yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Акшенас

Акшенас — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы/ Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы/ Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карнай йылғаһының һул ярына тамағынан 0,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Акшенас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038352
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003835
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сенсор тауыш биреү ҡоролмаһы

Сенсор тауыш биреү ҡоролмаһы (урыҫ. устройство сенсорного голосования (УСГ), шулай уҡ комплекс электронного голосования (КЭГ) — сенсор дисплей нигеҙендә һайлауҙар өсөн электрон машина. Тауыш биреү туранан тура интерфайс ҡоролмаһы аша ҡағыҙһыҙ (һайлау бюлетендәре) башҡарыла. Һайлаусыларҙың тауыштары автоматик рәүештә эшкәртелә, иҫәпләнелә.
Ҡайһы бер моделдәр параллель рәүештә мәғлүмәт йөрөтөүсе ҡағыҙға ла теркәй.
Был мөмкинлек бик күп илдәрҙә мотлаҡ һанала, шул иҫәптән Рәсәй Федерацияһында ла. Ҡоролма һайлаусылар тарафынан бер тапҡыр ҡулланыла торған штрих код менән активлаштырыла.
Станционар һәм күсереп йөрөтөлөүсе ҡоролмалар бар. Стационар ҡоролма һайлау участогында торһа, күсереп йөрөтөлә торғаны менән өйҙә һайлаусыларға алып барыла.
# Оглат

Оглат — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2169/114/25/62 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 126 км.

# Оглат
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200032779
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203277
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мостафа ауыл Советы (Баҡалы районы)

Мостафа ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
# Тоғыҙаҡ (Уй ҡушылдығы)

Тоғыҙаҡ (Түбәнге Тоғыҙаҡ, Тоғыҙаҡ) — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе, Ырымбур өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Уй йылғаһының уң ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 246 км.

# Тоғыҙаҡ (Уй ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, Увелька йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500212111200001222
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200122
* Бассейн коды — 14.01.05.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лункун-Игый

Лункун-Игый — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Негус-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Лункун-Игый
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048366
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204836
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кыпа-Тэкотэдыль-Кы

Кыпа-Тэкотэдыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Тэкотэдыль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Кыпа-Тэкотэдыль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068179
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306817
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әхтәмов Сәйфулла Ғөбәйт улы

Әхтәмов Сәйфулла Ғөбәйт улы (10 ғинуар 1925 йыл — 14 сентябрь 1986 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүсе.

# Әхтәмов Сәйфулла Ғөбәйт улы
## Биографияһы

Сәйфулла Ғөбәйт улы Әхтәмов 1925 йылдың 10 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Йылайыр кантоны Үрге Нөгөш ауылында тыуған.
1943 йылда Ҡыҙыл Армия сафына алына. Тәүҙә 1-се Украин фронтында, 1944 йылдан алып 365-се запас уҡсылар бригадаһы составында һуғыша.
Сәйфулла Ғөбәйт улы, һуғыштан ҡайтҡас, «Ҡыҙыл Байраҡ» промартелендә эшләй. 1955 −1956 һәм 1962—1967 йылдарҙа Ғәлиәкбәр ауыл советы рәйесе вазифаһын башҡара. Пенсияға сыҡҡансы, Ғәлиәкбәр почта бүлексәһе етәксеһе була.
1986 йылдың 14 сентябрендә Ғәлиәкбәр ауылында вафат була һәм ауыл зыяратында ерләнә.

# Әхтәмов Сәйфулла Ғөбәйт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
# Луга ҡултығы

Луга ҡултығы — Балтик диңгеҙендә Фин ҡултығының бер өлөшө. Көнбайышта Нарва ҡултығынан Кургальский ярымутрауы, көнсығышта Копор ҡултығынан — Сойкино ярымутрауы менән айырылған. 18,5 километрға ҡоро ергә кереп тора. Ҡултыҡтың көньяҡ яры буйында Усть-Луга тигән динамик үҫештәге диңгеҙ порты урынлашҡан. Ярҙар һәм һыулығы үҙе лә балыҡ тотоу һәм рекреация өсөн файҙаланыла.

