yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Нирлейка

Нирлейка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кша йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Нирлейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036791
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003679
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Киша (Иртыш ҡушылдығы)

Киша — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртыш йылғаһының һул ярына тамағынан 834 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Киша (Иртыш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012298
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301229
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бальберге

Бальберге (нем. Baalberge) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1405 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,64 км². Диңгеҙ кимәленән 72 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6408 һәм автомобиль коды — SLK.
# Түрйәнов Мэлс Хәбиб улы

Түрйәнов Мэлс Хәбиб улы (рус. Турьянов Мэлс Хабибович; 1 февраль 1940 йыл — 11 ноябрь 2004 йыл) — ғалим-табип, инфекционист, йәмәғәтсе. 1991—2003 йылдарҙа Рәсәй инфекционистар йәмғиәте рәйесе. Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы академигы, медицина фәндәре докторы (1984), профессор (1985). РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы (1995), байдарка һәм каноэла ишеү буйынса СССР-ҙың спорт мастеры (1967).

# Түрйәнов Мэлс Хәбиб улы
## Биографияяһы

Мэлс Хәбиб улы Түрйәнов — 1940 йылдың 1 февралендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы Подлуб ауылында тыуған. Альфрет Түрйәновтың игеҙәк туғаны. Аталары Бөйөк Ватан һуғышында вафат була.
1965 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамалағандан һуң, 1967 йылға тиклем шунда эшләй. Ординатура, аҙаҡ И. М. Сеченов исемендәге 1-се Мәскәү институтында йоғошло ауырыуҙар кафедраһында аспирантура тамамлай. 1970 йылдан 1-се Мәскәү медицина институтында уҡыта.
1990 —1992 йылдарҙа инфекцион ауырыуҙар кафедраһы мөдире,терапевтика факультеты деканы.
1991—2003 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш инфекционисы.
1992—2003 йылдарҙа Рәсәй дипломдан һуң белем биреү медицина академияһының дауалау эштәре буйынса проректоры (икеһе лә — Мәскәү).
1991—2003 йылдарҙа инфекционистар йәмғиәте рәйесе була.

# Түрйәнов Мэлс Хәбиб улы
## Фәнни эшмәкәрлеге һәм хеҙмәттәре

Ғалимдың фәнни эшмәкәрлеге киң таралған инфекцион ауырыуҙарҙың молекуляр нигеҙҙәре патогенезын өйрәнеүгә, вабаның, вируслы гепатиттарҙың, дифтерияның, бруцеллёздың, сальмонеллёздың, ВИЧ-инфекцияның, СПИД-тың үҙ-ара бәйләнешле ауырыуҙарын һәм башҡаларҙы дауалау ысулдарын эшләүгә һәм камиллаштырыуға арналған. 450-нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм уйлап табыу авторы.
* «Инфекционные болезни». Мәскәү, 1998 (авторҙаш).

# Түрйәнов Мэлс Хәбиб улы
## Мауығыуҙары

Студент йылдарында уҡ спорт менән әүҙем шөғөлләнә. Байдарка һәм каноэла ишеү буйынса СССР-ҙың спорт мастеры (1967). Игеҙәге Түрйәнов Альфрет Хәбиб улы менән бергә күп тапҡырҙар СССР, Башҡортостан, Рәсәй беренселеге чемпиондары булалар.

# Түрйәнов Мэлс Хәбиб улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы (1995);

# Түрйәнов Мэлс Хәбиб улы
## Хәтер

Турйәнов Мэлс Хәбиб улының исеме Адаптация һәм патогенез проблемалары институтына бирелгән (Мәскәү).
# Большие Илы

Большие Илы — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы/ Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кожух йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Большие Илы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018446
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201844
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Грузина

Грузина — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ларь-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Грузина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036668
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203666
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шонга (Юга ҡушылдығы)

Шонга — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 252 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 71 км.

