yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Краснова Зоя Игнатьевна

Краснова Зоя Игнатьевна (12 май 1938 йыл — 16 ғинуар 2014 йыл) — СССР-ҙың хеҙмәт алдынғыһы. Салауат нефть химияһы комбинаты аппаратсыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы, РСФСР Юғары Советы депутаты, КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһына кандидат. КПСС ағзаһы.

# Краснова Зоя Игнатьевна
## Биографияһы

Зоя Игнатьевна Краснова Башҡорт АССР-ының Бөрө районы Поповка ауылында тыуған. Мәктәпте тамамлағандан һуң шәхси тегеү оҫталары курсын тамамлай. Ермолаевка ауылында тегенсе булып эшләй. Китель һәм галифе салбарҙар тегә. Кейәүгә сыға һәм Салауат ҡалаһына йәшәргә китә.
1958 — 1960 йылдарҙа Салауат тегеү фабрикаһында тегенсе булып эшләй.
1960 — 1972 йылдарҙа — технологик насостар машинисы уҡыусыһы. 1961 йылдан — 18-се карбамид етештереү комбинатының 1-се цехында насостар машинисы.
1972 — 1983 йылдарҙа — Салауат нефть химияһы комбинатында аппаратсы, конвейерҙа эшләй, әҙер продукцияны үлсәп төрөп тора.
Насостарҙың ремонт араһындағы эшләү ваҡытын 10 процентҡа тиклем арттырыуға ирешә һәм агрегаттарҙың буш торған ваҡытын иң аҙға ҡалдыра. Технологик режимды аныҡ алып барыу иҫәбенә, 3. И. Краснова эшләгән бригада карбамид етештереү сифатын яҡшырта. Карбамидта зарарлы матдәләрҙең миҡдары норма буйынса 1,4 процент булғанда, бригада 1 процентҡа тиклем кәметеүгә өлгәшә. Туғыҙынсы биш йыллыҡтың (1971—1975) дүрт йылы эсендә хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырыу, биш йыллыҡтың аҙағына планлаштырылған 47,2 процент урынына, 55,6 процент тәшкил итә.
Туғыҙынсы биш йыллыҡтың дүрт йыллыҡ планы ваҡытынан алдараҡ — 1974 йылдың 15 октябренә үтәлә, пландан тыш 98 мең тонна карбамид бирелә, етештереү күләме 24,2 процентҡа үҫә.
Туғыҙынсы биш йыллыҡ заданиеһын һәм ҡабул ителгән социалистик йөкләмәләрен ваҡытынан алда үтәгәндә өлгәшкән ҙур ҡаҙаныштары өсөн, 1975 йылдың 16 июнендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән, уға Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1983 — 1988 йылдарҙа — техник ҡоролмалар слесары.
1975 — 1980 йй. IX саҡырылыш РСФСР Юғары Советы депутаты итеп һайлана.
1984- 1988 йылдарҙа — ун беренсе саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаты.
1981—1976 йылдарҙа — КПСС Үҙәк Ревизия комиссияһы ағзаһы (1976—1981). 1981 йылдан алып 1990 йылға тиклем — КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһына кандидат.
Хаҡлы ялға сыҡҡас Салауат ҡалаһында йәшәй. Салауат ҡалаһы ветерандар советында эшләй, ҡала йәштәре алдында хәтирәләре менән менән бүлешеп сығыш яһай, пенсионерҙарҙың тормош проблемаларын хәл итеүҙә ярҙам итә. Краснованың ҡыҙы, Наталья, әлеге ваҡытта «Газпром Нефтехим Салауат» акционерҙар йәмғиәтендә лаборатор-аналитик идаралығының инженер-технологы булып эшләй.
2014 йылдың 16 ғинуарында 76-сы йәшендә вафат була. Салауат ҡалаһының 3-сө зыяратында ерләнгән.

