yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Юлмөхәмәтов Абдулла Мөхәмәтйән улы

Юлмөхәмәтов Абдулла Мөхәмәтйән улы (16 ғинуар 1931 йыл — 20 апрель 2019 йыл) — журналист, партия органдары хеҙмәткәре. 1965—1980 йылдарҙа Бөрйән районы «Таң» гәзите мөхәррире, 1980—1991 йылдарҙа КПСС-тың Бөрйән район комитеты инструкторы, кабинет мөдире.

# Юлмөхәмәтов Абдулла Мөхәмәтйән улы
## Биографияһы

Абдулла Мөхәмәтйән улы Юлмөхәмәтов 1931 йылдың 16 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Аҫҡар ауылында күп балалы ғаиләлә тыуа — тиҫтәнән ашыу булалар, ләкин өсәү генәһе иҫән ҡала — ағаһы Дәүләтбай, апаһы Орҡоя, ҡалғандары тиф менән ауырып үлә. Дүрт йәшендә атайһыҙ, ә һуғыш бөткән йылы йәй әсәйһеҙ тороп ҡала. 12 йәшендә үк колхоз эшенә егелә. Башланғыс белемде Аҫҡарҙа ала. Һуғыштан ауыр яра алып ҡайтҡан Дәүләтбай ағаһы уны тәүҙә Байназар балалар йортона, ә аҙаҡ 1947 йылда, Өфөләге 9-сы интернат-мәктәпкә (хәҙер Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты) урынлаштыра. Мәктәпте яҡшы билдәләргә генә тамамлай. Айырыуса математика кеүек тәүәл фәндәр еңел бирелә.
1951 йылда Одессалағы технология институтының механика факультетына уҡырға инә. Өс йылдан һуң ул был уҡыуын ташлап, ағаһы Дәүләтбайҙың тәҡдиме менән Өфөгә ҡайта һәм КПСС Өлкә Комитеты ҡарамағындағы район һәм ҡала гәзиттәре өсөн яуаплы секретарҙар әҙерләү курсына уҡырға китә.
1955 йылдың авгусынан район гәзитендә яуаплы секретарь булып эш башлай. Гәзит ул ваҡытта «Еңеү юлында» тигән исем йөрөтә.
1955—1956 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Бөрйән райкомы секретаре булып эшләй, ләкин кире гәзит эшенә ҡайта.
1961 йылда Мәскәүҙә КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбенә уҡырға ебәрәләр. Уҡыу йорто үҙгәртелеү сәбәпле, уҡыуҙы ошо уҡ профилдәге Ленинградтағы Юғары партия мәктәбенең журналистика бүлегендә дауам итә. Уҡыуҙы уңышлы тамамлап ҡайтыуға Абдулла Мөхәмәтйән улын дүрт районды ҡушып эреләтелгән Белорет районының «Урал» гәзитенең мөхәррир урынбаҫары итеп тәғәйенләйҙәр.
1965 йылда райондар тағы ла бүленеп, кире үҙ сиктәренә ҡайтҡас, КПСС-тың Бөрйән райкомының декабрь айындағы пленумында уға район гәзите мөхәррире вазифаһын йөкмәтәләр.
Яңы вазифға раҫлау өсөн Өфөгә саҡырталар. Гәзиттең «Еңеү юлында» тигән исеме заман талабына тап килмәй, тип Бөрйән район гәзитенең исеме КПСС Өлкә Комитетының беренсе секретары Зыя Нурыев ризалығы менән «Таң»ға үҙгәртелә. Шунан алып ул редакция һәм типография коллективын етәкләй.
1980 йылдан 1991 йылда пенсияға сыҡҡанға тиклем Абдулла Юлмөхәмәтов КПСС райкомында инструктор, сәйәси ағартыу кабинеты мөдире булып эшләй.
# Пономарёв Руслан Олегович

Руслан Олегович Пономарев (11 октябрь 1983 йыл) — украин шахматсыһы, ФИДЕ буйынса донъя чемпионы (2002—2003). Украинаның атҡаҙанған спорт мастеры.

