yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Күмәстәр ағаста үҫмәй

Күмәстәр ағаста үҫмәй (рус. Булки не растут на деревьях) — социаль эшҡыуарлыҡ ҡағиҙәләре буйынса эшләгән шәхси белем биреү проекты. 2011 йылдан башлап Мәскәү ҡалаһында генераль директор Мария Иванова етәкләүе аҫтында эшләй башлай. Компания үҙҙәренең тармаҡтарында белгестәр ҡатнашыуы ярҙамында балалар һәм үҫмерҙәр өсөн профессиональ ориентация курстарын үткәреү менән шөғөлләнә.

# Күмәстәр ағаста үҫмәй
## Тарихы

2011 йылда Мария Иванова етәкселеге аҫтында тыуа. Мария Иванова Түбәнге Новгород ҡалаһының Н. А. Добролюбов исемндәге дәүләт лингвистик университетын тамамлай, тәүҙә шәхси балалар баҡсаһын ойоштороу менән шөғөлләнә һәм интернет менән социаль селтәрҙәрҙә ҙур булмаған AdComm («Эдкомм» яуаплығы сикләнгән йәмғитәте) маркетинг агентствоһын етәкләй.
Бизнес-план буйынса проект үҙ эсенә ике төп эште керетә: интерактив онлайн-портал һәм мастер-кластар һәм оффлайнда ысын шарттарҙа эшләү мөмкинселектәрен тәҡдим иткән партнерҙар компаниялары. Асыҡ интернет-сайт белем биреү интеграторынан тора. Шул интеграторҙа бала нимәгә үҙенең ваҡытын бағышларға, кем ул булға килә, нимәне төҙөү, барлыҡҡа килтереү ваҡытында ул ҡатнашҡы теләй һәм нимәгә өйрәнә алыуҙы һайлай ала: программа эсендә интерактив уйындар, уҡытыусы менән видео-дәрестәр, викторинаның һорауҙарына яуаптар, роботтар йыйыу, һынлы сәнғәт һәм башҡалар бар. Оффлайн өлөшөндә бала үҙен был йә икенсе һөнәрҙә һынап ҡарай ала, ул махсус курстарҙа ҡатнаша, предприятиеларҙа, коммерциялы һәм коммерциялы булмаған ойошмаларҙа стажировкалар үтә. Ойошманың аудиторияһына ете йәштән 16 йәшкә тиклемге балалар, ата-әсәһе менән булған үҫмерҙәр һәм өйҙәге белем алыуҙа булған балалар керә .
2011 йылдың 14 авгусында IpPro компанияһы һәм уның етәксеһе, Александр Леонов, үткәргән «Проектар оранжереяһы» конкурста еңгәс, проект официаль рәүештә эшләй башлай.
Иванова эшҡыуарҙар өсөн булған сараларға йөрөй, презентациялар менән сығыш яһай, оҙаҡламай фекерҙәштәр командаһын йыйғас, тәүге йылда ун алты кешенән торған модельерҙар өсөн курс йыйыла. 2012 йылдың көҙ миҙгеленә ҡарата белем биреү программаһына 12 тулы курс керә, шулар араһында режиссёрҙар, актёр оҫталыҡтары, фотография, архитектура һәм башҡа курстар. Ойошма ЗИЛ-дың мәҙәниәт йортонда бүлмәне арендалай, 2013 йылда биш курс хеҙмәтләндерелә (курста 10-15-шәр дәрес), уҡыусылар ун бишәр кеше булған төркөмдәргә бүленәләр, дәрестәр аҙнаһына бер тапҡыр була, бер дәрестең хаҡы 1000 һумға тигеҙ була.
Компанияның пландарында эш сығарған методикаларҙы лицензиялау, онлайн-технологиялар төҙөү һәм франшиза төҙөү бар.
# Оброк

Обро́к — батша Рәсәйендә бойондороҡло крәҫтиәндәрҙең йөкләмәләренең береһе, алпауытҡа продуктылар йә аҡса менән түләнгән.
Оброк — феодаль рента формаһы.
Натуралата оброк 1861 йылғы реформа менән бөтөрөлгән.
# Нурҡаев Талип Латип улы

Нурҡаев Талип Латип улы (9 март 1925 йыл — 24 сентябрь 1997 йыл) — нефтсе, 1951—1985 йылдарҙа «Туймазынефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы операторы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының 9-сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Советтар Союзы Геройы (1944), РСФСР-ҙың атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1985), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1975), СССР-ҙың почётлы нефтсеһе. СССР-ҙың дәүләт премияһы лауреаты (1979). Октябрьский ҡалаһының почётлы гражданы. 1948 йылдан ВКП(б) ағзаһы.