# Краснова Зоя Игнатьевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы. СССР Юғары Советы Президиумының 1975 йылдың 16 июнендәге указы, IX биш йыллыҡ заданияларын һәм ҡабул иткән социалистик йөкләмәләрен ваҡытынан алда үтәгәне өсөн.
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
* Ленин ордены,
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы,
* РСФСР һәм БАССР Юғары Советтарының Маҡтау ҡағыҙҙары.
# К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты

К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты (рус. Ярославский государственный педагогический университет имени К. Д. Ушинского ЯГПУ) — Рәсәйҙең Үрге Волга төбәгендә Ярославль ҡалаһындағы юғары уҡыу йорто. 1908 йылда нигеҙ һалына.

# К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты
## Тарихы

1908 йылда Ярославль Уҡытыусылар институты асыла, 10 йыл эсендә ул 200 мөғәллим әҙерләп өлгөрә. Ууҡыу йорто асылған ваҡыттан алып Ярославль земстовларының ҡағиҙәләре һәм ғөрөф-ғәҙәттәре лә нығына.
1918 йылда Ярославль педагогия институтына, 1919 йылда — йыл Ярославль Халыҡ мәғарифы институтына үҙгәртелә, 1922—1924 йылдарҙа Ярославль университетының педагогия факультеты була, унан һуң — Ярославль дәүләт педагогия институты (ЯГПИ) (Ярославлдең яҡынса ун йыл буйына берҙән-бер юғары уҡыу йорто) — 1946 йылдарҙа уға ҡасандыр Ярославлдә уҡытҡан, Рәсәйҙең ғилми педагогикаһына нигеҙ һалған Константин Дмитриевич Ушинский исеме бирелә. 1993 йылда уҡыу йорто университет статусын ала.
Университеттың өс филиалы бар, улар һуңынан ябыла. Сәбәптәре — Мәғариф министрлығының талаптарына тап килмәү. 2013 йылда Ростов филиалы, 2014 йылда Углич филиалы, 2015 йылда Рыбинск филиалы ябыла.
2016 йылда Ярославль дәүләт педагогия университеты базаһында М. В. Дорогов исемендәге фармацевтика технологиялары трансферы үҙәге асыла. Ул инновацион дарыу препараттары, фармацевтика сәнәғәте өсөн технологиялар эшләү һәм клиникаға тиклем тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнә.
Әлеге ваҡытта ректор булып Груздев Михаил Вадимович тора.

# К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты
## Структураһы

Юғары уҡыу йорто структураһында өс институт (педагогика һәм психология; филология; кадрҙар потенциалын үҫтереү), 9 факультет, вузға тиклем әҙерлек үҙәге бар Әҙерлектең төп өлкәләре — гуманитар, тәбиғи һәм ижтимағи фәндәр, белм биреү һәм педагогика, иҡтисад һәм идара итеү, мәҙәниәт һәм сәнғәт, хеҙмәтләндереү өлкәһе.

# К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты
## Рейтингтары

2007 йылда университет мәғариф өлкәһендә милли проекты еңеүсеһе була һәм РФ Мәғариф һәм фән министрлығының педагогик һәм лингвистик вуздары араһындағы рәсми рейтингта 5-се урын биләйк, "Рәсәйҙең иң яҡшы йөҙ юғары уҡыу йорто"ноң береһе булып таныла, «Сифат тәьмин итеү өлкәһендә иң яҡшы эш өсөн» өлкә конкурсы дипломанты.
2010 йылда, Рәсәйҙең барлыҡ вуздары араһында БДИ буйынса уртаса балл нигеҙендә педагогия юғары уҡыу йорттары араһында ЯГПУ 10-сы урында тора.
2016 йылда дәүләт вуздарының белем биреү сифатын бойондороҡһоҙ баһалау һөҙөмтәләре буйынса 67 иң яҡшы юғары уҡыу йорто исемлегенә инә.

# К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты
## Биналары

Уҡыу һигеҙ корпуста алып барыла.
# Кай-Геный-Кикя

Кай-Геный-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Поколька йылғаһының уң ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кай-Геный-Кикя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300064447
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306444
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Күҙәбай (Граховский район)

Күҙәбай — электән Удмурт Республикаһының Грахов районы ауылы, 1978 йылдан Порым ауылының бер өлөшө.

