yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# 1924 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1924 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1924 MCMXXIV |
| Юлиан стилендә | 1923 — 1924 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2676 — 2677 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7432 — 7433 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5684 — 5685 ה'תרפ"ד — ה'תרפ"ה |
| Мосолман календары | 1343 — 1344 |
| Боронғо әрмән календары | 1373 ԹՎ ՌՅՀԳ |
| Ҡытай календары | 4620 — 4621 (с 5 февраль) 癸亥 — 甲子 чёрная свинья — синяя мышь |
| Эфиопа календары | 1916 — 1917 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1980 — 1981 |
| - Шака самват | 1846 — 1847 |
| Иран календары | 1302 — 1303 |
1924 (бер мең туғыҙ йөҙ егерме дүртенсе) йыл — кәбисә йыл, григориан календары буйынса шишәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1924 йылы, 2 мең йыллыҡтың 924 йылы, XX быуаттың 24 йылы, XX быуаттың 3 ун йыллығының 4 йылы, 1920 йылдарҙың 5 йылы.

# 1924 йыл
## Тыуғандар

* Мөстәҡимов Зәйнулла Мөстәҡим улы — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 5 февраль — Мөхәмәтйәнов Шәкирйән Юныс улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1943).
* 22 март — Ёлкин Иван Сергеевич, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 3 апрель — Сәйетов Ғабдулхай Сәйет улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 5 апрель — Домашников Борис Фёдорович, СССР-ҙың халыҡ рәссамы.
* 7 апрель — Өмөтбаев Рамаҙан Ғимран улы, Башҡортостандың дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы һәм публицист.
* 2 май — Ғиләжетдинов Тажетдин Баһауетдин улы (1924—2012), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 28 май — Шәриф Бикҡол, яҙыусы, РСФСР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* 22 август — Аҡназаров Зәкәриә Шәрәфетдин улы, совет дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре. 1962—1986 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе.
* 28 август — Сабир Йыһаншин, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим, 1971—1985 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы мәғариф министры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Педагогия фәндәре кандидаты.
* 29 август — Суфиян Поварисов, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2011).
* 10 октябрь — Аскин Ғәйфетдин Ғәфиәт улы (1924—2007), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 24 декабрь — Миржанова Сәриә Фазулла ҡыҙы, башҡорт тел белгесе, төркиәтсе, филология фәндәре докторы.
* 25 декабрь — Аҡтуғанов Мәхмүт Сафа улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).

# 1924 йыл
## Вафат булғандар

* 21 ғинуар — Владимир Ильич Ленин, совет дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре, революционер, большевиктар фирҡәһен ойоштороусы, Халыҡ Комиссарҙары Советының (СССР һәм РСФСР хөкүмәтенең) председателе.
* 21 декабрь — Хоҙайбирҙин Шәһит Әхмәт улы, революционер, партия һәм дәүләт эшмәкәре, яҙыусы.
# Оло Чугойга

Оло Чугойга — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының һул ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Оло Чугойга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200022442
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202244
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Колодливая

Колодливая — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ежуга йылғаһының һул ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Колодливая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000048570
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004857
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Щебнюха

Щебнюха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кумир йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Щебнюха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009075
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100907
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шағанай Бурһыҡов

Шағанай Бурһыҡов (Шағанай Бурһыҡов (рус. Барсуков) — мәғдән эҙләүсе. Себер юлы Көҙәй улусы Шағанай ауылы (Башҡортостан Республикаһының Салауат районы) башҡорто. Шул уҡ улустың старшинаһы.

