yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кесе Кама

Кесе Кама — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының уң ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Кама
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011543
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201154
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Эрзя Википедияһы

Эрзя Википедияһы (эрзя Эрзянь Википедия) — Википедияның эрзя телендәге бүлеге. 2008 йылдың 26 майында эшләй башлай (быға тиклем инкубаторҙа була).
2007 йылдың июлендә Википедияның урыҫ бүлеге ирекмәне, Мәскәүҙә йәшәүсе Андрей Суриков проект төҙөү инициативаһы менән сығыш яһай. Шулай уҡ инициатив төркөмгә Финляндияла эрзя теле уҡытыусыһы, америка тел белгесе Джек Рютер, Санкт-Петербургтан журналист Петрянь Андю (Андрей Петров) һәм Ульяновскиҙан инженер-программист Михаил Степченко инә.
2008 йылдың 19 февралендә Википедияның тел комитеты «Эрзя Википедияһы» ҡабул ителгән талаптарға тура килеүен һәм әҙерлеген раҫлай һәм уны уңышлы проект тип таный. Бынан һуң 4 ай дауамында белгестәр мәғлүмәттәрҙе инкубаторҙан күсереү өсөн платформа әҙерләй, мәҡәләләрҙең дөрөҫлөгөн тикшерә.
Тәүге ярты йыл эсендә эрзя бүлегенең администраторҙары итеп Петрянь Андю, Андрей Суриков һәм Джек Рютер һайлана. 2015 йылдың 16 майында бүлектәге мәҡәләләр һаны 2000 үтеп китә.
# Чирядка

Чирядка — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 290 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Чирядка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010583
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001058
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Черемшанка (Елец ҡушылдығы)

Черемшанка — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Елец йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Черемшанка (Елец ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012618
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301261
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Кендас

Оло Кендас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мрас-Су йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Оло Кендас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200009003
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200900
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Щегровитка

Щегровитка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вильва йылғаһының һул ярына тамағынан 115 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Щегровитка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011689
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101168
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Никольская (Межа ҡушылдығы)

Никольская — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Межа йылғаһының уң ярына тамағынан 137 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Никольская (Межа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015655
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001565
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Светлица (Кама ҡушылдығы)

Светлица — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының уң ярына тамағынан 1102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Светлица (Кама ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100003147
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100314
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дегтярёв

Дегтярёв — ир-ат фамилияһы. «Дегтярь» ҡушаматынан барлыҡҡа килгән. Диалект вариантында Дехтерев булараҡ та осрай.
Дегтярёва — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Дегтярёв
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Дегтярёв Александр Николаевич (8 апрель 1952 йыл) — ғалим һәм сәйәсмән, юғары мәктәп эшмәкәре. Техник фәндәр кандидаты (1985), иҡтисад фәндәре докторы (2002), профессор.
* Дегтярёв Николай Егорович (9 май 1932 йыл) — йәмәғәт эшмәкәре, транспорт тармағы ветераны.
* Дехтерёв Борис Александрович (1908—1993) — совет графигы, художник-иллюстратор. РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1966). Икенсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1947).
# Күл-Ҡуңҡаҫ (күл)

Күл-Ҡуңҡаҫ (рус. Куль-Кункас) — Башҡортостандың Миәкә районындағы күл. Майҙаны 0,18 км². Дим йылғаһының һыубаҫар туғайында урынлашҡан, ҡылымыҡ аша Дим йылғаһына ҡоя.
Күл буйында Күл-Ҡуңҡаҫ ауылы урынлашҡан.

# Күл-Ҡуңҡаҫ (күл)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса күл Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201311111100005441
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 211100544
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Күл-Ҡуңҡаҫ (күл)
## Этимологияһы

Гидроним ике — «күл» һәм «Ҡуңҡаҫ» — һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән. Элекке исеме антропонимдан алынған Ҡуңҡаҫ булған.
# Сеньгас

Сеньгас — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вонжуга йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Сеньгас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029640
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002964
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Медведев Дмитрий Анатольевич

Медведев Дмитрий Анатольевич (14 сентябрь 1965 йыл) — ғалим-хоҡуҡ белгесе, дәүләт эшмәкәре. 2020 йылдан Рәсәй Федерацияһының Именлек Советы рәйесе урынбаҫары. 2008—2012 йылдарҙа Рәсәй Президенты. Юридик фәндәр кандидаты (1990).

