yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гәрәев Вячеслав Юрьевич

Гәрәев Вячеслав Юрьевич (10 август 1957 йыл) — педагог, йәмәғәтсе. 1991 йылдан Нефтекама ҡалаһының 1-се лицей директоры. Башҡортостан Республикаһының дүртенсе саҡырылыш (2008—2013) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай, Нефтекаманың бишенсе саҡырылыш ҡала Советы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2016), Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2001), Башҡортостандың мәғариф отличнигы (1994), Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы (2018).

# Гәрәев Вячеслав Юрьевич
## Биографияһы

Вячеслав Юрьевич Гәрәев 1957 йылдың 10 авгусында Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған.
1978 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының филология факультетын «урта мәктәптең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы» һөнәре буйынса тамамлай.
Үҙ аллы хеҙмәт эшмәкәрлеген йүнәлтмә буйынса шул уҡ йылда Краснокама районы Түбән Таҡыя һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып башлай.
1979 йылдың авгусында ошо уҡ райондың Мүзәк урта мәктәбенең мәктәптән һәм кластан тыш эштәрҙе ойоштороусыһы итеп тәғәйенләнә.
1980 йылдың октябренән Краснокама район мәғариф бүлегенең хеҙмәткә өйрәтеү буйынса инспекторы.
1981 йылдың авгусынан Арлан, 1982 йылдың авгусынан — Краснокама районы үҙәге Николо-Берёзовка урта мәктәбе директоры. 1989—1990 йылдарҙа ошо мәктәптең тарих уҡытыусыһы.
1990 йылдың 26 ноябренән 1991 йылдың 10 июненәсә Нефтекама үҙбушатҡыстар заводының 2-се категориялы инженеры.
1991 йылдың 11 июнендә Нефтекама ҡалаһында яңы асылған 1-се лицейға директор итеп тәғәйенләнә һәм бөгөнгө көнгәсә шул вазифала эшләй.
Педагогик хеҙмәттәге юғары күрһәткестәре өсөн 1994 йылда «Башҡортостандың мәғариф отличнигы» билдәһенә, 2001 йылда «Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре», 2016 йылда «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы» тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ була. 2018 йылдан Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы.

# Гәрәев Вячеслав Юрьевич
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* 2008—2013 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты (рус.) (Тикшерелеү көнө: 16 август 2022).
* Нефтекама ҡалаһының бишенсе саҡырылыш ҡала Советы депутаты.

# Гәрәев Вячеслав Юрьевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2016)
* Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2001)
* Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1994)
* Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы (2018)
* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы.
# Ҡоро Шуной

Сухой Шуной — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шуной йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ҡоро Шуной
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038795
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003879
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вожемка (Вычгрда ҡушылдығы)

Вожемка — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 171 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Вожемка (Вычгрда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023696
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002369
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Баҙаров Фәрүәз Ямали улы

Баҙаров Фәрүәз Ямали улы (11 декабрь 1912 йыл — 23 апрель 1978 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы, гвардия ҡыҙылармеецы.

# Баҙаров Фәрүәз Ямали улы
## Биографияһы
### Һуғышҡа тиклем

Фәрүәз Ямали улы Баҙаров 1912 йылдың 11 декабрендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Миәкә районы Тамъян-Таймаҫ ауылында тыуа. Һуғышҡа тиклем өйләнә. Ҡатыны Фәрҙиямал исемле була. Һуғышҡа тиклем ике балалары тыуа. Улар һуғыш йылдарында үлеп ҡала.

# Баҙаров Фәрүәз Ямали улы
## Биографияһы
### Хәрби хеҙмәте

1941 йылда Миәкә районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында лейтенант дәрәжәһендә хеҙмәт итә. Һуғыштан 1946 йылда ғына тыуған ауылына ҡайта.

# Баҙаров Фәрүәз Ямали улы
## Биографияһы
### Һуғыштан һуң

Баҙаров Фәрүәз Ямали улы һуғыштан һуң Миәкә районы Тамъян-Таймаҫ ауылында уҡытыусы булып эшләй. Ғаиләлә Зөлхиҙә (1947), Марсм(1950), Зөбәржәт (1952) исемле балалары тыуа. 1978 йылда тыуған ауылы Тамъян-Таймаҫта вафат була.