# Луга ҡултығы
## Гидрография

Луга ҡултығы һай булған, тағараҡ һыман ҡултыҡ, ул Фин ҡултығының көнсығыш өлөшөндәге үҙәнлектәрҙе тултыра. Көнсығыштан уны Колганпя мороно сикләй, ә көнбайыштан Кургальский ярымутрауы. Шулай итеп, ул көньяҡтан, көнсығыштан һәм көнбайыштан ябылған. Асыҡ диңгеҙгә сығыу төньяҡ өлөшөндә генә мөмкин. Ҡултыҡтың тирәнлеге уртаса 11,4 метр тәшкил итә. Меридиан ҡултыҡтың буйынса оҙонлоғо 18,5 км-ға етә, урта өлөшөндә максималь киңлеге 13 км тәшкил итә, һыу көҙгөһө майҙаны 192,9 км², уртаса һыу күләме 2,3845 км³ тәшкил итә.

# Луга ҡултығы
## Климаты

Климат уртаса, диңгеҙҙәге климатҡа оҡшаған. Уртаса һауа температураһы ғинуар айында -6,5 °C тәшкил итә , һыу -0,2 °C, һыу июлдә 19 °C тиклем йылына, һай ғына булған урындарҙа иһә 32,5 °C тиклем. Һыу тоҙлолоғо түбән булыу сәбәпле (көньяҡта 0,17 ‰, 6,20 ‰ төньяҡта) Луга ҡултығында йыл һайын боҙ барлыҡҡа килә, йыл буйына боҙ менән ҡапланыу көндәре оҙонлоғо 86 тәүлектән алып 186 тәүлеккә ҡәҙәр үҙгәреп тора. Хатта ғинуар аҙағынҙа йомшаҡ ҡыштарҙа ла бөтә ҡултыҡ та апрель уртаһына тиклем һаҡлана торған боҙ менән тула. Боҙ ҡатыу һай булған һәм төсө һыу булған көньяҡтан башлана.

# Луга ҡултығы
## Рельефы

Ҡултыҡтың төбен, нигеҙҙә, ҡом, балсыҡ, таш тәшкил итә. Төньяҡтан көньяҡҡа табан ҡултыҡты һыу аҫты һырты кисә, уның бер өлөшө булып Мерилода, Шпартенкова, Тёмная Лода, Щит һәм башҡа таш банкалары ҡушыла. Ул шартлы рәүештә ҡултыҡ акваторияһын көнсығыш һәм көнбайыш өлөштәренә 1:2 пропорцияһына бүлә.

# Луга ҡултығы
## Ихтиофауна

Луга ҡултығы ихтиофаунаның нигеҙен өс төрө диңгеҙ тәшкил итә: клюшка, Балтик диңгеҙе сельды - салака һәм корюшка.
# Тальвинкель

Тальвинкель (нем. Thalwinkel) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 189 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,97 км². Диңгеҙ кимәленән 181 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6647 һәм автомобиль коды — BLK.
# Яҡшымбәтов Әҡсән Хәсән улы

Яҡшымбәтов Әҡсән Хәсән улы (18 октябрь 1928 йыл — 6 ноябрь 2018 йыл) — Сибай руднигының элекке быраулаусыһы, бригадиры, газ һәм электр менән эретеп йәбештереүсеһе. Башҡортостан Республикаһының хеҙмәт ветераны.

