yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Алашаүлгән

Алашаүлгән (рус. Алаша Ульган) — Рәсәй, Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы тау.

# Алашаүлгән
## Географияһы

Алашаүлгән тауы Ҡыуандыҡ районындағы Ҡайраҡлы ауылынан 5 км төньяҡтараҡ, Ҡаҫмарт йылғаһы ҡушылдығы, Ҡыуандыҡ районында, өлөшләтә Башҡортостандың Ейәнсура районы биләмәләрендә аҡан Бәрҙеле йылғаһы буйында урынлашҡан

# Алашаүлгән
## Климаты

Тау урынлашҡан төбәктең климаты Ҡыуандыҡ районының күпселек урыны өсөн дә дөйөм. Бындағы климат уртаса континенталь, йылдың дүрт миҙгеле лә аныҡ ҡына айырыла. Температураның абсолют минимумы иң һалҡын ай-ғинуарҙа −45 °C; иң йылы ай июлдә температураның абсолют максимумы + 42 °C. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм 300—550 мм, шуның 70 % яҙғы-йәйге айҙарҙа яуа. Ҡар ҡатламы ярайһы тотороҡло, йылына уртаса 150 көн ята.

# Алашаүлгән
## Этимологияһы

Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында бәйән итеүенсә, оронимдың килеп сығышы тураһында төрлө фараздар йөрөй. Береһе буйынса, был төбәк тау-яландары Алаша исемле башҡорттоҡо булған да, тау уның исеме менән йөрөтөлә башлаған. Икенсе бер риүәйәттә был урында ҙур ғәрәсәт ҡубып бик күп йылҡы малы һәләк булған. Башҡорттарҙың йылҡысылыҡ менән бәйле бик күп күп топонимдарының береһе, тип яҙа С. М. Стрельников
# Сабирйәнов Зөфәр Сабирйән улы

Зөфәр Сабирйәнов (1.10.1935—24.12.2014) — журналист, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
Зөфәр Сабирйән улы Сабирйәнов 1935 йылдың 1 октябрендә Башҡортостан Республикаһының Балтас районы, Иҫке Балтас ауылында тыуған. Ата- әсәһе белемле кеше булғандар. Әсәһе Тәлиға Вәлиулла ҡыҙы Октябрь революцияһына хәтле үк уҡытыусы булған. Революциянан һуң «активистка» булған, ауылдарҙы коллективлаштырыуҙа ҡатнашҡан. Атаһы Сабирйән Йосоп улы өс һуғышта ҡатнашҡан. Беренсе донъя һуғышында ҡаһарманлығы өсөн Георгий тәреһе менән бүләкләнгән. Ватандаштар һуғышы ваҡытында Колчак ғәскәренә ҡаршы көрәшкән. Бөйөк Ватан һуғышында Мәскәүҙән Берлинғаса барып еткән. Өлкән ағаһы Мөбәрәк Кенигсбергты штурмлаған ваҡытта 1945 йылдың мартында батырҙарса вафат була.

