yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кул-Игол

Кул-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Колик-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 195 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Кул-Игол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200040333
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204033
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Үрге Глушица

Үрге Глушица — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Летка йылғаһының һул ярына тамағынан 128 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Үрге Глушица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031754
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103175
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пизек

Пизек — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 193 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Пизек
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027702
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202770
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# XIX быуат почта станцияһы (Аҡсай)

XIX быуат почта станцияһы — архитектура комплексы, Ростов өлкәһенең Аҡсай ҡалаһы музейы. Аҡсай хәрби-тарихи музей составына инә. Музей ҡаланың белем биреү учреждениеләре, ойошмалары һәм предприятиеләре менән хеҙмәттәшлек итә. Музей ҡарарға килеүселәргә ҡала һәм Дон крайы тарихы буйынса лекциялар уҡыла, экскурсиялар һәм төрлө саралар үткәрелә.

# XIX быуат почта станцияһы (Аҡсай)
## Тарихы

Почта станцияһы — Аҡсай ҡалаһының үҙәгендә, Дон йылғаһы аша элекке сығыу урыны эргәһендә урынлашҡан, кеше йәшәгән һәм хужалыҡ ҡаралтыларынан торған архитектура комплексы. Музей 1992 йылдан алып эшләй, музей бинаһында ҡуйылған бер нисә даими күргәҙмәһе бар. Музей типик XIX быуат почта станцияһының тышҡы күренешен күҙ алдына килтерә.
Музей территорияһында урынлашҡан:
* почта ҡарауылсыһы йорто,
* ҡунаҡхана бинаһы,
* ҡоҙоҡ,
* көймә һарайы
* ял итеү өсөн беседка.
Станция Рәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты булып тора. Аҡсайҙың почта станцияһы аша төрлө йылдарҙа Александр Пушкин, Михаил Лермонтов, Александр Грибоедов, Лев Толстой, Пётр Чайковский, Раевский Николай Николаевич, һөргөнгә ебәрелгән декабристар үтеп китәләр.
Музейҙың «Аҡсай почтаһы» тип аталған үҙәк күргәҙмәһе экскурсанттарҙы станица почтаһы тарихы менән таныштыра. Почта бында XVIII быуатта уҡ эшләгән һәм хәҙерге автовокзалдарҙың прототибы булып тора. Бында тәүлек әйләнәһенә дилижанстар һәм көймәләр ҡабул итәләр. Музей бинаһында почта станцияһы интерьеры элекке хәленә ҡайтарылған.
Территорияла даими рәүештә эшләүсе күргәҙмәләр:
* «Аҡсайҙың боронғо йылъяҙмаһы» күргәҙмәһе, унда ташҡа әүерелгән хайуандар һәм үҫемлектәр ҡалдыҡтары, шулай уҡ Аҡсай йылғаһы бассейнында табылған таш, бронза, тимер быуат, урта быуат археологик табылдыҡтары ҡуйылған.
* Көймә һарайы бинаһында һәм ихатала XIX быуат аҙағы — XX быуат башындағы егеүле транспорт коллекцияһы күргәҙмәгә ҡуйылған — еңел кырандастар, саналар, көймәләр, фаэтондар (көймәле арба) һәм бричкалар (еңел арбалар).
Йыл һайын, июндең беренсе шәмбеһендә, А. С. Пушкиндың 1820 һәм 1829 йылдарҙа Аҡсай станицаһында булыуы хөрмәтенә, почта станцияһында «Пушкин байрамы» үтә. 1941—1943 йылдарҙа Аҡсай станицаһын ике тапҡыр немец-фашист илбаҫарҙары баҫып ала. Бында ҡаты һуғыштар бара. 1942 йылда 485 артиллерия полкының 3-сө дивизионы зенит батареяһы ҡала халҡының Дон аша эвакуацияһын ышыҡлап тора. 1985 йылда ошо хөрмәткә музейға ингән урында «Һыу аша сығыу» һәйкәле ҡуйылған, ул ауыш постаменттағы хәрби йөк машинаһынан ғибәрәт. Постаментта йөк машинаһы менән йәнәш зенит орудиеһе ҡуйылған.
# Нганораха-Яха (Щучья ҡушылдығы)

Нганораха-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Щучья йылғаһының һул ярына тамағынан 190 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Нганораха-Яха (Щучья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034456
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303445
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Овраг Крутенький

