yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гаврилова Римма Александровна

Гаврилова Римма Александровна (31 июль 1934 йыл, Вязники, Владимир өлкәһе — 28 август 2008 йыл, шунда уҡ) — СССР туҡыусыһы, йәмәғәтсе. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1974). 1966 йылдан КПСС ағзаһы. Владимир өлкәһенән СССР-ҙың 10-сы һәм 11се саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1979-1989). Юғары Совет Президиумы ағзаһы (1979-1989).

# Гаврилова Римма Александровна
## Биографияһы

1934 йылдың 31 июлендә Вязники ҡалаһында эшсе ғаиләһендә тыуған. 1942 йылда фронтҡа киткән атаһын юғалта. Физик хеҙмәт менән иртә осраша, ғаиләгә ярҙам итергә кәрәк була.
1949 йылда ете класты тамамлағас, туҡыу техникумына уҡырға инә, ләкин ярты йылдан туҡыу фабрикаһына эшкә барырға мәжбүр була. Тәүҙә ике станокта эшләй, әммә тиҙҙән уға дүрт станокты, ә һуңынан алты туҡыу станогын ышанып тапшыралар. Эш менән бер рәттән техникумдың киске курстарын тамамлай.
1970 йылда 16 станокта эшләй башлай, биш йыллыҡ пландарын алдан үтәй.
1970 йылдан алып 1975 йылға тиклем 2-се саҡырылыш Владимир өлкә советы һәм Вязниковский ҡала советы депутаты итеп һайлана. 1975 йылда СССР Юғары Советы депутаты була. 1985 йылға тиклем СССР-ҙың Юғары Советы Президиумына эшсе синыф вәкиле булараҡ инә. 1989 йылдан алып хаҡлы ялда.
2008 йылдың 28 авгусында вафат була.

# Гаврилова Римма Александровна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1974)
* ике Ленин ордены (1971)
* Октябрь Революцияһы ордены (1981)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* СССР Дәүләт премияһы (1977)
* ВДНХ-ның Алтын миҙалы
* Вязники ҡалаһының почетлы гражданы
* Дечин (Чехия) ҡалаһының почетлы гражданы
* Хуана-Хата (Мексика) ҡалаһының почетлы гражданы
# Күндерәү (күл)

Күндерәү — (рус. Кундравинское озеро) - Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл районындағы күл, Сыбаркүл ҡалаһының көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан.

# Күндерәү (күл)
## География

Административ йәһәттән Күндерәү ауыл биләмәһенә инә.

# Күндерәү (күл)
## Этимологияһы

Атама башҡорттарҙың Күндерәс тигән ирҙәр исеменән килеп сыҡҡан тип һанайҙар. Күл буйында Күндерәс исемле ғәйрәтле бер ир уҙаманы йәшәгән тигән риүәйәт бар. XVIII быуат уртаһында Кундравинская тигән слободаһы, һуңғараҡ — казак станицаһы һәм Кундравы ауылы барлыҡҡа килә.

# Күндерәү (күл)
## Тәбиғәте

Күл төбө тигеҙһеҙ, ҡалын ләм ҡатламы менән ҡапланған. 2010 йылға тиклем бында балыҡ тотоу тыйылған булған, хәҙер балыҡ тотоу түләүле. Бында бик күп төр балыҡтар үрсей.
# Ғәтиәтуллин Адик Рәйес улы

Адик Рәйес улы Ғәтиәтуллин

# Ғәтиәтуллин Адик Рәйес улы
## Биографияһы

Адик Рәйес улы Ғәтиәтуллин 1999 йылда Чечен һуғышында һәләк булды.
Үлгәндән һуң «Батырлыҡ ордены» менән бүләкләнде.

