yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кесе Порог

Кесе Порог — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Порог йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Порог
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300064577
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306457
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Малонмаш

Малонмаш — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вонча йылғаһының һул ярына тамағынан 2,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Малонмаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001760
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100176
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Крюссау

Крюссау (нем. Krüssau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 253 кеше йәшәй. Майҙаны — 21,59 км². Диңгеҙ кимәленән 51 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39291 һәм автомобиль коды — JL.
# Дребсдорф

Дребсдорф (нем. Drebsdorf) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 108 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,29 км². Диңгеҙ кимәленән 217 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6528 һәм автомобиль коды — MSH.
# Ун-Вис (Сорум ҡушылдығы)

Ун-Вис — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сорум йылғаһының һул ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ун-Вис (Сорум ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021057
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302105
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Герб

Герб (пол. herb , нем. Erbe — мираҫ) — дәүләт, ҡала, ижтимағи төркөмдөң рәсми тамғаһы; кешене, ҡатламды, ырыуҙы, ҡаланы, һүрәтләгән нәҫелдән нәҫелгә күсеп килә торған эмблема, билдә; теүәл ҡағиҙәләр нигеҙендә яһалған һәм юғары хакимиәт тарафынан расланган символик (шартлы) һурәт. Гербтар нәҫел һәм ер билдәләренә бүленәләр, дәүләт гербтары айырым төркөмгә керә. Гербтарҙы геральдика фәне өйренә.
Ер йәки дәүләт гербтары, уҙ сиратында, 2 төркөмгә бүленә: ҡасандыр батша һарайына беркетелгән ҡалаларҙың гербтары (уларҙың һүрәттәре өлкә йәки ҡалаларҙың мөһөрҙәренә оҡшатып геральдик формала эшләнә) һәм Герольдия (Герольдмейстерлык контораһы, Герольдия департаменты) тарафынан яһалған һәм раҫланған гербтар. Уларҙағы һүрәт ҡаланың тарихи әһәмиәтенә, унда булып уҙған күренекле ваҡиғаларға, географик һәм иҡтисади урынына нигеҙләнеп яһала.
Гербтар тәре яуҙары ваҡытында Көнбайыш Европала айырым әһәмиәткә эйә була: улар рыцарҙең шәхесен һәм нәҫелен таныҡлай. Гербтарҙы төҙөү, уҡыу һәм аңлатыу менән герольдтар шөғөлләнгән. Гербтарга хоҡуҡ вариҫлыҡ буйынса быуындан-быуынға тапшырылған. Уларҙың һүрәттәре байраҡтарға, мөһөрҙәргә, ҡоралдарға төшөрөлгән, тәңкәләргә һуғылған. Рәсәйгә гербтарҙы ҡулланыу тәртибе Көнбайыш Европанан 17 быуаттың 2-се яртыһында керә. 1722 йылда дворяндар ҡатламы эштәре менән шөғөлләнгән үҙәк дәүләт ойошмаһы - Герольдмейстерлык контораһы (1817 йылға тиклем эшләй) төҙөлә, уның вазифаларына дворян нәҫелдәре өсөн гербтар төҙөү керә. 1797 йылдан император раҫлаған гербтарҙан «Рәсәй империяһы дворян нәҫелдәренең ғөмөми гербовнигы» төҙөлә башлай. 1800 йылда Герольдмейстерлык контораһына Рәсәй ҡалаларының ғөмөми гербовнигын төҙөү бурысы ҡуйыла. 1857 йылдың 10 июнендә Герольдия департаменты ҡаршыһында Герб бүлесәһе ойошторола, уға герольдика ҡағиҙәләре буйынса территорияларҙың гербтарын һәм шәхси гербтарҙы төҙөү йөкләтелә.
# Рәхмәтуллин Рафаэль Ғиниәт улы

Рәхмәтуллин Рафаэль Ғиниәт улы (3 ғинуар 1929 йыл) — актёр, үҙешмәкәр театр режиссёры, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре.

