yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Блудная (Пёза ҡушылдығы)

Блудная — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пёза йылғаһының һул ярына тамағынан 363 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 150 км.

# Блудная (Пёза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000048982
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004898
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бәрхәт

Бәрхәт ( ихтимал нем. Barchent; ингл. Velvet, франц. Velours) — башта өбөрөләп туҡылған ебәк туҡыма. Туҡыма нигеҙе киндер йә саржа үреме менән туҡыла. Ебәк, йөн йәки кизе-мамыҡ ептән оҙон өбөрө менән туҡылғаны - плюш (хәтфә) тип атала. Бәрхәт техникаһында һыҙаттар рәүешендә биҙәктәр һалып сығарылған туҡыма - вельвет

# Бәрхәт
## Этимологияһы

«Бәрхәт» һүҙе ғәрәп-төрки barracan — «ҡара кейем» тигәнгә барып тоташа, урыҫ теленә немец һәм поляк теле аша килгән.

# Бәрхәт
## Тарихы

Энциклопедия Британника хәбәр итеүенсә, бәрхәт туҡыу Алыҫ Көнсығышта барлыҡҡа килгәнгә оҡшаған, ҡайһы бер тикшеренеүселәр фекеренсә, беренсе булып бәрхәт Ҡытайҙа етештерелә башлаған, шулай уҡ Һиндостандан килеп сығыуы тураһында гипотеза бар. .
Бәрхәт туҡыманы Европала XII быуатта ҡуллана башлайҙар. Улар көнсығыштан алып ҡайтыла. Үҙҙәрендә тәүге тапҡыр Сицилияла һәм Венецияла сығарыла башлаған. Италияла башта йәшел төҫтә, ә һуңғараҡ зәңгәр, күк, ҡыҙыл бәрхәт барлыҡҡа килә.

# Бәрхәт
## Рәсәйҙә

XVII быуатҡа тиклем Рәсәйҙә тик ебәктән һуғылғаны ғына бәрхәт тип аталған. Сит илдәрҙән — Италия, Испания, Персиянан алып ҡайтҡандар, бигерәк тә италия бәрхәте юғары баһалана. Башҡа илдәрҙәге кеүек, тәү сиратта дәрәжәле һәм бай кешеләр генә ҡуллана алған. 1584 йылда бер аршын венедицкий (венеция) бәрхәте өсөн бер һум түләйҙәр.
1623 йылда Мәскәүҙә батша һарайы ҡарамағында Бәрхәт һарайы асыла, уға Иван Дмитриев идара итә. Бында хатта күп төҫлө бәрхәт етештерелә. Мануфактура XVII быуат уртаһында ябыла.

# Бәрхәт
## XX быуат — хәҙерге заман

Бәрхәт техникаһында эшләп сығарылған туҡымаларҙан XX быуатта пан-бәрхәт популярлығын һаҡлап ҡалған. . XХ быуатта барлыҡҡа килгән яһалма һәм синтетик сүстәрҙән етештерелгән туҡыма, шулай уҡ яңы технологиялар күп булыуы менән бәйле, тәбиғи сүстән етештерелгән бәрхәт ҡыҫырыҡлап сығарылған.

# Бәрхәт
## Бәрхәт — символ булараҡ

* Ал бәрхәт тышлы китап «Бәрхәт китап» тигән исем алған(1687), унда Рәсәйҙең атаҡлы дворян заттар исемлеге бирелгән.
* Бәрхәт миҙгелдәре, ял итеү өсөн иң яйлы ваҡыт
* Бәрхәт революция, йәғни ҡан түкмәй, көс ҡулланмай яһалған революция.
# Гөлдәр

Гөлдәр — башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарында ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Гөлдәр
## Этимология

Гөлдәр башҡорт теленә фарсы теленән ингән, гөл менән биҙәлгән; гөлгә күмелгән, гөлгә эйә булған тигәнде аңлата. Гөлдәр исеменә эйә һүҙе ҡушылып, Гөлдәриә исеме барлыҡҡа килгән.

