# 3 апрель

3 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 93-сө (кәбисә йылында 94-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 272 көн ҡала.

# 3 апрель
## Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар
### Халыҡ-ара

* Ер: Изге эштәр көнө.
** Һыу хайуандары көнө.
** Кеҫә телефонының тыуған көнө.
** Ҡәһүә тартҡыстың тыуған көнө.
** Штрих-кодтың тыуған көнө.

# 3 апрель
## Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар
### Милли

* АҠШ: Цирк көнө.
** Күңелһеҙ эштән баш тартыу көнө.
* Гвинея: Икенсе Республика иғлан итеү көнө.

# 3 апрель
## Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар
#### Төбәк байрамдары

* Саха Республикаһы: Атайҙар көнө.
* Ярославль өлкәһе: Бухгалтерҙар көнө.

# 3 апрель
## Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар
#### Төбәк байрамдары
##### Һөнәри

* Ҡырғыҙстан: Бухгалтерҙар һәм аудиторҙар көнө.

# 3 апрель
## Байрамдар һәм иҫтәлекле даталар
#### Төбәк байрамдары

* Ярославль өлкәһе: Бухгалтерҙар көнө.

# 3 апрель
## Тарихи ваҡиғалар

* 1502: Христофор Колумб етәкселегендә дүртенсе экспедиция башлана.
* 1860: АҠШ-та трансконтиненталь почта хеҙмәте эшләй башлай.
* 1879: София Болгарияның баш ҡалаһы тип иғлан ителә.
* 1885: Германия уйлап табыусыһы Готлиб Даймлер тәүге двигателгә патент ала.
* 1905: Аргентинаның популяр футбол клубтарының береһе — «Бока Хуниорс» ойошторола.
* 1910: Төньяҡ Америкалағы Алясканың иң бейек (6193 м) Денали тауы түбәһенә тәүге тапҡыр альпинистар күтәрелә.
* 1966: СССР-ҙың «Луна-10» автоматик станцияһы донъяла тәүге тапҡыр Ай тирәләй орбитаға сығарыла.
* 1967: СССР-ҙа «Кавказская пленница, или Новые приключения Шурика» кинофильмының премьераһы була.
* 1995: Рәсәйҙең Федераль контрразведка хеҙмәте, Президент Указына ярашлы, Федераль именлек хеҙмәте итеп үҙгәртелә.

# 3 апрель
## Был көндө тыуғандар
### Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
#### 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар

* Мөхөтдин Тажи (төп исеме Мөхөтдин Язар улы Тажитдинов; 1906—11.08.1991), журналист, шағир. 1936 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
* Абдуллин Биктимер Хажмөхәмәт улы (1921—2007), педагог, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1958—1987 йылдарҙа Ауырғазы балалар йорто директоры. РСФСР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы. Ҡыҙыл Байраҡ, Ҡыҙыл Йондоҙ һәм Ватан һуғышы ордендары кавалеры.
* Медведева Нина Васильевна (ҡыҙ фамилияһы Анчугова; 1946), мәғариф ветераны. Өфө ҡалаһы 42-се лицейының элекке математика уҡытыусыһы. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы.

# 3 апрель
## Был көндө тыуғандар
### Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
#### 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар

* Ураҙбаев Насир Рафиҡ улы (1902—31.01.1981), партия, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1941—1946 йылдарҙа ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты секретары, 1946—1951 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе. 1951 йылдан СССР урман һәм ҡағыҙ сәнәғәте министры урынбаҫары, 1953 йылдан — Урман сәнәғәте министрлығының идаралыҡ начальнигы; 1955—1962 йылдарҙа «Башлес» ағас әҙерләү комбинаты начальнигы. СССР-ҙың дүртенсе, РСФСР-ҙың икенсе һәм Башҡорт АССР-ының 3-сө саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. БАССР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1962). Ике Ленин (1944, 1949) һәм ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1943, 1948) ордены кавалеры.
* Николаев Василий Семёнович (1907—29.12.1989), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, механизацияланған бригаданың мотоуҡсылар батальоны пулемётсыһы, гвардия рядовойы. Башҡорт АССР-ының 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Советтар Союзы Геройы (1944). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы Яңы Семёнкин ауылынан.
* Ғөбәйҙуллина Нәзирә Ғәйзулла ҡыҙы (1947), хеҙмәт ветераны. 1966—1995 йылдарҙа «Салауатбыяла» производство берекмәһе токаре. 3-сө дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры.
* Зарипов Салауат Закир улы (1947—16.06.2019), урман хужалығы инженеры. 1974 йылдан Дүртөйлө урман хужалығының яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1997—2008 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының «Лесцентр» дәүләт унитар предприятиеһының Дүртөйлө филиалы директоры. Урмансыларҙың 5-се Бөтә Рәсәй съезы делегаты (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы (2005). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Илеш районы Рсай ауылынан.
* Мөхәмәтов Фәрит Фәһим улы (1947), ғалим-травматолог-ортопед. 1979—1984 һәм 2002—2013 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы; 1984 йылдан Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһы ҡарамағындағы «Травматология, ортопедия» махсуслаштырылған медицина ярҙамы үҙәге етәксеһе. Медицина фәндәре докторы (2002), профессор (2003). Рәсәйҙең (2000) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған табибы, СССР-ҙың (1991) һәм Башҡортостан Республикаһының (2008) һаулыҡ һаҡлау отличнигы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
* Хазанкин Роман Григорьевич (1947), мәғариф ветераны, педагог-методист. 1975 йылдан Белорет ҡалаһы мәктәптәре, 1990—2013 йылдарҙа — үҙе ойошторған Компьютер мәктәбе уҡытыусыһы һәм ғилми-методик етәксеһе, бер үк ваҡытта 1992—1999 йылдарҙа Вятка педагогия университеты, 2002—2011 йылдарҙа хәҙерге М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2008), РСФСР мәктәбенең (1987) һәм Башҡортостандың (2007) атҡаҙанған уҡытыусыһы. СССР-ҙың дәүләт (1990), Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең мәғариф өлкәһендәге премияһы (2006) һәм Н. К. Крупская исемендәге премия (1985) лауреаты, II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы кавалеры (2001). Белорет ҡалаһының почётлы гражданы (1997).
* Иштәкбаев Юлай Мөхәмәтғәли улы (1952), педагог. 1987 йылдан (өҙөклөк менән) Хәйбулла районы Йәнтеш урта мәктәбе уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1987—1996 йылдарҙа һәм 2009 йылдан — директор. Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1992). Сығышы менән ошо ауылдан.
* Фазлыев Рәфҡәт Ғәлим улы (1952), ғалим-ветеринар врач. 1978 йылдан Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2004—2009 йылдарҙа анатомия, гистология һәм ветеринария эшен ойоштороу кафедраһы мөдире. Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, ветеринария фәндәре докторы (2000), профессор (2002).
* Желтова Татьяна Николаевна (1957), музыкант. 1982 йылдан Өфөләге Әҙеһәм Исҡужин исемендәге 9-сы балалар музыка мәктәбенең фортепиано класы уҡытыусыһы, бер үк ваҡыта 2008 йылдан — директорҙың уҡытыу эштәре буйынса урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2008), төрлө кимәл ижади конкурс һәм фестивалдәр еңеүсеһе һәм лауреаты. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
* Үҙәнбаев Юлай Хәмит улы (1957), композитор. Өфө «Нур» татар дәүләт театрының музыкаль бүлек мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре һәм Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (1999).

# 3 апрель
## Был көндө тыуғандар
### Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
#### 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар

* Йәнекәйев Әхмәт Сафиулла улы (1903—1989), зоотехник, хәҙерге Башҡорт дәүләт аграр университетын тәүге тамамлаусы, ауыл хужалығы министрлығы хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ һәм ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. СССР-ҙың ауыл хужалығы отличнигы.
* Барышев Николай Иванович (1933—21.11.2002), механизатор. «Салауатстрой» ойошмаһының элекке тракторсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре (1997). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Архангел районының Ҡыҙыл Еҙем ауылынан.
* Бәҙертдинов Фәүәрис Мирсәйет улы (1938—16.07.2013), токарь, механик, йырсы, үҙешмәкәр сәнғәттә әүҙем ҡатнашыусы. Дүртөйлө районы «Сельхозтехника» берекмәһенең элекке токаре, автомеханигы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1978). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1974). Сығышы менән ошо райондың Мәмәдәл ауылынан.
* Михайлова Раиса Леонидовна (1943), педагог. 1966—2010 йылдарҙа Салауат ҡалаһы балалар баҡсалары тәрбиәсеһе һәм етәксеһе, шул иҫәптән 1977 йылдан — 12-се, 1980 йылдан — 2-се, 1985—1987 йылдарҙа 36-сы, 1989—2010 йылдарҙа 1-се «Ромашка» балалар баҡсаһы мөдире. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1995). Сығышы менән хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Челюскин урман хужалығы ҡасабаһынан.
* Фәйезова Тәнзилә Бакир ҡыҙы (1943), педагог, йәмәғәтсе. 1969 йылдан Салауат педагогия училищеһы лаборанты, 1976 йылдан — 19-сы мәктәп уҡытыусыһы. Ҡала советы депутаты (1984—1986). Башҡорт АССР-ы уҡытыусыларының 7-се съезы (1978) делегаты. РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1988). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Көйөргәҙе районының Ҡунаҡбай ауылынан.