# Ғәтиәтуллин Адик Рәйес улы
## Наградаһы

* «Батырлыҡ ордены»
# Кесе Покур

Кесе Покур — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Покур йылғаһының уң ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Кесе Покур
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041917
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204191
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Иҫке ратуша (Лейпциг)

Лейпцигтың Иҫке ратушаһы (нем. Altes Rathaus) Баҙар майҙанының көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан (нем. Markt) һәм үҙенең дәүмәле арҡаһында уның ансамблендә өҫтөнлөк итә. Бинаның икенсе яғынан ратушаға Нашмаркт (нем. Naschmarkt) майҙаны терәлеп тора.
1556—1557 йылдарҙа бургомистр һәм эре сауҙагәр Иероним инициативаһы менән төҙөлгән Иҫке ратуша бинаһында иҫке ҡоролма фрагменттары файҙаланыла. Төҙөлөш башлаған Пауль Шпекты ратуша проекты авторы тип иҫәпләйҙәр. Уның үлеменән һуң, 1557 йылда эшен Пауль Видеманн дауам итә. Артабанғы йылдарҙа бина бер нисә үҙгәртеп ҡороу кисерә һәм бөгөнгә XX быуат башы реставрацияһы һөҙөмтәһен кәүҙәләндерә. Ратушаның үҙенсәлеге булып башняһының ассиметрик урынлашыуы һанала. Ул фасадты һуң готика архитектураһы традициялары буйынса алтын киҫелеш буйынса киҫә.
Башня аҫтында Баҙар һәм Нашмаркт майҙандарын тоташтырған үткәүел бар һәм ул ике яҡтан махсус уйымдарға 1909 йылда төҙөлгән «Һыу инеүсе малай» һәм «Һыу инеүсе ҡыҙ» скульптура фонтандары менән биҙәлгән.
Иҫке ратуша Германияның һаҡланып ҡалған Ренессанс архитектураһының әһәмиәтле өлгөләренең береһе булып тора. 1909 йылда хөкүмәт Яңы ратуша бинаһында ултыра, ә Иҫке ратушала Лейпцигский ҡала тарихы музейы экспозицияһы урынлашҡан. Ратушала ҙур зал, ресторан, Мендельсон залы, һуңғы барокко стилендәге Крәҫтиән залы, ҡорал палатаһы һәм ҡаҙна бар.
# Абдуллин Ғәли Хәлил улы

Абдуллин Ғәли Хәлил улы (рус. Абдуллин Гали Халилович) (1914 — ?) — 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы. 62-се гвардия кавалерия полкының административ хеҙмәте гвардия старшинаһы, полк штабының өлкән писаре. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

# Абдуллин Ғәли Хәлил улы
## Биографияһы

Ғәли Хәлил улы Абдуллин 1914 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Дыуанай улусы (хәҙер — Башҡортостан Благовар районы) Күсәрбай ауылында тыуған. 1942 йылдың декабрендә Стәрлетамаҡ ҡала хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.

# Абдуллин Ғәли Хәлил улы
## Хәрби хеҙмәте

Абдуллин Ғәли Хәлил улы 1-се Белорус фронтында 7-се кавалерия корпусы составындағы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә, шайморатовсы. 62-се гвардия кавалерия полкы штабында өлкән писарь вазифаһын башҡара йәғни хәрби званиеһы буйынса полктың административ хеҙмәте гвардия старшинаһы була. Ғ. Абдуллиндың ҡаһарманлығы тураһында 62-се гвардия полкы командиры гвардия подполковнигы Маркарян наградаға тәҡдим итеү ҡағыҙында түбәндәгеләрҙе белдерә:
* 1945 йылдың 18 ғинуарында Томашув ҡалаһы өсөн алышта иптәш Абдуллин штаб начальнигынан команда пунктына тиҙ арала ике радиостанция менән бергә ике радисты оҙатып барырға тигән бойороҡ ала. Боҙ ярсыҡтары буйлап Пилица йылғаһы аша сығып, Абдуллин ҡалаға үтә. КП-ға тиҙерәк барып етер өсөн, дошмандан таҙартылмаған тағы бер нисә квартал араны үтергә кәрәк була. Ут яуып торған ҡурҡыныс шарттарҙа ул, юлды ҡыҫҡартып, команда пунктына радиостанцияны алып барып еткерә: дивизия штабы менән элемтә көйләнә... Шул уҡ көндөң төнөндә Абдуллин Томашув ҡалаһында 2 сәғәт буйына КП менән бәйләнешкә сыҡмаған 2-се эскадронды эҙләп таба һәм улар менён элемтә яйлана. Шулай уҡ Томашув ҡалаһы эргәһендәге урманды тикшереп йөрөгәндә, ике дошман һалдатын юҡ итә.
* Үҙенең ҡыйыулығы менән иптәш Абдуллин командованиеға Томашув ҡалаһын яулап алыу бурысын тормошҡа ашырырға ярҙам итте. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнеүгә лайыҡлы.