# Сабирйәнов Зөфәр Сабирйән улы
## Тормош юлы

1953 йылда Иҫке Балтас урта мәктәбен тамамлай. Бала саҡтан уҡ осоусы булырға хыяллана. Һәм ул хыялын тормошҡа ашырыу өсөн хәрби авивциф уилиеһына уырға керә һәм 1955 йылда тамамлай. 1958 йылдың майынаса Хәрби һауа көстәре ғәскәрәрендә офицер булыр хеҙмәт итә. Армиянан һуң Башҡортостанға әйләнеп ҡайта. Республиканың район гәзиттәрендә эшләй. Балтас, Бөрө, Яңауыл һәм Ғафури район гәзиттәрендә төрлө вазифалара эшләп тәжрибә туплай. Ябай хәбәрсенән мөхәриргәсә хеҙмәт юлы баҫҡыстарын уҙа. Бер үк ваҡытта ситтән тороп Башҡорт дәүләт университының филолоия факультетын тамамлай. Юғары белем алғас, яҙмыш уны баш ҡалаға «Ҡыҙыл таң» гәзитенә алып килә.
Бында ул 1973 йылдан алып 1998 йылғаса эшләй. Ошо осорҙа ул үҙенең пофессиональ һәм кешелек сифаттарын аса. Ябай хәбәрсенән мөхәррир урынбаҫарынаса вазифалар биләй. Гәзиттең баш мөхәррире булып ун алты йыл эшләй, ошо ваҡыт эсендә үҙенең эшенең нескәлектәренә тиклем өйрәнә. Уға билдәле журналистар Рәмәл Дашкин, Муса Мөлөеов , Рәсих Ханнановтар менән хемәт юлы үтә, уларҙан кү нәмәгә өйрәнә. Уның тураһында хеҙмәттәштәре: — Төпло энциклопедист, күп уҡыны, бар республиканы һәм уның бик күп кешеләрен белә ине, — тип иҫкә ала.
Хаҡлы ялға сыҡҡас Өфөлә йәшәй, редакцияға йыш килеп йөрөй, һәм шиғырҙар ижад итә. Шиғырҙары Республиканың «Башҡортостан», «Ҡыҙыл таң» гәзиттәрендә баҫыла һәм ыңғай баһа ала. 2014 йылдың 24 декабрендә вафат була һәм Өфөлә ерләнә.

# Сабирйәнов Зөфәр Сабирйән улы
## Бүләктәре

* РСФСР Юғары Советы Президиумы почет грамотаһы
* Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре
# Калинишна

Калинишна — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ручьи йылғаһының уң ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 6 км.

# Калинишна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040765
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004076
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Богана

Богана — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ворона йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Богана
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ворона. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200212107000006915
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000691
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Горин Анатолий Сергеевич

Горин Анатолий Сергеевич (1 март 1922 йыл — 14 ноябрь 1981 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, штурм авиацияһы лётчигы, капитан (1957). Советтар Союзы Геройы (1946).

# Горин Анатолий Сергеевич
## Биографияһы

Анатолий Сергеевич Горин 1922 йылдың 1 мартында Автономиялы Башҡорт Совет Республикаһының Стәрлетамаҡ кантоны Красноусол Заводы ҡасабаһында (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районы Красноусол ауылы) эшсе ғаиләһендә тыуған. Тулы булмаған урта белем ала, Ишембайҙа «Туймазанефть» предприятиеһында быраулаусы һәм нефть промыслалары эшсеһе булып эшләй.
1941 йылда Горин Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһына хеҙмәткә саҡырыла. 1942 йылда Энгельс хәрби авиация пилоттар мәктәбен тамамлаған. 1943 йылдың авгусынан — Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында.
1945 йылдың май айына лейтенант Горин Анатолий 2-се Украина фронты 5-се һауа армияһы 5-сы штурм авиация корпусы 264-се штурм авиадивизияһы 451-се штурм авиаполкының эскадрилья штурманы һәм командир урынбаҫары була. Шул ваҡытҡа ул «Ил-2» штурмовигында 242 хәрби осош яһай. Көсөргәнешле алыштар ваҡытында ул көнөнә 3-4-әр осош яһай. 57 тапҡыр дошман ғәскәрҙәренә һауа разведкаһына бара, ҡиммәтле мәғлүмәттәр таба. 12 һауа һуғышында ҡатнашып, 6 дошман самолетын бәреп төшөрә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1946 йылдың 15 майҙағы указы менән «немец илбаҫарҙары менән һуғышта командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм шул уҡ ваҡытта батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткәне өсөн» лейтенант Анатолий Горинға Ленин ордены һәм 2870 һанлы «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырылып, «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.
1946 йылда Горин запасҡа сыға. 1950—1957 йылдарҙа ул яңынан Совет Армияһында хеҙмәтен дауам итә. Капитан дәрәжәһендә запасҡа китә. Новгород өлкәһенең Боровичи ҡалаһында йәшәй, утҡа сыҙамлы материалдар комбинатында токарь булып эшләй. 1981 йылдың 14 ноябрендә вафат була, Боровичи ҡалаһында ерләнгән.