# Шағанай Бурһыҡов
## Биографияһы

Шағанай Бурһыҡов 1740 йылда Себер юлы Тырнаҡлы улусының Үҙән йылғаһы территорияһында тимер мәғдәне ятҡылыҡтарын тапҡан. 1743 йылға саҡлы Шайтан-Көҙәй улусы старшинаһы булған.
1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдарын баҫтырыуҙа ҡатнашыусы. 1735—1740 йылдарҙағы баш күтәреүселәрҙең етәксеһе Төлкөсура Алдағоловты ҡулға алыуҙа ҡатнашҡан.
1745 йылда императрица Елизавета Петровнаға Өфө вице-губернаторы П. Д. Аксаковтың Шағанай Бурһыҡовтың власты үҙ мәнфәғәтендә ҡулланыуы тураһындағы яҙма ғаризаһында был старшина халыҡтың ҡәнәғәтһеҙлегенә килтергән иң яуыз етәксе итеп күрһәтелгән. Вазифаһынан бушатылғандан һуң да, Себер юлы Шайтан-Көҙәй улусының формаль булмаған башлығы булып ҡалған.
1758 йылда И. С. Мясниковҡа һәм Я. Б. Твердышевҡа Шайтан-Көҙәй улусы территорияһында ерҙәрҙе оҙайлы ваҡытҡа ҡортом биләмәһе итеп биргән, Үрге Эҫем заводын һалырға рөхсәт биргән. Заводсылар уны, әлбиттә, яйлап һатып алған. Шағанай Бурһыҡовтың артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
1742 йылда Шайтан-Көҙәй улусы старшинаһы Шағанай Бурһыҡов барлыҡ дүрт даруға улустарының 25 старшинаһы һәм йөҙбашы менән бергә Өфө вице-губернаторы П. Д. Аксаковҡа түбәндәге үтенес һәм тәҡдимдәр менән мөрәжәғәт иткән:
1. 1735—1740 йылдарҙағы ихтилалда ҡатнашҡан өсөн язалап үлтерелгән һәм һөргөнгә оҙатылған башҡорттарҙың ҡатындарына һәм ҡыҙҙарына өйләнергә рөхсәт биреүҙәрен, «штраф аттарын түләмәйсә», шулай уҡ ихтилал ваҡытында башҡа диндә торғандарҙың үҙ-ара дәғүәләрен тикшереүҙәренән баш тартыуҙарын һорағандар.
2. Аҫаба ерҙренә индергәне өсөн, керҙәштәр башҡорттарға түләүҙәрҙе дауам итергә тейеш.
3. Шәриғәт хөкөмө эшләүен дауам итһен.
4. Һәр никахтан 25 тин күләмендә йыйылған "туй аҡсаһын"ан баш тартыуҙы.
5. Яһаҡты Өфөгә үҙҙәре ташымау маҡсатында, уны йыйыуҙы йыйыусы-дворяндарға ҡушыуҙы үтенгәндәр.
Шағанай Бурһыҡовтың башҡорт йәмғиәтендәге башҡа старшиналар араһында юғары дәрәжәһе уның, Ҡаршын улусы старшинаһы Мөхәмәтшәрип Мерәков, Елдәк улусы — Әхмәр мулла Әсәнов, Һунлар улусы — Яҡуп Сынмырҙин, Ҡаратабын улусынан — Ҡыҙрас Муллаҡаев, баш мишәр старшинаһы Яныш Абдуллин, ике йөҙбашы Ибраш Ҡотоев (башҡорт), Иткәй Ҡолмаев (мишәр), 12 хеҙмәтсеһе һәм тәржемәсе Шафый Янайҙаров менән, капрал һәм драгун оҙатыуында, 26 ылауҙа Мәскәүгә барыу мөмкинлеген биргән. Баш ҡалала улар 14 февралдән 15 июнгә саҡлы булғандар. Сөнки императрица Елизаве­та Петровна уларҙы үҙенең тәхеткә ултырыу тантанаһы ыңғайы аудиенцияһында, 1742 йылдың 26 апрелендә генә, ҡабул итә һәм башҡорт илселәре «ғали йәнәптәренә батмуста ике ҡырҡ кеш тиреһе бүләк итә». Башҡорт эштәре буйынса Комиссия начальнигы генерал Л. Я. Соймонов депутация вәкилдәренә түбәндәге ҡылыҡһырлама биргән:
# Рубка (Сюзюм ҡушылдығы)

