yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Слагельсе (коммуна)

Слагельсе (дан. Slagelse Kommune) — Дания коммунаһы, Зеландия өлкәһе составына инә. Слагельсе коммунаһының майҙаны 567,34 квадрат километр тәшкил итә, был майҙан Дания майҙанының (Гренландия һәм Фарер утрауҙарынан тыш) 1,32%-ын тәшкил итә. 2008 йылдың 1 ғинуарына ҡарата алынған мәғлүмәттәр буйынса бында 77457 кеше (ир-егеттәр — 38365, ҡатын-ҡыҙҙар — 39092; сит ил граждандары — 3354) йәшәгән. Слагельсе коммунаһының туғандаш ҡалаһы — Готланд.

# Слагельсе (коммуна)
## Тарих

Слагельсе коммунаһы 2007 йылда түбәндәге коммуналарҙың берләшеүе арҡаһында барлыҡҡа килгән:
* Хасхёй (Hashøj) коммунаһы
* Корсёр (Korsør) коммунаһы
* Скельскёр (Skælskør) коммунаһы
* Слагельсе (Slagelse) коммунаһы

# Слагельсе (коммуна)
## Тимер юл станциялары

* Дальмосе (Dalmose) станцияһы
* Хавребьерг (Havrebjerg) станцияһы
* Корсёр (Korsør) станцияһы
* Скельскёр (Skælskør) станцияһы
* Слагельсе (Slagelse) станцияһы

# Слагельсе (коммуна)
## Һүрәттәр

* Дальмосе
* Корсёр
* Скельскёр
# Октябрьский ауыл Советы (Благовещен районы)

Октябрьский ауыл Советы— Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Благовещен районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.

# Октябрьский ауыл Советы (Благовещен районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһе Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә статусына эйә.
# Шандаша

Шандаша (Сынтас) — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мендыбай йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Шандаша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Иглинск гидроузеленән Орск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000412112200003925
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200392
* Бассейн коды — 12.01.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мөтәкәллимдәр

Мөтәкәллимдәр (ғәр. متكلمون‎; рус. Мутакаллимы‎) — мосолман схоластик дин ғилеме — кәләм тарафдарҙары .

# Мөтәкәллимдәр
## Йүнәлештәре

Ике төп йүнәлешкә: әшғариҙарға (теолог Әбүл-Хәсән әл-Әшғари эйәрсендәре) һәм мөғтәзилиҙәргә айыралар
Әшғариҙар иманды хәҡиҡәт критерийы тип таный, аҡылды пассив һәм һуҡыр тип иғлан итә, Ҡөрьәндең мәңгелеклелеге һәм илаһи тәҡдир инанысын тота
Мөғтәзилиҙәр Хәлифәлектә кешелә ирекле ихтыяр булыуы һәм Ҡөрьәндең ижад ителеүе тураһындағы тәғлимәтен рәсми тәғлимәт сифатында индерергә тырыша, әммә хаҡ мосолман дине яҡлыларға ҡаршы көрәштә еңелә. Мәгәр һуңғылары, халыҡҡа йоғонтоһон һаҡлап ҡалыу өсөн, мөғтәзилиҙәрҙең ысулдарын үҙләштерергә мәжбүр була.

# Мөтәкәллимдәр
## Мөтәкәллимдәр исемлеге

* Ибн Күлләб (ғәр. ابن كلاب‎; ваф. 855) Аллаһ сифаттары һәм Ҡөрьәндең барлыҡҡа килеүе мәсьәләләре буйынса диспуттарҙа ҡатнашыусы.
* әл-Харис әл-Мөхәсиби (ғәр. الحارث المحاسبي‎; ваф. 857) — Бағдад ислам философияһы мәктәбенә нигеҙ һалыусы.
* Әбүл-Хәсән әл-Әшғари (ғәр. ابو الحسن الأشعري‎; ваф. 936) кәләм әшғари мәҙһәбенә нигеҙ һалыусы.
# Анна Штайнер-Книттель

Анна Штайнер-Книттель (нем. Anna Stainer-Knittel, тулы исеме Maria Anna Rosa Knittel, кейәүҙә Stainer; 1841—1915) — башлыса портреттар һәм сәскәләр төшөргән Австрия рәссамы. Уның тормошона бәйле ваҡиға Вильгельмина фон Гиллерндың «Die Geier-Wally» романы нигеҙенә һалына, был роман феминистик әҙәбиәтенең өлгөһө булып тора.

