yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Аспиндза замогы

Аспиндза ҡәлғәһе — һыртта төҙөлгән һәм ҡойма менән тоташҡан өс башнянан тора. Ҡәлғә ныҡ емерелгән, әммә уның ҡоролмаларын ике осор — X—XI һәм XIII—XIV быуат ҡалдыҡтарынан айырырға була.
Ҡәлғә борон бөтә Кура үҙәне тарафынан контролдә була. Картли батшалығы Византия менән Грузияның башҡа биләмәһе менән бәйле була. Ҙур оборона ҡоролмаһынан ҡаралтылар аҙ ҡалған. Бөгөн бойницаларының тишектәре һаҡланған ҙур һаҡсы башняны күререгә мөмкин. Замок стенаһы ҡалдыҡтары бар, әммә ул ерҙән ни бары 1-1,5 м күтәрелеп тора. Икенсе ҡәлғә ҙур аркалы инеү урыны менән — ҙурыраҡ күләмдә. Ҡәлғәнең емереклектәре вулкан сығышлы ҙур булмаған таш һыртта урынлашҡан. Хәҙерге заман кешеһенә ҡәлғәне яҡлаусыларҙың алыштары тураһында мәғлүмәттәр килеп етмәгән. Барыһынан да бигерәк башнялар сит ил баҫҡынсыларының яҡынлашыуы тураһында хәбәр итеп күҙәтеү өсөн ҡулланылған.
2006 йылдың 7 ноябрендә замок Грузия президенты указына ярашлы милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡы исемлегенә индерелә
# Морозов Аркадий Иванович (рәссам)

Аркадий Иванович Морозов (1950 йылда Ленинградда тыуған) — рәссам-график, рәссам, Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы (1987), ЮНЕСКО халыҡ-ара рәссамдар Федерацияһы ағзаһы, Карелия Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт итальян композиторы, Рәсәй Рәссамдар союзы стипендиаты. Карелия Республикаһы Петрозаводскта йәшәй һәм эшләй.

