yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Шафран ауыл Советы (Әлшәй районы)

Шафран ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районындағы административ берәмек һәм ауыл биләмәһе.
Административн үҙәге — Шафран ауылы.

# Шафран ауыл Советы (Әлшәй районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ-территориаль үҙәктәре тураһындағы» Законы нигеҙендә ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре билдәләнгән.
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәренең үҙгәреүе һәм уларҙы үҙгәртеп ҡороу тураһындағы» Законы, 2-се статьяһы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәренең үҙгәреүе һәм уларҙы үҙгәртеп ҡороу», 2-се пунктында түбәндәге юлдар бар:
   2. Түбәндәге муниципаль берәмектәрҙең атамаларын үҙгәртергә: 2) Әлшәй районы буйынса:
   а) «Аксенов ҡасаба Советын» «Аксенов Ауыл Советына»;
   б) «Раевка ҡасаба Советын» «Раевка ауыл Советына»;
   в) «Шафран ҡасаба Советын» «Шафран ауыл Советына»;
# Поталых-Еган

Поталых-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Юккун-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Поталых-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044512
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204451
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Богаго

Богаго — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Неберджайка йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Богаго
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Варнавинск гидроузеле һыу объекттары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001912108100006089
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100608
* Бассейн коды — 06.02.00.019
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Башкиров Фёдор Андреевич

Башкиров Федор Андреевич (15 март 1911 йыл — 17 февраль 1977 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, штурм авиацияһы полкының эскадрилья командиры, капитан. Советтар Союзы Геройы (1944).

# Башкиров Фёдор Андреевич
## Биографияһы

1911 йылдың 15 мартында Рәсәй империяһы Лозовка ауылында (хәҙерге Курск өлкәһенең Касторенск районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте рус.
Урта белем алғандан һуң рабфактың өс курсын тамамлай. Артабан ташсы булып эшләй.
1936 йылда СССР Граждан Һауа Флотының Батай пилоттар мәктәбен тамамлай, ГҺФ-ның Аҙау-Ҡара диңгеҙ идаралығында осоусы булып хеҙмәт итә.
Ҡыҙыл армия сафында 1941 йылдан. Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында 1941 йылдың октябренән. 1943 йылдан — ВКП(б)/КПСС ағзаһы.
1944 йылдың февраль айы башына Көнбайыш фронттың 1-се һауа армияһы 233-штурмлаусы авиация дивизияһы 62-сы штурм авиация полкының штурмлаусы авиация полкы эскадрильяһының командиры капитан Федор Башкиров «Ил-2» штурмовик-самолетында 87 уңышлы хәрби осош яһай, аэродромда — 6 һәм һауа алыштарында — 2 дошман самолетын, 10 танк, 40 автомашина, 20-нән ашыу ялан һәм зенит артиллерия орудиеһын һәм ике йөҙгә яҡын гитлерсыны юҡ итә.
Капитан Башкиров Белоруссияла Оршанск-Витебск йүнәлешендә ҡаһарманлығын күрһәтә. 1944 йылдың йәйендә, Белоруссия стратегик һөжүм операцияһы барышында, Ф. А. Башкиров Могилев, Минск һәм Гродно белорус ҡалалары эргәһендә һуғышта ҡатнаша.
Һуғыштан һуң Башкиров Совет армияһында 1946 йылға тиклем хеҙмәтен дауам итә. Артабан майор дәрәжәһендә отставкаға китә һәм Дондағы Ростовта йәшәй.
1977 йылдың 17 февралендә вафат була. Дондағы Ростовта ерләнә.

# Башкиров Фёдор Андреевич
## Маҡҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 1 июлдәге Указына ярашлы командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне һәм немец-фашист илбаҫарҙары менән көрәштә күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн капитан Башкиров Федор Андреевич «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ була һәм уға Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы (3858-се) тапшырыла.
* Ленин ордены, ике Ҡыҙыл Байраҡ, Александр Невский, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары һәм миҙалдар менән наградланған.
# Копанец

Копанец — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Түбәнге Поча йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Копанец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038658
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003865
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Юғыҙ

Кесе Юғыҙ — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Югуш йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Словарь топонимов БАССР: "Юғыҙ (Югуз) - лев. пр. Уфы в Дуван. р-не

# Кесе Юғыҙ
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020896
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102089
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кайлы

Кайлы — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының уң ярына тамағынан 121 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кайлы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200006377
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200637
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гемиле

Гемиле (төр. Gemile) — Фетхий ҡалаһынан алыҫ булмаған урында Төркиә яр буйындағы утрау. Утрауҙа IV һәм VI быуаттарҙа төҙөлгән бер нисә сиркәү һәм бина харабалары бар. Археологтар фаразлауынса, утрау изге Николай Мирликийскийҙың тәү ерләнеү урыны булыуы ихтимал.

