yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хыдырлык башняһы

Хыдырлык башняһы (төр. Hıdırlık Kulesi) Ҡайһы бер тарихсылар башняның барлыҡҡа килеүен был яҡтарҙа Рим хакимлығы осоронда, беҙҙең эраның II быуаты башында барлыҡҡа килгән тип фаразлай. Башняның тәғәйенләнеше тураһында бер төрлө генә фекер юҡ. Был турала бер нисә версия бар. Ҡайһы бер белгестәр фекекренсә, башня маяҡ булып хеҙмәт иткән, бухтаға инеүсе караптар уның яҡтылығына ҡарап йүнәлеш тотҡан. Башня диңгеҙҙән бик яҡшы күренә һәм, ысынлап та, бик яҡшы ориентир булып торған. Икенселәре башня стеналарының ҡалынлығын һыҙыҡ өҫтөнә алып, уның һаҡланыу функцияһын үтәүе тураһынды яҙған. Ул диңгеҙ яғынан һөжүм итеүселәрҙән ҡәлғә, ҡаланы һаҡлау өсөн бастион булараҡ хеҙмәт иткән. Эллин осоронда төҙөлгән квадрат нигеҙҙә ҙур ауыр барабан урынлашҡан. Ҡоролманың дөйөм бейеклеге — 13.5-се метр. Инеү урыны көнсығыш фасад яғындағы ишек аша. Ҙур булмаған залдан тар баҫҡыс буйлап өҫкө ҡатҡа эләгергә мөмкин.Башня эсендәге диураҙарҙа күп һанлы фрескалар һаҡланып ҡалған. Беҙҙең көндәргә тиклем килеп еткән тасуирламаларға ярашлы башня элек осло булған, ул, күрәһең, Византия империяһы ваҡытында һүтеп алынған. Башняның эсендә ҙур квадрат таш киҫәге булыуы менән бәйле ҡайһы бер тарихсылар фекеренсә, башняның кәшәнә булыуы ла ихтимал. Хыдырлык башняһы Калеичи кварталының көньяҡ-көнсығыш осонда Караалиоглу паркының ситендә урынлашҡан. Әлеге көндә башня Анталиәгә килеүсе туристар өсөн күҙәтеү майҙансығы булып хеҙмәт итә.
# Кондый-Кы

Кондый-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Таз йылғаһының уң ярына тамағынан 1099 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 108 км.

# Кондый-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300063754
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306375
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Саран-Седа-Ю

Саран-Седа-Ю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кожим йылғаһының уң ярына тамағынан 162 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Саран-Седа-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000069184
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006918
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бурцев Евгений Михайлович

Бурцев Евгений Михайлович (2 май 1937 йыл— 8 декабрь 2000 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалим-медигы, медицина фәндәре докторы, профессор; Рәсәй Медицина фәндәре академияһының ағза-корреспонденты (1993), Медицина-техник фәндәр академияһы академигы һәм ағзаһы (1994), Нью-Йорк Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы
Неврология, баш мейеһе ҡан тамырҙарын иртә диагностикалау, дауалау һәм профилактикаһы мәсьәләләре буйынса 320-нән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән 8 монография авторы. Уның тарафынан клиник неврологияла яңы йүнәлеш — йәш ангионеврологияһы барлыҡҡа килә

