yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кол-Кочен-Ягун

Кол-Кочен-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 407 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 107 км.

# Кол-Кочен-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048540
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204854
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡапсыҡлы үрсем

Ҡапсыҡлы үрсем — Был ауырыу менән 6—10 көнлөк көпләнгән үрсем зарарлана. Ябай микроскоптан ҡарағанда күренмәй торған вирус өлкән ҡарышлауыҡтарға йоҡҡанда ауырыу май-июнь айҙарында башлана.

# Ҡапсыҡлы үрсем
## Ауырыуҙың билгеләре һәм ағымы

Көндәр һалҡынайып, умарталар йылытылмаһа, күстә аҙыҡ етешмәһә, ауырыу көсәйә.
Ауырыуҙы барлыҡҡа килтереүсе вирус балда 30 көн, кәрәҙҙәрҙә — 80, һитәлә 100 көн һаҡлана. Вирус өлкән ҡорттарҙың тәнендә лә үрсей, тик бал ҡорттары бирешеп бармай, ауырымайҙар. Урындағы тоҡом ҡорттарының үрсеме лә был ауырыуға бик бирешеп бармай. Вирус варроатоз талпанының тәнендә лә яҡшы һаҡлана, һәм улар ауырыуҙы таратырға ярҙам итә.
Бал йыйыу осоро башланғас, ауырыу бер аҙ баҫыла, күп ваҡыт бөтөнләй туҡтала. Үрсем зарарланғанда көпләнгән кәрәҙҙә үлгән ҡурсаҡтар осрай. Үлгән үрсемдең күҙәнәк ҡапҡастары, бер-ике урындан тишелеп, аҫҡа эйелә. Үлгән ҡурсаҡтарҙы пинцет менән күтәреп ҡараһаң, шыйыҡса тултырылған ҡапсыҡты хәтерләтә. Шуның өсөн дә был ауырыуға ҡапсыҡлы үрсем тип исем биргәндәр. Тәүҙә үрсем һарғая, унан һоро төҫкә, һуңынан ҡуйы көрән төҫкә инә. Шул төҫтә кибә, ике яҡ осо күтәрелеп, йәш ай рәүешенә оҡшап ҡала. Ҡапсыҡлы үрсемдең еҫе булмай, уны Америка серегенән айырыуы ауыр түгел.

# Ҡапсыҡлы үрсем
## Дауалау саралары

Умарталыҡта ауырыуҙы булдырмаҫ өсөн, көслө бал ҡорто ғаиләләрен тоторға, ояларҙы яҡшылап йылытырға һәм етерлек күләмдә сифатлы аҙыҡ менән тәьмин итергә кәрәк. Дауалау маҡсатында ҡуян һәм ат ҡанынан алынған махсус сыворотка ҡулланыла.
Инә ҡортто бер нисә көнгә ситлеккә ябып, һуңынан таҙа күстән алынған инәгә алыштырырға кәрәк.
Умарталарҙы, бүлгес таҡталарҙы һәм башҡа әйберҙәрҙе 4 процентлы водород перекисы иретмәһе менән дезинфекциялайҙар. Бер квадрат метр таҡтаны дезинфекциялау өсөн, ярты литр иретмә алына. Кәрәҙҙәрҙе зарарһыҙлау өсөн дә 4 процентлы водород перекисы иретмәһе тәҡдим ителә. Ирегән балауыҙҙы зарарһыҙлау өсөн, уны утта 70 минут ҡайнатырға кәрәк.
# Ҡара барҡылдаҡ

?Ҡара барҡылдаҡ :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Турғай һымаҡтар |
| Ғаилә: | Себен турғайҙары |
| Ырыу: | Барҡылдаҡтар |
| Төр: | Ҡара барҡылдаҡ |
Латинса исеме :
Turdus merula Linnaeus, 1758 :
Ареал чёрного дрозда :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 179757 NCBI 9187 |
Ҡара барҡылдаҡ, ҡара турғай (рус. Черный дрозд)(лат. Turdus merula)— турғай һымактар отрядендәге ҡош.

