yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Копотяги

Копотяги — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ивкина йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Копотяги
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100034716
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103471
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Инку-Яга

Инку-Яга — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Котута-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Инку-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046539
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204653
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пузовца

Пузовца — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Унжа йылғаһының уң ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Пузовца
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000016010
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001601
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Донндорф (Унструт)

Донндорф (Унструт) (нем. Donndorf) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 828 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,51 км². Диңгеҙ кимәленән 120 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6571 һәм автомобиль коды — KYF.
# Кыпа-Нярыль-Кы

Кыпа-Нярыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Воргэ-Нярыль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кыпа-Нярыль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068063
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306806
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Басир (исем)

Басир — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Басир исеме бар.

# Басир (исем)
## Этимологияһы

Басир ғәрәп теленән үтә һиҙгер, аҡыллы, зирәк тигәнде аңлата.

# Басир (исем)
## Билдәле кешеләр

Мәһәҙиев Басир Дәүләтбай улы (15 февраль 1933 йыл — 2 июнь 2014 йыл) — ғалим-геолог, геология-минералогия фәндәре кандитаты (1974), БАССР-ҙың атҡаҙанған геологы (1986), СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1980). Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры (1986).
Аҡсурин Басир Ғәйфулла улы (10 июнь 1945, Батыр (Фёдоровка районы), БАССР) — СССР һәм Рәсәй фәлсәфәсеһе, социологы, уҡытыусы. Социология фәндәре кандидаты (1996), философия фәндәре докторы (2004).
Инусилов Басир Магомедович — авар совет актёры. Дағстан АССР-ының халыҡ артисы (1958). РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (23.04.1960).
# МТС

МТС – төрлө субъекттарҙын исеме.
* Мобиль ТелеСистемалар — Рәсәй телекоммуникация компанияһы.
* Машина-трактор станцияһы
# Беләү (ауыл)

Беләү (рус. Блява) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Медногорск ҡалаһы ҡала округындағы ауыл.

# Беләү (ауыл)
## Географик урынлашыуы

Беләү йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Беләү (ауыл)
## Тарихы

Беләү ауылы Ырымбур губернаһы Үҫәргән улусы составында була.
1917 йылдан Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Үҫәргән кантоны составында була. 1922 йылдың 5 октябренән Йылайыр кантоны составына индерелә. 1930 йылдың 20 авгусынан Башҡортостан АССР-ының Ейәнсура районы составына керә. 1934 йылда яңы ойошторолған Ырымбур өлкәһенең составына бирелә. 1934—1959 йылдарҙа Ырымбур өлкәһе Ейәнсура районы составында була. 1959 йылда Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ районы составына индерелә

# Беләү (ауыл)
## Халҡы

2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башҡорттар 28 % тәшкил итә.

# Беләү (ауыл)
## Билдәле шәхестәре

* Йәғәфәров Аллабирҙе Нурмөхәмәт улы (1886—1922) — башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.
# Щербатский Ипполит Фёдорович

Ипполит Федорович Щербатский(1827 йыл — 1889 йыл) — Рәсәй дәүләт эшмәкәре, Өфө губернаторы (1873—1876), ғәмәли статский советник (1870), полковник (1859).

# Щербатский Ипполит Фёдорович
## Биографияһы

Ипполит Федорович Щербатский 1827 йылда тыуа. Сығышы менән дворяндарҙан; генерал-лейтенант Федор Григорьевич Щербатскийҙың (Щербацкий) улы.
Пажеский корпус таммалаған. 1859 йылға тиклем Уланский лейб-гвардия полкында хеҙмәт итә. Был полкта уның ағаһы ла хеҙмәт иткән була; 1849 йылда Венгрия походында һәм 1853-1856 йылдарҙағы Ҡырым һуғышында ҡатнаша; Афанасий Фет менән таныш була, уны «үҙенең һөйөклө дуҫы» тип атай. Дауалағандан һуң, 1860 йылда Поляк батшалығында граждан хеҙмәтендә була. 1873 йылдың мартында Өфө губернаторы итеп тәғәйенләнә. 1874 йылда император Александр II суд системаһын реформалау, бөтә өйәҙ һәм мир судтарын бөтөрөү тураһында тәҡдим менән мөрәжәғәт итә. 1876 йылда «йорт хәлдәре буйынса» эшенән бушатыла.

