yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ғәлләмов

Ғәлләмов — ир-ат фамилияһы. Ғәлләм исеменән барлыҡҡа килгән. Төрки халыҡтарҙа киң ҡулланыла.
Ғәлләмова — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Ғәлләмов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Ғәлләмов Абдрахман Әбдрәхим улы (15 октябрь 1926 йыл — 19 февраль 1989 йыл) — башҡорт теле ғалимы, методист. Юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре кандидаты (1967), доцент, Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1967).
* Ғәлләмов Салауат Абдрахман улы (24 декабрь 1959 йыл — 5 сентябрь 2018 йыл) — ғалим, башҡорттарҙың һинд-иран сығышы тураһындағы гипотезаның, башҡорт теленең боронғо һәм хәҙерге Европа телдәренә йоғонтоһо һәм башҡорт эпостарының боронғо һинд философияһына йоғонтоһо тураһында гипотезалар авторы.
* Ғәлләмов Әбүзәр Карам улы (20 июнь 1939 йыл — 6 март 2006 йыл) — ғалим-инженер-механик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1974—2006 йылдарҙа Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университетының кафедра мөдире. Техник фәндәр докторы (1974), профессор (1976). РСФСР-ҙың (1982) һәм Башҡорт АССР-ының (1978) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2004). Почёт ордены кавалеры (1998).
* Ғәлләмов Флүр Фәнәүи улы (1 декабрь 1968 йыл) — иҡтисадсы, Башҡортостан Республикаһының 4-се һәм 5-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының Кредит һәм финанс ойошмалары ассоциацияһы Советы рәйесе, Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Инвестиция климатын яҡшыртыу буйынса йәмәғәт советы рәйесе урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының Фәнде үҫтереү һәм ярҙам итеү фонды Советы, Хәйриә эшмәкәрлеге мәсьәләләре буйынса республика советы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (2011).
* Ғәлләмов Мөхәммәт Мостафа улы (1951 т.) — Өфө ҡалаһындағы «Ихлас» мәсетенең имам-хатибы, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премияның 2015 йылғы лауреаты.
* Ғәлләмов Хәмзә Искәндәр улы (2 апрель 1931 йыл — 16 июнь 2015 йыл) — Рәсәй Үҙәк Диниә назараты ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының төбәк диниә назараты рәйесе, мөфтөй, Өфө ҡалаһындағы «Хәмзә-Хажи» мәсете етәксеһе, «Имам хәҙрәт Хәмзә хажи» хәйриә фонды етәксеһе.
* Ғәлләмова Әлфиә Марс ҡыҙы — башҡорт йырсыһы. Халыҡ-ара һәм республика кимәлендәге конкурстар лауреаты.
* ↑ Төбәктә Аҡмулла көндәре сиктәрендә мәғрифәтсе исемендәге премия тапшырылды. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 18 декабрь
* ↑ Указом Верховного муфтия, председателя ЦДУМ России назначен новый председатель Регионального Духовного управления мусульман РБ 2015 йыл 18 июнь архивланған.
# Зәнжан

Зәнжан (фарс. زنجان, әзерб. Zəncan, زنجان) — Ирандың төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан ҡала. Зәнжан провинцияһының административ үҙәге.
# Биямбаре