# Морозов Аркадий Иванович (рәссам)
## Биография

Аркадий Морозов 1950 йылда Ленинградта тыуған. 1905 йылда Мәскәү өлкә сәнғәт училищеһында уҡый (1966-1968), Петрозаводск 2-се педагогика училищеһын (1968-1972), Репин иҫ. Ленинградтың рәсем сәнғәте, скульптура һәм архитектура институтын тамамлай (1976-1982).
1975-2009 йылдарҙа график дизайн өлкәһендә эшләй: «Карелия», «Kipina», «Punalippu» нәшриәттәрендә китаптар, журналдар эшкә урынлаштырыу, фестивалдәрҙең, конкурстарҙың афишалар һәм реклама плакаттары, ҡаланың төрлө предприятиелары һәм ойошмалары өсөн интерьерҙар дизайны. 1997 йылда Карелия Республикаһының «Ижади оҫтахана» Йәштәр театрында «Женитьба» (режиссеры А.Тупиков) спектакленә сценография һәм костюмдар авторы. 2009 йылда «Ижади оҫтахана» РК дәүләт йәштәр театрында «Гарнир для ноги с носом» (режиссеры В.Чебанов) спектакленә сценография һәм костюмдар авторы. 2013 йылда Петрозаводск «График үҙәк»сәғәтте ойоштороусы булып тора, хәҙерге ваҡытта автор проектты етәкләмә, ә проектты унда ихтилалсылары һәм студенттар оҫтаханала рәүештә үҙ алып баралар.
Дизайн һәм рәсем сәнғәте өлкәһендә ҡала, региональ, бөтөн рәсәй һәм халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнашыусы. Конкурс, семинарҙар, конференциялар, фестивалдәрҙә ҡатнашыусы һәм ойоштороусы. Карелия Республикаһы башлығының «Сампо» премияһы лауреаты.
Россияла һәм студенттар сит илдәрҙә күргәҙмәләре һәм конкурстары кураторы (А. Фа, И. Смирнов, О. Добряков, И. Фомин, В. Громова, Н. Егорова, И. Инюткин и др). Алты студенты бөтә Донъя сауҙа ойошмаһының «Россия Рәссамдар союзы» йәштәр секцияһында ҡабул ителгән. В.Громова «Россияның иң яҡшы йәш рәссамы» номинацияһында Кандинский премияһын ала. И. Фомин сәнғәтте бүләк итеү йәмғиәте фондының «һайлау иреге» йәш рәссамдар конкурсының 1 премияһын ала.
Эштәре Карелия Республикаһы Һынлы сәнғәт музейы, «Кижи» музей-ҡурсаулығы экспозицияһы, Валаам Музей-ҡурсаулығы, Изопропаганда үҙәге (Мәскәү), Калининград картиналар галереяһы, Графика үҙәге (Люблин, Польша) Йоэнсуу (Финляндия), «Kalev» нәшриәтенең картиналар галереяһы коллекцияһы (Оулу, Финляндия), «Коммуника-арт» (Брюссель, Бельгия), Ханто Янош Музеем (Дьер, Венгрия), «Артелдә» Галереяһы (Йоэнсуу, Финляндия), Үҙәк сәнғәт академияһының тираж графикаһы ресурс үҙәге (Малайзия), «Универсал» фирмаһы Коллекцияһы (Санкт-Петербург), «Диңгеҙ компьютер системалары» фирмаһы Коллекцияһы (Петрозаводск), «Эрта» заманса сәнғәт музейы (Санкт-Петербург) Петербург), Жорж Помпиду исемендәге милли сәнғәт һәм мәҙәниәт үҙәге (Париж, Франция), Татарстан Республикаһы дәүләт музейы (Ҡазан) кеүек күп кенә музейҙар һәм галереялар йыйылмаларында урынлашҡан.
# Пичуйка

Пичуйка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Мысья йылғаһының уң ярына тамағынан 7,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пичуйка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005478
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100547
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Речка (Тошма ҡушылдығы)

Речка — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тошма йылғаһының һул ярына тамағынан 6,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Речка (Тошма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Нерль башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300812110000032272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003227
* Бассейн коды — 09.01.03.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Семак Александр Владимирович

Семак Александр Владимирович (11 февраль 1966 йыл) — спортсы, шайбалы хоккей буйынса СССР-ҙың халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1987) һәм СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1990). Донъя (1990), Европа (1987, 1991), СССР (1990—91), Бөтә донъя универсиадаһы (1987) чемпионы, Халыҡ‑ара хоккей федерацияһы кубогын яулаусы (1994). Башҡортостан Республикаһының 5 саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы, Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (2016).

# Семак Александр Владимирович
## Биографияһы

Александр Владимирович Семак 1966 йылдың 11 февралендә Башҡорт АССР-ының Өфө) ҡалаһында тыуған. СССР һәм Рәсәй хоккейсыһы, үҙәк һөжүмсе. «Салауат Юлаев» СДЮСШОР‑ы тәрбиәләнеүсеһе (тренерҙары: А. Н. Емелин, В. И. Воробьев).
Салауат Юлаев исемендәге спорт клубы (1983—1986 һәм 2000—2002), Динамо Мск (1986 йылдан алып), Милли хоккей лигаһы клубтарында (АҠШ/Канада, 1992—1997), Фрайбург (Германия 1999—2000), Северсталь (2003—2004) һәм ХК МВД Тверь (2004—2005) командаларында уйнай. РСФСР (1981) халыҡтары Спартакиадаларының еңеүсеһе, Европа юниор чемпионы (1983, 1984), Канада Кубогын көмөш призёры (1987), Донъя чемпионатының көмөш призёры (1987), «Ленинградская правда» («Ленинград хәҡиҡәте»; 1985, 1989) гәзит приздарына халыҡ-ара турнирҙар еңеүсеһе һәм башҡалар. 2008—13 йылдар. Толпарҙа тренерлыҡ эшендә.

