yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Токарь (Сарса ҡушылдығы)

Токарь (Койса) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сарс йылғаһының һул ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Токарь (Сарса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100022968
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102296
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кобылиха (Бисерта ҡушылдығы)

Кобылиха — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бисерть йылғаһының уң ярына тамағынан 179 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кобылиха (Бисерта ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100021022
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102102
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Шелюг (Пушма ҡушылдығы)

Оло Шелюг — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пушма йылғаһының һул ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Оло Шелюг (Пушма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011382
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001138
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Железная (йылға)

Железная — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Железная (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000055742
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005574
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нужа (Оло кокшага ҡушылдығы)

Нужа — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кокшага йылғаһының һул ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Нужа (Оло кокшага ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100000817
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100081
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Фәйзуллина Гәүһәр Садиҡ ҡыҙы

Фәйзуллина Гәүһәр Садиҡ ҡыҙы (10 июнь 1924 йыл — 6 апрель 1987 йыл) — ауыл хужалығы алдынғыһы. 1954—1979 йылдарҙа Баймаҡ районы «Ҡыҙыл Октябрь» колхозы һауынсыһы. РСФСР-ҙың 7‑се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡорт АССР-ының иң яҡшы һауынсыһы (1963). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Фәйзуллина Гәүһәр Садиҡ ҡыҙы
## Биографияһы

Гәүһәр Садиҡ ҡыҙы Фәйзуллина 1924 йылдың 10 июнендә Башҡорт АССР-ының Йылайыр кантоны Үрге Иҙрис ауылында тыуған. Тулы булмаған урта белемле.
1941 йылда Баймаҡ районының «Беренсе май» колхозында эшләй башлай. 1942—1953 йылдарҙа Баймаҡ районының эзбиз карьерында забойсы, 1953—1955 йылдарҙа — Түбә руднигында урман ҡырҡыусы булып эшләй. 1955 йылдан — ошо уҡ районда «Ҡыҙыл Октябрь» колхозында һауынсы.
Гәүһәр Фәйзуллина һауынсы булып эшләү осоронда миллиондан ашыу килограмм һөт һауа. Үҙенең юғары һауымлы төркөмөн йәш һауынсыларға тапшырып, тәүгә быҙаулаған һыйырҙар төркөмөн йыя һәм тағы ла юғары һауымға өлгәшә. Уның төркөмөндәге һыйырҙарҙан уртаса һауым 1962 йылда 2895 килограмм, 1963 йылда — 3085 килограмм, 1964 йылда — 3102 килограмм, 1965 йылда — 3179 килограмм тәшкил итә. 1966 йылда үҙенә беркетелгән 22 баш һыйырҙың һәр береһенән 3057-шәр килограмм һөт ала, шул уҡ ваҡытта бер центнер продукцияның үҙҡиммәте пландағы менән сағыштырғанда 1 һум 90 тингә кәметелә.
Өлкән һауынсы булараҡ, һөт етештереү һәм эшкәртеү фермаһы менән уңышлы етәкселек итә, тиҫтәләрсә һауынсыға үҙ оҫталығы серҙәрен өйрәтә. Йыл һайын ферма һөт һауыуҙы арттыра. Ул етәкләгән һауынсылар бригадаһы «Коммунистик хеҙмәт бригадаһы» исемен яулай, ферма Баймаҡ районының алдынғы тәжрибә мәктәбенә әйләнә. Һигеҙ һауынсынан торған бригада, 1962—1965 йылдарҙа 158 һыйырҙан, план буйынса 3200 центнер урынына йыл һайын 4120-шәр центнер һөт һауа. Әгәр 1962 йылда һәр һыйырҙан һауым 2365 килограмм тәшкил итһә, 1965 йылға, йыллыҡ план 2100 килограмм булғанда, һәр һыйырҙан һауым 2456 килограмға етә.
1966 йылдың 22 мартында малсылыҡты үҫтереүҙә, һөт әҙерләү һәм етештереүҙе арттырыуҙа өлгәшкән ҙур уңыштары өсөн СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән Г. С. Фәйзуллинаға «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1979 йылда пенсияға киткәнсе Гәүһәр Фәйзуллина Баймаҡ районының Октябрҙең 50 йыллығы исемендәге колхозда ферма мөдире, һауынсы булып эшләй.
1987 йылдың 6 апрелендә үҙе йәшәгән Үрге Иҙрис ауылында вафат була.