Биямбаре (босн. Bijambare) — Босния һәм Герцеговинаның мәмерйәләре менән дан тотҡан таулы районы. Илияш общинаһының төньяҡ-көнсығышында Нишичи һәм Криваевичи ауылдары араһында урынлашҡан. Уға Сараево — Олово автомагистрале буйлап барырға мөмкин, унан һуң асфальт юл менән тауҙарға һәм Биямбаре мәмерйәләренә барырға була. Мәмерйәләрҙең күбеһенә инеү рәхсәт ителгән.
Биямбаре — айырыуса һаҡланған тәбиғәт территорияһы (майҙаны 370,3 гектар). Инфраструктураһы үҙгәртеп ҡорола: юлдар төҙөкләндерелә, электр яҡтыртыу, мәғлүмәт биреүсе таҡтасығтар ҡуйыла.
Диңгеҙ кимәленән оптималь бейеклеге уртаса 950 м, ҡуйы ылыҫлы урмандар, туғайҙар, күлдәре һәм тарлауыҡтары булған ике йылға, һигеҙ мәмерйә, ҡая массивтары һәм саф һауа альпинизм, спелеология, саңғы шыуыу, бәшмәк, дарыу үләндәре йыйыу һәм походтар йәки экскурсиялар өсөн идеаль шарттар булдыра.
Биямбаренең урта өлөшө мәмерйәләр, ер аҫтына инеп юғалған йылғалар, буранкаға оҡшаш сөңгөлдәр һәм ҡая массивтары кеүек характерлы билдәләрҙән торған карст ҡатламдарынан ғибәрәт. Әллә ни ҙур булмаған майҙанда өс горизонтта һигеҙ мәмерйә урынлашҡан. Улар араһында иң популяры — урталағы мәмерйә — туристар уға йышыраҡ инә. Мәмерйәнең оҙонлоғо 420 метр (инергә рөхсәт ителгән төп мәмерйә, тармаҡтарын иҫәпкә алмайынса) һәм сталактиттар һәм сталагмиттар хасил булған дүрт зал. Дүртенсе зал — иң ҙуры (диаметры яҡынса 60 метр һәм бейеклеге 15-30 метр). Акустик эффекттары булғанға күрә уны «концерт залы» тип тә атайҙар. Үрге мәмерйә иң боронғо мәмерйә булып тора. Туристар өсөн ул әллә ни ҡыҙыҡлы түгел, әммә унан тирә-йүндең матур күренеше асыла. Түбәнге мәмерйәгә лә инеү рөхсәт ителә.
# Нәҫер

Нәҫер (ғәр. نثر‎) —— тәртип, ҡылыҡ, әҙәп-әхләҡ тураһында өйрәткән, вәғәзләберәк яҙылған кескәй жанр; лирик йөкмәткеле бәләкәй күләмдәге проза әҫәре; лирик йөкмәткеле бәләкәй сәсмә әҫәр.
Улар сәсмә һәм теҙмә формала яҙылған. Жанр тәбиғәте менән нәҫер - лирик-поэтик әҫәр. Башҡорт әҙәбиәтендә Мәжит Ғафуриҙың, Әхнәф Таңғатаровтың, Али Карнайҙың, Ибраһим Абдуллиндың нәҫерҙәре яратып уҡыла.
# Һәләк булған яугирҙарға мемориал (Кагальник)

1986
Һәләк булған яугирҙарға мемориал —Ростов өлкәһенең Кагальник станицаһында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар иҫтәлегенә ҡуйылған һәйкәл.

# Һәләк булған яугирҙарға мемориал (Кагальник)
## Тарихы

Тәүҙән үк Кальник станицаһның үҙәк өлөшөндә, Буденновск тыҡырығы яғында Бөйөк Ватан һуғышында һәм Граждандар һуғыштарында ҡатнашыусыларға биш монумент була. 1984 йылдың апрелендә, КПСС район комитеты ҡушыуы буйынса Кагальник район халыҡ депутаттары Советының башҡарма комитеты Граждандар һуғышы һәм 1943 йылда Кальник станицаһын азат итеү барышында баштарын һалған яугирҙәрҙең ҡалдыҡтарын мемориаль комплекстың туғандар ҡәберлегенә күсерергә ҡарар итә.
Һәйкәл асылғансы ҙур күләмле эш башҡарыла. Эҙәрмәндәр төркөмдәре һәйкәлдәр булған барлыҡ ауылдарҙы йөрөп сыға, уларҙың тарихын өйрәнә. Хәрби комиссариаттарҙа һәм архивтарҙа Кагальник районынан һуғышта ҡатнашыусылар тураһында мәғлүмәт эҙләй. Эҙәрмәнлек эштәре һөҙөмтәһе буйынса «Хәтер китабы» төҙөлә, унда әлегәсә Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған райондаштар тураһында мәғлүмәт өҫтәлә.
Ростов өлкә һынлы сәнғәт фонды скульпторҙарҙы С. М. Муха һәм А. А. Дементьев, архитектор И. А. Жуковтың һәйкәлде ике йыл эшләй. 1986 йылда, Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 41 йыллығына яугирҙарҙың ҡалдыҡтары туғандар ҡәберлегенән күсерелә һәм ошо һәйкәл асыла. Уны асыу хоҡуғы һуғыш һәм хеҙмәт ветераны, район ветерандар советы етәксеһе Я. Г. Живцовҡа бирелә. Матәм көйө аҫтында урналар ҡәберҙәргә төшөрөлә, ҡоралдарҙан залп бирелә һәм СССР гимны яңғырай. Киров станицаһы мемориалынан алып килегнә Мәңгелек уттан ут тоҡандырыу хоҡуғы Совет Тыныслыҡ фондының район бүлексәһе етәксеһе Ф . В. Башлаевҡа бирелә.