# Горин Анатолий Сергеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (15.05.1946).
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы
* Ленин ордены
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (05.01.1944).
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (11.06.1944).
* Александр Невский ордены (СССР) (12.04.1945).
* Александр Невский ордены (08.06.1945).
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (16.12.1943).
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (27.08.1943).
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (09.08.1943).
* Миҙалдар.
# Толыч

Толыч — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/891 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Толыч
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006932
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100693
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кос-Ёль

Кос-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пив-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кос-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015784
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001578
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ай-Еган

Ай-Ёган — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каралька йылғаһының уң ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 114 км.

# Ай-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300065475
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306547
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Богуславец Анна Ульяновна

Богуславец Анна Ульяновна (6 ғинуар 1919 йыл — 1 август 1993 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы. Украина ССР-ы Сумы өлкәһе Сумы өлкәһе Роменский районының "Маяк"колхозы звеньевойы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1951).

# Богуславец Анна Ульяновна
## Биографияһы

Анна Ульяновна Богуславец 1919 йылдың 6 ғинуарында Сумы өлкәһе Роменский районы Николаевка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Украин ҡыҙы. 1930 йылда урта мәктәпте тамамлай.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген Роменский районы «Маяк» колхозында башлай, 1936 йылда — махорка, күк һағыҙ, тут ебәк күбәләгенең ҡурсаҡ көбөн үҫтереү буйынса звеньевой.
СССР Юғары Советы Президиумының 1951 йылдың 6 апрель Указы менән «Маяк» колхозы звеньевойы Богуславец Анна Ульяновнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1952 йылда Полтава өлкәһе Миргород ҡалаһында ебәкселек бригадирҙары курсын тамамлай. Тыуған колхозында ебәкселек, ә 1958 йылдан — йәшелсә бригадаһын етәкләй.
Һуңынан Сумы өлкәһендәге Ромны ҡалаһына күсә, унда туҡланыу системаһында эшләй. 1993 йылдың 1 авгусында вафат була.

# Богуславец Анна Ульяновна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (06.04.1951)
* Ленин ордены (06.04.1951)
* миҙалдар.
# Чарус

Чарус — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2189/246 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 105 км.

# Чарус
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200029345
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202934
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡабырсаҡ

Ҡабырсаҡ - (рус. Раковина) — ҡайһы бер умыртҡаһыҙҙар һәм микроорганизмдарҙың тәнен ҡаплап, ҡурсып торған ҡаты тышлыҡ. Умыртҡаһыҙҙарҙың ҡабырсағын өйрәнеү менән конхиология шөғөлләнә. Файҙаланыу һәм коллекциялар туплау өсөн моллюскыларҙың ҡабырсаҡтары әһәмиәтле.

# Ҡабырсаҡ
## Ҡабырсаҡлы организмдар төркөмдәре

* Протистар (бер күҙәнәклеләр):
** Диатомолы ылымыҡтар йәки диатомдар , ҡабырсағы эпитека һәм гипотеканан тора.
** Динофлагелляттар панцирлы була ала из пластинок Целлюлоза|целлюлозы, также изредка называемый ҡабырсаҡой.
** Фораминиферҙар. ҡабырсаҡлы фораминифер төрлө рәүештә була.
** Громиидтар. ҡабырсаҡлы громиид бер камералы була.
** Tectofilosida.
** Эуглифиды.
** Арцеллиниды.
** Trichosida.
* Хайуандар:
** Ҡыҫала һымаҡтар:
*** Конхострактар.
*** Ҡабырсаҡлы ҡыҫала һымаҡтар йәки остракоддар.
*** 'Мыйыҡ аяҡлы ҡыҫала һымаҡтар'.
*** Раки-отшельники үҙ ҡабырсаҡтары юҡ, әммә ҡорһаҡ аяҡлыларҙың үҙҙәренә таман килгән ҡабырсаҡтарын файҙаланалар.
** Моллюскылар. Они могут быть цельными, либо состоять из двух отдельных створок — правой и левой (у двустворчатых моллюсков) или из восьми или семи пластинок (у панцирных моллюсков).
** Яурын аяҡлылар йәки брахиоподтар.

