yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Илона Сербская

Илона (Елена) Сербская (мадьярса Ilona, сер. Јелена / Jelena; яҡынса 1109 — 1146 һуң) — Венгрия королеваһы, король Бела II ҡатыны.

# Илона Сербская
## Биографияһы

Атаһы — Рашка дәүләтенең бөйөк жупаны (хакимы) Урош I Вуканович. Әсәһе — Анна Диогене-Вуканович (Анна Диогенисса). Венгрия короле Иштван II фатихаһы менән уның ике туған ҡустыһы Белаға 1129 йылда кейәүгә сыға. Иштвандың атаһы король Кальман I приказы буйынса Бела һуҡыр ителгән була. Туйҙан һуң король Иштван II йәш парға Тольна ҡалаһы янындағы ерҙәрҙе бүләк итә.
Балаһы булмаған Иштван вафат булғандан һуң 1131 йылдың 28 апрелендә Бела II тәхеткә ултыра. Илона үҙенең һуҡыр иренә бик ныҡ тәьҫир итә. Ул король яғында булғандарҙы һуҡыр ителгән иренә үс итеп аристократияға ҡаршы заговор ойошторорға инандыра. Заговор һөҙөмтәһендә Арадта ҡанлы һуйыш була, бында мадьяр дворянлығыныңы 68 вәкиле үлтерелә.
1141 йылдың 13 февралендә ире вафат булғас, бала булыуға ҡарамаҫтан өлкән улы Геза II Венгрия короле булып китә. Илона һәм уның олатаһы Белош Вуканович регент булып китәләр, 1146 йылда улы бәлиғ булғас, уға тулы власть тапшырыла.

# Илона Сербская
## Ғаиләһе

Ире: Бела II (1129 йылда никахы була, 1141 йылдың 13 февралендә вафат була).
Балалары:
* Елизавета (1129—1155 тиклем), Польша кенәзе Мешко III ҡатыны
* Геза II, Венгрия короле (1130 — 3 май 1162)
* Ласло II, Венгрия короле (1131 — 14 ғинуар 1163)
* Иштван IV, Венгрия короле (1133 — 11 апрель 1165)
* София (1136 — ?), монахиня монастыря в Адмонте (Австрия)
# Ирдом

Ирдом — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вохма йылғаһына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 75 км.

# Ирдом
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041318
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004131
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Елховка (Черняница ҡушылдығы)

Елховка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Черняница йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Елховка (Черняница ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100036055
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103605
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сол Янг-Яха

Cол Янг-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Янг-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Сол Янг-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300071261
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307126
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Снопица

Снопица — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 2 км.

# Снопица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000054035
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005403
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бурлы (Яйыҡ ҡушылдығы)

Бурлы — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яйыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 1528 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Бурлы (Яйыҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Орск ҡалаһынан Һаҡмар йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000812112200004409
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200440
* Бассейн коды — 12.01.00.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ална

Ална — Рәсәйҙәге йылға. Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Семенычевка йылғаһының һул ярына тамағынан 1,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ална
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100008098
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100809
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вежаю (Касьян-Кедва ҡушылдығы)

Вежаю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Касьян-Кедва йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Вежаю (Касьян-Кедва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000021043
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002104
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ирья

Ирья — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сатыгинский Туман күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Ирья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300017143
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301714
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ченег

Ченег — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының һул ярына тамағынан 1562 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Ченег
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100000443
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100044
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хартенштайн (Саксония)

Хартенштайн (Саксония) (нем. Hartenstein ) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 4889 кеше йәшәй. Майҙаны — 36,72 км². Диңгеҙ кимәленән 360 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8118 һәм автомобиль коды Z.
# Сынтимер (исем)

Сынтимер — башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарҙа булған ир-ат исеме.

# Сынтимер (исем)
## Этимологияһы

Сынтимер исеме башҡортса сың һәм тимер һүҙенән ҡушып яһалған. Ысын, тимер һымаҡ ныҡлы булһын тигән ниәттән ҡушыла.

