yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ишбулдин Рәмил Илдус улы

Ишбулдин Рәмил Илдус улы (рус. Ижбульдин Рамиль Илдусович; 23 октябрь 1966 йыл) — ғалим-йөрәк-ҡан тамырҙары хирургы. 2001 йылдан Республика кардиология диспансерының бүлек мөдире, бер үк ваҡытта 1995 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2007). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2009).

# Ишбулдин Рәмил Илдус улы
## Биографияһы

Ишбулдин Рәмил Илдус улы — 1966 йылдың 23 октябрендә Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы Прибельский ауылында тыуған. Ҡырмыҫҡалы икенсе һанлы урта мәктәбен тамамлағас, 1984 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтына уҡырға инә.1989 йылда Өфө ҡалаһының 6-сы һанлы дауаханаһында йөрәк-ҡан тамырҙары хирургы булып эшләй башлай. 2001 йылдан алып Республика кардиология диспансерында (бүлек мөдире), бер үк ваҡытта 1995 йылдан башлап Башҡорт дәүләт медицина университетында уҡыта. 2007 йылда докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.

# Ишбулдин Рәмил Илдус улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Ғалимдың фәнни эшмәкәрлеге баш мейеһе артерияларының, йөрәктең ишемия ауырыуының һәм башҡаларға окклюзия патологияһын хирургик дауалау проблемаларына арналған. Ишбулдин Рәмил Илдус улы менән берлектә магистраль ҡан тамырҙарына операция яһағанда реокклюзияларҙы, коронар шунтлау ваҡытында йөрәк ритмы боҙолоуын иҫкәртеү ысулдары эшләнә. 75-тән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 10 уйлап табыу авторы.
* Профилактика осложнений в хирургии сонных артерий. Өфө. 2009 (авторҙаш).

# Ишбулдин Рәмил Илдус улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2009)
Республика конкурсы «Золотой скальпель» лауреаты (2002,2003)
# Хор-Халыта

Хор-Халыта — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сада-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Хор-Халыта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000085934
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008593
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Черногория аш-һыуы

Черногория кухняһы илдең географик урынына һәм уның оҙайлы тарихына ярашлы барлыҡҡа килә.

# Черногория аш-һыуы
## Тасуирлама

Италия, Левант (көньяҡ-көнбайыш Азия) һәм Төркиә, Венгрия, континенталь Европа Черногория аш-һыуына айырыуса ҙур йоғонто яһай.
Италия йоғонтоһо: икмәк, ит, сыр, шарап һәм башҡа алкоголь эсемлектәре, һурпалар, рагу, полента, фаршлы борос, фрикадельки, приганица һәм башҡалар әҙерләү.
Төркиәнең һәм Левантаның йоғонтоһо: долма, мусака, былау, пита (икмай икмәге), буҙа, люль-кебаб һәм татлы тәм-том (пахлава, тулумба һәм башҡалар).
Венгр йоғонтоһо: гуляш, сатараш, дьювеч.
Континенталь Европаның йоғонтоһо: пончик, джем, төрлө печенье һәм торт әҙерләү.
Яр буйы Черногорияһы кухняһы шулай уҡ төньяҡ бейек таулы төбәктәрҙең кухняһынан айырылып тора. Яр буйы райондары, ғәҙәттәгесә, Урта диңгеҙ кухняһын, күп төрлө балыҡ ризыҡтарын тәҡдим итә.
Яратҡан аш-һыу араһында шулай уҡ цицвара, попара, каймак, пршут, чевапчичи, паланчинки һәм башҡалар бар.
* Ҡайһы бер ашамлыҡтары
* Пршут
* Фри картуфы менән чевапчич
* Попара
# Шангала

Шангала — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы,Ростов өлкәһе,Краснодар крайы,Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кугульта йылғаһының уң ярына тамағынан 72 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Шангала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Егорлык йылғаһы Новотроицк һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500612107000017017
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001701
* Бассейн коды — 05.01.05.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пидянгиди-Яха

Пидянгиди-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лайндте-Яхайылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Пидянгиди-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300041792
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304179
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Брайтенхаген