овраг Крутенький — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №712 исемһеҙ күл ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Овраг Крутенький
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терса. Бәләкәй йылға бассейны — Дон йылғаһы Хопёр һәм Северский Донец йылғалары ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300212107000008855
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000885
* Бассейн коды — 05.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бикбулатова Зәйтүнә Ислам ҡыҙы

Бикбулатова Зәйтүнә Ислам ҡыҙы (28 май 1908 йыл — 23 февраль 1992 йыл) — башҡорт театр актёры. 1938 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1928—1992 йылдарҙа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. СССР‑ҙың (1973) һәм РСФСР‑ҙың (1955) халыҡ, РСФСР‑ҙың (1947) һәм Башҡорт АССР‑ының (1944) атҡаҙанған артисы. РСФСР‑ҙың К. С. Станиславский исемендәге (1967), БАССР-ҙың Салауат Юлаев исемендәге (1976) дәүләт премиялары лауреаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1958), «Почёт Билдәһе» (1968) ордендары кавалеры.

# Бикбулатова Зәйтүнә Ислам ҡыҙы
## Биографияһы

Зәйтүнә Ислам ҡыҙы Бикбулатова 1908 йылдың 28 майында Өфө губернаһының Өфө өйәҙеСафар ауылында тыуған.
Өфө сәнғәт техникумының театр бүлеген тамамлай. Зәйтүнә Бикбулатова 1928 йылдан Башҡорт дәүләт академия драма театрында эшләй.
Үҫмер сағынан уҡ баш ҡаланың Карл Маркс урамында, ул саҡтарҙа «Ким» тигән комсомол клубында драма, хор, әҙәбиәт түңәрәгендә шөғөлләнгән Зәйтүнәне, Өфөлә сәнғәт техникумы асылғас, тәүгеләрҙән булып ошо уҡыу йортона ҡабул итәләр. Техникумда уҡыған ваҡытында уҡ ул Башҡорт драма театры сәхнәһендә барған спектаклдәрҙә ҡатнашыу бәхетенә ирешә. Сөнки ҡыҙ үҙен ысын мәғәнәһендә сәхнә өсөн генә яратылған илаһи йән итеп таныта. Янып торған зәңгәр күҙҙәр, ҡыйыулыҡ, һылыу йөҙ, һомғол буй-һын, ярһыу йөрәк, бай күңел — Зәйтүнәнең асылы.

# Бикбулатова Зәйтүнә Ислам ҡыҙы
## Ролдәре

Дездемона (У. Шекспир, «Отелло»), Лауренсия (Лопе де Вега, «Һарыҡ шишмәһе»), Анна Каренина (Л. Толстой, «Анна Каренина»), Тәңкәбикә (М. Кәрим, «Ай тотолған төндә») ролдәре тотош ил театр сәнғәтенең сағыу ваҡиғалары була. Зәйтүнә Ислам ҡыҙы бөтә ғүмерен башҡорт театр сәнғәтенә арнау менән бергә үҙен әүҙем йәмәғәтсе итеп тә таныта. Ул күп йылдар Башҡортостан Театр эшмәкәрҙәре союзы рәйесе вазифаһын үтәй, СССР театр эшмәкәрҙәре союзының Үҙәк советы президиумы ағзаһы була, хәҙерге Бәҙәр Йосопова исемендәге Актерҙар йортон төҙөүҙө ойоштороуға ғәйәт ҙур өлөш индерә. Ауыр яҙмыш һынауҙары кисергән йылдарында ла, үҙ театрына тоғро ҡалып, халҡыбыҙҙың мәшһүр ҡыҙы ғүмеренең һуңғы көндәренәсә уға хеҙмәт итә.

# Бикбулатова Зәйтүнә Ислам ҡыҙы
## Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре

* СССР-ҙың халыҡ артисы
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы
* РСФСР-ҙың Станиславский исемендәге дәүләт премияһы (1967)
* Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* «Почёт Билдәһе» ордены
# Ярылҡап (исем)

Ярылҡап — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа осрай.

# Ярылҡап (исем)
## Этимологияһы

Ярылҡап исеме башҡорт теленә ярлыҡау, ғәфү итеү мәғәнәләрҙе аңлатҡан мосолман ир-ат исеме.