# Абдуллин Ғәли Хәлил улы
## Наградалары

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943)
* «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы (1945)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены

# Абдуллин Ғәли Хәлил улы
## Хәтер

Абдуллин Ғәли Хәлил улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Благовар районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
# Оръяль-Кы

Оръяль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Үрге Чортово йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Оръяль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300066922
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306692
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кильсинка

Кильсинка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кильсинская ҡылымығының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Кильсинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200031413
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203141
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Виндрей

Виндрей — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Парца йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Виндрей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем, Цна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200412110000028500
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002850
* Бассейн коды — 09.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Умартасылыҡ

Умартасылыҡ — бал, балауыҙ һәм башҡа умартасылыҡ продукттарын алыу өсөн тәғәйенләнгән ауыл хужалығы тармағы.

# Умартасылыҡ
## Умартасылыҡ продукттары

* бал
* балауыҙ
* инә ҡорт һөтө
* ҡорт һитәһе
* бал ҡорто ағыуы
* ҡорт елеме һ.б.

# Умартасылыҡ
## Тарихы

Умартасылыҡ дәүерендә солоҡсолоҡ — Бал ҡорто хаҡындағы тәүге мәғлүмәттәр бик боронғо дәүерҙәргә барып тоташа. Палеонтология белгестәре, бал ҡорто бынан 50 миллион йыл элек барлыҡка килгән, тип раҫлай.
Боронғо Египетта күсмә умартасылыҡ ныҡ үҫешкән булған. Боронғо заманда Греция менән Римдә балды тәңре тарафынан күктән төшөрөлгән илаһи ризыҡ тип иҫәпләгәндәр, уны кешенең аҡылын, зиһенен камиллаштырыусы, дәрт һәм илһам уятыусы сихри ниғмәт булараҡ ҡабул иткәндәр. Бал ҡортон изге йән эйәһе тип иҫәпләп, уның рәсемен мәмерйә таштарына, ҡаяларға, һауыт-һабаларға, ҡәбер таштарына сүкеп төшөрөр булғандар. Бынан 15 мең йыл элек төшөрөлгән ҡорт һүрәттәре бөгөнгө көнгә тиклем һакланып ҡалған. Әүәлге заманда Египетта бал ҡорттары тоғролоҡ, ҡаһарманлыҡ символы булып һаналған, сөнки улар, ояларын дошмандан һаҡлағанда, үҙҙәрен һәр ваҡыт үлемесле алышҡа дусар иткән.
Балдың шифаһы күптәнге замандарҙан уҡ билдәле. Мәҫәлән, Гиппократ ауырыуҙарҙы бал менән дауалаған. Сәләмәтлекте һаҡлау, ғүмерҙе оҙайтыу өсөн уларға көн дә әҙләп бал ашарға тәҡдим иткән. Был кәңәште тотоусыларзың байтағы ғүмер буйы яфаланған ауырыуҙарынан ҡотолған һәм йәшәү өсөн өҫтәмә көс-ҡеүәт алыр булған.

