yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сезынь-Юган

Сезынь-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Монгут-Лор-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Сезынь-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300022409
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302240
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Дюпкошен

Дюпкошен — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Рассомаха йылғаһының һул ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.

# Дюпкошен
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026446
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202644
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тимер юлсылар һарайы (Львов)

Тимер юлсылар һарайы (укр. Палац залізничників) — Львов тимер юлына ҡараған бина. Украинаның Львов ҡалаһы, Федькович урамы адресы буйынса урынлашҡан.
Бина 1937 йылда һүтеп алынған элекке Городоцкий зыяраты участкаһында Польша архитекторы Я. Заремба проекты буйынса төҙөлгән. 1938 йылдан 1944 йылға тиклем бында «Рокси» (Roxy) кинотеатры урынлаша. Уның хужалары Эдвард Бжезиньски, Игнаци һәм Альфред Нестль була. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң бында ғәҙәттәгесә кинотеатр эшләй, уның рәсми исеме булмай. Беҙҙең көндәргә тиклем Львов халҡы араһында телдән «Рокс» исеме һаҡланып ҡалған.
1999 йылдың 14-15 майында Тимер юлсылар һарайында Үҙәк һәм Көнсығыш Европа илдәре лидерҙарының Алтынсы осрашыуы үтә (Львов саммиты).
Тимер юлсылар һарайында Львов тимер юлдары тарихы музейы урынлашҡан.
1990 — 2000 йылдар башында Львовта был райондан сығыусыларҙы берләштергән енәйәтсел «Рокс» төркөмө эшләгән.
# Абыҙгилдин

Абыҙгилдин — башҡорт фамилияһы.
* Абыҙгилдин Абдулла Далха улы (1913—?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Абыҙгилдин Абрек Әмир улы (1883—1946) — Рәсәй Федерацияһының (2009) һәм Татарстан Республикаһының (1995) халыҡ рәссамы.
* Абыҙгилдин Айрат Юнир улы (1962—2016) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, инженер-технолог һәм уҡытыусы. Техник фәндәр докторы (1998).
* Абыҙгилдин Йыһангир Талха улы (1875—1938) — башҡорт дин әһеле, мәғрифәтсе.
* Абыҙгилдин Юнир Миңлеғәле улы (1939—2007) — инженер-технолог, техник фәндәре докторы.
* Абыҙгилдина Ғәшиә Баязит ҡыҙы (1910—1994) — Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1963).
* Абыҙгилдина Венера Хәмит ҡыҙы (1939—2006) — табип-офтальмолог.
# Лагуна

Лагу́на (итал. laguna, лат. lacus — күл) — йыуылған ҡом йәки корал рифтары менән диңгеҙҙән айырылып торған һай һыу ятҡылығы.
Венеция — лагунала урынлашҡан ҡала миҫалы. Тәүҙә лагуна тип Венеция лагунаһын ғына атағандар, һуңыраҡ бөтә һай диңгеҙ ҡултыҡтарын лагуна тип атай башлайҙар.
Лагуна һаҡланған булыу сәбәпле үҙенсәлекле тәбиғи биотоп һаҡлана. Һыу ҡоштары, һыу хайуандары, балыҡтарҙың ояһы булыр хеҙмәт итә. Экологик яҡтан әһәмиәтле лагуналар халыҡ-ара ойошмалар яҡлауы аҫтында торалар.
Әгәр лагунаға эре йылға ҡойһа, лагуна һыуы сөсө булыуы мөмкин, ә кимәле диңгеҙ кимәленән юғары булыуы мөмкин. Мәҫәлән, Курш, Калининград ҡултыҡтарында шулай. Был осраҡта ҡултыҡ лиман тип атала (мәҫәлән, Һөт лиманы йәки Кубань йылғаһы дельтаһындағы лиман). Шулай уҡ, Ҡара һәм Азов диңгеҙҙәрендә ҡойоусы йылғалары булмаған лимандар бар.
# Туҡай урамы (Өфө)

Туҡай урамы — урам, Өфө ҡалаһының Киров районында Зәйнула Рәсулев һәм Гоголь урамдары араһында урынлашҡан.