# Фәйзуллина Гәүһәр Садиҡ ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966)
* Ике Ленин ордены (1966, 1973)
# Егәҙе ауыл Советы

Егәҙе ауыл советы (рус. Зигазинский сельсовет) — Башҡортостандың Белорет районындағы муниципаль берәмек, ауыл биләмәһе. 2010 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны — 1287 кеше, 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 2402 кеше.
Егәҙе ауыл Советы ауыл биләмәһе хакимиәтенең почта адресы:
453552, Башҡортостан Республикаһы, Белорет районы, Егәҙе ауылы, Мәктәп урамы, 8-се һанлы йорт.

# Егәҙе ауыл Советы
## Тарихы

Ауыл советы үҙәге - Егәҙе ауылы Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының 2005 йылдың 20 декабрендәге N 211-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ы нигеҙендә билдәләнгән.

# Егәҙе ауыл Советы
## Составы

1986 йылдың декабренә тиклем ауыл советы составына, Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 12.12.1986 N 6-2/396 «Айырым тораҡ пункттарҙы иҫәпкә алыу мәғлүмәттәренән алып ташлау тураһында» Указы менән алып ташланған Ҡарағай кордоны һәм Хоҙайбирҙе ауылдары ингән була.
Шулай уҡ элгәре ауыл советы составында Күкҡашҡа ҡасабаһы булған, ул 2005 йылдың 20 июлендә бөтөрөлгән.

# Егәҙе ауыл Советы
## Географияһы

* Район үҙәгенә тиклем ара (Белорет): 100 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем (Улу-Елга): 50 км
# Арий (Ирена ҡушылдығы)

Арий — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы/ Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ирень йылғаһының уң ярына тамағынан 185 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Арий (Ирена ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013200
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101320
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Миус

Миус йылғаһы Украина (Луганск һәм Донецк өлкәһе) һәм Рәсәй (Ростов өлкәһенең Куйбышев, Матвеев Ҡурған һәм Неклиновский райондарында) аға һәм Таганрог ҡултығының Миус лиманына (Азов диңгеҙе) ҡоя.

# Миус
## Географияһы

Миус йылғаһы Луганск өлкәһендәге Миус һәм Княгиневка ҡасабалары араһындағы участкала Луганск һәм Донецк өлкәләренең административ сиге булып тора.

# Миус
## Гидронимы

Миус — топоним, Волга буйы һәм Уралда киң таралған (Миусс), (Мейәс) исемдәре, иран этимологияһы (сағ таж. МисМис — баҡыр), иран телле халыҡтар (скифтар, сарматтар) был төбәктә йәшәгәнде аныҡлай. Был фараз файҙаһына бронза быуаты дәүерендә Донбаста киң таралған баҡыр рудниктары булыу факты һөйләй. Икенсе версия буйынса, Миус нигеҙендә төрки һүҙҙәре ята. "Миус" гидронимы төрки телдәрҙең күп тауышлы, төрлө варианттары менән аңлатыла. Уның мәғәнәһе — "мөгөҙ", "мөйөш". Төрлө халыҡта элек ике йылға ҡушылған урынды мөйөш тип йөрөткәндәр. Был Азов янындағы Миус, ихтимал,уға Крынка йылғаһының ҡушылған районы булғанға Миус (Мөйөш) тип аталғандыр. Өсөнсө версия буйынса, "миюш" тип төрки халыҡтары — "һаҙ", "бысраҡ, батҡаҡты" атайҙар, ысынлап та йылға үҙәне һаҙмат, ҡамыштар менән ҡапланған. XV быуатта Мәскәү кенәздәренең дипломатик документтарында йылға тап шулай Миюш тип аталған. Был инде өсөнсө версияның дөрөҫлөгөн раҫлаусы факт.

# Миус
## Характеристика

Миус йылғаһының оҙонлоғо 258 км, бассейны майҙаны - 6680 км². Йылға Донецк тау битләүендә башлана. Миус үҙәне йылға үрендә V-образлы формала, киңлеге 0,2-1,2 км ; дала зонаһындағы түбәнге ағымында-5-6 км. Йылғаның урта ағымында киңлеге 800 метр тәшкил итә ; ярҙары болон үҫемлектәре һәм ҡыуаҡлыҡтар менән ҡапланған. Ағымы боролмалы һәм йылғаның киңлеге 15-25 метр (түбәнге ағымында — 45 метрға тиклем етә). Йылғаның тәрәнлеге сөңгөл урындарҙа 6 метрға тиклем барып етә, ә шаршыларында 0,5 метр
Төп ҡушылдыҡтары: Глухая, Ольховчик, Крынка (уң), Миусик, Крепенькая, Нагольная (һул).
Йылға һыуы күбеһенсә ҡар һәм ямғыр менән туҡлана. Декабрь айында туңып, март айында боҙҙан әрселә. Яҙғы ташҡын йылғаға хас күренеш.
Миус йылғаһы бассейнында ҙур булмаған бер нисә һыуһаҡлағыс бар. XVII быуат аҙағында йылға тамағында Семенов ҡәлғәһе төҙөлгән.