# Яҡшымбәтов Әҡсән Хәсән улы
## Биографияһы

Әҡсән Хәсән улы Яҡшымбәтов 1928 йылдың 18 октябрендә Башҡорт АССР-ының Йылайыр кантоны (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы) 2-се Моҡас ауылында тыуған. Башланғыс мәктәп белемен алғас, 1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башланыу сәбәпле, колхозда эшләй башлай. Әсәһе иртә үлеп ҡала, атаһы фронтҡа китә. Ғаиләлә унан башҡа биш бала ҡала. 1949—1952 йылдарҙа Ҡытайҙың Порт-Артур ҡалаһында хеҙмәт итеп ҡайта. 1953 йылда Сибай карьерына быраулау станогына машинист булып урынлаша. Ул етәкләгән бригада яҡшы эш һөҙөмтәләре күрһәтә. Аҙаҡ газоэлектросващик булып эшләй.
1965—1968 йылдарҙа Үҙәк металлургия сәнәғәтенең эшселәре профсоюзы, металлургия сәнәғәте эшселәре профсоюзының Башҡортостан өлкә комитеты ағзаһы була.
Әҡсән Хәсән улына шефлыҡ алған мәктәптәге эшмәкәрлеге өсөн Башҡорт АССР-ы Мәғариф министрлығының Почёт грамотаһы тапшырыла. Ул Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы хеҙмәте өсөн Бөйөк Еңеүҙең 30, 40, 50, 60, 70 йыллығына арналған миҙалдар менән бүләкләнә.
Ҡатыны Сәғилә Мөхәмәт ҡыҙы менән алты бала үҫтерәләр.
2018 йылдың 6 ноябрендә Сибай ҡалаһында вафат була, Баймаҡ районының 1-се Моҡас ауылы зыяратында ерләнә.

# Яҡшымбәтов Әҡсән Хәсән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының хеҙмәт ветераны.
* Башҡорт АССР-ы Мәғариф министрылығының Почёт грамотаһы.
* Бөйөк Еңеүҙең 30, 40, 50, 60 һәм 70 йыллығына арналған миҙалдар.
# Керпеть-Яун

Керпеть-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1353/118/121/353 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Керпеть-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048656
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204865
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Токмыш

Токмыш — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Шайтанка йылғаһының һул ярына тамағынан 3,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Токмыш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, инештән Тагил йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501212111200004640
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200464
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Озеро Б/Н №5

Озеро Б/Н №5 — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ТАЗ/90/61/103/33/13 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Озеро Б/Н №5
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300071278
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307127
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Менкул-Я

Менкул-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 209 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Менкул-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028138
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302813
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гернроде (Айхсфельд)

Гернроде (Айхсфельд) (нем. Gernrode (Eichsfeld)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1638 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,34 км². Диңгеҙ кимәленән 250–300 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37339 һәм автомобиль коды — EIC.
# Кесе Щеща

Кесе Щеща (Маньщещья) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Щеща йылғаһының һул ярына тамағынан 9,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кесе Щеща
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011840
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201184
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вәрәшбаш (Татарстан)

Вәрәшбаш — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Мөслим районындағы ауыл. Вәрәшбаш ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

# Вәрәшбаш (Татарстан)
## Географик урынлашыуы

Ауыл Вәрәш йылғаһы буйында, Мөслим ауылынан төньяҡҡа табан 9 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Вәрәшбаш (Татарстан)
## Тарихы

Вәрәшбаш (Шилселе) — ирәкте (табын) ырыуы башҡорттарының ауылы. 1815 йылда нигеҙләнгән. 11-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Ирәкте улусы составында була. 1865 йылда был өйәҙ Өфө губернаһына инә.
1848 йылда һәм артабанғы йылдарҙа мәсет һәм мәктәп; 1870 йылда 3 һыу тирмәне теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Мөслим районы, 1963 йылдан — Сарман районы, 1965 йылдан — йәнә Мөслим районы составына керә.