# Нурҡаев Талип Латип улы
## Биографияһы

Талип Латип улы Нурҡаев 1925 йылдың 9 мартында Башҡорт АССР-ының Баҡалы районы Үҫтем ауылында тыуа.
1938 йылда Мостафа ауылының ете йыллыҡ мәктәбен тамамлай. Армияға тиклем «Ҡыҙыл көс» колхозында умартасы булып эшләй.
Хәрби хеҙмәикә 1943 йылдың февралендә саҡырыла 1943 йылдың ноябрь айынан Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында. 105-се гвардия уҡсылар полкының 34-се гвардия уҡсылар дивизияһының 3-сө Украина фронтының 46-сы армияһы автоматсыһы. Ҡыҙылармеец.
1944 йылдың 17-18 апрелендә комсомол ағзаһы гвардия ҡыҙылармеецы Нурҡаев Талип ун яугир төркөмө составында лейтенант Васильев-Кытин етәкселегендәге Молдавия ССР-ының Суворов районы Раскаецы ауылы эргәһендәге, Днестрҙың уң яғындағы плацдарм өсөн 36 сәғәтлек алышта ҡатнаша. Дошман танкыларына ҡаршы граната менән ул күҙәтеү пунктын һәм засаданан тороп, шәхсән ун һигеҙ гитлерсыны юҡ итә.
Ҡыйыу яугир һуғыштан һуң СССР Ҡораллы Көстәрендә хеҙмәтен дауам итә. 1946 йылда Өфө хәрби пехота училищеһын тамамлай. 1947 йылда капитан Нурҡаев запасҡа китә. Октябрьский ҡалаһында йәшәй (Башҡортостан), «Туймазанефть» № 1 тресының нефть һәм газ сығарыу буйынса өлкән операторы, «Туймазанефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы комплекслы звеноһының бригадиры булып эшләй. 1980 йылда СССР-ҙың дәүләт премияһына лайыҡ була. Башҡорт АССР-ы 9-сы һәм 10-сы саҡырылыштағы Юғары Советы депутаты итеп һайлана.
1997 йылдың 24 сентябрендә вафат була. Октябрьский ҡалаһында ерләнә.

# Нурҡаев Талип Латип улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Командованиеның заданиеһын өлгөлө үтәгәне һәм батырлыҡ күрһәткәне өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 13 сентябрҙәге Указы менән Нурҡаев Талип Латип улына Ленин ордены һәм «Алтын йондоҙ» миҙалы тапшырыла һәм «Советтар Союзы Герой»ы исеме бирелә (№ 5296).
* Шулай уҡ Октябрь Революцияһы, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы, 3-сө дәрәжә Дан ордендары, миҙалдар менән наградлана.
* «СССР-ҙың почетлы нефтсеһе», «РСФСР-ҙың атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәре», «Башҡортостан республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе», «Октябрьский ҡалаһының почётлы гражданы» тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ була.

# Нурҡаев Талип Латип улы
## Хәтер

* Ветерандарҙың Октябрьский ҡала советы Нурҡаев исемендәге хәйриә фонды булдырған.
* Октябрьский ҡалаһында геройға һәйкәл ҡуйылған.
# Фаджако

Фаджако — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ходзь йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Фаджако
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003717
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100371
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хисмәт

Хисмәт (рус. Хисматово) — бөткән ауыл. Башҡортостандың Баймаҡ районы Ишбирҙе ауыл Советына ҡараған ауыл. 1950 йылда барлыҡҡа килгән, 1960-сы йылдарҙа ғәмәлдән сыҡҡан.

# Хисмәт
## Географик урыны

Хисмәт ауылы Ишбирҙе ауылынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 10 км алыҫлыҫта Йылайыр районы менән сиктәш урынлашҡан булған.