# Баҙаров Фәрүәз Ямали улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1951)

# Баҙаров Фәрүәз Ямали улы
## Хәтер

Баҙаров Фәрүәз Ямали улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаһының 8-се томына һәм Миәкә районы Тамъян Таймаҫ ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған таҡтаташтағы исемлеккә теркәлгән.
# Тоип-Тем-Сос

Тоип-Тем-Сос — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лыраки йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Тоип-Тем-Сос
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024369
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302436
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әбсәләмов Абдрахман Лут улы

Әбсәләмов Абдрахман Лут улы (рус. Абсалямов Абдрахман Лотович) (1913—1973) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 32-се танк полкы автоматсылар ротаһы командиры, 1945 йылдың мартынан дивизия штабы командованиеһының элемтә буйынса өлкән офицеры. Гвардия капитаны. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, ике I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

# Әбсәләмов Абдрахман Лут улы
## Биографияһы

Абдрахман Лут улы Әбсәләмов 1913 йылдың 30 майында Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Гәрәй-Ҡыпсаҡ улусына ингән (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Белорет районы) Баҡый ауылында тыуған.
1935 йылдың көҙөнән Урал хәрби округының 9-сы запас команда пунктында хеҙмәт иткән запастағы капитан Әбсәләмов Абдрахманды Чкалов өлкәһе Кваркен район хәрби комиссариаты 1941 йылдың 11 авгусында хәрәкәт итеүсе Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.
Гвардия капитаны Әбсәләмов Абдрахман Лут улы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 32-се танк полкы автоматсылар ротаһы командиры, дивизия штабы командованиеһының элемтә буйынса өлкән офицеры булып хеҙмәт итә.
1942 йылдың авгусында ҡаты яралана, шул уҡ йылда тағы ике тапҡыр йәрәхәтләнә.
1945 йылдың апрель-майындағы батырлығы тураһында:
* Иптәш Әбсәләмов, 1945 йылдың мартынан дивизия штабы командованиеһының элемтә буйынса өлкән офицеры булараҡ, дивизияның 1945 йылдың 15 апреленән башлап 3 майына тиклем алып барылған Одер йылғаһы буйындағы немец оборонаһын өҙөү һәм Берлин һәм Бранденбургты ҡамау буйынса һөжүм операциялары осоронда дивизия командирының күҙәтеү пунктында булды. Һуғыш барышында дивизия командованиеһының алышыусы частар менән идара итеү бойороҡтарын, күрһәтмәләрен ҡаршылыҡтарға ҡарамай тапшырып торҙо. Үҙенә буйһоноусы полк элемтә офицерҙарына ғәҙел һәм талапсан. Иптәш Әбсәләмов, дивизия командиры бойороҡтарын еткереү маҡсатында, йыш осраҡта частар алып барған алыш эсендә тороп ҡалды. Күрше частар менән бәйлнәештә булды һәм уларҙың хәрәкәте тураһында командованиеға ваҡытында доклад яһаны
1946 йылдың ғинуарынан хәрби хеҙмәте тамамлана.

# Әбсәләмов Абдрахман Лут улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)
* ике I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1944, 1945)

# Әбсәләмов Абдрахман Лут улы
## Хәтер

Әбсәләмов Абдрахман Лут улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Белорет районы Баҡый ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән
# Колумбияла ислам

Колумбияла ислам бик аҙ һанлы диндәрҙең береһе. Колумбияла мосолмандар яҡынса 14 000 кеше тәшкил итә. Был илдең эре ҡалаларында (Сан-Андрес, Богота, Гуахира һ. б.) мосолман йәмәғәт ойошмалары, шулай уҡ Боготала һәм Майкаола башланғыс мәктәптәр (мәҙрәсәләр) бар. Майкаола ҙурлығы буйынса континентта икенсе урында торған Ғүмәр ибн әл-Хаттаб мәсете урынлашҡан.
Ғәрәп иммигранттарының күпселеге Колумбияға XIX быуат аҙағында, XX быуат башында Сүриәнән, Ливандан һәм Фәләстиндән килә.
# Апанаиха

Апанаиха — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының уң ярына тамағынан 449 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Апанаиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011081
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201108
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Удж-Ю

Удж-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының һул ярына тамағынан 729 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Удж-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000043469
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004346
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Удьес

Удьес (Унтес) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ледь йылғаһының уң ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Удьес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032299
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003229
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сыртланова Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы

Сыртланова Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы (15 июль 1912 йыл — 1 октябрь 1971 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби осоусы, гвардия өлкән лейтенанты. Советтар Союзы Геройы (1946).