# Щербатский Ипполит Фёдорович
## Наградалары

3-сө дәрәжә Изге Владимир, 3-сө дәрәжә Изге Анна һәм 1-се, 2-се дәрәжә Изге Станислав (1875) ордендары менән бүләкләнә.
Ҡатыны — Екатерина Апполинариевна. Уларҙың биш балаһы була: Федор (1866—1942), билдәле шәрҡиәтсе; Мария (1869—?), С. Е. Крыжановскийҙа тормошта; Александр (1870—1952); Варвара; Наталья, Георгий Виттала тормошта (1867 — һуң, 1912)
# Байтимеров Рамаҙан Муллағәли улы

Байтимеров Рамаҙан Муллағәли улы (5 апрель 1923 йыл — 1989 йыл) — татар шағиры. Бөйөк Ватан һуғышы инвалиды. Халыҡ араһында киң танылыу алған, Татарстан Республикаһының әлеге мәлдәге Дәүләт гимнының нигеҙен тәшкил иткән «Тыуған ягым» шиғыры һәм йыры тексының авторы (Рустәм Яхин музыкаһы).

# Байтимеров Рамаҙан Муллағәли улы
## Биографияһы

Рамаҙан Муллағәли улы Байтимеров 1923 йылдың 5 апрелендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районы Исмәғил ауылында тыуған.
Ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң Үзбәкстанға юллана, унда урта белем ала. Артабан Ташкентта бер йыллыҡ уҡытыусылар курсын тамамлай. Әммә эш башлап өлгөрмәй — Бөйөк Ватан һуғышы башлана.
1941 йылдың көҙөнән һуғыштың һуңғы көндәренә тиклем фронтта, Совет Армияһы сафында була. Ике тапҡыр контузия ала һәм яралана. Ордендар һәм миҙалдар менән бүләкләнә. Тыуған яғына инвалид булып ҡайта.
Рамаҙан Байтимеровтың тәүге шиғырҙары Өфөлә «Ҡыҙыл таң» гәзитендә баҫылып сыға.
Оҙаҡламай ул Ҡазан дәүләт университетының татар теле һәм әҙәбиәте бүлегенә уҡырға инә. «Чаян» журналы редакцияһында, артабан республика радиоһы һәм телевидениеһында, шулай уҡ мәктәп уҡытыусыһы булып эшләй.
1958 йылдан 1989 йылға тиклем Татар ССР-ының Лениногорск ҡалаһында йәшәй һәм эшләй.
Рамаҙан Байтимеров — үҙенең ҙур һәм бәләкәй Ватанының шағир-патриоты, шиғырҙар һәм поэмалар, пьесалар авторы. Уның ижадында Бөйөк Ватан һуғышы ваҡиғалары ла сағылыш таба, үҙенең әҫәрҙәрен ул тыуған яғына, нефтселәргә арнай. «Яҡты юл», «Яңғыҙ Баныу», «Девон йыры», «Уңыш йыры», «Тере мәйет», «Ил-батыр», «Уҡытыусы», «Йәшәү хаҡына». «Орбитанан ситтә», «Дипломант», «Сәлимәкәй» пьесаларын халыҡ бик яратып ҡабул итә.
Әүҙем ижади эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә шағирҙың «Тыуған яғым», «Ҡанаттарым», «Мәңгелек йәшлек», «Йырҙарым — һалдаттар» исемле шиғыр йыйынтыҡтары донъя күрә.

# Байтимеров Рамаҙан Муллағәли улы
## Баҫылып сыҡҡан китаптары

* Родной край: стихи и песни. — Казань: Таткнигоиздат, 1982. — 32 стр.
* Мои песни — солдаты. — Казань: Таткнигоиздат, 1983. — 56 стр.
* Мои крылья: поэмы и стихи. — Казань: Таткнигоиздат,1986. — 71 стр.
* Вечная молодость: двухактная историческая драма. — типография г. Бугульма, 1988. 49 стр.