# Һәләк булған яугирҙарға мемориал (Кагальник)
## Һүрәтләнеше

Мемориалдың бейеклеге 6,5 метр. Унда Совет Армияһының билдәһе — йондоҙ төшөрөлгән, байраҡтар, иретелгән ҡорал — һуғыштың еңеү менән тамамланыу билдәһе һәм мәңгелек ут урынлашҡан. Һәйкәлде ьиҙәү өсөн бетон, алһыу туф, мәрмәр, еҙ ҡулланыла. Тирә-яҡта һәләк булған яугирҙарҙың исемдәре яҙылған мемориаль таҡтаташтар ҡуйылған. Һәйкәлде ысыуға урындағы халыҡ та аҡсалата ярҙам күрһәтеп, үҙ өлөшөн индерә.
Постаментта өс мәрмәр табличка тора; уларҙа 1942 йылдың июлендә — 1943 йылдың февралендә Кагальник станицаһын азат итеүҙә һәләк булған 140-тан ашыу яугирҙың исеме яҙылған.
Мемориалды сквер, сәскәлектәр уратҡан. Урындағы мәктәп уҡыусылары уны тәртиптә тоторға ярҙам итә. Мемориаль комплекс Кагальник районының сәйәси һәм мәҙәни тормошонда мөһим объект булып тора. Уның эргәһенә ветерандар һәм һуғышта ҡатнашыусылар, шулай уҡ башҡа халыҡ йыйыла.
# Шогда

Шогда — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Суда йылғаһының һул ярына тамағынан 105 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 78 км.

# Шогда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суда, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200212110000007593
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000759
* Бассейн коды — 08.01.02.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Удисна

Удисна — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе, Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Касть йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Удисна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000011559
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001155
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Түбәнге Балтас ауыл Советы (Тәтешле районы)

Түбәнге Балтас ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәеге — Түбәнге Балтас ауылы .

# Түбәнге Балтас ауыл Советы (Тәтешле районы)
## Тарихы

Түбәнге Балтас ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Тәтешле районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Кыка-Шор

Кыка-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының һул ярына тамағынан 526 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Кыка-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071859
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007185
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мәрйен диңгеҙе

Мәрйен диңгеҙе — Тымыҡ океан диңгеҙе, Австралия, Яңы Гвинея, Яңы Каледония ярҙары араһында урынлашҡан. Өҫкө майҙаны — 4791 мең км². Максималь тәрәнлеге — 9140 м. Диңгеҙҙә бихисап мәрйен рифтары һәм утрауҙары бар, шул иҫәптән Уиллис, Трегросс, Бамптон һәм Честерфилд утрауҙары. Күпселек утрауҙарҙа кешеләр төйәкләнмәгән.
Донъялағы иң ҙур мәрйен рифы — Оло Барьерлы риф бында урынлашҡан.
# The Beatles

