yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сиражетдинов Харас Латип улы

Сиражетдинов Харас Латип улы (рус. Сиразитдинов Харас ((Сиразетдинов) Хари(а)с ) Латыпович (1918 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

# Сиражетдинов Харас Латип улы
## Биографияһы

Сиражетдинов Харас Латип улы сығышы менән Башҡортостандың Өфө ҡалаһынан. 1918 йылда тыуған. Ҡыҙыл Армия сафына Өфө ҡалаһының Сталин районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 148-се гвардия артиллерия-миномет полкының орудие расчеты составында хеҙмәт итә.
1943 йылдың 4 февралендә Украинаның Ворошиловград өлкәһе (хәҙер Луганск өлкәһе) Иванов районының Юлино-2 станцияһы янында барған аяуһыҙ һуғышта хәбәрһеҙ юғала.
Туғандары тураһында мәғлүмәттәр юҡ.
# Тамышевка

Тамышевка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел Холуница йылғаһының һул ярына тамағынан 111 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Тамышевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100032089
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103208
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Рудницкая Милена Ивановна

Рудницкая Милена Ивановна (укр. Мілена Іванівна Рудницька; 15 июль 1892 йыл — 29 март 1976 йыл) — украин милләтселек эшмәкәре, сәйәси һәм ижтимағи эшмәкәр, журналист, педагог. Украин милли демократик берләшмәһенең әүҙем ҡатнашыусыһы. 1928—1935 йылдарҙа Польша сеймының (парламентының) 2-се һәм 3-сө канденция депутаты була.

# Рудницкая Милена Ивановна
## Биографияһы

Милена Ивановна Рудницкая 1892 йылдың 15 июлендә Рәсәй империяһы (хәҙерге Украинаның Тернополь өлкәһе) Зборов ҡалаһында тыуған.
Мәктәптә уҡытыусы була, артабан 1921—1928 йылдарҙа — Польша составына индерелгән Львов ҡалаһында Юғары педагогия курстарында уҡыта. Львовта Украиндар союзының үҙәк советы рәйесе итеп һайлана. 1934 йылда Станиславовта (хәҙерге Ивано-Франковск) украин ҡатын-ҡыҙҙары съезында ҡатнаша. Бөтә донъя украиндар ассоциацияһы, «Княгиня Ольга дружинаһы» ойошмаһы һәм Украин милли демократик берләшмәһенең әүҙем ағзаһы була.
1928—1935 йылдарҙа Польша сеймының 2-се һәм 3-сө канденция депутаты, ошо парламентта мәғариф һәм сит ил эштәре комитеттары ағзаһы була. Украин парламент вәкиллеге вәкиле булараҡ Милләттәр Лигаһына петициялар, шул иҫәптән 1930 йылғы Көнсығыш Галицияны тынысландырыу һәм Украина ССР-ында 1932—1933 йылдарҙағы ҙур аслыҡ буйынса петициялар йүнәлтә.
1936—1939 йылдарҙа Львовта Украин контакт комитеты президиумы ағзаһы була. 1935—1939 йылдарҙа аҙнаһына ике мәртәбә сыҡҡан «Жінка» журналы мөхәррирләй.
1939 йылда Польшаға совет ғәскәрҙәре ингәс һәм Львовты Ҡыҙыл Армия биләгәс, улы менән ҡаланы ташлап китә һәм Польшаның немец оккупацияһы зонаһына ҡаса. Башта Краковта ҡала, 1940 йылдың йәйендә Берлинға, ә артабан 1943 йылда Прагаға китә.
1945 йылдан эмиграцияла ҡала — башта Фельдкирхта, ә 1946 йылдан Ҡыҙыл Тәре халыҡ-ара комитеты саҡырыуы буйынса Женевала йәшәй һәм 1946—1950 йылдарҙа Украин ярҙам комитеты президенты була. 1950—1958 йылдарҙа Нью-Йоркта «Азатлыҡ» украин гәзитен хеҙмәткәре, 1956—1960 йылдарҙа Мюнхендә "Азатлыҡ радиоһы"нда эшләй. Нью-Йоркта, Римдә һәм Мюнхендә йәшәй. 1948—1950 йылдарҙа Швейцарияла Украин халыҡ радаһы вәкиле була.
1976 йылдың 29 мартында Мюнхенда вафат була. 1997 йылдың 20 сентябрендә ҡалдыҡтары яңынан Лычаково зыяратында ерләнә.