Брайтенхаген (нем. Breitenhagen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 509 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,06 км². Диңгеҙ кимәленән 52 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39240 һәм автомобиль коды — SLK.
# Таккыль-Каныль-Кы

Таккыль-Каныль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каныль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Таккыль-Каныль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300066854
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306685
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мончинский Еган

Мончинский Еган — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1162/318/197/32/51 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Мончинский Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300015078
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301507
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пал-Рузь-Шор

Пал-Рузь-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Уса йылғаһының уң жағалауынан53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Пал-Рузь-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000065568
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006556
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Биркенхюгель

Биркенхюгель (нем. Birkenhugel) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 426 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,55 км². Диңгеҙ кимәленән 536 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7366 һәм автомобиль коды — SOK.
# Нью-Йорк (штат)

Нью-Йорк (штат) (ингл. New York) — АҠШ штаты. Штаттың тәртип номеры — 27. 1788 йылдың 26 июлендә төҙөлгән. Элек Нью-Йорк провинцияһы исеме менән йөрөгән. Штаттың ҡушаматы — Империя штаты.
2011 йылғы мәғлүмәт буйынса Нью-Йорк (штат) штатында ▲19 465 197 кеше йәшәй, халыҡ тығыҙлығы бер квадрат км-ға 137,76 кеше. АҠШ штаттары араһында халыҡ һаны буйынса урыны — 3.
Майҙаны 141 300 кв.км, шуның 13,46 % һыу майҙаны биләй.
# Гёдниц

Гёдниц (нем. Gödnitz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 242 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,8 км². Диңгеҙ кимәленән 54 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39264 һәм автомобиль коды — ABI.
# Бай ҡоҙоҡ

Богатян сығанағы (Бай ҡоҙоҡ) — Дондағы Ростовтың Богатян ауышлығындағы тарих һәм тәбиғәт ҡомартҡыһы Седов һәм Яр буйы урамында урынлашҡан

# Бай ҡоҙоҡ
## Тарихы һәм тасуирламаһы

Риүәйәткә ярашлы, йәш батша Петр Алексеевич, генералдар һәм казак старшиналары менән тирә-яҡ буйлап йөрөп, Темерник тамағында верфтарға рус караптарының хәрәкәтен күҙәткән. Эзбизлы битләүҙәрҙән шишмәләр урғылыуын күреп, һыуһынын ҡандырған да ул ҡысҡырып ебәргән:
* Бай ҡоҙоҡ!
Был урын Аҙауҙы алғандан һуң Дон түбәнендәге ерҙәрҙең беренсе рус картаһын төҙөүҙә шундай географик атама ала.
Бай ҡоҙоҡ эргәһендә 1749 йылда Тимерник таможняһына нигеҙ һалына, унан Дондағы Ростовтан биографияһы башлана. Сығанаҡ үҙе Изге Дмитирий Ростовский ҡәлғәһен йылға ярына георгафик бәйләү өсөн һайлап ҡуйылған ориентир була.
Бай ҡоҙоҡ һыуын һалдаттар, офицерҙар һәм ҡәлғә халҡы, шулай уҡ яҡындағы Полуденка слободаһы халҡы ҡуллана.
Ҡәлғә структураһында сығанаҡ артиллерия пристане эргәһендәге битләүҙә була; унан Ростов ҡәлғәһе картаһында 1768 йылда пунктир һыҙыҡ менән билдәләнгән гидротехник ҡоролма төҙөлә.
Богатян сығанағы тип аталған шишмә XIX быуатта һәм XX быуаттарҙа һыу менән ҡала кварталдарын тәьмин итә. Унан 1860 йылда үҙ эшен башлаған беренсе ҡала һыу үткәргесе һыу ала. 1920 йылдың урталарынан сығанаҡ һыуын тик техник маҡсатта ғына ҡулланалар.
Элекке Богатян проспекты һәм хәҙерге Богатян ауышлығы үҙенең исеме менән шулай уҡ Бай ҡоҙоҡҡа бурыслы.
XIX быуатта элекке Бай ҡоҙоҡтоң бер шишмәһендә ҙур булмаған таш ротонда менән каптаж төҙөлә, ул бер нисә тапҡыр тышҡы ҡиәфәтен үҙгәртеп, 1990 йылға тиклем була.
1988 йылда сығанаҡты Дондағы Ростов ҡалаһының барлыҡҡа килеүе менән тығыҙ бәйләнгән иҫтәлекле урын тип иғлан ителә.
Ростовтың 250-йыллығы алдынан уның эргәһендәге майҙансыҡ XIX быуат аҙағы сәнәғәт архитектураһы формаларын ҡулланып реконструкциялана һәм төҙөкләндерелә, мемориаль таҡта ҡуйыла (архитекторы Борис Пивторак)
# Ергән ауыл Советы (Мәләүез районы)

