yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пышега (Омза ҡушылдығы)

Пышега — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Омза йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Пышега (Омза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000045371
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004537
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кивара

Кивара — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Башҡортостан Республикаһы, Удмурт Республикаһы, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сива йылғаһының уң ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кивара
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Воткин ГЭС-ынан Түбәнге Кама ГЭС-ына тиклем, Беүә (башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклемна тиклем), Иж, Ыҡ Ағиҙел йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101412111100015519
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101551
* Бассейн коды — 10.01.01.014
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мугуда

Мугуда — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Когода ҡылымығының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Мугуда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033117
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203311
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Рәмилә

Рәмилә — башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарында ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Рәмилә
## Этимология

Рәмилә башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән, мәғәнәһе — тылсымлы

# Рәмилә
## Билдәле кешеләр

Йомағужина Рәмилә Наил ҡыҙы (10 сентябрь 1953 йыл) — Башҡортостан Республикаһының дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим-юрист, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2003—2010 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Гражданлыҡ хәле акттарын теркәү (ЗАГС) идаралығы етәксеһе, 2012—2016 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дəүлəт хеҙмəте һəм идара итеү академияһы уҡытыусыһы һәм факультет деканы урынбаҫары. Юридик фәндәр кандидаты (2006).
Ҡобағошова Рәмилә Сөләймән ҡыҙы (15 декабрь 1957 йыл) — Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры артисы. 1990 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1996).
Хоҙайғолова Рәмилә Ниғмәтйән ҡыҙы (12 октябрь 1942 йыл) — театр актёры. 1967 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1989).
Сәлимгәрәева Рәмилә Миңлеғәли ҡыҙы (5 июнь 1950 йыл) — башҡорт театр актёры, 1977 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1986).
Буранғолова Рәмилә Мөнәүәр ҡыҙы (11 июнь 1961 йыл) — спортсы. Еңел атлетика буйынса 1987—1991 йылдарҙа СССР, 1992 йылдан БДБ һәм 1993—1996 йылдарҙа Рәсәй йыйылма командалары ағзаһы. 1992 һәм 1996 йылдарҙағы Олимпия уйындарында ҡатнашыусы. 1991—1993 йылдарҙа ҡатын-ҡыҙҙар араһында донъяның 10 иң яҡшы марафонсыларының береһе. СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1990). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1994).
Искәндәр Рәмилә Риф ҡыҙы (татар. Рамилә Риф кызы Искәндәр; 24 июнь 1977 йыл) — Рәсәйҙең театр һәм кино актёры. Рәмилә Рифовна Хисамова (Искәндәр — сәхнә псевдонимы, әсәһенең ҡыҙ фамилияһынан яһалған - Искәндәрова) Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының Ҡоншаҡ ауылында тыуған. Милләте буйынса татар. 1993 йылда баян класы һәм хорҙа йырлау буйынса буйынса музыка мәктәбен тамамлай. 1999 йылда Силәбе дәүләт сәнғәт һәм мәҙәниәт институтын тамамлай (Наум Орлов курсы). 1997 йылдан 1999 йылға тиклем Силәбе йәш тамашасы театрында, 1999 — 2002 йылдарҙа Силәбе драма театрында эшләй. 2002 йылда Мәскәүгә күсә һәм 2003 йылға тиклем К. С. Станиславский исемендәге театрҙа, 2003 йылдан Рәсәй дәүләт академия йәштәр театрында (РАМТ) эшләй. Кинола төшә. 2013 йылда улы Тимур тыуа, атаһы билдәһеҙ.
# Квазенга

Квазенга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Переиска йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Квазенга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030127
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003012
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Анри Руссо

Анри Жюльен Феликс Руссо (франц. Henri Julien Félix Rousseau, ҡушаматы Le Douanier, «Таможенник»; 21 май 1844 йыл — 2 сентябрь 1910 йыл) — үҙаллы өйрәнгән француз рәссамы, иң танылған сәнғәт привматизмы, ваимһыҙ сәнғәт вәкилдәренең береһе.

