yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сергеевка (Миллерово районы)

Сергеевка — Ростов өлкәһе Миллерово районындағы утар.
Ростов өлкәһе Миллерово районы Первомайское ауыл биләмәһе составына инә.

# Сергеевка (Миллерово районы)
## Географияһы
### Урамдар

* Ҡомло урамы.

# Сергеевка (Миллерово районы)
## Тарих

Сергеевка утары 1950 йылдың 1 июлендә Миллерово районы Лютов ауыл советына ҡарай. Дон Ғәскәре өлкәһе территорияһында 1806 йылда был утар урынында Фомин (Широкинский)утары торған. 1819—1822 йылдарҙа был тирәлә дүрт Фомин ҡасабаһы була, шулай уҡ Усть-Широкинский ҡасабаһында 28 йорт иҫәпләнә, унда — 82 ир-ат һәм 91 ҡатын-ҡыҙ була.

# Сергеевка (Миллерово районы)
## Иҫтәлекле урын

Ростов өлкәһе территорияһында неолит осоронда уҡ кешеләр йәшәгән. Уларҙың йылға буйҙарында йәшәгәндәре емеш-еләк йыйыу, балыҡ тотоу менән шөғөлләнгән. Осһоҙ-ҡырыйһыҙ дала малсылыҡ менән шөғөлләнеүселәр өсөн ҙур көтөүлек була. Шул ваҡыттарҙа йәшәп, вафат булған кешеләрҙең ҡәберлектәре бында бик күп.Ҡурғанлы һәм ҡурғанһыҙ ҡәберлектәр дәүләт тарафынан закон буйынса һаҡлауҙа тора. Поблизости от территории хутора Сергеевка Миллерово районының Сергеевка утары янында бер нисә иҫтәлекле урын — археологик ҡомартҡы бар. Улар «Рәсәй Федерацияһы халыҡтары мәҙәни мираҫы (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле) тураһындағы» 25.06.2002 Федераль закондың 73-ФЗ ҡарарына һәм 25.06.2002 «Ростов өлкәһе халыҡтары мәҙәни мираҫы (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле) тураһындағы» Ростов өлкәһе Дәүләт башлығы 178-ЗС ҡарарына ярашлы рәүештә дәүләт тарафынан һаҡлауға алынған.
* Ҡурған «Быков». Сергеевка утарынан көньяҡ-көнсығыштараҡ 0,6 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған «Рассыпной». Сергеевка утарынан төньяҡ-көнсығыштараҡ 3,0 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө «Сергеевка II» 7 ҡурған. Сергеевка утарынан көньяҡ-көнбайышта 2,4 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө «Сергеевка II» 2 ҡурған. Сергеевка утарынан көньяҡ-көнбайышта ике км тирәһе алыҫлыҡта тора.
# Крюден

Крюден (нем. Krüden) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 696 кеше йәшәй. Майҙаны — 29,36 км². Диңгеҙ кимәленән 20 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39615 һәм автомобиль коды — SDL.
# Ауҙаҡан яланы

Ауҙаҡан яланы — Башҡортостандың Ишембай районы Маҡар ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан урынлашҡан киң ялан. Маҡар ауылында яҙ һәм йәй көндәрендә мәҙәни һәм спорт саралары күбеһенсә ошо яланда үткәрелә.