# Сыртланова Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы
## Биографияһы

Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова 1912 йылдың 15 июлендә Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Бәләбәй ҡалаһында тыуған. 1930 йылдан алып Кокандта, 1932 йылдан — Тбилиси ҡалаһында эшләй. 1941 йылда Тбилиси хәрби авиация мәктәбен тамамлай. 1942 йылдың декабренән Төньяҡ Кавказ, 4‑се Украина һәм 2‑се Белоруссия фронттарында хеҙмәт итә. Герой исеменә 4‑се һауа армияһының 325‑се авиация дивизияһы 46‑сы гвардия төнгө бомбардировка авиация полкының эскадрилья командиры урынбаҫары гвардия өлкән лейтенант Мәғүбә Сыртланова 780 хәрби осошта күрһәткән батырлығы өсөн лайыҡ була. Запасҡа сыҡҡандан һуң (1945) Ҡазанда йәшәй һәм эшләй, 1971 йылдың 1 октябрендә шунда вафат була.
Ленин (1946), Ҡыҙыл Байраҡ (1943, 1945), 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1944) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1944) ордендары менән бүләкләнгән.

# Сыртланова Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы
## Хәтер

* Бәләбәй ҡалаһындағы урамға һәм ҡаланың 2‑се һанлы мәктәбенә Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова исеме бирелгән, шунда уҡ уға бюст ҡуйылған.
* Ҡазан ҡалаһындағы урамға һәм ҡаланың 52‑се һанлы гимназияһына Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы Сыртланова исеме бирелгән, шунда уҡ уға бюст ҡуйылған.

# Сыртланова Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы
## Бүләктәр

* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (1946)
* Ленин ордены (1946)
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1943)
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1945)
* 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1944)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)
* «Кавказды обороналаған өсөн» миҙалы (1944)
# Мәзитов Шәфҡәт Әхмәтғәҙи улы

Мәзитов Шәфҡәт Әхмәтғәҙе улы (25 июль 1971 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре

# Мәзитов Шәфҡәт Әхмәтғәҙи улы
## Биографияһы

Шәфҡәт Әхмәтғәҙе улы Мәзитов 1971 йылдың 25 июлендә Башҡорт АССР-ы Бөрйән районы Яңы Усман ауылында тыуған. Яңы Усман мәктәбенән һуң 2006 йылда Стәрлетамаҡ ҡалаһында Башҡорт республика мәҙәниәт техникумын тамамлай.

# Мәзитов Шәфҡәт Әхмәтғәҙи улы
## Биографияһы
### Хеҙмәт юлы

* 1993 йылдан — Яңы Усман мәҙәниәт йорто мөдире
* 1995 йылдан — аккомпаниатор
* 2000 йылдан — художество етәксеһе
* 2001 йылдан — Яңы Усман мәҙәниәт йорто директоры.
«Тарыуал» театрына нигеҙ һалыусы һәм художество етәксеһе.

# Мәзитов Шәфҡәт Әхмәтғәҙи улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2020)
* Иң яҡшы ауыл муниципаль мәҙәниәт учреждениеларының һәм уларҙың хеҙмәткәрҙәренең Республика конкурсы еңеүсеһе (2019)
* «Һөнәре буйынса иң яҡшыһы» һөнәри оҫталыҡ муниципаль конкурсы еңеүсеһе (2017)
* Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министрлығы Маҡтау грамотаһы (2016)
* Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре профсоюзының Республика комитеты президиумы Маҡтау грамотаһы
# Квартер

Квартер — дүртенсел система (осор), кайнозойҙың өсөнсө хроностратиграфик бүлексәһе.
# Сиражетдинов Сәлим Билал улы

Сиражетдинов Сәлим Билал улы (рус. Сиражетдинов Салим Билалович 1913 йыл — 24 май 1978 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. III дәрәжә Дан ордены кавалеры (1945), «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943) менән бүләкләнгән.

