yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Аҫылмалы Таш (Өфө)

Аҫылмалы Таш —суҡаҡ, Аҫылмалы Таш (гора Висячий Камень ) тауының сығып торған суҡыһы һәм тауҙың иң юғары нөктәһе.Өфө ҡалаһының Өфө карст битләүендәге иҫтәлекле урыны һәм тәбиғәт ҡомартҡыһы.
Ағиҙел йылғаһының текә ярында, тәрән йырын эсендә ағып ятҡан исемһеҙ шишмәнең тамағы янында урынлашҡан. Эргәлә Куйбышев тимер юлының Воронка платформаһы — 1629 км урынлашҡан..
Аҫылмалы Таштағы бейеклектән Ағиҙел йылғаһына һәм һул яҡ ярындағы туғайҙарына киң күренеш .асыла. Суҡаҡҡа Дан бульвары яғынан урман аша килеп була.
Һыу эрозияһы менән эзбизташы ашалған һәм емерелгән, бик хәүефле урындарҙан һанала.

# Аҫылмалы Таш (Өфө)
## Тарихы

Боронғо заманда Аҫылмалы таш районында Ананьев мәҙәниәте ҡаласығы урынлашҡан булған.Был ҡалҡыулыҡты
1846-1851 йылдарҙа Өфө карст сағылындағы ҡалҡыулыҡта Ырымбур Губернаторы Н.В. Балкашин тарафынан ҡала ситендәге йәйге йорт төҙөлгән
Ырымбур Губернаторы Н.В. Балкашин тарафынан ҡала ситендәге йәйге йорт төҙөлгән. Унда һуңыраҡ, 1851 йылдан һуң, тәбиғәттә ял итеү, күңел асыу ойошторолған. 1864 йылда йорт һүтеп алынған.
1930 йылда Өфө карст сағылындағы ҡалҡыулыҡта, элекке ҡала ситендәге йортттарҙа НКВД дачалары урынлаша. (уларҙың береһендә күпмелер ваҡыт совет яҙыусыһыА.А. Фадеев йәшәп китә).
Бында бер үк ваҡытта НКВД-ың күнекмә майҙансығы һәм атырға өйрәнеү майҙаны булған уҡыу үҙәге лә булдырылған.
Һуңыраҡ был үҙәк тапшырырға БАССР -ың Эске эштәр министрлығына тапшырыла.
1980-се йылдарҙа Өфө Успенск ир-егеттәр монастыры урынында асылған А.М. Матросов исемендәге 2-се Өфө балалар тәрбиә-хеҙмәт колонияһы базаһына күсерелә һәм СССР Эске эштәр министрлығының етәкселек составын әҙерләү буйынса Өфө урта махсус мәктәбе үҙгәртеп ҡорола.
1980-се йылдар башында Аҫылмалы таштың ҙур ғына өлөшө өлөшө Ағиҙел йылғаһына емерелеп төшкән.

# Аҫылмалы Таш (Өфө)
## Галереяһы

* Көньяҡтан Аҫылмалы ҡаяға һәм Ағиҙел йылғаһына күренеш (2014 й.)
* Аҫылмалы ҡаянан Ағиҙел йылғаһына күренеш (2014 й.)
# Хасуй-Нгыня-Се

Хасуй-Нгыня-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Юдейн-То күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Хасуй-Нгыня-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300037245
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303724
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сәйетҡол

Сәйетҡол — ир-ат исеме, топоним.

# Сәйетҡол
## Мәҡәләләр

* Сәйетҡол (Илеш районы) — Башҡортостандың Илеш районындағы ауыл.
* Сәйетҡол (Күгәрсен районы) — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл.
# Төньяҡ Песъю

Төньяҡ Песъю — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ Песъю йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Төньяҡ Песъю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000043292
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004329
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рәсәй ҡалалары исемлеге