# Бурцев Евгений Михайлович
## Биографияһы

Евгений Михайлович Бурцев Иваново ҡалаһында 1937 йылдың 2 майында тыуа.
1961 йылда Иваново медицина институтын (хәҙер Иваново дәүләт медицина академияһы) отличие менән тамамлай. Иваново өлкәһе Юж районының Хотимль ауылында (1961—1963) ауыл участка дауаханаһы табибы булып эшләй, һуңынан ике йыл буйына дауахана мөдире була.
1966 йылдан Иваново медицина институтының нервы ауырыуҙары кафедраһында аспирантураны тамамлай. 1967 йылда кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай һәм ошо ваҡыттан алып ассистент вазифаһын башҡара, ә 1972 йылдан — кафедра доценты. 1975 йылда — докторлыҡ диссертацияһын яҡлай һәм 1976 йылдың октябрь айында Иркутск ҡалаһына күсенә, бында Иркутск медицина институтының нервы ауырыуҙары кафедраһы мөдире булып һайлана (хәҙер Иркутск дәүләт медицина университеты). 1979 йылдың мартында Евгений Бурцев яңы ойошторолоған Иркутск дәүләт врачтарҙың белемен камиллаштырыу институтына ректор итеп тәғәйенләнә, 1987 йылдың декабренә тиклем шул вазифаны башҡарыусы булып ҡала
1987 йылдың аҙағында Е.М.Бурцев Ивановоға ҡайта, бында 1988 йылдың ғинуарында Иваново медицина институты ректоры итеп һайлана. 1994 йылда институт академия итеп үҙгәртелә, уның менән һаулығы торошо буйынса 1999 йылда пенсияға сыҡҡанға тиклем етәкселек итеүен дауам итә. Бурцев етәкселегендә 22 кандидатлыҡ һәм 6 докторлыҡ диссертациялары яҡлана
Бурцев Евгений Михайлович 2000 йылдың 8 декабрендә Ивановола вафат була. Балино ҡала зыяратында ерләнә
Дуҫлыҡ ордены (1998), миҙалдар менән бүләкләнә, «Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре», РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре исеменә лайыҡ була (18.10.1991).

# Бурцев Евгений Михайлович
## Хәтер

* Үҙе хеҙмәт эшмәкәрлеген башлаған Хотимль ауылының фельдшер-акушерлыҡ пункты бинаһына хотимля ауыл, унда үҙ хеҙмәт эшмәкәрлеген Е. М. Бурцев хөрмәтенә мемориаль таҡтаташ ҡуйыла
* Бурцев исемен Иваново дәүләт медицина университеты клиникаһы йөрөтә.
# Тьерра-Амарилья

Тьерра-Амарилья (исп. Tierra Amarilla) — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Копиапо провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 8 578 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 11191 км². Халыҡ һаны — 12888 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 1,15 кеше/км².

# Тьерра-Амарилья
## Географик урыны

Копиапо ҡалаһынан 17 саҡрым (16 км) көньяҡта, Копиапо йылғаһының үҙәнендә урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Копиапо коммунаһы;
* көнсығышта — Катамарка һәм Ла-Риоха провинцияһы (Аргентина);
* көньяҡта — Альто-дель-Кармен коммунаһы;
* көньяҡ-көнбайышта — Валенар коммунаһы;
* көнбайышта — Копиапо коммунаһы;

# Тьерра-Амарилья
## Транспорт

* С-35 Автомобиль юлы Копиапо — Лас-Хунтас

# Тьерра-Амарилья
## Демографик мәғлүмәттәр

Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
| Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | 12888 |
| шул иҫәптән: | Ҡала халҡы | 8578 | Ҡала халҡы өлөшө, % | 66,56 |
| | Ауыл халҡы | 4310 | Ауыл халҡы өлөшө, % | 33,44 |
| | Ир-егеттәр | 7277 | Ир-егеттәр өлөшө, % | 56,46 |
| | Ҡатын-ҡыҙҙар | 5611 | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө, % | 43,54 |
| Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | 1,15 |
| Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | 5,39 |

# Тьерра-Амарилья
## Административ бүленеш

Коммуна 7 райондан тора:
| № | Район | Майҙаны км² | Халыҡ һаны (2002) | Ҡала халҡы | Ауыл халҡы | Халыҡ тығыҙлығы кеше/км² |
| 1 | Тьерра-Амарилья | 398,3 | 9088 | 8578 | 510 | 22,82 |
| 2 | Ломас-Байяс | 790 | 19 | 0 | 19 | 0,024 |
| 3 | Ла-Хунта | 8325,8 | 755 | 0 | 755 | 0,09 |
| 4 | Сан-Антонио | 467,5 | 943 | 0 | 943 | 2,02 |
| 5 | Лос-Лорос | 410 | 1176 | 0 | 1176 | 2,87 |
| 6 | Бордос | 366,5 | 386 | 0 | 386 | 1,05 |
| 7 | Пабельон | 432,5 | 521 | 0 | 521 | 1,2 |

