yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Зигналь-Идуна-парк

«Сигнал Идуна Парк» йәки «Зигналь Идуна Парк» (нем.Park Iduna Signal; МФА:); УЕФА һәм ФИФА турнирҙары матчы ваҡытында — BVB-Stadion эгидаһы аҫтында 2005 йылға тиклем — Вестфаленштадион (нем.Westfalenstadion МФА:) — Дортмундта футбол стадионы, 81359 кешене һыйҙыра. «Боруссия» клубының үҙ майҙаны. 2001 йылда стадион «Ливерпуль» һәм «Алавес» (5:4) араһындағы иң һөҙөмтәле уйынды ҡабул итә.

# Зигналь-Идуна-парк
## Тарихы

Стадион 1971—1974 йылдарҙа футбол буйынса донъя чемпионаты өсөн төҙөлә һәм 54 мең тамашасыны һыйҙыра. Стадионда беренсе уйын «Боруссия» һәм «04 Шальке» (0:3) араһында үтә. 1974/75 йылдан «Боруссия» командаһы өсөн үҙ стадионы сифатында ҡулланыла.

# Зигналь-Идуна-парк
## Тарихы
### Модернизациялау

1990 йылдар башына тиклем стадион үҙгәрешһеҙ тиерлек ҡала. 1992 йылда төньяҡ трибуна яғында баҫып тороусы урындар ултырыу урындары менән алмаштырыла. Стадиондың һыйҙырышлығы 42 800 кешегә тиклем кәмей. 1995 һәм 1998 йылдар араһында трибуналар сиратлап киңәйтелә, һөҙөмтәлә стадион 80 000 ашыу тамашасыны һыйҙырыу мөмкинлегенә эйә була. 2006 йылғы футбол буйынса донъя чемпионаты алдынан стадионда электрон система ҡуйыла, инвалид кешеләр өсөн урындар һаны арттырыла, VIP-секциялар, команда кабиналары һәм санитар ҡорамалдар камиллаштырыла,.
Был модернизациялау менән бәйле, баҫып тороу урындары 1500 тамашасыға кәмей һәм стадион 81 264 тамашасыны һыйҙыра .

# Зигналь-Идуна-парк
## Тарихы
### Исеменең үҙгәреүе

2005 йылдың 1 декабренән «Вестфаленштадион» (нем. Westfalenstadion) «Боруссия» етәкселеге һәм Signal Iduna страховка компаниялары араһында килешеү буйынса Signal Iduna Park тип үҙгәртелә.
2005 йылда Инненштадт-Вест округы ҡала хакимиәте стадион янындағы урамды Am Westfalenstadion тип атарға ҡарар итә, был клуб етәкселегенең ризаһыҙлығын тыуҙыра, әммә фанаттары араһында яҡлау таба. «Signal-Iduna» төркөмө менән страховка контракты 2016 йылдың 30 июненә тиклем иҫәпләнә. Һуңыраҡ контракт 2021 йылға тиклем оҙайтыла.
ФИФА талаптарына ярашлы 2006 йылда стадион донъя чемпионаты ваҡытында FIFA World Cup Stadium Dortmund исемен йөрөтә. Хәҙерге ваҡытта уйындар ваҡытында УЕФА һәм ФИФА эгидаһы аҫтында BVB-Stadion исеме ҡулланыла.
# ПАй-Лор-Ягун

ПАй-Лор-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тром-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 429 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# ПАй-Лор-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042297
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204229
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Смотрик

Смотрик — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Северная Уньга йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Смотрик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011739
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201173
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Савга

Савга — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шиш йылғаһының уң ярына тамағынан 124 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Савга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300007079
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300707
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Охш-Юган

Охш-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кур-Ех йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Охш-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020517
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302051
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гордон шифаханаһы

1887
Гордон шифаханаһы — Таганрог ҡалаһында ике этажлы һыу менән дауаланыу бинаһы.