# Гөлдәр
## Билдәле кешеләр

Моратова Гөлдәр Сабит ҡыҙы (20 март 1951 йыл) — дәүләт һәм мәҙәниәт эшмәкәре. 1995—2001 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2021).
Ильясова Гөлдәр Мозафар ҡыҙы (11 июнь 1954 йыл) — театр режиссёры. 1990—2008 йылдарҙа Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театрының художество етәксеһе һәм баш режиссёры. 1989 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1994) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1994).
Йосопова Гөлдәриә Ғәтиәт ҡыҙы (14 ғинуар 1967 йыл) — журналист. 1994 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар берлеге ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003).
Ишҡыуатова Гөлдәр Йәдкәр ҡыҙы (1975) — йырсы, телережиссер. Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты — йәш быуынды рухи-әхләҡи яҡтан тәрбиәләүҙәге хеҙмәте өсөн (2001).
Гөлдәр Илембәтова — Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатының 2010 йылғы сығарылыш уҡыусыһы, Рәми Ғарипов исемендәге премия лауреаты (2010)

# Гөлдәр
## Мәҙәниәттә

«Гөлдәр» — Сибай ҡалаһында балалар сәнғәт мәктәбенең бейеү ансамбле[1].

# Гөлдәр
## Әҙәбиәттә

Гөлдәр баҡсаһында — БАССР-ҙың халыҡ шағиры Мәжит Ғафури шиғыры. 1924 йылда яҙылған. 7 кластар өсөн «Башҡорт теле» һәм «Туған әҙәбиәт» дәрестәре программаһына индерелгән.
# Оло Липня

Оло Липня — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Клязьма йылғаһының һул ярына тамағынан 404 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.

# Оло Липня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000031771
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003177
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Башҡорт атлыларына һәйкәл (Петровское)

Башҡорт атлыларына һәйкәл — Украинаның Луганск өлкәһе Петровское ҡалаһында "Башҡорт атлылары скверы"нда 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәл.(проект авторы Илдар Шәйәхмәтов)
Петровское ҡала советы ҡарары нигеҙендә ҡала үҙәгендә иҫтәлекле билдә һәм сквер асыу өсөн урын бүленә. «Данлы атлылар юлынан» халыҡ-ара акцияһы этаптарының береһе Украинала үткәрелә. 2009 йылдың 3 октябрендә һәләк булған 112-се Башҡорт (16-сы гвардия) кавалерия дивизияһы яугирҙәре иҫтәлеген мәңгеләштереү һәм генерал Миңлеғәли Шаймуратовтың 110 йыллығын билдәләүгә арналған акция барышында һәйкәл һәм сквер асыла. Сквер уртаһындағы «Башҡорт атлыларына һәйкәл» ландшафтлы мемориаль комплекс барлыҡҡа килтерелә, (проект авторы Илдар Шәйәхмәтов). Махсус нигеҙгә ҡуйылған ҙур гранит ташҡа рус һәм башҡорт телдәрендә «Украинаны фашист илбаҫарҙарынан азат итеү хаҡына 1943 йылдың февралендә батырҙарса һәләк булған 112-се (16-сы гвардия) Башҡорт кавалерия дивизияһы командиры генерал-майор М. М. Шайморатовҡа, командарҙарға, яугирҙәргә мәңгелек дан!», тигән һүҙҙәр яҙылған алтаҡта беркетелгән.
«2009 йылдың 15 авгусында Миңлеғәли Минһаж улы Шайморатовтың тыуыуына 110 йыл тулды. Уның юбилейы йылында Луганск ерендә „Башҡорт атлылары“ скверы барлыҡҡа килеүе тәрән мәғәнәгә эйә. Скверҙа батырҙың тыуған яғы ағастары — тирәктәр ултыртылды» — тип хәбәр итте Украинаның Луганск өлкә советы рәйесе Валерий Голенко Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов исеменә яҙған хатында.
«112-се Башҡорт(16-сы гвардия) кавалерия дивизияһы» Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыу өсөн милли-төбәк үҙенсәлеге буйынса 1941 йылдың декабрендә ойошторола. 1941 йылдың 25 декабрендә М. М. Шайморотов дивизияның командиры итеп тәғәйенләнә, 1943 йылдың 23 февралендә Штеревка динамит заводы (Петровское) һәм Ворошиловград өлкәһенең Юлино ауылдары араһында һәләк була.