# Гемиле
## Географияһы

Әллә ни ҙур булмаған утрау Фетхий ҡалаһынан яҡынса 9 саҡрым көньяҡта, төрөк ярынан ни бары 200 метр алыҫлыҡта урынлашҡан. Был кеше йәшәмәгән ҡаялы утрау. Оҙонса төньяҡ яр буйында ҙур булмаған пристань урынлашҡан. Ҡалған яр буйы текә ҡаялы һәм упҡынлы.

# Гемиле
## Иҫтәлекле урындары

Византиялағы IV һәм VI быуат араһында төҙөлгән биш сиркәүҙең харабалары 350 метрлыҡ маршрут менән бәйләнә .Шулай уҡ утрауҙа, сиркәүҙәрҙән тыш, 40 бинаның һәм 50 христиан ҡәберлеге емереклектәре урын алған. Сиркәүҙәрҙең береһе утрауҙың иң бейек нөктәһендә ҡаяның үҙен ҡырҡып эшләнгән. Хәҙер ҙә был сиркәүҙең мозаикаһын һәм фрескаһын шәйләргә була.
Археологтар фаразлауынса, утрау Изге Николайҙың тәү ерләнеү урыны булыуы ихтимал. Adası Gemiler тигән төрөк исеме тәржемәлә "моряктар утрауы"н аңлата, был иһә изге Николайға ишаралай, сөнки ул моряктарҙың ҡурсалаусыһы һаналған. Урта быуатта был утрау диңгеҙселәр араһында Изге Николай утрауы булараҡ таныла . Белгестәр фекеренсә, Николайҙы ҡая сиркәүендә ерләйҙәр. Храм диуарында уның исеме күп тапҡыр осрай. Изге Николайҙың һөлдәһе ҡалдыҡтары сиркәүҙә сама менән 650 йыллап ятҡан, аҙаҡ ғәрәп флоттары яҡынлашыуы арҡаһында 25 саҡрым көнсығыштараҡ булған Мира ҡалаһына күсерелә.

# Гемиле
## Туризм

* Утрауға күпләп турист кәмәләре килә, уларҙың барыһы ла тиерлек Олюдениз ҡалаһынан сыға. Шулай уҡ пристандә шәхси яхталар ҙа туҡтай ала. Йәй көнө утрауҙа ҙур булмаған ресторан эшләй.
# Пёвь-Ю

Пёвь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чуб йылғаһының уң ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Пёвь-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000022521
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002252
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әхмәтов Мөхәмәтхәй Әхмәт улы

Мөхәмәтхәй Әхмәт улы Әхмәтов (1942—1995) филология фәндәре кандидаты, доцент.

# Әхмәтов Мөхәмәтхәй Әхмәт улы
## Биографияһы

Башҡортостандың, Ҡыйғы районы Алағуз ауылында урман эше хеҙмәткәре ғаиләһендә донъяға килә. Ауылында урта мәктәпте тамамлай, 1959 йылда Башҡорт дәүләт университетының башҡорт-рус бүлегенә уҡырға инә. 1964 йыл университетты уңышлы тамамлай һәм үҙҙөренең районына уҡытыусылыҡ эшенә ебәрелә. Ике йыл эшләгәс, ул армия сафына алына, унда бер йыл хеҙмәт иткәндән һуң, ҡайтып үҙ ауылында эшләй башлай.
1967 йыл Башҡорт дәүләт университетының башҡорт теле кафедраһына аспирантураға саҡырыла һәм боронғо төрки тамға яҙыуҙы өйрәнеү маҡсатында уҡырға Алма-Атаға, Ҡаҙагстан академияһының Тел ғилми-тикшеренеү институтына ебәрелә. 1970 йыл кандидатлыҡ дәрәжәһенә ваҡытынан алда диссертация яҡлап университетҡа ҡайта. Университеттың башҡорт теле кафедраһында 25 йыл буйына студенттарға тәрән йөкмәткеле лекциялар уҡый, уларҙың диплом эштәренә етәкселек итә.
М. Ә. Әхмәтов «Орхон-Йәнәсәй яҙма телендә ҡылым һәм башҡорт теленә мөнәсәбәте» исемле рус телендә монография сығарҙы. Ул Волга буйы һәм Урал регионында Орхон-Йәнәсәй тамға яҙыуы буйынса берҙән-бер уникаль белгес булды.
# Бича (Иртыш ҡушылдығы)

Бича — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртыш йылғаһының уң ярына тамағынан 934 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 160 км.