# Вәрәшбаш (Татарстан)
## Халҡы

1816 йылда ир енесле 65 башҡорт; 1848 йылда — 214 башҡорт һәм типтәр; 1859 йылда — 320 башҡорт һәм типтәр; 1870 йылда — 387 башҡорт, 53 типтәр; 1912 йылда — 485 башҡорт, 578 типтәр йәшәй.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1870 | 1897 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2000 |
| 440 | 878 | 1169 | 1157 | 975 | 738 | 630 | 609 | 626 | 374 | 330 |

# Вәрәшбаш (Татарстан)
## Инфраструктура

Игенселек, малсылыҡ үҫешкән. Мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.
# Пычас (Уролка ҡушылдығы)

Пычас — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Уролка йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Пычас (Уролка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100003931
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100393
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Самородов Владимир Николаевич

Самородов Владимир Николаевич (9 ғинуар 1947 йыл) — дәүләт хеҙмәте һәм спорт ветераны, йәмәғәтсе. 1991—2002 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Физик культура, спорт һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе, Башҡортостан Республикаһының физик культура, спорт һәм туризм буйынса министры, Рәсәйҙең Олимпия һәм Паралимпия башҡарма комитеты ағзаһы. 1998 йылдан Башҡортостан урыҫтары соборы башҡарма комитеты рәйесе. РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1983), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1997), Спорт мастерлығына кандидат (ауыр атлетика, 1972). Почёт (2007), Дуҫлыҡ (1999), Салауат Юлаев (2007) ордендары кавалеры.

# Самородов Владимир Николаевич
## Биографияһы

Владимир Николаевич Самородов 1947 йылдың 9 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ районы Казадаевка ауылында тыуа. 1974 йылдан Стәрлетамаҡ ҡалаһының «Спартак» ДСО‑һында ауыр атлетика буйынса тренер була. 1975 йылда — БАССР Юғары спорт оҫталығы мәктәбенең өлкән тренеры. 1980 йылда П. Ф. Лесгафт исемендәге Ленинград физик культура институтын тамамлай. 1987 йылда — Башҡортостан Республикаһының физик культура, спорт һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары, 1991 йылдан үҙе рәйес вазифаһын биләй. 2002 йылдан — БР‑ҙың физик культура, спорт һәм туризм министры, 2009 йылдан — Башҡортостанда спорт сараларын ойоштороу һәм үткәреү идаралығы директоры.

# Самородов Владимир Николаевич
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* Башҡортостан урыҫтары соборы башҡарма комитеты рәйесе (1998 йылдан)
* Башҡортостан Халыҡтары ассамблеяһы һәм Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы рәйесе урынбаҫары.

# Самородов Владимир Николаевич
## Тренерлыҡ эше

РСФСР һәм СССР чемпионы П. С. Горулевты һәм шулай уҡ бихисап Рәсәй беренселеге һәм кубогы чемпиондарын, 12 СССР спорт мастерын тәрбиәләй.

# Самородов Владимир Николаевич
## Фәнни эшмәкәрлеге

* 10 ғилми хеҙмәт баҫтырған.

# Самородов Владимир Николаевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Дуҫлыҡ ордены
* Почет ордены
* Салауат Юлаев ордены
* «Физик культура һәм спортты үҫтереүҙә күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» почёт билдәһе
* «Рәсәйҙә олимпия хәрәкәтен үҫтереүҙәге ҡаҙаныштары өсөн» почёт билдәһе
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре.
# Ағас йырғыстар

?Ағас йырғыстар :
Ағас ҡарышлауығы :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Быуантыҡ аяҡлылар |
| Класс: | Бөжәктәр |
| Отряд: | Күбәләктәр |
| Подотряд: | Томшоҡлолар |
| Ғаилә: | Ағас йырғыстар |
Латинса исеме :
Cossidae Leach, 1815 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 117906 NCBI 186108 |
Ағас йырғыстар (Cossidae) — ҡарышлауыҡтары емеш ағастарын йырғыслап бик ныҡ зарар килтерә торған, төнгө эре күбәләктәр ғаиләһе.800 ләп төрө билдәле.