# Туҡай урамы (Өфө)
## Тарихы

Урамдың элекке исеме — Воскресенский. Урам Воскресенск кафедраль соборы исеме менән йөрөтөлгән, ул залының төп туре менән урам яғына сығып торған. Телеграф урамы яғынан Троицкий сиркәүе яғына ҡарай урам саты өлөшө Фролов урамы тип атала, унда Фролов сиркәүе төҙөлгән (Изге Фрол һәм Лавр хөрмәтенә), был ҡаланың иң боронғо сиркәүҙәренең береһе.
1920 йыл аҙағында шағир Ғабдулла Туҡай (Туҡаев Ғәбдулла Мухәмәтғариф улы, 1886—1913) хөрмәтенә урам Туҡай урамы тип атала.

# Туҡай урамы (Өфө)
## Биналар һәм ҡоролмалар

* Туҡай урамы, 23 — архитектура ҡомартҡыһы, XIX быуат урталарындағы урыҫ классицизмы өлгөһө. Бина 1832—1838 йылдарҙа архитектор А. Д. Пахаров проекты буйынса төҙөлгән. Бинала һаулыҡ һаҡлау министрлығы урынлашҡан.
* Туҡай урамы, 25 — Өфө губернаһы округы суды бинаһы. Әлеге ваҡытта Башҡортостан Республикаһының Юғары суды, адвокаттар коллегияһы, Башҡортостан Республика адвокаттар коллегияһы Президиумы, Башҡортостан Республикаһы нотариаль палатаһы урынлашҡан. Бында граждандар һуғышы геройы Әхмәтов Яҡуп тыуған һәм 1919 йылға тиклем йәшәгән.
* Туҡай урамы, 33 — М. Т. Солтанованың кирбес ҡапҡалы йорто. Архитектура ҡомартҡыһы булып тора.
* Туҡай урамы, 39 — революцияға тиклем бинала мәҙрәсә урынлашҡан, бында муллалар һәм мәктәп уҡытыусылары әҙерләгәндәр. Хәҙер был 14-се һанлы урта дөйөм белем биреү мәктәбе.
* Туҡай урамы, 46 — Республика Йорто.
* Туҡай урамы, 48 — элекке православие динендәге ҡатын-ҡыҙҙарҙың дини училищеһы һәм малайҙар өсөн приют бинаһы, әлеге ваҡытта бында һуғыш ветерандарының ҡала хәстәханаһы урынлашҡан.
* Туҡай урамы, 48 — Өфөнөң Беренсе йәмиғ мәсете.
* Туҡай урамы, 52 — Рәсәй мосолмандарының үҙәк диниә назараты.
* Ленин исемендәге парк.
# Трёбниц

Трёбниц (нем. Trobnitz) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 468 кеше йәшәй. Майҙаны — 2,17 км². Диңгеҙ кимәленән 205 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7646 һәм автомобиль коды — SHK.
# Синот-Вож

Синот-Вож — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Налима-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Синот-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026554
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302655
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Городищенская (йылға)

Городищенская — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лайда ҡылымығының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Городищенская (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115200051949
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205194
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сюита

Сюи́та (франц. Suite — «рәт», «эҙмә-эҙлеклек», «сиратлашыу») — музыкала бер нисә ҙур өлөштән торған циклик форма.
Сюита терминының икенсе мәғәнәһе — бер нисә бейеүҙән торған музыкаль-хореографик композиция, мәҫәлән, «балет сюитаһы». Миҫалдар: сюиты из балетов П. И. Чайковсковский («Щелкунчик», «Спящая красавица», «Лебединое озеро») Сюита өсөн йыр һәм бейеү менән бәйләнеш булыуы үҙенсәлекле. Соната һәм симфониянан ҡәтғи законлыҡ булмауы, мөстәҡиллеге айырып тора. Сюита — бер нисә үҙ алла өлөштән торған, ләкин ниндәйҙер уртаҡ фекергә бойһонған форма. Ул соната формаһына ҡәҙәр үк һәм бейеү сәнғәтенә бәйле булып тыуа. Был формалағы әҫәрҙәрҙең юғары өлгөһөн И. C. Бах (1685—1750) һәм Г. Ф. Гендель (1685—1759) бирә. Бейеү сюиталарын П. И. Чайковский (вальс), А. Дворжак («Чех сюитаһы»), Г. M. Римский-Корсаков («Шахерезада»), балет сюиталарын C. C. Прокофьев һәм А. И. Хачатурян һ. б ижад итә.
А. Ключаревтың ҡыллы оркестр өсөн яҙған «Волга буйы халыҡтары темаларына сюита»һы (ул 5 өлөштән тора) урыҫ, сыуаш, мари, башҡорт һәм татар көйҙәре нигеҙендә халыҡтар дуҫлығы идеяһын кәүҙәләндерә.
# Вернсхаузен