# Анна Штайнер-Книттель
## Биографияһы

Анна Штайнер-Книттель 1841 йылдың 28 июлендә Эльбигенальп коммунаһында тыуған. Ул ҡорал оҫтаһы Йозеф Антондың (Joseph Anton Knittel) ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға килә; уның олатаһы Йозеф Алоиз Книттель — скульптор, ә ике туған олатаһы Йозеф Кох Антон — рәссам булалар.
1859 йылда ул буласаҡ һөнәре буйынса Мюнхенда сәнғәт академияһында уҡый башлай, әммә юғары уҡыу йорттарында ҡатын-ҡыҙҙарҙы уҡытыу проблемалары, шулай уҡ аҡса етмәу сәбәпле 1860 йылда өйөнә ҡайтырға мәжбүр була. Был осорҙа ул үҙенең ғаиләһе ағзаларының күп һанлы ижади портреттарын һәм пейзаждар төшөрә. Һуңғараҡ Анна Инсбрукка йәшәүгә күсә.
1867 йылда, ата-әсәһенең теләгенә ҡаршы сығып, керамист Энгельберт Штайнер (Engelbert Stainer) менән сәсен-сәскә бәйләй. 1868 йылда уларҙың тәүге улы карл тыуа, 1870 йылда икенсе улдары Лео, ә 1871 йылда- ҡыҙҙары Роза. Анна бик күп үҙенең балаларының портреттарын эшләй. Ире меннә берлектә эшләгән сосорҙа уның сынаяҡтары, тарелкалары өсөн бик күп сәскә биҙәктәре ижад итә. 1891 йылда Тиролдәге Landesmuseum Ferdinandeum музейында уның тәүге шәхси күргәҙмәһе ойошторола.
1873 йылда ул ҡатын-ҡыҙҙар өсөн рәсем сәнғәте мәктәбен (Zeichen- und Malschule für Damen), вафатына тиклем тиерлек ошо мәктәпкә етәкселек итә. Уның уҡыусылары араһында Мария Тилипаул-Кистлер (Maria Tilipaul-Kistler, 1884—1963), Вильгельмина Редлих (Wilhelmine Redlich, 1869—1954) һәм Адельхайд Паукерт-Хохенауэр (Adelheid Paukert-Hohenauer, 1898—1943) булалар.
1915 йылдың 28 февралендә Ваттенс коммунаһында вафат була. Инстбруктағы Вильтен зыяратында ерләнә.

# Анна Штайнер-Книттель
## Бер тарих героиняһы

Ун ете йәшендә Анна, бау буйлап бөркөт ояһына төшөргә риза була, ҡош ояһы Цамс округындағы Мадау ауылынан алыҫ булмаған ерҙә ҡаяла урынлашҡан була. XIX быуатта Австрияла шундай йола була — һарыҡ көтөүҙәренә бөркөттәр ябырылмаһын өсөн уларҙың ҡошсоҡтарын ояларҙан уҡ алғандар. Алдағы йылда ҡошсоҡ артынан төшкән ир-егет бәләгә тарый яҙғанға күрә, ирҙәр араһында ирекмәндәр табылмай, һәм ҡыҙ әлеге бурысты үҙ өҫтөнә алырға баҙнат итә. Анна ояға тиклем барып етә, бөркөттө тоҡҡа тыға һәм ҡабаттан ҡая башына менә.
Ошо ваҡиға бер нрисә әҫәргә нигеҙ һала. 1863 йылда Людвиг Штойб ошо ваҡиға тураһында яҙырға була, бер аҙҙан уның «Das Annele im Adlerhorst» исеме аҫтында хикәйәһе донъя күрә, әммә 1873 йылда Вильгельмина фон Гиллерн яҙған «Die Geier-Wally» романы ҙур билдәлелек яулай. Яҙыусы Анна һәм уның ире менән дә таныш була.
1892 году Альфредо Каталани роман буйынса опера яҙа. Роман өс тапҡыр киноға төшөрөлә, бөтә фильмдар ҙа бер үк «Die Geierwally» исемле (ингл. «The Vulture Wally»)): 1921 йылда — режиссёры Эвальд Дюпон, төп ролдә Хенни Портен; 1940 году — режиссёры Ганс Штайнхофф, төп ролдә — Хайдемари Хатайер; 1956 йылда— режиссёры Франтишек Чап, төп ролдә Барбара Рюттинг.
# Роговка (Чепца ҡушылдығы)

Роговка — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының уң ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Роговка (Чепца ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100033865
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103386
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ғәбитов Илдар Миҙхәт улы

Ғәбитов Илдар Миҙхәт улы (12 июнь, 1961, Башҡорт АССР-ы, Әбйәлил районы, Буранғол ауылы) — публицист, иҡтисад фәндәре кандидаты (1990), доцент (1998). Башҡортостан Республикаһының 3-сө класлы баш дәүләт советнигы (1998), Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союзы ағзаһы (2006).