# Ярылҡап (исем)
## Фамилиялар

Ярлыҡапов Абрар Бәҙретдин улы — 1942 йылдың 12 июлендә Башҡорт АССР-ы Матрай районы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Йылайыр районы) Матрай ауылында тыуған. дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим-иҡтисадсы. Юғары мәктәп уҡытыусыһы. Иҡтисад фәндәре докторы (1997), профессор (2007). Халыҡтар Дуҫлығы (1988) һәм «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры. Афғанстандағы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша (1985-87 йылдарҙа). Рәсәй президенты ҡарамағындағы Башҡортостандың тулы хоҡуҡлы вәкиле була 1991-95.
Ярлыҡапов Әхмәт Әмин улы — 1970 йылдың 19 мартында, Дағстан АССР Нуғай районды Тирәкле — Мәктәп ауылында тыуған .Рәсәй исламоведы, дин антропологы, этнолог, кавказовед. Тарих фәндәре кандидаты.
Ярлыҡапов Шота Асанали улы . 1923 йылда Дағстан АССР-ының, Нуғай районы, Кумли ауылында тыуған .Ватан һуғышы ветераны сержант, "батырлыҡ өсөн"миҙалы , Ҡыҙыл байраҡ Ордены, Ҡыҙыл йондоҙ ордены, 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.
Ярлыҡапов Мурадасил Уден улы.15.05.1925 — 24.01.2005 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

# Ярылҡап (исем)
## Топонимдар

Ярлыҡап (рус. Ярлыкапово) — Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районындағы ауыл.
# Дятлинка

Дятлинка — Рәсәйҙәге йылға.Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яхрома йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Дятлинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000003530
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000353
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Изерь

Изерь — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лобань йылғаһының уң ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Изерь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039832
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103983
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Селитра (Керзя ҡушылдығы)

Селитра — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Керзя йылғаһының һул ярына тамағынан 4,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Селитра (Керзя ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039825
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103982
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вәлиев Фәйзи Ислам улы

Вәлиев Фәйзи Ислам улы (1892 — 29 ноябрь 1941) — партия һәм хужалыҡ хеҙмәткәре, шағир һәм яҙыусы. Беренсе бөтә донъя һәм Граждандар һуғышында ҡатнашыусы.

# Вәлиев Фәйзи Ислам улы
## Биография

Фәйзрахман Ислам упы Вәлиев 1892 йылда Өфө губернаһының Өфө өйәҙе Шәрип ауылында (Башҡортостандың Кушнаренко районы) тыуған.
1906 йылда Өфөләге «Ғәлиә» мәҙрәсәһенә уҡырға инә. Уҡыуын 1912 йылда тамамлай. Беренсе бөтә донъя һәм Граждандар һуғышында ҡатнаша.
1919 йылдан — РСФСР мәғариф халыҡ комиссариаты инструкторы, 1921 йылдан Төркиәлә РСФСР-ҙың Төркиәләге вәкиллегендә тәржемәсе. 1924—1926 йылдарҙа Башҡорт өлкә комитетенда инструктор, Мәсәғүт кантонының 1-се секретаре була. 1930 йылда Г. В. Плеханов исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы институтын тамамлай, Башҡортостандың алтын-баҡыр комбинатының директор вазифаһын башҡара.
1941 йылдың 29 ноябрендә Өфөлә вафат була.

# Вәлиев Фәйзи Ислам улы
## Ижады

Ижад менән мәҙрәсәлә уҡығанда ҡыҙыҡһына башла. 1910—1911 йылдарҙа үҙенең тәүге әҫәрҙәрен татар телендә «Шуро» журналында һәм «Вакыт» газетында баҫтыра. «Өмөтлө күңелдән» («С надеждой в душе») шиғырында ул халыҡты яҡты киләсәккә өмөтләндерә. «Ирхан уҡытыусы» әҫәрендә ауыл уҡытыусыһын һүрәтләй. «Йырлайҙар» («Поют»), «Намаҙ» («Намаз») әҫәрҙәре Беренсе бөтә донъя һуғышы ваҡиғаларын бәйән итә.
«Урал буйҙары» («На Урале») нәҫерендә Валиев тыуған яғы һәм халҡы яҙмышы тураһында уй-кисерештәрен ҡағыҙға төшөрә. Ә «Кәмәлә» («На лодке») хикәйәһендә ғашиҡ парҙарҙың уй-хистәрен һүрәтләй.
«Башҡорт энциклопедияһы» был әҫәрҙәрҙе башҡорт лирика прозаһында иң яҡшы әҫәрҙәр исемлегенә индерә.
1920 йылда «Большевик Сәләй» хикәйһен, «Анкара юлында» тигән юлъяҙмаһын баҫтыра. 1916 йылда тәүгеләрҙән булып Ек-Мәргән башҡорт эпосын Ҡазанда татар телендә «Аң» журналында баҫтыра.