# Рудницкая Милена Ивановна
## Ғаиләһе

Ире — Павло Лысяк, улы — Иван Лысяк-Рудницкий, ағаһы — Иван Кедрин-Рудницкий.

# Рудницкая Милена Ивановна
## Библиографияһы

* Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej (redakcja naukowa Jacek M.Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana), Warszawa, 1994, wyd. BGW, ISBN 8370665691 s. 417, biogram opracował Czesław Brzoza.
* Рудницька Мілена Іванівна w: Енциклопедія історії України: Т. 7. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. — Київ 2010, Wyd. «Наукова думка». ISBN 966-00-0632-2.
* Гачковський М. Мілена Рудницька — українська жіноча та національна діячка, депутат польського Сейму в 1928—1935 рр. / М. Гачковський // Гуманітарні науки. — 2011. — № 2. — С. 126—133.
# Надуй-Яха

Надуй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шарапов Шар ҡултығы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 271 км.

# Надуй-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300039706
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303970
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Айлап

Айлап — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чумыш йылғаһының уң ярына тамағынан 592 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Айлап
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200001824
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200182
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бер туған Маркстар

Бер туған Маркстар (ингл. Marx Brothers) — һуғышыу, сикәләүҙәр, флирт һәм «торт бәреү» алымдарынан торған "абсурд комедияһы"на махсуслашҡан АҠШ-тың популяр комик квинтеты.
Нью-Йоркта, йәһүд эмигранттары ғаиләһендә тыуғандар. Водевиль һәм театрлаштырылған тамашаларҙа уйнайҙар, әммә донъя кимәлендә кинематограф аша танылалар. Бер туған Маркстарҙы өнһөҙ комедиялар йондоҙҙары Чарли Чаплин һәм Бастер Китон менән бер рәткә ҡуялар.
# Карл Людвиг, Австрия эрцгерцогы

Карл Людвиг Иосиф Мария Австрийский (нем. Ludwig Karl Joseph Maria von Österreich; 30 июль 1833 йыл, Вена — 19 май 1896 йыл, Вена) — Габсбургтар династияһы Австрия эрцгерцогы, үлтерелеүе Беренсе донъя һуғышы башланыуына сәбәп булған Франц Фердинандтың атаһы .

# Карл Людвиг, Австрия эрцгерцогы
## Биографияһы

Карл Людвиг Шёнбрунн һарайында Венала тыуа. Эрцгерцог Франц Карл һәм София Баварскаяның улы. Уның ағалары араһында — Австрия императоры Франц Иосиф һәм Мексика императоры Максимилиан I.
Ағаһының улы кронпринц Рудольф үлгәндән һуң, ул Австро — Венгрия тәхете вариҫы була, әммә бер нисә көн үтеүгә ошо хоҡуғын үҙенең улы Франц Фердинандҡа бирә. Ләкин вариҫтың тәхеттәи ситтән тороп баш тартыуы Австрия закондарына ярашлы хоҡуҡи көскә эйә булмай, тәхеттән баш тартырға ғәмәлдәге император (мәҫәлән, Фердинанд I кеүек) йәки тәхетте тапшырған саҡта беренсе сиратта торған вариҫ (уның атаһы Франц Карл кеүек) булырға тейеш булған. Шулай итеп, 1889 йылдан алып 1896 йылға тиклем ул Австрия тәхете вариҫы булып һанала.

# Карл Людвиг, Австрия эрцгерцогы
## Ғаиләһе

Карл Людвиг өс тапҡыр өйләнгән була. 1856 йылда ул Саксония короле Иоганндың ҡыҙы Маргарита Саксонскаяны (1840—1858) ҡатынлыҡҡа ала. Ул ике йылдан вафат була, балалары булмай.
Икенсе тапҡыр ул 1862 йылда Ике Сицилия короле Фердинанд II ҡыҙы Мария Аннунциатаға (1843—1871) өйләнә. Балалары:
* Франц Фердинанд (1863—1914);
* Отто Франц (1865—1906);
* Карл Фердинанд (1868—1915);
* Маргарита София (1870—1902), Филипп Вюртембергскийҙың улы Альбрехт Вюртембергский ҡатыны.
Уның өсөнсө ҡатыны 1873 йылда ҡатынлыҡҡа алған Португалия короле Мигелдең ҡыҙы Мария Тереза Браганса (1855—1944) була. Ул уға ике ҡыҙ бала тыуҙыра:
* Мария Аннунциата (1876—1961), Градчаналарҙа аббатисса.
* Елизавета Амалия (1878—1960), кенәз Франц Иосиф Лихтенштейнскийҙың әсәһе.