# Ауҙаҡан яланы
## Тарихы

Маҡар ауылын үтеп, күпергә етәрәк уңға боролғас, иркен генә ялан хасил була. Уның бер яғында ыжғыр елдәрҙән, күҙ асҡыһыҙ бурандарҙан һаҡлап тау һырты ятһа, икенсе яғынан Һикәҙе йылғаһы сылтырап аға. Унан арыраҡ, Ҡолғонаға табан юлда, «Салауат Юлаев» фильмында дошманға ҡаршы яу сапҡан башҡорт яугирҙары кино таҫмаһына төшөрөлгән Уҡлығая яланы ята.
Атаманы этимологияһы буйынса ике төрлө фараз бар:
Беренсеһе: Борон был төбәк кешеләре өсөн йылғалар иң уңайлы юл тип иҫәпләнелә. Әммә мул һыулы, шарлап аҡҡан Һикәҙе буйлап кәмәлә бик ҡыйыуҙар ғына йөҙөр булған. Бер көн ауыл кешеләре йылға буйлап ағасҡа йәбешеп бер кешенең ағып килеүен күреп ҡала. Ярға сығарғас, уның ошо төбәктең абруйлы кешеһе- абыҙы булыуы асыҡлана. Шунан алып был ялан Абыҙаҡҡан ялан тип атала, әкренләп Ауҙаҡан тигән атамаға әйләнә.
Икенсе фараз: Борондан был төбәк халҡы урман эше, һунар итеү һәм балыҡ тотоу менән шөғөлләнгән. Ул замандарҙа ат йөҙҙөрөрлөк тәрәнлектәге Һикәҙе йылғаһында ау менән балыҡ тотҡандар. Шарлап аҡҡан тау йылғаһы балыҡсыларҙың ауҙарын йыш ҡына ағыҙып алып китер булған. Шуға ла Һикәҙене бер аҙ боролоп ағырға мәжбүр иткән ялан Ауаҡҡан ялан тип аталған.
# Бикмәт ауыл Советы (Борай районы)

Бикмәт ауыл Советы — Борай районы составындағы 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 452976. ОКАТО коды — 80218810000. Баҙраҡ ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә.

# Бикмәт ауыл Советы (Борай районы)
## Ауыл Советы составы

Иҫке Бикмәт ауылы — административ үҙәк, Ҡалмыҡ, Нарыш, Иҫке Туҡран ауылдары. 1994 йылда Силасау ауылы Баҙраҡ ауыл Советына тапшырыла. (N БР юғары советы президиумы указы менән 20.01.94 6-2/22 «Борай районы ауыл советы ауылдарын бер ауыл советы составына силосово бикметовский бадраковский тапшырыу тураһында»).

# Бикмәт ауыл Советы (Борай районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   Бикмәт ауыл Советының Ҡалмыҡ, Нарыш, Иҫке Бикмәт, Иҫке Туҡран ауылдарын Баҙраҡ ауыл Советы составына индерергә. Баҙраҡ ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҡларға.
2008 йылда Мишкә районы, Вострецов ауыл Советы, Баҙраҡ ауыл Советы, Әжәк ауыл Советы, Борай ауыл Советы, Ҡайынлыҡ ауыл Советы менән сиктәш («Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы»).
# Куфтига

Куфтига — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Колокша йылғаһының һул ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Куфтига
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000032198
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003219
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Большие Тунзы

Большие Тунзы — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шиш йылғаһының уң ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Большие Тунзы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300007093
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300709
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Журавлиха (Калышная ҡушылдығы)

Журавлиха — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Калышная йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Журавлиха (Калышная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005837
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200583
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сольпа(Лекма ҡушылдығы)

Сольпа — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лекма йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Сольпа(Лекма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031938
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103193
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яг-Ёль

Яг-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нюльчим йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Яг-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019171
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001917
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Жигмонд Кунфи

Жигмонд Кунфи (мадьярса Kunfi Zsigmond), тыуғанда исеме: Жигмонд Кон (нем. Zsigmond Kohn; 28 апрель 1879, Надьканижа — 18 ноябрь 1929, Вена) — Венгрия сәйәсмәне; Австро-Венгрияла — Хорватия, Славония һәм Далмация эштәре буйынса министр, бйондороҡһоҙ Венгрияла — хеҙмәт һәм социаль сәйәсәт министры, шулай уҡ мәғариф министры.