# Семак Александр Владимирович
## Карьера
### Хоккейсы булғанда

* 1983—1986 Салауат Юлаев
* 1986—1991 Динамо Мск
* 1991—1992 Динамо Мск
* 1992—1995 Нью-Джерси Девилз
* 1995 Тампа Бэй Лайтнинг
* 1995—1996 Нью-Йорк Айлендерс
* 1996—1997 Ванкувер Кэнакс
* 1999—2000 Фрайбург
* 2000—2002 Салауат Юлаев
* 2002—2003 Динамо Мск
* 2003—2004 Северсталь
* 2004—2005 ХК МВД Тверь

# Семак Александр Владимирович
## Карьера
### Тренеры булғанда

* 2005 ХК МВД-ТХК
* 2005—2006 ХК МВД Тверь
* 2006 ХК МВД Подольск
* 2006—2007 Крылья Советов-2
* 2007—2008 Крылья Советов
* 2008—2013 Толпар

# Семак Александр Владимирович
## Спорт ҡаҙаныштары

* РСФСР (1981) халыҡтары Спартакиадаларының еңеүсеһе
* РСФСР (1982) халыҡтары Спартакиадаларының көмөш призёры
* СССР юниор чемпионы (1983)
* Европа юниор чемпионы (1983, 1984)
* Донъя йәштәр чемпионатының бронза призеры (1985, 1986)
* «Ленинградская правда» («Ленинград хәҡиҡәте»; 1985, 1989) гәзит приздарына халыҡ-ара турниры еңеүсеһе
* Донъя чемпионатының көмөш призёры (1987)
* Канада Кубогын көмөш призёры (1987)
* Бөтә донъя универсиадаһы (1987)
* СССР чемпионатының бронза призеры (1988)
* СССР чемпионы (1990, 1991)
* Донъя чемпионатының бронза призеры (1991)
* СНГ чемпионаты еңеүсеһе (1992)
* Баш тренер булғанда Рәсәй чемпионатының ике тапҡыр бронза призеры (2009/2010), (2010/2011)

# Семак Александр Владимирович
## Награда һәм премиялары

* Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2011).
# А. Пушкин исемендәге Евпатория театры

А. C. Пу́шкин исемендәге Евпатория театры — ҡала театры, Евпаторияла 1910 йылда ҡала архитекторы Адам Генрих һәм ирекле архитектор Павел Сеферов проекты буйынса төҙөлгән.

# А. Пушкин исемендәге Евпатория театры
## Театр тарихы

Театр 1910 йылдың 20 апрелендә асыла. Театр сәхнәһендә беренсе булып Михаил Глинканың «Иван Сусанин» операһы ҡуйыла. Спектаклдә Петербургтан махсус саҡырылған Мария театры артистары уйнай.
1937 йылға тиклем ҡала театры исемен йөрөтә, ә Александр Пушкиндың вафат булыуының йөҙ йыллығы көнөндә шағир хөрмәтенә исеме үҙгәртелә. Театр бер нисә йыл элек яңынан тергеҙелә. Тамаша залында урындар һаны партер урындарын арттырыу һәм ложаларҙы кәметеү иҫәбенә 900 урынға тиклем киңәйтелә, ҡыйыҡ ремонтлана, әммә шул уҡ ваҡытта бинаның фасады үҙгәрешһеҙ ҡала тиерлек.
Төрлө ваҡыттарҙа театрҙа Евгений Вахтангов, Мария Савина, Константин Станиславский, Леонид Собинов, шулай уҡ Антонина Нежданова, Фёдор Шаляпин һәм Александр Вертинский сығыш яһай.