# Башҡорт атлыларына һәйкәл (Петровское)
## Шулй уҡ ҡарағыҙ

* 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы
* Шайморатов Миңлеғәле Минһажетдин улы

# Башҡорт атлыларына һәйкәл (Петровское)
## Иҫкәрмә

* ↑ http://petrovskoe.io.ua/s87643/dorogami_slavnyh_konnikov 2020 йыл 28 октябрь архивланған. Дорогами славных конников.
* ↑ На Луганщине пройдет акция "Дорогами славных конников
* ↑ Валерий Голенко: Башҡорт атлыларының батырлығы тураһында иҫтәлек мәңге һаҡланасаҡ 3.11.2009
# Тарадея

Тарадея — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чечера йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Тарадея
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029560
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002956
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡайан башняһы

Ҡайан башняһы (ғәр. برج كيان‎), төҙөлөү ваҡытына Сикһеҙлек башняһы булараҡ билдәле — Дубай Марина районындағы торлаҡ йорт, Дубай ҡалаһы, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре. 2013 йылдың 10 июнендә донъяның иң бейек 90° борош бинаһы, һәм донъяла бейеклеге буйынса һигеҙенсе торлаҡ йорт булып һанала. Бейеклеге буйынса 2015 йылға Азияла 74-се һәм һәм донъяла 94-се булып тора.

# Ҡайан башняһы
## Тасуирламаһы

Үтә бейек йорттоң бейеклеге 307,3 метр тәшкил итә (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — 303,9 м), фундаментының тәрәнлеге — 27 м. 73 ҡат ер өҫтөндә һәм 7 ҡат ер аҫтында, 8 лифт, биш кимәлле 610 автомобиль өсөн ер аҫты парковкаһы, 495 элиталы фатиры бар фатирҙың хаҡы 2 миллиондан алып 3,5 миллионға тиклем дирһәм тора, уларҙың 80 % төҙөлөштөң рәсми тамамланыуы мәленә һатыла. Дизайнын Skidmore, Owings & Merrill архитектураl бюроһы башҡара: стеналары нигеҙенән алып ҡыйығына тиклем теүәл 90 градусҡа борола, һәр ҡаты алдағыһына ҡарата 1,2 ° боролған, бынан тыш бүлмәләр перфоратор менән тишкеләнгән хәрәкәтсән экрандар ярҙамында туранан-тура ҡояш нурҙарынан һаҡланған. Бөтә коммуникациялар төҙөлөштөң «күсәрендә» түңәрәк киҫелештә һәм уның эргәһендә урынлашҡан һәм шуға күрә улар теүәл вертикаль үтә һәм бинаның формаһы уларға йоғонто яһамай.

# Ҡайан башняһы
## Тарихы

Башня 2006 йылда төҙөлә башлай. 2007 йылдың 7 февралендә яһалма ҡултыҡтағы һыу, төҙөлөш барған ерҙе баҫа, буласаҡ бейек йорттоң нигеҙе һыу аҫтында ҡала. Йөҙләп эшсе 20 метр тәрәнлектәге котловандан ваҡытында эвакуациялана, унда һыу дүрт минут эсендә тула. Ошоноң менән бәйле төҙөлөш йыл ярымға туҡтап тора, тик 2008 йылдың июлендә яңынан башлана. 2013 йылдың 10 июнендә Ҡайан башняһын лазер шоу һәм салют менән оҙатылған асыу тантанаһы үтә. Ошо ваҡыттан Ҡайан, швед Turning Torso бейек бинаһын икенсе урынға ҡалдырып, донъяла иң бейек борош бина була. Асыу тантанаһында бинаның хужаһы Сикһеҙлек башняһынан Ҡайан башняһы тип атауы тураһында иғлан итә, был бейек йортҡа донъяла булмаған үҙенсәлекле исем бирергә теләүен әйтә һәм «Сикһеҙлек» атамаһы менән башнялар донъяла бер нисә тип белдерә.
# Мэр