Рәсәй ҡалалары исемлегенә Рәсәй Федерацияһының ҡала статусына эйә булған 1112 ҡалаһы индерелгән, уларҙа йәшәүселәр һаны 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса бирелгән. Шулай уҡ тарихи сығанаҡтарҙа уларҙы нигеҙләү йәки беренсе тапҡыр телгә алыу даталары күрһәтелгән. Федераль кимәлдәге ҡалалар һәм край, өлкә һәм округ үҙәктәре, республикаларҙың баш ҡалалары (үҙәктәре) төҫлө ячейкалар ярҙамында билдәләнгән.
2014 йылда Рәсәй составына ингән Ҡырым Республикаһы һәм Севастополь ҡалаһы халҡының һаны РФ властары Ҡырым федераль округы территорияһында 2014 йылдың октябрендә үткәрелгән йәниҫәп мәғлүмәттәре буйынса күрһәтелгән,
# Аллабирҙе (Ырымбур өлкәһе)

Аллабирҙе (рус. Алабердино) — Ырымбур өлкәһе Төйлөгән районы ауылы. Чапай ауыл биләмәһенә керә.

# Аллабирҙе (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

2002 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (97 %) йәшәй.

# Аллабирҙе (Ырымбур өлкәһе)
## Инфраструктура

Ауылда «Йәшлек» вокаль ансамбле, «Ләйсән» бейеү ансамбле эшләй.

# Аллабирҙе (Ырымбур өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Ишбаев Кәрим Ғайса улы — башҡорт тел белгесе, педагог, филология фәндәре докторы (1996), профессор (2000).
# Аҡ томбойоҡ

Аҡ томбойоҡ (лат. Nymphaéa) — томбойоҡ һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Күп йыллыҡ үлән, тамырһабаҡлы һыу үҫемлеге.

# Аҡ томбойоҡ
## Ҡыҫҡаса мәғлүмәт

Япрағының оҙонлоғо 10—30 см, дуға һымаҡ һеңерсәле түңәрәк‑эллиптик йәки йөрәксә‑ялпаҡ формала, шыма ситле йәки уймалы, төкһөҙ, йөҙөүсе, сиратлы, оҙон һаплы. Сәскәһе эре, аҡ, ике енесле, актиноморф, яңғыҙ, оҙон сәскә һаплы. Июнь—сентябрҙә сәскә ата. Емеше — еләк һымаҡ, тумалаҡ, июль—октябрҙә өлгөрә.

# Аҡ томбойоҡ
## Таралышы

Күлдә, быуала, ҡылыла һәм йылға ҡултыҡтарында үҫә, башлыса Башҡортостандың Урал алдында һәм Башҡортостандың Урал аръяғында таралған.
Яҡынса 50 төрө билдәле, ике ярымшарҙың тропик һәм уртаса бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда аҡ томбойоҡ үҫә.

# Аҡ томбойоҡ
## Файҙаланылышы

Составында алкалоидтар, дуплау матдәләре, йөрәк гликозидтары, крахмал, май (орлоҡ), флавоноидтар бар; халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Декоратив үҫемлек. Тамырһабағы һәм орлоғо һыуҙа йөҙөүсе ҡоштар, йылға ҡондоҙо, ондатра һ.б.өсөн аҙыҡ булып тора.

# Аҡ томбойоҡ
## Һүрәттәр

* Nymphaea alba
* Nymphaea colorata
* Nymphaea gigantea
* Nymphaea nouchali
* Nymphaea 'Attraction'
# Озеро Лесное

Озеро Лесное — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2231/350/51/365/25 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Озеро Лесное
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, тамағынан Тамбов ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200212110000028908
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002890
* Бассейн коды — 09.01.02.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шаткона

Шаткона ул Индуизм янтраһында ҡулланылған символ, ул ир һәм ҡатын-ҡыҙ формаһы символы. Күбрәк махсуслаштырып әйткәндә ул Пуруша (Ғәләми форма), һәм Пракрити (әсә тәбиғәт йәки сәбәп материя) символы. Йыш ул Шива / Шакти символы булып тора. Шаткона гексаграмма һәм Шива-Шакти улы Муруган Илаһы (Сканда Илаһы) менән ассоциацияләнә. Стилистик рәүештә ул Йәһүд Давид Йондоҙона һәм Япония Каогоме тамғаһына тәңгәл килә.
# Арнсдорф

Арнсдорф (нем. Arnsdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге община. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса общинала 4670 кеше йәшәй. Майҙаны — 35,8 км². Диңгеҙ кимәленән 290 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был общинаның почта индексы 1477 һәм автомобиль коды BZ.
# Ишмөхәмәт сәсән