# Карл Людвиг, Австрия эрцгерцогы
## Вафаты

Мысыр һәм Палестинаға сәйәхәт ҡылған саҡта Карл Людвиг Иордан йылғаһынан һыу эсә һәм ауырып китә. 1896 йылдың 19 майында ҡорһаҡ тифынан үлә.
# Альвер Бетти

Альвер Бетти (асылда, Элизабет Альвер, 1937 йылдан Элизабет Тальвик менән, 1956 йылдан Элизабет Лепик, эст. Betti Alver, 1906 йылдың 23 ноябре, Йыгева, Эстония — 1989 йылдың 19 июне, Тарту, Эстония) — эстон шағирәһе, прозаик, тәржемәсе. Эстон теленә А. С. Пушкиндың «Евгений Онегин» романын тәржемә иткән. Эстон ССР-ының атҡаҙанған яҙыусыһы (1966). Эстон ССР-ының халыҡ яҙыусыһы (1981).

# Альвер Бетти
## Биографияһы

Элизабет Альвер 1906 йылдың 23 ноябрендә Йыгевала тыуған. 1924 йылда Тартуҙа гимназия тамамлай, ә 1924—1927 йылда Тарту университетында эстон теле һәм әҙәбиәтен өйрәнә.
1927 йылда «Ел һөйәркәһе» романы нәшер ителә. Б. Альверҙың «Саң һәм ут» тигән тәүге шиғырҙар китабы 1936 йылда баҫылып сыға. Бетти Альвер поэмаһы тәржемәһендә А. С. Пушкиндың поэмалары һәм шиғри романы «Евгений Онегин» (1964), Горькийҙың «Бала саҡ» һәм "Минең университеттарым"баҫылып сыҡты. Шулай уҡ Кристьян Яак Петерсондың немецса яҙылған шиғырҙарын тәржемә итте. Бетти Альверҙың шиғырҙары урыҫ, поляк, немец, инглиз, чех, итальян һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән. Б. Альверҙың шиғырҙарын урыҫ теленә Юнна Морицтәржемә итте.
Альвер Бетти хөрмәтенә тыуған ҡалаһы Йыгевала «Йондоҙло сәғәт» көҙгө шиғриәт көнө үткәрелә. 2013 йылда уның исеме менән Меркурийҙағы кратерҙы атағандар — Альвер (Alver).
Эстон ССР-ының Юхан Смуула исемендәге Әҙәби премия лауреаты (1980).
Яҙма һәм онлайн-тауыш биреүселәр һөҙөмтәләре буйынса онлайн-тауыш биреүселәр исемлеге Эстонияның XX быуаттағы 100 бөйөк эшмәкәре (1999).

# Альвер Бетти
## Ғаиләһе

Шағир Хейти Тальвикка кейәүгә сыға. Лепик 1956 йылда Март Лепикка кейәүгә сыға (әҙәбиәт белгесе, Әҙәбиәт музейының беренсе директоры, 1940-45. йй.). Эдуард Альвер (Азатлыҡ һуғышында Кайтселиит командиры) һәм Сийм Каллас — туғандар.

# Альвер Бетти
## Б. Альверҙың шиғыр китаптары

* «Саң һәм ут» (1936);
* «Йондоҙло сәғәт» (1966);
* «Тормош хлопья» (1971);
* Альвер Бетти 2006 йылғы Эстония почта маркаһында."Осоусы ҡала" (1979);
* «Эмайыги мәрйендәре» (1986).

# Альвер Бетти
## Бетти Альвер филателияла

2006 йылда Бетти Альверҙың 100 йылығын Эстония почтаһы почта маркаһы сығарып билдәләне.
# Ленка

Ленка — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ленский Полой ҡылымығының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 66 км.

# Ленка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023733
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002373
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бугера

Бугера — фамилия.
* Бугера Владислав Евгеньевич (1971 т.) — Рәсәй философы, ғалим, сәйәси публицист һәм һул йүнәлешле ижтимағи-сәйәси хеҙмәткәр. Фәлсәфә фәндәре докторы, профессор.
* Бугера Михаил Евгеньевич (1961 т.) — Рәсәй иҡтисадсыһы һәм сәйәси эшмәкәре.
# Секин Владимир Алексеевич

Секин Владимир Алексеевич (15 май 1924 йыл — 20 декабрь 2005 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, осоусы, полковник (2000), Советтар Союзы Геройы (1945). Стәрлетамаҡ ҡалаһының почётлы гражданы.