# Сынтимер (исем)
## Билдәле шәхестәр

Сынтимер Биктимер улы Баязитов (рус. Баязитов Сынтимир Биктимирович; (13 июнь 1965 йыл) — дәүләт һәм мәғариф эшмәкәре, ғалим-педагог. 2019 йылдан Өфө күп профилле һөнәри колледж директоры; 2006—2007 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры, 2008—2018 йылдарҙа Өфө ҡала хаҡимиәте башлығы урынбаҫары. Педагогия фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһы халыҡ мәғарифының атҡаҙанған хеҙмәткәре (2005) һәм мәғариф отличнигы (2000), Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2002).
# Оло Ойвож

Оло Ойвож — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Ия йылғаһының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Оло Ойвож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047467
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004746
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кабахи

Кабахи - (груз. ყაბახი) - Грузияның милли мәҙәниәт әһәмиәтендәге ҡомартҡыһы, боронғо атлы уйын.

# Кабахи
## Тасуирламаһы

Кабахи оҙонлоғо 75-100 метр, ә киңлеге - 20-30 метр тәшкил яланда үткәрелә. Майҙан уртаһында бейеклеге 6 метр манара ҡуйыла, уға бейеклеге 30 см туҫтаҡ ултыртыла һәм эсенә бүләк һалына. Һыбайлылар атта сапҡан ыңғайы туҫтаҡҡа атып тейҙерергә тейеш.
Кабахи боронғо замандарҙан ҙур ҡыҙыҡһыныу менән үткәрелә. Боронғо Тбилиси ҡалаһында кабахи өсөн хатта махсус майҙан эшләнгән була. тнашыусылар байрамса кейенгән, күңелле көйҙәр, йырҙар яңғырап торған. Грузияла был уйындарға тамашасылар ҙа, көйәрмәндәр ҙә күпләп килә торған булған.
Кабахи, башҡа атлы уйындар кеүек үк, Грузияла тергеҙелә бара. Кабахи ҙа улар иҫәбендә һәм 2018 йылдың 31 авгусында Грузияның милли мәҙәниәт әһәмиәтендәге күсемһеҙ ҡомартҡылары исемлегенә индерелгән
# Накипариҙа Изге Георгий сиркәүе

Накипариҙа Изге Георгий сиркәүе - Грузияның төньяҡ-көнбайышындағы Сванетия өлкәһе Местиа муниципалитетының Накипари ауылында урынлашҡан сиркәү.
Сиркәү X быуатта төҙөлгән. Изге Георгий сиркәүе башҡа сиркәүҙәрҙән үҙенең фасадының тышҡы зиннәттәре менән айырыла. Ҡорам биҙәлгән, төп композицияһы булып Ҡотҡарыусы композицияһы тора. Сиркәү залының көнсығыш фасады хайуан һүрәттәре менән биҙәлгән. Сиркәүҙе эс яҡтан Теодор исемле кеше 1130 йылда биҙәгән. Бында шулай уҡ XI быуаттың нескә шедевры: изге Георгийҙың алтын һәм көмөш ҡулланып эшләнгән семәрле иконаһы һаҡлана.
# Пермь өлкәһе

Пермь өлкәһе (рус. Пе́рмская область) — РСФСР (1938—1991) һәм Рәсәй Федерацияһы (1991—2005) составындағы административ-территориаль берәмек. Майҙаны — 160,6 мең км². Административ үҙәге — Пермь ҡалаһы.
2005 йылда Коми-Пермяк автономиялы округы менән берҙәм Рәсәй Федерацияһы субъекты булараҡ берләштерелеү һөҙөмтәһендә Пермь крайы тип үҙгәртелә.

