yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡайраүән

Ҡайраүән (иҫк. Каирван, Кайраан; ғәр. القيروان‎, Эль-Кайрван — «рус. Кайруан») — Туниста урынлашҡан, Мәғриб мосолмандарының иң изге ҡалаһы. Сус ҡалаһы менән, көнсығышҡа табан 61 км алыҫлыҡта ятҡан тимер юлы һәм шоссе аша бәйләнгән.
1988 йылда Бөтә донъя мираҫы ҡомартҡылары исемлегенә индерелгән.

# Ҡайраүән
## Тарихы

670 йылда Амр ибн әл-Асты туғанының улы — Укба ибн Нафи Византия ҡәлғәһе урынына ғәрәптрәҙең Төньяҡ Африканы баҫып алыу өсөн плацдарм рәүешендә Ҡайраүәнға нигеҙ һала. Ул урта быуаттарҙа тәүҙә Аглабидтарҙа, һуңынан Фатимидтарҙа һәм Зиридтарҙа Ифрикияның баш ҡалаһы була.
Даланы эшәкәртеүҙән күсмә йәшәүгә күсеү менән бергә хилал ҡәбиләләренең бедуиндарҙың һөжүме XI быуатта баш ҡаланы Ҡайраүәндан Тунисҡа күсерергә мәжбүр итә. Шул ваҡыттан бирле бөлгән Ҡайраүән баш ҡаланан алыҫтағы күскенселәр өсөн аҙыҡ-түлек һатыу сауҙа үҙәге булараҡ үҫешә.

# Ҡайраүән
## Иҫтәлекле урындар

Ҡайраүәнда бик күп мәсеттәр һаҡланған. Беренсе урында 670 йылда ҡала менән бергә һалынған Ҡайраүән йәмиғ мәсете тора. Хәҙерге ҡәлғәгә оҡшаған 35 метрлы йорт — Аглабидтар дәүере ҡомартҡыһы. Төҙөлөш өсөн материалдарҙы ғәрәптәр емергән Эль-Джемдан алып киләләр, шулар иҫәбенә 414 антик колонна инә. 1057 йылда мәсет күскенселәрҙең барымталарынан бик ҙур зыян күрә.
Мәсеттән башҡа, Ҡайраүәндең изге урындарына Мөхәммәт юлсылары береһенең кәшәнәһе һәм IX быуаттың 73 метрлыҡ йөҙөү бассейны инә. Был ҡомартҡылар стена менән уратылған боронғо мәҙинәнән ситтә урынлашҡан.
# Носка

Носка — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Боровая йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 374 км.

# Носка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300013142
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301314
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Васйылға (Оло Ыҡ ҡушылдығы)

Васйылға — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы/ Силәбе өлкәһе, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Васйылға (Оло Ыҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100022457
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102245
* Бассейн коды — 10.01.02.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Гансол

Гансол (Гопсол) (чеч. ГӀансол) — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мичик йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Гансол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы , Аргун йылғаһы ҡойған урындан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001312108200006296
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200629
* Бассейн коды — 07.02.00.013
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Загреб зоопаркы

Загреб зоопаркы (хорв. Zoološki vrt grada Zagreba) — Хорватияның баш ҡалаһы Загребта урынлашҡан зоопарк. Өс хорват зоопарктарының береһе.
Максимир паркында урынлашҡан. Зоопарк майҙаны — 5,5 га, күл һәм быуалары менән бергә — 7 гектар. Загреб зоопаркында бөтәһе 275 төр булған 2 225 йәнлек бар.
Зоопарк зоопаркының иң ҡыҙыҡ һәм һирәк хайуандары араһында — ҡар барыҫы, кесе панда, окапи, аддакс, сахара ориксы, төньяҡ ҡытай пардусы, ғәҙәти шимпанзе, мартышка диана, зубр, кәрлә гиппопотам, ике үркәсле дөйә бар.
1925 йылдың 17 июнендә Загреб ҡалаһында зоопарк асыла. Загреб зоопаркына хорват һыу инженеры һәм филателисы Мийо Филипович (Mijo Filipović; 1869—1948) нигеҙ һала. 1990 йылдан башлап зоопаркҡа реконструкция дауам итә.
Загреб зоопаркы Бөтә донъя зоопарктар һәм аквариумдар ассоциацияһы ағзаһы (Zoos Aquariums Association of and World) булып тора, юғалыу ҡурҡынысы аҫтында булған хайуандар төрө европа программаһында ҡатнаша (European Endangered Species Programme).
Хәҙерге көндә был зоопарктың директоры Даворка Малькович (Maljković Davorka).

