yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Костенко Тамара Николаевна

Костенко Тамара Николаевна (17 март 1937 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976).

# Костенко Тамара Николаевна
## Биографияһы

Тамара Николаевна Костенко 1937 йылдың 17 мартында Краснодар крайы Апшерон районының Хадыженский ҡасабаһында тыуған, хәҙер Хадыженск ҡалаһы.
Ете синыфты тамамлағас, Ейск ауыл хужалығы техникумын «зоотехния» һөнәре буйынса тамамлай һәм хеҙмәт эшмәкәрлеген 1955 йылда Кущёвский районы «Еңеү» колхозының 2-се һөт-тауар фермаһында мөдир булып башлай. Ферманы тарҡау торошта ҡабул итеп, ул ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә хеҙмәт ойоштороу культураһы һәм һауым буйынса алдынғылар рәтенә сығара. 1976 йылда һәр һыйырҙан уртаса 4120 килограмм һөт алына, был үткән йыл күрһәткестәренә ҡарағанда 20 килограмға артыҡ була. Дәүләткә һөт һатыуҙың йыллыҡ йөкләмәһе 1067 тонна урынына 1090 тонна сифатлы һөт продукцияһы һатыла.
СССР Юғары Советы Президиумының 1976 йылдың 23 декабрендәге Указы менән, Бөтә Союз социалистик ярышында планды һәм социалистик йөкләмәләрҙе үтәүҙә күрһәткән фиҙаҡәр хеҙмәте, дәүләткә бойҙай һәм башҡа ауыл хужалығы продукттарын әҙерләүҙә һәм һатыуҙа өлгәшкән ҡаҙаныштары өсөн Костенко Тамара Николевнаға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
КПСС ағзаһы булараҡ, КПСС-тың XXVII съезына делегат итеп һайлана. Бер нисә хеҙмәттең, шул иҫәптән «Беҙҙең ферма бөгөн һәм иртәгә» авторы була (Краснодар, Китап нәшриәте, 1979 йыл).
1992 йылдан Тамара Николаевна хаҡлы ялда, Среднечубурск ауыл биләмәһендә йәшәй

# Костенко Тамара Николаевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы
* Ике Ленин ордены (1973)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971)
* Халыҡтар Дуҫлығы ордены (1986)
* миҙалдар, шул иҫәптән СССР ВДНХ-ның көмөш миҙалы.
* Кубандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1996).
* Краснодар крайы хакимиәтенең Почёт грамотаһы (2002)
# Ват-Еган

Ват-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы/ Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Трайгородская йылғаһының уң ярына тамағынан 186 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 133 км.

# Ват-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036392
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203639
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сульца

Сульца — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының уң ярына тамағынан 432 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Сульца
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036180
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003618
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Луговатка (Оло Какша ҡушылдығы)

Луговатка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Какша йылғаһының һул ярына тамағынан 113 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Луговатка (Оло Какша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000042162
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004216
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Барча

Барча — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының һул ярында юғала ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Барча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Йомағужа һыуһаҡлағысынан Салауатҡа тиклем, Нөгөш йылғаһын (башынан Нөгөш һыуһаҡлағысына тиклем) индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200412111100018121
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101812
* Бассейн коды — 10.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чуракова Светлана Александровна

Светлана Александровна Чуракова (7 октябрь 1993 йыл) — ултырып волейбол уйнаусы, «ЦСП-Крылатское» уйынсыһы; 2018 йылда рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһы составында донъя чемпионы, 2017 йылда һәм 2019 йылда Европа чемпионы. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2018). Рәсәйҙә беренсе протез ҡуллы волейболсы.