# Анри Руссо
## Биография

Анри Руссо 1844 йылдың 21 майында (Францияның Майенн департаментының Лаваль ҡаласығында сантехник ғаиләһендә тыуған. Армиянан һуң ул Франция таможняһына эшкә урынлаша. Рәссамлыҡ менән өлкәнәйгәс, бер ниндәй белемһеҙ шөғөлләнә башлай.
1886 йылда Руссо «Иреклеләр күргәҙмәһе»дә үҙенең ижадын киң йәмәғәтселеккә күрһәтә. Иҫән сағында уҡ Францияның рәссамдар йәмғиәттәрендә уның эштәрен баһалайҙар.
Рәссам 1910 йылдың 2 сентябрендә, Неккер дауаханаһында аяғын яралағандан һуң, гангренанан үлә.
# Шаһсевәндәр

Шаһсевәндәр (әзерб. شاهسون‌, Şahsevən — шаһты һөйөүселәр, шаһҡа тоғролар) — әзербайжандарҙың этнографик төркөмө, Ирандың төньяҡ-көнбайышында һәм Әзербайжандың Жабраил далаһында Аракс яғына ҡарай көньяҡта йәшәй. Шаһсевәндәр әрдәбил һәм мешкин төркөмдәренә бүленә. Иранда уларҙың һаны 270 мең кеше. СССР-ҙа халыҡ иҫәбен алғанда әзербайжандар һанына индерелер булғандар. Диндар шаһсевәндәр сөнни мосолмандарына ҡарай.
Был төркөмдөң барлыҡҡа килеүенә XVI быуатта сәфәүи шаһы Ғәббәс I сәбәпсе була, ҡыҙылбаш ҡәбиләләре башлыҡтарының йоғонтоһон кәметеү маҡсатында ул ҡыҙылбаш ҡәбиләләр берекмәһе ағзаларынан махсус гвардия ойоштора, гвардияға «шаһсевән» (әзерб. Şahsevən — шаһты һөйөүселәр) тигән атама бирелә. Шаһсевәндәр ырыуы башлығы Назарали хан Әрдәбил ханлығын нигеҙләүсе була.
Шаһсевәндәр ҙур европеоид расаһының балҡан-кавказ расаһы алғы азия вариантына ҡарай. Әзербайжан теленең көнсығыш (муған) диалекттарында һөйләшәләр.
Шаһсевәндәр күсмә малсылыҡ (һарыҡ, еккегә эре мал, дөйә, йылҡы үрсетеү) менән шөғөлләнә. Йәй — Сабалан тауҙарында, ҡыш Муған далаһында күсеп йөрөйҙәр. XIX быуат аҙағынан шаһсевәндәр ултыраҡлыҡҡа һәм баҫыу эштәренә ылыға башлай.
Шаһсевәндәрҙең традицион торлағы — тирмә һәм аласыҡ.
Традицион кейемдәре: ирҙәр кейеме — аҡ йә зәңгәр күлдәк, көрән буҫтау салбар, черкес еләне, һарыҡ папаха, күн ҡата. Ҡыш һарыҡ тиреһенән тегелгән тун кейә. Сәстәрен ҡырып, һаҡал үҫтереп йөрөйҙәр. Ҡатын-ҡыҙ кейеме — зәңгәр күлдәк, киң салбар, арҡалыҡ, зәңгәр бөркәнсек, йөн ойоҡ, ситек, алтын һәм көмөш биҙәүестәр. Баштарына яулыҡ ябыналар. Ҡатын-ҡыҙҙар һарыҡ йөнөн эшкәртә, ойоҡ, башалтай, бейәләй бәйләй, келәм һуға.
Традицион аҙыҡтары — былау, өйрә, һарыҡ ите, һөт ризыҡтары.
Шаһсевәндәр әле лә ырыуҙарға бүленеште һәм мосолман диненә тиклемге ҡайһы бер йолаларын (шул иҫәптән ерләү йолаһын) һаҡлайҙар.
# Урта Печище

Урта Печище (Печище) — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №1454 Печище йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Урта Печище
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200014555
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201455
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Куглюга

Куглюга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының һул ярына тамағынан 671 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Куглюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000034940
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003494
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пенелопа статуяһы