# Загреб зоопаркы
## Галереяһы

* Зоопаркҡа инеү урыны
* Зоопаркта евразия һеләүһене
* Океания бүлегендә
* Ерҙәге иң юғары эволюцияға арналған вольер
# Невин Чоҡай

Невин Чокай (төр. Nevin ÇokayNevin Çokay, 1930(1930) — 24 июль 2012, Истанбул) — төрөк рәссамы.

# Невин Чоҡай
## Биографияһы

Невин Чоҡай Дәүләт һынлы сәнғәт академияһында (1947 — 1954) уҡый. 1950 йылдар башында фольклор хорҙа йырлай. 1953 йылда беренсе шәхси күргәҙмәһе үтә.

# Невин Чоҡай
## Танылыу

1979 йылда Нидерландҡа саҡыралар. Уның картиналары Девентер, Гааге, Роттердам ҡалаларында күргәҙмәгә ҡуйыла.

# Невин Чоҡай
## Педагогик эшмәкәрлек

Күп йылдар ул лицейҙа рәсем һәм сәнғәт тарихын уҡыта, үҙ оҫтаханаһында курстар алып бара.
# Әхмәтов

Әхмәтов — ир-ат фамилияһы. Әхмәт исеменән барлыҡҡа килгән. Төрки халыҡтарҙа киң ҡулланыла.
Әхмәтова — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Әхмәтов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Әхмәтов Абдулла Сафиулла улы (1905—1976) — татар яҙыусыһы, драматургы һәм публицисы.
* Әхмәтов Абдулла Шәңгәрәй улы (1918—1995) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* Ғайса Әхмәтов (1784—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.
* Әхмәтов Иҫән Фәйзулла улы (1892—20 март 1942) — Беренсе донъя һәм Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Стахановсы. СССР-ҙың беренсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1937). Советтарҙың VIII сираттан тыш съезы (1935), ВКП(б)-ның VIII съезы делегаты. СССР-ҙың почётлы металлургы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.
* Әхмәтов Михаил Владимир улы (1925—1989) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1943).
* Әхмәтов Мөхәмәтхәй Әхмәт улы (1942—1995) — филология фәндәре кандидаты, доцент.
* Әхмәтов Морат Хөсәйен улы (1948—2006) — композитор, Башҡортостандың халыҡ артисы.
* Әхмәтов Низаметдин Шәмсетдин улы (1949) — СССР шағиры, диссидент.
* Әхмәтов Фәрит Ғәфәр улы (1940—2001) — хәрби хеҙмәткәр.
* Әхмәтов Хөсәйен Фәйзулла улы (1914—1993) — беренсе башҡорт классик композиторы, РСФСР-ҙың халыҡ артисы.
* Әхмәтова Гөлнар Хөсәйен ҡыҙы (1941 т.) — музыка белгесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1987). Композиторҙар союзы ағзаһы (1971).
* Әхмәтова Роза Сәмиғулла ҡыҙы (1924—2009) — инженер-технолог. Техник фәндәре кандидаты (1967). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре.
* Әхмәтова Рәсимә Шамил ҡыҙы (1946) — фармацевт. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре (1998).
* Әхмәтова Һылыу Әхмәт ҡыҙы (1918—2002) — СССР һәм Рәсәй табибы-терапевт, Башҡорт АССР Юғары Советы (1938—1951) депутаты.
# Волохов Фёдор Сергеевич

Волохов Фёдор Сергеевич (7 июль 1912 йыл, Оло Троицк ауылы, Яңы Оскол өйәҙе, Курск губернаһы — 19 декабрь 1990 йыл, Воронеж) — урыҫ совет яҙыусыһы, драматург, журналист.