# Чуракова Светлана Александровна
## Биографияһы

Светлана Александровна Чуракова 1993 йылдың 7 октябрендә Архангельск ҡалаһында тыуған, бала саҡтан инвалид (тыумыштан уң иңбашы булмай). 25 йәшенә журналистика факультетын тамамлай, тәржемәсе һәм журналист дипломы ала. Төбәктең «Вести Поморья» программаһында хәбәрсе булып эшләй, инглиз теле уҡытыусыһы, протез-ортопедия предприятиеһының директор урынбаҫары була. Йәйәнән атыу менән шөғөлләнә, университетта матурлыҡ конкурсында приз эйәһе була (инвалидлыҡ менән беренсе һәм берҙән-бер ҡатнашыусы була). Йәйәнән атыу буйынса шөғөлөнән һуңғараҡ протездың уңайһыҙ булыуы арҡаһында баш тарта.. Протез ҡулланып, мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн «Кибатлетика» ярышында ҡатнашыусы.
Ултырып волейболда Мәскәү ҡалаһы «ЦСП-Крылатское» клубы өсөн сығыш яһай, спорт өсөн махсус протез ҡуллана. Волейбол менән дәрестәргә тиклем (17 йәшендә) 196 см оҙонлоҡта һәм 127 кг ауырлыҡта була, әммә һуңыраҡ 44 кг ауырлыҡты ташлай. 2019 йылда рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһы составында Европа чемпионаты еңеүсеһе һәм 2018 йылда донъя чемпионаты еңеүсеһе була. 2018 йылда донъя чемпионатында еңеүе өсөн Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры исемен ала.
# Краишевка (Терса ҡушылдығы)

Краишевка (Караишевка) — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Терса йылғаһының уң ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Краишевка (Терса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терса. Бәләкәй йылға бассейны — Дон йылғаһы Хопёр һәм Северский Донец йылғалары ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300212107000008817
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000881
* Бассейн коды — 05.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мрәүешле

Мрәүешле — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иртюбяк йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Мрәүешле
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Йомағужа һыуһаҡлағысынан Салауатҡа тиклем, Нөгөш йылғаһын (башынан Нөгөш һыуһаҡлағысына тиклем) индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200412111100017650
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101765
* Бассейн коды — 10.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кәйсәниҙәр

Кәйсәниҙәр (ғәр. كيسانية‎; рус. Кайсани́ты) — шиғый мәҙһәбтәренең береһе, ул Али ибн Әбү Талиптың хәнәфиә ҡатынынан тыуған улы Мөхәммәт Ибн Әл-Хәнәфиәнең имамлығын таныған мәҙһәб.

# Кәйсәниҙәр
## Тарихы

Мөхәммәт ибн Әл-Хәнәфиә Фатиманың улы булмағанлыҡтан, шиғыйҙарҙың күпселеге уның имамлыҡҡа дәғүәһен кире ҡаға. Кәйсәниҙәр тәғлимәте шиғый догматикаһына (бигерәк тә фарсы имамиҙарына) көслө йоғонто яһай. Сектаға нигеҙ һалыусы — әл-Мөхтәр ибн әбү Ғөбәйд әҫ-Ҫәҡәфи. IX быуат уртаһына кәйсәни йәмәғәттәре йәшәүҙән туҡтай.

# Кәйсәниҙәр
## Этимологияһы

Кайсаниттар атамаһының килеп сығышы тураһында бер нисә версия бар. Бер версия буйынса, сектаның исеме әл-Мөхтәр ибн әбү Ғөбәйд әҫ-Ҫәҡәфи ҡушаматынан килеп сыҡҡан, уны, ихтимал, Кәйсән тип атағандарҙыр. Икенсе версия буйынса Мөхәммәт ибн әл-Хәнәфиәнең шәкерттәренең береһе шулай тип аталған. Йәнә бер версия буйынса, улар ғәскәр башлығы әл-Мөхтәр, был ихтилалда мәүәли етәксеһе Әбү Ғәмер Кәйсән исеме менән аталған.

# Кәйсәниҙәр
## Мәҙһәбтәре

Кәйсәнилектең үҙендә берҙәмлек булмай, һәм улар бер нисә мәҙһәбкә тарҡала.
Әбүл-Хәсән әл-Ғәшәри кәйсәниҙрҙе ун бер сектаға бүлә, мәгәр уларҙың барлыҡҡа килеү эҙмә-эҙлелеген һәм генетик туғанлығын билдәләмәй.
# Гот ихатаһы

Гот ихатаһы — Новгородта урынлашҡан немец сауҙагәрҙәренең беренсе сит ил ихатаһы, яҡынса XII—XVI быуатта булған.

# Гот ихатаһы
## Исеме

Гот ихатаһы исеме тәүге тапҡыр 1269 йылда латин һәм боронғо рус телендә Новгородтың Любек һәм Гот яры менән сауҙа һәм суд мөнәсәбәттәре тураһында килешеү проектында телгә алына. Бындай килешеү төҙөү 1371 йылда төҙөлә, унда шулай уҡ Гот ихатаһы тип атала. Е.А.Мельникова фекере буйынса XIII быуат уртаһына был исемдең нығынғанын ике килешеү раҫлай. Уларҙан тыш Новгородтың беренсе йылъяҙмаһында ике тапҡыр Гот ихатаһы тураһында 1403 һәм 1406 йылда әйтелә, ике ваҡиға ла янғын менән бәйле.