# Миус
## Миус-фронт

Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында (1941—1945) Миус йылғаһында немецтарҙың көслө нығытылған оборона рубежы булдырылған ("Миус-фронт"), 1941 йылдың декабренән 1942 йылдың июлендә һәм 1943 йылдың февраленән авгусына ҡәҙәр улар был нығытманы үҙ ҡулында тотҡан. 1943 йылдың авгусында вермахттың Днепрға табан сигенеүе арҡаһында (Ҡара: Пантера Линияһы — Вотан) был нығытма ҡалдырыла. Миус-фронт Ҡыҙыл Армияның алға табан китеүен күпкә тотҡарлай: Дондағы Ростов 1943 йылдың февралендә азат ителһә, Таганрог — бары тик1943 йылдың 30 авгусында азат ителгән.
# Уң Рассоха (Сула ҡушылдығы)

Уң Рассоха — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сула йылғаһының уң ярына тамағынан 211 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Уң Рассоха (Сула ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000045289
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004528
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кочевар

Кочевар — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юрманьга йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кочевар
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028667
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002866
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кейек

Кейек — ҡулға эйәләшмәгән; ҡырағай йәнлектәр, ҡоштар. Башҡорт телендә бөтә ҡырағай хауандарға ҡарата әйтелә, мәҫәлән: йыртҡыс кейектәр, кейек бал ҡорттары, кейек ҡоштар.
# Нефтехимик мәҙәниәт һәм ял паркы

Нефтехимик ял һәм мәҙәниәт паркы — Өфөлә ҡаланың Черниковка һәм Орджоникидзе районындағы парк. Калинин урамында урынлашҡан.

# Нефтехимик мәҙәниәт һәм ял паркы
## Тарихы

Паркка 1947 йылда нигеҙ һалынған һәм «„Еңеү“ ҡала баҡсаһы» тип аталған. 1947—1949 йылдарҙа балалар, уҡыусылар, эшселәр һәм комсомолдар һәм хеҙмәтсәндәрҙең ҡул көсө менән халыҡ төҙөй. Ул саҡта майҙаны 22 гектар тәшкил иткән, парк составына «Химик» Мәҙәниәт йорто, «Төҙөүсе» стадионы, 1956 йылда — һуңғараҡ спорт залы итеп үҙгәртелгән йәйге кинотеатр ҙа ингән.
1955 йылда ул мәҙәниәт һәм ял паркы була. 1980 йылда тулыһынса уның исеме Нефтехимик ял һәм мәҙәниәт паркы тип алмаштырыла һәм әле лә шулай атала.
1950—1960 йылдарҙа бында парашют вышкаһы тора, унда күнекмәләр һәм парашютсыларҙың күрһәтмә һикереүе үткәрелгән. Әммә 1970 йылда вышка һүтелә.
Шулай уҡ парк биләмәһендә «Төҙөүсе» стадионы урынлашҡан, ул 1960—1980 йылдарҙа донъя спидвей үҙәге була.
1990-сы йылдарҙа парк ташландыҡ хәлгә килә һәм тейешле тәрбиә булмай, тик хәҙер элекке әһәмиәтен ҡайтара.
Бөгөн паркта балалар аттракциондары, йәйге кафе һәм спорт түңәрәктәре эшләй. 2011 йылдың майында паркта Башҡортостан Республикаһы Эске эштәр министрлығы дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәренең 2036 йылда үҙҙәренең коллегаларына хаты менән "ваҡыт капсулаһы"на нигеҙ һалынған.
Паркта даими рәүештә ҡала байрамдары үткәрелеп тора, мәҫәлән, «Сәскәләр көнө», «Широкая масленица», Еңеү көнө алдынан «Хәтер» акцияһы һәм башҡалар.
# Середкина

Середкина — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 1079 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Середкина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024886
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202488
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ер һәм ирек (гәзит)

Ер һәм ирек («Земля и воля») — ижтимағи-сәйәси гәзит.