Ишмөхәмәт сәсән (төп исеме Мырҙаҡаев-Балапанов Мырҙаҡай Мәһәҙей улы; 7 июль 1781 йыл — 1878 йыл) — заманының атаҡлы йырсыһы, ҡурайсы һәм ҡобайырсы.
Хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районының (элекке Тамъян-Ҡатай кантоны Күбәләк-Тиләү волосы) Яңы Балапан ауылында тыуған. Ул 1839 йылда Хиуа ханлығына походта В. А. Перовский янында йөрөгән ҡурайсы музыканттар төркөмөндә ҡатнаша. Перовский уны исемле ҡылыс менән бүләкләй.
Ишмөхәмәт сәсән бик күп йырҙарҙың авторы: «Саңды үҙәк», «Малбай», «Бүҙекәй кантон», «Юлтый ҡараҡ». Шул иҫәптән ул үҙенән алда йәшәгән сәсәндәрҙең ижадын, мираҫын һаҡлаусы ла. Ул боронғо шәжәрәләр, ҡулъяҙмаларҙы туплау эше менән дә шөғөлләнгән.
# Ҡаҙағстандың үҙәк ғилми китапханаһы

Ҡаҙағстан үҙәк ғилми китапханаһы (ҡаҙ. Орталық ғылыми кітапхана) — Ҡаҙағстандың Ғылым ордасы (Алма-Ата) комплексында урынлашҡан фәнни һаҡлағыс.

# Ҡаҙағстандың үҙәк ғилми китапханаһы
## Тарихы

Ғилми китапхана 1932 йылда СССР Фәндәр академияһының ҡаҙаҡ бүлеге составында ойошторола. Тәүге китап фонды СССР Фәндәр академияһынан ике мең дана күләмендә тапшырылған. 1946 йылда нигеҙ һалынған Ҡаҙаҡ ССР-ы Фәндәр академияһының беренсе ултырышында исеме Үҙәк ғилми китапхана тип үҙгәртелә. Шул уҡ йылда китап фондында 74 258 ватан баҫмалары һәм 15 000 дана тирәһе сит ил әҙәбиәте йыйыла. Шулай уҡ СССР китапхананалары һәм ғилми учреждениелары араһында китаптар менән алмашыу ойошторолған.
1959 йылда һирәк китаптар секцияһы булдырылған. Ҡаҙаҡ ғилми әҙәбиәт фонды Үҙәк Азия тарихы һәм мәҙәниәте буйынса материалдар һәм әҙәбиәт сығанаҡтары йыя. 1950-1960-сы йылдарҙа китапхана мәскәү, петербург, рига, львов һәм ташкент китапханаларынан килгән китаптар менән тулыландырылды. 1979 йылда 1,5 миллион дана самаһы китап иҫәпләнә ине.
1980-сп һәм 1990-сы йылдарҙа Үҙәк ғилми китапхана йыл һайын ҡаҙағстан ғалимдарының 60-90 меңләгән дана китабын баҫтырып сығара. Ул берҙәм китапхана системаһына әүерелә. Үҙенең эшмәкәрлеге дәүерендә 800 меңдән ашыу сит ил фәнни әҙәбиәтен йыйҙы һәм 62 илдең 884 китапханаһы һәм тикшеренеү учреждениелары менән хеҙмәттәшлек итә. Үҙәк ғилми китапхана йылына 352 мең кешене хеҙмәтләндерҙе.
1999 йылда, мәғариф системаһына үҙгәртеп ҡороуға ярашлы, Үҙәк ғилми китапхана берләштерелгән министрлыҡ ҡарамағынан сығарылған һәм, Ҡаҙағстан фәндәр академияһы.менән тура бәйләнешен юғалтып, Фән буйынса комитетҡа буйһондоролған.
Ҡаҙағстан Республикаһы Хөкүмәтенең 2010 йылдың 11 февралендә сыҡҡан 84-се Ҡарарына ярашлы, Ҡаҙағстандың мәғариф һәм фән министрлығыныңФән буйынса комитеты ҡарамағындағы "Ғалимдар йорт"он һәм Үҙәк ғилми китапханаһын ҡушыу юлы менән, «Ғылым ордасы» дәүләт предприятиеһы ойошторолдо.
Һирәк китаптар музейы экспозицияһын ойоштороу сиктәрендә, ғилми китапхана фондының бер өлөшө унда тапшырылды.