# Ғәбитов Илдар Миҙхәт улы
## Биографияһы

Ғәбитов Илдар Миҙхәт улы 1961 йылдың 12 июнендә Әбйәлил районының Буранғол ауылында күп балалы ғаиләлә тыуа. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң, Дондағы Ростов дәүләт университетының иҡтисад факультетын тамамлай (1983).
1983—1990 йылдарҙа — Өфө дәүләт авиация техник институты, 1990—1997 йылдарҙа Өфө юридик институты доценты.
1997—2004 йылдар — Башҡортостан Президенты Хакимиәтенең иҡтисад бүлеге мөдире.
2004 йылдан Башҡорт дәүләт университеты доценты.

# Ғәбитов Илдар Миҙхәт улы
## Эшмәкәрлеге

80-дән артыҡ ғилми хеҙмәт, күп публицистик әҫәрҙәр, төрлө башватҡыстар, сценарийҙар (БСТ-лағы «Арыҫлан» ир-егеттәр клубы, «Алтын тирмә»), «Алтын тирмә» телепроекты авторҙашы, «Юлдаш» радиоһында «Асыҡ студия» алып барыусыһы (2017). «Йәшлек», «Башҡортостан», «Киске Өфө», «Йәншишмә» гәзиттәре, «Шоңҡар», «Аманат» журналдарың йыл лауреаты, Башҡортостан юлдаш телевидениеһы эксперты.

# Ғәбитов Илдар Миҙхәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Мәғариф министрлығының Маҡтау ҡағыҙы (2011)
* Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы премияһы (2013).

# Ғәбитов Илдар Миҙхәт улы
## Хеҙмәттәре

* «Капитал» Карла Маркса: Практикум. — Уфа, 2009
* Башҡортса башватҡыстар: кроссвордтар.- Өфө, 2013.
# Йылан (йондоҙлоҡ)

Йылан (йондоҙлоҡ) (лат. Serpens) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Унукэльхайя, яҡтылығы 2,63 була. Майҙаны буйынса урыны — 23.
# Ташъяр

Ташъяр — Көньяҡ Уралда ҙур булмаған урманлы тау. Башҡортостан Республикаһы Учалы районының Миндәк ауыл советы биләмәһендә (Рәсәй), Силәбе өлкәһе сигенән 5 км алыҫлыҡта урынлашҡан
Бейеклеге 545,3 м
Тауҙың көнбайыш яғында Оҙонкүл күле ята, ә көньяҡ битләүендә Яңы Оҙонгүл ауылы урынлашҡан. Тауҙан төньяҡ-көнбайышҡа ҡарай Күлбаш һаҙлығы бар. Тауҙың төньяҡ һәм көнсығыш битләүҙәренә һирәк урманлыҡ хас, ә көньяҡ һәм көнбайыш битләүҙәре болондарҙан ғибәрәт Тау буйлап ике ҡырсын таш автомобиль юлы үтә: Оҙонкүл күле тирәләй һәм уны Оҙонгүл ауылы менән тоташтырыусы автомобиль юлы. Ташъяр буйлап 35 кВ. Миндәк — Оҙонгүл электр линияһы үтә.
Ташъярҙан көнсығыштараҡ Башҡортостан (№ 02) һәм Силәбе (№ 74) кадастр округы араһындағы сиктәр үтә
# Ханавэй-Яха (йылға)

Ханавэй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Гыдан ҡултығы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 72 км.

# Ханавэй-Яха (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300079471
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307947
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гида Шведская

Гида Анундсдоттер, шулай уҡ Гида Шведская, Гуда һәм Гунхильда булараҡ билдәле (1048/1049 тирәһендә үлгән) ― швед принцессаһы һәм Дания королеваһы, Свен II Эстридсендың ҡатыны.