# Тьерра-Амарилья
## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)

| № | Торама | Категория | Халыҡ һаны (2002) | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Майҙаны км² |
| 1 | Тьерра-Амарилья | ҡала | 8578 | 4412 | 4166 | 13,48 |
| 2 | Лос-Лорос | ауыл | 1068 | 587 | 481 | |
# Инглиз паркы (Ереван)

Инглиз паркы (Инглиз баҡсаһы; әрм., шулай уҡ Театр) — Әрмәнстандың Ереван ҡалаһындағы йәмәғәт паркы, Италия урамында урынлашҡан. Ул Республика майҙанынан көньяҡ-көнбайышҡа ҡарай үҙәк Кентрон районында 5,5 гектар майҙанды биләй.

# Инглиз паркы (Ереван)
## Тарихы

Инглиз баҡсаһы Ереванда иң боронғо парктарҙың береһе булып тора. Уға 1860 йылдарҙа Эриван губернаһы губернаторы генерал-майор Михаил Астафьев тарафынан нигеҙ һалына. 1880 йылда паркты төҙөкләндереү проблемаларына билдәле Ереван табибы Левон Тигранян иғтибар итә, әммә ҡала думаһы был мәсьәләне ҡарамай. Паркты төҙөкләндереү мәсьәләһе 1894 йылда әленән-әле күтәрелә. Реконструкциялау планы төҙөлә, уға ярашлы бер нисә аллея, кибет булырға тейеш була. Һаҙлы участкалары дренаждар менән киптереү тәҡдим ителә, йөҙләгән ағас һәм ҡыуаҡлыҡтар ултыртыу ҡарала. 1895 йылда баҡса Левон Баклачянға баҡсала төҙөкләндереү эштәре алып барыу шарты менән 12 йылға ҡуртымға бирелә. Баклачян үҙ өҫтөнә алған йөкләмәләрҙе үтәмәй, шуға күрә парктың реконструкцияһы менән ҡала башлығы Исаак Мелик-Агамалян шөғөлләнә. Төҙөкләндереү буйынса эштәр ун йылға һуҙыла. Парк килеүселәр өсөн тик 1910 йылдың 3 октябрендә генә асыла.
1920 йылда Инглиз паркында Әрмәнстан тарихында беренсе футбол матчы үткәрелә, унда Ереван һәм Алексанрополь (хәҙер —Гюмри) командалары уйнай. Совет йылдарында парк 26 Баҡы комиссары хөрмәтенә атала. Әрмәнстан бойондороҡһоҙлоҡ алғандан һуң, парктың тәүге исеме тергеҙелә.

# Инглиз паркы (Ереван)
## Парк бөгөн

Инглиз паркында Сундукян исемендәге Әрмәнтеатры, Франция һәм Италия илселеге һәм «Конгресс-отель» ҡунаҡханаһы урынлашҡан.
Паркта әрмән драматургы Габриел Сундукяндың бюсы һәм уның персонажы балыҡсы Пепоның скульптураһы урынлашҡан.
Парктың үҙәк фонтаны яңы өйләнеүсе парҙарҙың фотоға төшөү өсөн яратҡан урыны булып тора

# Инглиз паркы (Ереван)
## Галереяһы

* Парк күренеше
* Үҙәк фонтан
* Паркта һәйкәл
# Шкварло Иван Владимирович

Иван Владимирович Шкварло (укр. Іван Володимирович Шкварло; 22 июль 1983, Пидгайци) — украин футболсыһы. 2008 һәм 2016 Йәйге Паралимпия уйындарының чемпионы. 2012 Йәйге Паралимпия уйындары көмөш призеры.
# Ғилемханов

Ғилемханов — башҡорт ир-ат фамилияһы. Ғилемхан исеменән барлыҡҡа килгән. Башҡа төрки халыҡтарында ла ҡулланыла.
Ғилемханова — башҡорт ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Ғилемханов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Ғилемханов Дамир Рәшит улы (1999—2022) — Рәсәй хәрби хеҙмәткәре, ефрейтор.
* Ғилемханова Зәйтүнә Ғилемхан ҡыҙы (1922—2015) — гвардия сержанты, приборсы, зенитсы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан.
# Киленка (Мера ҡушылдығы)

