yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кынъёль

Кынъёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Выравож йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кынъёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000013971
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001397
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Һыуыҡҡул

Һыуыҡҡул — бер нисә исемдәш тораҡ пункттар атамаһы.

# Һыуыҡҡул
## Мәҡәләләр

* Һыуыҡҡул (Дүртөйлө районы) — Башҡортостандың Дүртөйлө районындағы ауыл.
* Һыуыҡҡул (Йәрмәкәй районы) — Башҡортостандың Йәрмәкәй районындағы ауыл.
# Ғәзиз

Ғәзиз — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

# Ғәзиз
## Этимологияһы

Ғәзиз исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән, иң ҡәҙерле, ғәзиз; ҡеүәтле тигәнде аңлата.

# Ғәзиз
## Билдәле кешеләр

Әлмөхәмәтов Ғәзиз Сәлих улы (29 октябрь 1895 йыл — 10 июль 1938 йыл) — йырсы (лирик тенор), композитор, музыкаль йәмәғәтселек эшмәкәре. Тәүгеләрҙән булып Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1929) исеменә лайыҡ булыусы, башҡорт һәм татар профессиональ музыкаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Сәйәси золом ҡорбаны.
Мырҙағәлимов Ғәзиз Ғәбиҙулла улы (15 август 1923 йыл — 11 июнь 1990 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, орудие командиры, кесе сержант. Советтар Союзы Геройы (1944).
Дәүләтбирҙин Ғәзиз Сәлих улы (24 ғинуар 1951 йыл — 2 сентябрь 2011 йыл) — композитор, педагог. 2000 йылдан Башҡортостан Композиторҙар союзы ағзаһы. Свердловск ҡалаһында үткән Бөтә Союз халыҡ ижады фестивале лауреаты (1977).

# Ғәзиз
## Фамилияла

Ғәзизов Роберт Хәким улы (25 сентябрь 1939 йыл) — башҡорт совет (1995 йылдан Америка) композиторы, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы, музыкаль-йәмәғәт эшмәкәре. 1974 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы. 1978—1992 йылдарҙа Башҡортостандың Композиторҙар союзының идара рәйесе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1987). Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы лауреаты (1984). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1986).
Ғәзизуллин Исмәғил Ҡорбан улы (17 сентябрь 1946 йыл) — рәссам. 1990 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы.
Ғәзизова Зәйтүнә Сабир ҡыҙы (26 февраль 1937 йыл) — опера йырсыһы, 1982 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1986).
Ғәзизов Флүс Мирзасәлих улы (25 июнь 1937 йыл — 4 февраль 2008 йыл) — химик-технолог, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почётлы академигы (1995), техник фәндәр докторы (1993), профессор (1995), Рәсәй Федерацияһының (1993) һәм Башҡортостан Республикаһының (1992) атҡаҙанған химигы.
Гүзәл һәм Юнир Ғәзизовтар — ирле-ҡатынлы, СССР-ҙың циркта эшләгән һауа гимнастары дуэты.
Ғәзизов Хөрмәт Мөхәмәтулла улы (1920 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы.
Ғәзизов Мостафа Шакир улы (5 октябрь 1923 йыл — 27 октябрь 2005 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, танк полкының разведка взводы уҡсыһы, командир ярҙамсыһы, гвардия старшинаһы (аҙаҡтан гвардия капитаны). Башҡортостандан Дан орденының беренсе тулы кавалеры.

# Ғәзиз
## Ауылдар

Ғәзиз (рус. Газиз) — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл.
# Елгәргес

Елгәргес (рус. Ве́ялка) — игенде кәбәгенән таҙарта торған ауыл хужалығы машинаһы. Шулай уҡ елгәргән ваҡытта иген ҡоротҡос бөжәктәрҙән дә таҙара. Иген культураларын урып-йыйыу эше тамамланғас, һуҡтырғас, елгәреүгә тотоналар.
Ябай ысул менән елгәргән ваҡытта иген көрәк (һоҫҡо) ярҙамында һауаға сөйөлә, орлоҡ кире аҫҡа төшә, ә кәбәкте ел ситкә осора.
Ваҡыт уҙыу менән техника ҡулланыла башлай, иләк өҫтәндә әйләнеп торған вентиляторҙарҙан килгән һауа кәбәкте ситкә осора.