Пенелопа статуяһы — Персеполдә табылған мәрмәр статуя, мифик Пенелопаны кәүҙәләндерә тип иҫәпләнә. Статуя Иран милли музейы коллекцияһына инә.
Ысын үлсәмдәрҙән грек персонажы ҡаты стилдә Чикаго көнсығыш институты тарафынан 1945 йылда ҡаҙыла.Персепол хазинаһы емереклектәрендә өс фрагментта табылғанСтатуя Селевкиҙар осоронда Иранда гректарҙың булыуын күрһәтә; тағы бер гипотеза буйынса, уны фарсы баш ҡалаһына Ксеркс I Афинанан беҙҙең эраға тиклем 480 йылда алып килтерелеүен күҙ уңында тота; икенселәр һаман да ике халыҡ араһындағы килешеүҙе мөһөрләү бүләк булған тигән фекерҙә. Уның асышы Александр Македонскийҙың б.э.т. 330 йылдың яҙында Персеполисты юҡ итеүе тураһында хәтерләтә Грек мифологияһында пенелопа — Улисстың ҡатыны, Икари һәм Перибояның ҡыҙы. Ул Троя һуғышынан иренең ҡайтыуын көткән. Улисстың оҙон юлға сығыуы Гомерҙың Одиссей темаһы булып тора.
2015 йылдың майында статуя Италияның Милан ҡалаһындағы Прада фондында 4 ай самаһы ҡуйыла. Был осорҙа статуяны башҡа билдәле версиялар менән сағыштыралар. Күсермәләре иһә I һәм II быуаттарға ҡарай. Шулай уҡ Тәһранда 21 сентябрҙә, Бөтә донъя тыныслыҡ көнөндә, «Милан» күргәҙмәһенән һуң барлығы дүрт статуя ҡуйыла. Статуялар һәм күргәҙмәләр серияһы менән тәьмин итеү мәҙәни яҡынайыу проектының бер өлөшө булып тора, бигерәк тә Иранға ҡарата иҡтисади санкцияларҙы туҡтатыу буйынса һөйләшеүҙәр алып барыу өсөн.
* Ватиканда ҡуйылған Пенелопа статуяһының версияһы
* Улисс һәм Пенелопа, Франческо Приматиччио
* Персеполь хазинаһына күренеш
* Персеполь емереклектәренең дөйөм күренеше
* Боронғо Иран музейы фасады, Тәһран
# Күмертау тау колледжы

Күмертау тау колледжы — Күмертау ҡалаһындағы уҡыу йорто.

# Күмертау тау колледжы
## Тарихы

1958 йылда киске тау‑механика техникумы булараҡ асылған, 1979 йылдан алып тау‑механика техникумы, 1993 йылдан хәҙерге исемен һәм статусын йөрөтә.

# Күмертау тау колледжы
## Тармаҡтары

Уҡытыу көндөҙгө бүлектә түбәндәге һөнәрҙәр буйынса алып барыла: менеджмент, хоҡуҡ белеме, иҫәпләү техникаһын һәм автоматлаштырылған системаларҙы программа менән тәьмин итеү, компьютер системаларын программалау, биналар һәм ҡоролмаларҙы төҙөү һәм файҙаланыу, электр һәм электр‑механик ҡорамалдарҙы техник файҙаланыу һәм хеҙмәтләндереү, йылылыҡ менән тәьмин итеү, йылылыҡ‑техник ҡорамалдар, автомобиль транспортын техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау, иҡтисад һәм бухгалтер иҫәбе, хоҡуҡ һәм социаль тәьминәтте ойоштороу.

# Күмертау тау колледжы
## Эшмәкәрлеге

Күмертау тау колледжы эргәһендә прелприятие эшселәрен һәм инженер‑техник хеҙмәткәрҙәрҙе 60 һөнәр буйынса әҙерләү, яңынан әҙерләү һәм уларҙың квалификацияһын күтәреү буйынса уҡыу курсы комбинаты эшләй (2001). Китапханаһы, 2 музейы, уҡыу‑производство оҫтаханалары, һауыҡтырыу комплексы, спорт һәм тренажер залдары, кондитер цехы һ.б. бар. 13,5 меңдән ашыу белгес әҙерләнгән (2012), улар араһында А.К.Панов.
Күмертау тау колледжы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: БР ДАҒУ «Башҡорт энциклопедияһы», 2015—2024. — ISBN 978-5-88185-143-9.
# Ошмас

Ошмас — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Цепел йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Ошмас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005003
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100500
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Николаевка ауыл Советы

Николаевка ауыл советы — Белорет районы муниципаль районы ауыл биләмәһә, муниципаль берәмек. 2010 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 1098 кеше, 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 1143 кеше. Административ үҙәк — Николаевка ауылы.
Ауыл биләмәһе башлығы — Нәбиуллин Надир Ҡәйүм улы
Эштәр идарасыһы — Махмутова Лариса Николаевна.
Николаевка ауыл советы ауыл биләмәһе хакимиәтенең почта адресы:
453556, Башҡортостан Республикаһы, Белорет районы, Николаевка ауылы, Үҙәк урам, 34-се һанлы йорт.