# А. Пушкин исемендәге Евпатория театры
## Архитектураһы

Театр бинаһын төҙөү һәм проектын эшләү өсөн урындағы архитекторҙар Адам Генрих һәм Павел Сефёров эшкә саҡырылалар. Граждан инженеры А. Л. Генрих (моғайын, Петербург граждандар инженеры институтын тамамлаған) шул ваҡытта бик популяр стиль «модерн» яҡлы була, ә Мәскәү һынлы сәнғәт, һәйкәл ҡойоу һәм архитектура училищеһының архитектура бүлеген тамамлаған П. Я. Сеферов урыҫ классицизмы традицияларын дауам иткән академик мәктәп вәкиле була. Шуға ҡарамаҫтан, архитекторҙар тәбиғи рәүештә бер-береһен тулыландырыуға өлгәшәләр, һөҙөмтәлә бина нәфислеге буйынса Одессалағы театр менән сағыштырыла. Башта театрҙа ложалар һәм 750 тамашасы урыны йыһазландырыла. Ремонттан һуң тамаша залы 900 урынға тиклем киңәйтелә.
   — 1914 йылғы Евпатория белешмәһе
Театр тирәләй Дуванов скверы ҡоролған.
# Нармей-Яха

Нармей-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡара диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Нармей-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300041730
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304173
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡужанаҡ ауыл Советы (Ейәнсура районы)

Ҡужанаҡ ауыл Советы — Ейәнсура районы составында 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 453396. ОКАТОкоды — 80226820000. Яңыбай ауыл советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. 1995 йылда барлыҡҡа килә.

# Ҡужанаҡ ауыл Советы (Ейәнсура районы)
## Ауыл Советы составы

Ҡужанаҡ ауылы — административ үҙәк, Башҡорт Бармағы, Ҡыҙылъяр, Түбәнге Мәмбәтша ауылдары, Георгиев, Калинин утарҙары

# Ҡужанаҡ ауыл Советы (Ейәнсура районы)
## Тарихы

1995 йылда Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының 1995 йылдың 2 ноябрендәге ГС-46 һанлы "Ейәнсура районының Яңыбай ауыл Советын бүлеп Ҡужанаҡ ауыл Советы ойошторору тураһында" ҡарары сыға. Унда былай тип әйтелә:
   2. Яңыбай ауыл Советы составынан Ҡыҙылъяр, Башҡорт Бармағы, Түбәнге Мәмбәтша ауылдарын, Калинин, Георгиев утарҙарын сығарып, Ҡужанаҡ ауыл Советы составына индерергә.
   3. Ҡужанаҡ һәм Яңыбай ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы билдәләргә.
2008 йылда тораҡ пункттар Яңыбай ауыл Советына кире ҡайтарыла.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» ст.1 п. Законы белдерә: 22) б)
   Ҡужанаҡ ауыл Советының Башҡорт Бармағы, Ҡужанаҡ, Ҡыҙылъяр, Түбәнге Мәмбәтша ауылдарын, Георгиев, Калинин утарҙарын Яңыбай ауыл Советы составына индерергә. Яңыбай ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.

# Ҡужанаҡ ауыл Советы (Ейәнсура районы)
## Географик урыны

2008 йылға муниципаль берәмектәр менән сиктәш («Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы»).
# Дөңгөр

Дөңгөр, барабан — һуҡма музыка ҡоралы.

# Дөңгөр
## Ҡылыҡһырлама

* Дөңгөр — шөңгөр (бубен) тибын-дағы һуҡма инструмент. Бейеклеге — 19, диаметры 35 сантиметр булған оҙонса түңәрәк ағас дүңгәләк (обруч) ике яҡлап яры менән тарттырыла. Корпус түңәрәге буйлап икешәрләп көмөш тәңкәләр беркетелә. Бармаҡтарһәм ус менән күнгә йәки дүңгәләккә һуғалар .
* Бер яғы күн мембрана менән көпләнгән тар ағас дүңгәләк. Ике яғы ла мембрана менән көпләнгән киң (ғәҙәттә һаплы) дөңгөр осрай; ҡайһыларына көмөш тәңкәләрҙән ике ҡат сулпы ҡуйыла. Көй башлыса мембранаға йә дүңгәләккә ус, бармаҡтар, һирәгерәк ағас таяҡсыҡ менән һуғыуҙан барлыҡҡа килә. Уның менән баҡсылар, яуыз йәндәрҙе ҡыуып, ауырыуҙарҙы дауалау өсөн ҡулланған (ҡамлау). Халыҡ бейеүҙәрен, йырҙарын, башлыса таҡмаҡтарҙы инструменталь оҙатыу өсөн дә ҡулланыла. Күп кенә төрки һ.б. халыҡтарҙа осрай.