# Шонга (Юга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010705
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001070
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шмарёв Алексей Тихонович

Шмарёв Алексей Тихонович (тыуғанда — Алексей Михайлович Быков; 18 ғинуар 1913 йыл — 2 июнь 1993 йыл) — СССР-ҙың ғалим-нефтсеһе, хужалыҡ һәм дәүләт эшмәкәре. Нефть һәм газ сәнәғәтен ойоштороусыларҙың береһе, геология, нефть һәм газ ятҡылыҡтарын быраулау һәм эшкәртеү өлкәһендәге ҙур белгес. «Татнефть» етәксеһе, Татар АССР-ының Совнархоз етәксеһе. РСФСР-ҙың геология министры урынбаҫары, Ленин премияһы лауреаты.

# Шмарёв Алексей Тихонович
## Биографияһы

Алексей Тихонович Шмарев 1913 йылдың 18 ғинуарында Нальчикта (хәҙер Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы) тыуа. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1930 йылда «Майнефть» (Нефтегорск) тресында быраулаусы булып башлай. 1938 йылда Грозный нефть институтын тамамлай. 1941 йылдан ВКП(б) ағзаһы.
1940—1942 йылдарҙа «Ишембайнефть» тресының идарасыһы була. 1942 йылда «Туймазанефть» тресы идарасыһы итеп тәғәйенләнә. Ишембайҙа беренсе турбина быраулау контораһын ойоштора.
1945—1948 йылдарҙа «Туймазанефть», «Ишембайнефть» трестарының, «Башнефтеразведка» ошошмаһының (1945)быраулау контораһы директоры, трест идарасыһы, «Башнефть» берекмәһенең начальник урынбаҫары (1938—1950); «Татнефть» берекмәһенең беренсе начальнигы (1950—1956 йылдар; уны Валентин Дмитриевич Шашин алмаштыра); СССР Министрҙар Советының Главгаз Башлығы начальнигы, Татар СНХ-һы рәйесе, РСФСР-ҙың ВСНХ рәйесе урынбаҫары, Средневолжский СНХ-һы рәйесе(1957—1965); РСФСР геология министры урынбаҫары, (1965—1977). Техник фәндәр докторы (1966).
1977 йылда пенсияға сыға, ғилми учреждениеларҙа эшләй башлай: ВНИИГНИ директоры урынбаҫары (1977—1986); ВНИПИморнефттең өлкән ғилми хеҙмәткәре (1989—1993).
РСФСР-ҙың 3-сө һәм 6-сы саҡырылыш, СССР-ҙың 5-се саҡырылыш (1958—1962) Юғары Советы депутаты.
1993 йылдың 2 июнендә вафат була. Мәскәүҙә Троекуровский зыяратында ерләнгән.

# Шмарёв Алексей Тихонович
## Хеҙмәттәре

Күп кенә ғилми хеҙмәттәр, рационализаторлыҡ тәҡдимдәре, уйлап итабыуҙар, китаптар авторы.
* Развитие буровых работ в Башкирии и Татарии [Текст]. — Москва: Недра, 1966. — 262 с. : ил.; 22 см

# Шмарёв Алексей Тихонович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Өсөнсө дәрәжә Сталин премияһы (1950)
* Ленин премияһы(1962)
* Ике Ленин ордены (1948; 1956)
* Биш Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1942; 1950; 1963; 1968; 1971)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1949)
* Халыҡтар Дуҫлығы ордены (1981)
* миҙалдар
* «Дуҫлыҡ» газ торбалары эшләй башлауға бәйле СЭВ-тың иҫтәлекле миҙалы.
* СССР-ҙың почетлы нефтсеһе
* Почетлы ер аҫты разведкалаусыһы
* Татар АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе.

# Шмарёв Алексей Тихонович
## Хәтер

* Алексей Шмарев тураһында «Татнефть» етәкселеге уның тормошона һәм эшмәкәрлегенә арналған китап сығара
* Шмарево исемендәге сквер бар (Бөгөлмә)
* Бөгөлмә ҡалаһында һәйкәл ҡуйылған
# Мальвинкель

Мальвинкель (нем. Mahlwinkel) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 613 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,73 км². Диңгеҙ кимәленән 38 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39517 һәм автомобиль коды — BK.
# Чограй

Чограй — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Восточный Маныч йылғаһының уң ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 111 км.