# Күҙәбай (Граховский район)
## Географик урыны

Ауыл Куҙәбай йылғаһының уң яҡ ярында, район үҙәге Грахов ауылынан көньяҡҡараҡ 2 км алыҫлыҡта һәм көньяҡта күрше Порым ауылына йәнәш урынлашҡан. Әлеге ваҡытта бөтөрөлгән ауыл, Порым ауылы составына Күҙәбай урамы булып инә.

# Күҙәбай (Граховский район)
## Тарихы

1859 йылғы X рәүиз материалдары йомғаҡтары буйынса ҡаҙна ауылы Әҙәм-Ятчи (Күҙебай) ауылында, Ҡара шишмә буйында урынлашҡан 31 йортта 261 кеше йәшәгән, һыу тирмәне эшләгән.
1921 йылға тиклем ауыл Вятка губернаһы Алабуға өйәҙе Граховский улусы составына ингән 1921 йылда Вот Автономиялы Округы барлыҡҡа килгән һәм ауыл Граховский улусы менән бергә Можгинский өйәҙеө составына күскән. 1924 йылдан алып 1963 йылға саҡлы ауыл Архангель ауыл советы составына ингән. 1963 йылда Архангель ауыл советы бөтөрөлөп, Граховский ауыл советы составына инә.

# Күҙәбай (Граховский район)
## Боронғо тарихы

Күҙәбайҙың тирә-яғы иртә урта быуатҡа ҡараған археологик ҡомартҡыларға бай. Ауыл Варзи йылғаһының бейек ярында, шишмәләргә бай ерҙә урынлашҡан. Ҡомартҡылар оя принцибы буйынса: нығытылған ултыраҡ (ҡаласыҡ) — ауыл тирәләй урынлашҡан. Улар эшкәртеүгә уңайлы булған йылға үҙәне ерҙәренә төшөп ултырғандар. Һәр ауыл төркөмө ҡаласыҡтан радиусы 5 километр булған майҙанда ултырған. Хәҙерге Күҙебай тирәһендә шундай өс төркөм бар. Мал үрсеткәндәр, бөртөклө культуралар сәскәндәр, һунарсылыҡ, тимер эшкәртеү һәм бронза ҡойоу менән шөғөлләнгәндәр. Әммә VIII быуатта кешеләр был ерҙәрҙе ташлап китә, һәм был һаман да аңлатып булмай торған серле бер әйбер булып ҡала.
Был ерҙәрҙе кешеләр яңынан үҙләштерә башлағандан һуң, был урын төрлө дини хөрәфәттәрҙе сағылдырыусы урынға сакральный әйләнә.
XVII быуатта уҡ изге сауҡалыҡта табыныуҙар ойошторолған тип фаразлана. Луд культын үҙ итеүселәр суҡындырылмаған удмурт булған. Инмар һәм Лудҡа табынғандар, ҡорбан ризығы әҙерләгәндәр, яҡшы һауа торошо булыуын һәм мул уңыш йыйып алыуҙы, ырыуҙың уңышлы тормош көтөүен теләгәндәр. Хәҙер бында доға ҡылыуҙар Петров көнөнә ҡаршы төндә үткәрелә. Культ урыны кәртәләп алынған.
Луд культ объекты ғына түгел, тәбиғәт һәйкәле лә. XX быуат башында бөтә ҡашлаҡ та ҡуйы урман менән ҡапланған булған тип һөйләйҙәр. Сауҡалыҡ һирәгәйгән. Бында мөһабәт 250 йәштән дә өлкәнерәк бәһлеүән имәндәр, йүкәләр, аҡ шыршы һәм башҡа ылыҫ ағастарынан торған урмандар үҫә. Бына шундай ял итеү һәм ғибәҙәт ҡылыу урыны.
1978 йылда Порым һәм Күҙәбай ауылдары бер Порым ауылына берләшә.