# Ҡара барҡылдаҡ
## Ҡылыҡһырлама

Сыйырсыҡтан ҙурыраҡ. Яңғыҙ һәм күмәкләшеп йөрөйҙәр. Ата ҡоштоң ҡауырһындары тигеҙ ҡа¬ра төҫтә. Суҡышы, күҙ ҡабаҡтары сағыу һарғылт ҡыҙыл. Инә ҡоштоң дөйөм төҫө көрәнһыу һоро. Аҡ төҫтәге та¬мағында, түшенең өҫкә өлөшөндә буй һорғолт һыҙыҡтар бар. Башҡа барҡылдаҡтарҙан ҡара төҫө менән айырыла.

# Ҡара барҡылдаҡ
## Тауышы

Тауышы киҫкен: «шыҡ-шыҡ» йәки. «тиррә-шыҡ-шыҡ». һай¬рауы моңло һыҙғырыуҙан тора.

# Ҡара барҡылдаҡ
## Йәшәү рәүеше

Урмандарҙа, ҡыуаҡлыҡтарҙа йәшәй. Төрлө еләк, үлән һәм ағас орлоҡтары, бө¬жәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. һирәк осрай. Ағас-4 тарҙа, ҡыуаҡтарҙа, ерҙә оялай. Ерәнһыу көрән таплы 5—6 бөртөк йәшкелт зәңгәр йомортҡаһы була.
# Пальник-Йоль (йылға)

Пальник-Йоль — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мокрая Сыня йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Пальник-Йоль (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300029934
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302993
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Чаква (йылға)

Чаква (укр. Чаква) — Украиналағы йылға. Ровно өлкәһенең Сарны һәм Дубровыця райондары аша көньяҡҡа табан аға. Горынь йылғаһының һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай.
Оҙонлоғо — 36 километр. Бассейн майҙаны 368 км².
# Етен үлән

Етен үлән, бесәй тырнағы (рус. Льня́нка, лат. Linaria) — юл япрағы һымаҡтар (Plantaginaceae) ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 90 см-ға етә, июнь-август айҙарында ҡыҙғылт һары сәскә ата, емеше август-сентябрҙә өлгөрә.

# Етен үлән
## Таралыуы

Юл урман ситендә, канауҙарҙа, сүп-сап өйөмөндә үҫә. Европаның уртаса климат зонаһында, Азияла һәм Төньяҡ Африкала таралған.
* Якоб Штурм, «Deutschlands Flora in Abbildungen», 1796 китабынан ботаник иллюстрация
# Перенга

Перенга — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының һул ярына тамағынан 141 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Перенга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000043564
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004356
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бөйөк Ебәк юлы (метро станцияһы)

Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ. Бөйөк Ебәк юлы (элекке «Максим Горький» станцияһы) — Ташкент метрополитены станцияһы. Метроның Чиланзар линияһындағы һуңғы станция. Киләһе станция — «Пушкин».
1997 йылдың 1 майына тиклем «Максим Горький» станцияһы тип атап йөрөтөлгән.

# Бөйөк Ебәк юлы (метро станцияһы)
## Тарих

Ике ер аҫты вестибюле булған бер көмбәҙле станция. 1980 йылдың 18 августында Чиланзар линияһының икенсе участкаһы составында файҙаланыуға тапшырыла.
Станцияның диуарлары «Максим Горький — инҡилаб хәбәрсеһе» тигән темаға бронза барельефтар менән биҙәлгән.
Станция гөмбәҙе һәрбереһе яҡтыртҡыс менән биҙәлгән 5 метр диаметрлы һигеҙ бәләкәй гөмбәҙе формалашҡан.
Станция иҙәне һоро Һәм ҡыҙыл гранит менән ҡапланған, диуарлары ҡыҙыл гранит ҡушылған пуштун мәрмәре менән биҙәлгән.
Халыҡ оҫтаһы М. Ғосманов менән күк көмбәҙе өҫлөгөн диуар һәм кәрниздәрен матурлап киҫеп тороусы яһалған биҙәктәр эшләгән.
# Салазан (Лебедь ҡушылдығы)