# Пономарёв Руслан Олегович
## Биографияһы

Руслан Олегович Пономарев 1983 йылдың 11 октябрендә Украина ССР-ының Донецк өлкәһендә Горловка ҡалаһында тыуа. Шахмат уйнарға автомобилдәр ремонтлау заводында инженер булып эшләгән атаһы өйрәтә. 9 йәшендә Руслан 10 йәшкә тиклемге балалар араһында тәүҙә Горловка ҡалаһының, һуңынан Донецк өлкәһенең чемпионы исемен яулап, беренсе разрядҡа эйә була. 1998 йылдан донъяның иң йәш гроссмейстеры. 13 йәшендә 18 йәшкә тиклемге үҫмерҙәр араһында Европа чемпионы була. Тағы бер йылдан шул уҡ категорияла донъя чемпионы исемен яулай. 2002 йылдың ғинуарында шахмат буйынса донъяның иң йәш чемпионы була (FIDE версияһы буйынса); ул саҡта Русланға ни бары 18 йәш була. Украина йыйылма командаһы составында XXXVI һәм XXXIX Шахмат олимпиадалары чемпионы.
2003 йылдың 12 ғинуарынан Михаил Чигориндың донъя чемпиондарын еңеүселәрҙең символик клубы ағзаһы.
Шахмат уйынарға бала сағы һәм үҫмер йылдары үткән Горловкала өйрәнә. 2001 йылда ир-егеттәр араһында Европа чемпионатының вице-чемпионы. 2002 йылда Линареста халыҡ-ара турнирҙа 2-се урын ала. ФИДЕ Донъя кубогының 2005, 2009 йылдарҙағы финалисы. Дортмундтағы халыҡ-ара турнир еңеүсеһе (2010).

# Пономарёв Руслан Олегович
## Спорт һөҙөмтәләре

| Йыл | Ҡала | Турнир | + | − | = | Һөҙөмтә | Урын |
| 2010 | Дортмунд | 38-се халыҡ-ара турнир | 4 | 1 | 5 | 6½ из 10 | 1 |
| 2011 | Вейк-ан-Зее | 73-сө халыҡ-ара турнир | 2 | 2 | 9 | 6½ из 13 | 7-8 |
| | Киев | Украинаның 80-се чемпионаты | 6 | 0 | 5 | 8½ из 11 | 1 |
| | Ханты-Мансийск | Донъя кубогы 2011 | 7 | 4 | 17 | 15½ из 28 | 4 |
| 2013 | Киев | Украинаның 82-се чемпионаты | 4 | 0 | 7 | 7½ из 11 | 2 |

# Пономарёв Руслан Олегович
## Наградалары

* V дәрәжә Кенәз Ярослав Мудрый ордены (2002)
* III дәрәжә «Ҡаҙаныштар өсөн» ордены (2004).
# Ветляна (йылға)

Ветляна — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кама һыуһаҡлағысы (Чусов ҡултығы) уң ярына 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ветляна (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100012202
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101220
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Конц Жужа

Конц Жужа (мадьярса Koncz Zsuzsa; 7 март 1946 йыл, Пей, Венгрия) — венгр поп-, рок- һәм бит-йырсыһы, актриса.