# Дөңгөр
## Тауышы

Аудиомиҫалдар :
| Яҙма | Аудио (Ogg Vorbis) | Яҙма | Аудио (Ogg Vorbis) |
| Бәләкәй дөңгөр | 53 KB (мәғл.) | Һаңғырау бәләкәй дөңгөр | 37 KB (мәғл.) |
| Ситенә һуғыу | 46 KB (мәғл.) | Һаңғырау ҙур дөңгөр | 54 KB (мәғл.) |
| Эленмәле 8 дюймлы | 59 KB (мәғл.) | Навесной том 12 дюймов | 41 KB (мәғл.) |
| Иҙәндәге том-том | 39 KB (мәғл.) | Фрикционный барабан Куика | 75 KB (мәғл.) |
| Джембе ритмы | 430 KB (мәғл.) | Африка джун-джуны тауышы | 251 KB (мәғл.) |
| Ғәҙәттәге рок хай-хэт | 95 KB (мәғл.) | Рок райд-тәрликәһе | 89 KB (мәғл.) |
# Колбиха (Вол ҡушылдығы)

Колбиха — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вол йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Колбиха (Вол ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000042567
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004256
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Куше-река

Куше-река — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Аҡ диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 78 км.

# Куше-река
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега мороно йылғалары бассейны Унежма йылғаһы бассейнының көнбайыш сигенән Золотница йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнсығыш сигенә тиклем (Онеге йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000212102000007575
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 102000757
* Бассейн коды — 03.01.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 02
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рош һа-Шана

Рош һа-Шана́ (йәһ. ראש השנה‎, никудлы имләһендә רֹאשׁ הַשָּׁנָה‎, уҡыу: [rɔʃ hʌʃʌ'na] (Roš haŠaná, ') )≈башҡ. Йыл башы — йәһүдиләрҙең Яңы йыл байрамы. 1 һәм 2 тишрей көндәрҙә байрам ителә.
* באחד בתשרי ראש השנה לשנים ולשמיטין וליובלות, לנטיעה ולירקות...
* בראש השנה כל באי העולם עוברים לפניו כבני מרון, שנאמר: 'היוצר יחד לבם המבין אל כל מעשיהם משנה, מסכת ראש השנה פרק א'

# Рош һа-Шана
## Рош һа-Шана байрам көндәре

| Рош һа-Шана | Башланыу (кис) | Тамамланыу (кис) |
| 5768 | 2007 — 12 сентябрь | 2007 — 14 сентябрь |
| 5769 | 2008 — 29 сентябрь | 2008 — 1 октябрь |
| 5770 | 2009 — 18 сентябрь | 2009 — 20 сентябрь |
| 5771 | 2010 — 8 сентябрь | 2010 — 10 сентябрь |
* Был байрам тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Ҡуяшты

Ҡуяшты — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мәндем йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ҡуяшты
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018913
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101891
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Гримальди замогы (Антиб)

Гримальди замогы (франц. Château Grimaldi) — XII быуатта Антиб территорияһында төҙөлгән ҡоролма. XX быуат башында замокҡа реставрация кәрәк була — уны Антиб ҡала муниципалитеты һатып ала. Был замокта Пикассоға арналған беренсе музей ойошторола.