# Ҡаҙағстандың үҙәк ғилми китапханаһы
## Китапхана фонды

Фонд составына: XIX—XX быуат ҡаҙаҡ телендәге ғилми әҙәбиәт; рус китабының һирәк осрай торған баҫмалары — авторҙар үҙҙәре йәшәгән дәүерҙә сыҡҡан баҫмалар, боронғо славян баҫмаларының һирәк осраған китаптары; XVII—XVIII быуаттағы гражданлыҡ баҫмалары; художестволы биҙәү һәм полиграфия башҡарылышы буйынса иҫ киткес сифаттарға эйә булған китаптар; XVI—XIX быуат баҫмалары; XII—XIX быуат көнсығыш баҫмалары; автографтар, фотодокумент материалдары ингән «Казахстаника» фонды; ҡулъяҙмалар фонды — фольклор материалдарының, Ҡаҙағстан тарихына, иҡтисадына һәм мәҙәниәтенә ҡараған ҡулъяҙма документтарҙың ҙур йыйынтығы; Ҡаҙаҡ ССР-ы Фәндәр академияһының учреждениелары Ғилми советында яҡланған диссертациялар фонды; китапхана-ара абонемент буйынса алынған микрофильмдар һәм микроиғландар, әҙәбиәт фондыинә.
# Тәржемәсе көнө

Халыҡ-ара тәржемәсе көнө (Journée mondiale de la traduction , International Translation Day) — телдән һәм яҙма тәржемәселәрҙең һөнәри байрамы 30 сентябрҙә билдәләнә (Библияны латин теленә тулыһынса тәржемә иткән Изге Иероним Стридонскийҙың 419 йәки 420 йылда вафат булған көнө). Һөҙөмтәлә «Вульгата», йәғни латинсанан Biblia Vulgata «Дөйөм ҡабул ителгән Библия» барлыҡҡа килә, шуға бәйле Иероним Стридонский тәржемәселәрҙе ҡурсалаусы изге йән тип иҫәпләнелә. Байрам Халыҡ-ара тәржемәселәр федерацияһы (FIT) тарафынан 1991 йылда ойошторола. Байрамдың мәртәбәһе йылдан-йыл күтәрелә бара.
2017 йылда БМО Генераль ассамблеяһының 71-се сессиянда Резолюция A/RES/71/288 бер тауыштан ҡабул ителә, унда профессиональ тәржемәнең халыҡтарҙы берләштереүсе роле, уның тыныслыҡ урынлаштырыуға, бер-береңде аңлауға һәм үҫешкә булышлыҡ итеүе таныла, ә 30 сентябрь Халыҡ-ара тәржемәләр көнө тип һәм уның БМО сиктәрендә билдәләнеүе иғлан ителә.

# Тәржемәсе көнө
## Байрамдың девиздары

* 2004 — «Тәржемә — телдәрҙең һәм мәҙәниәттәрҙең күп төрлөлөгө нигеҙе» (МФП).
   «Тәржемәселәр даими рәүештә аралашыу процесының үҙәгендә тора. Идея һәм һәр төрлө эшмәкәрлектәрҙе тирә-йүнгә таратыусы булараҡ, улар беҙ йәшәгән донъяны ойоштора. Шулай итеп, тәржемә күп телле аралашыуҙы тәьмин итеүсе фактор булараҡ, асыҡлыҡ һәм демократия үҫешен сағылдыра.» (МФП 2004 пресс-релизынан).
* 2005 — «Тәржемәсенең һөнәренә һәм йәмғиәт алдында яуаплылығы» (МФП).
* 2006 — «Күп телдәр — бер һөнәр».
* 2007 — «Сапҡынға атмағыҙ».
* 2008 — «Терминология: һүҙҙәр мәғәнәгә эйә».
* 2009 — «Бергә эшләйек».
* 2010 — Рәсәй тәржемәселәре союзы тәҡдим иткән девиз: «Күп тауышлы донъяла сифат стандарты» (ингл. Quality Standard for a Variety of Voices).
* 2011 — «Мәҙәниәттәр араһында бәйләнеш булдырыу» (ингл. Bridging Cultures).
* 2012 — «Мәҙәниәттәр араһындағы бәйләнеш булараҡ тәржемә».
* 2013 — «Берләштерелгән донъя лингвистик кәртәләрҙән тыш» (ингл. Beyond Linguistic Barriers — A United World).
* 2014 — «Телгә хоҡуҡ: кешелек хоҡуҡтарының нигеҙе» (ингл. Language Rights: Essential to All Human Rights).
* 2015 — «Телдән һәм яҙма һәм тәржемәнең үҙгәрә барыу күренеше» (ингл. The changing face of translation and interpretation).
* 2016 — «Яҙма һәм телдән тәржемә: донъяны тоташтырыусы» (ингл. Translation and Interpreting: Connecting Worlds).
* 2017 — «Тәржемә һәм төрлөлөгө» (ингл. Translation and Diversity)
* 2018 — «Тәржемә: үҙгәрештәр дәүерендә мәҙәни мираҫтың үҫешенә булышлыҡ итеү» (ингл. Translation: promoting cultural heritage in changing times).
* 2019 — «Халыҡ-ара ерле халыҡтар теле йылында ерле халыҡ теле һәм уларҙың тәржемәһе» (ингл. Translation and Indigenous Languages during International Year of Indigenous Languages)
* 2020 — «Көрсөктә тыныслыҡ булдырыу өсөн һүҙ табыу» (ингл. Finding the words for a world in crisis)
* 2021 — «Тәржемәлә берҙәмлек» (ингл. United in translation)
# Покрышкина Галина Васильевна