# Гот ихатаһы
## Тарихы

Археология мәғлүмәттәре буйынса Гот ихатаһы ҙур майҙанға эйә була. Волхов йылғаһы яры буйында Ярослав ихатаһынан алыҫ түгел урынлаша. XII быуат башына Готланд утрауынан килгән немец сауҙагәрҙәре тарафынан нигеҙ һалына тип фаразлана. Д. Г. Хрусталев уның XII быуаттан XIII быуат уртаһына тиклем иҫке Гот ихатаһы булғанлығын әйтә. XIII быуат башында яңы Гот ихатаһына нигеҙ һалына, ул XVI быуатҡа тиклем була.
Гот ихатаһы һәм уның ьтсруктураһы тураһында мәғлүмәттәр аҙ. Был структураның башында ольдерман (староста) тороуы, шулай уҡ Изга Олава сиркәүендә даими рухани тороуы билдәле. Гот ихатаһының, немец ихатаһы кеүек үк, үҙенең уставы булыуы фаразлана. Новгородтың беренсе йылъяҙмаһында новгородлыларҙың немецтар менән сауҙа мөнәсәбәттәре тураһында тәүге тапҡыр 1130 йылда телгә алына. 1152 йылда шунда уҡ янған враягтарҙың сиркәүе тураһында хәбәр ителә. Е. А. Рыбинаның фекере буйынса был һәм башҡа раҫлауҙар XII быуат башына Новгород һәм Готланд араһында яйға һалынған мөнәсәбәттәр тураһында һөйләй. «Варяг сиркәүе» (Варяг божница) — был изге Олав сиркәүе тип фаразлана, ул Гот ихатаһына нигеҙ һалынғандан һуң төҙөлә. Был сиркәү янғындар менән бәйле йылъяҙмаларҙа йыш телгә алына, иң иртә йылъяҙма ваҡиғаһы 1152 йылға ҡарай. Һуңынан 1181, 1217 һәм 1311 йылдарҙа барлыҡҡа килә. Шулай уҡ ихатала торлаҡ, шулай уҡ келәт биналары ла була. Келәт биналарында төрлө тауарҙар, шул иҫәптән тоҙ һаҡлана.
Ганзаның немец сауҙагәрҙәре күпмелер ваҡыт Готландта була, һуңғараҡ Гот ихатаһына күсенә, тик һуңынан ғына улар Немец ихатаһын төҙөү мөмкинлеге ала. 1402 йыл хатына ярашлы, немецтар был ваҡытта Гот ихатаһын ҡуртымға ала. Немец сауҙагәрҙәре готлданд сауҙагәрҙәре менән ҡуртымдың килешеүен йыш яңынан төҙөгән — 1402 йылдан ун йылға, 1414 йылдан шул уҡ ун йылға, 1424 йылдан инде егерме йылға һәм артабан да шулай уҡ. 1424 йылға тиклем ҡуртым өсөн түләүҙәр һәр биш йыл һайын гот маркаһында, тик һуңғы осраҡта Рейн гульденында башҡарыла. Ошо килешеүҙәргә ярашлы, Ганза сауҙагәрҙәре исеменән Ревель ҡалаһы , ә Готланд сауҙагәрҙәренән Висбю ҡалаһы сығыш яһай.
1541 йылда Сауҙа яғында янғын сыға, унда ҡаланың күп биналары, шул иҫәптән сит ил сауҙа ихаталары яна. Шунан һуң Гот ихатаһы бүтән сығанаҡтарҙа телгә алынмай. Е.А. Рыбилин фекеренсә, уны тергеҙеп тормағандар, сөнки ике ихатаны тотоу сауҙагәрҙәргә бигерәк ҡыйбатҡа төшөр ине.
# Пижанка (Ошла ҡушылдығы)

Пижанка — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ошла йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Пижанка (Ошла ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001111
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100111
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Арыҫлан (мәғәнәләр)