# Күҙәбай (Граховский район)
## Күҙәбай ауылынан сыҡҡан кешеләр

* Ашальча Ока — удмурт шағирәһе (Векшина Акулина Григорьевна)
* Айво Иви — удмурт яҙыусы һәм йыр ижад итеүсе шағир, шағирә Ашальча Оканың туғаны.
# Екатеринбург ваҡыты

Екатеринбург ваҡыты (YEKT) — Урал федераль округының һәм Свердловск өлкәһенең административ үҙәге булған Екатеринбург ҡалаһы урынлашҡан сәғәт бүлкәтендәге урындағы ваҡыттың рәсми булмаған атамаһы.
Екатеринбург ваҡыты Мәскәү ваҡытынан ике сәғәткә алда (МСК+2) (хәҙерге ваҡытта — UTC+5, 2014 йылға тиклем — UTC+6, 2011 йылға тиклем: ҡыш — UTC+5, йәй— UTC+6). Был ваҡыт Башҡортостан Республикаһында, Пермь крайында, Ҡурған, Ырымбур, Свердловск, Төмән, Силәбе өлкәләрендә, Ханты-Манси һәм Ямал-Ненец автономиялы округтарында рәсми ваҡыт булып иҫәпләнә.
Дөйөм майҙан: 3,55 млн км²

# Екатеринбург ваҡыты
## Төбәктәр һәм төп ҡалалар

Рәсәй Федерацияһы:
* Башҡортостан
** Өфө
** Стәрлетамаҡ
** Салауат
** Нефтекама
* Пермь крайы
** Пермь
** Березники
** Соликамск
* Ҡурған өлкәһе
** Ҡурған
** Шадринск
* Ырымбур өлкәһе
** Оренбург
** Орск
** Новотроицк
* Свердловск өлкәһе
** Екатеринбург
** Нижний Тагил
** Каменск-Уральский
* Төмән өлкәһе
** Төмән
** Тобольск
* Силәбе өлкәһе
** Челябинск
** Магнитогорск
** Златоуст
* Ханты-Манси автономиялы округы
** Ханты-Мансийск
** Сургут
** Нижневартовск
** Нефтеюганск
* Ямал-Ненец автономиялы округы
** Салехард
** Яңы Уренгой
** Ноябрьск
# Старая (Вычгрда ҡушылдығы)

Старая — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Старая (Вычгрда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000025003
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002500
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Монасип (исем)

Монасип (исем) — башҡорт ир-ат исеме. Төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

# Монасип (исем)
## Этимология

Монасип башҡорт теленә ғәрәпсәнән ингән, тура килгән, яраҡлы, тиң мәғәнәһен аңлата.

# Монасип (исем)
## Фамилияла

Монасипов Рөстәм Әнүәр улы ([[6 июнь]] [[1960 йыл]]) — ғалим-электрон техникаһы инженеры, педагог. Техник фәндәр докторы (2003), профессор (2006). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2010).
Монасипов Миңлеғаффан Хәйрулла улы ([[1 декабрь]] [[1929 йыл]] — 21 октябрь 1997 йыл) — СССР-ҙың нефтсе-быраусыһы. Ишембай быраулау эштәре идаралығы начальнигы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1977) һәм «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры.
Монасипов Алмаз Закир улы (11 июль 1925 йыл — 22 июль 2008 йыл) — татар композиторы, Татарстандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Ғ.Туҡай исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1991). Татар композиторҙары араһында беренселәрҙән булып заманса музыкала бәйет, мөнәжәт, китап көйө кеүек боронғо музыка ҡатламдарына мөрәжәғәт итә. «Муса Йәлил» симфония-поэмаһы, «Туҡай аһәңдәре» вокаль-симфоник поэмаһы татар музыка классикаһы тип һанала. XX быуаттың икенсе яртыһындағы иң күренекле татар композиторҙарының береһе.
Фәйруша Монасипов (1788—?) — хәрби эшмәкәр. [[1812 йылғы Ватан һуғышы]]нда һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.
w:ru:Монасипов Равил Жакфарович (27 мая 1967 йыл) — ярымһаҡсы сифатындағы совет и Рәсәй футболсыһы.