# Гида Шведская
## Биографияһы

Гиданың тормошо тураһында төп мәғлүмәт сығанағы булып немец циркәүе йылъяҙмасыһы Адам Бремендың 1070 йылдарҙы яҙған әҫәрҙәре була. Саксон Грамматиктың фекернсә һәм һәм Исланд йылъяҙмалары мәғлүмәттәре буйынса, Гида швед короле Анунд Якобтың ҡыҙы була (1022—1050 йыл). Әсәһе — Швеция королеваһы Гунхильд. Әммә бының менән бергә, уларға замандаш тиерлек Адам Бременский, Анундтың һәм Гунхильдтың ниндәйҙер балалары булған тип әйтмәй. Шуның өсөн Гида Анундтың һәм башҡа ҡатын-ҡыҙҙың балаһы тип фаразларға була.
Гида 1047 йәки 1048 йылдар тирәһендә Дания короле Свенға кейәүгә сыға. Был дата раҫланмай, был ваҡытҡа, бәлки, улар өйләнгән булыуҙары мөмкин, сөнки Свен швед һарайы эргәһендә һөргөндә йәшәй. Никахтары бик ҡыҫҡа була һәм Гида тиҙҙән үлә. Адам Бременский һүҙҙәре буйынса, уны Свендың тотҡон ҡатыны Тора ағыулап үлтерә. Свен үҙенән һуң күп нәҫел ҡалдыра, әммә Гида менән дөйөм балалары булған микәнлеге билдәһеҙ. Гиданың атаһы 1050 йылдар тирәһендә вафат була, ҡатыны Гунхильд оҙағыраҡ йәшәй. Яҡынса шул уҡ ваҡыттарҙа, тол Свен Гунхильд тигән ҡатынға өйләнә. Бында Гиданың әсәһе йәки үгәй әсәһе Гунхильд тураһында һүҙ барыуы ихтимал. Хәҙерге заман тарихсылары раҫлауынса, бер үк ваҡытта Гунхильд исемле ике ҡатын ―Швецияла һәм Данияла йәшәүе мөмкин. Күпкә һуңғы бремен йылъяҙмалары архиепископ Адальберт яҙған хатҡа һылтана, унда Гунхильд Свендың «әсәһе» («ҡәйнәһе») тип яҙыла. Һәр осраҡта, Свен һәм Гунхильд яҡын ҡәрҙәштәр булғанлыҡтан, архиепископ Гамбург талабы буйынса айырылырға мәжбүр булалар.
# Ярота-Ю

Ярота-Ю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кожим йылғаһының уң ярына тамағынан 153 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 5 км.

# Ярота-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000069207
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006920
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шүдек ауыл Советы (Яңауыл районы)

Шүдек ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районындағы муниципаль берәмек. Шүдек ауыл Советы көнбайышта Айбүләк ауыл Советы, төньяҡта Яңы Уртауыл ауыл Советы, көнбайышта Истәк ауыл Советы, көньяҡ-көнбайышта Эткенә ауыл Советы, көньяҡта Первомайский ауыл Советы менән сиктәш.
Административ үҙәге - Шүдек ауылы.

# Шүдек ауыл Советы (Яңауыл районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһе статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы менән билдәләнә.

# Шүдек ауыл Советы (Яңауыл районы)
## Ауыл биләмәһе составы

* Шүдек ауылы
* Кониг ауылы
* Можға ауылы
# Ильина (Лехта ҡушылдығы)

Ильина — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лехта йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Ильина (Лехта ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012815
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001281
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әхмәт Ниязи бей

Әхмәт Ниязи бей Реснели (төр. Resneli Ahmet Niyazi Bey, 1873 — 17 апрель 1913) — Ғосман империяһының хәрби хеҙмәткәре һәм сәйәсмәне. 1908 йылда Йәш төрөктәр революцияһын ойоштороусыларының береһе.

# Әхмәт Ниязи бей
## Биографияһы

Сығышы менән албан. Ниязи бей 1873 йылда Ғосман империяһы (хәҙерге Төньяҡ Македонияның) Ресен ҡалаһында тыуған һәм шуғала Реснелы ҡушаматын йөрөткән. Әрме хеҙмәте барышында подполковник званиеһын (кол-агасы) ала. «Берләшеү һәм прогресс» партияһының Битола комитеты менән бәйле була һәм Македонияның йәш төрөктәр хәрәкәте вәкилдәре араһында абруйлы шәхес була. 1908 йылдың 3 июлендә Ниязи бей үҙенең бүлеге менән бергә ғосман солтаны Әбделхәмит II хөкүмәтенә ҡаршы сыға, шулай итеп Йәш төрөктәр революцияһы башлана.
5 июлдә Ниязи бей Дебар, Преспа, Струга, Ресен һәм Охрид ҡалаларының христиан халҡына прокламация нәшер итә, унда йәш төрөктәр менән берләшеп солтан абсолютизмына ҡаршы көрәшергә саҡыра. Яне Санданский македондарҙан беренсе булып Ниязи бейҙы хуплай.
1909 йылда Ниязи бей Босниянан мосолман ҡасаҡтарға ярҙам итеү маҡсатында төрөк ауылдарында мөхәджир һалымын йыя.
1911 йылда Ниязи бей Триполитанияла Итальян-төрөк һуғышында ҡатнаша.