# Хисмәт
## Тарихы

Ишбирҙе ауыл Советы составындағы элекке ауыл. Бөйөк Ватан һуғышына тиклем утар булараҡ билдәле булған. 1950 йылда райтоптың урман ҡырҡыу участкаһында барлыҡҡа килә. Бында Баймаҡ районындағы Йылым, Юлыҡ, Ғәҙелбай ауылдары кешеләре аҡсалата эш хаҡы алыу өсөн күсеп килә. Урман ресурстары бөткәндән һуң, участка ябыла. 1960-сы йылдарҙа ауыл тарҡала, халҡы төрлө яҡҡа күсенә.

# Хисмәт
## Билдәле кешеләре

— Байтурина Зәһүрә Дәүләтша ҡыҙы (2 май 1942 йыл) — педагог. Башҡортостан республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1999). «РСФСР халыҡ мәғарифы отличнигы» (1976). 1975—1980 йылдарҙа Баймаҡ район советы исполкомы рәйесенең урынбаҫары. Хисмәт ауылында тыуған
— Байтурин Дәүләтша Мөхәмәтйән улы— Аҡморон мәктәбе уҡытыусыһы (1926). Урман хужалығы эшсеһе (1930-cы йылдарҙа). Бөйөк Ватан һуғышы ветераны.

# Хисмәт
## Матбуғатта

— Гөлдәр Кәлимуллина. Хазина (хикәйә)
# Шибряйка

Шибряйка — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ворона йылғаһының һул ярына тамағынан 135 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Шибряйка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ворона. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200212107000006816
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000681
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шуда-Сола

Шуда-Сола — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кокшага йылғаһының һул ярына тамағынан 156 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Шуда-Сола
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001081
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100108
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Урҙа (мәғәнәләр)

Урҙа (мәғәнәләр)
Урҙа һүҙенең ошондай мәғәнәләре бар:
* Урҙа - ғәскәре менән хан торған урын йәки хан тотҡан дәүләт
* Урҙа - әйбер элеү өсөн түшәмгә тағылған йә йорт ҡабырғаһына ҡағып ҡуйылған таяҡ
* Урҙа - өрлөк
* Урҙа - һайғау (диал.)

# Урҙа (мәғәнәләр)
## Күсмә мәғәнәлә

* Урҙалы йылан - күмәк өйөлөшөп ятҡан йылан тубы

# Урҙа (мәғәнәләр)
## Атамаларҙа

* Урҙалы — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл, Янғантау ауыл Советына ҡарай.
* Урҙаҙы (Урҙалы) — Рәсәй йылғаһы.
# Урслебен

Урслебен (нем. Uhrsleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 476 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,02 км². Диңгеҙ кимәленән 125 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39343 һәм автомобиль коды — BK.
# Әдирнә

Әдирнә (төр. Edirne, грек. Αδριαηοπούλι, болг. Одрин, рус. Эдирне) — халыҡ һаны буйынса Төркиәнең өсөнсө ҡалаһы.
# Кесе Неголток

Кесе Неголток — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чижапка йылғаһының һул ярына тамағынан 300 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Кесе Неголток
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200032434
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203243
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Целле синагогаһы

Целле синагогаһы (нем.Synagoge Celle) — Целле ҡалаһында Түбәнге Саксония үҙәгендәге синагога, 1740 йылда төҙөлгән һәм 1883 йылда яңыртып төҙөлгән; Түбәнге Саксония ерендә иң боронғо һаҡланып ҡалған синагога һәм архитектура ҡомартҡыһы булып тора.