# Ер һәм ирек (гәзит)
## Тарихы

Социал-революционерҙар партияһының Өфө губерна комитеты, 1917 й. декабренән алып Һул социал-революционерҙар (интернационалистар) партияһының Өфө губерна ойошмаһы, 1918 йылдың ғинуарынан — Һул социал-революционерҙар (интернационалистар) партияһының Өфө губерна ойошмаһы һәм ҡала комитеты органы. Көн һайын Өфөлә урыҫ телендә сыға. 1917 й. мартынан 1918 й. июненә тиклем нәшер ителә. Гәзит биттәрендә илдәге һәм сит илдәрҙәге ваҡиғалар хроникаһы, партияның эшмәкәрлеге киң яҡтыртыла, Беренсе донъя һуғышы барышы тураһындада мәғлүмәт бирелә һ.б.

# Ер һәм ирек (гәзит)
## Мөхәррирҙәре

* А.И.Бриллиантов
* А.П.Успенский
* В.П.Гиневский
* И.З.Штейнберг
* В.Е.Трутовский
* Е.Н.Семеновская.
# Йәнгүҙәй

Йәнгүҙәй — Башҡортостандың Баймаҡ районында урынлашҡан Ирәндек һыртындағы тау. Ирәндектә Ҡыңғырташ, Йәнгүҙәй (Йән күҙәтеү), Ҡарауыл тауҙары бар. Риүәйәттәр буйынса, был тауҙарҙа ҡарауылдар торған, дошман килгәндә усаҡтар яғып хәүеф яҡынлашыуын белдергәндәр.
# Инидорка

Инидорка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пильва йылғаһының һул ярына тамағынан 182 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Инидорка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100003635
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100363
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Васильева Нина Васильевна (бригадир)

Нина Васильевна Васильева (1915—1993) — комплекслы бригада бригадиры (Псков өлкәһе), Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Васильева Нина Васильевна (бригадир)
## Биографияһы

1915 йылдың 15 ғинуарында (хәҙер — Псков өлкәһе Палкинский районы) Хашки ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Мәктәптең 4 класын тамамлаған. 1928 йылдан Палкинский районы Новая Уситва ауылындағы етен заводында эшләй, 1931 йылдан — «Путь Ильича» колхозында хисапсы, һөт-тауар фермаһы мөдире. 1958 йылдан пенсияға сыҡҡанға тиклем — комплекслы (баҫыу эшкәртеү) бригадаһы бригадиры. Пенсияға сыҡҡандан һуң да «Путь Ильича» колхозында бригадир булып эшләүен дауам иткән.
КПСС ағзаһы. Делегаттар һайлана, КПСС-тың XXII съезына делегат, РСФСР Юғары Советына, депутат итеп һайлана; III Бөтә Союз колхозсылар съезына делегат була; Новоуситовский ауыл советы депутаты, ауыл хужалығы буйынса комиссияла эшләй.
1993 йылдың 19 авгусынд Палкинский райондың ауыл Яңы Уситва ауылында вафат була. Шунда уҡ ерләнгән.

# Васильева Нина Васильевна (бригадир)
## Хәтер

Н Бюст. Васильева в ҡасабаһында урынлаштырылған Палкино (июль 2001).

# Васильева Нина Васильевна (бригадир)
## Наградалары

* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы социалистик хеҙмәт геройы (11.12.1973) — Бөтә Союз социалистик ярышында өлгәшкән ҙур уңыштары, игенселек һәм башҡа аҙыҡ-түлек етештереү һәм һатыу буйынса алынған йөкләмәләрен үтәгәндә күрһәткән ҡыйыулығы өсөн
* ике Ленин ордены
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* миҙалдар, шул иҫәптән миҙал СССР Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһе ВДНХ миҙалдары
# Марк Килбургер

Марк Килбургер (ингл. Marc Kielburger; 1977 йылда, Канадала тыуған) — канада социаль эшҡыуары, менеджер, йәмәғәт эшмәкәре, публицист, балалар хоҡуғы өсөн көрәшеүсе, ҡустыһы Крейг Килбургер менән бергә, Балаларға азатлыҡ ойошмаһына һәм Me to We нигеҙ һалыусы һәм етәксеһе (ингл. Free the Children).