# Жигмонд Кунфи
## Биографияһы

Жигмонд Кунфи 1879 йылдың 28 апрелендә Надьканижала мәктәп уҡытыусыһы Бенедек Кунштеттер һәм Янка Кон ғаиләһендә тыуған. Урта мәктәпте тамамлай. 1903 йылда немец теле уҡытыусыһы һөнәре буйынса Клуж педагогия училищеһын тамамлай.
Темешвар (Тимишора) реаль училищеһында уҡыта. Карл Каутскийҙың идеологик ҡараштары менән ҡыҙыҡһынған, Тимишорала урындағы масон ложаһына ҡушылған. Венгрияның социаль демократик партияһына ингән, шунлыҡтан эштән бушатылған.
Бынан һуң Будапештҡа күскән һәм 1907 йылдан «Népszava» (мадьярса Халыҡ тауышы) гәзитенең мөхәррире булып китә. Будапештта Оскар Яси уның көрәштәштәренең береһе булып китә, ул да сәйәси иң радикаль масон ложаһы ағзаһы булған.
1908 йылдан 1914 йылға тиклем Кунфи «Szocializmus» журналының мөхәррире булған. Шағир Эндре Ади менән дуҫлыҡ мөнәсәбәттәрҙә булған, уның инҡилабы ҡараштарын һәм «Егерменсе быуат» ойошмаһын яҡлаған. Кунфиның булышлығы арҡаһында Адиның шиғырҙары күп кенә журналдарҙа баҫтырылған.
1918 йылда Австро-Венгрияла инҡилаби хәрәкәттәр башланғас Кунфи Венгрияның Милли советына һайланған. Михай Каройи хөкүмәтендә ул хеҙмәт һәм социаль тәмьинәт министры, шулай уҡ Хорватия, Славония һәм Далмация эштәре буйынса министр вазифаларын башҡарған. Денеш Беринкеи хөкүмәтендә мәғариф министры вазифаһын биләгән.
1919 йылда Венгрия Совет Республикаһы йәшәгән осорҙа мәғариф халыҡ комиссары була. 1919 йылдың июнендә республикала диктатураға ҡаршы сығыш яһап отставкаға киткән, ә Венгрия Совет Республикаһы ҡолағас аҡ террорҙан Австрияға ҡасҡан.
Венала немец телендәге «Arbeiter Zeitung» һәм мадьяр телендәге «Világosság» гәзиттәренең мөхәррире булған.
1929 йылдың 18 ноябрендә барбитал (веронал) менән ағыуланып үҙ үҙенә ҡул һалған.

# Жигмонд Кунфи
## Ғаиләһе

Беренсе ҡатыны Мелани Вамбери (Шандор Вамбергер һәм Фани Штайнхаус ҡыҙы) була, никах 1904 йылдың 14 авгусында төҙөлгән. Никахта ҡыҙҙары Нора тыуған, әммә тиҙҙән Мелани һәм Жигмонд айырылышҡан.
1914 йылдың 29 ғинуарында икенсе тапҡыр Эржебет Ронаиға (Бернарт Ронаи һәм Илона Кишфалви ҡыҙы) өйләнгән.
# 1901 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1901 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1901 MCMI |
| Юлиан стилендә | 1900 — 1901 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2653 — 2654 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7409 — 7410 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5661 — 5662 ה'תרס"א — ה'תרס"ב |
| Мосолман календары | 1319 — 1320 |
| Боронғо әрмән календары | 1350 ԹՎ ՌՅԾ |
| Ҡытай календары | 4597 — 4598 (с 19 февраль) 庚子 — 辛丑 белая мышь — белая корова |
| Эфиопа календары | 1893 — 1894 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1957 — 1958 |
| - Шака самват | 1823 — 1824 |
| Иран календары | 1279 — 1280 |
1901 (бер мең туғыҙ йөҙ беренсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шишәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1901 йылы, 2 мең йыллыҡтың 901 йылы, XX быуаттың 1 йылы, XX быуаттың 1 ун йыллығының 1 йылы, 1900 йылдарҙың 2 йылы.

# 1901 йыл
## Тыуған шәхестәр

* Бәҙретдинов Миңнулла Бәҙретдин улы — Советтар Союзы Геройы.
* 17 ғинуар — Майский Сәхиб Нурлығаян улы, граждандар, совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1940).
* 4 август — Луи Армстронг, АҠШ джаз музыканы.
* 5 декабрь — Уолт Дисней, американский художник-мультипликатор, кинорежиссёр, актёр, сценарист һәм продюсер.

# 1901 йыл
## Вафат булғандар

* 27 ғинуар — Джузеппе Верди, итальянский композитор.
# Лингвоцид

Лингвоцид, лингвицид — был тыйыу саралары йәки сит телде юҡ итеүгә йүнәлтелгән башҡа ғәмәлдәр. Этноцидтың бер төрө булараҡ ҡарала, ул башҡа халыҡтың мәҙәниәтен маҡсатлы рәүештә юҡҡа сығарыу.

