yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ғәлин Ғәббәс Хәлил улы

Ғәлин Ғәббәс Хәлил улы (1900—1922) — ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары (1921—1922).
Ғәлин Ғәббәс Хәлил улы 1900 йылда Өфө ҡалаһында тыуған. 1919 йылда йәш егет коммунистар партияһына инә. 1921 йылдың ғинуар айынан алып 1922 йылдың мартына тиклем ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары вазифаһын биләй.
1922 йылда тиф ауырыуынан вафат булып ҡала.
# Турыш

Турыш — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иргина йылғаһының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Турыш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012685
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101268
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тачанка (һәйкәл)

Тачанка-Ростовчанка — монумент (һәйкәл) Бөйөк Октябрь Социалистик Революцияһының 60 йыллығы йылында Граждандар һуғышы ваҡытындағы Беренсе Атлы армияға бағышлап ҡуйыла.
Гипстан эшләнгән, эсе ҡыуыш һәйкәл 1977 йылда асыла. Тыштан композиция баҡыр табаҡтар менән көпләнә. Монумент Дондағы Ростов ҡалаһына көньяҡтан ингән ерҙә урынлашҡан.
Һәйкәлде скульпторҙар В. Д. Батяй, Б. К. Лапко, А. Я. Косолапов, архитектор П. А. Ибалаков ингән ҙур ижади төркөм эшләй. Коллективҡа 1902 йылғы стачкаға ҙур һәйкәл эшләгән скульптор А. А. Скнарин етәкселек итә.

# Тачанка (һәйкәл)
## Тарихы

Дондың һул яҡ ярында, Маныч — Батайск — Аҙау һыҙатында 1920 йылдың ғинуарында, тап әле һәйкәл урынлашҡан ерҙә генерал Деникиндың Ирекле армияһының сигенеүсе частары менән Буденныйҙың Беренсе Атлы армияһы араһында алыштар бара. Иҫтәлекле таҡтаташҡа: «1918. Беренсе Атлы армияға бағышлана. Һәйкәл Бөйөк Октябрь Социалистик Революцияһының 60 йыллығы йылында ҡуйылды», — тип яҙылған. Ҡоролманың дөйөм бейеклеге — 15 м. Ул 2009 йылда реставрациялана.

# Тачанка (һәйкәл)
## Һүрәтләнеше

Һәйкәлде ҡайһы яҡтан ҡына сығып ҡараһаң да, унда сабып барған дүрт атты күрергә мөмкин. Улар ҡорал ҡуйылған тачанкаға егелгән. Тарихтан мәғлүм булыуынса, тачанкаға өс ат егелә, әммә һәйкәлдә уларҙы театр биналарының фасадындағы кеүек дүртәү итеп һынландырырға ҡарар ителә. Бөтөн скульптура төркөмө тачанка юғары тиҙлектә үтеп киткәндә күҙалланғанса эшләнгән, шуға күрә тәгәрмәстәрҙең энәләре лә, дилбегә лә күренмәй.
# Ершовка (Кеть ҡушылдығы)

Ершовка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 969 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Ершовка (Кеть ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200025005
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202500
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лосинка (Дунаева ҡушылдығы)

Лосинка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Дунаева йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Лосинка (Дунаева ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027597
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202759
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Үрге Маганакова

Үрге Маганакова — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Үрге Терсь йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Үрге Маганакова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200010558
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201055
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нортленд (Сомали)

Ҡалып:Флаг Сомали Нортленд - (ҡитға исеме) лағы дәүләт.
# Чов-Ю

Чов-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Серт-Полой ҡылымығының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Чов-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000020169
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002016
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Татарстан йәштәре (газета)

«Татарстан яшьләре», шулай да «Татарстан йәштәре» — татар йәштәренең татар телендә сығыусы ижтимағи-сәйәси газетаһы.

# Татарстан йәштәре (газета)
## Сәхифәләр

Сәхифәләр тематик яҡтан газета уҡыусыларын иң ҡыҙыҡһындырған темаларына эйә. Бөгөнгө көндә газета биттәрендә даими араһында ҡулланылғандары араһында:
* "Ете көн"
* "Юмор-сатира"
* "Хәтер-иҫтәлек"
* "Йәшәйеш"
* "Көн ҡаҙағы"
* "Атнакис ҡунағы"
* "Серҙәш"
* "Тормош тулҡындары"
* "Баҡсасы почмагы".