The Beatles (ХАФӘ:; ансамблдең ағзаларын айырым алғанда «битл» тип атайҙар, шулай уҡ «һоҡланғыс дүртекәй» тип тә йөрөтәләр (ингл. Fab Four)) — Ливерпулдән Британия рок-төркөмө, 1960 йылда барлыҡҡа килгән, уйнаусылары: Джон Леннон, Пол Маккартни, Джордж Һаррисон, Ринго Старр. Шулай уҡ төрлө ваҡытта төркөмдә Пит Бест, Стюарт Сатклифф һәм Джимми Никол ҡатнашҡан. Күпселек композициялары Джон Леннон һәм Пол Маккартни тарафынан ижад ителгән, авторҙар тип уларҙың исеме атала.
1950-се йылдарҙағы Америка рок-н-ролл классиктарына оҡшарға тырышыуҙан башлап, The Beatles үҙ стилдәрен һәм моңон таба. The Beatles рок-музыкаға ныҡ йоғонто яһай һәм белгестәр тарафынан ижад яғынан да, коммерция яғынан да XX быуаттың уңышлы төркөмө тип һанала. Танылған күп рок-музыканттар the Beatles йырҙары шауҡымында ижад итә башлауҙарын әйтә тора. 1963 йылда «Please Please Me / Ask Me Why» синглын сығарып, бар донъяла танылыу яулайҙар, битломания барлыҡҡа килә. Был дүртәү АҠШ чарттарында беренсе урындарға күтәрелеп, пластинкалары иҫ киткес тиҙлек менән тарала, улар Британия төркөмдәре араһында беренсе булып шундай шөһрәт яулай. Төркөмдөң музыканттары менән уларҙың продюсерҙары, тауыш режиссерҙары Джордж Мартин тауыш яҙыу буйынса новаторлыҡ күрһәтә; төрлө стилдәрҙе: симфоник һәм психоделик музыканы ҡушып уйнау; шулай уҡ видеоклиптар төшөрөү — улар башланғысы.
Rolling Stone 500 тигән исемлектә беренсе урынды Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band альбомы биләй. Төркөм ете тапҡыр Грэмми ала. Дүртеһе лә, ил алдындағы хеҙмәттәре өсөн, MBE менән бүләкләнгән. 2001 йылға бер АҠШ-та ғына ла 163 млн-дан ашыу дискылары һатылған. Был мәлгә төркөмгә бәйле һатылған дискылар һәм кассеталар бер миллиард данаға етә.
The Beatles 1970 йылда тарҡала, уға тиклем дә, 1967 йылдан Пол һәм Джон шоу-бизнеста үҙ проекттары буйынса эшләй башлаған була инде. Таралышҡас, һәр кем үҙ соло карьераһын башлай. 1980 йылда үҙ йорто янында Джон Леннон үлтерелә, 2001 йылда Джордж Һаррисон рактан вафат була. Пол Маккартни һәм Ринго Старр ижадтарын дауам итә һәм әле лә музыка яҙа.
# Йәнғәли (исем)

Йәнғәли — башҡорт һәм төрки мосолман ир-ат исеме.

# Йәнғәли (исем)
## Этимологияһы

Йәнғәли исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән һәм батыр йәнле, йән + ғәли тигәнде аңлата.

# Йәнғәли (исем)
## Билдәле кешеләр

Вәхитов Йәнғәли Арыҫлан улы (5 октябрь 1932 йыл — 3 октябрь 2003 йыл) — бейеүсе, ҡурайсы, хореограф, халыҡ сәсәне. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1957), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1995).
Йәнғәли хан (Шәйхәүлийәр солтандың улы) — Ҡасим хан улы (1519—1531 йәғни 1532).
Латыпов Сөләймән Йәнғәли улы 1969 йылдың 5 мартында Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Тимер ауылында тыуған — журналист, яҙыусы. 2013 йылдан — «Тамаша» журналының баш мөхәррире. 2002 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы.
Үтәбаев Таһир Йәнғәле улы 1963 йылдың 12 апрелендә Бөрйән районы Мораҙым ауылында тыуған. Хәрби хеҙмәттә Афғанстанда « Батырлыҡ » миҙалы менән наградланған.
Йәнғәлин Әхмәт-Гәрәй улы- тарих фәндәре кандидаты .Башҡортостан Советтар Союзы Геройы исемлеген асыҡлауға куп көс һалды.
Йәнғәлин Солтан Йәнғәле улы хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Салауат районының Ахун ауылында тыуа. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына Салауат районы хәрби комиссариатынан саҡырыла. 7-се кавалерия корпусының легендар 16-сы кавалерия дивизияһында (112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы) хеҙмәт итә.

# Йәнғәли (исем)
## Сәнғәт

Йәнғәле көйө - халыҡ көйө
# Расвож (Потью ҡушылдығы)

Расвож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Потью йылғаһының уң ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Расвож (Потью ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016927
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001692
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Чембакчина

Чембакчина — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Ханты-Мансийск райондағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 35 кеше йәшәй.
Почта индексы — 626219, ОКАТО коды — 71129948003.