Вернсхаузен (нем. Wernshausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3073 кеше йәшәй. Майҙаны — 26,29 км². Диңгеҙ кимәленән 257 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98590 һәм автомобиль коды — SM.
# Теня-Яха (Нейта-Яха ҡушылдығы)

Теня-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нейта-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 81 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Теня-Яха (Нейта-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300077330
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307733
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# АҠШ-тың Азия флоты

АҠШ-тың Азия флоты (ингл. Asiatic Fleet) — АҠШ Хәрби-диңгеҙ көстәренең бер өлөшө. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында флот Филиппинды һаҡлау бурысын үтәй.

# АҠШ-тың Азия флоты
## Барлыҡҡа килеүе

Азия Эскадраһынан ярала, флот статусын 1902 йылда ала. 1907 йылда флот АҠШ-тың Тымыҡ океан флоты Беренсе Эскадраһы тип үҙгәртелә. Ләкин 1910 йылдың 28 ғинуарында был эскадра караптары яңынан Азия Флотына әйләндерелә. Шулай итеп, ойошторолоу йәһәтенән Азия Флоты Ҡушма Штаттарҙың көнбайыш яр буйында база ҡороп урынлашҡан һәм 1940 йылда; Пёрл-Харборға күсерелгән АҠШ Тымыҡ океан флотынан бойондороҡһоҙ булып ҡала.

# АҠШ-тың Азия флоты
## 1902—1941

1904 йылда бөтә линкорҙар флот составынан сығарыла һәм метрополияға күсерелә. Уның составында тик канонер кәмәләре генә ҡала, улар Янцзы Патруле составында Янцзы йылғаһында патруллек итә.
1922 йылда, АҠШ-тың Атлантик флоты Патруль көстәре тип үҙгәртелгәс, Азия флоты Филиппин менән Гуамды һаҡларға, шулай уҡ Ҡытайҙа Асыҡ ишектәр Сәйәсәтенә булышлыҡ күрһәтеүгә оҙатыла.

# АҠШ-тың Азия флоты
## Икенсе донъя һуғышы

1941 йылдың уртаһында, президент Рузвельт Японияға металлолом һатыуға эмбарго индергәс, флоттың бөтә эре караптары Ҡытайҙан сығарыла, ә флоттың штабы 1940 йылдың 21 октябренән Манилаға беркетелә. Ул мәлдә флот командиры адмирал Томас Харт була, АҠШ-тың Азия флотына командалыҡ итеүҙе ул 1939 йылдың 25 июлендә, япондарҙың Ҡытайға өҙлөкһөҙ агрессияһы арҡаһында Япония менән мөнәсәбәттәр боҙола башлағас һәм йыл ярым элгәре япондар Янцзы йылғаһында «Панай» тигән американ канонеркаһын батырғас ҡабул итә.
Флот Кавителағы хәрби-диңгеҙ базаһына һәм Olongapo хәрби-диңгеҙ станцияһына беркетелә. 22 июлдә Mariveles хәрби-диңгеҙ базаһы ла йыһазландырылып файҙаланыла башлай.
Һуғыш башланған осраҡта адмирал Харт Һинд океанына сигенеү тураһында ҡарар ҡабул итергә вәкәләтле була.
# Ҡоҙғонташ

Ҡоҙғонташ — Көньяҡ Уралда тау түбәһе, Ирәндек тау һыртының иң юғары нөктәһе. Әбйәлил районының Хәлил һәм Баймаҡ районының Өмөтбай ауылдары араһында урынлашҡан.
Ҡоҙғонташ Башҡортостандың тәбиғәт ҡомартҡыһы булып иҫәпләнә.
* Был Әбйәлил районы тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
* Был Баймаҡ районы тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Дорнштедт

Дорнштедт (нем. Dornstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 752 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,41 км². Диңгеҙ кимәленән 139 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6179 һәм автомобиль коды — SK.
# Иҫәнғолов Вәхит Абдрахман улы

Иҫәнғолов Вәхит Абдрахман улы (18 октябрь 1934 йыл) — ғалим-иҡтисадсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Иҡтисад фәндәре кандидаты 1975), доцент (1975).