# Секин Владимир Алексеевич
## Биографияһы

Владимир Алексеевич Секин 1924 йылдың 15 майында Пенза өлкәһенең Белинский районы Поим ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Владимир Алексеевич 1935 йылда ғаиләһе менән Стәрлетамаҡ ҡалаһына күсеп килә. Стәрлетамаҡ ҡалаһының балалар техник станцияһына йөрөй, самолет моделдәре менән шөғөлләнә; 1940 йылда 3-сө урта мәктәптең һигеҙ синыфын тамамлағас, Стәрлетамаҡ нефть техникумына уҡырға инә.
Һуғыш алдынан нефть техникумында уҡыуын ҡалдыра һәм аэрофлоттың 101-се Стәрлетамаҡ өйрәнеү эскадрильяһында осоусы һөнәренә уҡый башлай. Бөйөк Ватан һуғышы алдынан үҙ ирке менән Ҡыҙыл Армияға китә, Энгельс хәрби-авиация училищеһына уҡырға йүнәлтмә ала. 1944 йылда училищены тамамлай, Ил-2 самолет штурмовикты үҙләштерә.
1944 йылдың июненән 1945 йылдың майына тиклем Ил-2 штурмовигында Белоруссия, Польша һәм Германияла һуғыша. Фронтта булыуының беренсе аҙнаһында лейтенант Секин 28 хәрби осош яһай; 7 тапҡыр лётчик-штурмовиктың самолетын дошман артиллерияһы бәреп төшөрә.
Беренсе наградаһын, Ҡыҙыл Йондоҙ орденын, Владимир Секин 1944 йылдың июлендә ала. 1945 йылда Герой Йондоҙон уға маршал Рокоссовский тапшыра.
Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң 12 йыл хәрби авиацияла хеҙмәт итә — Төньяҡ ғәскәр төркөмөндә, Карпат аръяғы һәм Байкал аръяғы хәрби округында. Ил-10 штурмовигын, МиГ-15бис, истребителен үҙләштерә. Йәш осоусыларҙы өйрәтә.
Запасҡа подполковник дәрәжәһендә сығып, ҡатыны Александра Дмитриева, улдары Владимир, Валерий, ҡыҙы Наталья менән бергә Стәрлетамаҡ ҡалаһына ҡайта. 1971 йылда Стәрлетамаҡ аэроклубын етәкләй, 1987 йылға тиклем мебель комбинатында транспорт цехы начальнигы булып эшләй.
2005 йылдың 20 декабрендә вафат була.

# Секин Владимир Алексеевич
## Батырлығы

«Дошмандың тере көстәренә, атыу ҡоралдарына һәм техникаһына һөжүм итеүгә һәм бомба ташлауға 130 һөҙөмтәле штурм яһаусы хәрби осош яһағаны, шул уҡ ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн» 1945 йылдың 18 авгусында В. А. Секинға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.

# Секин Владимир Алексеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1945)
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (18.08.1945);
* Ленин ордены (18.08.1945);
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (05.11.1944);
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (18.04.1945);
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (11.03.1985);
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (30.08.1944);
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (15.07.1944);
* миҙалдар;
* Стәрлетамаҡ ҡалаһының почетлы гражданы.

# Секин Владимир Алексеевич
## Хәтер

Стәрлетамаҡ ҡалаһының Маршал Г. К. Жуков исемендәге скверындағы Геройҙар аллеяһында В. А. Секиндың бюсы ҡуйылған. 2005 йылда 3-сө һанлы ул уҡыған мәктәптә Геройҙың бюсы ҡуйылған. Герой йәшәгән йортҡа (Тыныслыҡ урамы, 57) ике телдә — башҡорт һәм рус телендә мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.
# Карьял

Карьял — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Журавлева йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Карьял
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026866
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202686
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хохломка

Хохломка — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Узола йылғаһының һул ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Хохломка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Түбәнге Новгород ГЭС-ынан Ока йылғаһының тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300512110000017268
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001726
* Бассейн коды — 08.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шаран ауыл Советы (Шаран районы)

Шаран ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Шаран районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Шаран ауылы.