Арыҫлан һүҙе ошо мәғәнәләрҙә ҡулланыла:
* Арыҫлан - (лат. Panthera leo) — ҙур һөтимәр йыртҡыс төрө,.
* Арыҫлан (күсмә) - ҡурҡыу белмәгән, ҡыйыу, ғәйрәтле кеше - арыҫлан йөрәкле; дошмандары булһа ҡыҙыл төлкө, Салауат та батыр арыҫлан.
* Арыҫлан - ир-ат исеме: Арыҫлан Мөбәрәков
** фамилияларҙа:Тимер Арыҫлан, Риф Арыҫлан
* Арыҫлан - "Урал батыр" эпосындағы персонаж

# Арыҫлан (мәғәнәләр)
## Ботаникала

* Арыҫлан бөжәктәр - (лат. Myrmeleontidae, рус. Муравьиные львы ) — селтәр ҡанатлылар отрядынан бөжәктәр ғаиләһе.
* Арыҫлан ҡойроғо - рус. Пусты́рник пятило́пастный,лат. Leonúrus quinquelobátus) — Һаңғырау кесерткән һымаҡтар ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек.

# Арыҫлан (мәғәнәләр)
## Астрономияла

* Арыҫлан (йондоҙлоҡ) - зодиакта Ҡыҫала һәм Ҡыҙ йондоҙлоҡтары араһында урынлашҡан; иң яҡты йондоҙо — Альгенуби, яҡтылығы 2,97 була. Майҙаны буйынса урыны — 12.
* Бәләкәй Арыҫлан (йондоҙлоҡ) - (лат. Leo Minor) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — 46 LMi, яҡтылығы 3,83 була

# Арыҫлан (мәғәнәләр)
## Топонимикала

* Арыҫлан (Мәләүез районы)
* Арыҫлан (Наҙы-Петровск районы)
* Яңы Арыҫлан - (рус. Новый Арслан) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл.
* Арыҫлан-Әмәкәс - (рус. Арслано-Амекачево) — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл.
* Тәтер-Арыҫлан - (рус. Тятер-Арасланово) — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл.
* Арыҫлан (Ҡурған өлкәһе) - (рус. Арасланова) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Шучье районы ауылы.
* Арыҫлан ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районындағы муниципаль берәмек.
* Арыҫлан (Ауырғазы районы) - (рус. Арсланово) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл.
* Арыҫлан ауыл Советы (Ҡыйғы районы) — Башҡортостандың Ҡыйғы районындағы муниципаль берәмек.
* Арыҫлан (Ҡырмыҫҡалы районы) - (рус. Арсланово) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл.
* Арыҫлан (Шишмә районы) - (рус. Арсланово) — Башҡортостандың Шишмә районындағы ауыл.

# Арыҫлан (мәғәнәләр)
## Иҫтәлекле исемдәрҙә

Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры — Башҡортостанда икенсе башҡорт профессиональ театры.
# Чебар-Юган

Чебар-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вотма-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Чебар-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300022306
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302230
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сакальтяр-Игол

Сакальтяр-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кыс-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 164 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Сакальтяр-Игол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200037708
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203770
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аллилуев Павел Сергеевич

Павел Сергеевич Аллилуев (1894 йыл — 1938 йыл) — совет хәрби эшмәкәре.

# Аллилуев Павел Сергеевич
## Биографияһы

1894 йылда эшсе-революционер С. Аллилуев ғаиләһендә тыуған. Һеңлеһе — Аллилуева Надежда Сергеевна.
Граждандар һуғышында ҡатнашҡан. РККА-ның Баш автобронь идаралығына нигеҙ һалыусыларының һәм етәкселәренең береһе, сәйәси эштәр буйынса идаралыҡ начальнигы урынбаҫары.
1920-се йылдар башында Николай Урванцевтың Алыҫ Көнсығышҡа экспедицияһында ҡатнашыусы, был экспедиция Норилка йылғаһында мәғдән ятҡылыҡтары таба, ошо урында һуңынан Норильск ҡалаһы барлыҡҡа килә.
1925 йылда сәйәхәттән ҡайтҡас, РККА-ның Хәрби академик юғары комсоставы курсын тамамлай.
1929—1932 йылдарҙа Берлинда эшләй, самолетар һәм двигателдәр сифатын тикшерә, улар СССР һәм Германия араһындағы килешеүгә ярашлы йәшерен контракттар буйынса һатып алына. 1932 йылда ғаилә Мәскәүгә әйләнеп ҡайта.
ОГПУ менән хеҙмәттәшлек итә, һуңынан сит илгә ҡасып киткән чекист А.&nbsp;М.&nbsp;Орлов менән таныш була.
1938 йылдың йәйендә башҡалар менән берлектә Сталинға РККА-лағы репрессияларҙы туҡтатыу тәҡдиме менән мөрәжәғәт итә.
1938 йылдың 2 ноябрендә, санаторийҙан ҡайтҡандың икенсе көнөндә, үҙ эш кабинетында инфаркттан вафат була.
Мәскәүҙә Новодевичье зыяратында ерләнгән (1 участка, 43 рәт, 30 ҡәберлек) , уның ҡәберлегенән йыраҡ түгел 1932 йылда вафат булған һеңлеһе Надежда Аллилуева ерләнгән. Уның ҡәберлегендә скульптор Сергей Меркуровтың танк барельеф менән һәйкәле тора. 1974 йылда эргәһендә ҡатыны Евгения Александровна ерләнә.