# Байтимеров Рамаҙан Муллағәли улы
## Сығанаҡ

* Центральная библиотека Лениногорского района 2016 йыл 4 март архивланған.
# Уйын киноһы

Уйын киноһы (рус. Игровое кино) — кино сәнғәте төрө, нәфис киноның бер төрө .Уйын фильмы — сценарийҙа сағылдырылған һәм режиссёр тарафынан интерпретацияланған сюжетҡа нигеҙләнә. Ул актёр уйыны, оператор һәм башҡа сәнғәт төрҙәре ярҙамында ижад ителә.
Уйын киноһы документаль киноны, мультипликацияны һәм фәнни-популяр киноны үҙ эсенә алған уйын булмаған киноға ҡаршы ҡуйыла
Айырым фильмдарҙа документалистика һәм актёр уйындарын (нәфис-документаль кино) ҡатнаштырырға мөмкин. Шулай уҡ актёрҙар уйынын үҙ эсенә алған йәнһүрәттәр төшөрөргә (мәҫәлән, «Новый Гулливер», «Кто подставил кролика Роджера») һәм актёрҙарҙың фәнни-популяр фильмдарҙа ҡатнашыуы мөмкин.

# Уйын киноһы
## Уйын киноһы жанрҙары

Уйын фильмының жанрға ҡағылышлы мәсьәләләре, ғөмүмән, жанрҙар теорияһы кеүек үк, бәхәсле булып тора. Нәфис фильмдарҙың күпселеген бер генә жанрға индерергә мөмкин.
# Ҡатай районы (Ҡурған өлкәһе)

Ҡатай районы (рус. Катайский район) — Рәсәй ФедерацияһыныңҠурған өлкәһендәге административ-территориаль берәмек (район) һәм муниципаль берәмек (муниципаль район).
Административ үҙәге — Ҡатай ҡалаһы.

# Ҡатай районы (Ҡурған өлкәһе)
## Урынлашыуы

Район өлкәнең төньяҡ-көнбайышында, Свердловск һәм Силәбе өлкәләре менән тоташҡан урында урынлашҡан. Төньяҡта ул — Ҡамышлы, төньяҡ-көнбайышта — Богданович, көнбайышта — Свердловск өлкәһе Каменский райондары; көньяҡ-көнбайышта — Силәбе өлкәһе Ҡыҙыл Армия районы; көнсығышта һәм көньяҡ-көнсығышта — Далматовск районы һәм көньяҡта — Ҡурған өлкәһенең Щучье районы менән сикләшә.

# Ҡатай районы (Ҡурған өлкәһе)
## Тарихы

ВЦИК-тың 1923 йылдағы 3 ноябрь һәм 12 ноябрь ҡарарҙары нигеҙендә Урал өлкәһенең Шадрин округы составында Ҡатай районы барлыҡҡа килгән. Үҙәге итеп Ҡатай ауылы билдәләнгән. Уға Екатеринбург губернаһының Шадринск өйәҙенән Никитин, Песков, Петропавловск улустары һәм өлөшләтә Шутинск өйәҙенең Шутинск улусы ингән. Район составына 16 ауыл Советы инә.
РСФСР Юғары Советы Президиумының 1965 йылдың 12 ғинуарындағы Указы менән Ҡатай ҡалаһы үҙәге итеп билдәләнгән Ҡатай районы төҙөлгән. Район составына Далматовск ауыл районынан күсерелгән 15 ауыл Советы инә.
Ҡурған өлкәһенең 2004 йылдың 6 июлендәге 419-сы һанлы Законы нигеҙендә районға муниципаль район статусы бирелә. Район территорияһында 16 муниципаль берәмек: 1 ҡала һәм 15 ауыл биләмәһе (ауыл Советы) ойошторолған.

# Ҡатай районы (Ҡурған өлкәһе)
## Халҡы
### Урбанизация

Ҡала шарттарында (Ҡатай ҡалаһы) район халҡының 59,2%-ы йәшәй.