# Гордон шифаханаһы
## Тарихы

Һыу менән дауаланыу урынына (Гордон шифаханаһы) 1896 йылда доктор Н. Г. Диварис нигеҙ һала. Нервы системаһы ауырыуҙары, мәтдәләр алмашыныу ауырыуҙары менән ауырыусылар, хроник сирлеләр, оҙайлы сифилис менән ауырығандар, ревматиктар режим һәм диета менән дауаланыу үтәләр. Дауаханала ҡояш ванналары, массаж, һыу процедуралары һәм дауалау гимнастикаһы менән дауалайҙар, һуңғараҡ — электрофорез, ҡымыҙ һәм кефир менән дә дауалай башлайҙар.
Йәш табип Гордон Давид Маркович Диваристың ярҙамсыһы була. 1905 йылда Гордондар ғаиләһе бөтә шифахананы һатып ала. 1920 йылда шифахана национализациялана, уның элекке эйәһе шифаханала эшләүен дауам итә, вафат булғанға тиклем (1931 йыл) баш табип һәм шифахана директоры вазифаһын биләй. Д. М. Гордон вафат булғандан һуң шифаханаға Гордон исемен бирәләр.

# Гордон шифаханаһы
## Шифахана бинаһы

Николаевская урамындағы (хәҙерге Фрунзе урамы) бер этажлы флигель 1880-се йылдар аҙағында Алферакинск кварталындағы участкала сауҙагәр С. К. Адабашев аҡсаһына төҙөлә. Һуңғараҡ Маркус Гордон, Г. М. Гордондың атайы, өйө менән күрше участканы һатып ала һәм унда эклектик стилендә ике этажлы бина төҙөтә. Бинаның фронтонын  SANATORIUM тигән яҙыу биҙәп тора. Яңы бина элекке флигель менән үткәүел ярҙамында тоташтырыла. Бинаның йоморайтылған мөйөшлө асимметриялы өс өлөшлө фасады күп һандағы нәфис һылап яһалған биҙәктәр һәм ярымколонналар рәүешендәге биҙәүестәр менән биҙәлгән. Бинаның үҙәк өлөшөнөң дүрт колоннаһы бар. 1887 йылда бинаға икенсе этаж өҫтәп төҙөйҙәр. Бинаның алға сығып торған ике эргә яҡтағы ризалиты бар. Икенсе этаж кимәлендә бинаның ҡушарлы колонналары, геометрик семәрле порталдары бар. Икенсе этажда тәҙрәләр ярым түңәрәк менән тамамланып эшләнгән.
Гордон шифаханаһының ҡымыҙ менән дауалау дауаханаһында 1899 йылда яҙыусы Антон Павлович Чехов дауалана. 1918 йылда йортта округтың хәрби комиссары штабы урынлаша. 1920 йылдан бинала революция музейы һәм Таганрог тыуған яҡты өйрәнеү музейының археология бүлеге эшләй башлай. 30-сы йылдарҙа бинала ҡала һаулыҡ һаҡлау бүлеге һәм сан-станция эшмәкәрлек итә.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында бинаны немецтар биләй. Һуғыштан һуң бинаны тағы ла ҡала һаулыҡ һаҡлау бүлеге биләй, аҙаҡ —  өлкә физиотерапевтик дауахана.

# Гордон шифаханаһы
## Хәҙерге торошо

Хәҙерге ваҡытта бинала Ростов өлкәһе райондары һәм Таганрог ҡалаһы халҡын хеҙмәтләндереүсе дауахана эшләй.
# Канев тәбиғәт ҡурсаулығы

Канев тәбиғәт ҡурсаулығы (укр. Канівський природний заповідник) — Канев районының үҙәк өлөшөндә урынлашҡан тәбиғи ҡурсаулыҡ (Черкасск өлкәһе, Украина). 1923 йылдың 30 июлендә булдырылған. Майҙаны — 2027 гектар (5%-ы һыу ятҡылығына тура килә).

# Канев тәбиғәт ҡурсаулығы
## Тарихы

УССР-ҙың Халыҡ Наркомземы коллегияһы ҡарарына ярашлы 1923 йылдың 30 июлендә ойошторола.
1951—1968 йылдарҙа — Украинаның Халыҡ коллегияһының уҡыу-тикшереү урман хужалығы статусына эйә була.
1968 йылдың 12 ноябрендә УССР-ҙың Министрҙар Советы 568-се ҡарары менән уға ҡурсаулыҡ статусы кире ҡайтарыла. УССР-ҙың Министрҙар Советы 1986 йылдың 22 декабрендәге 717-р һанлы ҡарары менән ҡурсаулыҡтың майҙанын 2027 гектарға тиклем арттыра.