# Целле синагогаһы
## Тарихы һәм тасуирламаһы

Брауншвейг-Люнебург герцоглығы йәһүдтәре 1737 йылда синагога төҙөү өсөн рөхсәт алғандан һуң, община Целлела ике ер участкаһы һатып ала. Ҡала синагогаһы 1740 йылда ҡала архитектураһы өсөн хас булған һуңғы барокко стилендә синагога төҙөлә. Комплекс өс бинанан тора: урам яҡҡа сыҡҡан ике йортта йәһүд мәктәбе һәм күп фатирлы йорт урынлаша, ә синагога үҙе артҡы корпуста урынлаша. Ҡорамдың интерьеры һуңғы барокко стилендә булдырыла. 1883 йылда бинала ҙур реконструкция үтә: мәҫәлән, ҡатын-ҡыҙҙар галереяһы киңәйтелә һәм яңы быялалар һалына.
1938 йылғы ноябрь ҡыйралыштары ваҡытында ҡорамдың интерьерҙарын емерәләр, ә культ предметтарын урамға сығарып ташлайҙар һәм яндыралар. Әммә бина үҙе, күрше йорттар менән тығыҙ уратып алынғанға күрә, имен ҡала, сөнки погромсылар янғындың Иҫке ҡалалағы фахверк йорттарына таралыуынан ҡурҡа. Емергәндән һуң ҡорам бинаһы келәт булып хеҙмәт итә; 1942 йылдан унда урындағы йәһүд общинаһы ағзалары депортация көтә. 1945 йылда синагога тағы ғибәҙәт ҡылыу өсөн әҙер була. Ҡала хакимиәте 1969 йылда биналар һатып ала һәм капиталь ремонт үткәрә, ул 1973 йылдан алып 1974 йылға тиклем дауам итә. 1996 йылда алғы корпустарҙа Целле ҡалаһының йәһүд общинаһы тормошо тураһында бәйән итеүсе ҙур булмаған музей асыла.
# Ваганова Анна Ивановна

Анна Ивановна Ваганова (1922 йылдың 22 феврале, Копейск ҡалаһы) — производство алдынғыһы, Украина ССР-ы, Полтава өлкәһе Решетиловский район «Сельхозтехника» берекмәһенең Жовтневое бүлексәһе слесары. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Ваганова Анна Ивановна
## Биографияһы

1922 йылдың 22 февралендә Силәбе өлкәһенең Копейск ҡалаһында эшсе ғаиләһендә тыуған. Иртә йәштә етем ҡала. Балалар йортонда тәрбиәләнә. 1940 йылда фабрика-завод өйрәнсек мәктәбен тамамлай, Силәбе өлкәһенең Һатҡы ҡалаһында электровоз машинисы булып эшләй.
районы ҡасабаһы 1944 йылдан башлап Украинала Решетиловский районы «Сельхозтехника» предприятиеһының Жовтневое бүлексәһендә эшләй. Автомобиль һәм ауыл хужалығы техникаһын ремонтлау менән шөғөлләнә. 1971 йылда «ауыл хужалығы производствоһын үҫтереүҙә һәм игенселек һәм малсылыҡ продукттарын етештереү һәм дәүләткә һатыу буйынса биш йыллыҡ планын үтәүҙә ҙур ҡаҙаныштарға өлгәшкәне өсөн» Социалистик Хеҙмәт Геройы исеменә лайыҡ була.
КПСС-тың XXIII съезы делегаты итеп һайлана.
1979 йылда хаҡлы ялға сыға.

# Ваганова Анна Ивановна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* СССР Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 8 апрель указы менән Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
* Ленин ордены
* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы
# Марие Ундер

Марие (Мария) Ундер (эст. Marie Under; 27 март 1883({{padleft:1883|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:27|2|0}}), Таллин — 25 сентябрь 1980({{padleft:1980|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:25|2|0}}) (97 йәш), Стокгольм) — Эстония, Рәсәй һәм Швеция шағирәһе һәм тәржемәсе.