# Медведев Дмитрий Анатольевич
## Биографияһы

Дмитрий Анатольевич Медведев 1965 йылдың 14 сентябрендә Ленинград (хәҙер Санкт-Петербург) ҡалаһында тыуған. Купчино районында үҫә. (Бела Кун урамы, 6).
1987 йылда Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультетын тамамлай, 1987—1990 йылдарҙа ошо юғары уҡыу йортоноң аспирантураһында уҡый.
Йәшлек йылдарында уға хард-рок оҡшай, «Deep Purple», «Black Sabbath» һәм «Led Zeppelin» төркөмдәре сығыштарын ярата).

# Медведев Дмитрий Анатольевич
## Туғандары

* Атаһы — Анатолий Афанасьевич Медведев (19 ноябрь 1926—2004), Ленинград технология институты (хәҙерге Санкт-Петербург дәүләт технология институты) профессоры. Сығышы менән Курск өлкәһе крәҫтиәндәренән., ВКП(б) ағзаһы 1952 йылдан.
* Ҡартатаһы — Афанасий Фёдорович Медведев (1904 йылда Курск өлкәһе Мансур ауылында тыуған..
# Атыш (шарлауыҡ)

Атыш(Атыш-Сумған) — Башҡортостан Республикаһы Белорет районындағы ер аҫты шарлауығы. Тәбиғәт ҡомартҡыһы (1965). Көньяҡ Уралдың туристарҙы йәлеп итеп торған күренекле урыны. Бейеклеге - 6 м.

# Атыш (шарлауыҡ)
## Географияһы

Белорет районында Ләмәҙ йылғаһының уң ярында, Елмерҙәк һырты армыттарында урынлашҡан.
Атыш йылғаһы туғай буйлап Атыш яланын үткәс, ҡаяға барып терәлә лә, ер аҫтына китә ( сума). Атама "Атыш йылғаһы сумған" тигәндән килеп сыҡҡан.
Атышсумған һәм Ағуй уҙған ер аҫты йылғалары (Атыштан төньяҡҡа табан 3 км һәм 1,5 км алыҫлыҡта йырынға инеп китәләр) ҡушылыуынан барлыҡҡа килгән һыу ташҡыны, Ләмәҙ йылғаһы кимәленән 4 м бейеклектә урынлашҡан мәмерйәнән (бейеклеге 4,5 м, киңлеге 6 м) урғылып сыға.
Атыштың ер аҫтына сумған ере - 276 метр, сыҡҡан ере 174 м бейеклектә. Шулай итеп, дөйөм алғанда, йөҙ метр тирәһенә түбәнәйә.
Һикәлтәһе аҫҡы карбон тоҡомдарынан (эзбизташтар) ғибәрәт. Ҡая аҫтында барлыҡҡа килгән ҡаҙандан (диаметры яҡынса 20 м, тәрәнлеге 7 м) Атыш йылғаһы ағып сыға, унда ҡыҙыл балыҡ йәшәй. Ландшафтары ҡайын, йүкә, аҡ шыршы урмандарынан тора, 100 йәшлек имәндәр осрай.
Атыш-Сумғандың элекке йырҙалары барлыҡҡа килтергән атыш мәмерйәләре төркөмө бар: Дальняя, Нежная, Заповедная (Медвежья), Верхняя, Атышская, Сифонная һәм Атыш мәмерйәһе. Былар барыһы ла Атыш йылғаһының Ләмәҙ йылғаһына барып ҡушылған боронғо үҙәне булып тора.
# Плюшар Адольф Александрович

Адо́льф Алекса́ндрович Плюша́р (франц. Adolphe Pluchart; 1806(1806), — 23 март [4 апрель] 1865) — Рәсәйҙең XIX быуаттағы билдәле нәшриәтсеһе.
1836 йылда Н.В. Гоголдең «Ревизорын», «Фауст трагедияһының» тәржемәһен(1838) нәшер итә). Шулай уҡ Рәсәйҙә беренсе энциклопедия - тамамланмай ҡалған «ru:Энциклопедический лексикон»ды сығара башлай (1835—1841)
Ағаһы Евгений Плюшар (1809 — яҡ. 1880).