# Лингвоцид
## Төшөнсәнең тарихы

1948 йылда Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Генераль Ассамблеяһы тарафынан хупланған Геноцид енәйәтен иҫкәртеү һәм уның өсөн яза биреү тураһында Конвенцияны әҙерләгәндә лингвоцид айырым күренеш булараҡ таныла: атап әйткәндә, хоҡуҡ яҡлаусы Рафаэль Лемкин, «геноцид» терминын уйлап табыусы, көнкүреш аралашыуында, мәктәптә йәки матбуғатта телде ҡулланыуҙы тыйыуҙы рөхсәт ителмәгән ғәмәлдәр исемлегенә индерергә тырыша.
«Лингвоцид» һүҙе латин теленең lingua («тел») һәм урта француз теленең cide һүҙҙәре ҡушыуынан барлыҡҡа килгән, ул латин теленең caedere («үлтерәм») һүҙенә барып тоташа. Термин «геноцид» һәм «этноцид» һүҙҙәренә оҡшатып төҙөлгән.
Терминдың авторы тип Ярослав-Богдан Рудницкий иҫәпләнә. Оттавалағы Билингвизм һәм бикультурализм буйынса король комиссияһы ағзаһы булараҡ, ул беренсе тапҡыр «лингвоцид» концепцияһын Комиссияның 1967 йылғы отчетында тасуирлай. Был төшөнсәне ул 1976 йылда «Лингвицид — Мововбивство» брошюраһында ентекләберәк анализлай.

# Лингвоцид
## Һүҙҙе юрау

Лингвоцид — сит телде маҡсатлы рәүештә юҡ итеү. Уны лингвицизмдың сикке формаһы — тел билдәһе буйынса дискриминация тип ҡарарға мөмкин.
1968 йылда лингвоцид мәсьәләләре буйынса махсус комитет (ингл. Special Committee on Linguicide) лингвоцид акттарына телде тулыһынса йәки өлөшләтә юҡ итеүгә, шулай уҡ телдең йәки диалекттың тәбиғи үҫешенә ҡамасаулауға йүнәлтелгән ғәмәлдәрҙе индерергә кәрәк тип билдәләй, мәҫәлән:
* ниндәйҙер телдә йәки диалектта һөйләшкән берләшмә ағзаларын физик рәүештә юҡ итеү;
* телдең йәки диалекттың тәбиғи үҫешенә ҡамасаулауға йүнәлтелгән репрессив саралар ҡабул итеү;
* ике телле берләшмәнең мәжбүри рәүештә монолингвальға әүерелеүе шарттарын аңлы рәүештә булдырыу;
* мәктәптәрҙә һәм киң мәғлүмәт сараларында телде этнотел төркөмөнөң ихтыярына ҡаршы ҡулланыуҙы тыйыу;
* этнотел төркөмөнә, уның ағзалары үҙ телен һәм мәҙәниәтен һаҡлап ҡалырға тырышҡанда, әхлаҡи һәм матди ярҙам күрһәтмәү.
# Ябраил

Ябраил (ғәр. جبريل‎) — Джибрии́л, (ғәр. جبرائيل‎) — Джибраи́л, рус. Джибрил; Ҡаһирә Ҡөрьәнендә) — Аллаһы тәғәләгә айырыуса яҡын дүрт фәрештә-мүкәрәбүндәрҙең береһе. Библияла архангел Гавриилға тиңләштерелә.
Джибрил (Ябраил) һүҙе ике боронғо семит һүҙенән тора — джибр («ҡол», «хеҙмәтсе») һәм ил («Аллаһ») тигәнде аңлата. Тимәк, «Аллаһтың ҡоло».
Ябраилдең шулай уҡ ошондай исемдәре бар:
Әмин әл-Вәхи (вәхиҙең тоғро илсеһе),
Рух әл-Әмин (рухы тоғро),
Рух әл-Ҡодос (изге рух),
Намыҫ Әкбәр (иң юғары дәрәжә эйәһе)
һәм Тауис Мәләикә (фәрештә-тауис).