# Шаран ауыл Советы (Шаран районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Шаран ауыл Советы (Шаран районы)
## Составы

Шаран ауыл Советы составына 3 тораҡ пункты инә:
* Наратаҫты ауылы,
* Тархан ауылы,
* Шаран ауылы.
# Итомля

Итомля — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волга йылғаһының һул ярына тамағынан 3345 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Итомля
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000571
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000057
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шёнглайна

Шёнглайна (нем. Schongleina) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 501 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,77 км². Диңгеҙ кимәленән 280 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7646 һәм автомобиль коды — SHK.
# Червленная (Карповка ҡушылдығы)

Червленная — Рәсәй йылғаһы. Вологоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карповка йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Червленная (Карповка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Червленная йылғаһы, инештән Береславск һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Дон йылғаһы Хопёр һәм Северский Донец йылғалары ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300612107000009520
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000952
* Бассейн коды — 05.01.03.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# ПАй-Ты-Вис

ПАй-Ты-Вис — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Уң ПАй-Ёра йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# ПАй-Ты-Вис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031098
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303109
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Молчепа

Молчепа — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы,Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Белая йылғаһының уң ярына тамағынан 210 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Молчепа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Белая (Кубань ҡушылдығы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001112108100004403
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100440
* Бассейн коды — 06.02.00.011
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бүгәй (Сорочка ҡушылдығы)

Бүгәй (рус. Бугай) — Рәсәйҙәге йылға, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Сорочка йылғаһына һул яғынан тамағынан 48 км алыҫлыҡта ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км тәшкил итә. Йылға тамағы координаттары — 52.228864/0/0/N/53.009003/0/0/E.

# Бүгәй (Сорочка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Түбәнге Волга бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һамар йылғаһы, Елшән ауылы янындағы Сорочинск гидроузеленән һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — юҡ. Йылға бассейны — Волга Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәренә ярашлы:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001012112100006631
— Кодтар буйынса гидрологик өйрәнеү (ГӨ) — 112100663
— Бассейн коды — 11.01.00.010
— ГӨ буйынса томы — 12
— ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Черногорияла туризм

Ҡаратаулыла туризм иҡтисадтың алдынғы тармаҡтарҙың береһе булып тора һәм йылдам үҫешә. Мәҫәлән, 2009 йылда туризмдан алынған килем 2007 йылға ҡарата 39 процентҡа артҡан — 2007 йылда килем 480 млн. евро булһа, 2009 йылда 569 миллион евро була. Адриатик диңгеҙе ярҙары 295 километрға һуҙыла, шуларҙың 72 километры — пляж. 2019 йылдың мартында Рәсәй туристары был илдә визаһыҙ килеш 90 көнгә тиклем була ала.

# Черногорияла туризм
## Тарихы

2012 йылда туристар өсөн иң популяр булған ҡалалар:
* Будва (туристар 692.000)
* Херцег-Нови (229.000)
* Бар (156.000)
* Ульцинь (125.000)
* Котор (56.000)
* Подгорица (53.000)
Боронғо ҡала Котор һәм Дурмитор милли паркы ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелгән .

# Черногорияла туризм
## Шулай уҡ ҡара

* Черногорияның иҡтисады
# Ликани Паркы

Ликани паркы - Грузияның милли мәҙәниәт әһәмиәтендәге ҡомартҡы.

# Ликани Паркы
## Географияһы

Ликани Паркы Грузияның Самцхе-Джавахети төбәгенең Боржоми муниципалитеты Боржоми ҡалаһының Ликани районы биләмәһендә урынлашҡан.

# Ликани Паркы
## Тасуирламаһы

Парк XIX быуатта (1892-1895) ултыртыла башлаған. Комплексҡа Николай Романов һарайы, элекке хөкүмәт резиденцияһы һәм оранжерея инә.
Ҡомартҡы ҙур территорияны биләй, үтеүе ҡыйын урындар буйлап һуҙылған; паркта ултыртылған ағастар араһынан киң асфальт юлдар һалынған. Парк биләмәһендә төрлө тәғәйенләнештәге ҡаралтылр урынлашҡан: Георгий сиркәүе, шифаханалар, йәмәғәт туҡланыу урындары.
Парктағы 1895 йылда төҙөлгән ҙур булмаған һарай ҡыҙыҡһыныу уята. Мозаикалы бассейндар үҙенсәлекле, Мтквари йылғаһы аша һалынған металл күпер икенсе ярҙағы тимер юлға алып сыға. Петра замогына күтәрелеп була.
Тарихи Ликани паркы архитектура комплексын реабилитациялау проектын Партнерлыҡ Фонды һәм уның ярҙамсы компанияһы Likani Residence башҡара..
2017 йылда Ликани Паркына Грузияның милли әһәмиәткә эйә күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡыһы статусы бирелгән. .