# Конц Жужа
## Карьераһы

1962 йылда 16 йәшендә Жужа синыфташы Аги менән «Ki mittud?» («Кем нимә белә?») венгр телевизион шоуының беернсе миҙгелендә ҡатнашырға ҡарар итә. Жужанна Конц — Агнеш Гергей дуэты конкурс һөҙөмтәләре буйынса икенсе урын биләй.
Бала сағынан Жужа адвокат теләй һәм хатта университеттың юридик факультетына уҡырға инә. Әммә «Omega», «Illés» һәм «Metro» бит-төркөмдәре менән бик йыш гастролдәргә йөрөү сәбәпле, уҡыуын ташларға тура килә.
70-се йылдар башында Жужа Конц инде Шаролта Залатнай һәм Кати Ковач менән ярышып, венгр хит-парадтарында алда бара. 1970 йыл йомғаҡтары буйынса уның бер юлы биш йылда композицияһы инә Slágerlistá'70 TOP20 исемлегенә инә: «Miért hagytuk, hogy ígyle gyen ?» 1-се була, «Amikor» — 5-се, "Valaki kell, hogy szeressen " — 9-сы, "André Je’taime " — 15-се, «Barbara» — 19-сы, ә «Szerelem» альбомы Slágerlistá'70 альбомдар араһында TOP10 исемлегендә 4-се урында була. Киләһе йылда ла ул үҙенең уңышын ҡабатлай: «Kis herceg» Slágerlistá'71 TOP20 исемлегендә 1-се була, «Valahol egy lány» — 5-се, «Micimackó» — 10-сы, «Kis virág» — 16-сы һәм «Csillag Hajnalka» — 20-се була, ә сираттағы альбомы «Kis virág» альбомы албомдар араһында иң яҡшы 10 исемлегендә 5-се юлды биләй. 1972 йылда композиция Жужаның "Elmúlt egy év " композицияһы 6-сы була,, ә альбомы «Élünk és meghalunk» альбомы — 5-се урында килә.. 1973 йылда «Ha én rózsa volnék» йыры һәм «Jelbeszéd» («Подгузники») альбомы милли хит-парадтың 4-се юлын биләй. Шулай уҡ 1973 йылда Жужа «Tessék választani!» музыкаль радио-конкурсында 1-се урын ала.
1973 йылда Жужа сығыш яһаған «Illés» төркөмө тарҡала, һәм 1976 йылға тиклем ул «Koral» төркөмө оҙатыуында йырлай. 1974 йылда Жужаның сираттағы «Gyerekjátékok» йыл һөҙөмтәләре буйынса 6-сы урында килә, ә 1975 йылда «Az egyes emberek dala együtt» композицияһы менән «Kertész leszek» альбомы йомғаҡлау хит-парадында 3-сө була. Киләһе йылда йырсының туғыҙынсы «Elmondom hát mindenkinek» альбомы 10-сы була ә унынсы «Koncz Zsuzsa X» альбомы 1977 йылда 6-сы була. Шул уҡ йылда Рор-музыкаль күҙәтеү Pop-Meccs Жужа Концты 1977 йылдың иң яҡшы йырсыһы тип атай.
70 йылдар һуңында Жужа Концты яңы поп һәм диско-йондоҙҙар, шул иҫәптән Юдит Сюч һәм Клари Катона ҡыҫырыҡлай, әммә ул венгр музыкаль Олимпында әһәмиәтле фигура булып ҡалыуын дауам итә. 1978 йылда «Mama kérlek» хиты 8-се урында килә, ә 1979 йылда яңы «Valahol» альбомы 9-сы була. «Menetrend» альбомы (1981) 5-се, «Újhold» альбомы (1985) 6-сы була. Шулай уҡ Pop-Meccs музыкаль күҙәтеүе уны өс тапҡыр: 1981, 1984 һәм 1985 йылда йыл йырсыһы тип атай, 1979 йылда, ул — 2-се, ә 1980 йылда 3-сө урын ала.
# Полнатка

Полнатка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Горький һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Полнатка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000017078
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001707
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ун-Няр-Юган

Ун-Няр-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Няр-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ун-Няр-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030404
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303040
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кискебаш

Кискебаш - рус. Кичкибас, Кичкибаз - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Троицк районындағы һәм Силәбе өлкәһенең Уйылға районынындағы һыу ятҡылығы.

# Кискебаш
## Географияһы

Кискебаш күле Силәбе өлкәһенең бер юлы ике - Троицк һәм Уйылға райондары биләмәһендә ята.
Троицкиға тиклем аралығы – 18 км, Силәбегә – 125 км, Екатеринбургҡа – 320 км.
Координаттары: 54°20′0″N 61°40′29″E.
Ярында кеше йәшәгән пункттар: Уйылға районының Бараново утары, Родионово ауылы, 13 км-ҙа Рождественка ауылы.
Иң яҡын күлдәр: Долгое, Горькое, Голубое, Оло Шоғай, Кубышка, Ботыльково, Федоренково, Дунаево, Моховое, Собачье, Кислоям һәм Дробинино.

# Кискебаш
## Тасуирламаһы

* Уртаса тәрәнлеге: 2,5-3м
* Максималь тәрәнлеге: 5м
* Максималь оҙонлоғо һәм киңлеге (км): 3,41*2,1 км
* Һыуйыйғыс майҙаны: 53,4км2
* Күлдән ағып сыға: Уй, Мейәс йылғалары.
* Диңгеҙ кимәленән бейеклеге: 205м
* Һыу көҙгөһө майҙаны: 5,47км2
Һыуы таҙа тип һанала.
Кәмә төшөрөү өсөн юлдары бар.