# Әхмәт Ниязи бей
## Биографияһы
### Үлеме

1913 йылдың 17 апрелендә Ниязи бей Истанбулға юл тотҡанда солтан һаҡсылары тарафынан Влёра ҡалаһында үлтерелә. Ихтимал булған заказсылар буйынса төрлө версиялар бар.

# Әхмәт Ниязи бей
## Конак

Ресен һарайы (конак) — Ниязи бейҙың 1904—1912 йылдарҙа төҙөлгән күренекле архитектура ҡомартҡыһы, һуңыраҡ мәҙәниәт йорто.
# Кесе Атмисс

Кесе Атмисс — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/350/540/70 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Кесе Атмисс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000026905
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002690
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Питейка

Питейка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Еловая йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 79 км.

# Питейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200025548
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202554
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шаралтау

Ҡалып:Dead end
Шаралтау — Көнсығыш Европа тигеҙлегенең көнсығыш сигендә, Пермь крайының Барҙы районы үҙәгендә, Бисер ауыл биләмәһенән төньяҡҡа табан 3 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Шаралтау
## Физик-географик ҡылыҡһырламаһы

Бейеклеге — диңгеҙ кимәленән 277 метр. Географик координаттары — төньяҡ киңлектең 56°53'14" һәм 55°26'36" в.д. Киңлеккә 2 километрға һуҙылып, бүлкәттәргә айырылып ята. Һырты ялпаҡ һәм киң. Иң бейек түбәһе көмбәҙ рәүешендә, әммә түбәнең өҫтө яҫы һәм тигеҙ, шуға ла алыҫтан түбә булараҡ асыҡ ҡына күренеп тә тормай.
Тауҙың битләүҙәре һөҙәк. Тик көньяҡ битләүе генә текәрәк.
Ошо ҙур булмаған тауҙың төньяҡ битләүенда башланған бер нисә йылға Тол йылғаһы ҡушылдығы булған Ҡаҙмаҡты йылғаһына барып ҡушыла. Ә көньяҡ битләүенән Барҙы йылғаһына ҡойған Ирсенде йылғаһы башлана. Тауҙың көнсығышынан алыҫ түгел генә Тол йылғаһы ағып ята.

# Шаралтау
## Флораһы

Тауҙың өҫкө өлөшө йүкә һәм шыршы ағастары менән ҡапланған. Бында бик күп дарыу үләндәре лә үҫә: мәтрүш, һары мәтрүш, кесерткән, һуҡыр кесертҡән, боланут. Йәйгеһен гөлъемеш, балан, муйыл тирергә була. Битләүҙәрендә һәм тау тирәһендәге ерҙәрҙә ваҡ япраҡлы ағастар үҫә, түбәндәрәк ауыл хужалығы ерҙәре урынлашҡан.
# Ҡаһарманова Рәзинә Дәүләт ҡыҙы

Ҡаһарманова Рәзинә Дәүләт ҡыҙы (12 ноябрь 1931 йыл — 8 октябрь 2018 йыл) — артист, театр эшмәкәре. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982), Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған артисы (1971). Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы (1954).

# Ҡаһарманова Рәзинә Дәүләт ҡыҙы
## Биографияһы

Ҡаһарманова Рәзинә Дәүләт ҡыҙы 1931 йылдың 12 ноябрендә Башҡорт АССР‑ының Благовар районы Ҡашҡалаша ауылында тыуған. 1947 йылда Ҡашҡалаша ауылы мәктәбендә 7 класты тамамлай һәм ошо уҡ йылда Башҡорт дәүләт сәнғәт училищеһының актерҙар бүлегенә уҡырға инә. 1951 йылда училищены тамамлап (К. Ф. Ғәҙелшин, В. Ғ. Ғәлимов курсы) ҡулына диплом ала. Хеҙмәт юлын Баймаҡ колхоз-совхоз театрында башлай. 1951—2004 йылдарҙа Сибай башҡорт драма театрында артист булып эшләй, бер үк ваҡытта 1975—1987 йылдарҙа театр директоры вазифаһын башҡара, республикала театрҙың абруйын күтәреп, ҙур уңыштарға өлгәшә. Рәзинә Дәүләт ҡыҙы хаҡлы ялға сыҡҡанса арымай-талмай сәнғәт эшенә хеҙмәт итә..