Ергән ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Ергән ауылы.

# Ергән ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Тарихы

1979 йылда ауыл Советы составынан икенсе ергә күскән Авдеевка ауылы төшөрөп ҡалдырырла.
2014 йылда ауыл Советы составына тергеҙелгән Ҡанбулат ауылы инә.
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» Закондың 2 -се статьяһына үҙгәрештәр инедереү буйынса Башҡортостан Республикаһының 2014 йылдың 28 мартындағы 77-З һанлы Законы белдерә:Статья 1«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» Башҡортостан Республикаһы 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законының 2-се статьяһы 1-се өлөшөнә киләһе үҙгәртеүҙәрҙе индерергә:1)37 пункттың «з» пункты аҫты "Үрге Юлдаш" һүҙенән һуң "Ҡанбулат" һүҙен өҫтәргә.
Шулай итеп, 2004 йылғы Закондың үҙгәртелгән тексы шулай була:
   з) Ергән ауыл Советы: Ергән ауылы — административ үҙәк, Тирәкле, Үрге Юлдаш, Ҡанбулат, Климовка, Нурдәүләт, Һабаш, Семеновка, Столяровка, Йомаҡ ауылдары (37з ҡушымта);
«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Ергән ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Билдәле шәхестәре

* Банников Василий Васильевич (1925 йыл, 1 ноябрь — 1951 йыл, 12 декабрь ) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, гвардия сержанты, Дан орденының тулы кавалеры.
* Венедиктов Анатолий Васильевич (1887 йыл, 30 июнь — 1959 йыл, 9 август) — хоҡуҡ белгесе, ғалим, юрист, СССР фәндәр академияһы академигы (1958).
* Әмир Мирсәй (1906 йыл 24 декабрь— 1980 йыл, 1 июнь ) — прозаик һәм драматург, журналист, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1945).
* Морозов Валерий Степанович (1929 йыл, 24 июль — 2015 йыл, 22 август ) — ауыл хужалығы фәәндәре докторы, профессор,ҡошсолоҡ буйынса Бөтә донъя ассоциацияһының даими ағзаһы, (ВНАП) (1972), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997), Хабаровск ҡалаһының почетлы гражданы (2007).
* Пищаев Геннадий Михайлович (1927 йыл, 30 июль) — совет опера, камера һәм эстрада йырсыһы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1965).
* Пищаев Павел Михайлович (1925 йыл, 24 октябрь — 2004 йыл, 21 сентябрь) — Салауат ҡалаһының почетлы гражданы.
* Рәмиев Мөхәмәтзакир Мөхәмәтсадиҡ улы (1859 йыл, 22 ноябрь —1921 йыл, 9 октябрь ) — татар әҙәбиәте классигы, билдәле алтын приискыһы хужаһы һәм меценат, беренсе гильдиялы Ырымбур сауҙагәре, Дәүләт думаһының беренсе саҡырылыш депутаты (Ырымбур губернаһынан).
* Сәғәҙиев Һиҙиәт Сибәғәт улы (1887 йыл, 27 июлендә —1937 йыл, 9 октябрь) — Башҡорт милли хәрәкәте һәм Граждандар һуғышы ҡатнашыусыһы, Башҡорт АССР-ының мәғариф халыҡ комиссары (1920-1922), башҡорт төп суд ағзаһы (1923-1930).
# Чёрная (Чир ҡушылдығы)

Черная (Ҡара) — йылға. Рәсәйҙең Ростов өлкәһе Шолохов, Боков райондары биләмәләрендә аға. Чир йылғаһы тамағынан 246 км өҫтәрәк, һул яҡтан килеп ҡушыла. Йылға оҙонлоғо — 48 км, һыу йыйыу бассейнының майҙаны — 506 км2.