# Пермь өлкәһе
## Тарихы

1938 йылдың 3 октябрендә СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән Свердловск өлкәһе составынан бүленеү юлы менән булдырылған. 1939 йылдың 31 майында СССР Юғары Советы өлкә ойоштороуҙы раҫлай.
1940 йылдың 8 мартынан 1957 йылдың 2 октябренә тиклем Мо́лотов өлкәһе тип атала.
1963 йылдың 1 февралендә Пермь өлкәһендә РСФСР Юғары Советы Президиумы Указы менән яңы райондар селтәре индерелә. 1965 йылдың 12 ғинуарында 13 район ҡайтанан тергеҙелә. 1965 йылдың 4 ноябрендә РСФСР Юғары Советы Президиумы Указы менән Горнозаводск, Еловск һәм Кишерте райондары ойошторола. 1966 йылдың 30 декабрендә РСФСР Ҡораллы Көстәренең Президиумы Указы менән УинскоеУй ауылында Уй районы ойошторола. 1968 йылдың 13 декабрендә РСФСР Юғары Советы Президиумы Указы менән йәнә Оло Соснова районы ойошторола.
Рәсәй Президенты В. В. Путиндың 2000 йылдың 13 майындағы 849-сы «Рәсәй Федерацияһы Президентының федераль округтағы тулы хоҡуҡлы вәкиле тураһында»ғы Указына ярашлы, Пермь өлкәһе Волга буйы федераль округына индерелә.
Пермь өлкәһе составына Коми-Пермяк автономиялы округы (1977 йылға тиклем — милли округ) ингән. Рәсәй Конституцияһын ҡабул итеү менән (1993 йыл) Рәсәй Федерацияһының үҙ аллы субъекты булып китә.
2003 йылдың 7 декабрендә референдум үтә, унда Пермь өлкәһе һәм Коми-Пермяк автономиялы округында йәшәүселәр берҙәм Рәсәй Федерацияһы субъекты булараҡ берләштерелеүҙе хуплай. 2005 йылдың 1 декабренән Пермь өлкәһе һәм Коми-Пермяк автономиялы округы ғәмәлдән сығып, Рәсәй Федерацияһының яңы субъекты — Пермь крайы барлыҡҡа килә.
"Рәсәй федерацияһы составында Пермь өлкәһе һәм Коми-Пермяк автономиялы округы берләшеүе һөҙөмтәһендә Рәсәй Федерацияһында яңы субъект ойошторолоу тураһында " 25.03.2004 № 1-ФКЗ Федераль конституцион законы нигеҙендә берләшеү раҫлана

# Пермь өлкәһе
## Халҡы

СССР тарҡалыуынан һуң өлкә байтаҡ — 10 % — халыҡ һаны кәмеүен кисерә. 1990—2009 йылдарҙа Кама буйы халҡы 313 меңдән ашыу кешегә кәмегән (3 022 108 кешенән 2 708 419 кешегә ҡалған).
# Тройен

Тройен (нем. Treuen) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 8513 кеше йәшәй. Майҙаны — 43,72 км². Диңгеҙ кимәленән 424 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8233 һәм автомобиль коды V.
# Эвертурнео

Эвертурнео йәки Эверторнео (швед., фин. Matarenki) — Швецияның төньяҡ-көнсығышындағы тораҡ пункт. Норботтен лены Эвертурнео коммунаһының администартив үҙәге. Лулеонан төньяҡ-көнсығышҡа ҡарай яҡынса 110 км алыҫлыҡтағы Финляндия сигенән үткән Турнеэльвен йылғаһында урынлашҡан. Йылғаның икенсе ярында Юлиторнио ҡалаһы ята.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса 1917 кеше тәшкил итә; 2000 йылғы мәғлүмәттәр буйынса 2006 кеше иҫәпләнгән. Ҡала эргәһендәге урын— убалы. Эвертурнеонан көньяҡҡа ҡарай Исоваара ҡурсаулығы урынлашҡан.