# Елгәргес
## Тарихы
### Ҡытай

Боронғо Ҡытайҙа тәүге тапҡыр вентиляторы әйләнеп, кәбәкте осороп торған елгәргес ҡулланылған. Был хаҡта 1313 йылда Ҡытайҙа тәүге китап баҫтырып сығарған Ван Чжэнь ауыл хужалығы тураһында «Нун Шу» тигән йыйылма хеҙмәтендә яҙған

# Елгәргес
## Тарихы
### Европа

Нортумберлендтағы саксон ауылдарында, мәҫәлән, монах Беда (Beda Venerabilis) һүрәтләгән Ад Джефринда (хәҙерге Йиверинг) ауылында үткәрелгән ҡаҙыныу эштәрендә үтәләй ел өрөп торһон өсөн ике яҡ остан ишектәр ҡуйып эшләнгән амбарҙар табылған
Европала 1700 йылдарға тиклем ҡытай техникаһы ҡулланылмай «Диңгеҙ вентиляторы» тип атала башлаған елгәргестәрҙе 1720 йылдар арауығында голланд диңгеҙселәре Европаға алып ҡайта. Яҡынса шул уҡ ваҡытта шведтар ошондай уҡ өлгөләрҙе килтерә
1737 йылда Роксбургширҙағы Каверс имениеһында фермер Эндрю Роджер кукуруз елгәргесе уйлап таба. Уның менән Шотландияла был ғаилә күп йылдар дауамында уңышлы сауҙа итә. Ҡайһы бер дин әһелдәре иһә яһалма ел Хоҙайға ҡаршы барыу, был гонаһлы ғәмәл тип белдерә

# Елгәргес
## Тарихы
### Грек мифологияһында

Елгәргес һоҫҡо (liknon) Дионис йола ғөрөф-ғәҙәтендә һәм Элевсин мистерияларында һүрәтләнгән
# Әлфирә

Әлфирә — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

# Әлфирә
## Этимологияһы

Әлфирә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе мәңге йәшел тигәнде аңлата.

# Әлфирә
## Билдәле шәхестәр

Баҡыева Әлфирә Миңнулла ҡыҙы (1966 йыл) — ғалим-табип, муниципаль хеҙмәткәр. 1993 йылдан Өфө һәм республика дауаханалары табибы, бүлек мөдире; 2006 йылдан Өфөләге 36-сы поликлинканың баш табибы; 2007 йылдан Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары, хакимиәттең эштәр идарасыһы. Медицина фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы.
Шәйәхмәтова Әлфирә Биктимер ҡыҙы (1951 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны. 1986—2001 йылдарҙа Салауат ҡалаһының 54-се мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы тәрбиәсеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1996), Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2006) һәм Башҡортостан Республикаһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1995).
Ғәлләмова Әлфирә Хәләф ҡыҙы (1966 йыл) -Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры артисы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы.
Мәжитова Әлфирә — философия фәндәре кандидаты.
Йоносбаева Әлфирә — Башҡортостандың Баймаҡ районы Мәҙәниәт йорто янында 1983 йылда ойошторолған, Халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй һәм республика конкурстары һәм фестивалдәре дипломанты, лауреаты һәм еңеүсеһе, Б. Вәлид исемендәге район премияһы лауреаты «Ирәндек» халыҡ бейеүҙәре ансамбле бейеүсеһе.
# Тарас Шевченко һәйкәле (Ялта)

Тарас Шевченко һәйкәле — украин шағиры, рәссам һәм яҙыусы Тарас Шевченкоға Ялта (Ҡырым) ҡалаһында 2007 йылда Шевченко исемендәге скверҙа асылған һәйкәл.

