yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Элина Гаранча

Эли́на Га́ранча (латыш. Elīna Garanča; 16 сентябрь 1976 йыл, Рига) — латыш йырсыһы (меццо-сопрано).

# Элина Гаранча
## Биографияһы

Музыканттар ғаиләһендә тыуа (Элинаның әсәһе танылған педагог Анита Гаранча). Латвия музыкаль академияһында, артабан Венала һәм АҠШ-та уҡый. Рига опера театры менән бергә Бухареста һәм Афинала гастролдә була, Майнинген һәм Франкфурт опера труппалары составында була. Вена дәүләт операһы менән контракт төҙөй.
1999 йылда Мирьям Хелин исемендәге халыҡ-ара йәш йырсылар конкурсы лауреаты була, был конкурс Хельсинкиҙа үтә. 2001 йылда BBC Cardiff Singer of the World абруйлы конкурсы финалында йырлай.
2005 йылда Deutsche Grammophon фирмаһы менән эксклюзив контрактҡа ҡул ҡуя.
Элина 2015 йылдың 29 октябрендә Дәүләт Кремль һарайы сәхнәһендә «Хворостовский һәм дуҫтары» концертында партнеры була.

# Элина Гаранча
## Башҡарыу репертуары

Элина Гранча Доницеттиҙың «Анна Болей» (1998), Россиниҙың «Севиль цирюльнигы» (1998), Штраустың «Роза кавалеры» (2000), Масканьеның «Ауыл намыҫы» (2001), Хумпердиноктың «Гензель һәм Гретель» (2001), Моцарттың «Барыһы ла шулай эшләй» (2003) һәм «Титтың мәрхәмәте» (2003), Беллинаҙың «Норма» (2004), Россиниҙың «Золушка» (2004), Масненың «Вертер» (2005), Вивальдиҙың «Баязет» (2005), Моцарттың «Фигароның өйләнеүе» (2006), Бизеның «Кармен» (2007) һәм башҡа операларҙа йырлай.
2008 йылдың 12 ғинуары — Элинаның Метрополитен-операла дебюты, "Севиль цирюльнигы"нда Розинаны йырлай; Америка матбуғатында дебют юғары баһа ала.
Шулай уҡ Шуберт, Брамс, Берг, Лучано Берио йырҙарын башҡарыусы булараҡ та сығыш яһай.

# Элина Гаранча
## Шәхси тормошо

Элина дирижер Карел Марк Чичон (инг.)баш. (1971) кейәүҙә. Уларҙың ике ҡыҙы — Кэтрин Луиза Чичон (22.09.2011) һәм Кристина Софи Чичон (10.01.2014).

# Элина Гаранча
## Танылыу

«Музыка сәнғәте» номинацияһында мәҙәниәттәге ҡаҙаныштары өсөн Европа премияһы (2006). "Йыл йырсыһы"на ЭХО-классик премияһы (2007, 2009).
# Шахтёр-ҡыҙылгвардеецтар обелискыһы (Константиновск)

1967
Шахтер-ҡыҙылгвардеецтар обелискыһы — Ростов өлкәһенең Константиновск ҡалаһында, 1918 йылда аҡ ғәскәрҙәр тарафынан әсир ҡыҙылгвардеецтарҙы юҡ итеү иҫтәлегенә ҡуйылған һәйкәл-обелиск.

# Шахтёр-ҡыҙылгвардеецтар обелискыһы (Константиновск)
## Тарихы

Граждандар һуғышы йылдарында, 1918 йылдың 29 апрелендә Дон станицаһы Костантиновскиҙа аҡ гвардеецтар 860 самаһы әсир ҡыҙылгвардеец, шахтёр, эшселәрҙе — Александровск-Грушевский (хәҙер Шахты ҡалаһы), Сулин һәм Александровский (хәҙер Запорожье ҡалаһы) тимер юлсыларын язалап үлтерә. Улар араһында ҡатын-кыҙҙар һәм балалар ҙа була. Әсирҙәрҙе төрлө тораҡ пункттарында ҡулға алалар, бер партияға туплайҙар һәм сауҙагәр Пустовойтовтың иген амбарына ябалар. Аҡ гвардеецтар иген амбарын үлем казематына әйләндерә. Һыуһауҙан һәм аслыҡтан күптәр үлә. Ҡалғандарын палачтар шашкалар менән тураҡлай һәм пулемёттан атып үлтерә.
Был Граждандар һуғышы ваҡытында Константиновск ҡалаһындағы ҡан иң күп түгелгән урын була. Тере ҡалыусыларҙың береһе, бронепоездың элекке яугиры М. В. Червонная шулай тип хәтерләй: «Ҡанға батҡан, ярам тере әсирҙәр бер-береһенең өҫтөндә ултырҙы һәм ятты. Һауа етмәгәнлектән һәм тығыҙлыҡтан 40 кеше тонсоғоп үлде. Ваҡыты-ваҡыты менән аҡ кпзпктпр амбар ишеген асып, әсирҙәрҙе һөйрәп сығарҙы һәм шунда уҡ уларҙы тураҡланы, штыктар менән сәнсеп үлтерҙе».
Һуңыраҡ йөҙҙәрсә кеше фажиғәле һәләк булған урында, киләсәк быуындар белһен өсөн: «Был бинала (элекке иген амбары) 1918 йылда аҡ гвардия палачтары ҡыҙыл партизандарҙы — шахтёрҙарҙы, уларҙың ҡатындарын һәм балаларын йыртҡыстарса язаланы. Бөйөк Октябрь еңеүе өсөн көрәшеүселәргә мәңгелек иҫтәлек һәм мәңгелек дан».
Сауҙагәр Пустовойтовтың үлем амбары эргәһендә 1967 йылда Шахты ҡалаһы хеҙмәтсәндәре Константиновка ҡалаһы халҡы менән бергә һәләк булыусылар иҫтәлегенә «Шахтерҙар иҫтәлегенә» обелискын ҡуя. Һәйкәлгә былай тип яҙыла: «1918 йылда аҡ гвардеецтар тарафынан йыртҡыстарса язаланыусылар шахтылар хәтерендә мәңге йәшәр. Атайҙарыбыҙ төҙөп өлгөрмәгәнде беҙ төҙөрбөҙ, улар йырлап бөтөрмәгәнде беҙ йырлап бөтөрөрбөҙ».
Шахты таусылары төҙөткән обелискыға яҙын Константиновск халҡы сәскәләр һала. Тулыһынса Совет власы Константиновскиҙа 1920 йылдың 9 ғинуарында урынлаштырыла, шуға күрә ҡала урамдарының береһенә (элекке Дон урамы) 9 ғинуар атамаһы бирелгән (1905 йылдың 9 ғинуары менән бутамаҫҡа).
# «Артёмка» һәйкәле