# Чёрная (Чир ҡушылдығы)
## Тасуирлама

Черная йылғаһы Шолохов районының Верхнетокинский утарынан өҫтәрәк башлана. Артабан өлкә эсендәге юлдар буйлап Чукаринский һәм Кружилинский утарҙары аша ағып үтә. Артабан Боков районының Грушинский һәм Вислогузов утарҙарынан төньяҡ-көнбайыштараҡ, өс тармаҡҡа бүленеп, Чир йылғаһына ҡоя.
Үҙ ағышында йылға күп кенә ҡултыҡтар һәм тармаҡтарға бүленә. Уның Кружилинский утары янындағы ҡушылдыҡ йылғаһы - Семеновка.
Шуныһы ҡыҙыҡ, һәр йыл һайын июль айында Черная йылғаһы ярындағы аҡландарҙың береһендә "Автор йыры Малый Грушинский фестивале " үткәрелә.

# Чёрная (Чир ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса йылға Дон һыу бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы - Чир йылғаһы. Йылғаның бассейны — Дон йылғаһы (һыу бассейнының Рәсәйҙәге өлөшө).
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300812107000009627.
# Веб-форум

Веб-форум (ингл. web forum йәғни "интернет селтәрендәге форум"]) — теләгән темаға интернет селтәрендә бәхәсләшеү мөмкинселеге биргән майҙан. Форумдың бер темаһын айырым ҡулға алғанда ул "ҡунаҡ дәфтәре" тәшкил итә.
Интернет ҡулланыусылары темаға ҡағылышлы фекерҙәрен белдерә ала, һорау-яуап рәүешендә әңгәмәләшә ала, кәңәштәр бирә ала.
Веб-форумдар дөйөм мәсәләләргә арналған була ала http://www.farit.ru/ һәм билдәле темаларға иғтибар иткән форумдар ҙа була: музыка, сәйәхәт, эшҡыуарлыҡ һ.б. Форум тематикаһын хужаһы билдәләй.
Форум биттәре айырым, әүҙем бит тә була ала, берәй веб-порталдың өлөшө лә була ала.
# Лисовский Николай Николаевич

Лисовский Николай Николаевич (7 апрель 1932 йыл — 17 сентябрь 2009 йыл) — СССР һәм Рәсәй геолог-нефтсеһе, «Башнефть» берекмәһенең 1973—1980 йылдарҙағы баш геологы, Башҡортостандың бер нисә нефть ятҡылығын асыусы. СССР Нефть сәнәғәте министрлығының почётлы нефтсеһе һәм премия лауреаты, Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һәм Төмән өлкәһенең почётлы нефтсеһе, Рәсәйҙең почётлы гражданы, академик Губкин исемендәге премия лауреаты. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.