# Рәхмәтуллин Рафаэль Ғиниәт улы
## Биографияһы

Рафаэль Ғиниәт улы Рәхмәтуллин 1929 йылдың 3 ғинуарында Башҡорт АССР-ы Нуриман районы Сураш ауылында тыуған.
1953 йылда Өфө музыкаль техникумын, «милли театр актёры» һөнәре буйынса тамамлай. Актёр, үҙешмәкәр театр режиссёры.
Баймаҡ дәүләт драма театрында эшләй.
1956 йылдан Магнитогорск ҡалаһында хеҙмәт итә. 1957 йылдан Төҙөүселәрҙең үҙәк клубы директоры.
1963—2002 йылдарҙа «Магнитогорск металлургия комбинаты» ААЙ Мәҙәниәт һәм техника һарайының художество етәксеһе.
1970—1979 йылдарҙа «Ләйсән» ансамбле етәксеһе.
1963 йылда Рафаэль Ғиниәт улы үҙешмәкәр башҡорт-татар театры ойоштора.
Был театр 26 тапҡыр өлкә, зона, һәм Бөтә Союз үҙешмәкәр ижад ярыштарында һәм конкурстарында призёр, еңеүсе һәм лауреат исемдәренә эйә булды.
1963-1999 йылдарҙа Ҡазан, Ырымбур, Өфө, Силәбе, Башҡортостан Республикаһына гастроль менән йөрөнөләр.
1971 йылда үҙешмәкәр театр халыҡ коллективы исеменә лайыҡ булды.
Театрҙа һуңынан профессиональ артистар булып танылған һәләтле йәштәр үҙ көсөн һынаны: - Татар АССРының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре композитор Р. Бакиров - Татар АССР-ының халыҡ артисы Г. Рәхимҡолов (Магнитогорск) - Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы Р. Ғәлләмов (Екатеринбург) - Халыҡ-ара вокалистар конкурс-фестивале лауреаты Р. Яппарова (Татарстан Республикаһы) - Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәрҙәре А. Ғайсина, М. Мырҙағәлин, Р. Хәкимова.
Рәхмәтуллин Рафаэль Ғиниәт улы — бик күп дөйөм ҡала милли байрамдары, башҡорт һәм татар яҙыусылары һәм драматургтары менән осрашыуҙар инициаторы,ойоштороусыһы һәм ҡатнашыусыһы булды.

# Рәхмәтуллин Рафаэль Ғиниәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* 1947 — «1941—1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәте өсөн»
* 1983 — РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре
* 1996 — Магнитогорск ҡалаһының почётлы гражданины
# Турун-Андзи

Турун-Андзи — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кос-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 0,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Турун-Андзи
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047320
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004732
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Цуцкан

Цуцкан — Рәсәй йылғаһы. Ростов өлкәһе,Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чир йылғаһының һул ярына тамағынан 194 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 78 км.

# Цуцкан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чир йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Дон йылғаһы Хопёр һәм Северский Донец йылғалары ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300812107000009733
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000973
* Бассейн коды — 05.01.03.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Һыҙыҡса

Һыҙыҡса - тыныш билдәһе.

# Һыҙыҡса
## Һыҙыҡсаның ҡуйылышы

* Төшөп ҡалған һөйләм киҫәге урынында.
* Эйә менән хәбәр араһында (улар исем йәки исем урынында килгәндә).
* Өҫтәлмәлек алдынан.
* Тиң киҫәктәрҙә ҡаршы ҡуйыу теркәүестәре төшөп ҡалғанда.
* Тиң киҫәктәрҙә дөйөмләштереүсе һүҙ алдынан.
* Теркәүесһеҙ теҙмә ҡушма һөйләмдәге ябай һөйләмдәр араһында.
* Баш һөйләм менән эйәрсән һөйләм араһында.
* Диалогта - юл башында, һөйләшеүсенең һүҙе башында.
# Морозов Юрий Ионович

Морозов Юрий Ионович (5 август 1949 йыл) — СССР-ҙың һәм Рәсәйҙең хужалыҡ эшмәкәре. 2005—2008 йылдарҙа Көньяҡ Осетия премьер-министры.