# Ағас йырғыстар
## Ҡылыҡһырлама

Эҫле ағас йырғыс — ҙур кәүҙәле күбәләк. Ҡанат йәйеме 8 см-ға ҡәҙәр, көрән төҫтә, аҡ һәм ҡара һыҙыҡтары бар. Личинкаларының оҙонлоғо 12 см-ға ҡәҙәр, өҫтө ҡуйы ҡыҙыл, аҫты һары төҫтә, зәһәр еҫле. Ғәҙәттә 3 йыл үҫә, кәүҙәнең аҫҡы өлөшөн киң һәм тирән юлдар яһап кимерәләр. Дала зонаһында ултыртылған ағастарҙа осорайҙар, тал, алмағас һ.б. ағастарға урынлашалар.
Батынҡы ағас күбәләге — уртаса ҙурлыктағы күбәләк (4 см-ға ҡәҙәр). Ҡанаттары аҡ төҫтә, ҡара төркөләре бар, ҡорһағы ҡара төҫтә, буй-буй аҡ һыҙыҡлы. Личинкаһы (ҡорто) аҡ төҫтә, ҡара таптары бар, япраҡлы ағастар үҙағасында үҫә. Ике төр күбәләк тә май айыннан август айына ҡәҙәр оса, емеш ағасларына зыян килтерергә мөмкин.
# Ҡибланма (йондоҙлоҡ)

Ҡибланма (йондоҙлоҡ) (лат. Pyxis) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — α Pyx, яҡтылығы 3,68 була. Майҙаны буйынса урыны — 65.
# Корайзы

Корайзы — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тегус йылғаһының һул ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Корайзы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014125
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301412
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сафин Алмаз Миңнеғәли улы

Сафин Алмаз Миңнеғәли улы (4 октябрь1985 йыл) — 14 ғинуар 2023 йыл) — 2014 йылдан Рәсәйҙең контрактсы хәрби хеҙмәткәре, старшина, десант-штурм полкының разведчик-операторы. Рәсәй Федерацияһы Геройы (үлгәндән һуң, 2023).

# Сафин Алмаз Миңнеғәли улы
## Биографияһы

Алмаз Сафин 1985 йылда Башҡорт АССР-ының Әлшәй районы Раевка ҡасабаһында тыуған, урындағы 2-се мәктәптә белем ала. 9 класты тамамлағандан һуң Бердскиҙа электромеханика техникумында уҡый, 2014 йылдан Новосибирск юғары хәрби команда училищеһын тамамлағас, контракт буйынса хеҙмәт итә. Десант ғәскәрҙәренә хәрбиҙәр әҙерләү менән шөғөлләнә..
2018 йылда Сүриәләге һуғышта ҡатнаша..
2022 йылдың 30 сентябренән 76-сы гвардия десант-штурм дивизияһының 237-се десант-һөжүм полкы составында махсус хәрби операцияла ҡатнаша.
2023 йылдың 14 ғинуарында алыш барышында старшина шәхси ҡоралдан дошмандың биш яугирын юҡ итә, ҡаршы яҡтың ҡапыл һөжүм итергә маташыуын киҫәтә. Старшина Сафин ярсыҡ тейеп, ауыр яра ала, әммә һалдаттарға идара итеүен һәм дошманға төбәп ут алып барыуын дауам итә. Ярҙамға полктың өсөнсө десант-штурм батальоны составынан өҫтәмә көстәр килгәс, дошман сигенергә мәжбүр була. Дөйөм алғанда, алышта украин көстәре 50 хәрби, бер танк һәм ике бронемашина юғалта..

# Сафин Алмаз Миңнеғәли улы
## Наградалары

Ҡаһарманлығы өсөн Алмаз Сафин Рәсәй Президенты Владимир Путиндың 2023 йылдың 17 ғинуарындағы Указы менән "хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ өсөн» үлгәндән һуң Рәсәй Федерацияһы Геройы тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була..

# Сафин Алмаз Миңнеғәли улы
## Ғаиләһе

Өйләнгән. Десантсының ике ҡыҙы һәм улы ҡала .
# Кедведка

Кедведка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каменное күле - Каменка йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Кедведка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000041045
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004104
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0