# Татарстан йәштәре (газета)
## Баш мөхәррирҙәр

"Татарстан йәштәре" газетаһын төрлө йылдарҙа та күп мөхәррир етәкләгән. Ҡайһыларылыр ижад эше менән мауығып вазифаһын ҡалдырып киткән, ҡайһыларылыр репрессия ҡорбандары булараҡ бик көслө, икенселәре татар халҡына хеҙмәт башҡарыуын башҡа ҡырҙа дауам иткән.
Мөхәррирҙәр исемлеге :
| Исемдәр | Йылдар |
| Ғөбәйҙулла Ҡушаев | 1920-1922 |
| Мөхәммәт Парсин | 1922- |
| Вәли Шәфиғуллин | |
| Шакир Рәмзи | |
| С. Фәхреев | |
| Л. Ғөмәров | |
| Ш. Фәхретдинов | |
| Ф. Мөбәрәкшин | |
| Барый Ҡорбанов | 1928-1929 |
| Ибраһим Ғази | 1929- |
| Х. Бәҙри | |
| Р. Хәмиди | |
| Х. Исмай | |
| Г. Дәүләтшин | |
| Я. Насиров | |
| Гали Хужи | 1949-1954 |
| Рәфәҡ Тимерғалин | |
| Ислам Беляев | 1958-1959 |
| Мансур Хәсәнов | 1959 (8 ай) |
| Барлас Камалов | 1959-1962 |
| Шәйех Зәбиров | 1963-1965 |
| Сәлих Ғарипов | 1965-1973 |
| Йәүҙәт Кәлимуллин | 1973-? |
| Ислам Әхмәтйәнов | 1978-1982 |
| Харис Әшрәфжанов | 1982-1985 |
| Хәлим Гайнуллин | 1985-1990 |
| Исмәғил Шәрәфиев | 1990-2017 |
| Атлас Ғәфиятов | 2017 йылдан алып |
# Криптография, элемтә һәм информатика институты

Криптография, элемтә һәм информатика институты (рус. Институт криптографии, связи и информатики ИКСИ) — Рәсәй Федераль Именлек хеҙмәте академияһының структура подразделениеһы, мәғлүмәт тапшырыу, һаҡлау һәм эшкәртеү буйынса белгестәр әҙерләй. ИКСИ Рәсәй буйынса мәғлүмәт хеүфһеҙлеге өлкәһендә төп уҡыу йорто булып тора.

# Криптография, элемтә һәм информатика институты
## Тарихы

1949 йылдың 19 октябрендә ҡарар ВКП(б) Үҙәк Комитеты Политбюроһы ҡарары менән Криптографтарҙың юғары мәктәбе ойошторола, ә Мәскәү дәүләт университетының Механика-математика факультетында СССР Министрҙар Советы ҡарары менән ябыҡ бүлексә булдырыла. 1960 йылда уларҙы берләштереү нигеҙендә СССР КГБ Юғары мәктәбенең 4-се (техник) факультеты барлыҡҡа килә.
1962 йылдың 10 майында КГБ рәйесе бойороғо менән факультетының 5 йыл уҡыу ваҡыты менән көндөҙгө бүлеге асыла. Факультетты математик, криптограф һәм педагог И. Я Верченко етәкләй, ул 1972 йылға тиклем факультеттың юғары математика кафедраһы начальнигы (1962 йылдың 5 июленән), факультет начальнигы (1963 йылдың майынан) һәм физика-математика һәм техник фәндәр кандидаты һәм докторы ғилми дәрәжәһен биреү буйынса Ғилми совет рәйесе вазифларын бер үк ваҡытта башҡара.
1992 йылда Юғары мәктәптең техник факультеты Криптография, элемтә һәм информатика институты (ИКСИ) тип үҙгәртелә. Әҙерлектең төп йүнәлештәре булып: криптография, ғәмәли математика, информатика һәм иҫәпләү техникаһы, электрон техника, радиотехника һәм элемтә тора.
ИКСИ составында түбәндәге факультеттар эшләй: ғәмәли математика, махсус техника, мәғлүмәт хәүефһеҙлеге һәм оператив-техник факультет, тәбиғәт фәндәре кафедраһы, инглиз теле һәм махсус профилдәр киске физика-математика мәктәбе, бюджетҡа ҡарамған ғилми-тикшеренеү лабораторияһы.