# Тарас Шевченко һәйкәле (Ялта)
## Тарихы

Һәйкәл «Фундация им. Т. Шевченко» БөтәУкраина хәйриә фонды инициативаһы буйынса 2005 йылда эшләнә. Бағыусы булып Торонтола (Канада) йәшәгән доктор Василий Иваницкий һәм Наталия Бундза ғаиләһе сығыш яһай.
Йәш шағир һәйкәленең авторы — Виннипег ҡалаһынан билдәле украин скульпторы, Шевченкоға Вашингтонда, Буэнос-Айреста, Санкт-Петербургта ҡуйылған һәйкәлдәрҙе эшләүсе Лео Мал.
Монумент Аргентинала бронзанан эшләнә, уның ауырлығы 2,5 тонна, бейеклеге — 3 метр. Аргентинанан уны карапта Одессаға килтерәләр, һуңынан Ялтаға оҙаталар. Унда ул, властар ҡала үҙәгендә лайыҡлы урын тапҡансы, ике йыл тирәһе складта ята. Бындай урын булып Мәскәү урамындағы Цирк скверы тора, һуңынан ул рәсми рәүештә Шевченко скверы исемен ала.
Тантанала ҡатнашыусылар «Украина менән һәм Украина тип йәшәгән» кешенең ҙур әһәмиәтен билдәләй. Шулай уҡ һәйкәлде эшләүҙә, ҡуйыуҙа әүҙем ярҙам итеүселәргә рәхмәт һүҙҙәре еткерелә һәм монументтың тап Ялтала, «йылына донъяның төрлө илдәренән тиҫтәләгән мең кеше киләгән», украин мәҙәниәтен хөрмәт иткән һәм ихтирам күрһәткән ҡалала урынлашыуының символик мәғәнәгә эйә булыуы ла билдәләнә.
# Ҡарлыхан заказнигы

Ҡарлыхан заказнигы (рус. "Карлыхановский" заказник) — республика әһәмиәтендәге дәүләт зоология ҡурсаулығы. Хайуандарҙың һирәк төрҙәре популяцияларын тергеҙеү маҡсатында ойошторола (1972).

# Ҡарлыхан заказнигы
## Тәбиғи үҙенсәлектәре

Балаҡатай районы Ҡарлыхан ауылының көнсығыш ситендә Ыйыҡ йылғаһы бассейынына урынлашҡан. Рельефы тигеҙ, ҡалҡыулы теҙемле убалы. Майҙаны 19,3 мең га. Территорияһы урман аҡландары менән ҡатнаш ултыртмаларҙан тора. Урман массивы — 80%-ын биләй. Айырыуса оҙаҡ йәшәгән киң япраҡлы урмандар ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Ылыҫлы урмандар (ҡарағайҙар һәм бер аҙ аҡ шыршы) башлыса ҡурсаулыҡтың төньяҡ-көнбайыш өлөшөнә тура килә.
Заказникта һөтимәрҙәрҙең 60-ҡа яҡын, ҡоштарҙың 150-нән ашыу төрө осрай. Шуларҙың 40 төрө һунар объекты булараҡ ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра.
Ағастарҙан: ҡара ерек, саған, айыу баланы, балан, миләш, муйыл, йүкә, уҫаҡ һәм ҡайын таралған.
Заказник районы — европа һәм себер хайуандары ареалдарының бер-береһенә үтеп инеү урыны булып тора. Мышы, бүре, ҡондоҙ, америка шәшкеһе, ҡоралай, үрғуян, аҡ ҡуян, һеләүһен күп булыуы менән айырылып тора. Ҡарағай урманы кейектәре айырым һаҡлауға алына.
Ҡоштарҙан: һыуһар, ҡор, ҡурпысыҡ, сел, һуйыр, һуна өйрәк, һоро һәм нәҙек оҙон ҡойроҡло турғай, һоро ҡойроҡло һөмәй (серая и длиннохвостая неясыти), һупайҙы йәки һупылдыҡ ябалаҡ (мохноногий сыч) төйәкләй, аҡ өкөнөң ҡышлауға ҡалғаны билдәләнгән.
Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән ҡоштар: ҡом һайыҫҡаны, бөркөт, ҡарағош, мөншөгөр, сапсан, зөгәй, һоро өкө, һоро торна. Шулай уҡ БР-ның һәм РФ-ҙың Ҡыҙыл китаптарына индерелгән европа шәшкеһе, ҡама, орсоҡ йылан йәшәй.
Ҡурсаулыҡ ресурс, фәнни һәм экологик әһәмиәткә эйә.
# Кривошапкин Алексей Леонидович