# Николаевка ауыл Советы
## Состав

2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата Башҡортостан Республикаһы Белорет районы муниципаль районының Николаевка ауыл советы биләмәһе составына кергән халыҡ иҫәбе һәм торама пункттар. Йәмғиһе — 1098.
* Николаевка — 144
* Мәхмүт — 340
* Верхнебельский (Верхнебельск) — 417
* Үрге Арша — 167
* Чёрный Ключ (Ҡара инеш) — 30

# Николаевка ауыл Советы
## Тарихи белешмә

Ауыл биләмәһе урман менән ҡапланған. Уның территорияһында Ирәмәл тауы урынлашҡан, территорияның бер өлөшө — ул Көньяҡ Урал Дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы ерҙәре. Ауыл биләмәһендә шәхси эшҡыуарҙар ағас эшкәртеү менән шөғөлләнә, халыҡтың күпселек өлөшө үҙ хужалыҡтарында эшләп көн итә. Шулай уҡ бәшмәк, емеш-еләк һатыу эше яйға һалынған. Ауыл биләмә бюджеты дотациялы.
# Билдинг-баҡса

Билдинг-баҡса (рус. Билдинг-сад) — 2012 йылда ойошторолған Рәсәй балалар баҡсаһы селтәре, һәм тағы ла франшиза буйынса таралған шул уҡ исемдәге бизнес-модель.
Селтәргә Яңы проекттарҙы үрләтеү буйынса стратегик инициативалар агентлығы булышлыҡ күрһәтә.

# Билдинг-баҡса
## Тарих

Билдинг-баҡса Марина Шилкина менән 2012 йылда Һамар ҡалаһында ойошторола. Башта был Һамар ҡалаһының «Филиппок» балалар баҡсаһы була, һуңынан ул «Билдинг-баҡса»ға әйләндерелгән.
2012 йылдың авгусында Билдинг-баҡсаны шулай уҡ Мәскәү өлкәһенең Наро-Фоминск ҡалаһында төҙөргә планлаштырыла, ә шул уҡ йылдың ноябрендә Билдинг-баҡсаны Мәскәү өлкәһенең Ивантеевка ҡалаһында төҙөргә йыйынғандар. 2013 йылдың майында шул уҡ өлкәнең Сергиев-Посад ҡалаһында бер Билдинг-баҡса асырға планлаштырылған. 2014 йылдың 7 мартында Иркутск өлкәһендә тәүге Билдинг-баҡса Шелехов ҡалаһында асыла. Сорғот ҡалаһында проектта саф һауала йөрөү урыны булмағанлыҡтан туҡтатыла.
«Эксперт» журналы мәғлүмәттәренә ярашлы, 2014 йылда селтәрҙә 30 балалар баҡсаһы иҫәпләнгән. Бынан башҡа франшиза буйынса тағы ла Рәсәйҙең 5 субъектында 109 балалар баҡсаһы һәм 2014 йылдың йәйендә шул уҡ йылдың көҙөнә ҡарай йәнә биш төбәктә асырға планлаштырылған. Проектты нигеҙләгән Марина Шилкинанан алынған «Ведомости» гәзите мәғлүмәттәре буйынса, 2013 йылға ҡарата билдинг-баҡсалар 17 Рәсәй Федерацияһы субъекттарында презентацияланған һәм 2014—2016 йылдарҙа уларҙы Рәсәйҙең 14 төбәгендә төҙөргә планлаштырылған.

# Билдинг-баҡса
## Бизнес-модель

Селтәрҙең бизнес-моделе артабанғыса: тығыҙ төҙөлөшлө урындарҙа күп ҡатлы йорт һалыусы төҙөлөүсе йортто планлаштырғанда аҫҡы ҡаттарҙа балалар баҡсаһы өсөн урын ҡалдырыуы мөмкин. Һуңынан проектты эшләгән ваҡытта ул баҡсаны етәкләгән эшҡыуар менән ҡаралырға тейеш. Даими рәүештә муниципаль берәмектәре һәр бер уҡыған балаға субсидия түләргә, һәм ул субсидияның дәүмәле дәүләт балалар баҡсаларында һәр бер балаға киткән сығымдарға тиң булырға тейеш. Баҡса етәксеһе үҙ сиратында балалар аҫрауға киткән хаҡын субсидия суммаһына кәметә.