Галина Васильевна Покрышкина (1937—2014) — совет балеринаһы, классик лирик-комик амплуала бейеүсе; РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1965).

# Покрышкина Галина Васильевна
## Биографияһы

Галина Васильевна Покрышкина 1937 йылдың 23 майында Ленинградта тыуған.
1955 йылда Ленинград хореография училищеһын (хәҙер А.Я.Ваганова исемендәге рус балеты академияһы), Л.М. Тюнтина класында тамамлай. Сығарылыш спектаклендә махсус ҡуйылған «Станционный смотритель» балетында төп партия Дуняшаны башҡара (хореографы М.М. Михайлов). С.М.Киров исемендәге Ленинград опера һәм балет театрына ҡабул ителә. (Мария театры). 1956—1975 йылдарҙа Ленинград бәләкәй опера театрында эшләй
Галина Покрышкина — Маша, Лиза; Барышня («Барышня и хулиган»), Бонасье («Три мушкетера»), Эвридика («Орфей»), Зоя («Накануне»), Үҫмер («Баллада о любви»), Беренсе йырсы («Классическая симфония»), Гаврош («Гаврош»), Ҡупшыҡай («История одной девушки»), Жар-птица вариацияһы («Конек-Горбунок»); башҡа партиялар: Фадетта («Фадетта»), Гөлнара; Батша ҡыҙы («Сказка о мертвой царевне…»), Даша («Юность»), Клариче («Мнимый жених»), королева Рената («Двенадцать месяцев»), Франческа («Франческа да Риминн»), Ванечка («Доктор Айболит»), Анна («Голубой Дунай»), Балерина («Петрушка») партияларын беренсе башҡарыусы
Халыҡ-ара йәштәр һәм студенттар фестивале лауреаты (1-се премия, Мәскәү, 1957). Ленин комсомолы премияһы лауреаты — совет балет тарихында бындай премияға өс кеше генә лайыҡ була : Екатерина Максимова, Владимир Васильев һәм Галина Покрышкина.
1956 йылда Галина Васильевна кинола төшә — «Моя дочь фильм-спектаклендә Ксана ролен башҡара.
2014 йылда вафат була.

# Покрышкина Галина Васильевна
## Хәтер

* 2015 йылдың июлендә Санкт-Петербургта РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы, балерина Галина Покрышкинаға арналған кисә үтә.
* 2017 йылдың мартында Гатчинала А. И. Куприн исемендәге Үҙәк дәүләт китапханаһының лекциялар залында балерина Галина Покрышкинаның 80-йәшенә арналған «Прочтите жизнь на кончике пуантов» фотокүргәҙмә -бағышлама асыла
# Ландкоф Самуил Наумович

Ҡалып:ФИО
Ландкоф Самуил Наумович (1887—1970) — рус һәм совет ғалимы, юридик фәндәр докторы (1949), профессор (1926).