Салазан — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лебедь йылғаһының уң ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Салазан (Лебедь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100000649
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100064
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шумеева Любовь Александровна

Шумеева Любовь Александровна (22 декабрь 1918 йыл — 6 май 1994 йыл) — СССР-ҙың педагогик хеҙмәт алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Шумеева Любовь Александровна
## Биографияһы

Любовь Алексадровна Шумеева 1918 йылдың 22 декабрендә Дондағы Ростовта тыуған.
Ростов педагогия институтын (хәҙер Ростов дәүләт педагогия университеты) тамамлағандан һуң ауыл мәктәбе уҡытыусыһы булып хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай. 1947 йылдан алып Дондағы Ростов ҡалаһының 1-се урта мәктәбендә эшләй, унда тәүҙә рус теле һәм әҙәбиәтен уҡыта, ә һуңынан мәктәп директоры урынбаҫары була.
1960 йылда Бөтә Рәсәй уҡытыусыларының I съезында ҡатнаша. Ростов педагогия институты ғалимдары менән мәктәптәрҙә ижади хеҙмәттәшлекте ойоштороуҙа ҡатнаша. 1960 йылда Ленин ордены менән бүләкләнә. Үҫеп килгән быуынды уҡытыуҙа һәм коммунистик тәрбиә биреүҙә, шулай уҡ уҡыусылар менән һөҙөмтәле эш алымдары ҡулланыуҙа ҙур уңыштары өсөн Дондағы Ростовтың 1-се урта мәктәбе 1966 йылда Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә.
1971 йылдың 20 июлендә СССР Юғары Советы Президиумының Указы менән уҡыусыларға коммунистик тәрбиә биреүҙә ҙур ҡаҙаныштары өсөн Любовь Александровна Шумееваға икенсе Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1972—1977 йылдарҙа Любовь Александровна Дондағы Ростовта 1-се урта мәктәп директоры була
Педагогик эше менән бер рәттән менән бер рәттән йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. Ул — КПСС ағзаһы, партияның XXIV съезы делегаты, халыҡ депутаттарының Ростов ҡала Советы депутаты итеп һайлана, тағы ла КПСС-тың ҡала комитеты ағзаһы, ҡала Советының халыҡ мәғарифы буйынса даими комиссия рәйесе. СССР Профсоюздарының XV съезында ҡатнаша.
Шумеева Любовь Александровна 1977 йылдан алып хаҡлы ялда.
1994 йылдың 6 майында Дондағы Ростовта вафат була.

# Шумеева Любовь Александровна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971)
* ике Ленин ордены (1960, 1971)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1966)
* РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1958),
* «Халыҡ мәғарифы алдынғыһы» билдәһе
* миҙалдар.

# Шумеева Любовь Александровна
## Фәнни эштәре

Бер нисә эш авторы, улар араһында «Воспитание коммунистической убежденности на уроках литературы», Ростов-на-Дону, 1962..
# Ән-Нәмл сүрәһе

Ән-Нәмл сүрәһе (ғәр. سورة النمل‎, Ҡырмыҫҡалар ) — Ҡөрьән Кәримдең 27 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 93 аяттан тора.
# Казанка (Архангел районы)

Казанка (рус. Казанка) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 400 кеше. Почта индексы — 453037, ОКАТО коды — 80203819003.

# Казанка (Архангел районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Валентиновка): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 19 км
# Портколынъя

Портколынъя — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Пелым йылғаһының һул ярына тамағынан 463 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Портколынъя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011895
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201189
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бима

Бима — Рәсәйҙәге йылға. Удмурт Республикаһы/ Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кырыкмас йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Бима
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иж башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101212111100027439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102743
* Бассейн коды — 10.01.01.012
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сазондель

Сазондель — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яренга йылғаһының һул ярына тамағынан 147 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сазондель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023276
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002327
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нярьяне-Яха

Нярьяне-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Танлова йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.