# 3 апрель
## Был көндө тыуғандар
### Башҡортостан менән бәйле шәхестәр
#### 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар

* Нәбиуллин Вәли Ғәбей улы (1914—25.12.1982), дәүләт һәм хужалыҡ органдары хеҙмәткәре. 1939—1947 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы, 1951—1962 йылдарҙа Министрҙар Советы Рәйесе. СССР-ҙың 4-се һәм 5-се саҡырылыш Юғары Советы, БАССР-ҙың 1‑се, 3-сө, 4-се, 6-сы һәм 7-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин (1957), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1944, 1966) ордены кавалеры.
* Сәйетов Ғабдулхай Сәйет улы (1924—27.07.2000), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының взвод командиры ярҙамсыһы, сержант. Советтар Союзы Геройы (1945). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Балтас районы Текән ауылынан.
* Латипов Фәнис Рифҡәт улы (1954—5.07.2006), гимнаст-спортсы, уҡытыусы-тренер, судья. Өфө юғары уҡыу йорттарының элекке физик культура уҡытыусыһы. Спорт гимнастикаһы буйынса СССР-ҙың спорт мастеры, республика категорияһындағы судья. Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
* Пашков Сергей Афанасьевич (1959), хирург-ғалим, 1987—2003 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, артабан «Газпром трансгаз Өфө» йәмғиәтенең медик‑санитария бүлеге начальнигы. Медицина фәндәре докторы (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2007). Сығышы менән хәҙерге Новосибирск өлкәһе Обь ҡалаһынан.
* Байегетов Сәғиҙулла Исмәғил улы (Сәғиҙулла Байегет) (1974), ҡурайсы, театр һәм кино артисы, йырсы. 1997 йылдан М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2021).
* Федоренко Юрий Николаевич (1974) спортсы. 2001—2007 йылдарҙа Рәсәйҙең пауэрлифтинг буйынса йыйылма командаһы ағзаһы. Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы (2000) һәм атҡаҙанған (2005) спорт мастеры. Башҡортостандың күренекле спортсыһы (2002). Донъя (2003), Европа (2002) һәм Рәсәй (2002, 2006) чемпионы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Шишмә районы Алкин ауылынан.

# 3 апрель
## Был көндө тыуғандар
### Дөйөм исемлек

* 1880: Гавриил Горелов, Рәсәй империяһы һәм СССР рәссамы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1947).
* 1885: Борис Вилькицкий, Рәсәй империяһы һәм СССР гидрографы, геодезист, Арктиканы өйрәнеүсе.
* 1885: Бад Фишер, АҠШ рәссамы, карикатурист, комикстар авторы.
* 1905: Игорь Гелейн, СССР кинооператоры, төҫлө кинематографты башлап ебәреүселәрҙең береһе. РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1965).
* 1920: Юрий Нагибин, СССР яҙыусыһы, журналист һәм сценарист.
* 1924: Марлон Брандо, АҠШ-тың кино һәм телевидение актёры, режиссёр һәм әүҙем сәйәсмән.
* 1930: Гельмут Коль, 1982—1990 йылдарҙа ГФР федераль канцлеры, 1990—1998 йылдарҙа берләшкән Германия канцлеры.
* 1961: Эдди Мёрфи, АҠШ-тың комедия актёры, кинорежиссёр, продюсер һәм йырсы.

# 3 апрель
## Был көндө вафат булғандар

* 1991: Ёлкин Иван Сергеевич, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).