Мэр (франц. maire "өлкән", ингл. mayor (/ˈmɛər/ йә /ˈmeɪər/ тип уҡыла), икеһе лә Латин телендәге maior йә major (әйтелеше: majˈjɔr), "ҙурыраҡ, өлкәнерәк, нығыраҡ, бигерәк" тигән мәғәнәле һүҙҙән килә) - байтаҡ илдәрҙә муниципалитетты етәкләгән кешенең (мәҫәлән, ҡала йәки ҡасабаның башлығы) вазифаһының рәсми исеме.
Илдән-илгә мэрҙың нисек һайланғанын, ниндәй хоҡуҡтарға эйә булғанын һәм ниндәй бурыстар үтәгәнен асыҡлаған закондар һәм ғәҙәттәр айырыла; бынан тыш, ҡала йә ҡасаба башлығы төрлө юлдар менән һайланырға (йә, ғөмүмән, вазифаға индерелергә) мөмкин. Төрлө хөкүмәт системаларында мэр урындағы (ҡала йә ҡасаба кимәлендәге) башҡарма власть органының башлығы, күп ағзанан торған органдың етәксеһе, йә фәҡәт "церемониялы" (йәғни ниндәй ҙә булһа сәйәси көскә эйә булмаған, йәки бик әҙ һанлы ҡарарҙарҙы раҫлай алған) вазифа ғына була ала.

# Мэр
## Вазифа тарихы
### Британия утрауҙарында

Хәҙерге Англия һәм Уэльс ерҙәрендәге мэр вазифаһы феодаль дәүерҙәге бэйлиф (bailiff "милек күҙәтеүсеһе", "башҡарыусы", хәҙерге мәғәнәһе "пристав") йә рив (reeve, "күҙәтеүсе, староста, етәксе"; хәҙерге ваҡытта был вазифаға Англияла ҡала магистраты башлығы, Канадала иһә ауыл биләмәһе башлығы эйә була). Англия ерҙәре нормандар тарафынан ишғәл ителгәндән һуң, Лондон магистратының башлығы бер быуаттан күп ваҡыт буйы портрив (portreeve) тип аталған. Ошо ваҡытта мэр, Англия Короле Ерһеҙ Джон (John Lackland; урыҫ телендәге ғәҙәткә ярашлы исеме Иоанн тип яҙыла) рөхсәт иткәненсә, халыҡ тарафынан һайланған булған. Ун икенсе быуаттың башынан алып, портрив вазифаһы урынына мэр вазифаһы килә, 1190 йыл тирәһендә Винчестер етәксеһенә лә шул уҡ хоҡуҡтар бирелә, артабан был вазифа төрлө ҡала етәкселәренә лә тарала. XIX быуаттың аҙағынан алыпБерләшкән Короллектә (Бөйөк Британияла) мэрҙарҙы һайлау тәртибен 1882 йылғы муниципаль берләшмәләр хаҡындағы ҡанундың ун бишенсе бүлексәһе (the Municipal Corporations Act 1882, Section 15) билдәләгән (хәҙерге ваҡытта ул ҡанун ғәмәлдән сығарылған). Ошо ҡағыҙға ярашлы, мэр йыл һайын, ҡырпағайҙың (ноябрҙең) 9-ында, биләмә (ғәҙәттә, ҡала) шураһы ағзалары (олдермендар, шурасылар, ингл. aldermen, councillors), йә ошо вазифаларға лайыҡ тип табылған кешеләр араһынан һайланырға тейеш булған. Бер йыллыҡ ваҡытҡа һайланыуына ҡарамаҫтан, яңынан һайланыу мөмкинлеге лә бар булған. Ауырыу йә биләмәһендә булмау ваҡытында мэрҙың бурыстарын олдермендар араһынан һайланған урынбаҫары үтәгән. Ике ай буйы биләмә эштәрендә ҡатнашмаған мэр вазифаһынан бушатылған. Ex officio (вазифаһы сәбәпле), мэр үҙе етәкләгән биләмәһендә суд власының башлығы хоҡуғына ла эйә булған. Мэрға түләү мәсьәләһен биләмә шураһы хәл иткән.
Урта быуаттағы Уэльс ерҙәрендә мэр (Latin: лат. maior; валл. maer), Cyfraith Hywel ҡануниәт йыйынтығына ярашлы, королдең шәхси биләмәләрендәге крәҫтиәндәрҙе контролләргә мәжбүр булған синауник Клан етәкселәре был вазифаға эйә була алмаған. Мэр тип аталған башҡа вазифа ла булған (maer biswail "һыйыр тиҙәге мэры"), ошо кеше король эйә булған мал-тыуарҙы күҙәтергә тейеш булған. Шотландия һәм Ирландия ерҙәрендә лә оҡшаш вазифалар булғаны бар.
# LifeSpring Hospitals