# Иҫәнғолов Вәхит Абдрахман улы
## Биографияһы

Вәхит Абдрахман улы Иҫәнғолов 1934 йылдың 18 октябрендә Башҡорт АССР-ының Стәрлебаш (хәҙерге Федоровка) районы Оло Сытырман (хәҙерге ваҡытта Иҫке Сытырман) ауылында тыуған.
1957 йылда Бөтә Союз дәүләт кинематография институтының иҡтисад факультетын, 1968 йылда Куйбышев план институтының аспирантураһын тамамлай. 1968 йылдан Башҡорт ауыл хужалығы институтының (хәҙерге Башҡорт дәүләт аграр университеты) политэкономия (хәҙер иҡтисад теорияһы) кафедраһында уҡытыусы, доцент булып эшләй. Иҡтисад фәндәре кандидаты. Доцент. 1975 йылда Ташкентта «Региональные особенности формирования и развития городов Башкирской АССР» тигән темаға кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. 50-нән артыҡ фәнни хеҙмәт авторы.

# Иҫәнғолов Вәхит Абдрахман улы
## Хеҙмәттәре

* Региональные особенности формирования и развития городов Башкирской АССР. Автореф. дисс… к. эк.н. Ташкент, 1975. 21 б.
# Таҡыр (мәғәнәләр)

Таҡыр - төрки телдәрҙә «шыма, тигеҙ, үҫемлекһеҙ» тигән мәғәнәләрҙә ҡулланыла.

# Таҡыр (мәғәнәләр)
## Геологияла

* Таҡыр — ер рельефы, сүлдәрҙә ярылып кибеп ҡатҡан батҡаҡлы ерҙәр.

# Таҡыр (мәғәнәләр)
## Башҡорт телендә

* Таҡыр - ҡаҡ ер, тапалып йә кибеп ҡатҡан майҙан - таҡыр ер; таҡыр юл; ҡара таҡыр.
* Таҡыр - үлән үҫмәгән йә әҙ үҫкән, бер ни менән дә ҡапланмаған ер - таҡыр түбә; таҡыр тау башы; таҡыр ялан, таҡыр баҫыу
* Таҡыр - сәсе ҡырылған йә таҙ баш - таҡыр баш
* Таҡыр (күсмә мәғәнәлә) - етешһеҙ, наҡыҫ, кәрәгенән кәм - ашау яғы таҡыр; кеҫә яғы таҡыр; аҡыл яғы таҡыр.
* Таҡыр-тоҡор - ниндәйҙер ҡаты нәмәнең тауыш сығарып хәрәкәт итеүе;

# Таҡыр (мәғәнәләр)
## Цитаталар

* Кәртәнең өй тирәһендәге әйләнәһе генә ҡара таҡыр булып тапалған.
* Һ. Дәүләтшина
* Минең эш ҡояш сыҡҡан ваҡытта таҡыр баҫыуҙағы атты алып ҡайтыу менән башлана
* М. Ғафури
* Аҡса баҡыр, иҫәпләһәң - таҡыр
* Әйтем
# Локкум-Ягун

Локкум-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 835 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 154 км.

# Локкум-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200047246
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204724
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Чудь-Ю

Чудь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тимшер йылғаһының уң ярына тамағынан 75 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Чудь-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000014268
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001426
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡоро Керчик

Сухой Керчик — Рәсәйҙәге йылға. Ростов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мокрый Керчик йылғаһының уң ярына тамағынан 36,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Ҡоро Керчик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Төньяҡ Донец йылғаһы ҡушылған урынған тамағына тиклем, Сал һәм Маныч йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500912107000016017
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001601
* Бассейн коды — 05.01.05.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Татарка (Очер ҡушылдығы)

Татарка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Очер йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Татарка (Очер ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014462
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101446
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сотрина

Сотрина — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 256 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Сотрина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200010676
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201067
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Темерницкий

Темерницкий (Темерницкий совхозы булараҡ билдәле) — Ростов өлкәһенең Аҡсай районындағы ҡасаба. Халҡы — 730 кеше (ауыл биләмәһендә һаны буйынса өсөнсө урында).
Щепкинский ауыл биләмәһе составына инә.