# Чограй
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Көнсығыш Маныч йылғаһы башынан Чограй һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07010000112108200001312
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200131
* Бассейн коды — 07.01.00.001
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡарабаш шаҡылдаҡ

?Ҡарабаш шаҡылдаҡ :
* Самка (вверху), самец (внизу).
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылыр |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Турғай һамаҡтар |
| Ғаилә: | Себен турғайҙары |
| Ырыу: | Ҡарабаштар |
| Төр: | Ҡарабаш шаҡылдаҡ |
Латинса исеме :
Saxicola rubicola (Linnaeus, 1766) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | рәсем эҙләү рәсемдәр |
Ҡарабаш шаҡылдаҡ (урыҫ. черноголовый чекан) — турғай һымаҡтар ғаиләһендәге ҡош.

# Ҡарабаш шаҡылдаҡ
## Ҡылыҡһырлама

Турғайҙан бер аҙ бәләкәйерәк. Ғәҙәттә, ҡойроғон өҙ¬лөкһөҙ бәүелтеп, бейек үлән һабағында йәки ҡыуаҡ өҫ¬төндә ултыра. Ата ҡоштоң башы, тамағы, арҡаһы, ҡанаттары һәм ҡойроғо ҡара. Түше ҡыҙғылт ерән. Яурында-рындағы һәм ҡанаттарындағы таптар аҡ.- Ҡойроҡ төбө өҫ яҡтан сыбар аҡ. Инә^ҡошта ҡара төҫ урынына — ҡуңыр. Шаҡылдаҡтан ҡара төҫө менән айырыла.

# Ҡарабаш шаҡылдаҡ
## Тауышы

Тауышы көслө генә: «түи-шаҡ-шаҡ». Сырылдап һәм сутылдап һайрай

# Ҡарабаш шаҡылдаҡ
## Йәшәү рәүеше

һирәк ҡыуаҡлы ҡоро асыҡ урындарҙа йәшәй. Төрлө б¬жәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. һирәк осрай. Ерҙә оялай. Ҡыҙғылт һипкелле 5—6 бөртөк йәшкелт зәңгәр йо¬мортҡаһы була.
# Саракас

Саракас — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының һул ярына тамағынан 467 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Саракас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011917
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001191
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Железница (Куза ҡушылдығы)

Железница — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куза йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Железница (Куза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012847
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001284
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яккун-Ях

Яккун-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 711 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 97 км.

# Яккун-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200047376
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204737
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Айыутоҙаҡлаған (һырт)

Айыутоҙаҡлаған — тау һырты. Көньяҡ Уралда, Башҡортостан биләмәһендә урынлашҡан.

# Айыутоҙаҡлаған (һырт)
## Ҡылыҡһырлама

Белорет районында Бирйән һәм Ҡусағаҙы йылғалары (Инйәр йылғаһы ҡушылдыҡтары) араһынан көньяҡ-көнбайыштан төньяҡ-көнсығышҡа табан субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған.
Оҙонлоғо 10 км. Төньяҡ өлөшө (киңлеге 4,5 км) күп уйһыулыҡтар менән йырғыланған, бында 5 түбә айырылып тора; көньяҡ өлөшөнә (киңлеге 3 км) йомро түбәләр, текә битләүҙәр хас. Һырттың бейеклеге 500 м ашыу.
Өҫкө рифейҙың елмәрҙәк свитаһы ҡомташтары, алевролиттары, һәүерташтарынан тора.
Ландшафтары ныҡ айырымланған. Тау-урман тупрағында киң япраҡлы һәм ҡара ылыҫлы, асыҡ ылыҫлы һәм ваҡ япраҡлы урмандар таралған.