# Умартасылыҡ
## Бал һәм уны айыртыу

* Умартасы баллы рамды ҡарай
* Өлгөргән баллы рам
* Төтәткес менән өрҙөрөү
* Балалы һәм баллы рам.
* Өлгөргән балдың кәрәҙ ҡынаһын асыу
* Өлгөргән балдың кәрәҙ ҡынаһын асыу
* Махсус сәнске менән асыу
* Бал айыртҡыс менән бал алыу
* Балды һөҙөү
* Һауытҡа ҡойған саҡ
# Әбү Дауыт

Әбү Дауыт Сөләймән ибн әл-Әшғәс әс-Сиджистани (ғәр. أبو داود السجستاني‎; Әбү Дауыт булараҡ билдәле; Систан — 888, Бәсра) — танылған мөхәддис, «Әбү Дауыт Сүнәне» хәҙистәр йыйынтығы авторы.

# Әбү Дауыт
## Биографияһы

Дауыт һижри 202 йылда Ирандың көньяҡ-көнсығышында, Афғанстандың көньяҡ-көнбайышындағы Систан ҡалаһында тыуған.
Бәсрала йәшәгән һәм хәҙистәр йыйыу өсөн Хөрәсән, Ираҡ, Мысыр, Сирия, Хижәз һәм Хәлифәлектең башҡа урындары ла булып сыҡҡан. Беренсе сәйәхәтен ҡылғанда уға егерме йәш тә тулмаған була. Хәҙистәрҙе 300-ҙән ашыу мөхәддистән өйрәнә, улар араһында Әбү Сәләмә, Әхмәт ибн Хәнбәл, Ибн Әбү Шәйбә , Яхъя ибн Мәғин кеүек билдәле мөхәддистәр һәм башҡалар була.

# Әбү Дауыт
## Хеҙмәттәре

Әбү Дауыт 21-гә яҡын китап авторы булып тора, уларҙың иң билдәлеләре:
* Әбү Дауыт Сүнәне — йыйынтыҡта 4800-гә яҡын хәҙис бар.
* Китаб әл-Мәрасил — 600 хәҙис-мөрсәл ингән хәҙис йыйынтығы.
* Рисәләт Әбү Дауд илә әһли Мәккә — Мәккә халҡына үҙенең "Сүнән"е тасуирламаһы менән яҙылған хат.

# Әбү Дауыт
## Хеҙмәттәре
### Әбү Дауыт Сүнәне

Әбү Дауд Сүнәне сөнни ғөләмәләр таныған алты хәҙис йыйынтығынан һуң өсөнсө урынды биләй. Йыш ҡына Сүнәндә Әл-Бохари һәм Мөслим ибн әл-Хажаж йыйынтыҡтарында булмаған хәҙистәрҙе осратырға мөмкин. Күп ғалимдар Әбү Дауыттың хеҙмәтен юғары баһалай, сөнки ул хәҙистәрҙе бик ентекле һайлап ала һәм йыйынтығына үҙе тикшергән 500 000 хәҙистән 4800-өн индерә. Күп хәҙистәр ышаныслы дәрәжәһенә етә.
"Сүнән"дең бер нисә исемлеге бар, уларҙың текстарында бер аҙ айырмалар осрай.
# Сомина

Сомина — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Медведа йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Сомина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000007099
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000709
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ведемья

Ведемья — Рәсәй йылғаһы. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тверца йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ведемья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тверца, инешенән (Вышневоловец гидроузеленән) Тверь ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100512110000002383
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000238
* Бассейн коды — 08.01.01.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ялмата

Ялмата (балка Ялмата, Альмата) — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы, Вологоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Барманцак күленә ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Ялмата
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Дон һәм Волга йылғаларының ағымһыҙ тармаҡтары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек бассейнынан РФ сигенә тиклем Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07040000112108200000101
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200010
* Бассейн коды — 07.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Һикияҙ (Бөрө ҡушылдығы)