# Ҡаһарманова Рәзинә Дәүләт ҡыҙы
## Ижади эшмәкәрлеге

Ҡаһарманова Рәзинә Дәүләт ҡыҙы илле биш йыллыҡ ижади эшмәкәрлеге осоронда төрлө характерлы йөҙҙәрсә сағыу образ тыуҙыра. Ул башлыса комик ролдәр, халыҡ юморы, милли колорит менән айырылып торған образдар ижад итә.
Төп ролдәре: Сәрүәр («Башмағым»), Кисельникова («Упҡын» — «Пучина», А. Н. Островский), Фёкла Ивановна («Өйләнеү» — «Женитьба», Н. В. Гоголь) һәм башҡалар.

# Ҡаһарманова Рәзинә Дәүләт ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

1. БАССР‑ҙың атҡаҙанған артисы (1971);
2. «Почёт Билдәһе» ордены (1976);
3. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982);
4. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1986)
# Шёнберг (Саксония)

Шёнберг (Саксония) (нем. Schonberg ) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 956 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,48 км². Диңгеҙ кимәленән 287 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 8393 һәм автомобиль коды GC.
# Кирничталь

Кирничталь (нем. Kirnitzschtal) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2121 кеше йәшәй. Майҙаны — 44,17 км². Диңгеҙ кимәленән 365 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1855 һәм автомобиль коды PIR.
# Ғәниев Фәдис Рәхимйән улы

Ғәниев Фәдис Рәхимйән улы (11 февраль 1967 йыл) — йырсы. 1989—1995 йылдарҙа һәм 1998 йылдан хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының вокал артисы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008).

# Ғәниев Фәдис Рәхимйән улы
## Биографияһы

Фәдис Рәхимйән улы Ғәниев 1967 йылдың 11 февралендә Башҡорт АССР-ының Борай районы Мулла ауылында тыуған.
Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡыған (профессор Миләүшә Мортазина класы). 1996—1998 йылдарҙа Стәрлетамаҡ дәүләт филармонияһында солист-вокалист булып эшләй, 1989—1995 йылдарҙа һәм 1998 йылдан Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы.
Хәҙерге ваҡытта Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы Лилиә Биктимерова менән дуэтта йырлай.

# Ғәниев Фәдис Рәхимйән улы
## Сәхнә эшмәкәрлеге

Композиторҙар Рөстәм Яхин, Салауат Низаметдинов, Нур Дауытов, Сәлих Сәйҙәшев («Хуш ауылым»), Руза Сәхәүетдинова, Урал Рәшитов, Ризуан Хәкимов («Әйтмә һин ауыр һүҙ»), Наил Шәймәрҙәнов һәм Рәйес Ханнановтың («Уфтанма») йырҙарын башҡара.
Репертуарында башҡорт һәм татар халыҡ йырҙары «Уйыл», «Сәлимәкәй», «Аһ, Ырымбур ҡалаһы», «Шахта», «Сәрмән», «Хәмдиә» урын алған.

# Ғәниев Фәдис Рәхимйән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1997)
* Бөтә Союз «Татар жыры» конкурсының беренсе премияһы (1991)
# Сахалин-1

Сахалин-1 — Сахалин утрауында тормошҡа ашырылған нефтегаз проекты. Проект операторҙары: ExxonMobil (30 %), ААЙ «Роснефть» (20 %), ONGC (20 %) һәм SODECO (30 %). Беренсе скважина 1989 йылда Аркутун-Дагинда бырауланған.
2013 йылда Чайвин сыҡҡан урында нефть скважинаһы Z-42 донъяла иң оҙоно (иң тәрән түгел) скважина менән булған. Оҙонлоғо — 12 700 метр. Иң тәрән Кола ғәйәт тәрән скважинаһы була (12 261 метр).
# Биклянь

Биклянь — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы/ Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Биклянь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Түбәнге Кама һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем, Вятка йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101512111100029096
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102909
* Бассейн коды — 10.01.01.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пелингичей

Пелингичей — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Балбан-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Пелингичей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000069269
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006926
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0