# Темерницкий
## Тарих

2008 йылда айырым тораҡ пункты итеп бүленгән. Уға ҡасабанан ике км көнбайышҡа табан аҡҡан Темерник йылғаһының исеме буйынса атама бирелгән . Аралары 6 км алыҫлыҡта булыуға ҡарамаҫтан, быға тиклем Щепкин ҡасабаһы составына ингән булған.

# Темерницкий
## Географияһы

Ҡасаба Дондағы Ростов сигенән 4,1 км (4,8 км) төньяҡта урынлашҡан. Ҡасабаның көнсығышында Щепкин урманы (элекке партия ҡурсаулығы) тора. Ҡасабанан көнбайышҡа табан 2 км алыҫлыҡта Темерник йылғаһы аға. Тораҡ пункт диңгеҙ кимәленән 80 м бейеклектә урынлашҡан.

# Темерницкий
## Географияһы
### Урамдар

Темерницкийҙа бер тыҡрыҡ һәм 19 урам:
| Ҡайын урамы Яңы күсеүселәр урамы Ветерандар урамы Сәтләүек урамы Парк тыҡрығы Дон аръяғы урамы Яҡты урамы Көнбайыш урамы Төньяҡ урамы Земцов урамы | Урман урамы Ҡояшлы урамы Тыныслыҡ урамы Ҡарағай урамы Йәштәр урамы Спорт урамы Мош урамы Дала урамы Яңы урамы Төҙөлөш урамы |

# Темерницкий
## Иҫкәрмә

* ↑ Постановление Правительства Российской Федерации от 10 апреля 2008 г.
* ↑ Указан адрес: пос. Щепкин, пос. Темерницкий, ул. Степная, 12 2016 йыл 4 март архивланған.
* ↑ По данным Викимапии; Расстояния измерены с помощью инструмента «измерение расстояния»; Нулевой километр Ростова — Площадь Советов, Аксая — Площадь Ленина; Имеются в виду только заасфальтированные дороги
* ↑ Карта Аксайского района, 11 ВКЧ, Ростов-на-Дону, 2005 год
* ↑ Улицы и почтовые индексы(недоступная ссылка)
# Ярмуллина Альбина Зөфәр ҡыҙы

Ярмуллина Альбина Зөфәр ҡыҙы (28 июль 1979 йыл) — мәҙәниәт хеҙмәткәре, ғалим. Тарих фәндәре кандидаты.

# Ярмуллина Альбина Зөфәр ҡыҙы
## Биография

Альбина Зөфәр ҡыҙы Ярмуллина 1979 йылдың 28 июлендә тыуа. 1994 йылда, Сибай ҡалаһының 10-сы урта мәктәбен тамамлағас, Сибай педадогия колледжының «Башланғыс класс уҡытыусыһы» факультетына уҡырға инә. Уны тамамлағандан һуң, 1999 йылда Сибай институтының тарих-филология факультетында уҡый, тарихсы һөнәрен ала. Эш юлын ҡаланың 6-сы урта мәктәбендә тарих уҡытыусыһы булып башлай.
2004 йылдан — СИБДУ-ның тарих кафедраһы ассистенты, өлкән уҡытыусыһы, 2010—2014 йылдарҙа — Башҡорт дәүләт университеты Сибай институтының тарих кафедраһы мөдире, юридик факультеттың дәүләт һәм хоҡуҡ теорияһы һәм тарихы кафедраһы доценты. 2015 йылдың ноябренән Сибай тарих-тирә-яҡты өйрәнеү музейы директоры булып эшләй. 2021 йылдың февраленән 2022 йылға тиклем Башҡортостан Республикаһының Милли музейы директоры. 80 ашыу фәнни мәҡәләләр авторы.
2018 йылдың февралендә проект эшмәкәрлеген һәм музей-ара хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә, тарихи-мәҙәни мираҫты популярлаштырыуға индергән өлөшө өсөн Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары С. Т. Сәғитовтың Рәхмәт хаты менән бүләкләнә.
2019 йылда Рәсәйҙең иң яҡшы 500 етәксеһе исемлегенә инә.
# Оло Рыка

Оло Рыка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Рыка йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Оло Рыка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200037852
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203785
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Анзас (Мрас-Су ҡушылдығы)

Анзас (рус. Анзас, шор. Оңзас) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы/ Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мрас-Су йылғаһының уң ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Анзас (Мрас-Су ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь инешенән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008617
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200861
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2