Рубка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сюзюм йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Рубка (Сюзюм ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036528
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103652
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чауж

Чауж — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға № 1061 Черноисточинск суқоймасы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Чауж
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Черная, инештән Черноисточинск һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501312111200005226
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200522
* Бассейн коды — 14.01.05.013
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пыжуг

Пыжуг (Пыжук) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 240 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Пыжуг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010934
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001093
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сәнғәт галереяһы һәм Келвингроув музейы

Келвингроув музейы һәм сәнғәт галереяһы (ингл. Kelvingrove museum and Art Gallery) — Глазгола урынлашҡан. Шотландияла килеүселәр һаны буйынса иң билдәлеһе, ә Бөйөк Британияла алтынсы урында тора. Вест-Энд районында Келвингроув паркында урынлашҡан.

# Сәнғәт галереяһы һәм Келвингроув музейы
## Музей тарихы

Галереяһы бинаһы ҡыҙыл ҡомташтан 1892 йылда испан бароккоһы стилендә төҙөлгән. Проекттың авторҙары Джон В. Симпсон һәм Миллер Аллен. Галереяны асыу тантанаһы 1901 йылда 2 майында Глазгола Халыҡ-ара күргәҙмәһе башына тап була. Экспозицияның нигеҙен галереянан Глазго ҡалаһының күренекле кешеһе Арчибальд Маклелландың тупланмаһы тәшкил итә, ул ҡалаға 400 һүрәттән торған коллекцияһын бүләк иткән булған.
2002 йылда музейҙы реконструкция һәм яңыртыу өсөн аҡса йыйыу кампанияһы уҙа. Төрлө хәйриә фондтарынан, ойошмалар һәм шәхси кешеләрҙән йыйыған аҡса яҡынса 13 миллион фунт стерлинг тәшкил итә. Тергеҙеү эштәре өс йыл дауам итә, 2006 йылдың 11 июлендә Келвингроув галереяһы яңынан асыла.

# Сәнғәт галереяһы һәм Келвингроув музейы
## Экспозицияһы

Музей экспонаттары араһында — Рембрандт, Рубенс, Якоб ван Рейсдаль, Боттичелли, Тициан, Джованни Беллини, Дега, Моне, Пикассо, Дали, Винсент Ван Гог, Писсарро, Россетти, шотланд рәссамдры Уильям Орчардсон, Джон Петти, Горацио Маккаллоха, Генри Реберн, Сэмюэль Пепло һ. б. һүрәттәре бар. Бынан тыш музейҙа боронғо хайуандар һөлдәләре коллекцияһын; Боронғо Мысыр сәнғәте объекттары коллекцияһын; скульптура, һүрәт коллекцияларын, Глазгола тыуған данлыҡлы архитектор Чарльз Ренни Макинтош эшләгән башҡа йыһаздар һәм объекттар коллекцияһын, боронғо хәрби кейем һәм ҡоралдар коллекцияһын һәм Шотландия менән Глазгоның тарихи мираҫына бағышланған күргәҙмәләрҙе күрергә мөмкин.
# Некрасов һәйкәле (Санкт-Петербург)

Некрасов һәйкәле — Санкт-Петербургта Литейный проспекты 37-се йорт янындағы скверға ҡуйылған Н. А. Некрасов һәйкәле бюсы. Санкт-Петербург менән үҙенең тормошо һәм ижады менән тығыҙ бәйләнгән рус әҙәбиәте классигы танылған яҙыусы Николай Алексеевич Некрасовҡа бағышланған. Проект авторы — скульптор В. В. Лишев. Был — Санкт-Петербургтың Монументаль пропаганда тураһындағы Ленин планы буйынса ҡуйылған берҙән бер һаҡланып ҡалған һәйкәл. Некрасов һәйкәле федераль кимәлдәге мәҙәни мираҫ объекты булып һанала.