# Ҡабырсаҡ
## Геологик әһәмиәте

Төрлө төркөм организмдарҙың ҡабырсаҡтары Һыу төбө ултырмаларының һәм Ултырма тау тоҡомдарының хасил булыуына булышлыҡ итә .
Диатом ылымыҡтар диңгеҙ төбөнә ултырып, Диатом ләм барлыҡҡа килтерә, уныһы артабан диатомит, трепел һәм опока хасил итә.
Планктон фораминифер ҡабырсаҡтары глобигерин ләмдәр барлыҡҡа килтерә. Эре фузулинид һәм нуммулитидтар эзбиз ятҡылыҡтары хасил булыуына булышлыҡ итә.
# Мостай Кәрим (төшөнсәләр)

Мостай Кәрим — күп мәғәнәле төшөнсә:
* Мостай Кәрим — шағир, драматург.
* Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһы — Өфө ҡалаһының Киров районында урынлашҡан дөйөм белем биреү мәктәбе.
* Мостай Кәрим урамы (Өфө) — Өфө ҡалаһында урам.
* Башҡортостан Республикаһының Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры — Өфөлә театр.
* Мостай Кәрим исемендәге сквер — — Өфөлә сквер.
# Яңы Казанка (Ырымбур өлкәһе)

Яңы Казанка (рус. Новоказанка) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл

# Яңы Казанка (Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы

Ауыл округ үҙәге Ҡыуандыҡ ҡалаһынан төньяҡ-көнсығыштараҡ, яҡынса 25 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Яңы Казанка (Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы
### Сәғәт бүлкәте

* МСК+2 (Өфө ваҡыты)
* Яңы Казанка ауылы, бөтә Ырымбур өлкәһе кеүек үк, МСК+2 (Өфө ваҡыты) сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. UTC ваҡытына ҡарата айырмаһы — +5:00 сәғәт.

# Яңы Казанка (Ырымбур өлкәһе)
## Климаты

Климаты уртаса-континенталь. Йыл миҙгелдәре аныҡ айырылып тора. Район буйынса уртаса температура +4,0$^о$С -тән +4,8$^о$С-ҡа тиклем үҙгәрә. Йылдың иң һалҡын айы — ғинуар, уртаса айлыҡ температураһы яҡынса −20,5$^о$С — 35 $^о$С. Атмосфера яуым-төшөмө бер йыл эсендә 300-ҙән алып 450—550 миллиметрға етә, шуның менән бергә күпселек өлөшө яҙғы-йәйге осорға (70 процент самаһы) тура килә. Ҡар япмаһы тотороҡло, уның дауамлылығы уртаса 150 көн тәшкил итә.

# Яңы Казанка (Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

Риүәйәт ителеүенсә, ауылға 1900 йылда йәки саҡ ҡына элегерәк Воронеж һәм Пенза губерналарынан күсеп килеүселәр нигеҙ һалған. Исеме, күрәһең, иҫке тыуған төйәктәре — Казанка ауылы иҫтәлегенә бирелгән. Уның тағы ике исеме бар. Тәүгеһе башҡорттарға билдәле — Аҡ-Кәпәс, икенсеһе — Белошапка — тәүгеһенең һүҙмә-һүҙ тәржемәһе тип иҫәпләнә
Ырымбур өлкәһенең 2015 йылдың 6 мартындағы 3029 / 834-V һанлы Законына ярашлы Ҡыуандыҡ районы муниципаль берәмеген, шулай уҡ уға ингән барлыҡ ауыл һәм ҡала биләмәләре Ҡыуандыҡ ҡала округы муниципаль берәмегенә берләштереү юлы менән үҙгәртелә.
2016 йылға тиклем Ҡыуандыҡ районының Оноприевка ауыл Советына ингән, муниципаль берәмектәрҙе үҙгәртеп ҡороғандан һуң Ҡыуандыҡ ҡала округы составында раҫланған.

# Яңы Казанка (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

2002 йылда даими йәшәгән халҡы 259 кеше тәшкил иткән (урыҫтар — 79 %), 2010 йылда — 184 кеше булған.
# Сигаков Николай Иванович

Сигаков Николай Иванович (1947 йыл 22 апрель) — Салауат ҡалаһы хакимиәте башлығы (1997—1999), Башҡортостан Республикаһының сәнәғәт, тышҡы бәйләнештәр һәм сауҙа министры вазифаһын башҡарыусы, Башҡортостан Премьер-министрының беренсе урынбаҫары.