# Гримальди замогы (Антиб)
## Тарихы

XII быуатта Гримальди замогы төҙөлгәнгә тиклем был биләмәлә, рим нығытмалары булған. Аҙаҡ, урта быуат осоронда епископ резиденцияһы урынлашҡан. 1385 йылдан алып 1608 йылға тиклем территория Гримальди ғаиләһенә ҡараған, ул замок биләмәһен хәҙер беҙ күргән күләмгә тиклем киңәйткән.
XVI быуатта Гримальди замогы үҙгәртеп ҡорола. Гримальди замогы роман стилендәге манараһы менән нығытылған замоктан ғибәрәт. Бында төрлө ваҡыттарҙа казармалар, госпиталь, ҡәлғә урынлаша.
XX быуатҡа Гримальди һарайы ярым емерек хәлдә була һәм байтаҡ реставрация талап итә. Ҡалала аукцион үткәрелә, уның барышында ҡоролманы 1925 йылда муниципалитет һатып ала. 1946 йылда властар был һарайҙы рәссам Пикассоға файҙаланырға рөхсәт итә, сөнки уға ижад итеү өсөн ҙур бина талап ителә. Рәссам был урында 6 ай эшләй һәм рәхмәт билдәһе итеп Антиб ҡалаһына үҙенең 25 эшен ҡалдыра. Иң билдәлеләренең береһе — «Антибта төнгө балыҡ тотоу». Рәссамдың замокта эшләү осоро ҙур ижади үҫеш менән билдәләнә. Рәссамға ул саҡта 65 йәш була, 6 ай эсендә 150-ләп әҫәрен яҙа. Гримальди замогында Пикассо үҙенең иҡ яҡты әҫәрҙәренең береһе «Тормош шатлығы» картинаһын яҙа. Әҙер эштәренән тыш, төрлө эскиздары һәм һүрәттәре ҡала. Был урында Пикассо музейын төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә (франц. Musee Picasso). Әммә Гримальди замогында Пикассоның ғына түгел, шулай уҡ Пикаби, Модильяни, Леже эштәрен дә күрергә мөмкин. Һарайҙың террасаһында Миро, Арман, Пажес скульптуралары урынлашҡан.
Музейҙың эш графигы июнь-сентябрь айҙарында: 10:00 сәғәттән алып 18:00 сәғәткә тиклем көн һайын, шаршамбы һәм йома көндәрендә сәғәт 20:00 тиклем. Октябрь айынан май айына тиклем көн һайын сәғәт 10:00 алып 12:00 тиклем һәм 14:00 алып 18:00 тиклем. 1 ғинуар, 1 май, 1 ноябрь һәм 25 декабрь музей эшләмәй.
18 йәшкә тиклемге килеүселәргә инеү бушлай. Өлкәндәр өсөн Пикассо музейына инеү хаҡы 4,6 евро.
# Макариха (Уҫы ҡушылдығы)

Макариха (Лек-Макариха) — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының уң ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Макариха (Уҫы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071026
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007102
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шығай ауыл советы

Шығай ауыл советы — ауыл биләмәһе, Белорет районда ҡараған муниципаль берәмек. Үҙәнбаш, Үткәл, Хөсәйен, Шығай ауылдарын берләштерә.

# Шығай ауыл советы
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының "Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһында закон"ына ярашлы уға ауыл биләмәһе статусы бирелә.

# Шығай ауыл советы
## Халҡы

1939 йыл — 1677 (778 ир-ат, 899 ҡатын-ҡыҙ) кеше;
# Башҡортостан балыҡтары
## Башҡортостан балыҡтары