# Ландкоф Самуил Наумович
## Биографияһы

Ландкоф Самуил Наумович 1887 йылдың 6 ғинуарында (яңы стиль буйынса 18 ғинуар) Полтава губернаһы Кременчуг ҡалаһында тыуған.
1915 йылда Харьков юридик университетының (хәҙер В. Н. Каразин исемендәге Харьков милли университеты) юридик факультетына уҡырға инә, 1919 йылда уҡыуын тамамлай. Артабан ул присяжный ышаныслы ярҙамсыһы булып эшләй һәм Харьков ҡалаһы буйынса аҙыҡ бүлегендә (продотделда) юрисконсульт булып эшләй; Харьков губерна идаралығының тәфтиш бүлеге мөдире була.
Самуил Ландкоф 1920 йылда ғилми-педагогик эшмәкәрлеген башлай. 1920-1930 йылдар дауамында ул Харьков халыҡ хужалығы институтының граждандар хоҡуғы һәм процесы кафедраһында уҡытыусы һәм профессор булып эшләй. 1931 йылда Харьков халыҡ хужалығы институты тарҡалғандан һуң ойошторолған Харьков финанс-иҡтисади институтында (ХФЭИ, хәҙерге Харков милли иҡтисад университеты) һәм Идара итеүҙе рационалләштереү институтында эшләй.
1938 йылдан алып — профессор, Киев дәүләт университетының граждандар хоҡуғы кафедраһы мөдире (КГУ, хәҙер Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты). 1941 йылда Самуил Ландкоф Һарытау ҡалаһына эвакуациялана, унда Һарытау юридик институты профессоры булып эшләй (ҺЮИ, хәҙерге Һарытау дәүләт юридик академияһы), ә 1942 йылдан Ҡыҙыл Урҙала эвакуацияла булған Берләшкән украин дәүләт университетының хоҡуҡ тарихы һәм теорияһы кафедраһын етәкләй. Киев азат ителгәндән һуң Киев дәүләт университетының граждандар хоҡуғы кафедраһы мөдире һәм профессоры булып эшләй. «Основные проблемы советского изобретательского права» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлап юридик фәндәр докторы ғилми дәрәжәһенә дәғүә итә. 1958 йылда Киев (КИНХ, хәҙерге Вадим Гетьман исемендәге Киев иҡтисади милли университеты) халыҡ хужалығы институтында уҡытыусы булып эшләй башлай. 1970 йылда Харьков юридик институтында (ХЮИ, хәҙер Ярослав Мудрый исемендәге милли юридик университеты) профессор-консультант вазифаһын биләй.
Самуил Наумович Ландкоф хужалыҡ предприятиелары эшмәкәрлеген хоҡуҡи көйләү проблемалары, уйлап табыу мәсьәләләре, авторлыҡ һәм патент хоҡуғы мәсьәләләре өҫтөндә эшләй. Төрлө закондар ҡабул итеүҙе әҙерләүҙә туранан-тура ҡатнашҡан, атап әйткәндә Украина һәм РСФСР граждандар кодексы проекттары (икеһе лә 1922 йыл) һәм УССР Граждандар кодексы (1964 йыл). Бик күп хеҙмәттәр авторы һәм бик күп быуын юристары уҡыған «Основы советского гражданского права» дәреслегенең дә авторы. 18 фән кандидаты әҙерләнгән.
1970 йылдың 30 сентябрҙә Харьковта вафат була. Атаһы - совет математигы Ландкоф Наум Самойлович.
Миҙалдар менән бүләкләнгән, улар араһында «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙәҡәр хеҙмәте өсөн» миҙалы. Рәсәй иҡтисады дәүләт архивында С. Н. Ландкофҡа ҡараған документтар бар.

# Ландкоф Самуил Наумович
## Иҫкәрмә

* ↑ Автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора юридических наук
* ↑ Ландкоф Самуил Наумович
* ↑ Ландкоф Самуил Наумович
* ↑ Ландкоф Самуил Наумович 2019 йыл 10 декабрь архивланған.
* ↑ ЛАНДКО́Ф Наум Самійлович (укр.)
* ↑ Личное дело Ландкоф Самуил Наумович
# Алфредс Калниньш һәйкәле