Киленка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мера йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Киленка (Мера ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000013728
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001372
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 1980 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1980 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1980 MCMLXXX |
| Юлиан стилендә | 1979 — 1980 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2732 — 2733 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7488 — 7489 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5740 — 5741 ה'תש"ם — ה'תשמ"א |
| Мосолман календары | 1400 — 1401 |
| Боронғо әрмән календары | 1429 ԹՎ ՌՆԻԹ |
| Ҡытай календары | 4676 — 4677 (с 16 февраль) 己未 — 庚申 жёлтая овца — белая обезьяна |
| Эфиопа календары | 1972 — 1973 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 2036 — 2037 |
| - Шака самват | 1902 — 1903 |
| Иран календары | 1358 — 1359 |
1980 (бер мең туғыҙ йөҙ һикһәненсе) йыл — кәбисә йыл, григориан календары буйынса шишәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1980 йылы, 2 мең йыллыҡтың 980 йылы, XX быуаттың 80 йылы, XX быуаттың 8 ун йыллығының 10 йылы, 1980 йылдарҙың 1 йылы.
# Ғимран (дәғүәтсе)

Ғимран (ғәр. عمران‎, рус. Имран) — Ҡөрьәндә Мәрйәм Инәнең атаһы. Ҡөрьәндә өс тапҡыр телгә алына: (3:33), (3:35), (66:12).

# Ғимран (дәғүәтсе)
## Ҡөрьәндә

Ҡөрьәндең өсөнсө сүрәһе «Әлү Ғимран (Ғимран ғаиләһе)» тип атала. Сүрәлә Ғимран менән уның тәҡүә ғаиләһе тураһында бәйән ителә.
* Ысынлап та, Аллаһ ғәләмдәр алдында Әҙәмде һәм Нухты, һәм Ибраһим ырыуын, һәм Ғимран ырыуын һайланы.Бына Ғимрандың ҡатыны: «Раббым! Мин үҙемдең ҡарынымдағын Һиңә нәҙер иттем, [Һинең өсөн] ирекле итеп. Минән ҡабул ит, Һин ишетеүсе, белеүсе бит!» — тине.
* Әлү Ғимран 3:33,35
# Шинне

Шинне (нем. Schinne) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 464 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,11 км². Диңгеҙ кимәленән 36 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39579 һәм автомобиль коды — SDL.
# Ендырь

Ендырь — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/957/5/82/17 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 160 км.

# Ендырь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018996
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301899
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сия (Пинега ҡушылдығы)

Сия — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының һул ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 96 км.

# Сия (Пинега ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038832
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003883
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Куринка

Куринка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Куринка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035942
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103594
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вахтан (Кесе Какша ҡушылдығы)

Вахтан — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Какша йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Вахтан (Кесе Какша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000042384
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004238
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тбилиси һыуһаҡлағысы

Тбилиси һыуһаҡлағысы (груз. თბილისის წყალსაცავი) — Тбилисиҙың төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан һыуһаҡлағыс. 1952 йылда өс әсе тоҙло күлде Иори йылғаһы һыуҙары менән тоташтырып булдырылған. Оҙонлоғо — 9 км, ә киңлеге — 3 км. Максималь тәрәнлеге — 45 м, уртаса тәрәнлеге 26,6 метрға етә. Һыуһаҡлағыс яҙын һыуҙы туплай, ә йәйен һәм көҙөн был һыу интенсив рәүештә файҙаланыла, Шуға ла миҙгеленә ҡарап һыу тәрәнлеге 7-10 метр тирәһе тәшкил итә.
Тбилиси һыуһаҡлағысы олиготроф типҡа ҡарай, әммә һуңғы осорҙа йылдың йылы ваҡытында эвтрофикация күренеше күҙәтелә.
Һыуһаҡлағыс Самгор һуғарыу системаһына инә. Уның ярҙары рекреацион маҡсаттарҙа киң ҡулланыла. Һыуһаҡлағыстың төньяҡ -көнбайыш өлөшөнә яҡын Тэвз районы урынлашҡан, йәнәшәлә генә — Тбилисиҙың милли паркы.
# Подчугасная