| Башҡортса исеме | Башҡа телдә |
| Ағасаҡ, Ағарсаҡ, Ағасъяңаҡ | (лат. Aspius aspius, рус. Жерех) |
| Ажау, Ҡушбаш | (лат. Squalius cephalus, рус. Голавль) |
| Аҡкүҙ | (лат. Abramis sapa, рус. Белоглазка) |
| Алабылыҡ, Ғәҙәти алабалыҡ, Яҡтыкүл алабалығы | (рус. Обыкновенный сиг йәки Сиг проходной, лат. Coregonus lavaretus) |
| Алабуға | (лат. Perca, рус. Окунь) |
| Бағыр | (лат. Salmo trutta, рус. Кумжа, Ручьевая форель) |
| Берш | (лат. Sander volgensis, рус. Волжский судак) |
| Бөгәрсә, Бөгәрсәй, Йомро сабаҡ | (лат. Leuciscus leuciscus, рус. Елец) |
| Бәрҙе, Европа бәрҙеhе | (лат. Thymallus thymallus, рус. Европейский хариус) |
| Бурыш, Борож, Түбән ауыҙ, Һалбыр ауыҙ | (лат. Chondrostoma nasus, рус. подуст) |
| Зөгәй, Һыла, Ташбаш, Сүмесбаш, Сәскәкте, Ташпаҡа | (лат. Cottus gobio, рус. Подкаменщик) |
| Йәйен | (лат. Silurus glanis, рус. Сом обыкновенный) |
| Майма, Гольян, Гольян-сабаҡ | (лат. Phoxinus phoxinus, рус. Гольяны) |
| Күкйөн | (лат. Ballerus ballerus, рус. Синец) |
| Күк балыҡ, Ялтырса, Бәшкәләй, Бәшкәләк, Аҡ сабаҡ | (лат. Alburnus alburnus, рус. Уклейка) |
| Ҡарабалыҡ, Ҡара балыҡ, Ҡара табан | (лат. Tinca tinca, рус. Линь) |
| Ҡорман, Тәлпән (йәш ҡорман) | (лат. Abramis brama, рус. Лещ, подлещик) |
| Ҡыҙылғанат | (лат. Scardinius erythrophthalmus, рус. Краснопёрка, сороча, краснопёрая плотва, краснокры́лики красногла́зка) |
| Ҡыҙылса, Ҡыҙылбалыҡ, Ҡыҙыл балыҡ | (лат. Hucho taimen, рус. Обыкнове́нный тайме́нь |
| Ҡылыс балыҡ | (лат. Pelecus cultratus, рус. Чехонь) |
| Мәрсен, Бикре | (лат. Acipenser gueldenstaedtii, рус. Осётр русский |
| Опто | (лат. Leuciscus idus, рус. Язь) |
| Сабаҡ | (лат. Rutilus rutilus, рус. Плотва́ обыкнове́нная, тара́нь, во́бла, соро́га, бублица, плотица) |
| Суртан, Шүкә | (лат. Esox, рус. Щуки) |
| Табан | (лат. Carassius, рус. Карась) |
| Ташбаш, Ҡомтөркөс, Ҡомай, Хөмәй | (лат. Gobio gobio, рус. Пескарь) |
| Уҡбалыҡ | (лат. Acipenser ruthenus, рус. Стерлядь) |
| Һаҙан, Ябай Карп | (лат. Cyprinus carpio, рус. Сазан) |
| Шамбы | (лат. Lota lota, рус. Налим) |
| Шаршы күкене | (лат. Alburnoides rossicus, рус. Русская быстрянка) |
| Шырт балыҡ, Ташбаш | (лат. Gymnocephalus cernuus, рус. Обыкновенный ёрш) |
# 1878 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1878 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1878 MDCCCLXXVIII |
| Юлиан стилендә | 1877—1878 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2630—2631 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7386—7387 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5638—5639 ה'תרל"ח — ה'תרל"ט |
| Мосолман календары | 1295—1296 |
| Боронғо әрмән календары | 1327 ԹՎ ՌՅԻԷ |
| Ҡытай календары | 4574—4575 丁丑—戊寅 красная корова — жёлтый тигр |
| Эфиопа календары | 1870—1871 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1934—1935 |
| - Шака самват | 1800—1801 |
| - Кали-юга | 4979—4980 |
| Иран календары | 1256—1257 |
1878 йыл — шишәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.