# Ҡатай районы (Ҡурған өлкәһе)
## Халҡы
### Милли составы

2010 йылдың халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре буйынса: урыҫтар — 91,8 %, ҡаҙаҡтар — 2,4 %, удмурттар — 1,7 %

# Ҡатай районы (Ҡурған өлкәһе)
## Территориаль ҡоролошо

Административ-территориаль ҡоролош сиктәрендә район административ-территориаль берәмектәргә: район буйһоноуындағы 1 ҡала һәм 12 ауыл Советына бүленгән
Муниципаль ҡоролош сиктәрендә бер үк исемдәге муниципаль районға 13 муниципаль берәмек, шул иҫәптән 1 ҡала биләмәһе һәм 12 ауыл биләмәһе инә.

# Ҡатай районы (Ҡурған өлкәһе)
## Территориаль ҡоролошо
### Тораҡ пункттар

Ҡатай районында 49 тораҡ пункт бар.
# Тупый

Тупый — башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының баш кейеме, яулыҡ аҫтынан кейелә торған һырыулы сөм түбәтәй рәүешле лә, төбәгенә күрә яулыҡ өҫтөнән кейелә торған бүрек кеүектәре лә була.
Ҡырғыҙҙар тире менән ҡырпып теккән ҡышҡы баш кейемен тебетей тип атай, ә башҡортса түбәтәй тигәненә тап килгәнен топу тиҙәр. (ҡырғ. топу, үзб. do'ppi/дўппи, уйғ. доппа/دوپپا, таж. тўппӣ (төньяҡ диалект), тоққӣ (көньяҡ диалект) тип атай. Бында тупый һүҙе менән оҡшашлыҡ күренә.

# Тупый
## Урыҫ телендә

Урыҫ телендә тупый һүҙенә оҡшаған тупе́й (франц. to(u)p — «сәс өлтөгө») тигән һүҙ ҙә бар — баш өҫтөндә өйөлөп ҡуйылған сәс тигәнде аңлатҡан ул, парикмахерлыҡ эшендәге иҫкергән термин.
Тупей төшөнсәһе Рәсәйҙә XVIII быуаттың икенсе яртыһында ҡулланыла башлаған. Олоғайған кешеләр XIX быуат башына тиклем сәстәрен шулай йөрөткән әле. Тупей тип шулай уҡ сәсте бейегәйтеп күрһәтеү өсөн һалына торған сәс йомарлағын да атағандар.
# Ғәбдөк

Ғәбдөк (рус. Габдюково) — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 558 кеше. Почта индексы — 453564, ОКАТО коды — 80211817002.