# Лисовский Николай Николаевич
## Биографияһы

Николай Николаевич Лисовский 1932 йылдың 7 апрелендә Киев өлкәһенең Иванковский районы Хочева ауылында тыуған. 1955 йылда Львов Политехник институтының таусы инженер-геолог бүлеген тамамлай. Хеҙмәт юлын Башҡортостанда башлай. 9-сы нефтеразведкала техник-геолог була.
1956 йылдан 10-сы нефтеразведкала өлкән геолог булып эшләй. Тап ошо осорҙа үҙенең тәүге асышын яһай. Ташлы-Һарытау нефть ятҡылығын аса.
Уны нефть һәм газ ятҡылыҡтарын иҫәпләү партияһына етәксе итеп тәғәйенләйҙәр. Унан «Башзападнефтеразведка» тресында геологик бүлектең етәксеһе итеп үрләтәләр. 1967 йылдан ошо трестың баш геологы вазифаһын биләй.
1972 йылдан Николай Николаевич «Башнефть» берекмәһендә баш геолог итеп тәғәйенләнә. Элекке нефть ятҡылыҡтарын рациональ файҙаланыу һәм яңы ятҡылыҡтарҙы тиҙләтеп ҡулланышҡа индереү һөҙөмтәһендә 10 йыл буйы нефть табыу күләмен 40 млн тонна кимәлендә тотоуға өлгәшәләр.
Шул уҡ ваҡытта, Лисовский девон нефть ятҡылыҡтары эҙләүҙең яңы методикаһын эшләй. Башҡортостанда Сергеев-Демин, Өршәк бөгөлөштәрен карталап, ҡеүәтле Дим, Өршәк, Раевка, Сатай нефть ятҡылыҡтарын асалар.
1980 йылда СССР Нефть сәнәғәте министрлығында баш геологик идара етәксеһе итеп тәғәйенләнә. СССР Нефть сәнәғәте Министрлығы коллегияһы ағзаһы итеп һайлана.
1992—1997 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығында нефть ятҡылыҡтарын эшкәртеү буйынса идаралыҡ етәксеһе вазифаһын башҡара.
1985—2009 йылдарҙа нефть һәм нефтьгаз ятҡылыҡтарын эшкә индереү буйынса Үҙәк комиссия етәкселәренең береһе була. Николай Лисовский 17 сентябрендә 2009 йылдың 17 сентябрендә 78 йәшендә Мәскәүҙә вафат була.

# Лисовский Николай Николаевич
## Ҡаҙаныштары

* 300-ҙән ашыу нефть ятҡылыҡтарын асыуҙа ҡатнаша. Шул иҫәпкә һуңғы 20 йыл эсендә иң ҡеүәтлеләрҙән булған Тенгиз нефть ятҡылығы инеп китә.
* Нефть ятҡылыҡтарын эшкә индереү һәм рациональ файҙаланыу буйынса яңы технологиялар һәм методтар уйлап таба.
* 30 ашыу ғилми хеҙмәттең авторы һәм авторҙашы.

# Лисовский Николай Николаевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры
* СССР Нефть сәнәғәте министрлығының почётлы нефтсеһе һәм премия лауреаты
* Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һәм Төмән өлкәһенең почётлы нефтсеһе
* Рәсәйҙең почётлы гражданы
* Академик Губкин исемендәге премия лауреаты
# Сәхәбетдинов Зәнфир Абзал улы

Сәхәбетдинов Зәнфир Абзал улы (рус. Сахабутдинов Занфир Абзалович; 7 октябрь 1951 йыл) — комсомол, партия органдары һәм ауыл хужалығы ветераны. 1991 йылдан Шишмә районы «Коммунизм» колхозы рәйесе.
1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Башҡортостан Республикаһының Дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Юғары Советтың аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы.

# Сәхәбетдинов Зәнфир Абзал улы
## Биографияһы

Зәнфир Абзал улы Сәхәбетдинов 1951 йылдың 7 октябрендә Башҡорт АССР-ының Шишмә районы Иҫке Муса ауылында тыуған. Милләте татар, юғары белемле — 1976 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
1969—1971 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. Запасҡа ҡайтарылғандан һуң Шишмә районы «Коммунизм» колхозының ВЛКСМ комитетында секретарь була. 1976 йылда институтты тамамлағас, Стәрлетамаҡ һәм Шишмә районы хужалыҡтарында баш агроном булып эшләй. 1983—1985 йылдарҙа — «Смычка совхозы» партком секретары. 1985 йылдан — «Урал» колхозы рәйесе. 1991 йылдан — Шишмә районы «Коммунизм» колхозы рәйесе.
Шишмә районы 273-сө Ибраһим һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы.
# Косьянова Надежда Иосифовна

Косьянова Надежда Иосифовна (21 октябрь 1924 йыл — 1999 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1982).