Кривошапкин Алексей Леонидович (15 май 1953 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы-нейрохирургы, Рәсәй медицина фәндәре академияһының ағза-корреспонденты (2011), Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (2014).

# Кривошапкин Алексей Леонидович
## Биографияһы

1953 йылдың 15 майында Новосибирск ҡалаһында тыуған.
1976 йылда Новосибирск дәүләт медицина институтын ҡыҙыл дипломға тамамлай.
1993 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.
Квалификацияһын АҠШ-та, Германияла күтәрә һәм 1995—1998 йылдарҙа Королева Медицина Үҙәге саҡырыуы буйынса Англияла эшләй, унда уҡыутыу эшмәкәрлеге менән дә шөғөлләнә. Бөйөк Британияның Белгестәр регистрына индерелә һәм Англия хирургтарының Король Колледжы ағзаһы итеп һайлана.
2001 йылда Новосибирскта тимер юл медицинаһы базаһында Нейрохирургия үҙәге ойоштора.
2009 йылдың октябренән академик Е.Н. Мешалкин исемендәге Ҡан әйләнеше патологияһының ғилми-тикшеренеү институтында нейрохирургия һәм ангионеврология үҙәге етәксеһе була.
2006 йылда Новосибирск дәүләт медицина университетының нейрохирургия кафедраһы мөдире итеп тәғәйенләнә.
2011 йылда Рәсәй медицина фәндәре академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.
2012 йылдан — «Новосибирск Нейрофәндәр Институтының» генераль директор
2014 йылда — Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты
2014 йылда — нейрохирургия хеҙмәтен етәкләй һәм академик Е.Н. Мешалкин исемендәге медицина тикшеренеү үҙәгенең төп ғилми хеҙмәткәре булып ҡалып, Мәскәүҙә ЕМЦ медицина мәктәбенең ректоры һәм Новосибирск дәүләт медицина университетының нейрохирургия кафедраһы мөдире булып эшләй.

# Кривошапкин Алексей Леонидович
## Фәнни эшмәкәрлеге

Нейрохирургия өлкәһендә белгес.
Фәнни ҡыҙыҡһыныу сфераһы — баш мейеһе ҡан тамырҙары ауырыуҙары һәм нейроонкология.
Рәсәй Фәндәр академияһы Себер бүлексәһе катализ институтынан ғалимдар менән берлектә биологик Сульфакрилат елеме эшләнә, ул нейрохирурнгияның төрлө өлкәләрендә уңышлы ҡулланыла.
256 ғилми хеҙмәт авторы, шул иҫәптән монографиялары, 17 патенты, 6 уҡыу әсбабы бар. Биш нейрохирургик технологияның авторы.
Резидент Сколково.
2015 йылда Рәсәйҙең VII нейрохирургтар съезында Рәсәй Федерацияһы Нейрохирургтар ассоциацияһының почетлы ағзаһы итеп һайлана.
«Нейрохиругия» (Россия), «Вестник неврологии, психиатрии и нейрохирургии», «Сибирский научный медицинский журнал» журналдыарының мөхәрририәт коллегияһы ағзаһы
# Беспалова Елена Андреевна

Беспалова Елена Андреевна (1923 — ?) — элемтә операторы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1977).