# Сиражетдинов Сәлим Билал улы
## Биографияһы

Сиражетдинов Сәлим Билал улы 1913 йылда хәҙерге Башҡортостандың Учалы районы Туңғатар ауылында тыуа. 1941 йылда Учалы район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се кавалерия дивизияһы 62-се гвардия кавалерия полкының 2-се эскадронында ҡылыссы булып хеҙмәт итә.
1945 йылдың 30 апрелендә Бранденбург ҡалаһы янында дошмандарҙың көслө нығытылған районына эскадрондың һөжүм итеү ваҡытында гвардия ҡыҙылармеецы Сиражетдинов немец траншеяһына шыуышып килә. Ҡул пулеметына гранаталар ташлай, бының менән эскадронға алға барыуҙы һәм уңайлы урынды биләргә мөмкинлек бирә. Һөжүм итеү һуғыштары дауамында ҡыҙылармеец Сиражетдинов Сәлим Билал улы үҙенең шәхси миҫалында ҡыйыулыҡ һәм батырлыҡ өлгөһө күрһәтә. 2-се эскадроны ҡылыссыһы ҡыҙылармеец Сиражетдинов 1945 йылдың 30 апрелендә III дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
Ветеран Сиражетдинов Сәлим Билал улы 1978 йылдың 24 майында тыуған ауылында ерләнә.
# Еңеү паркы (Ереван)

«Еңеү паркы» («Ахтанака», «Монумент»; әрм. Հաղթանակի զբոսայգի) — Еревандың төньяғында, Канакер-Зейтун административ районындағы парк.

# Еңеү паркы (Ереван)
## Тарихы

Парк 1930 йылдарҙа төҙөлә башлай. Ул ваҡытта уның атамаһы «Арабкирҙа ҡала паркы» була. Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң исемен «Еңеү паркы» тип алмаштыралар.
1950 йылда паркта Сталинға ҙур һәйкәл ҡуйыла (скульпторы С. Д. Меркуров, архитекторы Р. С. Исраелян, бейеклеге 50 м), һуңынан паркты халыҡ араһында «Монумент» тип атап йөрөтә башлай. 1962 йылда Сталин скульптураһы постаменттан алына, ә 1967 йылда уның урынына «Әрмәнстан-әсә» (скульпторы А. А. Арутюнян) скульптураһы ҡуйыла.
1959 йылда паркта «Арагил» рестораны асыла (архитекторы Р. С. Исраелян), ул тиҙ арала ҡаланың иң билдәле урындарының береһенә әйләнә. Унан Ереванға матур күренеш асыла. Әлеге ваҡытта ресторан ябылған, бина ҡәнәғәтләнерлек торошта түгел.
1958—1961 йылдарҙа архитектор О. А. Акопян проекты буйынса паркта яһалма «Аревик» күле булдырыла . Ул Севан күле формаһында эшләнгән, максималь тәрәнлеге 8,5 метр тәшкил итә. Тәүге ваҡыттарҙа күл ярында пляждар эшләй һәм унда һыу инергә мөмкин була, был маҡсаттан һыу хлорлана. Әммә ошо уҡ һыу паркты һуғарыу өсөн файҙаланғанлыҡтан, хлор һәм үҫемлектәр донъяһының торошона насар йоғонто яһай. Шуға күрә 1969 йылдан күл һыуы хлорланмай һәм унда һыу инеү тыйыла. 1983—1985 йылдарҙа паркын төҙөкләндереү өсөн ябыла, был осорҙа күл һыуы ағыҙыла. Хәҙер унда катамарандарҙа һәм кәмәләрҙә йөрөргә мөмкин.
1970 йылда паркта Билдәһеҙ һалдат ҡәбере һәм Мәңгелек ут барлыҡҡа килә. 1985 йылда, Еңеүҙең 40 йыллығына, Билдәһеҙ һалдат ҡәбере һәм Мәңгелек ут Ашот Алексанян менән Анаит Навасардян проекты буйынса үҙгәртелеп эшләнә. Еңеү һәйкәленән уға тиклем Геройҙары аллеяһы һалына.
1955—1956 йылдарҙа паркта сайҡалыусы кәмә кәмә аттракционы ҡуйыла. 1967 йылда беренсе күҙәтеү тәгәрмәсе барлыҡҡа килә. 1989 йылда бейеклеге 30 метр булған икенсеһе ҡуйыла. 2008 йылда аттракциондар урынлаштырыу өсөн 7 гектар территория бүленә. 2012 йыл мәғлүмәттәре буйынса улар унда 70 иҫәпләнә.