# Плюшар Адольф Александрович
## Биографияһы

Адольф Александрович типограф, литограф, рәссам А. И. Плюшар (1777—1827) ғаиләһендә донъяға килгән. Адольф Петербургта Муральт пансионында уҡыған, Парижда типография сәнғәтенә өйрәнгән. Атаһы 1827 йылда вафат булғас, башта уның эшен әсәһе Генриэтта Плюшар дауам итә, мәгәр тиҙҙән типографияға етәкселек итеү Адольф Плюшар ҡулына күсә.
Замандаштары иҫтәлектәренән күренеүенсә, ул аҡыллы, эшлекле һәм тәүәккәл кеше булған. Плюшар иғтибар яулай, ҡала үҙәгендә китап магазины аса. Магазин «Француз әҙәби салоны» тип аталған. Бында Петербург интеллигенцияһы — нәшриәтселәр, рәссамдар, ғалимдар, артистар, яҙыусылар йыш йыйыла.
Ул типографияны матур баҫмалар сығарыу өсөн ҡулайламалар менән йыһазландырған, һәм йыш ҡына күп томлы китаптар сығарған
А. А. Плюшар Рәсәй әҙәбиәтенә нәшриәтсе булараҡ ҙур өлөш индерә. Яҙыусы булараҡ ҡатнашмай тиерлек: төрлө библиографик фекерҙәргә генә полемик яуаптары булыуы билдәле ( мәҫәлән, «Ответ издателя „Энциклопедического Лексикона“ на статью „Северной Пчелы“» (Греча), № 298—300 (1836 г.) — «Литературные Прибавления к Русскому Инвалиду» 1837 йыл, № 2 һәм 4; шул юҫыҡтағы мәҡәлә 1848 йылда ла сыҡҡан булған).
Санкт-Петербургта Выборг католик зыяратында ерләнгән.

# Плюшар Адольф Александрович
## Башҡорттарҙың бөркөт менән һунар итеүе

Рәсәй рәссамдары башҡорттарҙың ошо шөғөлө тураһында бер нисә һүрәт төшөргән, улар араһында А. А. Плюшарҙың "Башкирская беркутовая охота" (Башҡорттарҙың бөркөт менән һунар итеүе) тип аталғаны ла бар.
# Йәлдәк (мәғәнәләр)

Йәлдәк — этноним. Топоним булараҡ та таралған.
* Йәлдәк — башҡорт ҡәбиләһе.
* Йәлдәк (Дүртөйлө районы) — Башҡортостандың Дүртөйлө районындағы ауыл.
* Йәлдәк ҡәлғәһе — хәрби нығытма, ауыл.
# Кмытив паркы

Кмытив паркы (укр. Кмитівський парк) — Житомир өлкәһенең Коростышев районы Кмытив ауылы урынлашҡан тәбиғәт һәйкәле.
# Егу-Урий

Егу-Урий — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Аган йылғаһының һул ярына тамағынан 132 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Егу-Урий
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200045038
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204503
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Эмпфертсхаузен

Эмпфертсхаузен (нем. Empfertshausen) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылындағы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 607 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,87 км². Диңгеҙ кимәленән 460 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 36452 һәм автомобиль коды WAK.
# Сюты-Пой-Яха

Сюты-Пой-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/НАДЫМ/353 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 93 км.

# Сюты-Пой-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300047798
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304779
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мужичий йырыны

Мужичий йырыны — Рәсәйҙәге йылға. Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чагра йылғаһының уң ярына тамағынан 237 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Мужичий йырыны
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001512112100009293
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100929
* Бассейн коды — 11.01.00.015
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Әбсәләмов Салауат Сабирйән улы

Әбсәләмов Салауат Сабирйән улы (5 сентябрь 1954 йыл, БАССР‑ҙың Матрай районы (хәҙер Йылайыр районы), Һабыр ауылы — 3 ғинуар 2005 йыл, Өфө), физик. Физика‑математика фәндәре докторы (2005). Башҡортостан Республикаһының Халыҡ мәғарифы отличнигы (2000); Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2005); Сибай ҡалаһының Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге премияһы лауреаты(2010).

# Әбсәләмов Салауат Сабирйән улы
## Биографияһы

Әбсәләмов Салауат Сабирйән улы 1954 йылдың 5 сентябрендә БАССР-ҙың Матрай районы (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Йылайыр районы) Һабыр ауылында тыуа. Һабыр урта мәктәбен тамамлағандан һуң Башҡорт дәүләт университенының физика-математика факулттына уҡырға инә. Студент йылдарында уҡ фән менән ҡыҙыҡһына башлай. 1976 йылда был уҡыу йортон тамамлағандан һуң, университетта эшкә ҡалдырыла һәм ғилми эшмәкәрлеген дауам итә. 1994 — 95 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында Тәбиғи фәндәр факультеты деканы.