# Чембакчина
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 35 |

# Чембакчина
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Шпилёва Прасковья Васильевна

Шпилёва Прасковья Васильевна (1913 йыл) — ауыл хужалығында совет производствоһы алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1949).

# Шпилёва Прасковья Васильевна
## Биографияһы

Прасковья Васильевна Шпилёва Томск губернаһында (хәҙерге Алтай край территорияһы) 1913 йылда тыуған.
Бала сағында П.В.Шпилёваның ғаиләһе Томск губернаһы Кольчугинский өйәҙенә күсеп килә. Тулы булмаған урта мәктәбен тамамлағандан һуң, СССР Халыҡ комитеттары совхоздарының урындағы «Заря» совхозында ауыл хужалығы эштәрендә эшләй башлай. Бөйөк Ватан һуғышы башланғандан һуң совхоздың бөтә эшселәре ялһыҙ айырым эш режимына күсә. Йәй Прасковья Васильевна сусҡасылыҡ фермаһы өсөн мал аҙығы әҙерләү өсөн ялан бригадында эшләй, ҡыш фермала сусҡа ҡараусы булып эшләй. Хеҙмәттә үҙен ышаныслы һәм яуаплы хеҙмәткәр итеп күрһәтә, һәр ваҡыт производство заданиеларын ваҡытында үтәй.
1946 йылдан Кемерово өлкәһе Титов районының «Ударник» сусҡасылыҡ совхозының малсылыҡ фермаһында эшләй. 1948 йыл башында совхоздың партойошмаһы, ВКП(б) Үҙәк Комитетының февраль Пленумының «О мерах подъема сельского хозяйства в послевоенный период» ҡарарҙарын үтәп, ун ялан звеноһын ойоштороу буйынса ҡарар ҡабул ителә, бер звеноны етәкләү П.В.Шпилёваға ышанып тапшырыла.
1948 йыл йомғаҡтары буйынса П.В.Шпилёва етәкләгән звено 40 гектар майҙанда һәр гектарынан 30,2 центнер арыш уңышы ала.
СССР Юғары Советы Президиумының 1949 йылдың 25 февралендәге Указы менән «1948 йылда арыштан юғары уңыш алып ауыл хужалығы продукттарын совхоз тарафынан дәүләткә тапшырыу буйынса планды үтәгәне һәм 1949 йылда яҙғы сәсеү ихтыяждарын орлоҡтар менән тулыһынса тәьмин иткәне өсөн» Шпилёва Прасковья Васильевнаға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1950 йылдың 3 июлендәге указы менән «1949 йыл йомғаҡтары буйынса хеҙмәт батырлығы өсөн» Шпилёва Прасковья Васильевна икенсе Ленин ордены менән бүләкләнә.
Хаҡлы ялға сыҡҡансы совхозда эшләй. Кемерово өлкәһенең Промышленновский районында йәшәй

# Шпилёва Прасковья Васильевна
## Наградалары

* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (25.02.1949)
* Ленин ордены (25.02.1949, 03.07.1950)
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы (1945)
# Күңелле кейеҙ

Күңелле кейеҙ — социаль эшҡыуарлыҡ өлкәһендә эшләүсе Рәсәйкомпанияһы, Ярославль өлкәһенең Рыбинск ҡалаһында урынлашҡан. 2008йылда ирле-ҡатынлы Павел Гаврилов һәм Лия Виснапу тарафынан нигеҙләнгән. Компания, кейеҙ баҫып, кейеҙҙән сувенирҙар эшләүҙә махсуслаша.