# Айыутоҙаҡлаған (һырт)
## Топонимика

Был тауҙа айыуға тоҙаҡ ҡорғандар. Атамаһы шунан алынған.
# Иоһаннеум (Люнебург) гимназияһы

Иоһаннеум(нем. Johanneum Lüneburg)гимназияһы — ҡаланың иң иҫке мәктәбе булған ганзей ҡалаһы Люнебургтағы (Түбәнге Саксония ере) муниципаль гимназия; булараҡ нигеҙ һалына. 1406 йылда нигеҙ һалынған урындағы Изге Иоанн сиркәүе ҡарамағындағы сиркәү-мәхәллә мәктәбе; 1978 йылдан Теодор-Һойс-штрассе урамындағы хәҙерге бинаһында урынлашҡан. 2018/2019 уҡыу йылында Иоһаннеумда 1100 уҡыусы уҡый һәм 93 уҡытыусы эшләй.
# Сафиуллин

Сафиуллин — фамилия.
* Сафиуллин Ғиндулла Ғиззәтулла улы (1933 т.) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1979).
* Сафиуллин Динус Нуриман улы (1949—2007) — юрист, юридик фәндәре докторы (1990).
* Сафиуллин Марс Ғәлим улы (1952 т.) — бейеүсе, Башҡорт АССР-ының халыҡ (1989) һәм атҡаҙанған (1983) артисы.
* Сафиуллин Миҙхәт Нәзифулла улы (1927—1987) — тау инженеры, техник фәндәре кандидаты (1974).
* Сафиуллин Радик Ғәзиз улы (1953 т.) — географ, география фәндәре докторы (1995).
* Сафиуллин Рөстәм Лотфулла улы (1953 т.) — химик-кинетик, химия фәндәре докторы (2002).
* Сафиуллин Руслан Ильяс улы (1970 т.) — уролог, медицина фәндәре докторы (2007).
* Сафиуллин Хәләф Ғата улы (1921—1965) — бейеүсе, балетмейстер, педагог. РСФСР-ҙың (1955) һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы (1949).
* Сафиуллин Әбелхәйер Ҡасим улы (1943 т.) — режиссёр, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2003).
# Аҙнай нефть ятҡылығы

Аҙнай нефть ятҡылығы (рус. Азнаевское нефтяное месторождение) — 1959 йылда Башҡортостандың Бишбүләк районы Аҙнай ауылы эргәһендә асыла. Файҙаланылмай.

# Аҙнай нефть ятҡылығы
## Тасуирламаһы

Тәүлегенә дебит 1-5 мең м³ етә. Ятыш тәрәнлеге яҡынса 1900 метр. Геологик йәһәттән Сатай нефть ятҡылығы һәм Дим нефть ятҡылығы кеүек үк Абдулла бөгөлөнә ҡарай. Ятҡылыҡтың яҡынса координаттары: 53°30' так как 54°25' к-ш о.

# Аҙнай нефть ятҡылығы
## Тарихы

Геологтарҙың эҙләнеү эштәре 1958 йылда башлана. 2018 йылда Волга буйы федераль округы Бишбүләк һәм Миәкә райондарында урынлашҡан Аҙнай нефть участкаһын аукционға ҡуя. Нефть ятҡылығы урынлашҡан участканың майҙаны 2,1 км² тәшкил итә, Аҙнай ер аҫты участкаһының ресурс потенциалы С1 категорияһы буйынса 24 мең т нефте бар тип баһалана..
# Ҡыҙыл-Чин

Ҡыҙыл-Чин — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чаган-Узун йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ҡыҙыл-Чин
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005582
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100558
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Грязная

Кесе Грязная — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Грязная йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Кесе Грязная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011661
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201166
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Айльслебен

Айльслебен (нем. Eilsleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3899 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,77 км². Диңгеҙ кимәленән 148 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39365 һәм автомобиль коды — BK.
# Вондожь

Вондожь — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сить йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Вондожь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005993
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000599
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бөрйән районы Почетлы гражданы

Бөрйән районы Почетлы гражданины — маҡтаулы исем. Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы халҡы тарафынан иҡтисад, фән, мәҙәниәт, сәнғәт, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, халыҡты социаль яҡлау, юғары һөнәри оҫталыҡ, райондың йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашыуы һ.б. айырым ҡаҙаныштары өсөн хөрмәт ителгән граждандарҙы дәртләндереү формаларының береһе.