# Волохов Фёдор Сергеевич
## Биографияһы

Волохов Федор Сергеевич 1912 йылдың 7 июлендә Курск губернаһының Яңы Оскол өйәҙе Оло Троицк ауылында (хәҙерге Белгород өлкәһе Шебекин районы территорияһында) фельдшер ғаиләһендә тыуған. Тыуған ауылында крәҫтиән йәштәре мәктәбен тамамлай. Һуңынан Воронеж дәүләт ауыл хужалығы институтының агрономия факультетына уҡырға инә, уны 1935 йылда тамамлай.
Институттан һуң Волохов агроном булып Себергә эшкә бара, унда тупраҡ карталарын төҙөй. Бер нисә йылдан Воронежға кире ҡайта. Әҫәрҙәре 1936 йылда «Коммуна» гәзитендә хикәйәләре баҫыла башлай. 1941 йылда Воронеж ҡалаһында «Саған япраҡтары» исемле хикәйәләр йыйынтығын сығара. Яҙыусының хикәйәһенә рецензиянан:
   «Шул ваҡыттан алып хикәйәнең жанры — уның ижадына хас, тип яҙылған „Воронеж яҙыусылары“ биобиблиографик белешмәлә (1980). Волохов әҫәрҙәренең тематик диапазоны ярайһы уҡ киң. Хикәйәләр колхоз ауылында, завод оҫтаханаларында, ғаилә һәм көнкүреш өлкәһендә бара. Федор Волохов геройҙары, замандаштарыбыҙ, тормошҡа әүҙем ҡараш, юғары әхлаҡи потенциал менән ҡылыҡһырлана». Улар «изгелек һәм матурлыҡ ҡанундары буйынса» йәшәй.
1938 йылда Волоховты «Йәш коммунар» гәзите редакцияһына бүлек мөдире вазифаһына саҡыралар. Шул саҡта уҡ, 1938 йылда, «Әҙәби Воронеж» альманахының өсөнсө һанында уның тәүге художестволы әҫәрҙәренең береһе — «Дауаханала» хикәйәһе барлыҡҡа килә.
Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Ҡыҙыл Армия сафына мобилизациялана, Воронеждан алып Венаға тиклемге юлды үтә. Хәрби наградалар менән бүләкләнә. 1948 йылда ғына демобилизациялана.
1956 йылда Волохов В. К. Карпов менән авторҙашлыҡта Петр Беренсе дәүерендә рус флотының тәүге караптарын төҙөү тураһында «Воронежда» тарихи повестар китабын сығара. Волохов шулай уҡ «Сал үҫмер» романы, «Беҙ артабан барабыҙ», «Йәшлегебеҙ таңында», «Һандуғастар, һандуғастар», «Балта һәм тәре» пьесалары авторы була. Яҙыусылар эшмәкәрлеге менән бер рәттән публицистика һәм журналистика менән дә шөғөлләнә, тиҫтә ярым йыл Фёдор Волохов «Подъём» журналының баш мөхәррире була. Федор Сергеевич Волохов Үҙәк Черноземьела әҙәби процесты ойоштороусы әҙәбиәтселәр рәтенә ҡарай.
1990 йылдың 19 декабрендә Воронежда вафат була.
# Гаревой Созик

Гаревой Созик — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Соз йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Гаревой Созик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030887
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103088
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ольхов Плот

Ольхов Плот — Рәсәй йылғаһы. Белгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Топлинка йылғаһының уң ярына тамағынан 7,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ольхов Плот
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Донец (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Северский Донец (һыу бассейнының Рәсәй бүлеге), йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400112107000010795
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001079
* Бассейн коды — 05.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Мат-Юган

Оло Мат-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мат-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Оло Мат-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030701
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303070
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Рәхмәтуллин Сафиулла Рәхмәтулла улы

Сафиулла Рәхмәтулла улы Рәхмәтуллин (1845—1921) — ХХ быуат башы башҡорт шағиры.

# Рәхмәтуллин Сафиулла Рәхмәтулла улы
## Биографияһы

1845 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Ҡоръятмаҫ ауылында тыуған. Ырымбур Ҡарғалыһы мәҙрәсәһен тамамлай.Үҙ заманынының уҡымышлы кешеләренән һаналған. Балта оҫтаһы була.Ҡоръятмаҫ ауылында Сафиулла Рәхматуллиндың ҡулдары менән һалынған йорт бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланған. 1905 йылдың май айында Бәләбәй өйәҙендәге помещик Н. В. Деевтың араҡы заводында эшселәр һәм тирә-яҡ ауыл кешеләре фетнә күтәрә.Сығышты ойоштороусылар, революцион идеяларҙы таратыусылар араһында Сафиулла Рәхмәтуллин да була.
1907 йылда халыҡты поэтик һүҙ менән көрәшкә өндәп, революцион хәрәкәттә әүҙем ҡатнашҡаны өсөн хөкөм ителеп, оҙаҡ йылдарға төрмәгә ултыртыла.