Подчугасная — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртыш йылғаһының уң ярына тамағынан 280 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Подчугасная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300015320
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301532
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Блыб

Блыб — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы/Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лаба йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Блыб
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003458
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100345
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ишмияров Марат Хафиз улы

Ишмияров Марат Хафиз улы (13 сентябрь 1947 йыл) — ғалим-инженер-механик, иҡтисадсы. 1995—2005 йылдарҙа «Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе генераль директорының иҡтисад мәсьәләләре буйынса урынбаҫары, беренсе урынбаҫары, берекмәнең генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының өсөнсө саҡырылыш (2003—2008) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Техник фәндәр кандидаты (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (1999).

# Ишмияров Марат Хафиз улы
## Биографияһы

Марат Хафиз улы Ишмияров 1947 йылдың 13 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Стәрлебаш районы Ҡуғанаҡбаш ауылында тыуған.
1966 йылда 18-се Салауат комбинатында слесарь өйрәнсеге булып хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай. Ул 1967 йылда Салауат индустриаль техникумының «нефть химияһы производствоһы һәм нефть эшкәртеү заводы ҡорамалдары» һөнәре буйынса киске бүлеген тамамлай. 1976 йылда Өфө нефть институтының Салауат филиалының «машиналар һәм химик аппараттар инженер-механигы» һөнәре буйынса киске бүлеген, ә 1997 йылда — «иҡтисадсы» квалификацияһы буйынса Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.
1976—1977 йылдарҙа 6-сы көкөрт кислотаһы һәм катализаторҙар заводында цех инженеры механигы булып эшләй.
1977—1982 йылдарҙа — КПСС-тың Салауат ҡала комитетының ойоштороу бүлеге инструкторы.
1982—1995 йылдарҙа — Салауат тегеү производство берекмәһенең генераль директоры.
1995—2005 йылдарҙа — «Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһенең генераль директорының иҡтисад буйынса урынбаҫары, беренсе урынбаҫары, генераль директоры.
2005 йылда «Модернизация технологии и аппаратурного оформления процесса каталитического крекинга в ОАО „Салаватнефтеоргсинтез“» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
61-се Алаҡай һайлау округынан Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты итеп һайлана. Берҙәм Рәсәй партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе тәҡдим иткән.
2005 йылда Мәскәүгә күсә, унда «Межрегионгаз» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең генераль директоры кәңәшсеһе булып эшләй, 2006 йылдан — «Газпром-Нефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәте президентының компанияның стратегик үҫеш мәсьәләләре буйынса кәңәшсеһе. 2007 йылдан химик синтез, нефть сығарыу өлкәһендә инвестиция проекттарын комплекслы тормошҡа ашырыуҙа махсуслашҡан «МетаСинтез» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идара итеүсе компанияһы етәксеһе.

# Ишмияров Марат Хафиз улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1991),
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (1999),
* Рәсәй Федерацияһының Сәнәғәт һәм фән министрлығының Почет грамотаһы (2001),
* «Ижад Йондоҙо» ордены,
* Рәсәй бизнес һәм эшҡыуарлыҡ академияһының атҡаҙанған эшҡыуары(2002),
* «Намыҫ һәм ҡаһарманлыҡ өсөн» ордены (2003).
# Верга-Шор

Вёрга-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Елец йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Верга-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000066060
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006606
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Эбелю

Эбелю — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катунь йылғаһының уң ярына тамағынан 383 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Эбелю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005056
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100505
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мостафа

Мостафа — бер нисә исемдәш тораҡ пункттар атамаһы.

# Мостафа
## Мәҡәләләр

* Мостафа (Ауырғазы районы) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл.
* Мостафа (Баҡалы районы) — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл.
* Мостафа (Стәрлебаш районы) — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл.
* Мостафа (Туймазы районы) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл.
* Мостафа (Ырымбур өлкәһе) — Ырымбур өлкәһенең Шарлыҡ районындағы ауыл.