# Морозов Юрий Ионович
## Биографияһы

Юрий Ионович Морозов 1949 йылдың 5 авгусында Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған.
Өфө нефть институтын тамамлаған. 2005 йылда Курск яғыулыҡ компанияһының коммерция директоры булып эшләй.
2005 йылдың 4 июлендә Көньяҡ Осетия парламенты Ю. И. Морозовты премьер-министр итеп тәғәйенләй, уның кандидатураһын республика президенты тәҡдим итә. Рәсәй гражданын Көньяҡ Осетия Республикаһы премьер-министры итеп тәғәйенләнеүен Грузия етәкселеге ҙур ҡәнәғәтһеҙлек менән ҡабул итә. 2006 йылда Көньяҡ Осетия Республикаһы Президентын ҡабаттан һайлағандан һуң Ю. И. Морозов үҙ вазифаһын һаҡлап ҡала.
2008 йылдың 18 авгусында президент Эдуард Кокойты хөкүмәтен отставкаға ебәрә һәм премьер-министры вазифаһын башҡарыусы итеп Борис Чосыевты тәғәйенләй.
2008 йылдан алып «Стройпрогресс» комапниялар төркөмөнөң өлкән вице-президенты вазифаһын биләй.
# Яңы Айыу ауыл Советы (Илеш районы)

Яңы Айыу ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Илеш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Яңы Айыу ауылы.

# Яңы Айыу ауыл Советы (Илеш районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Йәнекәйева Дилә Дәрд ҡыҙы

Йәнекәйева Дилә Дәрд ҡыҙы (28 ғинуар 1951 йыл) — Рәсәйҙең ғалим-психиатры, медицина фәндәре кандидаты (1981), яҙыусы.

# Йәнекәйева Дилә Дәрд ҡыҙы
## Биографияһы

Дилә Дәрд ҡыҙы Йәнекәйева медиктар ғаиләһендә (ата-әсәһе — психиатрҙар) тыуа. Атаһы — медицина фәндәре докторы, профессор Йәнекәев Дәрд Ғәли улы (1925—2016), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, 1973—1996 йылдарҙа — Ҡазан дәүләт медицина академияһының психиатрия, наркология һәм психотерапия кафедраһы мөдире, шизофрения ваҡытында ремиссияны баһалауҙың Авруцкий-Йәнекәев шкалаһы авторҙашы (1957). Әсәһе — медицина фәндәре кандидаты Ғәлиева Рәйсә Нәби ҡыҙы (1927—2000), Татарстандың атҡаҙанған табибы. Ағаһы — Йәнекәйев Искандер Дәрд улы — психиатр.
Йәнекәйева 1974 йылда Мәскәүҙең 3-сө медицина институтын тамамлай.
1976—1989 йылдарҙа Мәскәүҙең 2-се медицина институтының Психиатрия кафедраһында эшләй.
1981 йылда М. Бехтерев исемендәге Ленинград психоневрологик институтында «Дөйөм медицина практикаһында йоҡо дарыуы һәм транквилизаторҙы саманан артыҡ ҡулланыуҙы диагностикалау» темаһы буйынса, медицина фәндәре кандидаты дәрәжәһенә диссертация яҡлай.
Дилә Йәнекәйева фәнни-популяр китаптар һәм «хисле детективтар» авторы.