# Вәлиев Фәйзи Ислам улы
## Әҫәрҙәре

* Фәйзи хикәйәләре. Казан, 1918.
# Оберхайн

Оберхайн (нем. Oberhain) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 730 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,12 км². Диңгеҙ кимәленән 570 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7426 һәм автомобиль коды — SLF.
# Ғәләүетдинов Әбүталип Сәйетборхан улы

Ғәләүетдинов Әбүталип Сәйетборхан улы (1909 йыл – 18 июль 1988 йыл), 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой], ҡыҙылармеец, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, 3-сө дәрәжә Дан ордены кавалеры.

# Ғәләүетдинов Әбүталип Сәйетборхан улы
## Биографияһы

Ғәләүетдинов Әбүталип Сәйетборхан улы 1909 (ҡайһы бер сығанаҡтарҙа 2010) йылда Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Ҡолғана ауылында тыуа.
Хеҙмәт юлын 1932 йылда «Ҡолғана» колхозында звено бригадиры булып башлай.
1935 йылда Район Советы указы менән Ҡолғана ауылында 20 кешенән торған төҙөлөш буйынса бригада төҙөлә. Уның бригадиры итеп Ғәләүетдинов Әбүталип һайлана. Был бригада 1935 йылдан 1939 йылға тиклем район үҙәге Иҫке Собханғолда ағастан мәктәп, мәҙәниәт йорто һәм башҡа социаль объекттар төҙөй.
1941 йылдың 1 авгусында Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. Ғәләүетдинов Әбүталип һуғышҡа киткәндә өйҙә ҡатыны 4 балаһы менән яңғыҙы тороп ҡала.
1-се һанлы Әлкә ҡасабаһында хәрби хеҙмәткә әҙерлек курсы үтә.
Курстан һуң Ғәләүетдинов 5-се Ҡыҙыл Байраҡлы Орлов уҡсылар дивизияһының 190-сы уҡсылар полкында танкка атыусы пулеметсы булып һуғыша. Сталинград, Курск, Орел, Воронеж, Кенигсберг ҡалаларын дошмандан азат итеүҙә ҡатнаша.
Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн орден һәм миҙалдар менән бүләкләнә.
Ә. Ғәләүетдинов Бөйөк Ватан һуғышында баштан алып аҙаҡҡа тиклем ҡатнашып, Бөйөк Еңеүҙе Берлинда ҡаршылай. 4 тапҡыр яралана, контузия ала, 4 тапҡыр госпиталдә ятып дауалана.
1943 йылдың 14 февралендә Воронеж фронтында башына яралана, 1943 йылдың 22 авгусында айында һул ҡулына пуля тейә. 1943 йылдың 29 сентябрендә 3-сө тапҡыр яралана. 1944 йылдың 28 октябрендә һул аяғы ҡаты яралана.
Днепрҙы аша сыҡҡанда Миңлеғәле Шайморатов етәкләгән 112-се кавалерия дивизияһы составында һуғыша.
Ғәләүетдинов Әбүталип Сәйетборхан улы 1946 йылда демобилизациялана.
Һуғыштан ҡайтҡас, Ҡолғана ауылында ойошторолған «Яңы юл» промартелендә эшләй.
1954 йылда «Яңы юл» промартелендә 15 кешенән торған төҙөлөш бригадаһы бригадиры итеп тәғәйенләнә. Бөрйән һәм Әбйәлил райондарында төрлө социаль объекттар төҙөйҙәр.
Ветеран 1988 йылдың 18 июлендә вафат була.

# Ғәләүетдинов Әбүталип Сәйетборхан улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, приказ № 205- 8870 (август 1943г.)
* 3-сө дәрәжә Дан ордены (№ 419425).
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы, приказ № 1648906 (июнь 1944 й.)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы, приказ № 667514 (ғинуар 1990 й.)
* «Германиияны еңгән өсөн» миҙалы
# Аллағыуат (станция)

Аллағыуат — Куйбышев тимер юлының Башҡортостан төбәге Ҡарламан-Мораптал линияһындағы тимер юл станцияһы, Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районында.