# Косьянова Надежда Иосифовна
## Биографияһы

Надежда Иосифовна Косьянова 1924 йылдың 21 октябрендә Украинаның Киев өлкәһе Японец ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1933 йылда Н. И. Косьянованың ғаиләһе Воронеж өлкәһенең Трубетчинский районы (һуңыраҡ Липецк өлкәһенең Лебедянский районы тип үҙгәртелә) «Мәҙәниәт» совхозына күсеп килә.
Бала саҡта Н. И. Косьянова ата-әсәһенә сусҡасылыҡ фермаһында ярҙам итә. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында тракторсы булып эшләй.
1945 йылдан сусҡасылыҡ фермаһына эшкә күсә. Ун йыл эшләү осоронда Н. И. Косьянова биш меңдән ашыу сусҡа бәрәсе үҫтерә. Йәш малдарҙың бер центнер артымының үҙҡиммәте уның төркөмөндә планлы 223 һум урынына 195 һум тәшкил итә. «Өлгөлө хеҙмәте өсөн» Н. И. Косьянова ике тапҡыр Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены һәм Октябрь Революцияһы ордены менән бүләкләнә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 8 апрелендәге указы менән «ауыл хужалығы производствоһын үҫтереүҙә ҡаҙаныштары һәм дәүләткә малсылыҡ продукттарын пландан тыш арттырып һатыуы өсөн» Косьянова Надежда Иосифовнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1980 йылда Н. И. Косьянова хаҡлы ялға китә.
1999 йылда вафат була.

# Косьянова Надежда Иосифовна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (8.04.1971)
* Ленин ордены (8.04.1971)
* Октябрь Революцияһы ордены
* Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
# Мельгунов Алексей Павлович

Мельгунов Алексей Павлович (17 июнь 1876 йыл — 1917 йылдан һуң) — Рәсәй империяһының хәрби хеҙмәткәре, сәйәсмән һәм йәмәғәт эшмәкәре. Өфө губернаһынан IV саҡырылыш (1912—1917) Дәүләт Думаһы депутаты.

# Мельгунов Алексей Павлович
## Биографияһы

Православие диненән. Сығышы менән дворяндар нәҫеленән. Минзәлә өйәҙенең ер биләүсеһе (1300 дисәтинә ере була).
1-се Мәскәү кадет корпусын һәм Константинов артиллерия училищеһын тамамлай (1895), 2-се гренадерский артиллерия бригадаһының 6-сы батареяһына офицер булып хеҙмәт итә.
1898 йылда артиллерия поручигы чинында запасҡа сыға һәм үҙенең имениеһында йәшәй башлай, хужалыҡ алып бара һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. 1901—1907 йылдарҙа земство начальнигы була. Минзәлә өйәҙе (1902—1917) һәм Өфө губерна земствоһы гласныйы (1904—1917), почетлы мир судьяһы итеп һайлана (1910—1917). Минзәлә өйәҙе буйынса деворянлыҡ депутаты (1911—1917) һәм өйәҙ дворяндары етәксеһенең ярҙамсыһы була.
1912 йылда Өфө губернаһынан Дәүләт Думаһына һайлана. Прогрессистар фракцияһына инә. Аҙыҡ-түлек комиссияһы рәйесе урынбаҫары һәм хәрби һәм диңгеҙ эштәре, бүлеү, юлдар, һорауҙар, урындағы үҙидара, күсенеүселәр мәсьәләләре буйынса комиссияларҙа ағза була. 1916 йылдың октябрендә прогрессистар фракцияһын ташлап сыҡҡанға тиклем Прогрессив блокка инә.
Беренсе донъя һуғышы йылдарында Бөтә Рәсәй земство союзының 2-се ялан табип-туҡланыу отряды уполномоченныйы була.
Февраль революцияһынан һуң Минзәлә өйәҙендә дауалана. Апрель айында Өфөгә килә, Өфө губерна земство управаһы ағзаһы бурыстарын ваҡытлыса башҡара, 22 апрелендән Ваҡытлы хөкүмәттең Өфө губерна комиссары ярҙамсыһы була.
Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
# Шабанга

Шабанга — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кичменьга йылғаһының уң ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Шабанга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010842
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001084
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йорктаун

Йорктаун — Виргиния штатта статик айырым ер. 2000 йыл баһалаудан халыҡ 220 кеше.