# Бича (Иртыш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012120
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301212
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Василева

Василева — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тора йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Василева
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000011528
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001152
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Окуневка

Кесе Окуневка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Окуневка йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Окуневка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200031390
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203139
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ермачиха (Кулунда ҡушылдығы)

Ермачиха — Рәсәй йылғаһы. Алтай биләмәләрендә аға. Йылға Кулунда йылғаһының һул ярына тамағынан 365 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Ермачиха (Кулунда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кулунда күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Обь һәм Иртыш йылғалары араһындағы тымыҡ район.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13020000212115200052371
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205237
* Бассейн коды — 13.02.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ослянка (Чусовая ҡушылдығы)

Ослянка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чусовая йылғаһының уң ярына тамағынан 140 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ослянка (Чусовая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100010996
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101099
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Котоджа

Котоджа — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лисица йылғаһының һул ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 99 км.

# Котоджа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027016
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202701
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бобылев Юрий Яковлевич

Бобылев Юрий Яковлевич (1 июнь 1937 йыл — 27 февраль 2016 йыл) — инженер-төҙөүсе. 1960 йылдан Башҡортостандың төҙөлөш ойошмаларының яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1990—1994 йылдарҙа «Башстрой» берләшмәһе башлығы, 1994 йылдан «Башстрой» акционерҙар йәмғиәте генераль директор. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

# Бобылев Юрий Яковлевич
## Биографияһы

Юрий Яковлевич Бобылев 1937 йылдың 1 июнендә Ырымбур өлкәһе Быҙаулыҡ ҡалаһында донъяға килгән.
1960 йылда Дондағы Ростов ҡалаһында инженер-төҙөлөш институтын тамамлай, инженер-төҙөүсе.
1960 йылдан, институтты уңышлы тамалағандан һуң, хеҙмәт юлын Башҡортостан Республикаһының төҙөлөш комплексында 3-сө төҙөлөш тресы идаралығы етәксеһе вазифаһында башлай. Артабанғы йылдарҙа түбәндәге идаралыҡтарҙы төрлө вазифаларҙы башҡара: «Башнефтезаводстрой» тресы идаралығы етәксеһе, 1986—1990 йылдарҙа «Главбашстрой» берләшмәһенең баш инженеры, 1990—1994 йылдарҙа «Башстрой» берләшмәһе башлығы, 1994 йылдан «Башстрой» акционерҙар йәмғиәте генераль директоры булып эшләй. 2004—2006 йылдарҙа «БашСтройТранс» ААЙ Директорҙар советы рәйесе.
Торлак һәм сәнәғәт төҙөлөшөндә свай фундаменттарын, юғары индустриаль һәм экономиялы тимер-бетон һәм металл конструкцияларын, түшәм графиктарын һәм селтәр моделдәрен керетеү инициаторы. РБ төҙөлөш индустрияһы базаһын булдырыуҙа ҡатнашта. Уның етәкселегендә Өфөлә УМПО, «Гидравлика» предприятиеһында, Агрегат заводында, Сауҙа аппаратураһы һәм элемтә приборҙары заводында, Стәрлетамаҡта, Ишембай ҡалаһында машина төҙөлөшө заводтарында яңы производстволар төҙөлдө. 1981 йылда Башҡортостандың, 1994 йылда Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған төҙөүсеһе исеме бирелә.

# Бобылев Юрий Яковлевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1994)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1981).
* Халыҡтар Дуҫлығы ордены (1982)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1974)
# Алабута

?Лебеда :
Күк алабота (Atriplex canescens) :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Ҡәнәфер сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Ҡый үләндәре |
| Ырыу: | Алабута |
Латинса исеме :
Atriplex L. :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 20505 NCBI 3550 |
Алабута (лат. Átriplex) —ҡый үләндәре (Chenopodiaceae) ғаиләһенән бер йыллыҡ үлән. Бейеклеге 30 см-ға етә, йәй буйы сәскә ата. Алабута эшкәртелгән тупраҡта үҫергә ярата: баҫыуҙарҙа, баҡсаларҙа һ.б. ерҙәрҙә.
Ике ярымшарҙың да уртаса һәм тропик зонаһына таралған, үҙ эсенә 100-гә яҡын төрҙө берләштерә. Башҡортостанда киң таралған үҫәмлектәрҙән һанала. Аслыҡ йылдарында уның орлоғонан он яһап, икмәк бешереп ашағандар.
* Алабута Якоб Штурм, «Deutschlands Flora in Abbildungen», 1796 китабынан ботаник иллюстрация
# Дөйә үләне