# Криптография, элемтә һәм информатика институты
## Ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге

Институтта 200-ҙән ашыу профессор-уҡытыусылар составы эшләй. Улар араһында 150-нән ашыу фән докторҙары һәм кандидаты, академиктар һәм төрлө академияларҙың мөхбир ағзалары бар. Рәсәй Федерацияһы Президенты гранты ярҙамында ике фәнни мәктәп (алгебра һәм радиотехника йүнәлешендә) булдырылған. Институттың йәш ғалимдарының ғилми тикшеренеүҙәре Президенттың шәхси гранттары менән хуплана. Академияла институт проыиле буйынса адъюнктура, диссертациялар советы эшләй.

# Криптография, элемтә һәм информатика институты
## Мәғлүмәт хәүефһеҙлеге өлкәһендәге уҡыу-методик берекмәһе

Рәсәй Госкомвузының 1996 йылдың 9 апрелендәге 613-сө бойороғо менән ИКСИ базаһында мәғлүмәт хәүефһеҙлеге буйынса Рәсәй юғары уҡыу йорттарының Уҡыу-методик берекмәһе (УМО ИБ) ойошторола. Уға 74 юғары уҡыу йортона вәкилдәре, шулай уҡ ведомстволар, предприятиелар, учреждениелар һәм ойошмалар вәкилдәре инә. УМО ИБ мәғлүмәт хәүефһеҙлеге буйынса белгестәр әҙерләргә теләгән юғары уҡыу йорттары өсөн белем биреү стандарттарын, уҡыу пландарын, уҡыу программаларын эшләй, вуздарҙы лицензиялау, аттестациялау һәм аккредитациялауҙа ҡатнаша.
# Түбәнге Хадыта

Түбәнге Хадыта — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Түбәнге Хадыта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053146
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305314
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Котлунг-Яун

Котлунг-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лимпас йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Котлунг-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042808
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204280
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тауха

Тауха (нем. Taucha) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 14352 кеше йәшәй. Майҙаны — 33,7 км². Диңгеҙ кимәленән 128 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 4425 һәм автомобиль коды DZ.
# Турын-Яун

Турын-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сукур-Яун йылғаһының һул ярына тамағынан 87 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Турын-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042518
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204251
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Үрге Вочес

Үрге Вочес — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Виледь йылғаһының уң ярына тамағынан 164 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Үрге Вочес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024556
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002455
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Аккун-Ягун

Аккун-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сугмутен-Ягун йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Аккун-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200043225
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204322
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Крынка

Кесе Крынка — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Крынка йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Крынка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000051812
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005181
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Помряскин

Помряскин (рус. Помряскино) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 240 кеше. Почта индексы — 453141, ОКАТО коды — 80249804002.

# Помряскин
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Айгөл): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 15 км
# Чернава (йылға)

Чернава — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1150/187 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 75 км.

# Чернава (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кесе Ырғыҙ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001412112100009393
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100939
* Бассейн коды — 11.01.00.014
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Ямная (Стерлина ҡушылдығы)

Оло Ямная (Ямная) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Стрелина йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Оло Ямная (Стерлина ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300412115200012292
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201229
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Доброрез Василий Павлович

Доброрез Василий Павлович (31 ғинуар 1917 йыл — 4 апрель 1999 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында һәм Еңеү Парадында ҡатнашҡан яугир. Айырым инженер‑сапёр батальонының отделение командиры, өлкән сержант. Советтар Союзы Геройы (1945). СССР‑ҙың почётлы тимер юлсыһы (1950).

# Доброрез Василий Павлович
## Биографияһы

Василий Павлович Доброрез 1917 йылдың 31 ғинуарында Төньяҡ Маньчжурияның (хәҙер — Ҡытай) «Шуанчеп» станцияһы эшсе ғаиләһендә тыуған. Мәктәптә ете класс тамамлаған. 1935—1941 йылдарҙа «Өфө» станцияһының паровоз депоһы слесары булып эшләй. 1941 йылдың 5 июнендә Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһына хеҙмәткә саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән — фронтта. 1945 йыл ғинуарына өлкән сержант Василий Доброрез 1-се Украин фронты 16-сы штурмлаусы инженер-сапер бригадаһының 76-сы айырым штурмлаусы инженер-сапер батальонының отделение командиры. Одра аша сыҡҡанда батырлыҡ күрһәтә.
1945 йылдың 27 ғинуарынан 28 ғинуарға ҡарай төндә Доброрез үҙенең отделениеһы менән бергә Опол районы эргәһендә күпер төҙөлөшөндә әүҙем ҡатнаша. Дошмандың тупланған миномет һәм артиллерия утына ҡарамаҫтан, Доброрез беренселәрҙән булып боҙло һыуға ташлана һәм ҡоролмалар урынына деталдәр килтерә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 10 апрелендәге Указы менән «командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм шул уҡ ваҡытта күрһәткән ҡаһарманлығы һәм батырлығы өсөн» өлкән сержант Доброрез Василийға Ленин ордены һәм 6065 һаны менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырылып, «Советтар Союзы Геройы» тигән исем бирелә.
Еңеү Парадында ҡатнаша. 1946 йылда демобилизациялана. 1949 йылдан Өфөлә йәшәй, Куйбышев тимер юлында эшләй. 1999 йылдың 4 апрелендә вафат була, Өфөнөң Көньяҡ зыяратында ерләнә.