# Некрасов һәйкәле (Санкт-Петербург)
## Тарихы

Был һәйкәл В. В. Лишев тарафынан Лениндың Монументаль пропаганда планы сиктәрендә төҙөлгән икенсе әҫәре (беренсеһе Яңы Ладога ҡалаһында Карл Маркстың гипс бюсы була, хәҙер юҡҡа сыҡҡан) Бронза бюсты ҡойоу эше 1 Дәүләт оҫтаханаһында мастер В. 3. Гаврилов тарафынан башҡарылған. Һәйкәл-бюст 1922 йылда Некрасов урамы һәм Грек проспекты мөйөшөндәге Прудка баҡсаһында урнаштырыла. 1946 йылда, шағирҙың тыуыуына 125 йыл тулыуҙы байрам иткәндә, бюсты Литейный проспектына күсерәләр һәм һуңғы 20 йылда Николай Алексеевич Некрасов йәшәгән 36-сы йорт янындағы скверға ҡуялар. Шул уҡ ваҡытта элек дәүләт министры милке булған 36-сы йортта Некрасовтың мемориаль музей-фатиры асыла. Был сквер Некрасовтың «Парад подъездында уйланыу» («Размышления у парадного подъезда») әҫәрендә сағыла:
   Вот парадный подъезд.
   По торжественным дням,
   Одержимый холопским недугом,
   Целый город с каким-то испугом
   Подъезжает к заветным дверям …

# Некрасов һәйкәле (Санкт-Петербург)
## Тасуирлама

Некрасовтың был һәйкәле реалистик шәкелдә эшләнгән тыйнаҡ бронза бюст булараҡ танылған. Бюст ҡара-һоро лабрадориттан тора, нигеҙе ҡыҙыл граниттан һалынған, тура мөйөшлө аҫҡуймаға ҡуйылған. Аҫҡуйманың алғы яғында ҡабарынҡа хрефтәр менән «Н. А. Некрасов» тип яҙылған. Өҫтәмә бронза таҡтала тыуған һәм вафа булған көндәре күрһәтелгән: «1821-1877». Скульптураның уң яғында авторҙың имзаһы күренә: «Леп. В. В. Лишев»; артҡы яғында «1-я Гос. Мас. Худож. литья / отл. В. З. Гаврилов» тигән яҙыу бар. Бюстың бейеклеге 0,77 м, постаменттың бейеклеге — 2,3 м.
Некрасовтың йөҙө етди, ҡаштары йыйырылған. Был образда скульптор шағирҙың психологик торошон һүрәтләй. Уның йөҙө рухланған, йөҙөндәге яҡтылыҡ һәм күләгә уйыны үҙенә бер төрлө тулҡынланыу өҫтәй.
# Сюдан

Сюдан — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға База йылғаһының һул ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сюдан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026374
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102637
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Үсәлле (Ыҡ ҡушылдығы)

Үсәлле (рус. Учалы) — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 303 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Үсәлле (Ыҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028541
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102854
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Түбәнге Ура

Түбәнге Ура (Оло Ура) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ежуга йылғаһының һул ярына тамағынан 103 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Түбәнге Ура
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038481
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003848
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Геши-Чу

Геши-Чу (Кий-Хи) — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы, Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аргун йылғаһының һул ярына тамағынан 106 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Геши-Чу
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы, Грозный ҡалаһынан Аргун йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001212108200005887
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200588
* Бассейн коды — 07.02.00.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Розиан

Розиан (нем. Rosian) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 590 кеше йәшәй. Майҙаны — 29,5 км². Диңгеҙ кимәленән 89 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39279 һәм автомобиль коды — JL.
# Оло Тарханка

Оло Тарханка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Ульянов өлкәһе, Һамар өлкәһе, биләмәләрендә аға. Йылға Оло Сәрмәсән йылғаһының һул ярына тамағынан 202 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Оло Тарханка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Сәрмәсән башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000412112100004834
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100483
* Бассейн коды — 11.01.00.004
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Зелёнка (Катунь ҡушылдығы)