# Йәнекәйева Дилә Дәрд ҡыҙы
## Тәнҡит

Дмитрий Быков Дилә Йәнекәйева тураһында былай ти:
   Дилә Йәнекәйева «Аншлаг» тапшырыуын ҡараусылар кеүек аудиторияны хеҙмәтләндерә. Бындай кешеләргә психолог кәрәкмәй тип уйлау бөйөк ғәҙелһеҙлек булыр ине. Мин хатта уларға психиатр кәрәк тип әйтергә йөрьәт итер инем, әммә улар үҙҙәре икенсе төрлө уйлай... Ғәмәлдә Дилә Дәрт ҡыҙы ысынлап та ғалим, ҡайһы бер сексологтар хатта ишетмәгән Рәсәй сексологтары ассоциацияһы рәйестәше икәненә һис кенә лә шикләнмәйем.
«Новый мир» журналында әҙәби тәнҡитсе Е. А. Ермолин, «психолог булараҡ ул ябай ғына», тип яҙа.
М. Бейлькин үҙенең авторҙаштары менән уны гомофоб, ә Рәсәй сексологы И. С. Кон, Йәнекәева — сексолог түгел, ә «ғауғасыл бульвар яҙыусыһы», ти. Уның раҫлауынса, Йәнекәйеваны ғилми дәрәжәһе лә, ғалим исеме лә юҡ, сөнки Рәсәйҙә «психология докторы» дәрәжәһе бирелмәй, ә уның профессор дәрәжәһе ғилми түгел, коммерция ойошмаһынан бирелгән. Кон Йәнекәйеваны наҙанлыҡта ғәйепләй, «онанизм» һүҙҙең килеп сығышын ул Онандан — «Тәүрат аллаларының береһенең исеменән» алынған тип аңлата, ти.

# Йәнекәйева Дилә Дәрд ҡыҙы
## Төп хеҙмәттәре

* «Плохой характер или невроз?» М., 1997.
* «Сексуальная патология» (1997)
* «Секс: Гармония и дисгармония. Серия: Беседа с доктором» (1997)
* «Пограничные состояния у детей и подростков: основы психиатрических знаний: пособие для студентов средних и высших педагогических учебных заведений». — М.: Academia, 1998. — 299 с.
* «Любовный приворот» (2004) в соавторстве с Валерием Розановым
# Аҡа (йылға)

Аҡа — йылға, Ыйыҡ йылғаһының (Әй йылғаһы ҡушылдығы) уң ҡушылдығы.
Свердловск өлкәһенең Берёзовка ауылының көньяҡ-көнсығышҡа табан 3 км алыҫлыҡта башлана. Көнсығыштан көнбайышҡа табан Свердловск өлкәһе һәм Башҡортостандың Мәсетле районы биләмәләренән (Төлгәш һәм Һазбек йылғалары араһы) аға, Свердловск өлкәһе Бағыш ауылы янында көньяҡҡа борола. Ыйыҡ йылғаһы (тамағынан 7 км алыҫлыҡта) ҡоя. Оҙонлоғо 99 км, бассейн майҙаны 1074 км². Башҡортостан биләмәһендә оҙонлоғо яҡынса 16 км. Башлыса ҡар һыуы менән туйына. Йылға тамағында уртаса йыллыҡ һыу сығымы 8,85 м³/с. Бассейн Йүрүҙән-Әй тигеҙлеге сиктәрендә урынлашҡан. Ландшафтар һоро урман тупрағындағы ҡара ылыҫлы һәм киң япраҡлы урмандарҙан тора, ҡара тупраҡта ҡоро болондар осрай. Бассейндың 25%‑ын урман ҡаплаған.
# Шәғбан

Шәғбан (ғәр. شعبان‎) — һижри иҫәп менән йылдың һигеҙенсе айы.
14 шәғбан — бәрәәт кисәһе
# Еңгәй

Еңгәй- рус. Зингейка — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылғаның тамағы Агаповка районында. Йылға Яйыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 2104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 102 км.

# Еңгәй
## Этимологияһы

А.К.Матвеев китабында: "Из казахского женге - "жена старшего брата", женгей - "почтительное обращение к жене старшего брата или к женщине говорящего", тип әйтелгән. Әммә был яҡтарҙың топонимдары гел башҡорт теленән ингән, шуға күрә йылға атамаһында "Еңгәкәй" тигән һүҙ танылып тора.