# Әбсәләмов Салауат Сабирйән улы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Әбсәләмовтың фәндәге эҙләнеүҙәре тау тоҡомдарында магнит үҙенсәлектәре формаштырыу моделдәрен әҙерләү менән бәйле. Әбсәләмов беренселәрҙән булып юғары баҫым аҫтында шыуҙырыу тәьҫиренең минералдарҙың магнетизмына йоғонтоһон өйрәнә. Ул уйлап тапҡан барий ферриты нигеҙендәге даими изотроп магниттарҙы эшләү технологияһы Октябрск ҡалаһындағы «Магнит» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә производствоға индерелә. Әбсәләмов 60‑тан ашыу фәнни хеҙмәт авторы. 2004 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетында «Влияние разрушения горных пород при повышенном давлении на их магнитные свойства» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай
Науки о Земле (геодезические, геофизические, геологические и географические науки) — Геологические науки — Петрография — Состав и свойства горных пород — Электрические и магнитные свойства — Магнитные свойства Геофизика, геофизические методы поисков полезных ископаемых

# Әбсәләмов Салауат Сабирйән улы
## Ғилми хеҙмәттәре

* Магнитные свойства горных пород при высоких термодинамических параметрах. Саратов, 1988 (авторҙаш);
* Магнетизм горных пород при высоких термодинамических параметрах. Уфа, 1997 (авторҙаш).

# Әбсәләмов Салауат Сабирйән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының Халыҡ мәғарифы отличнигы (2000);
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2005);
* Сибай ҡалаһының Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге премияһы лауреаты(2010).
# Юзя

Юзя — Рәсәйҙәге йылға. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иҫәт йылғаһының уң ярына тамағынан 104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Юзя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Теча йылғаһы менән ҡушылған урынған тамағына тиклем, Мейәс йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501112111200004016
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200401
* Бассейн коды — 14.01.05.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нгарка-Недарма-Яха

Нгарка-Недарма-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Недарма йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Нгарка-Недарма-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043969
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304396
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Щепкин Николай Павлович

Николай Павлович Щепкин (1825 — 1911) — Рәсәйҙең дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре; ғәмәли статский советник, Өфө губернаторы (1882—1883).

# Щепкин Николай Павлович
## Биографияһы

Николай Павлович Щепкин 1825 йылда тыуа. Мәскәү император университетында курс тамамлай.
Дәүләт канцелярияһында хеҙмәт итә; крәҫтиән реформаһын әҙерләү эштәрендә ҡатнаша: «Сведения о помещичьих имениях» баҫмаһы мөдире була, откупты бөтөрөү һәм акциз системаһын индереү буйынса комиссияла ҡатнаша.
1861 йылдың 19 февралендә (3 март) крепостнойлыҡ хоҡуғын бөтөрөү тураһында манифест сыҡҡас, Калуга губернаһы Лихвин өйәҙендә мир аралашсыһы була; билдәле губернатор Арцимович даирәһенә ҡарай. Крәҫтиәндең мәнфәғәтен яҡлап, губерна дворяндары араһында ҙур ҡәнәғәтһеҙлектәр тыуҙыра һәм тиҙҙән, Арцимович Калуганан киткәс, үҙенең аралашсы исемен һала.
1879 йылдан — төрмәнең баш инспекторы. 1880 йылда сенатор Ковалевский менән бергә Өфө һәм Ырымбур губернаһында ревизия үткәрә һәм башҡорт ерҙәренең таланыуын аса; һуңынан Өфө губернаторы итеп тәғәйенләнә (1882—1883). Губернала дәүләт крәҫтиәндәренә ер биреү менән шөғөлләнә.
1884—1889 йылдарҙа — ҡаҙнаға уүскән Кавказ Минераль һыуҙарының беренсе хөкүмәт комиссары; уның ваҡытында Елизавета галереяһы ҡарамағында дауаханала хирургия ҡабул итеү бүлмәһе ойошторола, батҡаҡ менән дауалау ванналары булдырыла, «Ессентуки һәм Пятигорскиҙа барлыҡ ҡулайламалар менән айырым батҡаҡ бүлектәре» йыһазландырыла, парктар төҙөкләндерелә, гидрогеологик, шул иҫәптән Ессентукиҙа 17-се сығанаҡта, эштәр башҡарыла башлай.
1889 йылдың 24 авгусында Һарытау ғилми архив комиссияһына инә. 1894 йылда Петербург төрмә комитеты рәйесе була.

# Щепкин Николай Павлович
## Биографияһы
### Ғаиләһе

Атаһы — Павел Степанович Щепкин (1793—1836) — математик, Мәскәү университеты профессоры.
# Таранька (йылға)

Таранька (укр. Таранька) — Украиналағы йылға. Винница өлкәһенең Жмеринка районы аша көньяҡҡа табан аға. Мурафанын һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 12 километр. Бассейн майҙаны - 87,4 км².
# Писеговка

Писеговка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының уң ярына тамағынан 1287 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Писеговка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001174
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100117
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1