# Ғәбдөк
## Ауыл тарихынан

Башҡортостан Республикаһы Законына (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл) «Ғәбдөк» исеме менән ингән. Шул уҡ ваҡытта рәсми сығанаҡтарҙа «Ғәбдүк» исемендә күрһәтелә.
Ауылдың икенсе боронғо исеме — Сысҡан.
1795 йылда — Инйәр йылғаһы буйында урынлашҡан Сысҡан (Ғәбдөк) ауылында 13 йорт-ихата булған, һәр береһендә 3-әр кеше йәшәгән. Бер йортта типтәр кешеһе булған.
1859 йылда — 200 кеше, 21 йорт-ихата
1920 йылда — 334 кеше, 66 йорт-ихата.
Ауыл исеме Ғәбдөк тигән антропонимдан алынған. Легенда буйынса Ғәбдөк менәнСысҡан ағалы-ҡустылы булған.
Улар бүләктәр алып, батшаға ҡалтағай менән барып, Инйәр йылғаһы буйында урынлашырға грамоталар алып ҡайтҡан (икенсе версия буйынса, уларҙың атаһы Ҡолман барған). Ғәбдөк ауылға нигеҙҙе хәҙерге урынына һалған, ә Сысҡан хәҙерге Кәрпесте ауылынан саҡ ҡына аҫтараҡ урынлашҡан. Ҡыҙғанысҡа күрә, ауыл Архангель заводы хужабикәһе графиня Коссоковская биләмәһенә индерелгән, һәм ауыл халҡына был урынды ташлап китергә тура килә. Ауыл халҡының күпселек өлөшө Ғәбдөк ауылының аръяҡ ярына килеп төпләнгән, шуға күрә хәҙерге ваҡытта тиклем ауылды ике исем менән атайҙар.
Йәйгеһен ауыл кешеләре Ташлуй тигән тау битендә йәйләү ҡорған. Ауыл кешеләре малсылыҡ, ҡортсолоҡ менән шөғөлләнгән.
Ә.З. Әсфәндиәровтың «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» тигән китабында Тамъян-Ҡатай кантоны Ҡатай улусына ҡараған Ғәбдөк ауылы тураһында бына ниҙәр яҙылған:
Ауылға тәүге булып килеп нигеҙләнгән кеше тураһында наҡыҫ мәғлүмәттәрҙе М. Ф. Чурконың «БАССР-ҙың Тамъян-Катай кантонының тарихи очеркы» (Өфө, 1927) тигән китабынан алырға мөмкин. Унда XIX башында кантон ярҙамсыһы булып хеҙмәт иткән яһауыл Ғәбдөк Нуғай улы Яуғастиндың шәжәрәһе һүрәтләнгән.
Ғәбдөктәр Татлуй тауы битләүенә йәйләүгә күсеп йөрөгән. 29 йортта 196 кеше йәшәгән, 160 ат, 45 һыйыр, 46 һарыҡ, 15 кәзә тотолған. Малдар һаны тураһында һандар, күренеүенсә, ҙур түгел; улар хужалыҡтың рентабелле булмауын күрһәтә. Шуға күрә халыҡ солоҡсолоҡ (14 солоҡ) һәм умартасылыҡ (16 умарта) менән шөғөлләнгән, күрәһең.
Өҙөктән күренеүенсә, Ташлуй хата менән «Татлуй» тип яҙылған. Кеше һәм малдар һаны нисәнсе йылға ҡарай икәне теркәлмәгән.
Ошо уҡ китаптағы 1920 йылда яҙып алған легенда буйынса, Инйәр йылғаһы буйҙарындағы ерҙәргә батшанан жалованный грамота килгән. Ҡолман тархандың Ғәбдүк, Сысҡан, Уҫманғәле, Йөйәк исемле улдары булған, улар шул исемдәге ауылдарға нигеҙ һалған

# Ғәбдөк
## Халыҡ һаны

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса (2002) төп халҡы — башҡорттар (99 %). 2009 йылдың 1 ғинуарына ауылда 518 кеше йәшәгән.

# Ғәбдөк
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Белорет): 158 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Йөйәк): 8 км
# Красноармейская (Стәрлетамаҡ районы)

Красноармейская (рус. Красноармейская) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 281 кеше. Почта индексы — 453164, ОКАТО коды — 80249864004.

# Красноармейская (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 60 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Первомайский): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 60 км
# Әзербайжандар

Әзербайжандар (әзерб. azərbaycanlılar آذربایجانلیلار, Azərbaycan türkləri ترکهای آذربایجانی, türklər ترکها ) — Әзербайжан һәм төньяҡ-көнбайыш Ирандың ҙур өлөшөн алып торған төрки телле халыҡ..
Дөйөм һаны 29 млн кеше. Иран һәм Әзербайжандан башҡа Рәсәйҙә (Дағстан), Грузияла (Борчалы) һәм Төркиәлә (Карс һәм Ыгдыр) әзербайжандар күпләп йәшәй.
Дағстан Республикаһының аҙ һанлы урындағы халҡы булып иҫәпләнә. Ислам диненең шиғисылыҡ динен тоталар. Антропологик яҡтан әзербайжандар европоид расаһының каспий тибына ҡарай.
Әзербайжанда 8 миллиондан артыҡ әзербайжан йәшәй, һәм улар ил халҡының 91 процентын тәшкил итә. Ирандың Тәһран, Кереж, Мәшһәд ҡалаларында әзербайжандарҙың мәхәлләләре бар.
Рәсәйҙә Көньяҡ Дағстанда 2002 йылғы иҫәп буйынса 111 656 әзербайжан йәшәй.
# Рокштедт