LifeSpring Hospitals — Хайдарабад ҡалаһындағы, Махараштра һәм Карнатака штаттарында йәшәгән ярлы ҡатындарына ҡыйбат булмаған һәм сифатлы ярҙам күрһәткән Һиндостандағы ҙур булмаған дауаханалар селтәре. 2005 йылда Acumen америка коммерциялы булмаған фонды менән HLL Lifecare (Hindustan Latex Limited исеме аҫтында билдәле) һинд дәүләт презерватив етештереүселәре был ойошманы нигеҙләйҙәр. 2011 йылға ҡарата LifeSpring Hospitals 9 дауахананың хужаһы, ә 2014 йылға ҡарата — 11 йә 12 дауахана.
LifeSpring Hospitals ойошмаһының төп маҡсаты — бер яҡтан насар финансланған дәүләт дауаханалары һәм икенсе яҡтан һинд ҡатын-ҡыҙҙарының күпселегенә үтә ҡиммәт булған шәхси клиникалары тәҡдим иткән уңайлыҡтары араһында булған ҙур араны юҡҡа сығарыу (унан башҡа, дәүләт дауаханаларың күптәре коррупция, һаҡсыларҙан һәм шәфҡәт туташтарынан ришүәт алыу менән билдәле, күптәрендә инфекция ауырыуҙарын алыу ауыр түгел). Бюджет авиакомпаниялары LifeSpring Hospitals өсөн бизнес-моделгә тотона, KPMG компанияһы дауаханалар селтәрен барлыҡҡа килтереүҙә ярһам күрһәтә. LifeSpring Hospitals ярлыларҙы үҙ клиенттары тип ҡарағанға күрә, ул түләүһеҙ булған хәйриә ойошмаларына ҡарағанда тотороҡлораҡ.
2005 йылдың декарендә LifeSpring Hospitals ойошмаһының тәүге дауаханаһы Хайдарабад ҡалаһының Мула-Али биҫтәһендә асыла, ә 2008 йылдың февралендә шәхси уртаҡ предприятие кеүек теркәлә. 2005—2010 йылдарҙа LifeSpring Hospitals дауаханалар селтәре 82 мең ҡатынға һәм уларҙың балаларына уңайлыҡтар күрһәтә (уңайлыҡтарҙың күбеһе шәхси дауаханаларҙағы хаҡтарға ҡарағанда 30-50 % арзаныраҡ). Бала табыу һәм төрлө хирург операцияларҙан башҡа, был ойошма бала табыуы алдынан күҙәтеү һәм педиатр ярҙамын күрһәтә, вакцинациялар һәм диагностикалар үткәрә, үҙ дарыуханалар селтәре аша дарыуҙар һаталар һәм белем биреү программаларын алып баралар.
2010 йылдың ноябрендә LifeSpring Hospitals селтәренә нигеҙ һалыусы Анант Кумар АҠШ президенты Барак Обама менән бергә үткән инновация моделдәре булған эшҡыуарҙарҙың түңәрәк өҫтәлендә ҡатнаша.
# Барсучка