# Канев тәбиғәт ҡурсаулығы
## Тасуирлама

Төп бурыстары: уникаль тәбиғәт комплекстарын һаҡлау, эталон урман урыны булдырыу, төрлөлөктө һаҡлау, тәбиғәттә барған үҙгәреш процестарын күҙәтеү.
Ҡурсаулыҡ ике өлөштән тора: материк (Днепрҙың уң яҡ яр һәм тауҙарын ҡаплаған урмандар) һәм утрауҙар (Круглик һәм Шелест, Каневский һыуһаҡлағысындағы Змеиный утрауы). Материк өлөшө —1415 гектар, утрауҙан өлөшө — 602 , акватория 10 гектар урынды биләй. Ҡурсаулыҡ тирәләй һаҡлау зонаһына 1351 гектар ер билдәләнгән.

# Канев тәбиғәт ҡурсаулығы
## Флора һәм фауна

Ҡурсаулыҡта 990 төр көпшәле үҫемлек иҫәпләнә (Украина флораһының 20 проценты).
Тағын 170 төр лишайник, 138 — мүк һымаҡтарҙан, 1232 ысын бәшмәктәр төрө табылған.
Ҡурсаулыҡта Европаның ҡыҙыл исемлегендәге 5 төр үҫемлек, Украинаның Ҡыҙыл китабына ингән 29 төр , Берлин конференцияһындағы өҫтәмә исемлектән 175 төр үҫемлек үҫә .
Ҡурсаулыҡ биләмәһендә хайуандарҙан Европа ҡыҙыл исемлегенә индерелгән 26 төр һаҡлана.
83 төрө Украинаның Ҡыҙыл китабынанан, 6-һы Берлин конференцияһының өҫтәмә исемлегенән .
# Вальпараисо

Вальпараисо (Valparaíso) — Чилилағы ҡасаба. Халҡы — 296 655 кеше (2002).
# Оло Минанжиль

Оло Минанжиль — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кемчуг йылғаһының уң ярына тамағынан 194 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Оло Минанжиль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200016947
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201694
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Данис (исем)

Данис — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

# Данис (исем)
## Этимологияһы

Данис исеме фарсы теленән аҡыл эйәһе, белемле тигәнде аңлата.

# Данис (исем)
## Билдәле шәхестәр

Тикеев Данис Солтан улы (10 ноябрь 1940 йыл — 9 сентябрь 2008 йыл) — тел белгесе, педагог. 1976—1977 йылдарҙа Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультеты деканы урынбаҫары, 1983 йылдан әҙерлек бүлеге мөдире, 1987 йылдан — башҡорт теле һәм әҙәбиәте кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 2003 йылдан Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһының башҡорт филологияһы факультеты деканы. Филология фәндәре докторы (2000), профессор (1995). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006), Рәсәй Федерацияһының (1998) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1990). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001).
Дусов Данис Әкрәм улы (рус. Дусов Данис Акрамович) (23 май 1947 йыл) — ауыл хужалығы ветераны, йәмәғәтсе. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.
Латипов Данис Мансур улы (28 сентябрь 1990 йыл, Ишембай, БАССР, СССР) — Рәсәй боксёры, Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы, Башҡортостан һәм «Динамо» клубы (Өфө) вәкиле. СДК «Динамо» — Чемпионат России по боксу: итоги предварительных поединков.
Әҙиәтов Данис Ғәниәт улы (1958), Ҡариҙел районы Кирҙә ауыл участка дауаханаһының баш табибы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.
Зарипов Данис Зиннур улы — Рәсәй хоккейсыһы, «Аҡ Барс» хоккей клубының капитаны. Рәсәй йыйылма командаһы составында өс тапҡыр донъя чемпионы (2008, 2009 һәм 2014). Биш тапҡыр Гагарин кубогын яулаусы (2009, 2010, 2018 йылдарҙа — «Аҡ Барс» составында, 2014 һәм 2016 йылдарҙа — «Металлург» составында).
# Каграманян Эдгар Эдуардович

Эдгар Эдуардович Каграманян (укр. Едгар Едуардович Каграманян; 13 июль 1984 йыл) — украин футболсыһы. 2016 Йәйге Паралимпия уйындары чемпионы.
# Фишбах-ам-Рён

Фишбах-ам-Рён (нем. Fischbach/Rhon) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 569 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,02 км². Диңгеҙ кимәленән 410 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36452 һәм автомобиль коды — WAK.
# Вэн-Яха (Тадибе-Яха ҡушылдығы)

Вэн-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО/ Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тадибе-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Вэн-Яха (Тадибе-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300075824
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307582
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ичатка

Ичатка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Орловица йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ичатка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031556
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103155
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Маленькая (Лымжа ҡушылдығы)

Маленькая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лымжа йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 9 км.