# Марие Ундер
## Биографияһы

Мария Ундер уҡытыусы ғаиләһендә тыуған, ата-әсәләре сығышы менән Хийумаа утрауынан булғандар. 1891—1900 йылдарҙа Ревелдә (хәҙерге Таллин) шәхси немец ҡыҙҙар мәктәбендә белем ала. 1902 йылда ул кейәүгә сыға һәм Мәскәүгә күсеп, бында 1906 йылға тиклем йәшәй, һуңынан Ревелгә ҡайта. Ун дүрт йәшенән шиғырҙар ижад итә башлай.
Үҙенең немец телендә яҙылған шиғырҙарҙы яҡын дуҫына - эстон рәссамы Антс Лайкмааға бүләк итә. Лайкмаа шағирәне эстон телендә яҙырға өгөтләй. 1904 йылдың 2 авгусында «Постимеес» эстон гәзите Марие Ундерҙың «Нисек булды...» («Как случилось…») тип аталған тәүге шиғырын баҫтырып сығара. Шағирә Мутти псевдонимын ҡуллана. 1917 йылда Сиуру әҙәби төркөмөнә инә, был осорҙа Марие Ундерҙың шиғриәт символизмдың ҙур йоғонтоһонда була. Шағирәнең әҫәрҙәре шат күңелле була, мөхәббәт һәм тәбиғәтте данлай. Сиуру төркөмө тарҡалғандан һуң, Тарапита әҙәби төркөмөнә инә. 1917 йылда донъя күргән «Сонеттар» тип аталған йыйынтығы ҙур уңышҡа ҡаҙана.
1920—1930-сы йылдарҙа Марие Ундер — иң ҙур эстон тел оҫталарының береһе. Ике донъя һуғыштары араһында бойондороҡһоҙ Эстонияла йәшәгән шағир Игорь Северянин, Мария Ундерҙың әҫәрҙәрен рус теленә тәржемә итеп «Предцветение» тип аталған шиғри йыйынтыҡ баҫтырып сығара. Бынан тыш шулай уҡ Эстонияла йәшәгән рус шағирәһе Елизавета Роос-Базилевскаяла Марие Ундерҙың шиғырҙарын рус теленә тәржемә итә.
1944 йылда Совет Армияһы Эстония территорияһына инеп, немец ғәскәрҙәре сигенгәс, Марие Ундер ғаиләһе менән Швецияға күсә, һәм бер йыл тиерлек ҡасаҡтарҙың лагерында йәшәй. 1945 йылда илдең баш ҡалаһы Стокгольмгә күсә, театр музейҙарының береһендә эшләй. Күп тәржем итә, шул иҫәптән рус теленән эстон теленә (мәҫәлән, Анна Ахматованың «Реквием» әҫәре, Борис Пастернака «Доктора Живаго» әҫәренән шиғырҙар). Совет власына ҡаршы позицяла була, быға бәйле СССР-ҙа уның ижады тураһында оҙаҡ йылдар телгә алынмаған. 1980 йылда Стокгольмдә вафат булған.
1999 йылда яҙма һәм онлайн-тауыш биреү рәүешендә төҙөлгән «XX быуат Эстонияның 100 бөйөк шәхесе» исемлегенә инә.
# Оло Сырьга

Оло Сырьга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томлега йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Оло Сырьга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002042
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000204
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ленин ауыл Советы (Мишкә районы)

Ленин ауыл советы — Мишкә районы составындағы 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 452355. ОКАТО коды — 80243840000. ИФНС коды: 0257. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 16 декабрендәге Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда Мишкә районының Мишкә ауыл Советы менән берләштерелә.

# Ленин ауыл Советы (Мишкә районы)
## Ауыл Советы составы

Ленин ауылы — административ үҙәк, ауыл Восход, Яңы Ключево, Ҡыйғаҙытамаҡ ауылдары (ҡушымта 39и)

# Ленин ауыл Советы (Мишкә районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   35) Мишкә районы буйынса:
   в) Мишкә ауылында административ үҙәге менән, «Мишкә» атамаһын һаҡлап, Мишкә һәм Ленин ауыл Советтарын берләштерергә.
   Ленин ауыл Советының Ленинский, Восход, Ҡыйғаҙытамаҡ, Яңы Ключево ауылдарын Мишкә ауыл Советы составына индерергә.
   Мишкә ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Иҫәп мәғлүмәттәренән Ленин ауыл Советын алып ташларға;

# Ленин ауыл Советы (Мишкә районы)
## Географик урыны

2008 йылда Ленин ауыл Советы Бөрө районы, Аҡбулат ауыл Советы, Оло Шаҙы ауыл Советы, Ирсай ауыл Советы, Ҡайраҡ ауыл Советы, Мишкә ауыл Советы, Сабыҡ ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш ( «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы»).
# Чирка (Кулой ҡушылдығы)

Чирка — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кулой йылғаһының һул ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Чирка (Кулой ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000042880
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004288
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Коелестис атласы

Коелестис атласы (Atlas Coelestis) — короллектең беренсе астрономы Джон Флемстид күҙәтеүҙәренә нигеҙләнеп төҙөлгән йондоҙло күк атласы. Атлас 1729 йылда, автор үлгәндәң һүң нәшер ителә. Атлас ул заманда нәшер ителгәндәр араһында иң ҙүр форматлыһы, үҙ эсенә Джеймс Торнхилл авторлығында рококо стилендә рәсемләнгән 26 йондоҙлоҡто алған. Унда шулай уҡ Абрахам Шарп төҙөгән планисфераларҙа күһәтелгән.