# Рәхмәтуллин Сафиулла Рәхмәтулла улы
## Ижады

1907 йылда Ырымбур ҡалаһында сыҡҡан «Урал» гәзитендә шағирҙың «Төрмәнән» һәм «Яҙ килә» тигән шиғырҙары баҫыла. Ошо уҡ йылда «Ер кәрәк» һәм «Күҙ йәштәре» шиғырҙары Ҡарсыға (журнал) ында донъя күрә. 1905—1907 йылдарҙа яҙылған ете шиғыры билдәле:
* «Ер кәрәк»
* «Башҡорттарым,ҡуҙғалайыҡ!»
* «Төрмәлә яҙылған шиғырҙары» (Өфө төрмәһе,1907 йыл,18 июль)
* «Ғәзиз башым күрҙе инде…»
* «Бәхет алда, гөлдәрем, тыныс йәшәгеҙ.»
* «Күҙ йәштәре»
* «Йәмле Өйҙөрәк буйҙары»
# Буйлов Александр Сергеевич

Буйлов Александр Сергеевич (27 февраль 1950 йыл — СССР һәм Рәсәйҙең хужалыҡ эшмәкәре, «БелЗАН» йәмғиәтенең генераль директор урынбаҫары, Башҡортостандың атҡаҙанған машина төҙөүсеһ. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы халыҡ депутаты. Милләте — мордва

# Буйлов Александр Сергеевич
## Биографияһы

Александр Сергеевич Буйлов 1950 йылдың 27 февралендә Ырымбур өлкәһе Ерекле ауылында тыуған. 1965—1969 йылдарҙа Боғорослан ауыл хужалығын механизациялау техникумы студенты. 1969 йылда Ырымбур өлкһе Степан Разин исемендәге колхозда мастер. 1990 йылда Куйбышев политехник институтын тамамлаған.
1969—1971 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. Унан ҡайтҡас, хеҙмәт эшмәкәрлеген Бәләбәй ҡалаһындағы «Автонормаль» заводында эшсе булып башлаған. Смена мастеры, участка етәксеһе, цех начальнигы урынбаҫары, цех начальнигы, профсоюз комитеты рәйесе булып эшләгән. 1984—1990 йылдарҙа «Автонормаль» заводының профсоюз рәйесе.
1990 йылдан — «Автонормаль» акционер йәмғиәтенең инструменттар етештереү буйынса директоры, 1993 йылдан — йәмғиәттең етештереү предприятиеһының директоры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана 2000—2005 — «БелЗАН» ААЙ генераль директоры урынбаҫары — коммерция директоры; 2005 йылдан — «БелЗАН» ААЙ генераль директоры урынбаҫары — «БелЗАН» ААЙ-нең төп етештерү буенса директоры.
1981—1987 йылдарҙа — СССР-ҙың автомобиль һәм ауыл хужалығы машина төҙөлөшө профсоюзы Үҙәк комитеты ағзаһы.
1987—1992 — БАССР профсоюзының өлкә комитеты президиумы ағзаһы.
1990—1995 — 1990 йылдан — «Автонормаль» акционер йәмғиәтенең инструменттар етештереү буйынса директоры, 1993 йылдан — йәмғиәттең етештереү предприятиеһының директоры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана 2000—2005 — «БелЗАН» ААЙ генераль директоры урынбаҫары — коммерция директоры; 2005 йылдан — «БелЗАН» ААЙ генераль директоры урынбаҫары — «БелЗАН» ААЙ-нең төп етештерү буенса директоры.
1987—2005 — Бәләбәй ҡала Советы депутаты;
2004—2005 — Бәләбәй ҡалһы Советы рәйесе;
2005 елдан — Бәләбәй Муниципаль районы Советы рәйесе.

# Буйлов Александр Сергеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

Халыҡтар дуҫлығы ордены, «Башҡортостандың атҡаҙанған машина төҙөүсеһе» маҡтаулы исеме, «Рәсәй профсоюздарына 100 йыл» миҙалы, «Башҡортостан Республикаһында фиҙәҡәр хеҙмәт» билдәһе.