Рокштедт (нем. Rockstedt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 240 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,93 км². Диңгеҙ кимәленән 230 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99713 һәм автомобиль коды — KYF.
# Родюкова Валентина Трофимовна

Родюкова Валентина Трофимовна (2 декабрь 1926 йыл — 25 февраль 2015 йыл) — СССР-ҙың тимер юл инженеры. Балашов I тимер юл станцияһы начальнигы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981).

# Родюкова Валентина Трофимовна
## Биографияһы

Валентина Трофимовна Родюкова 1926 йылдың 2 декабрендә Балашов ҡалаһында тимер юлсы ғаиләһендә тыуған.
1947 йылдан алып, Мәскәү тимер юл техникумын тамамлағандан һәм тимер юлдарҙы эксплуатациялау буйынса техник һөнәре алғандан һуң, үлсәүсе булып эшләй башлай, һуңынан поездарҙы ҡабул итеп тороусы, станция буйынса дежур, контейнерҙар ташыу буйынса инженер-иҡтисадсы булып эшләй.
Бөтә Союз тимер юл транспорты инженерҙарының ситтән тороп уҡыу институтын тамамлағандан һуң Балашов I станцияһы етәксеһе урынбаҫары һәм етәксеһе булып эшләй. В. Т. Родюкова етәкселегендә станция коллективы Волга буйы тимер юлында социалистик ярыш лидеры булып китә. Яҡшы эше өсөн станция коллективы СССР Министрҙар Советының Байрағын ала һәм СССР ВДНХ-һының Почет таҡтаһына индерелә.
1974 йылдың 28 февралендә СССР Юғары Советы Президиумының указы менән, «хеҙмәт уңыштары өсөн» Валентина Трофимовна Родюкова Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденына лайыҡ була.
СССР Юғары Советы Президиумының 1981 йылдың 2 апрелендәге указы менән, «ҙур производство ҡаҙаныштары, унынсы биш йыллыҡ заданиеһын һәм социалистик йөкләмәләрен ваҡытынан алда үтәгәне өсөн», Валентина Трофимовна Родюковаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Төп эшмәкәрлегенән тыш В. Т. Родюкова халыҡ депутаттары Балашов ҡала Советы депутаты итеп һайлана.
Балашов ҡалаһында йәшәй. 2015 йылдың 25 февралендә вафат була.

# Родюкова Валентина Трофимовна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы (2.04.1981)
* Ленин ордены (2.04.1981)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (28.02.1974)
* Почетлы тимер юлсы.
* Балашов муниципаль районының почетлы гражданы.
# Дуванейка

Дуванейка — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шароварка йылғаһының һул ярына тамағынан 7,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Дуванейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Павловка һыуһаҡлағысынан Шаҡша биҫтәһендәге һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201212111100023810
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102381
* Бассейн коды — 10.01.02.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вары-Хадыта

Вары-Хадыта — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ер-Хадыта йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Вары-Хадыта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300035170
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303517
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Дудет

Кесе Дудет — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дудет йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Дудет
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015644
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201564
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Саратан (Башкаус ҡушылдығы)

Саратан — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Башкаус йылғаһының уң ярына тамағынан 122 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Саратан (Башкаус ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100002552
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100255
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сиҙәм ауыл Советы (Хәйбулла районы)

Сиҙәм ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Хәйбулла районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Сиҙәм ауылы.

# Сиҙәм ауыл Советы (Хәйбулла районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Сиҙәм ауыл Советы (Хәйбулла районы)
## Ауыл биләмәһе составы

* Әбделнасир ауылы,
* Вәлит ауылы,
* Иҫәнгилде ауылы,
* Комсомольск ауылы,
* Сиҙәм (ауыл биләмәһенең административ үҙәге).
# Ламыш

Ламыш — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Таранжуль йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Ламыш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200014401
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201440
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2