Зелёнка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катунь йылғаһының һул ярына тамағынан 576 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Зелёнка (Катунь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100003243
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100324
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Овраг Пеницкий

Пеницкий йырыны — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Ульяновск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Донгуз йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Овраг Пеницкий
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терешка, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001912112100010554
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101055
* Бассейн коды — 11.01.00.019
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Йыйын (мәғәнәләр)

* Йыйын — күмәк ырыуҙың ил, донъя хәл торошо тураһында һөйләшеп, һүҙ, кәңәш беректереү өсөн саҡырған оло йыйылышы.
* Йыйын — Яҡын-тирә ауылдарҙан йыйып, һый, уйын төрлө ярыш менән үткәрелә торған йәйге байрам; һабантуй, бәйге
* Йыйын — Саҡырылған ҡунаҡ мәжлесе.
* Йыйын (диал.) — туй
* Йыйын (билд. а.) — күп һандағы кешегә «теләһә ниндәй», «кем етте» мәғәнәһендә һанға һуҡмай әйтелгән һүҙ.

# Йыйын (мәғәнәләр)
## Сығанаҡ

* Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 1-се том, 444-се бит
# Оло Вошлынг

Оло Вошлынг (Оло Вошлынг-Я) — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 228 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Оло Вошлынг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028589
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302858
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Билал ауыл Советы (Баймаҡ районы)

Билал ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

# Билал ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының "Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы"на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Уның 195 бүлегенең 1 статьяһы (196-сы бүлек Башҡортостан Республикаһының 2006 йылдың 29 ғинуарындағы 404-з һанлы Законы менән индерелгән) түбәндәген раҫлай:
   — gsrb.ru/MainLeftMenu/ZakonoTvorch/Zakoni/125-2004.php
Үҙәге — Билал ауылы. 1918 йылда барлыҡҡа килә. БАССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1960 йылдың 27 июлендәге указына ярашлы Әбйәлил районынан Баймаҡ районына бирелә.

# Билал ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнеүселәр

* Әхмәҙина Бибинур Нотфулла ҡыҙы (1971)
* Нурғәлина Миңлебикә Байтүрә ҡыҙы (1976)
* Сабанбаева Маһинур Хәйбулла ҡыҙы (1978)
* Үҙәнбаева Миңзифа Зөлкәрнәй ҡыҙы (1980)
* Хәлитова Менәүәрә Ғәни ҡыҙы (1962)
* Янтурина Нәфисә Шәмсимөхәмәт ҡыҙы (1975)
* Юламанова Һауа Мәхмүтдин ҡыҙы (1966)

# Билал ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Ауыл биләмәһе составы
### Ауыл Советы етәкселәре

* Ибатуллин Нурулла, Йәнтүрин Сәлих, Хәсәнов Мөхтәр, Низмитдинов Кәрим, Булатов Заһритдин, Хәбибуллина Сабира, Зиннатуллин Яхъя, Ғүмәров Морат, Даутов Рәфҡәт, Фатхетдинов Ғәзиз, Латыпов Марс, Туйсин Барый, Әлибаев Бикйән, Әминев Зәйнулла, Заманов Нәжип.
Билал ауыл Советы идаралығының адресы: 453666, Башҡортостан Республикаһы, Баймаҡ районы, З. Биишева урамы, 12-се йорт (юридик адресы 19-сы йорт); E—mail: bilal—sp@yandex.ru
Ауыл Советы хакимиәте башлығы:
Саптаров Илдар Шәһәрғәзи улы, 8/34751/4-85-68
Тораҡ пунктары старосталары:
Билал ауылы — Хөсәйенов Зәйнитдин Зәйнәғәбдин улы
Һәмән ауылы — Аминев Зәйнулла Хәсән улы
Өмөтбай ауылы — Көмөшбаев Зиннур Мәжит улы
Күгиҙел ауылы — Даутбаев Марат Көсөкбай улы.