# Аллағыуат (станция)
## Тарихы

1951 йылда «Салаватнефтеоргсинтез» комбинатын төҙөүгә бәйле 1951 йылда цистерналарҙы йыуыу-пропаркалау станцияһы булараҡ асыла.
2012-13-сө йылдарҙа электр системаһын үҙәкләштереү постарында янғын һүндереү автоматтары системаһы монтажлана.

# Аллағыуат (станция)
## Станцияның пассажирҙар ағымын көйләүе

Пассажирға билет һатыла.

# Аллағыуат (станция)
## Станцияла йөк операциялары

* Тик инә торған юлдарҙа һәм дөйөм ҡулланылышта булмаған урындарҙа тотош вагонлап тейәлгән йөктәрҙе ҡабул итеп вагонлап һәм ваҡлап оҙатыу эштәре башҡарыла.
Стәрлетамаҡ — Ишембай — Салауат :
# Колзас

Колзас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мрас-Су йылғаһының һул ярына тамағынан 267 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Колзас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008303
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200830
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Юнгур

Юнгур — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Аргут йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Юнгур
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004868
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100486
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ушья (Чёрная ҡушылдығы)

Ушья — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Ушья (Чёрная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300017099
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301709
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ачи

Ачи — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Инчхе-озень йылғаһының уң ярына тамағынан 7,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ачи
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Каспий диңгеҙе йылғаларының һыу бассейны, Сулак йылғаһының һыу бассейны сигенән Самур йылғаһының һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000312109300001785
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300178
* Бассейн коды — 07.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Башҡортостан баҡыр-көкөрт комбинаты

Башҡортостан баҡыр-көкөрт комбинаты — Сибай ҡалаһындағы төп предприятие. 1948 йылда нигеҙ һалына, Яңы Сибай һәм башҡа ятҡылыҡтарҙан полиметалл мәғдән сығарыу һәм байыҡтырыу менән шөғөлләнә. 2004 йылда уның етештереү базаһында «Учалы ГОК» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Сибай филиалы булдырыла. 2004 йылда донъяла тәрәнлеге буйынса (500 м) икенсе урынды биләгән карьерҙа аҙаҡҡы мәғдән тоннаһы сығарыла. Хәҙерге көндә байыҡтырыу фабрикаһы Яңы Сибай ятҡылығының ер аҫты руднигы Каманган һәм Түбәнге мәғдән ятыштарында эшләй.
# Ральбиц-Розенталь

Ральбиц-Розенталь (нем. Ralbitz-Rosenthal<br />Ralbicy-Rozant) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1745 кеше йәшәй. Майҙаны — 31,69 км². Диңгеҙ кимәленән 143 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1920 һәм автомобиль коды BZ.
# Республика башҡорт лицей-интернаты

Республика башҡорт лицей-интернаты (рус. Республиканский башкирский лицей-интернат) — Өфөлә 12—16 йәш балларға уҡыу йорто.

# Республика башҡорт лицей-интернаты
## Лицей тураһында

ГБОУ Республика башҡорт лицей-интернаты 1992 йылда Өфө ҡалаһында башҡорт-төрөк лицейы тип асыла, ләкин 2003 йылда уны республика башҡорт-лицейы тип үҙгәртәләр.
# Ниғәмәтйәнов Таһир Ниғәмәтйән улы

Ниғәмәтйәнов Таһир Ниғәмәтйән улы (1912 йыл — 13 ноябрь 1943 йыл) — рядовой. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (үлгәндән һуң).

# Ниғәмәтйәнов Таһир Ниғәмәтйән улы
## Биографияһы

Ниғәмәтйәнов Таһир Ниғәмәтйән улы 1912 йылда Салауат районының Шәрәк ауылында тыуа. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1941 йылдың 16 июлендә Совет Армияһына саҡырыла. Үҙәк фронттың 65-се армияһы 1199-сы уҡсылар полкының 354-се уҡсылар дивизияһында хеҙмәт итә. Партияһыҙ.
Алынған яраларынан 1943 йылдың 13 ноябрендә вафат була. Черновцы ауылында ерләнә. Икенсе мәғлүмәттәр буйынса Чернигов өлкәһенең Городня ҡалаһында ерләнә

# Ниғәмәтйәнов Таһир Ниғәмәтйән улы
## Ғаиләһе

Таһир Ниғәмәтйән улы менән тормош иптәше Мәрзиәнең берҙән-бер улдары — Раян була.