# Сигаков Николай Иванович
## Биографияһы

Николай Иванович Сигаков 1947 йылдың 22 апрелендә БАССР-ҙың Стәрлетамаҡ районы Май ауылында тыуа. «Инженер-механик» һөнәре буйынса Өфө нефть институтын тамамлай.
Хеҙмәт юлын 1963 йылда Салауат техник быяла заводында (хәҙер «Салаватстекло» асыҡ акционерҙар йәмғиәте) башлай: слесарь-көйләүсе, әйҙәүсе инженер, цех механигы, производство начальнигы урынбаҫары, цех начальнигы, планлы-производство бүлеге начальнигы, производство начальнигы.
КПСС ағзаһы. 1980 йылдан — предприятиеның партком секретары, 1983—1997 йылдарҙа — «Салауатбыяла»-ның генераль директоры.
Уның етәкселеге аҫтында предприятие техник йәһәттән үҙгәртеп ҡорола; стеклохолст етештереү индерелә, быяланы төрөү буйынса контейнерҙар әҙерләү цехы асыла.
9-сы һәм 12-се саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советының Вәкилдәр Палатаһы депутаты.
1997—1999 йылдарҙа — Салауат ҡалаһы хакимиәте башлығы.
Салауат ҡалаһы хакимиәте башлығы вазифаһынан киткәндән һуң 1999 йылдан Башҡортостан Премьер-министрының беренсе урынбаҫары була.
2002 йылдың апрелендә Башҡортостан Республикаһының сәнәғәт, тышҡы бәйләнештәр һәм сауҙа министры вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнә. 2002 йылдың июнендә Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы Эшҡыуарлыҡты яҡлау буйынса ведомство-ара совет ағзаһы итеп тәғәйенләнә.

# Сигаков Николай Иванович
## Наградалары

* «Почет Билдәһе» ордены
* Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе
# Ҡарға (йондоҙлоҡ)

Ҡарға (йондоҙлоҡ) (лат. Corvus) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Альгораб (δ Crv), яҡтылығы 2,95 була. Майҙаны буйынса урыны — 70.
# Изге һыу

Изге һыу (өшкөртөлгән һыу, агиасма (от грек. Αγίασμα — «изге» (святыня))) — Ғибәҙәт ҡылыу ваҡытында ҡорамда изгеләштерелгән һыуҙың исеме.

# Изге һыу
## Тарихы

Христианлыҡта изгеләндерелгән һыуҙы ҡулланыу II быуатҡа барып тоташа. Изге риүәйәттәргә ярашлы, Рим папаһы Александр I йорттарҙы изгеләндереү йолаһын индерә. Йортто таҙартыу маҡсатында һыу бөркөү «Апостол Петрҙың ғәмәлдәре» апокрифтарында телгә алына. Суҡындырылыуға тиклем һыуҙы изгеләндереү II быуат аҙағынан — III быуат башынан билдәле. Изгеләндерелгән һыу тураһында Епифаний Кипрский IV быуаттың 70-се йылдарында яҙылған «Ересейға ҡаршы» йәки «Панарион» тигән хеҙмәтендә телгә ала.
Богоявление көнөндә алынған һыуҙы хөрмәт итеү йолаһы Александрия сиркәүендә тәүге тапҡыр үткәрелә, һуңынан был байрамды башҡа сиркәүҙәрҙә лә билдәләй башлайҙар. Ошо уҡ традицияны Иоаан Златоуст та тасуирлай. 387 йылда раббының Антиохияла үткәрелгән байрамға вәғәзендә ул былай тип яҙа: «Был байрамда төн уртаһында бөтәһе лә, һыу алғас, уны өйөнә алып ҡайта һәм йыл буйына һаҡлай, сөнки бөгөн һыуҙар изгеләндерелгән. Был һыуҙың сифаты ваҡыт үтеү менән боҙолмай; киреһенсә, бөгөн алынған һыу йыл буйына, йыш ҡына ике йәки өс йыл боҙолмай һәм саф ҡала».
Иоаан Златоуст һыу өҫтөндә бер ниндәй ҙә доға ҡылыу тураһында хәбәр итмәй. Барлыҡ теләүселәр ҙә һыуҙы урындағы сығанаҡтарҙан ғына йыя, уның изгелеге доға ҡылыуҙа түгел, ә Богоявленск байрамында алыныуы мөһим. Байрам төнөндә ғибәҙәтхана янындағы теләһә ниндәй сығанаҡтан йыйылған һыу изгеләндергән һыу тип һаналған.
VVI быуаттар сигендәге сиркәү тарихсыһы Феодор Чтец һыуға доға ҡылыу йолаһын Петр Гнафест уйлап «сығарған». Быны XIV быуатта Византия сиркәүе тарихсыһы Никифор Каллист Ксанфопул раҫлай.