Һикияҙ — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһының Бөрө районы биләмәһендә аға. Йылға Бөрө йылғаһының уң ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Һикияҙ (Бөрө ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025469
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102546
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Теблешка

Теблешка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дрезна йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Теблешка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000003806
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000380
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ленин урамы (Учалы)

Ленин урамы (рус. улица Ленина) — Учалы ҡалаһыныӊ үҙәк урам, Рәсәй урамынан Тәү төҙөүселәр урамына тиклем һуҙылған. Максим Горький, Карл Маркс, Сибай урамдарын киҫеп үтә.
Урамдың оҙонлоғо — 2000 метр. Йәмәғәт транспорты хәрәкәте бар (1, 2 маршруттары). Урамда “Конечная”, “Максим Горький”, “Ленин Майҙаны”, “Автовокзал” туҡталыштар урынлашҡан.
Ленин Владимир Ильич хөрмәтенә аталған. Урамда 2-5 ҡатлы йорттар байтак.

# Ленин урамы (Учалы)
## Урындары

* 4-се йорт, Республика социаль ярҙам күрһәтеү үҙәге Учалы бүлексеһе
* 12-се йорт, Учалы район суды
* 24-се йорт, Ирәмәл ҡунаҡханаһы
* 27-се йорт,Учалы филармонияһы
* 36-се йорт, Россельхозбанк бүлексеһе
# Докучаева Алла Анатольевна

Докучаева Алла Анатольевна (7 ғинуар 1935 йыл) — яҙыусы, журналист. 1959 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. 1994 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1984). (1959), Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1997). Башҡортостан Министрҙар Кабинеты премияһы лауреаты (1997). С. Злобин исемендәге премия лауреаты (2010).

# Докучаева Алла Анатольевна
## Биографияһы

Докучаева Алла Анатольевна 1935 йылдың 7 ғинуарында Түбәнге Новгород ҡалаһында хеҙмәткәр ғаиләһендә тыуған. Тыуған ҡалаһында урта мәктәпте, 1957 йылда Горький университетының филология факультетын тамамлай. Университетты тамамлағас, Горький ҡалаһындағы гәзит һәм журналдарҙа эшләй, 1970 йылдан — Өфөлә «Вечерняя Уфа» гәзитенең бүлек мөдире, 1982 йылдан — секретары, 1993—2001 йылдарҙа — баш мөхәррир урынбаҫары.
Алла Анатольевна детектив жанрында проза әҫәре, балалар өсөн шиғырҙар, әҙәбиәт һәм сәнғәт темаһына мәҡәләләр яҙа.

# Докучаева Алла Анатольевна
## Әҫәрҙәре

Докучаев Алла Анатольевна — 20-нән ашыу документаль һәм нәфис китап авторы, танылған детектив оҫтаһы.
Китаптары: «Уроки на всю жизнь» (1986 йыл), «И лишь однажды осветило…» (1990), «Реликт сауҡалыҡтағы үлтереш» («Убийство в реликтовой роще», 1991), «Иҫке йорт серҙәре» («Тайны старого дома», 1993), « „Маскарад“ ағыуы» («Яд „Маскарада“», 2005), фәнни-фантастик роман «Алла хөкөмө» («Суд Божий», 2005).
Очерктар китаптары: «Балалар беҙгә оҡшаған» («Дети похожи на нас», 1991), «Лица. Знакомые и не очень» (2000).
# Строцци палаццоһы

Строцци палаццоһы (итал. Palazzo Strozzi) — ренессанс дәүерендәге флореция һарайы (палаццо). Бина 1489—1539 йылдарҙа Джулиано да Сангалло проекты буйынса Филиппо Строцци заказы буйынса төҙөлгән. Үҙенең формаһы менән башланғыс Яңырыу дәүеренең флоренция ҡала һарайына ҡарай