# Еңеү паркы (Ереван)
## Йәшелләндереү

Тәүҙә парк өсөн 48 гектар урман бүленә. XXI быуат башына тәҙәкләндереү өсөн яуаплы компания ҡарамағында 33 гектра иҫәпләнә. Паркының ҡалған өлөшө ҡуртымға бирелә. Парктың урман участкаһының бер өлөшө 1990 йылдарҙа "буржуйка"ларға яғыу өсөн ҡырҡыла, бер өлөшө ҡала властары тарафынан элиталы йорттар төҙөү өсөн һатыла.
# Лихтенберг (Мәғдән тауҙары)

Лихтенберг (Мәғдән тауҙары) (нем. Lichtenberg/Erzgeb.) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2891 кеше йәшәй. Майҙаны — 33,17 км². Диңгеҙ кимәленән 311 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9638 һәм автомобиль коды FG.
# Лексикография

Лексикогра́фия (бор. грек. λεξικόν [lexikon] «һүҙлек» + γράφω [grapho] «яҙам») — тел ғилеменең һүҙлектәр төҙөү һәм уларҙы өйрәнеү мәсьәләләре менән шөғөлләнгән киҫәге; һүҙҙәрҙең семантик структураһын, үҙенсәлектәрен өйрәнеүсе, уларҙы аңлатыусы фән.
Ғәмәли лексикография, телде уҡытыуҙы, телде тасуирлауҙы һәм нормалаштырыуҙы, тел-ара аралашыуҙы, телде фәнни өйрәнеүҙе тәьмин итеп, йәмғиәт өсөн әһәмиәтле функциялар башҡара. Лексикография тел тураһындағы бөтә белемдәр тупланмаһын һүҙлектәр аша тапшырыу өсөн иң ҡулай һәм яраҡлы ысулдар табырға тырыша.
Теоретик лексикографияға һүҙлектең макроструктураһын (лексика һайлау, һүҙҙәр исемлегенең күләме һәм характеры, материалды урынлаштырыу принциптары) һәм микроструктураһын (һүҙлек статьяһының төҙөлөшө, һүҙлектәге билдәләмәләрҙең типтары, һүҙ тураһындағы мәғлүмәттең төрлө төрҙәренең нисбәте, тел иллюстрацияларының типтары һ.б. һ.б.) эшләү, һүҙлектәрҙең типологияһын эшләү, лексикография тарихы менән бәйле проблемалар тупланмаһы ҡарай.
Лексикография һүҙҙе уның бөтә үҙсәнлектәре йыйылмаһы менән бирә, шунлыҡтан һүҙлек тел буйынса уникаль һәм алмаштырғыһыҙ әсбап ҡына түгел, ғилми тикшеренеүҙәр өсөн мөһим ҡорал да булып тора. XXI быуаттың тел ғилеме һүҙлектәр аша белемдәрҙең бөтә аспекттарын яҡтыртырға тырыша, шунлыҡтан заманса һүҙлектәрҙә һүҙҙәр генә түгел, һүҙ берәмектәре лә тасуирлау объекты булып тора.
Билдәле лексикографтар — Поллукс, Ш.Дюканж, И.К.Аделунг, И.Г.Вальтер, В. И. Даль.
# Кузья

Кузья — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кува йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Кузья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100008069
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100806
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Климиха

Климиха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Речка йылғаһының һул ярына тамағынан 241 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Климиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100010392
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115101039
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Атаевка (Башҡортостан)

Атаевка — Өфө ҡалаһы ҡала округы составындағы ауыл. Өфө ҡалаһы ҡала округының Киров районына буйһонған Искин ауыл советына ҡарай.

# Атаевка (Башҡортостан)
## Урынлашыуы

Өфө ҡалаһынан яҡынса 27 км көньяҡта һәм Өршәк станцияһынан 3 км көньяҡта урынлашҡан. Йәнәшәлә Кесе Олокүл һәм Атаевка күле урынлашҡан.

# Атаевка (Башҡортостан)
## Тарихы

1777 йылда ауылға бәләкәй поместьелы дворяндар Атаевтар нигеҙ һала. 1865 йылда Алексеевка (Атаево) исеме аҫтында иҫәптә тора. Ауылдың тағы ла бер атамаһы Королевка.
1992 йылдың 6 февралендә Өфө районының Булгаков ауыл советы составына индерелә. Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Советының 1992 йылдың 17 апрелендәге «Өфө районы хужалыҡтарын Өфө ҡалаһының административ сиктәренә тапшырыу, ерҙәрҙе коллектив баҡсасылыҡ һәм шәхси торлаҡ төҙөлөшө өсөн биреү тураһында» (19.10.1992 № 347) 100-сө һанлы ҡарар менән Искин ауыл советы составында Өфө ҡалаһының административ сиктәренә ҡушыла.

# Атаевка (Башҡортостан)
## Урамдары

* Атаев урамы;
* Яңы Атаев урамы
* 1-се Атаев урамы;
* 2-се Атаев урамы;
* 3-сө Атаев урамы;
* 4-се Атаев урамы;
* Юл урамы.