# Кискебаш
## Флораһы һәм фаунаһы

Яр буйҙарында ҡуйы ҡамыш һәм екән үҫә.
Балыҡ тотоу сәнәғәт кимәлендә бара. Бының өсөн күлгә селбәрә ебәрелә һәм ыуылдырыҡ сәскән ваҡытта тәрбиәләү бара.

# Кискебаш
## Этимологияһы

Күлдең атамаһы килеп сығышын Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа: Кичкибас, озеро, Троицкий район. Искаженный вариант прежнего топонима.В источниках ХVIII в. — Кочебас, от распространенного в прошлом у башкир и татар древнего тюркского мужеского имени Кичебас, Кочебаш, составленного словами: кич — «вечер» и баш — «начало». Имя дано родившемуся в начале вечера. Отражено время суток появления ребенка.
Атаманың килеп сығышын исемгә бәйләһәк, башҡа фараздар ҙа килеп сығыуы ихтимал, сөнки Н.И. Шувалов башҡорт ир-ат исеме тип килтергән Кочебас миҫалын раҫларлыҡ бөгөнгө рәсми сығанаҡтар юҡ. Һәр хәлдә, "Башҡорт исемдәре" китабында шуға оҡшаш Күсем, Күсәбай тигән исемдәр бар.

# Кискебаш
## Шулай уҡ ҡара

* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге
# Жур

Жур (пол. żur, żurek; бел. жур, кісяліца, чех kyselokyselo) — поляк һәм беларусь кухняһындағы үҙенсәлексе һурпалы аш. Һоло ононан яһалған шыйыҡ аш славян халыҡтарында Владимир Мономах заманынан уҡ билдәле булған.

# Жур
## Әҙерләү

Аш өсөн тәүҙә цежа әҙерләргә кәрәк. Цежа — ондо һыуҙа ебетеп, ярты тәүлектән алып бер нисә тәүлеккә тиклем ферментланған шыйыҡлыҡ. Цежа әҙерләү өсөн һоло йәки арыш онон 1 литр һыуға 150—200 грамм алып, болғатып йылы урынға әсетергә ҡуйырға кәрәк.
Әсегән цежанан төрлө аштар әҙерләргә була. Цежаға һыу, һурпа йәки һөт ҡушып утҡа ҡуялар. Ашҡа, ғәҙәттәгесә, төрлө ингредиенттар ҡушалар. Күпселек осраҡта йәшелсәләр (картуф булыуы мотлаҡ), колбаса, ыҫланған ыҙыҡтар, ҡаймаҡ, бәшмәктәр, аҡ май, тәмләткесестәр, үҫемлек майы, бешкән йомортҡа ҡушыла. Был ингредиенттар алдан әҙерләнгән булыуы ла мөмкин. Христан дине буйынса постлы (итһеҙ һәм һөтһөҙ) жур әҙерләргә лә була.
# Юнжерка

Юнжерка — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының һул ярына тамағынан 2719 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Юнжерка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200007274
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200727
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Уруна

Уруна — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Неня йылғаһының уң ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Уруна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100001165
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100116
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ваны-Я

Ваны-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Няис йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Ваны-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024024
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302402
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кәлимуллина Әлфиә Әсхәт ҡыҙы

Кәлимуллина Әлфиә Әсхәт ҡыҙы (19 апрель 1963 йыл) — йырсы, йыраусы. Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге махсус призға лайыҡ булыусы.

# Кәлимуллина Әлфиә Әсхәт ҡыҙы
## Биографияһы

Әлфиә Әсхәт ҡыҙы Кәлимуллина 1963 йылдың 19 апрелендә Башҡорт АССР-ының Мәсетле районы Тайыш ауылында тыуған.