# Буйлов Александр Сергеевич
## Ғаиләһе

Ғаиләһендә ул һәм ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергәндәр.
# Ырыу һәм төр араһындағы рангылар

Ра́нги биологи́ческих таксо́нов ме́жду ро́дом и ви́дом — ранги, которые в таксономической иерархии находятся ниже рода, но выше вида.
Перечень таких рангов, как и их названия, отличаются в различных кодексах биологической номенклатуры.
В ботанике используются шесть рангов между родом и видом (в порядке понижения уровня):
* ярым ырыу (лат. subgenus),
* секция өҫтө (лат. supersectio),
* секция (лат. sectio),
* ярым секция (лат. subsectio),
* рәт, йәки серия (лат. series),
* ярым рәт, йәки ярым серия (лат. subseries).
В зоологии и бактериологии используют только один такой ранг, а именно подрод.
# Тамица (Икса ҡушылдығы)

Тамица — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Икса йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Тамица (Икса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002219
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000221
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Фрозе

Фрозе — Германияның Саксония-Анхальт ерендәге Зальцландкрайс районындағы ауыл һәм элекке муниципалитет. 2009 йылдың 15 июленән Ул Зиланд ҡалаһының бер өлөшө булып тора.
# Батҡаҡлы

Батҡаҡлы — Һаҡмар йылғаһы ҡушылдығы. Башҡортостандың Баймаҡ районы биләмәләрендә аға. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Батҡаҡлы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан. Бәләкәй йылға бассейны — өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Урал (бассейндың Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000512112200004945
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200494
- Бассейн коды — 12.01.00.005
- ГӨ буйынса номеры — 12
- ГӨ буйынса сығарылышы — 2
# Сумтын-Юган

Сумтын-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лямин 1-се йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Сумтын-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046461
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204646
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Дүшәмбикә ауыл Советы (Ҡыйғы районы)

Дүшәмбикә ауыл советы — Башҡортостандың Ҡыйғы районыдағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Дүшәмбикә ауылы.

# Дүшәмбикә ауыл Советы (Ҡыйғы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһында законы»на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Лонтын-Ях

Лонтын-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Васюган йылғаһының һул ярына тамағынан 505 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 135 км.

# Лонтын-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030812
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203081
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йәғфур

Йәғфур (ғәр. يعفور‎ — «ғәзәл»; рус. Я’фур) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең легендар ишәгенең ҡушаматы .

# Йәғфур
## Тарихы

Мөхәммәт Пәйғәмбәр ишәге абруйлығы шикле ғәрәп дини әҫәрҙәренең персонажы булып тора, шуға күрә күпмелер ваҡыт мосолмандар араһында бәхәс ҡоралы булып ҡала. Тарихсы Әт-Тәбәриҙә Йәғфур тигән ишәк Мысыр хакимы Мөкәүкис тарафынан Мәрйәм әл-Кибтия менән бергә ебәрелгән бирнәнең бер өлөшө, тип телгә алына.
Йәғфур тирәләй барлыҡҡа килгән апокрифик легендаларҙа уның Библияла телгә алынған пәйғәмбәрҙәрҙең бөтә ишәктәре менән дә генеалогик ҡәрҙәшлек булдырылған. Йәғфур тураһындағы легендаларҙа ул кешесә һөйләшә белгән һуңғы ишәк итеп һүрәтләнә.

# Йәғфур
## Исем-атамаларҙа

Артабанғы тарихта ишәк Йәғфур образы символик мәғәнәгә эйә булып китә һәм, бәлки, ҡайһы берҙә ир-ат исеме булараҡ та ҡулланылғандыр. Мәҫәлән, йәғфуриҙәр тигән шәжәрәлә нигеҙ һалыусының исеме шуға оҡшаш (867—997), ә Сүриәлә, Дамаскынан алыҫ түгел, Йәғфур исемле ҙур булмаған ҡала бар.
# Одью

Одью — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нившера йылғаһының һул ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 69 км.

# Одью
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017030
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001703
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Аҡбаш

Аҡбаш:
* Аҡбаш (үҫемлек) — үҫемлек.
* Аҡбаш (Дымка ҡушылдығы) — Рәсәйҙәге йылға.
* Аҡбаш (Арғаяш районы) — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл.
* Аҡбаш (Барҙа районы) — Пермь крайының Барҙа районындағы ауыл.
* Аҡбаш (Свердловск өлкәһе) — Свердловск өлкәһенең Түбәнге Серге районындағы ауыл.
* Аҡбаш (Ютазы районы) — Татарстандың Ютазы районындағы ауыл.