# Маленькая (Лымжа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200035791
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203579
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шивья

Шивья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Икса йылғаһының уң ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Шивья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200013011
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201301
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Эске эштәр министрлығының Воронеж институты

Эске эштәр министрлығының Воронеж институты (рус. Воронежский институт МВД России) — Рәсәй Федерацияһы Эске эштәр министрлығы органдары өсөн офицер кадрҙарын әҙерләүсе юғары хәрби уҡый йорто. 1978 йылдың 5 апрелендә нигеҙләнгән. Рәсәй Федерацияһында ведомствонан тыш һаҡ хеҙмәтенә кадрҙар әҙерләүсе берҙән бер вуз.
Йыл һайын байрам итә торған көн — 5 апрель.

# Эске эштәр министрлығының Воронеж институты
## Тарихы

1978 йылдың 5 апрелендә СССР Министрҙар Советының 651-р номерлы ҡарары нигеҙендән Воронеж ҡалаһында СССР Эске эштәр министрлығының ведомствонан тыш һаҡ системаһында урта техник белемле хеҙмәткәрҙәр әҙерләү өсөн Воронеж СССР Эске эштәр министрлығы махсус урта урта мәктәбе асылды. 1979 йылдың 1 октябрендә, мәктәптең уҡыу-уҡытыу һәм административ бинаһын төҙөп бөткәндән һуң, уҡырға 190 курсант алына. Мәктәптең беренсе начальнигы итеп полковник П. В. Вернигоров билдәләнә..
Мәктәптең уҡытыу структураһына ете уҡыу циклы ингән: хәрби, махсус, дөйөм техник һәм юридик дисциплиналар, махсус техника, ведомствонан тыш һаҡ хеҙмәте, физик әҙерлек, йәмғиәт фәндәре һәм махсус техника, шулай уҡ квалификация күтәреү курстары булдырылған. 1979 йылдан мәктәптең өс курсында биш йөҙҙән артыҡ курсант белем алған. 1982 йылдың 31 июлендә Воронеж СССР Эске эштәр министрлығы махсус урта урта мәктәбе беренсе сығарылышы була һәм ситтән тороп уҡыу бүлегенә беренсе тыңлаусылар ҡабул ителә. 1983 йылда Воронеж СССР Эске эштәр министрлығы махсус урта урта мәктәбенә шәхси штандарт тапшырылды.
1992 йылдың 15 июлендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 489-сы номерлы ҡарары нигеҙендә СССР Эске эштәр министрлығы милицияһыныңнең Воронеж махсус урта мәктәбенең исеме Россия Эске эштәр министрлығының Воронеж юғары мәктәбенә тип үҙгәртелде.
1999 йылдың 25 ғинуарында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 153-р номерлы ҡарары нигеҙендә Рәсәй Федерацияһы Эске эштәр министрлығының Воронеж юғары мәктәбе базаһында Рәсәй Федерацияһы Эске эштәр министрлығының Воронеж институты төҙөлә. Институттың структураһына биш факультет һәм төрлө дисциплиналар буйынса егерме кафедра инә. 2002 йылда институтта 117 фән кандидаты һәм 17 фән докторы эшләй. Рәсәйҙә ведомствонан тыш һаҡ белгестәре, бәлиғ булмаган балалар араһында енәйәтселекте профилактикалау һәм юғары технологиялар өлкәһендәге енәйәтселеккә ҡаршы көрәш бүлексәләре ("Р" идарәһы) әҙерләү буйынса берҙән бер уҡыу йорто тип һанала.