# Аллилуев Павел Сергеевич
## Ғаиләһе

* Ҡатыны — Земляницына Евгения Александровна (1898—1974), 1947 йылда ҡулға алына, 1954 йылда азат ителә.
* Балалары:
** Кира Политковская (2 июль 1919 — 20 август 2009), 1948 йылда ҡулға алына.
** Сергей Аллилуев (16 апрель 1928 — 10 ноябрь 2017) — физика-математика фәндәре докторы, профессор.
** Александр Аллилуев (1931 йылғы)
# Ҡоро Вычера

Сухая Вычера — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вычера йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Ҡоро Вычера
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000003728
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000372
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Һул Выдриха

Һул Выдриха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Выдриха йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Һул Выдриха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009761
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100976
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тоҙ (Инйәр ҡушылдығы)

Тоҙ йылғаһы — Рәсәй, Башҡортостан Республикаһының Белорет районындағы йылға. Йылғаның тамағы Инйәр йылғаһының уң яғына ағымы буйынса 115-се саҡрымда урынлашҡан. Оҙонлоғо 13 км.

# Тоҙ (Инйәр ҡушылдығы)
## Урынлашыуы

Тоҙ йылғаһы данлыҡлы Асы шифаханаһы урынлашҡан Асы ауылының уртаһынан ағып ята. Ул ныҡ тоҙло. Борондан бында илдең бик йыраҡ өлкәләренән дә дауаланырға килгәндәр. Һыуын шифалы ванналар өсөн файҙаланалар, ярындағы батҡағы ла бик шифалы, тик уны ҙур йөк машиналары менән ташып бөткәндәр тиерлек

# Тоҙ (Инйәр ҡушылдығы)
## Тарихы

Тоҙ йылғаһын ауыл халҡы "асы" тип, ауылға ла шул исемде биргән. Әйтергә кәрәк, Асы ауылында Тоҙ йылғаһынан башҡа ла минераль сығанаҡтар күп, уларҙың һәр береһенең тәме лә, тоҙлолоғо ла башҡа.Тоҙ йылғаһының һыуын борондан быуын һыҙланыуҙан файҙаланғандар, Бөйөк Ватан һуғышынан яраланып ҡайтҡан яугирҙәр шунда килеп шифа тапҡан.
Тоҙ һатыуҙа булмаған мәлдәрҙә, бигерәк тә һуғыш ваҡытында ошо һыуҙы ҡайнатып, таш тоҙ эшләп алғандар.
Асының шифалы һыуҙары тураһында беренсе булып академик Ф. Н. Чернышев (1889 йыл) мәғлүмәт биргән. Ике йылдан Белорет хастаханаһы табибы Эрман һыуҙы тикшертергә Берлин университетына ебәргән (1901 йыл). Химик составы буйынса ул Германиялағы Киссенгок сығанаҡтарына яҡын тип табылған.
«Ассинская» тигән исем менән һыу шешәләргә тултырып һатылған. Хәҙер Асы минераль сығанаҡтары федераль кимәлдәге гидрогеологик тәбиғәт ҡомартҡыһы тип танылған.
1999 йылда Асы минераль сығанаҡтары нигеҙендә «Асы» шифахана комплексы төҙөлгән. Шифахана 2001 йылда асылған.

# Тоҙ (Инйәр ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019737
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101973
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ябалаҡ ауыл Советы (Илеш районы)

Ябалаҡ ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Илеш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ябалаҡ ауылы.

# Ябалаҡ ауыл Советы (Илеш районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.