# Ябраил
## Ҡөрьән

Ябраил Аллаһы тәғәлә менән пәйғәмбәрҙәр, шул иҫәптән Мөхәммәт пәйғәмбәр араһындағы аралашсы. Ҡөрьәндә ул Аллаһтың ҡушыуы буйынса Мөхәммәттең ҡурсалаусыһы, уны кафырҙарҙан яҡлаусы булараҡ телгә алына. Ябраил аша Аллаһ Мөхәммәткә Ҡөрьән ебәргән.
Мөфәссирҙәр (Ҡөрьәнде аңлатыусылар) Ябраилде «рух» тип тә атайҙар (әр-pyx) «изге рух» (рух әл-ҡодос), «тоғро рух» (әр-pyx әл-әмин) «Аллаһтың әмере рухы» (рух мин әмр Аллаһ). Ғайса пәйғәмбәр, уның әсәһе Мәрйәм Инә тураһындағы бәйәндәрҙә лә шундай уҡ һүҙҙәр ҡулланыла; Ҡөрьән уларҙы Ябраил менән дә бәйләй тип һанала.
Ябраил Мәрйәмгә улының тыуасағы тураһында хәбәр итер өсөн килә.

# Ябраил
## Хәҙистәр

Хәҙистәрҙә Мөхәммәт Пәйғәмбәр тормошонда Ябраилдең роле ентекле тасуирлана. 23 йыл дауамында ул Мөхәммәткә Ҡөрьән өлөштәрен тапшыра. Ябраил Пәйғәмбәрҙе һаҡлай һәм өйрәтә, Ҡотдосҡа сәфәре — Миғраж кисендә оҙатып йөрөй. Ул шулай уҡ дини бәхәстәрҙә һәм Мәккә мәжүсиҙәренә ҡаршы һуғышта Уға ярҙам итә.
Риүәйәт буйынса, Ябраилде Аллаһ Әҙәмде яралтыр өсөн балсыҡ алып килергә ебәргән. Әҙәмде ожмахтан ҡыуғандан һуң Ябраил уны ҡурсалай. Ябраил Нухты һәм Ибраһимдың улы — Исмәғилде ҡотҡарған, Йософты — күп телдәргә, Дауытты һайман яһарға өйрәткән; Сөләймәнгә ярҙам иткән, Яхъяға Зәкәрийәнең тыуыуын хәбәр иткән һ. б..
Риүәйәт буйынса, Ябраил ергә күп тапҡырҙар төшә:
* ун тапҡыр — Әҙәмгә;
* дүрт тапҡыр — Иҙрискә;
* егерме өс тапҡыр — Нухҡа;
* ҡырҡ алты тапҡыр — Ибраһимға;
* дүрт йөҙ һикһән тапҡыр — Муса (пәйғәмбәр)Мусаға;
* егерме дүрт мең тапҡыр — Мөхәммәдкә.
# Копайгород

Копайгород (укр. Копайгород) — Украинаның Винница өлкәһе Бар районында урынлашҡан ҡала тибындағы ҡасаба.

# Копайгород
## Географик урыны

Немия һәм Кесе Немия йылғалары ҡушылған ерҙә, Барҙан 28 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Копайгород
## Тарихы

1624 йылда беренсе тапҡыр телгә алына.
1795—1923 йылдарҙа Подолье губернаһының Могилев өйәҙе составына инә.
1798 йылда бында католиктар костеле төҙөлә.
1882 йылда 157 йортта 800 кеше иҫәпләнә.
1897 йылдағы иҫәп алыу буйынса, халыҡ һаны 2950 кеше була.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, 1941—1944 йылдарҙа ауыл немец-румын ғәскәрҙәре оккупацияһында була («Транснистрия» составына индерелә).
1989 йылдың ғинуарына халыҡ һаны 1927 кеше иҫәпләнә.
2013 йылдың 1 ғинуарында халыҡ һаны 1318 кеше була.

# Копайгород
## Дин

Ҡасабала Изге Мәрйәм Инә раштыуаһы ҡорамында Украин православие сиркәүенең Винница һәм Бар епархияһы Бар благочиниеһы эшләй.
# Корея милли китапханаһы

Корея милли китапханаһы (кор. 국립중앙도서관$^?$, 國立中央圖書館$^?$) — Көньяҡ Кореяның төп китапханаһы. Ул ил баш ҡалаһы Сеулда урынлашҡан.