# Изге һыу
## Тарихы
### Православие сиркәүендә

Православие сиркәүендә һыу изгеләндереүҙең бер нисә төрө ҡулланыла:
* Бөйөк изгеләндереү — 5 (18) ғинуарҙа башҡарыла, ә икнсе көнөндә Богоявление байрамы үткәрелә. Был көндә һыуҙы изгеләндереү һыу ятҡылығына тәре менән барғандар. Бындай һыуҙы махсус доғанан һуң һәм ас килеш кенә эсергә рөхсәт ителә.
* Ҡыҫҡартылған бөйөк изгеләндереү

# Изге һыу
## Өшкөртөлгән һыу башҡорттарҙа

* Һарайҙа мал үрсем ала алмаһа, өшкөртөлгән һыуҙы стенаға һирпеп сығырға кәрәк.
* "Һыуҙан таҙа булып булмаҫ", "Һыуҙан оло булма", "Эскән һыуыңа төкөрмә" тиҙәр мәҡәлдәр ҙә. Ғалимдар өшкөртөлгән һыу составын тикшереп, доға уҡылған һыу структураһының бик матур йондоҙ формаһында булғанын асыҡлайҙар. Шуға ла изге ниәт менән өшкөртөлгән һыуҙар ауырыуҙың һаулығына ыңғай йоғонто яһай икән. Зәмзәм һыуы бер ҡасан да иҫкермәй. Был бит иҫ киткес мөғжизә!.
# Ленин районы (Дондағы Ростов)

Ленин районы — Дондағы Ростов ҡалаһының эре сәнәғәт, сауҙа-эшҡыуарлыҡ, мәҙәни һәм ғилми-мәғариф районы, 80 меңгә яҡын кеше йәшәй. 1920 йылда Темерник исеме менән барлыҡҡа килгән, В. И. Ленин вафат булғандан һуң исеме Ленин районы тип үҙгәртелгән. 1937 йылда Ленин районы территорияһының Темерник йылғаһы аръяғында ятҡан бер өлөшө Тимер юл районына бүлеп бирелә.

# Ленин районы (Дондағы Ростов)
## Иҡтисады

Предприятиеларҙың, ойошмаларҙың, учреждениеларҙың дөйөм һаны — 5605, шул иҫәптән дәүләткә ҡарамағандары — 5450. Райондың сәнәғәт потенциалы нигеҙен 22 эре һәм урта предприятие тәшкил итә. Улар «Ростов иген продукттары комбинаты», «Дон тиреһе», «Дон кирбесе», «Агат» заводы, «Ростовбумага», «Ростовэнерго» һәм башҡалар.

# Ленин районы (Дондағы Ростов)
## Мәғариф

Ленин районы Дондағы Ростов ҡалаһында мәғариф буйынса айырым урын биләй: районда 5 юғары уҡыу йорто — Ростов дәүләт архитектура институты, С. Рахманинов исемендәге Ростов дәүләт консерваторияһы, Төньяҡ-Кавказ дәүләт хеҙмәте академияһы, Рәсәй таможня академияһының Ростов филиалы һәм 5 колледж — төҙөлөш, финанс-иҡтисади, элемтә һәм информатика, радио приборҙарын төҙөү, автодорожный, кино һәм телевидение техникумы, тимер юл транспорты техникумы. Мәктәпкәсә учреждениеларға һәм мәктәпкә ҙур иғтибар бүленә, мәҫәлән, 2005 йылда 70-се мәктәп базаһында спорт комплексы файҙаланыуға тапшырылған. Был Дондағы Ростовта тәүге мәктәп стадионы, ул европа стандарттарына тап килгән проект буйынса башҡарылған.