# Еңгәй
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200001854
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200185
* Бассейн коды — 12.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Чигишан

Чигишан — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бисерть йылғаһының уң ярына тамағынан 159 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Чигишан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100021046
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102104
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ижморка

Ижморка — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ушинка йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ижморка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029676
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002967
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Октябрь революцияһы исемендәге парк (Дондағы Ростов)

Октябрь революцияһы исемендәге парк — Дондағы Ростов ҡалаһындағы парктарҙың береһе. Ҡаланың уртаһында Театр майҙаны менән йәнәш урынлашҡан, ҡала халҡы өсөн иң популяр ял итеү урыны булып тора.

# Октябрь революцияһы исемендәге парк (Дондағы Ростов)
## Тарихы һәм эшмәкәрлеге

1926 йылда Дондағы Ростов һәм Дондағы Нахичевань ҡалалары араһында парк зонаһы булараҡ нигеҙ һалына 1928 йылда, Нахичевань Ростовҡа ҡушылғандан һуң, парк артабан үҫеш ала.
1970-се йылдарҙа Ростов халҡының иң яратҡан ял итеү урынына әйләнә. Паркта спорт менән шөғөлләнеү өсөн бик яҡшы шарттар булдырылған, аттракциондар менән йыһазландырылған, балалар майҙансыҡтары, кафе һәм сувенир киоскыһы бар. Парк зонаһында мул йәшеллек араһында йәйәүлеләр өсөн һуҡмаҡтар һалынған. Махсусланған спорт майҙансыҡтары бар — мини-футбол өсөн ялан, «Ледоград» катогы, пейнтбол өсөн майҙансыҡ һәм арҡан ҡаласыҡ трассаһы. Парк майҙаны 17 гектар тиерлек тәшкил итә}}. Паркта скульптура композициялары урынлашҡан, улар араһында «Татыулыҡ эскәмйәһе» һәм Петр һәм Феврония һәйкәле айырылып тора. Шулай уҡ 56-сы армияның Мемориаль Знагы һәм Дан Аллеяһы бар. Октябрь революцияһы исемендәге парктың тағы ла бер иғтибарға лайыҡ урыны яһалма күл, унда һыуҙа йөҙөп йөрөгән ҡоштарҙы күрергә мөмкин. Шулай уҡ фламинго һәм тауистар өсөн кәртәләнгән майҙандар эшләнгән.
2000-се йылдар башында, паркты киңәйтеү һәм сифатын яҡшыртыу буйынса ҙур масштаблы эштәр башҡарғандан һуң, парк хәҙерге күренешен ала. 2002 йылда уның территорияһында иң заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған «Шум-Гам Ленд» аттракциондар ҡаласығы асыла. 2016 йылда паркта 65 метр бейеклектәге, ҙурлығы буйынса Рәсәйҙә өсөнсө күҙәтеү тәгәрмәсе «Одно небо» асыла,}} унда йәйге осорҙа кондиционер системаһы һәм ҡышын йылытыу системаһы булған 30 кабина урынлаштырыла. Аттракционда йөрөү сеансы уртаса 12 минутҡа һуҙыла.
Байрам көндәрендә бында төрлө тантаналар, мәҙәни саралар һәм күмәк күңел асыуҙар ойошторола. Йыл һайын паркта 1,5 млн кеше була. Парк менән йәнәшәлә, Театр майҙанында, «Атланттар» фонтаны урынлашҡан, фонтандың авторы Вучетич Евгений Викторович.
* Фотогалерея
# Мохтикова

Мохтикова — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Куль-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 124 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Мохтикова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041481
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204148
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Ия

Оло Ия — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының һул ярына тамағынан 191 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Оло Ия
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047405
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004740
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кростау

Кростау (нем. Crostau) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2009 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1 621 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,32 км². Диңгеҙ кимәленән 363 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2681 һәм автомобиль коды BZ.
# Люя

Люя — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кокшага йылғаһының һул ярына тамағынан 225 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Люя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100000596
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100059
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Хара-Матолоу

Кесе Хара-Матолоу — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хара-Матолоу йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Кесе Хара-Матолоу
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031821
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303182
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3