# Эвертурнео
## Халҡы

| Йыл | Халҡы |
| 1970 | 1674 |
| 1975 | 1700 |
| 1980 | 2039 |
| 1990 | 2132 |
| 1995 | 2179 |
| 2000 | 2006 |
| 2005 | 1965 |
| 2010 | 1917 |

# Эвертурнео
## Туғандаш ҡалалар

* Кола
# Кайдан (Ходзь ҡушылдығы)

Кайдан — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ходзь йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кайдан (Ходзь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003625
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100362
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Порт-Амня

Порт-Амня — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Амня йылғаһының һул ярына тамағынан 318 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Порт-Амня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021262
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302126
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Phobaeticus chani

?Phobaeticus chani :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Быуынтыҡ аяҡлылар |
| Класс: | Бөжәктәр |
| Отряд: | Phasmatodea |
| Ғаилә: | Phasmatidae |
| Ырыу: | Phobaeticus |
| Төр: | Phobaeticus chani |
Латинса исеме :
Phobaeticus chani Bragg, 2008 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр |
Phobaeticus chani — Phasmatidae ғаилә бөжәктәр төр. Донъяла иң ҙур бөжәк.
Иң ҙур дана 1989 йылда урындағы йәшәүселәр менән Калимантан утрауында табылған һәм Чэнь Чжаоль натуралист менән тикшерергән.

# Phobaeticus chani
## Оҙонлоҡ

Һуҙылған аяҡ-ҡулдар оҙонлоғо 56,7 см була. Тән оҙонлоғо 35,7 см.

# Phobaeticus chani
## Таратыу

Малайзияла Сабах штатында йәшәү.
# Шлайд (Рён)

Шлайд (Рён) (нем. Schleid (Rhon)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1064 кеше йәшәй. Майҙаны — 30,39 км². Диңгеҙ кимәленән 300 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36419 һәм автомобиль коды — WAK.
# Ойоҡбаш

Ойоҡбаштар (рус. Носки́) — эске кейем төрө, тубыҡҡа тиклем барып етмәгән ҡыҫҡа ойоҡ. Кеше аяғына кейер өсөн тәғәйенләнгән парлы кейем предметы. Аяҡ кейеменең ҡайһы бер төрҙәре эсенән ғәҙәттә ойоҡбаш кейәләр. Боронғо замандарҙа ойоҡбашты күндән йәки хайуандарҙың кейеҙләнгән йөнөнән эшләгәндәр. XVI быуат аҙағында ойоҡбаштарҙы машина менән бәйләү барлыҡҡа килә. XIX быуат башынан машина менән бәйләү ойоҡбаш әҙерләүҙә өҫтөнлөклө ысулға әүерелгән.

# Ойоҡбаш
## Этимологияһы

Башҡорт телендәге ойоҡбаш һүҙе ике өлөштән тора: ойоҡ+баш.
Ул ҡыҫҡа ҡуныслы ойоҡ, йәғни баш ҡына. Халыҡ телендә исемдең төрлө варианттары бар: башалтай, башай, йөн ойоҡ тип ғәҙәттә йөндән бәйләнгән ойоҡбаштарҙы атайҙар, ә магазиндан алынған йоҡалары ябай һөйләштә урыҫсанан инеп «нәски» булып киткән. Башҡорт телендә ғәҙәттә икешәр итеп кейелә торған кейем төрөн «бер пар» тиәһе урынға, «бер кейем» тип һөйләйҙәр: мәҫәлән, бер кейем ойоҡбаш, бер кейем быйма һ.б.