# Эске эштәр министрлығының Воронеж институты
## Структураһы
### Факультеттар

* Юридик факультет
* Профессионал әҙерлек факультеты
* Радиотехника факультеты
* Квалификация күтреү һәм ҡбаттан әҙерләү факультеты
* Ситтән тороп уҡыу факультеты

# Эске эштәр министрлығының Воронеж институты
## Етәкселәре

* 1979—1987 — полковник П. В. Вернигоров
* 1987—1998 — генерал-майор А. Я. Мазуренко
* 1998—1999 — генерал-майор В. Ф. Воробьёв
* 1999—2006 — генерал-майор А. В. Заряев
* 2006—2014 — генерал-майор А. В. Симоненко
* 2014 йылдан — генерал-майор А. П. Нахимов
# Ташлығыртау

Ташлығыртау— Ишембай районындағы тау, Ишембай ҡалаһының Тирмән-йылға микрорайоны, Алаҡай, Оло Байыҡ, Яңы Николаевка ауылдары янында урынлашҡан. Тау район әһәмиәтендәге Ишембай— Воскресенск юлынан яҡшы күренә.
* Был Ишембай районы тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Малаяҙ (Йүрүҙән ҡушылдығы)

Малаяҙ — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Йүрүҙән йылғаһының һул ярына тамағынан 177 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Малаяҙ (Йүрүҙән ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем, Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100023477
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102347
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ай тотолған төндә (балет)

Ай тотолған төндә — Мостай Кәримдең "Ай тотолған төндә" трагедияһы буйынса композитор М. Әхмәтов ижад иткән балет. Балет 1978 йылда яҙылған.

# Ай тотолған төндә (балет)
## Тасуирлама

«Ай тотолған төндә» балетын композитор Морат Хөсәйен улы Әхмәтов 1978 йылда Мостай Кәримдең шул уҡ исемдәге пьесаһы буйынса ижад итә. «Ай тотолған төндә» трагедияһы башҡорттарҙың ярым күсмә көнкүреше, патриархаль-ырыу ҡалдыҡтары һаҡланған дәүер ваҡиғаларын яҡтырта. Мостай Кәрим был трагедияһында ҡыйыу шәхестәрҙең иҫке йолаларға ҡаршы сығыуын, иреккә, рухи азатлыҡҡа ынтылыуын, әммә ул заман шарттарында уларҙың һәләкәткә дусар булыуын, йола ҡануны ҡорбандарына әүерелеүен тасуирлай. Әҫәрҙең төп идеялары Опера һәм балет сәхнәһендә бейеү теле саралары менән сағылдырыла.
Спектаклдең премьераһы Өфө ҡалаһында Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында 1982 йылда була.
Спектакль ике шаршауҙан тора.
Либреттоһының авторы — Э. В. Әхмәтова, балетмейстеры — Б. В. Танин, дирижёры — Ғ. Х. Моталов, ҡуйыусы рәссамы — Е. Ефимов.
Төп партияларҙы башҡарыусылар:
* Тәңкәбикә — Ф. М. Нафиҡова,
* Шәфәҡ — Л. В. Шапкина,
* Аҡйегет — Р. Г. Зарипов,
* Зөбәржәт — Л. С. Ҡыуатова,
* Диуана — Х. З. Мөхәмәтшин,
* Дәрүиш — Ш. Ә.Тереғолов(недоступная ссылка).
Спектаклдең пластик хәл ителеше классиканан модернға тиклемге төрлө хореографик йүнәлештәрҙе тәбиғи рәүештә берләштерә. Балеттың музыкаһына башҡорт фольклоры элементтары һәм заманса художестволы тасуирлау саралары синтезы хас. «Ай тотолған төндә» премьераһынан һуң ваҡытлы матбуғатта донъя күргән рецензияларҙа ҡуйыусы балетмейстер эшенең оригиналлеге, композитор музыкаһының драматизмы һәм эмоциональ ышандырғыслығы билдәләнә 2018 йыл 12 октябрь архивланған..
# 1977 йылда йыһанға осороуҙар исемлеге

1977 йылдағы орбитаға осороуҙар исемлеге. Ҡыҙыл төҫ менән уңышһыҙ осороуҙар билдәләнгән. Осоусы йыһан аппараттары (ЙА) ҡалын итеп айырып билдәләнгән.
# Томилиха

Томилиха — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Охтома йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 2 км.

# Томилиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038047
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003804
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0