# Марк Килбургер
## Биография

Марк Килбургер 1977 йылда Канадала тыуған.
Ул шәхси колледждарҙа уҡыған: Collège Jean-de-Brébeuf Торонтола (Канада) һәм Neuchâtel Junior College Невшателдә (Швейцария).
Марк Гарвардский университетының халыҡ-ара бәйләнештәр һөнәрен уңышлы тамамлай. Родс стипендияһын алғас, Килбургер Оксфордский университетын хоҡуҡ өлкәһе дәрәжәһендә тамамлай.
Шул ваҡытта Крейг ҡустыһы, Пакистандан ҡоллоҡтан ҡасҡан Икбал Масих малай тураһында ишетеп,, үҙенең классташтарын балалар ойощмаһы төҙөргә өгөтләй, һыңыраҡ ул ойошма бөтә донъяға билдәле «Балаларға азатлыҡ» ойошмаһына әүерелә (ингл. Free the Children).
Тәүге уңыштарҙан һуң ойошманың эштәре килеп сыҡмай һәм финастары тиҙ аҫҡа тәгәрәй. Улар ҡуртымға алынған офистарҙан китеп, ата-әсәләренең әйәнә ҡайтырға тура килә. Шул ваҡытта Крейгка ағаһы ярҙамға килә.
Марк ауыр ваҡытта ҡустыһының башланғыстарына ярҙам итергә була, Уолл-стриттағы тәҡдимдән баш тарта һәм ойошманың нигеҙ һалыусыһы булып сығыш яһай.
Шул ваҡыттан башлап, ағалы-ҡустылы бергә социаль эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә башлайҙар.
2008 йылда Марк ҡустыһы Крейг менән бергә Me to We ойошмаһын төҙөйҙәр, уның эшмәкәрлеге социаль әһәмиәтле проекттары тормошҡа ашырырға һәм экологик таҙа аҙыҡ-түлекте пропагандалау була. Me to We килемдең яртыһын «Балаларға азатлыҡ» ойошмаһына ярҙамға ебәрәләр, икенсе өлөшөн компанияны үҫтереүгә йүнәлтәләр.

# Марк Килбургер
## Награда һәм премиялары

2010 йылдың 7 апрелендә генерал-губернатор Марк Килбургерҙы Канада ордены менән бүләкләй — Канаданың юғары дәүләт дәрәжәһен ала.
Марк Королева Елизаветта II Бриллиант юбилей медален ала.
Марк Килбургер бер нисә университеттың хөрмәтле докторы, шул исәптән: Карлтон, Гуэлф, Капилано һәм башҡалар.

# Марк Килбургер
## Шәхси тормошо

Марк Килбургер Роксанне Джоялға өйләнгән (ингл. Roxanne Joyal), Free the Children һәм Me to We проекттарының идара итеүсеһе, уларҙың ике балаһы бар.
Марк бала саҡында регби менән шөғөлләнә, һәр йәй һайын спорт лагерында ял итә. Гарвардта уҡығанда ла ошо спорт төрө менән шөғөлләнә.

# Марк Килбургер
## Библиография

* Me to We (совместно с Крейгом Килбургером, 2004).
* Take Action (совместно с Крейгом Килбургером, 2002).
* Take More Action (совместно с Крейгом Килбургером, 2008).
* Making of an Activist (совместно с Крейгом Килбургером, 2007).
* The World Needs Your Kid (совместно с Крейгом Килбургером, 2009).
* Global Voices: Volume 1 (совместно с Крейгом Килбургером, 2010).
# Кесе Паозер

Кесе Паозер — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Шанга йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Паозер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041745
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004174
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сәрүәров Ғәрәф Сәрүәр улы

Сәрүәров Ғәрәф Сәрүәр улы (рус. Сарваров Гараф Сарварович 1906 йыл ― 24 февраль 1943 йыл) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, гвардия рядовойы.

# Сәрүәров Ғәрәф Сәрүәр улы
## Биографияһы

Сәрүәров Ғәрәф Сәрүәр улы 1906 йылда хәҙерге Башҡортостандың Дүртөйлө районы Иҫке Уртай ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Дүртөйлө районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында минометчик булып хеҙмәт итә.
1943 йылдың 24 февралендә Украина ерҙәрендә барған аяуһыҙ һуғышта батырҙарса һәләк була. Укриананың Ворошиловград өлкәһенең (хәҙер Луганск өлкәһе) Иванов районындағы Юлино ауылына туғандар ҡәберлегендә ерләнгән.
Юғалтыуҙар исемлегендә Сәрүәров Ғәрәф Сәрүәр улының Дүртөйлө районы Иҫке Уртай ауылында йәшәгән ҡатыны Сәрүәрова Сәжиҙә күрһәтелгән
# Ҡарабаш ҡала округы

Ҡарабаш ҡала округы — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе составында муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Ҡарабаш ҡалаһы.