Дөйә үләне (лат. Silybum, рус. Расторопша) — Астра сәскәләр (Asteraceae) ғаиләһендәге үләнле үҫемлектәр Ырыуы. Дөйә үләне (расторопша) шайтан таяғы үләненә оҡшаш, әммә япраҡтары киң һәм сыбар.
# Агара монастыры

Агара монастыры (груз. აგარის მონასტერი) — Ахалцихе муниципалитетында Грузин православие сиркәүенең монастырь комплексы
Комплекс төп сиркәүҙән (X—XI быуат) тора, ул Грузияла бер нефлы иң ҙур сиркәү була. Шулай уҡ аш-һыу бүлмәһе (XI—XII быуат), ҡыңғырау (XIII—XIV быуат) һәм башҡа биналарҙың харабаларынан тора
# Линден Наталья Агаповна

Наталья Агаповна Линден (1887 — 1963 йыл 4 сентябрь) — Рәсәй ғалим-сейсмологы, совет сейсмологияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе.

# Линден Наталья Агаповна
## Биографияһы

1887 йылда Вятка губернаһының Шудаг ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Ауыл мәктәбен, ике класлы училищены һәм Вятка ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһын (1905) тамамлай. 1905 йылда Бестужев юғары ҡатын-ҡыҙҙар курсының физика-математика факультетына (Санкт-Петербург) уҡырға инә, уны 1912 йылдың майында тамамлай.
Фәндәр академияһының сейсмология бүлегендә эшләй, ул артабан СССР Фәндәр академияһының сейсмология институты итеп үҙгәртелә.
Беренсе совет сейсмик станцияларҙа сейсмик аппаратура урынлаштырыуҙа ҡатнаша. 1920-се йылдар башынан СССР сейсмик станциялар селтәренең яуаплы телесейсмик бюллетень төҙөүсеһе.
А. Я. Левицкаяның Ҡырым-Ҡара диңгеҙ регионының һәм Линден Наталья Агаповнаның Арктика һәм Урта Азияның сейсмология күренештәре буйынса хеҙмәттәре, сейсмология менән райондың геологияһы араһында бәйләнеш тураһында һорау ҡуйырға һәм ер тетрәүҙәрҙе регионда барған тектоник процестар эҙемтәһе итеп ҡарарға мөмкинлек бирә. Халыҡ хужалығы маҡсатында ҡулланылған сейсморайонлаштырыу карталары уларҙың тикшеренеүҙәренең практик һөҙөмтәһе булып тора.
Физика-математика фәндәре кандидаты.
1963 йылдың 4 сентябрендә вафат була.

# Линден Наталья Агаповна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

- Ленин ордены (1953).
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (10.06.1945)

# Линден Наталья Агаповна
## Баҫмалары

* Каталог глубокофокусных землетрясений по данным сейсмической сети СССР за 1909—1944 годы. Москва изд-во и 2-я тип. Изд-ва АН СССР 1947
* О землетрясении 20 XI 1933 г. в Баффиновом заливе и распределении сейсмических очагов в Арктике [Текст] / Н. В. Райко, Н. А. Линден. О сейсмичности Арктики / Д. И. Мушкетов ; Н. В. Райко, Н. А. Линден. — М. : Изд-во АН СССР, 1935. — 15 с. + 1 вкл. л. — (Труды Сейсмологического института / АН СССР ; № 61).
* Саваренский Е. Ф., Линден Н. А., Массарский С. И. Землетрясения Туркмении и Ашхабадское землетрясение 1948 г.// Изв. АН СССР. Сер.геофиз.1953.
# Сугмутын-Еган (йылға)

Сугмутын-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Мег-Тыг-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 141 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Сугмутын-Еган (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038712
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203871
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ишты

Ишты — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Калинка йылғаһының уң ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Ишты
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011376
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201137
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Восточный Шишим

Вост. Шишим — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Черный Шишим йылғаһының һул ярына тамағынан 8,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Восточный Шишим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010348
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101034
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1