# Коелестис атласы
## Тарихы

Был атлас барлыҡҡа килгәнгә тиклем Британияла 1725 йылда сыҡҡан 2919 йондоҙҙо берләштергән «Stellarum inerrantium Catalogus Britannicus» (йәки «British Catalogue» — «Британия каталогы») була.
Яңы атлас баҫтырыуҙың төп маҡсаты Джон Флемстидтың Иоганн Байерҙың "Уранометрия"һында (1603 йыл) ҡабул иткелгән йондоҙлоҡтарҙың рәсемен үҙгәртеү теләге була. Байер йондоҙлоҡтарҙы аҫтан күренгән итеп һүрәтләй (Птомелей заманындағы алдан күренгән итеп түгел, был ҡулланғанда артың буталсыҡ туҙыра).
Телескоп күҙәтеүҙәренә нигеҙләнеп төҙөлгән атлас «Atlas Coelestis» Флемистад үлеп ун йыл үткәс кенә ҡатыны Джозеф Кроствэйт(Joseph Crosthwait) Абрахам Шарп ярҙамы менән нәшер итеп сығара.
* Фламстид атласында күрһәтелгән Орион йондоҙлоғо, Atlas Coelestis.
* Байер атласында күрһәтелән Орион йондоҙлоғо, Uranometria.
Публикация ҙүр уңышҡа эйә була, атлас яҡындағы быуатта профессиональ астрономдар һылтанмалар ҡуйған төп объектҡа әйләнә. Шулай ҙа хеҙмәтте өс йүнәлеш буйынса тәнҡитләйҙәр: хаҡы юғары була, размеры бик ҙур (ҡулланыу уңайһыҙ була), нәфис биҙәлеше бик түбән була (Торнхилл иллюстрацияларын бигерәктә тәнҡитләйҙәр, Һыуҡояр йондоҙлоғо рәсемен айырым рәүештә). Краб һымаҡ томанлыҡты асыусы Джон Бевис атласты яҡшыртырға тырыша; 1745 йылда ул бәләкәйерәк размерлы төҙәтелгән һәм нәфис рәсемдәр менән тулылындарылған "Uranographia Britannica" нәшер итә. Хеҙмәт рәсми рәүештә баҫтырылып сығарылмай, бөгөнгө көндә уның 16 күсермеһе булыуы билдәле. Нәтижәлә, 1690 йылдарҙа француз инженеры Николь Фортен (Nicolas Fortin), 1770йылдарҙа астроном Пьер Ле Монье (Pierre Charles Le Monnier) һәм Француз фәндәр академияһынан Шарль Мессье хеҙмәтте яңырталар. Яңы атлас Atlas Fortin-Flamsteed тип атала, форматы буйынса төп нөхсәнән өс тапҡар бәләкәйерәк һәм шул уҡ таблицалар төҙөлөшөн һаҡлап ҡала. Бынан тыш Андромеда, Ҡыҙ һәм Һыуҡояр кеүек бер нисә иллюстрация нәфис ретушлау үтә. Томанлыҡ исемдере француз телендә бирелә; бынан тыш Флемстид угәндән һун асылған бер нисә томанлвҡ өҫтәлә. 1795 йылда Атластың яңыртылғын яңы юрамаһы баҫыла, томанлыҡтар һаны тулыландырыла.
# Ҡоро Дол йырыны (йылға)

Сухой Дол йырыны — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хопер йылғаһы алқабының һул жағалауында ер аҫтына кереп юғала ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ҡоро Дол йырыны (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005612
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000561
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пос-Я

Пос-Я — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 759 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Пос-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020128
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302012
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3