# Корея милли китапханаһы
## Тарихы

1945 йылда нигеҙләнә. 7 млн тирәһе берәмек һаҡлана, шул иҫәптән сит ил телдәрендә баҫылған 1 млн том. Китапханалағы ҡайһы бер китаптар «Көньяҡ Кореяның милли хазиналары» теҙмәһенә керетелгән. 1974 йылда китапхана Согондон районынан[Намсандонға күсерелә. Ә 1988 йылда әлеге ваҡыттағы урынына, Сеулдың Сочхогу округының Панпходон районына күсерәләр.
1991 йылда китапхана Мәғариф министрлығы ҡарамағынан Мәҙәниәт министрлыҡы ҡарамағына күсерелә.
2007 йыдда Корея Милли китапханаһы системаһы ҡанаты аҫтында электрон сервис асыла. Ул Кореяның дөйөм милли цифралы китапханаһы булараҡ таныла. (ингл. Dibrary).

# Корея милли китапханаһы
## Төньяҡ Корея тураһында мәғлүмәт үҙәге

Төп копустың бишенсе ҡатында Төньяҡ Корея тураһында мәғлүмәт үҙәге урынлашҡан. Унда Көньяҡ Кореяла тыйылған «Rodong Sinmun» газетаһы һәм шулай уҡ тыйылған башҡа төр гәзит-журналдар, китаптар тупланған. Яҡынса уларҙың данаһы 100 000 документ. Уларҙы тик тикшеренүҙәр өсөн генә ҡулланыла. Улар интернет селтәренә ҡуйылмай. Үҙәккә тик Пхеньяндағы йәки Рәсәй, Ҡытай вәкәләтлектәре аша ғына эләгергә була

# Корея милли китапханаһы
## Ҡиммәтле китаптар

* Китапханала иң ҡиммәтле китаптар булып 14-се быуаттан алып 19-сы быуатҡаса Чосон кароллегендә баҫтырылған китаптар һанала. Улар барлығы 48 китап.
* Шулай уҡ 1884 йылда баҫтырылған «Часон һәм Немец империяһының сауҙа килешеүе» тип аталған өс томлы баҫмаһы иҫәпләнә.

# Корея милли китапханаһы
## Цифралы китапхана

Ул 2009 йылдың майында асыла. Корея милли китапханаһының цифралы китапханаһы барлығы 116 миллион цифралы материал һәм 250 000 видео материалдар туплаған. Шулай уҡ ул UCC етештереү студияһы тота. Семинарҙар үткәреү өсөн күп экранлы кинотеатрҙар һәм алдынғы технологиялы залдары бар. Ҡунаҡтар өсөн һәр кемгә айырым рәүештә ультра хәҙерге ҡорамалдар менән тәьмин ителгән. Контенттар кимәле ЮНЕСКО(WDL) йәки EU europiana цифралы китапханаларына ҡарағанда күберәк. Цифрлы китапхана бинаһы Корея милли китапханаһы янында ғына айырым бинала урынлашҡан.
Уҡыу залы 257 урынлыҡ. Кинотеатр комплексында 250 000 аудиовизуаль материал файҙаланыу мөмкинлеге бар. Улар ҙур жк-монитор һәм бер нисә кеше ҡарап та тыңлап та ултырырлыҡ итеп, сыбыҡһыҙ (проводһыҙ) ҡолаҡсындар (наушники) менән тәьмин ителгән. Шулай уҡ ҡунаҡтар өсөн семинарҙар үткәрерлек ун алты кеше кереп ултырырлыҡ һигеҙ залы бар. Осрашыуҙар ваҡытында ҡатнашыусыларға электрон хаттар ебәрелә. 2011 йылдың ноябрендә был китапханала беренсе Корея википедистары семинары мәктәбе ойошторолған.

# Корея милли китапханаһы
## Шулай уҡ ҡарарға мөмкин

* Кореяның милли цифралы китапханаһы
# Кюат-Кы

Кюат-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Таз йылғаһының һул ярына тамағынан 451 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Кюат-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068605
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306860
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Магнолия

?Магнолия :
Виргин Магнолия. Өлгө төр. :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Магнолиятөҫлар |
| Ғаилә: | Магнолиялар |
| Ырыу: | Магнолия |
Латинса исеме :
Magnolia :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 18069 NCBI 3402 |
Магнолия — Магнолиялар ғаиләһе (Magnoliaceae) ябыҡ орлоҡлолар төрҙәре. Тирәһендә 240 төрҙәр бар.
# Оурь-Я

Оурь-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 372 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Оурь-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025526
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302552
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Туэкта

Туэкта — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Урсул йылғаһының һул ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Туэкта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006268
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100626
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1