Барсучка — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кашма йылғаһының уң ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Барсучка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029218
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002921
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Куралым-Юган

Куралым-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Логась-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 178 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Куралым-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300023055
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302305
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Курнуж

Курнуж — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пижма йылғаһының һул ярына тамағынан 268 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Курнуж
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036405
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103640
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сыртланов Шаһихәйҙәр Шаһгардан улы

Сыртланов Шаһихәйҙәр Шаһгардан улы (1847, Ырымбур губернаһы Бәләбәй өйәҙе Шланлыкүл ауылы — ?) — башҡорт, Өфө губернаһынан 1‑се (1906) һәм 2‑се (1907) саҡырылыш Дәүләт Думаһы ағзаһы. Дворяндарҙан. Почётлы мировой судья.

# Сыртланов Шаһихәйҙәр Шаһгардан улы
## Биографияһы

Шаһихәйҙәр Шаһгардан улы Сыртланов 1847 йылда Ырымбур губернаһы Бәләбәй өйәҙе Шланлыкүл ауылында башҡорт дворян ғаиләһендә донъяға килә. Өфө губернаһынан 1‑се (1906) һәм 2‑се (1907) саҡырылыш Дәүләт Думаһы ағзаһы итеп һайлана. Дворяндарҙан. Сыртлановтар нәҫеленән. 1906 йылда алып Халыҡ азатлығы партияһы ағзаһы. Неплюев кадет корпусын тамамлаған. ?— 1877 йылға тиклем рус армияһында, капитан. Хәрби-халыҡ идаралығында (Сәмәрҡәнд ҡалаһы) бүлек начальник булып хеҙмәт итә. 1878—83 йылдарҙа, 1887—1908 йылдарҙа Бәләбәй өйәҙ земство йыйылышы гласныйы, 1892 йылда алып ҡала эштәре буйынса Өфө губерна присутствиеһы ағзаһы. 1‑се Думала дәүләт килемдәре һәм сығымдары үтәлеше, бюджет, аграр, императорға яуап хаты төҙөү комиссиялары, 2‑селә — бюджет комиссияһы ағзаһы. Кадеттар фракцияһына һәм Дәүләт думаһының мосолман фракцияһы бюроһына ингән. Аграр мәсьәләне тикшергәндә башҡорттарҙың аҫаба ерҙәрен законһыҙ алыу т‑да мәғлүмәттәр килтереп, уның башҡорттар тормошона кире йоғонто яһауы хаҡында белдергән. Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙендә 2200 дисәтинә ер биләгән. Рәсәй мосолмандары иттифағын ойоштороусыларҙың һәм етәкселәренең береһе. Кадеттарҙың 3‑сө съезында (1906 йылда апрель, Санкт-Петербург), 1—3‑сө Бөтә Рәсәй мосолмандары съездарында ҡатнашыусы. 1906 йылдаң башлап Рәсәй мосолмандары иттифағының ҮК ағзаһы. Хәйриә менән шөғөлләнгән. Өфөләге оло йәштәге ирҙәр һәм мосолман малайҙары приютына мөдирлек итеү комиссияһы ағзаһы (1897—1917). Почётлы мировой судья.

# Сыртланов Шаһихәйҙәр Шаһгардан улы
## Ғаилә

Атаһы: Шаһигардан Сыртланов (1804—?) — ғәскәри старшина. 1821 йылда башлап 12‑се башҡорт кантонында хеҙмәт итә. 1833 йылда алып 12‑се башҡорт кантоны башлығы ярҙамсыһы, 1834 йылдаң — башлығы, 1856 йылдаң — 21‑се башҡорт кантоны башлығы. «1853—1856 йылдарҙа Көнсығыш һуғышы иҫтәлегенә» миҙалы менән бүләкләнгән. Бәләбәй өйәҙендә 2 тирмәне һәм йылҡы заводы була.
Ҡатыны:
Балалары:
* Ғәлиасҡар (1875—1912) — Өфө губернаһынан 3‑сө Дәүләт думаһы (1907—12) депутаты.
* Рауил (1877—1916) — генерал-майор, 166-сы Ровна пехота полкы командиры.
* Йософ (1879—?) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре, 1918 йылда Башҡорт армияһында хеҙмәт итә.
* Сафия — табип.
* Рөстәм — уҡытыусы.
# Тонна (ҡала)