# Монасип (исем)
## Ауылдар

Монасип (рус. Мунасипово) — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 106 кеше. Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы]
Иҫке Монасип ауыл Советы (Бөрйән районы) — Башҡортостандың Бөрйән районының [[муниципаль берәмеге]], ауыл биләмәһе статусына эйә.
Яңы Монасип (боронғо атамаһы Мишәр; рус. Новомунасипово) — Башҡортостан Республикаһының Бөрйән районындағы ауыл.
# Intelsat 15

Intelsat 15 (IS-15) — АҠШ тарафынан Байконур космдромынан 2009 йылдың 30 ноябрендә осоролған ер юлдашы. Тотонолған Intelsat 709 алмаштырыу өсөн яһалған.
Ер юлдашының Яҡын көнсығышҡа һәм Һинд океанына йүнәлтелгән 22 ҡеүәтле Ku-диапазонлы транспондеры бар. Шулай уҡ Рәсәйгә (36 МГц һығатлы 4 транспондер йүнәлтелгән(алданыраҡ 6-ау планлаштырылған булған)). Заказчигы булып Intelsat компанияһы тора, ул үҙенең төркөмдәрен яңыртып тора., ә етештереүсе Orbital Sciences Corporation, үҙенең шәхси STAR-2 платформаһын файҙалана.

# Intelsat 15
## Рәсәй баҙары

Ошо ер юлдашы аша, һынауҙары үтеүсе Intelsat компанияһы үҙенең һыйҙырышлылығы менән, 2009 йылдың мартында аварияла юҡҡа сыҡҡан Рәсәйҙең Экспресс АМ2 юлдашы һөҙөмтәһендә ҡатмарлашҡан рәсәй баҙарында, үҙенең позицияһын нығыта ала
2010 йылдың мартында Орион Экспресс компанияһы «Континент ТВ» бренды аҫтында ошо ер юлдашының яңы проектын ебәрҙе.
# Фирҙәүси

Хәким Әбүл-Ҡасим Мансур Хәсән Фирҙәүси Туси (фарс. حکیم ابوالقاسم منصور حسن فردوسی توسی; 940 йылда Иранда Тус ҡалаһында тыуған — 1020 йыл тирәһе йәки 1026) — күренекле фарсы шағиры, «Шаһнамә» эпик поэмаһының авторы; «Йософ вә Зөләйха» поэмаһы ла уның әҫәре тип иҫәпләнә. Иранда, Тажикстанда һәм Афғанстанда бик киң таныла һәм милли шағир тип иҫәпләнә. Хәким («аҡыл эйәһе», «ғалим») ҡушаматын ул үҙенең киң һәм тәрән белеме өсөн яулаған. Фирҙәүси белемде бик юғары баһалаған: «аҡыллы һүҙгә юлдар эҙлә, белем табыр өсөн үт бар ғаләмде».

# Фирҙәүси
## Биографияһы

932 һәм 941 йылдар араһында Ирандағы Тус ҡалаһының янындағы Хөрәсән ауылында ер биләүсе крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Ғаиләһенең ере аҙ булып, тапҡан ризығы тамаҡ аҫрарға көскә етеп торған, тип фаразлау хаҡ булыр. Һуғыштар осорона тура килгән был ваҡытта крәҫтиәндәр хәле бик мөшкөл була..
Фирҙәүсиҙең бала һәм үҫмер йылдары тураһында мәғлүмәт бик һирәк. Ул яҡшы белем ала, Ирандың ул замандағы ике әҙәби телен дә — ғәрәп һәм фарсы телен — яҡшы белә; бәлки, Ирандың ислам осорона хәтлем ҡулланған әҙәби пәхләүи телен дә белгәндер.
Унынсы быуаттың уртаһында Иран бойондороҡһоҙлоҡ осорон кисерә — урындағы феодаль аристократия ғәрәп хакимлығын ҡолатып, илдең алыҫ тарафтарында власты үҙ ҡулына ала. Фирҙәүсиҙең йәшлеге тап ошо осорға тура килә.
Оҙаҡ йылдар буйы шағир хәҙерге Афғанстандағы Ғәзни ҡалаһында тороп, Төркиәнең солтаны Мәхмүт Ғәзнәүигә хеҙмәт итә; уға уҡ ул үҙенең «Шаһнамә» поэмаһын да бағышлай. Солтан поэманы оҡшатып еткермәй (ҡайһы бер сығанаҡтар поэмала шағир Иран шаһтарын данлағанлыҡтан, ти; башҡалары — батша улдары ғына законлы тәхет вариҫы була ала тигән фекер өсөн, тип фаразлай). Киң таралған риүәйәт буйынса, солтан Фирҙәүсигә поэма өсөн хаҡын түләмәйенсә, тәү килешеүҙәренән баш тарта. Шағир быға асыуланып, солтан тураһында сатирик шиғыр яҙа; был шиғырҙа ул солтан ҡол тоҡомонан сыға, тип мыҫҡыллай. Инде солтандың асыуы ҡабарып, Фирҙәүси илдән ҡасырға мәжбүр була. Һөҙөмтәлә шағир ғүмерен ситтә хәйерселектә тамамлай.
1934-се йылда Фирҙәүсиҙең тыуыуына мең йыл тулғас, уның ҡәберендә кәшәнә ҡорола.