# Кәлимуллина Әлфиә Әсхәт ҡыҙы
## Ижади эшмәкәрлеге
### Йырҙары

* Иртәнсәккәй торһам — (башҡорт халыҡ йыры)
* Аҡ суҡ, зәңгәр суҡ — (көйө, һүҙҙәре)
* Арыным һине көтөп — (көйө, һүҙҙәре)
* Әли, Вәли, Рәбиғә, Ғәли — (башҡорт халыҡ йыры)
* Атайға сеңләү — (көйө, һүҙҙәре)
* Ашҡаҙар — (көйө, һүҙҙәре)
* Бишек йыры — (көйө, һүҙҙәре)
* Әлли-бәлли — (башҡорт халыҡ йыры)
* Һонайым — (башҡорт халыҡ йыры)
* Саҡ-суҡ бәйете — (башҡорт халыҡ йыры)
* Сәңгелдәк — (башҡорт халыҡ йыры)
* Хәйрүләкәй — (башҡорт халыҡ йыры)
* Юлғотло — (башҡорт халыҡ йыры)
* Дер-дерҙитә — (көйө, һүҙҙәре)
* Йәмлекәй тауы — (көйө, һүҙҙәре)
* Йырсы гөлдәр — (көйө, һүҙҙәре)
* Көткәйнем тиһәң ине — (Әлфиә Кәлимуллина көйө, Гөлфиә Юнысова һүҙҙәре)
* Көткән ерҙәрең булһа — (көйө, һүҙҙәре)
* Моң шишмәһе — (Ришат Зиганов көйө, Гөлфиә Юнысова һүҙҙәре)
* Мөхәммәт пәйғәмбәргә мөнәжәт — (көйө, һүҙҙәре)
* Һаубуллашыу — (көйө, һүҙҙәре)
* Һүндермә күҙ нурын — (көйө, һүҙҙәре)
* Өфөм — (Әлфиә Кәлимуллина көйө, Гөлфиә Юнысова һүҙҙәре)
* Яңы йыл көтә-көтә — (көйө, һүҙҙәре)
* Асылыҡай буйы — (көйө, һүҙҙәре)
* Күңелдә йыр яңғырай — Харис Шәрипов менән дуэт (көйө, һүҙҙәре)
# Фазыл (исем)

Фазыл (исем) — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла

# Фазыл (исем)
## Этимология

Фазыл ғәрәп, инглиз телдәренән — һәйбәт, инсафлы, намыҫлы (ғалимдар эпитеты) тигән төшөнсәне аңлата.

# Фазыл (исем)
## Билдәле кешеләр

Шаһимарҙанов Фазыл Вәлиәхмәт улы (1906 йыл — 3 август 1968) — СССР партия һәм дәүләт эшмәкәре. СССР-ҙың 1-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
Фазыл Кәрим улы Туйкин (тулы исеме — Әхмәтфазыл Әхмәткәрим улы Туйкин; 10 июнь 1887 йыл — 15 февраль 1938 йыл) — башҡорт сәсәне, драматург, шағир.
Ҡаҙнабаев Фазыл Ғәйнулла улы (10 февраль 1922 йыл — 14 ғинуар 1992 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, өлкән сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
Һәйетҡолов Фәйзулла (Фазыл) Фәттәх улы (рус. Саиткулов Файзулла (Фазул) Фаттахович) (1908 йыл — 16 ғинуар 1973 йыл). 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Гвардия сержанты. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
Көсөков Раил Фазыл улы (28 март 1952) — опера йырсыһы, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы (2009), Башҡортостандың халыҡ артисы (2000), Ғәлимов Сәләм исемендәге премия һәм Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика конкурсы лауреаты.
Хисмәтуллин Зөлфәр Фазыл улы (11 июль 1923 йыл — 6 апрель 1983 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы. 1964 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. II дәрәжә Ватан һуғышы (1945) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) ордендары кавалеры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1973).
Ғәниев Ривнер Фазыл улы (1 апрель 1937 йыл) — механика һәм машиналарҙы өйрәнеү өлкәһендә СССР һәм Рәсәй ғалимы. Рәсәй Фәндәр академияһы академигы (1994), К. Э. Циолковский исемендәге Космонавтика Фәндәр академияһы академигы (1991), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Почётлы академигы, техник фәндәр докторы (1968), профессор (1969), 2009 йылдан 2015 йылға тиклем Рәсәй Фәндәр академияһының А. А. Благонравов исемендәге машиналар өйрәнеү институты (ИМАШ РАН) директоры.