# Билдинг-баҡса
## Баһалар

2012 йылда был проектты Рәсәй премьер-министры Владимир Путин хуплай. «Социаль проекттар» йүнәлешендәге проекттарҙы үрләтеү департаментының директор урынбаҫары Ирина Петрунина Билдинг-баҡса проекты хаҡында ыңғай фекерен әйтә.
Шул уҡ йылда Мәскәү өлкәһе хөкүмәте проектты ҡабул итә һәм уны үҙенең балалар баҡсаларындағы урындарҙың күп етешмәгән муниципаль берәмектәренә тәҡдим итә.
# Логозерка

Логозерка (Лагозерка) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Колошма йылғаһының уң ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Логозерка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суда, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200212110000007401
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000740
* Бассейн коды — 08.01.02.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вольфсбург

Вольфсбург (нем. Wolfsburg, т.-нем. Wulfsborg) — Германияның Түбәнге Саксония федераль ерендәге ҡалаһы. Был ҡалала Фольксваген концернының штаб-фатиры урынлашҡан. Брауншвейг һәм Зальцгиттер ҡалалары менән бергә Вольфсург Түбәнге Саксония еренең иң юғары кимәлдәге үҙәге булып һанала. Бынан тыш, Вольфсбург ҡалаһы Ганновер-Брауншвейг-Геттинген-Вольфсбург агломерацияһының бер өлөшө булып тора.

# Вольфсбург
## Тарих

Вольфсбург — Германияла ХХ быуаттың беренсе яртыһында нигеҙләнгән ҡалаһы. 1938 йылдың 1 июленән алып 1945 йылдың 25 майына тиклем Вольфсбург Штадт дес КоФ-Вагенс Фаллерслебен тип аталған һәм «Фольксваген» заводы хеҙмәткәрҙәре йәшәү өсөн тәғәйенләнгән урын булырға тейеш булған, бында автомобилдең «Ҡуңыҙ (Жук)» моделе сығарылған.

# Вольфсбург
## Халыҡ

Вольфсбург Түбәнге Саксония ерендәге халыҡ һаны буйынса, Ганновер, Брауншвейг, Оснабрюк, Ольденбург һәм Геттингендан ҡала, алтынсы урынды биләй. 1972 йылда халыҡ һаны 100 000 ашыу кеше була, шул арҡала Вольфсбург Германияның иң эре ҡалалары иҫәбенә инә.
* Йыл
* Халыҡ
* 1990
* 708 126
* 1995
* 965 126
* 2000
* 954 121
* 2005
* 148 122
* 2010
* 109 121
* 2012
* 123 144

# Вольфсбург
## Географияһы

Вольфсбург ҡалаһы Аллер йылғаһының иҫке үҙәнендәге Урта Германия каналынан көньяҡта тора. Ҡала территорияһы Көнсығыш Брауншвейг уйһыу тигеҙлегенән, төньяҡта — Форсфельдер-Вердер (нем.)баш., көнбайышта — һаҙлыҡлы урынға Барнбрух (нем.)баш., ә көнсығышта — Дрёмлинг (нем.)баш. менән сиктәш.
Яҡындағы иң ҙур ҡалаһы булып көньяҡ-көнбайышта 26 км алыҫлыҡтағы Брауншвейг, көньяҡ-көнсығышта 64 км алыҫлыҡтағы Магдебург һәм көнбайышта 74 км алыҫлыҡтағы Ганновер ҡалалары тора.

# Вольфсбург
## Иҡтисад

Ҡалала Volkswagen үҙәк заводы урынлашҡан.

# Вольфсбург
## Иҫтәлекле урындары

* Автомузей Volkswagen
* Музей Autostadt
* Phæno —фәнни үҙәк һәм музей

# Вольфсбург
## Галереяһы

* Карта яҡынса 16 быуат картаһында Волфсбург замогы
* Яҡынса 1654 йылда Вольфсбург һарайы. Гравюра
* Вольфсбург замогы (көньяҡ-көнбайыш яғы)
* Нойхаус замогы
* Һарай яны урамындағы иҫке замок
* Беренсе ҡатлы күп фатирлы йорт төҙөү стадияһында. Гетештрасса
* Ҡала үҙәгендәге өс ҡатлы торлаҡ йорт.
* Урта Германия каналы янындағы «Фольксваген» заводы

# Вольфсбург
## Спорт

Ҡалала «ФК Вольфсбург» футбол клубы һәм «Гризли Адамс Вольфсбург» хоккей клубы төпләнгән.
Вольфсбургта Фольксваген-Арена футбол стадионы бар.

# Вольфсбург
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Лутон (Бөйөк Британия)
* Хальберштадт (Германия)
* Чанчунь (Ҡытай)
* Тольятти (Россия)
* Бельский-Бяла (Польша)
* Мариньян (Франция, 1963)
* Тамбов (Рәсәй)
# Кесе Майзас

Кесе Майзас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Майзас йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кесе Майзас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200007771
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200777
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡарамалы (Мәллә ҡушылдығы)

Кармалинка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мәллә йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ҡарамалы (Мәллә ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028701
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102870
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1