# Ойоҡбаш
## Ойоҡбаш етештереү

Ойоҡбаштар ғәҙәттә мамыҡтан, йөндән һәм башҡа тәбиғи сүстәрҙән, шулай уҡ химик һәм синтетик сүстәрҙән һәм уларҙың берләшмәһенән, шул иҫәптән эластан өҫтәп эшләнә. Ойоҡбаш етештергәндә ҡайһы берҙә бактерияға ҡаршы һәм хуш еҫле матдәләр (ментоллы ойоҡбаш) ҡушалар.
Ойоҡбаштар, ҡағиҙә булараҡ, трикотаждан йәки бәйләп етештерелә.
Ир-егет, ҡатын-ҡыҙ, үҫмерҙәр һәм балалар ойоҡбаштары була. Бөтә был төрҙәр күләме, сеймал төрө, әҙерләү ысулы, үреү төрө һәм төҫтәр буйынса айырыла.
Чжэцзян провинцияһында (Ҡытай) Чжуцзи ҡала өйәҙендә Датанг округы «Ойоҡбаш ҡалаһы» булараҡ билдәле. Бөгөнгө көндә ҡала йылына 8 миллиард кейем ойоҡбаш етештерә , был донъялағы ойоҡбаш етештереүҙең өстән бер өлөшөн тәшкил итә. 2011 йылда унда планеталағы һәр кеше өсөн ике кейем ойоҡбаш булдырылған.

# Ойоҡбаш
## Ҡулланыу

Ойоҡбаш — мөһим гигиена әйбере. Ойоҡбаштар аяҡ кейемен уңайлыраҡ тотоноу һәм уның ваҡытынан алда туҙыуына юл ҡуймау, һыуыҡ ваҡытта шулай уҡ йылыны һаҡлап ҡалыу өсөн файҙаланыла. Элек был маҡсатта йыш ҡына ҙар файҙаланылған, әммә әлеге ваҡытта ойоҡбаштар был йәһәттән өҫтөнлөк итә.

# Ойоҡбаш
## Ойоҡбаштарҙың милли төрҙәре

* Посон — кейгән кейемдәре корея милли кейеме.
* Таби — традицион япон ойоҡбаштары.
# Нямты-Тяха

Нямты-Тяха — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ампута йылғаһының һул ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Нямты-Тяха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044215
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204421
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вок-Ю

Вок-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының уң ярына тамағынан 269 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 8 км.

# Вок-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019195
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001919
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йондоҙ сәскә

?Йондоҙ сәскә :
Астра итальянская :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Йондоҙ сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Йондоҙ сәскәләр |
| Ырыу: | Йондоҙ сәскә |
Латинса исеме :
Aster L.typus :
Төрҙәре :
Альп йондоҙ сәскәһе (Aster alpinus)
Aster baldwinii
Aster bellus
Aster × blakei
Aster sagittifolius
Тал япраҡлы йондоҙ сәскәһе (Aster salignus)
Себер йондоҙ сәскәһе (Aster sibiricus)
Татар йондоҙ сәскәһе (Aster tataricus)
Aster trigonicus
Aster ursinus
Төрлө төҫтәрҙәге йондоҙ сәскәләр (Aster versicolor) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 35510 NCBI 41479 |
Йондоҙ сәскә (А́стра) (лат. Aster) — ҡатмарлы сәскәлеләр ғаиләһенә кергән еҫһеҙ, эре сәскәле үҫемлек; июль- сентәбрь айҙарында сәскә ата; бал ҡорто өсөн иң һуңғы өҫтәмә аҙыҡ биреүселәр рәтенә инә.

# Йондоҙ сәскә
## Төрҙәре

На территории бывшего СССР произрастает 26 видов астр. В средней полосе России можно встретить следующие виды:
* Aster tripolium — Астра солончаковая
* Aster laevis — Астра голая
* Aster novi-belgii — Астра ново-бельгийская
* Aster salignus — Астра ивовая
* Aster versicolor — Астра разноцветная
* Aster lanceolatus — Астра ланцетная
* Aster alpinus — Астра альпийская
* Aster albosetus — Астра белощетинистая
* Aster amellus — Астра итальянская, йәки Астра ромашковая, йәки Астра дикая, йәки Астра европейская, йәки Астра степная