# Фирҙәүси
## Хәтер

* Тажикстан Республикаһының милли китапханаһы Фирҙәүси хөрмәтенә аталған.
* Ирандың Мәшһәд ҡалаһындағы университет Фирҙәүси исемен йөрөтә.
* Тажикстандың баш ҡалаһы Дүшәмбеләге бер урамға Фирҙәүси исеме бирелгән.
# Дәри

Дәри (دری) – Афғанстан тажиктары, һәзәрҙәр, шараймаҡтар, фарсыуан (фарсы телле халыҡ Афғанстан) һәм башҡа ҡайһы бер милли төркөмдәрҙең теле. Афғанстандың ике рәсми телдәренең береһе.
Башлыса уның төньяҡ һәм үҙәк провинцияларында таралған, Ҡабул, шулай уҡ төньяҡ Пакстан һәм көнсығыш Иран. Афғанстанда милли аралашыу теле тип һанала.
Һөйләшеүселәрҙең дөйөм һаны 12 миллиондан ашыу кеше (2011 йылғы баһа). Дәри телендә һөйләшеүселәр Афғанстан халҡының яртыһын тиерлек туған тел булараҡ тәшкил итә.
# Бихтер Михаил Алексеевич

Бихтер Михаил Алексеевич (11 [23] апрель 1881, Мәскәү ‒ 7 май 1947, Ленинград) — Рәсәй һәм СССР пианисы, дирижёры һәм педагогы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1938).

# Бихтер Михаил Алексеевич
## Биографияһы

Бихтер Михаил Алексеевич оркестр музыканты улы. Петербург консерваторияһына фагот, элементар теория һәм фортепьяно класы буйынса укырға ҡабул ителә.
1910 йылда Петербург консерваторияһын (А. Н. Есипованың фортепиано класын, Н.Н.Черепниндың дирижёрлыҡ класын) алтын миҙал менән тамамлай. Теоретик предметтарҙы ул А.К. Лядовта һәм Н.Ф.Соловьевта, инструментовкалауҙы А. К. Глазунов һәм М. О. Штейнбергта, музыка тарихын Л. А. Саккеттиҙа үтә, аккомпанемент серҙәрен И. И. Витолдә өйрәнә.
1912—1917 йылдарҙа музыкаль драма театрында (Петербург) дирижёр булып эшшләй
1934 йылдан — Ленинград консерваторияһының камера йырлау класы буйынса профессор.
Ленинград блокадаһы осоронда концерттарҙа сығыш яһай. Шул иҫәптән блокада осоронда көндәлек алып бара. Уның өҙөктәре баҫылған:
* Листки из книги воспоминаний // Советская музыка. — 1959. — № 9, 12.

# Бихтер Михаил Алексеевич
## Биографияһы
### Ғаиләһе

Улы: Алексей, Всеволод.

# Бихтер Михаил Алексеевич
## Ижады

Камера ансамблдәрендә сығыш яһай.
Н. И. Забела-Врубель беренсе сығыштары (студент йылдарында уҡ) И.Ф. Шаляпиндың иғтибарын йәлеп итә, ул Бихтерҙы аккомпаниатор итеп саҡыра, һуңынан уның менән рус тәржемәһендә махсус Шаляпин өсөн яҙылған Массненың «Дон-Кихот» операһын өйрәнә.
Шулай уҡ И.А. Алчевский, И.В. Ершов, М.И.Брианға аккомпаниатор була
А. К. Глазунов Бихтерға Л.С. Ауэр менән тәүге башҡарыуҙы ҡуша.
Михаил Алексеевич яҡшы музыкант һәм «ҙур масштаблы оҫта» репутацияһына эйә була, ул йыш ҡына кире баһаламалар ишетә, сөнки үҙенең әүҙем манераһы менән солисты уҙҙырып ебәреүе мөмкин һәм беренсе урынға вокалды түгел, ә уйынды ҡуя, ә ул ваҡытта профессиональ мөхиттә әле «пианист-солист» булмай.