# Беспалова Елена Андреевна
## Биографияһы

Беспалова Елена Андреевна 1923 йылдың 23 апрелендә Решково ауылында (хәҙер — Смоленск өлкәһе Ельня районы) тыуған. Мәктәптә ете класс тамамлай. 1941 йылда Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына хеҙмәткә саҡырыла, Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында ҡатнаша.
Һуғыш тамамланғандан һуң демобилизациялана. 1947 йылда Мәскәү ҡалаһы почтамына эшкә инә һәм хаҡлы ялға сыҡҡансы шунда бәйләнеш операторы сифатында эшләй. КПСС сафына инә. Һигеҙенсе биш йыллыҡ (1966-1970) заданиеһын үтәгәндә өлгәшкән уңыштары өсөн Ленин ордены менән бүләкләнә. СССР Юғары Советы Президиумының 1977 йылдың 13 майындағы указы менән «1976 йылға ҡабул ителгән эш планын һәм социалистик йөкләмәләрен үтәгәндә өлгәшкән ҙур уңыштары өсөн» Беспалова Елена Андреевна Социалистик Хеҙмәт Геройы тигән юғары исемгә лайыҡ була, Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла.
1983 йылда хаҡлы ялға сыға, союз әһәмиәтендәге персональ пенсионер статусын ала. Хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң Мәскәү ҡалаһында йәшәй. Элемтә мастеры.

# Беспалова Елена Андреевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

- Социалистик Хеҙмәт Геройы 1977
- Ленин ордены 1977
- «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы 1977
- 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены
- миҙалдар менән бүләкләнә.
# Тар-Яга

Тар-Яга — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пага йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Тар-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067289
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006728
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хәмбәлиева Әлфиә Сәйәр ҡыҙы

Хәмбәлиева Әлфиә Сәйәр ҡыҙы (2 февраль 1960 йыл — 3 июль 2013 йыл) — опера йырсыһы (драматик сопрано). 1994—2013 йылдарҙа Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1996). Вокалсыларҙың Михаил Глинка исемендәге халыҡ‑ара конкурсы лауреаты (Өфө, 1995).

# Хәмбәлиева Әлфиә Сәйәр ҡыҙы
## Биографияһы

Әлфиә Сәйәр ҡыҙы Хәмбәлиева 1960 йылдың 2 февралендә Силәбе ҡалаһында тыуа.
1981 йылда Воронеж сәнғәт институтына уҡырға инә (профессор И. Уткина класы).
1984 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтына (хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтына күсә — 1987 йылда уны «яңғыҙ йырлау» һөнәре буйынса тамамлай (Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостандың халыҡ артисы, профессор Г. Ғәлимуллина класы).
1989 йылдан алып 1994 йылға тиклем Башҡорт дәүләт филармонияһында солист булып эшләй, ә 1994 йылдан — Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында опера труппаһы солисы.
1996 һәм 2000 йылдарҙа төрки телле халыҡтарҙың «ТӨРКСОЙ» опера музыкаһы фестивалендә Төркиәлә һәм Кипрҙа (Мерсин ҡалаһында) ҡатнаша.
Әлфиә Хәмбәлиева 2013 йылдың 3 июлендә Өфө ҡалаһында вафат була.