# Күңелле кейеҙ
## Тарихы

«Күңелле кейеҙ» тигән социаль предприятие ойоштороу идеяһы Гавриловтарға Оксфам фонды семинарҙарына йөрөгәндән һуң килә.
2006 йылда биҙәүсе рәссамдар Павел Гаврилов менән Лия Виснапу кейеҙҙе ҡоролай баҫыу технологияһы менән тәү тапҡыр ҡурсаҡ театры өсөн декорациялар эшләгәндә таныша. 2008 йылда был халыҡ кәсебе менән ҡыҙыҡһыныусылар өсөн ижади оҫтахана асыу ниәте тыуа, һөҙөмтәлә тәжрибәле оҫталар етәкселегендә кешеләргә кейеҙҙән уйынсыҡтар яһарға һәм артабан һатырға мөмкинлек бирер ине. 2008 йылдың ғинуарында аҡсаға ҙур мохтажлыҡ кисергән, ләкин өйөн оҙаҡҡа ҡалдырып китә алмаған күп балалы һәм инвалид бала тәрбиәләгән 15 әсәнән торған беренсе төркөм барлыҡҡа килә.
Апрелдә тәүге эштәр Мәскәүгә күргәҙмәгә ебәрелә һәм ҙур һорау таба. Күргәҙмәлә хеҙмәттәшлек тураһында оҙайлы килешеүҙәр ҙә төҙөлә.
Бынан һуң уларҙың проекты «Беҙҙең киләсәк» фонды ойошторған социаль эшҡыуарлыҡ конкурсында еңеү яулай. Был фондтан 300 000 мең һумлыҡ грант алып, шуға үҙҙәренең 200 000 һумын өҫтәп, бизнес асалар. Йәш әсәләрҙе генә түгел, йәштәрҙе һәм пенсионерҙарҙы ла йәлеп итергә тырышалар, ләкин был ынтылыштары уңыш тапмай.

# Күңелле кейеҙ
## Концепция

Ғәҙәттә йылына өс мәртәбә кейеҙселеккә өйрәнеү буйынса төркөмдәр туплана. Уҡыу мөҙҙәте — ике ай, өйрәнеү өсөн бөтә кәрәк-яраҡ уларға түләүһеҙ тәҡдим ителә. Артабан кешеләр компанияға ирекле график булынса эшләй, эш күләмен дә үҙҙәре билдәләй. Килешеүҙә Гаврилов дизайны буйынса эшләнгән әйберҙәрҙе үҙ аллы һатыуҙы тыйыу ҡарала.
Хеҙмәткәрҙәр менән иҫәпләшеү факт буйынса яһала. Эш хаҡы норма-сәғәт системаһы буйынса түләнә. Компания хужалары теге йәки был моделде эшләү өсөн күпме сәғәт кәрәклеген хисаплап сығарған, гонорар шуның буйынса иҫәпләнә. «Күңелле кейеҙ» хеҙмәткәрҙәре нигеҙҙә айына 3000 — 15 000 һум ала.
Компания клиенттары — Мәскәүҙәге бүләктәр магазиндары, китап магазиндары, сувенир лавкалары, сәскә магазиндары, бензин ҡойоу станциялары. Яйлап продукция Рәсәй төбәктәренә лә сыға. Бүләк сауҙаһының миҙгелдәргә бәйлелеге лә һатыу күләменә ҙур йоғонто яһай. Тауар йылдың икенсе яртыһында, айырыуса Яңы йыл алдынан үтемле була.
Бер клиентҡа уртаса 30 000 һумлыҡ тауар ваҡ партиялар менән оҙатыла, тауар оҙатыу йышлығы — кварталға бер тирәһе. Бер берәмек продукцияның хаҡы — 800—1000 һум. Компанияның тауар әйләнеше — йылына 1,5 миллион һум самаһы. Килем 20%-лап тәшкил итә.
# Мөһәжир

Мөһәжир (ғәр. المهاجر‎ — «Һижрәт ҡылған кеше») — Мөхәммәт Пәйғәмбәр (саллә-лләһү ғәләйһи үә сәлләм) ваҡытында миләди 622 йылда Мәккәнән Мәҙинәгә күсенгән — һижрәт ҡылған кеше. Ансарҙар менән мөһәжирҙәр мосолман өммәтенең төп көсөн тәшкил иткән.