# Строцци палаццоһы
## Тасуирламаһы

Филиппо Строцци палаццоны төҙөү башлауҙың ваҡытын астрологик фараздарға ярашлы 1492 йылдың 6 авгусына билдәләй. Строцци ғаиләһенең архитекторы Бенедетто да Майано өлгө итеп авторы Микелоццо булған һәм хәҙер Медичи-Рикардо палаццоһы булараҡ билдәле Медичи һарайын ала.
Ҡабарынҡы таш блоктар менән көпләнгән бина бик аһәңле тәьҫораттар ҡалдыра. Уны төҙөүсе Кронактың сығып торған кәрнизе көсәйтә.
Филиппо Строцци үҙе палаццо төҙөлөшө тамамланмаҫ элек вафат булып ҡала, ә уның улы Пьеро Флоренциянан Францияға үҙенең ике туған апайы Екатерина Медичи һарайына сығып китә.

# Строцци палаццоһы
## Галереяһы

* Строцци палаццоһының заманса күренеше
* Эске ихатаһы
* Эске ихатаһы
* Строцци палаццоһының фасады

# Строцци палаццоһы
## Библиографияһы

* Alexander Markschies: Pracht Gebaute. Palazzo in Der Florenz Strozzi (1489-1534), 2000 Freiburg Breisgau im
# Табси-Яха

Табси-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡара диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Табси-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300041174
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304117
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әл-Ғәдид Ли-Диниллаһ

Әбү Мөхәммәт Ғабдуллаһ ибн Йософ әл-Ғәдид Ли-Диниллаһ, әл-Ғәдид Ли-Диниллаһ (ғәр. العاضد لدين الله‎‎) булараҡ билдәле; рус. Аль-Адид Лидиниллах) — Фатимиҙар хәлифәлегенең һуңғы хәлифәһе.

# Әл-Ғәдид Ли-Диниллаһ
## Тарихы

Әл-Ғәдид Ли-Диниллаһ 1160—1171 йылдарҙа идара иткән. Уның вафатынан һуң 1171 йылда Фатимиҙар империяһы тарҡала, ә уның урынында яңы мосолман сөнни дәүләте — күренекле Солтан Сәләх әд-Дин Йософ ибн Әйүп әл-Әйүби нигеҙ һалған Әйүбиҙәр солтанлығы барлыҡҡа килә.

# Әл-Ғәдид Ли-Диниллаһ
## Биографияһы

Әл-Ғәдид үҙенең кесе йәштәге ағаһы Әл-Фәйез вафат булғандан һуң 1160 йылда хәлифә тип иғлан ителгән, үҙенә лә 11 йәштәр тирәһе булған. Был ваҡытта Фатимиҙар династияһының йоғонтоһо шул тиклем көсһөҙ була, хатта тәре йөрөтөүселәр Мысырға һөжүм башлай.
Шевар ибн Мөжир, Сүриә әмире Нур әд-Дин Мәхмүт вәкиле, әл-Ғәдид һарайында вәзир вазифаһына өлгәшә (1163—1169) һәм дәүләттең ғәмәлдәге хакимы була һәм Сүриә ғәскәренә таянып, илде хаостан һаҡлап ҡала. Мысырҙың именлеге Нур әд-Дин кәрәк булғанда Шеварға Ширкүх етәкселегендәге Сүриә ғәскәрҙәрен бирә алыуы менән тәьмин ителгән.
Әммә, ахыр сиктә, Ширкүх Шеварҙы үлтерә һәм 1169 йылда уның урынын биләй, ә Ширкүх үлгәндән һуң, уның туғаны Сәләх әд-Дин Мысыр вәзире була.

# Әл-Ғәдид Ли-Диниллаһ
## Әйүбиҙәр династияһы барлыҡҡа килеү

Әл-Ғәдид билдәһеҙ шарттарҙа 1171 йылда вафат булғас, Сәләх әд-Дин тәхеткә уның вариҫтарының береһен дә ултыртмай, ә мәлик титулы алып, үҙаллы идара итә башлай һәм Әйүбиҙәр династияһына нигеҙ һала (1171—1260).