# Хәмбәлиева Әлфиә Сәйәр ҡыҙы
## Ижады

Төп партиялары:
* Аида (Джузеппе Верди, «Аида»)
* Аҡсәскә, Миңлебикә (З. Исмәғилев, «Аҡмулла»)
* Әминә (З. Исмәғилев, «Салауат Юлаев»)
* Икенсе ханым (В. А. Моцарт, «Тылсымлы флейта»)
* Домна Сабурова (Н. Римский-Корсаков, «Батша кәләше»)
* Зәлифә (З. Исмәғилев, «Ҡаһым-түрә»)
* Ҡарасәс (З. Исмәғилев, «Урал Илселәре»)
* Леонора (Дж. Верди, «Трубадур»)
* Лиза (П. Чайковский, «Ҡарға дама»)
* Мими (Дж. Пуччини, «Богема»)
* Сантуцца (П. Масканьи, «Ауыл намыҫы»)
* Татьяна (П. Чайковский, «Евгений Онегин»)
* Ярославна (А. Бородин, «Кенәз Игорь»)
Дирижерҙар А. А. Людмилин, Ф. Ш. Мансуров менән эшләй
Концерт репертуары: Б. Бриттен «Хәрби реквием».

# Хәмбәлиева Әлфиә Сәйәр ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Вокалсыларҙың М. И. Глинка исемендәге XVI Халыҡ—ара конкурсында II премияһы лауреаты (Өфө) (1995);
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1996).
# Руйка (Немда ҡушылдығы)

Руйка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Немда йылғаһының уң ярына тамағынан 133 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Руйка (Немда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037297
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103729
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нора (Виппер)

Нора (Виппер) (нем. Nohra (Wipper)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 870 кеше йәшәй. Майҙаны — 16,09 км². Диңгеҙ кимәленән 212 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99735 һәм автомобиль коды — NDH.
# Лампертсвальде

Лампертсвальде (нем. Lampertswalde) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1897 кеше йәшәй. Майҙаны — 29,06 км². Диңгеҙ кимәленән 152 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1561 һәм автомобиль коды RG.
# Ай-Ягун

Ай-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тром-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 520 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Ай-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042150
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204215
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡыйғы районы флагы

Ҡыйғы районы флагы — Башҡортостан Республикаһы Ҡыйғы районы муниципаль районы символдарының береһе.
Башҡортостан Республикаһы Ҡыйғы районы муниципаль районы Советының 2006 йылдың 14 июлендәге 1-10-5-се һанлы ҡарары менән раҫланған.
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт символика регистрына 050 регистрацион номер бирелеп индерелгән. Рәсәй Федерацияһының Дәүләт геральдика регистрына 2991 регистрацион номер бирелеп индерелгән.
Флагтың авторы — Марат Хәлиуллин.

# Ҡыйғы районы флагы
## Тасуирламаһы

Флаг дүртмөйөшлө зәңгәр келәм булып тора, уның киңлегенең оҙонлоғона ҡарата нисбәте — 2:3. Флагтың үҙәгендә аҙыраҡ тотҡаға шылдырылған имән урынлашҡан, уның олоно алтын (һары) төҫтә, ә япраҡтары көмөш (аҡ) төҫтә. Имән аҫтында һул яҡта китеүсе алтын (һары) төҫтә ҡанатлы ат төшөрөлгән.

# Ҡыйғы районы флагы
## Символиканың нигеҙҙәре

Флагтың идеяһы — Ҡыйғы халҡының күтәренкелеген, намыҫлығын һәм рухи байлығын, туған яҡтың гүзәллеген күрһәтеү.
Аҡбуҙат исемле алтын ҡанатлы ат флагтың үҙәк фигураһы булып тора. Аҡбуҙат тураһында халыҡта бихисап матур риүәйәттәр һалынған. Уны һүрәтләү райондың тарихи һәм мәҙәни традицияларға бай булыуын күрһәтә. Шулай уҡ күккә осорға әҙер булған алтын ҡанатлы ат район халҡының туған яғының сәскә атыуы тураһындағы хыялын сағылдыра.
Мөһәбәт имән тамырҙары менән бергә ошо ерҙә йәшәүсе халыҡтың ныҡлығын, көсөн, мөһәбәтлеген, көрәшен һәм еңеүен символлаштыра. Ҡуйы көмөш япраҡлы ботаҡтары район тәбиғәтенең гүзәллеген һәм уның киң япраҡлы урмандарын сағылдыра. Бынан башҡа район территорияһы европа имәненең үҫеү ареалының төньяҡ һәм көнсығыш сиге булып тора.
Һалҡынса һәм уртаса дымлы климаттың үҙенсәлектәре флаг яланының зәңгәр төҫө аша бирелгән.
Алтын — миһырбанлыҡтың, лайыҡлылыҡтың һәм байлыҡтың геральдик символы.
Көмөш — ышаныстың, таҙалыҡтың, тыныслыҡты һөйөүҙең, асыҡлыҡтың, үҙ-ара хеҙмәттәшлеккә әҙер булыуҙың символы.
# Тайра Лундгрен