# Нярьяне-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300048863
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304886
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Покойница-Юнко

Покойница-Юнко — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кечь-Пель йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Покойница-Юнко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000066497
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006649
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бургуста

Бургуста — Рәсәйҙәге йылға. Ростов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мокрый Керчик йылғаһының уң ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Бургуста
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Төньяҡ Донец йылғаһы ҡушылған урынған тамағына тиклем, Сал һәм Маныч йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500912107000015973
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001597
* Бассейн коды — 05.01.05.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кельбес-Тугонак

Кельбес-Тугонак — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кельбес йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Кельбес-Тугонак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200020493
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202049
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Стумбрас (футбол клубы)

«Стумбрас» (лит. Futbolo klubas Stumbras) — Литва футбол клубы, Стумбрас исемле ҡалала урынлашҡан. 2013 йылда барлыҡҡа килгән.

# Стумбрас (футбол клубы)
## Тарих

2013 йылда барлыҡҡа килгән. <..> Ғәмәлдән 2019 йылда.

# Стумбрас (футбол клубы)
## Ҡаҙаныштары

* Литва кубогы эйәһе (1): 2017
* Литва кубогы финалсыһы (1): 2018

# Стумбрас (футбол клубы)
## Сығыштар статистикаһы (2013—2019)

| Миҙгел | Кимәл | Лига | Урын |
| 2013 | 3. | II лига | 2. |
| 2014 | 2. | I лига | 1. |
| 2015 | 1. | А лига | 7. |
| 2016 | 1. | А лига | 5. |
| 2017 | 1. | А лига | 7. |
| 2018 | 1. | А лига | 4. |
| 2019 | 1. | А лига | 8. |
# Шәһиәхмәтов Мөхәмәҙинур Шаһинур улы

Шәһиәхмәтов Мөхәмәҙинур Шаһинур улы (15 май 1879 йыл — 1922 йыл) — мәғрифәтсе, реформатор мулла. XX быуат баштарында һәр төбәктә мәҙрәсә, мәктәп, мәсет хеҙмәткәрҙәренән ябай башҡорт халҡы ҡатламдарының мәғрифәткә, мәҙәниәткә ынтылышын асыҡ сағылдырған мөғәллимдәр һәм муллалар күтәрелеп сыға. Ҡырмыҫҡалы төйәгендә Мөхәмәҙинур Шаһинур улы Шаһиәхмәтов — шундай билдәле шәхестәрҙең береһе.