Калныньш Алфредс һәйкәле (лат. Alfrēda piemineklis Kalniņa) Рига ҡалаһы үҙәгендә 1979 йылдың 23 авгусында латыш композиторы, органсы, педагог, дирижер һәм музыка тәнҡитсеһе, Латвия милли операһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе Алфредс Калныньштың (1879—1951) 100-йыллығына ҡуйыла.
1966 йылда СССР халыҡ рәссамы, академик Залькалн Теодор эскиздары буйынса төҙөлә. Уның уҡыусыһы скульптор Карлис Бауманис тарафынан һоро граниттан 1979 йылда эшләнә. Архитектура сиселеше — Илгвар Батрагс һәм Георг Бауманис.
Башта Латвия милли опера бинаһы янында урынлаша. Театр комплексының реконструкцияһынан һуң һәйкәл 1998 йылда яңы урынға, ҡала каналының икенсе яғына күсерелә, һәм хәҙер Латвия музыка академияһы бинаһының паркы зонаһында урынлаша
Һәйкәлдең бейеклеге — 3,2 м. Һәйкәлдең постаментында латыш телендә яҙыу яҙылған: «Kalniņš Alfrēds. Кomponists. 1879—1951» («Алфредс Калныньш. Композитор. 1879—1951»).
1998 йылдан дәүләт әһәмиәтендәге һаҡланыусы тарихи ҡомартҡыларҙың рәсми статусына эйә.
# Әл-Әғраф

Әл-Әғраф (ғәр. الأعراف‎ /ʔal.ʔaʕ.ˈraːf/ «кәртәләр») — ислам эсхатологияһында тамуҡ (йәһәннәм) һәм ожмах (йәннәт) араһындағы арауыҡ, ундағыларҙың яҙмышы яҡшы яҡҡа ла, насар яҡҡа ла үҙгәреүе мөмкин. Ҡөрьәндең етенсе сүрәһендә телгә алына.

# Әл-Әғраф
## Ҡөрьәндә

Әғрафтәге халыҡтың изге эштәре менән гонаһтары тиң булып сыға, шуға күрә улар унда Аллаһтың мәрхәмәтен көтөп ҡаласаҡ. Улар, ожмахта йәшәүселәрҙе, шундай яҙмыштарҙы уртаҡлашырға хыялланып, сәләмләр һәм, тамуҡ ғазаптарының ҡурҡыныстарын күреп, Аллаһтан мәрхәмәт һорар. Ахыр сиктә, Аллаһы Тәғәлә уларҙы аяп, ожмахҡа индерер
Был хаҡта Ҡөрьән сүрәһендәге аяттар ошолай бәйән итә:
* Улар араһында — ҡорма, ә кәртәлә — кешеләр, улар бөтә кешене лә [ожмах һәм тамуҡ әһелдәрен] билдәләргә ҡарап беләләр. Һәм ожмахҡа инергә теләгән, әммә инмәгән кешеләр ожмах әһелдәренә: «Сәләмун ғәләйкүм!» — тип сәләм бирерҙәр. Уларҙың күҙ ҡараштары тамуҡ әһелдәренә төшһә, улар: «Раббыбыҙ! Беҙҙе залимдар менән урынлаштырма!» — тип әйтерҙәр.
* Әл-Әғрәф 7:46, 47
# 2023 йыл

III мең йыллыҡ :
XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат — XXIII быуат :
Хронологик таблица :
2023 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 2023 MMXXIII |
| Юлиан стилендә | 2022—2023 (14 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2775—2776 (4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7531—7532 (14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5783—5784 ה'תשפ"ג — ה'תשפ"ד |
| Мосолман календары | 1444—1445 (с 30 июля) |
| Боронғо әрмән календары | 1472 ԹՎ ՌՆՀԲ |
| Ҡытай календары | 4719—4720 (с 1 февраля) 壬寅—癸卯 чёрный тигр — чёрный заяц |
| Эфиопа календары | 2015—2016 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 2079—2080 |
| - Шака самват | 1945—1946 |
| - Кали-юга | 5124—5125 |
| Иран календары | 1401—1402 |
2023 (ике мең егерме өсөнсө) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса йәкшәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 2023 йылы, 3 мең йыллыҡтың 23 йылы, XXI быуаттың 23 йылы, XXI быуаттың 3 ун йыллығының 3 йылы, 2020 йылдарҙың 4 йылы.
# Атмисс

Атмисс — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы/ Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/350/540 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 114 км.

# Атмисс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000026882
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002688
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0