# Ленин районы (Дондағы Ростов)
## Мәҙәниәте

Ленин районы ҙур мәҙәни үҙәк булып тора, бында төп мәҙәниәт учреждениелары тупланған: спорт һарайы, йәштәр ижады Һарайы, төҙөүселәр мәҙәниәт һарайы, «Энергетик» һәм Ким Назаретов исемендәге мәғариф-мәҙәни музыкаль үҙәк. Бөтә йәштәге һәм бөтә быуын кешеләре М. Горький һәм 8 Март исемендәге ял һәм мәҙәниәт парктарында ҙур ҡәнәғәтлек менән ял итәләр.
Район территорияһында 268 архитектура, тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыһы урынлашҡан.

# Ленин районы (Дондағы Ростов)
## Урамдары

* Оло баҡса урамы
* Яр буйы урамы
* Бондаренко урамы
* Туғандар тыҡрығы
* Буденный проспекты
* Гәзит тыҡрығы
* Гайдар урамы
* Доломановский тыҡрығы
* Зявкин урамы
* Катаев урамы
* Красноармейская урамы
* Максим Горький урамы
* Марков урамы
* Мечников урамы
* Мәскәү урамы
* Подтёлков урамы
* Почта урамы (Станиславский урамы)
* Пушкин урамы
* Семашко проспекы
* Серафимович урамы
* Musikalische wochenblatt проспекты
* Согласие урамы
* Тоҙ ипкене
* Станиславский урамы
* Темерник урамы
* Филимон урамы
* Халтурин тыҡрығы
* Черепахин урамы
# Дәсүҡилек

Дәсүҡилек (ғәр. دسوقية‎; рус. Дисукия) — суфый тәриҡәте, башлыса Мысырҙағы Дәсүҡ ҡалаһында эшмәкәрлек алып бара.
Нигеҙ һалыусыһы Ибраһим әд-Дәсүҡи, уның Нил дельтаһындағы ял итеү урыны Мысыр суфыйҙары өсөн төп ғибәҙәт ҡылыу урыны. Тәриҡәт тарафдарҙарын дәсүҡиҙәр йәки борһаниҙар тип йөрөтәләр.

# Дәсүҡилек
## Нигеҙ һалыусы

Тәриҡәткә нигеҙ һалыусы Борһанетдин Ибраһим ибн Әбүл-Мәжәд әд-Дәсүҡи (вафаты 1277). Дәсүҡ ауылында (Көньяҡ Мысыр) тыуған. Унда ул оҙаҡ йәшәй, башланғыс белем ала, Ҡөрьәнде ятлап ала, шәфиғи фиҡһын өйрәнә. Тәжрибәле уҡытыусылар етәкселегендә суфыйлыҡты өйрәнеү менән шөғөлләнә. Егерме йыл бикләнеп йәшәй, шунан һуң үҙенең юлын әүҙем вәғәзләй башлай.

# Дәсүҡилек
## Тәғлимәте

Тәриҡәт тәғлимәтенең рифәғи, сүхравәрди һәм шәзили тәриҡәттәре менән оҡшаш ерҙәре күп. Ҡайһы берәүҙәр бәдәүиҙәр тәриҡәтенең бер өлөшө тип иҫәпләй.
Тәриҡәт эйәрсендәре яңғырауыҡлы зекер (жаһри) ҡуллана. Йәшел кейем кейәләр.

# Дәсүҡилек
## Таралыуы

Дәсүҡиҙәр тәриҡәте Мысырҙа, Суданда һәм Төньяҡ Африкала тарала. Мысырҙа таралыуы буйынса шәзили һәм бәҙәүиҙәрҙән ҡала өсөнсө урында тора. Тәриҡәттең бер нисә тармағы бар.