Тонна (нем. Tonna) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2797 кеше йәшәй. Майҙаны — 30,45 км². Диңгеҙ кимәленән 180 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99958 һәм автомобиль коды — GTH.
# Кугубаев Яков Анатольевич

Кугубаев Яков Анатольевич (2 июнь 1989 йыл) — эшҡыуар, Башҡортостан Республикаһының 6-7-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты (2018 йылдан). Берҙәм Рәсәй партияһы яҡлыларҙың Башҡортостан төбәк советы рәйесе. Партияның генераль советы ағзаһы.

# Кугубаев Яков Анатольевич
## Биографияһы

Яков Анатольевич Кугубаев 1989 йылдың 2 июнендә Ырымбур ҡалаһында тыуа. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 2004 йылда шәхси эшҡыуар булып башлай. 2011 йылда Бөрө дәүләт социаль-педагогия академияһын социаль педагог-педагог-психолог һөнәре буйынса тамамлай, шулай уҡ Тверь дәүләт техник университетында ла белем ала (2013). Артабан Башҡорт дәүләт университетының Бөрө филиалында аспирантурала уҡый (2011—2014), бер үк ваҡытта вузда инженер булып эшләй. 2012—2013 йылдарҙа «Слава Зайцевтың модалар йорто» яуаплылығы сикләнгән ширҡәттең менеджеры була.
Шул уҡ ваҡытта икенсе юғары белем ала — 2013 йылда Тверь дәүләт техник университетын «Мәғлүмәт системалары һәм технологиялар» һөнәре буйынса тамамлай. 2015—2017 йылдарҙа «Кугубаева Л. М.» шәхси предприятиеһы менеджеры. Эшҡыуарлыҡ менән бер рәттән өсөнсө юғары белем ала — Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамлай (2017). 2017 йылдан бөгөнгәсә крәҫтиән-фермер хужалығын етәкләй, 2019 йылдан алып — «КиберДройд» яуаплылығы сикләнгән ширҡәттең генераль директоры.
2022 йылда дүртенсе юғары белем ала — М. В. Ломоносов исемендәгн Мәскәү дәүләт университетын тамамлай.
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың 6-сы һәм 7-се саҡырылыш депутаты.

# Кугубаев Яков Анатольевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* "За бескорыстный вклад в организацию Общероссийской акции взаимопомощи «#МыВместе» миҙалы
* РФ Федераль Йыйылышының Федерация Советы Рәйесенең Рәхмәте
* БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесенең Рәхмәте
* Башҡортостан Республикаһында Эшҡуарҙар хоҡуғын яҡлау буйынса уполномоченный аппаратының Рәхмәте
* "НАРОДНЫЙ ФРОНТ «ЗА РОССИЮ» Бөтә Рәсәй ижтимағи хәрәкәтенең Рәхмәте
* БР район хакимиәттәре башлыҡтарының Рәхмәттәре

# Кугубаев Яков Анатольевич
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Федерация Советы ҡарамағындағы Йәш закон сығарыусылар палатаһы Рәйесе урынбаҫары
"НАРОДНЫЙ ФРОНТ «ЗА РОССИЮ» Бөтә Рәсәй ижтимағи хәрәкәтенең төбәк бүлексәһе штабы ағзаһы
«Село. Территория развития» проектының төбәк эксперты
М. Шайморатов исемендәге ирекмәндәр штабы ирекмәне РФ Дәүләт Думаһы депутатының йәмәғәт башланғысындағы ярҙамсыһы
БР-ҙа Эшҡыуарҙар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса уполномоченныйҙың йәмәғәт башланғысындағы ярҙамсыһы.