# Шәһиәхмәтов Мөхәмәҙинур Шаһинур улы
## Биографияһы

Мөхәмәҙинур Шаһинур улы Шаһиәхмәтов 1879 йылдың 15 майында хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы Шайморатов (элекке Биштәкә) ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Ата-әсәһенән уҡырға-яҙырға өйрәнгәс, туғыҙ йәшлек Мөхәмәҙинурҙы Ҡыйышҡы мәҙрәсәһенә уҡырға бирәләр. Бында отҡор малай Мирсаяф Камалетдиновтың һәләтле шәкерттәренең береһе була, һигеҙ йыл эсендә ул замандағы дини белем донъяһының барлыҡ әлкәләрен яҡшы үҙләштерә, яҙырға, һүрәт төшөрөргә өйрәнә, умарта тотоу, баҡса үҫтереү буйынса белем ала.
Биштәкәгә ҡайтҡас, 1898 йылда, Мөхәмәҙинур Шаһиәхмәтов ауыл мәҙрәсәһенә имам-хатиб итеп ҡуйыла, йортта атаһына хужалыҡ эштәрендә булыша, ауылда берҙән-бер ҙур, бынамын тигән өй һалып инергә ярҙамлаша.
1902 йылда Мөхәмәҙинур Шаһиәхмәтов батша армияһына хәрби хеҙмәткә алынып, Алыҫ Көнсығышта һалдат бурысын үтәй. Тиҙҙән, 1904 йылда, рус-япон һуғышы башлана. Мөхәмәҙинур Шаһиәхмәтов япондарға ҡаршы аяуһыҙ алыша, һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн Николай ордены, Георгий тәреһе менән бүләкләнә. Был уға, һуғыш бөтөү менән үк, хәрби хеҙмәте тулмаһа ла, тыуған төйәгенә ҡайтып китергә мөмкинлек бирә.
Биштәкә халҡы үҙенең батыр улы Мөхәмәҙинур Шаһиәхмәтовты ҙурлап ҡаршылай. Ул шунда уҡ мәхәллә муллаһы, мәҙрәсә имам-хатибы итеп тәғәйенләнә. Ер-Һыуҙар күреү, мәғлүмәтле кешеләр, офицерҙар менән осрашыу Мөхәмәҙинур Шаһиәхмәтовты үҙ халҡының тормошо, йәштәрҙең киләсәге тураһында тәрән уйҙарға һала. Ул уҡыу йәшендәге балаларҙы төрлө ауылдарға һәм Өфө ҡалаһының данлыҡлы «Ғәлиә», «Ғосмания» мәҙрәсәләренә уҡырға алып бара. Йәштәргә яңыса, донъяуи белем биреү маҡсатында 1912 йылдың 12 сентябрендә Мөхәмәҙинур Шаһинур улы Шаһиәхмәтов тыуған ауылында дүрт йыллыҡ рус-башҡорт мәктәбе асыуға өлгәшә. Шәкерттәрҙе уҡытыу тәүҙә уның атаһы нигеҙендә ҡалған йортонда ойошторола, бер йылдан һуң ике таш бина төҙөлә. Биштәкә рус-башҡорт мәктәбендә уҡытыу программаларына хисап, тарих, география, рус теле һәм әҙәбиәте, медицина нигеҙҙәре индерелә. Мөҙәрис Мөхәмәҙинур Шаһинур улы Биштәкәгә яҡын-тирәләге ауылдарҙан барлыҡ балаларҙы ла уҡыуға йәлеп итә, мәктәп янындағы яңы ғына төҙөлгән интернатҡа урынлаштыра.
Күп тә үтмәй, ауыл күрке булып урта мәктәп-интернат бинаһы файҙаланыуға тапшырыла, уҡыу йортоноң даны тирә-яҡҡа киң тарала.
Оҙаҡ йылдар буйы халыҡ мәктәпте «Мөхәмәҙинур мәктәбе» тип йөрөтә, уның беренсе мөҙәрисе һәм мөғәллиме Мөхәмәҙинур Шаһинур улы Шаһиәхмәтовты әле лә ололап иҫкә ала.
1965 йылда Шайморатов урта мәктәбенә башҡорт халыҡ батыры М. М. Шайморатов исеме бирелә. Был уҡыу йорто — төбәктә алдынғы мәктәптәрҙең береһе.
# Сарасвати Дэви

Сарасвати Дэви — индуизм илаһтарының береһе. Аң, белем, сәнғәт, матурлыҡ һәм тел ғилеме Алиһәһе. Ҡытайҙа Сарасвати (辯才天) Бяньцайтянь тип атала, Таиландта — Сурасавади́ (สุรัสวดี), ә Японияла — Бэндзайтэн (弁才天/弁財天) тип атала. Сарасвати Дэвиның мантраһы бар. Сарасвати Дэви йыш аҡҡошта ултырган итеп һүрәтләнә.
# Сеха (йылға)

Сеха — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/135/87 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Сеха (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Ковров ҡалаһынан тамағына тиклем, Уводь йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301112110000033389
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003338
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Таёжная (Ай-Игол ҡушылдығы)

Таёжная — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ай-Игол йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Таёжная (Ай-Игол ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036132
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203613
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2