының «Ударник» гәзитендә 1950 йылдарҙың башында күренә башлай. Ул шиғырҙары өҫтөндә бик оҙаҡ, ентекле эшләй. 1958 йылда Өфөлә «Йәштәргә — һүҙ» («Слово молодым») йыйынтығы сыға һәм унда Молодцовтың бер нисә шиғыры баҫыла. «Минең һуҡмағым» («Моя тропинка») исемле тәүге китабы 1959 йылда сыға. «Тоғролоҡ» («Верность»; 1964), «Бер ҡатлы йорт» («Одноэтажная улица»; 1966), «Бөгөл» («Излучина»; 1969) «Ете сәскә» («Семицветие»; 1971), «Ҡара-ҡаршы тороу» («Противостояние»; 1974) «Ҡайтыу» («Возвращение»; 1983) һәм башҡа шиғри йыйынтыҡтар авторы. Геннадий Порфирьевичтың ижады юғары гражданлыҡ һәм илһөйәрлек менән һуғарылған. Уның хәйләһеҙ һәм ихлас шиғырҙары тыуған ергә һөйөүҙе тасуирлай, ябай кешеләрҙең хеҙмәтен, эскерһеҙ дуҫлыҡ һәм иптәшлек хисен данлай, кеше һәм илдең яҙмыштары тураһында уйланыуҙарҙы үҙ эсенә ала.
Баязит Бикбай, Рәми Ғарипов, Ҡадир Даян, Сәйфи Ҡудаш һәм башҡа башҡорт шағирҙарының әҫәрҙәрен рус теленә тәржемә иткән.
Геннадий Молодцов 1983 йылдың 8 сентябрендә Өфөлә вафат була.
# Кесе Лоча

Кесе Лоча — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лоча йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кесе Лоча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000847
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000084
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0