# Бихтер Михаил Алексеевич
## Бүләктәре һәм танылыуы

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1938).
# Ун-Вунт-Юган

Ун-Вунт-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Казым йылғаһының уң ярына тамағынан 164 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.

# Ун-Вунт-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021170
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302117
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Старая Балка

Старая Балка — Рәсәй йылғаһы. Вологоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Торгун йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Старая Балка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Торгун, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002112112100011280
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101128
* Бассейн коды — 11.01.00.021
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Староколейца

Староколейца — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Полта йылғаһының уң ярына тамағынан 135 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Староколейца
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000041678
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004167
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Букша Миколас

Миколас Букша (Букша Михаил Михайлович) — (1869 йылдың 16 апреле, Вильнюс — 1953 йылдың 7 марты, шунда уҡ) — Литва дирижеры, композитор.

# Букша Миколас
## Биографияһы

1900 йылда Санкт-Петербургта композициялар классы буйынса уҡып, консерватория тамамлай (уҡытыусылары Н. Н.Римский-Корсаков, Александр Глазунов, Анатолий Лядов һ. б.).
1897–1927 йылдарҙа Мәскәү, Санкт-Петербург, Украина, Грузияла музыкаль театрҙар дирижеры булып эшләй.
1920–1922 йылдарҙа Владикавказ сәнғәт институтының театр факультеты деканы һәм халыҡ консерваторияһы директоры.
1927 йылдан Литваға, дәүләт театрына ҡайта. Литва опера һәм балет театры дирижеры. Карнавичюстың " Гражина "(Булыуы 1933), Рачюнастың "Өс талисман "(1936) һ.б., 1940 йылда Литва сәхнәһендә беренсе тапҡыр"Тихий Дон" операһында дирижер була.
1944 йылдан Каунас консерваторияһында уҡыта, 1947 йылдан профессор. Ул Литвала 100-ҙән ашыу опера һәм балет әҙерләгән һәм сәхнәлә ҡуйған. Урыҫ һәм Көнбайыш Европа опералары һәм балет, шулай уҡ Литва операларының күп кенә спектаклдәре менән дирижерлыҡ итә.
Букша «Рай и Пери» (1900 йылда «Радж и Пери») кантаталары, инструменталь әҫәрҙәр, хор йырҙарын һәм романстар ижад итә. Уҡыусылары араһында — Римас Генюшас.
Вильнюс йәмәғәтселеге республиканың иң оло дирижеры - атаҡлы сәнғәт эшмәкәре, профессор Миколасты дирижер булып эшләүенә 50 йыл тулыу айҡанлы хөрмәтләп тантанаға йыйыла. Был көндө Литва ССР-ының Дәүләт опера һәм балет театрында А.Рубинштейндың "Демон" операһының премьераһы ҡуйыла

# Букша Миколас
## Ҡуйылған спектакльдәре

Džiuzepė Verdis. Aida — Джузеппе Верди. Аида.
Amilkaras Pončielis. Džokonda — Амилкар Пончиэль. Джоконда
Jurgis Karnavičius. Gražina ir Radvila Perkūnas
Antanas Račiūnas. Trys talismanai
Stasys Šimkus. Kaimas prie dvaro
Aleksandras Glazunovas. Raimonda
Piotras Čaikovskis. Pikų dama, Gulbių ežeras, Spragtukas
Букша Михаил Михайлович Antonas Rubinšteinas. Demonas
# Квестенберг

Квестенберг (нем. Questenberg) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 289 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,25 км². Диңгеҙ кимәленән 188 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6536 һәм автомобиль коды — MSH.