# Доброрез Василий Павлович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы.
* Ленин ордены.
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985).
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (05.06.1945).
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (02.09.1944).
* Медаль «За боевые заслуги» (22.11.1943).
* Ммҙалдар.
# Ильясова Зөһрә Хәмит ҡыҙы

Ильясова Зөһрә Хәмит ҡыҙы (17 ноябрь 1950 йыл) — балет артисы, педагог. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1984), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1980) артисы .

# Ильясова Зөһрә Хәмит ҡыҙы
## Биографияһы

Зөһрә Хәмит ҡыҙы Ильясова 1950 йылдың 17 ноябрендә Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
1969 йылда А. Я. Ваганова исемендәге Ленинград хореография училищеһын тамамлай (педагогы Ф. И. Балабина) һәм Өфөгә яҡшы әҙерлекле профессиональ балерина булып ҡайта. Силәбе мәҙәниәт һәм сәнғәт академияһын (2012) тамамлаған. Ильясованың башҡарыу сәнғәтенә рух күтәренкелеге, музыкаль тасуирилыҡ, нескә һығылмалылыҡ һәм юғары бейеү оҫталығы хас.
1969—1980 йылдарҙа — Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының балет солисы. Түбәндәге партиялар башҡара: Анель («Зәңгәр Дунай»), Маша («Щелкунчик»), Аврора («Йоҡоға талған һылыу») Жизель (А. Адандың шул уҡ исемле балеты), Одетта — Одиллия «Аҡҡош күле»); Зәйтүнгөл («Сыңрау торна»), Айгөл («Айгөл иле»; дебют, 1971, Мария «Баҡсаһарай фонтаны», Сөйөмбикә «Шүрәле»), Китри («Дон Кихот»).
Рәсәйҙең Ҙур театры, «Ла‑Скала» театры (Милан ҡалаһы, Италия) һәм башҡа сәхнәләрендә бейей. РСФСР-ҙың халыҡ артистары А. П. Головань, А. Ә. Монтаһиров менән сығыш яһай. Ульяновск (1968), Ленинград (1969) ҡалаларында БАССР сәнғәте көндәрендә, Ҡарағалпаҡ АССР-ында үткәрелгән БАССР әҙәбиәте һәм сәнғәте көндәрендә (1976) ҡатнаша. СССР һәм сит илдәр (Венгрия, Испания, Италия, Португалия, Чехословакия һәм башҡалар) буйлап гастролдәрҙә була.
1980 йылда Зөһрә Ильясова Муса Йәлил исемендәге Татар академия опера һәм балет театрының төп солисы булып китә. 1984 йылда «РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы» исемен ала.
1990 йылда Ильясова Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының ул саҡтағы директоры Радик Гәрәев саҡырыуы буйынса ҡабаттан Өфөгә ҡайта һәм 1992 йылға тиклем Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында эшләй. 1992—1994 йылдарҙа Түбәнге Новгород һәм Силәбе опера һәм балет театрҙарында эшләй. 1994 йылдан ул Хореография училищеһының (хәҙер Рудольф Нурeев исемендәге Башҡорт хореография училищеһы) директоры Алик Сәлих улы Биксурин саҡырыуы буйынса училищела педагог булып эшләй башлай.
2000—2004 йылдарҙа — Зөһрә Хәмит ҡыҙы Ҡаһирә балет академияһында (Мысыр) уҡыта.
2004 йылда ҡабаттан Өфөгә ҡайта һәм Башҡорт хореография училищеһында педагогик эшмәкәрлеген дауам итә.