# Фазыл (исем)
## Фамилия

Фазылов Хәтип Сәрүәр улы (25 апрель 1960 йыл) — рәссам, йәмәғәтсе. 2004 йылдан «Рәсәй Рәссамдар союзы» Бөтә Рәсәй ижади йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан Республикаһы төбәк бүлексәһе рәйесе.
# Иҫке Янбай ауыл Советы (Балтас районы)

Иҫке Янбай ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһы Балтас районындағы муниципаль берәмек.

# Иҫке Янбай ауыл Советы (Балтас районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы 2005 йылдың 20 июлендәге 211-з, 2006 йылдың 21 июнендәге 329-з, шул уҡ йылдың 29 декабрендәге 404-з һанлы закондарына ярашлы ауыл биләмәһестатусына эйә.

# Иҫке Янбай ауыл Советы (Балтас районы)
## Иҫкәрмә

* 1 2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года (билдәһеҙ). Дата обращения: 6 август 2015. Архивировано 6 август 2015 года.
* ↑ Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан (в ред. Законов РБ от 20.07.2005 N 211-з, от 21.06.2006 N 329-з, от 29.12.2006 N 404-з)
* 1 2 Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан ВПН-2002 и 2009
* 1 2 3 4 5 6 7 8 Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан (билдәһеҙ). Дата обращения: 20 август 2014. Архивировано 20 август 2014 года.
* ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года (билдәһеҙ). Дата обращения: 31 май 2014. Архивировано 31 май 2014 года.
* ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов) (билдәһеҙ). Дата обращения: 16 ноябрь 2013. Архивировано 16 ноябрь 2013 года.
* ↑ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года (билдәһеҙ). Дата обращения: 2 август 2014. Архивировано 2 август 2014 года.
* Был Башҡортостан географияһы буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Рысева Дарья Александровна

Рысева Дарья Александровна (5 март 1998 йыл) — Рәсәй волейболсыһы. 2019 йылда Йәйге универсиада чемпионы. Йәштәр командалары араһында Европа чемпионы, йәштәр араһында донъя чемпионатында көмөш миҙал яулаусы. Волейбол буйынса спорт мастерлығына кандидат.

# Рысева Дарья Александровна
## Биографияһы

Анастасия Викторовна Рысева 1998 йылдың 5 мартында Силәбе ҡалаһында тыуған. «Йәшлек-Метар» балалар һәм үҫмерҙәр мәктәбендә волейбол менән шөғөлләнә һәм спортсы булараҡ үҫә.
Дарьяның беренсе өлкән клубы булып Мәскәү ҡалаһы Нур клубы тора. Һуңынан Яңы Уренгойҙан Факел өсөн уйын үткәрә.
2015 йылда ул, Мәскәү Заречье-Одинцово клубы менән контрактҡа ҡул ҡуя. Был клубта 4 йыл уйнай. 2018 йылда Калининград ҡалаһының Локомотив клубына күсә. Бәйләүсе позицияһында уйнай. 2019 йылда "Локомотив" составында Рәсәй чемпионатының көмөш призёры була.
2019 йылда Италияла Йәйге Универсиадала Рәсәй милли йыйылма командаһы составында турнир еңеүсеһе була.
2018 йылдан беренсе Рәсәй йыйылма командаһына саҡырыла. 2019 йылда милләттәрҙең ҡатын-ҡыҙҙар лигаһында йыйылма команда өсөн уйында ҡатнаша.

# Рысева Дарья Александровна
## Ҡаҙаныштары
### Йыйылма командалар менән

* 2016 йылда йәштәр араһында Европа чемпионы;
* 2017 йылда йәштәр араһында донъя чемпионатының көмөш призёры;
* 2019 йылда Йәйге универсиадала чемпион.

# Рысева Дарья Александровна
## Ҡаҙаныштары
### Клубтар менән

* 2019 йылда Рәсәй чемпионатының көмөш призёры.
# Кесе Аниш

Кесе Аниш — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы, Киров өлкәһе, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Урта Аниш йылғаһының уң ярына тамағынан 7,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Кесе Аниш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001494
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100149
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1