Тайра Лундгрен (швед. Tyra Lundgren, тулы исеме Carolina Tyra Lundgren; 1897—1979) — швед рәссамы һәм скульпторы; керамика һәм быяла, шулай уҡ туҡыма менән эшләй.

# Тайра Лундгрен
## Биографияһы

Тайра Лундгрен 1897 йылдың 9 ғинуарында Стокгольмда ветеринария профессоры Джон Лундгрен һәм уның ҡатыны Эдит Оберг ғаиләһендә тыуған.
Djursholms samskola мәктәбендә ете йыл уҡығандан һуң ул 1914—1918 йылдарҙа Стокгольмдың Констфак сәнғәт һәм дизайн мәктәбендә уҡый. 1918—1922 йылдарҙа Король сәнғәттәр академияһында, шулай уҡ Стокгольм ҡалаһында уҡый. . 1920—1921 йылдарҙа Тайра Европаға бара, Венала Антон Ханакта скульптураға һәм Парижда Андре Лотта һынлы сәнғәткә өйрәнә. Парижда ул шулай уҡ Гранд-Шомьер академияһына йөрөй.
Художество белем алып, Тайра Лундгрен Вранция һәм Италияла 1940 йылға тиклем йәшәй һәм эшләй, шунан һуң, Икенсе донъя һуғышы менән бәйле, Швецияға ҡайта. . Штаттан тыш дизайнер сифатында күп кенә Европа керамика компаниялары һәм быяла заводтары менән хеҙмәттәшлек итә. Швецияла S:t Eriks Lervarufabriker керамика оҫтаханаһында һәм Лидчелингтың Lidköpings porslinsfabrik фарфор фабрикаһында эшләй, унда Эйнар Форсет менән бергә йорт өсөн тауарҙар коллекцияһын эшләй. 1924—1937 йылдарҙа фин Arabia менән эшләй, буш ваҡыттарында Римға (1927—1930) һәм Парижға (1930—1939) бара. Тыуған иленә ҡайтып, Тайра Лундгрен Густавсберг фарфор фабрикаһында үҙ студияһында рәссам сифатында эшен дауам итә, 1950 йылға тиклем ул шунда эшләй. Лундгрен шулай уҡ Стокгольмдағы сиркәү туҡымаһы буйынса бер нисә эш башҡара.
Күпселек эштәре яндырылған керамиканан йәки бронзанан эшләнгән. Лундгрендың скульптура әҫәрҙәренең төп темаһы хайуандар, бигерәк тә ҡош һындары уға иң элек билдәлелек килтерә. Швециянан тыш, уның сәнғәт әҫәрҙәре Европа һәм Төньяҡ Америка музейҙарында күрһәтелә. Готланд муниципалитетының Фиде ауылында үҙ студияһы була, һәм ул үҙ картиналарының коллекцияһын Готландтың художество музейына бүләк итә. 1950 йылда Лундгрен Тайра Швецияның Әҙәбиәт һәм сәнғәт миҙалы менән бүләкләнә.
Тайра Лундгрен 1979 йылдың 20 ноябрендә Стокгольм ҡалаһында вафат була.
* Некоторые работы