# Бөрйән районы Почетлы гражданы
## Тарихы

Бөрйән районында Бөрйән районы Почетлы гражданины исеме 2009 йылда граждандарҙың хеҙмәтен таныу, уларҙың шәхси эшмәкәрлеген дәртләндереү маҡсатында булдырыла.

# Бөрйән районы Почетлы гражданы
## Тәғәйенләү

Бөрйән районында тыуған Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһы граждандарына йәшәү урынына ҡарамай тәғәйенләнә. Исем биреү буйынса эште Бөрйән район Советы, районы хакимиәте, райондың йәмәғәт берекмәләре һәм ойошмалары вәкилдәренән торған махсус комиссия алып бара.
Исем биреү буйынса тәҡдимдәрҙе предприятиелар, ойошмалар, учреждениелар, хужалыҡтар һәм уларҙың профсоюз ойошмалары, йәмәғәт ойошмалары һәм берекмәләре коллективтары, шулай уҡ Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы хакимиәте индерә ала. Исем муниципаль район Советы ҡарары менән бирелә, тәғәйенләнеш тураһындағы документтарҙы Совет рәйесе йәки Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Советы Президиумы ағзалары тапшыра.
Почетлы гражданинға исем биреү тураһында танытма һәм күкрәк таҫмаһы тапшырыла. Уларҙың фотоһүрәттәре «Бөрйән районы муниципаль районының почетлы граждандары» стендында урынлаштырыла. Почетлы граждан исемен биреү тураһында мәғлүмәт район гәзитендә һәм райондың рәсми сайтында баҫыла.

# Бөрйән районы Почетлы гражданы
## Бөрйән районы Почетлы гражданиндары

* Ваһапов Абдулла Ноғоман улы (2022)
* Ғәбитов Исмәғил Әхмәҙулла улы)2009)
* Зарипов Ирек Фәсхетдин улы (2015)
* Ишбулатов Ғәлимйән Сибәғәт улы (2015)
* Ишморатов Хәләф Хәлфетдин улы (2020)
* Ҡолдәүләтова Хәҙисә Хәлфетдин ҡыҙы (2020)
* Сөләймәнов Әхмәт Мөхәмәтвәли улы (2009)
* Һөйәрғолов Муллайән Зыяитдин улы (2015)
* Юлдашев Зөлфәр Мырҙабулат улы (2015)
# Вокшерка

Вокшерка — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ить йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Вокшерка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000010569
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001056
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кафертиц

Кафертиц (нем. Cavertitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2372 кеше йәшәй. Майҙаны — 68,91 км². Диңгеҙ кимәленән 103 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4758 һәм автомобиль коды TO.
# Рудольф (күл)

Рудольф йәғни Туркана — Көнсығыш Африкалағы тымыҡ күл. Күп өлөшө Кенияла, төньяҡ өлөшө Эфиопия территорияһына инә.

# Рудольф (күл)
## География

Көнсығыш Африка рифт үҙәне сиктәрендә урынлашҡан. Күлдә 3 вулканик утрау бар: Көньяҡ, Крокодайл-Айленд (Үҙәк), Төньяҡ. Көньяҡ яр буйында Телеки вулканы урынлашҡан. Күлгә бер нисә йылға ҡоя, уларҙың иң ҙурыһы Омо ҡушылдығы.
Оҙонлоғо — 290 км, киңлеге — 32 км, майҙаны — 6405 км², күләме — 203,6 км³, максималь тәрәнлеге — 109 м, уртаса тәрәнлеге — 30,2 м.
Күл 1888 йылда венгр сәйәхәтсеһе Самуэль Телеки һәм австриялы Людвиг фон Хёнель тарафынан асыла һәм улар уға Австрия кронпринцы хөрмәтенә Рудольф исемен бирәләр. 1970-се йылдар башында Туркана төбәк атмаһын ала.