# Мөһәжир
## Тарихы

Тәүге мөһәжирҙәр миләди 615 йылда Мәккәнән Эфиопияға (Хәбәшстанға) күсенгәндәр. Улар араһында 83 ир-ат булған.
622 йылда мәккәләрҙең ҡыйырһытыуына сыҙай алмай йөҙләгән ир-ат ғаиләләре менән Мәккәнән сығып киткән һәм Мәҙинәгә барып, ансарҙарҙа йәшәп, шунда төпләнгән. Мөһәжирҙәрҙең күбеһе дине хаҡына туғанлыҡты өҙгән, өйҙәрен, мал-мөлкәтен ҡалдырып киткән.
Тәү мәл уларҙың күбеһе фәҡирлек кисерә. Бәнү Нәдир ырыуын хаслыҡтары өсөн ҡыуып сығарғас, уларҙың йорттары һәм ерҙәре мөһәжирҙәргә бирелгән.
Хәлифә Ғүмәр ибн әл-Хәттаб ансарҙарға башҡаларға ҡарағанда күберәк хеҙмәт хаҡы билдәләгән Мөһәжирҙәргә уларға ҡарағанда юғарыраҡ түләнгән.
Барлыҡ Хаҡ Хәлифәләр һәм ул урынға ынтылыусылар шулай уҡ мөһәжирҙәрҙән булған. Үмәйәләр һәм Ғаббасиҙар шулай уҡ мөһәжир тоҡомдары булған.
Мөһәжирҙәр Бәҙер, Үхүд, Хүнәйнә һәм башҡа урындарҙағы яуҙарҙа ҡаһармандарса һуғышҡан. Бәҙер һуғышында 70-ләп мөһәжир ҡатнашҡан.
Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең вафатынан һуң мөһәжирҙәр һәм ансарҙар тышҡы дошмандар менән һуғышта ҡатнашҡандар.

# Мөһәжир
## Ҡөрьәндә

* Алдынғылар, йорт-ерҙәренән күсеп китеүселәрҙән һәм ярҙам итеүселәрҙән беренселәр һәм уларға эйәреүселәр — рәхмәттә. Алла уларҙан ҡәнәғәт һәм улар ҙа Алланан ҡәнәғәт. Ул уларға мәңге йәшәү өсөн аҫтында йылғалар ағып торған йәннәт баҡсалары әҙерләне. Был — оло уңыш!
* Әт-Тәүбә 9:100
* Дәхи ул табыш малы, Мәккәнән Мәҙинәгә күсеп барыусы мөһажирҙәр өсөн йорттарын әҙерләп тороусы ансарҙарғалыр, дәхи улар иманды ҡабул иттеләр мөһәжирҙәр Мәҙинәгә килмәҫ борон, ул ансарҙар үҙҙәренә Мәккәнән күсеп килгән мөһажирҙәрҙе яраталар, үә улар тапмаҫтар күңелдәрендә асыуҙы үә хөсөттө мөһажирҙәргә табыш малы бирелгән өсөн... Берәү нәфесенең бик һаранлығынан һаҡланһа, йәғни бирәһе малды бирмәүҙән үә тейешһеҙ малды кешенән алыуҙан һаҡланһа, ундай кешеләр ахирәттә өҫтөнлөк тапҡан кешеләрҙер.
* Әл-Хәшр 59:9
* Шунан һуң Раббың, фетнәләнгәндән һуң йорт-ерҙәрен ташлап китеп көрәшеүселәргә һәм сабырлы булғандарға, ысынлап та, Раббың бының һуңынан ярлыҡаусы, рәхимле
* Ән-Нәхл 16:110
* Ә золом күргәндән һуң Алла хаҡы өсөн күсеп киткән кешеләр, — Беҙ уларға ошо донъяла бик һәйбәт урындар бүләбеҙ, ә ахирәт көнөнөң әжере — ҙурыраҡ, әгәр улар белһә ине, —
* Ән-Нәхл 16:41
* Иман килтергән һәм күскән һәм Алла юлында көрәшкәндәр һәм уларға урын биргән, ярҙам иткән кешеләр — иманлы кешеләр. Улар ярлыҡауға һәм ризыҡҡа хаҡлы.
* Әл-Әнфәл 8:74

# Мөһәжир
## Мөһәжирлек

Мөһәжирҙәр тип шулай уҡ динен һаҡлар өсөн икенсе илдәргә күсенгән мосолмандарҙы атайҙар.

# Мөһәжир
## Һижрәтте ойошторған шәхес

* Мәҙинә ҡалаһы. Пәйғәмбәр мәсете. Был мәсет ихатаһы эсендә Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең һәм яҡындарының ҡәберҙәре. «Йәшел көмбәҙ» кәшәнәһе күренә
# Клайннойхаузен

Клайннойхаузен (нем. Kleinneuhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 425 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,46 км². Диңгеҙ кимәленән 148 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99625 һәм автомобиль коды — SOM.