2010
«Артемка» һәйкәле — скульптор Давид Бегаловтың Таганрогта яҙыусы И. Д. Василенконың билдәле әҙәби геройы хөрмәтенә эшләнгән скульптура композицияһы.

# «Артёмка» һәйкәле
## Скульптура композицияһы

Картуз кейгән, ялан аяҡлы малайҙың эшкәртелмәгән гранит ташы рәүешендә ҡуйылған постаменттаҡы бронза һыны. Артемка уң ҡулына Иван Василенко беренсе «Тылсымлы ҡумта» хикәйәһендә һүрәтләнгән бәләкәй генә ҡумтаны ҡыҫып тотҡан (1937).

# «Артёмка» һәйкәле
## Тарихы

Иван Василенконың әҙәби геройына һәйкәл Таганрогта 2010 йылдың майында, яҙыусының Чехов урамы, 88 адресы буйынса урынлашҡан йорт-музейы алдында асыла. Тантана әҙиптең тыуыуына 115 йыл тулыуға тап килтерелә. Блонская исемендәге балалар художество мәктәбе һәм Балалар сәнғәт мәктәбе тәрбиәләнеүселәре яҙыусының әҫәрҙәре буйынса һүрәттәр эшләп, күргәҙмәгә ҡуя. Иң яҡшы рәсем хужалары һәйкәлде асыу хоҡуғын ала.

# «Артёмка» һәйкәле
## Вандаллыҡ тарихы

* 2010 йылдың 13 сентябренә ҡарай төндә билдәһеҙ вандалдар һәйкәлде постаменты менән бергә ауҙара. Һөҙөмтәлә Арметканың башы ватыла. Ҡыйратыусылар матди маҡсаттан эш итмәй, сөнки бронзанан эшләнгән башты улар шунда ташлап ҡалдыра.
* 2012 йыл 27 авгусы төнөндә Артемканы постаменттан йолҡоп алалар. Билдәһеҙҙәр һәйкәлде алып китергә маташа, оәкин уларға нимәлер ҡамасаулай, күрәһең. Полици һәйкәлде ҡуйылған урынынан бер ни тиклем алыҫлыҡта таба.
# Ғүмәр (Ырымбур өлкәһе)

Ғүмәр (рус. Гумарово) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.

# Ғүмәр (Ырымбур өлкәһе)
## Географик урынлашыуы

Һаҡмар йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Ғүмәр (Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

Ғүмәр ауылы Ырымбур губернаһы Үҫәргән улусы составында була. Тәүге тапҡыр документтарҙа 1761 йылда телгә алына.
1917 йылдан Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Үҫәргән кантоны составында була. 1922 йылдың 5 октябренән Йылайыр кантоны составына индерелә. 1930 йылдың 20 авгусынан Башҡортостан АССР-ының Ейәнсура районы составына керә. 1934 йылда яңы ойошторолған Ырымбур өлкәһенең составына бирелә. 1934—1959 йылдарҙа Ырымбур өлкәһе Ейәнсура районы составында була. 1959 йылда Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ районы составына индерелә

# Ғүмәр (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

Ауыл башҡорттарының иҫәбе :
| 1816 | 1834 | 1859 | 1866 | 1889 | 1892 | 1901 | 1917 | 1920 | 1926 |
| 196 | 73 | 119 | 86 | 86 | 102 | 88 | 137 | 159 | 139 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башҡорттар 37 % тәшкил итә.
# Тльтль-Игый

Тльтль-Игый — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 141 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Тльтль-Игый
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048908
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204890
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кызкынор

Кызкынор — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чаган-Узун йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Кызкынор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005551
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100555
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яршалы (Аҡташ ҡушылдығы)

Яршалы — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Аҡташ йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Яршалы (Аҡташ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Иглинск гидроузеленән Орск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000412112200003147
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200314
* Бассейн коды — 12.01.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Маклаков Вячеслав Викторович

Маклаков Вячеслав Викторович (27 октябрь 1936 йыл) — юрист, донъя илдәренең һәм Европа союзының конституцион хоҡуҡтары буйынса белгес; юридик фәндәр докторы, профессор.

# Маклаков Вячеслав Викторович
## Биографияһы

Маклаков Вячеслав Викторович 1936 йылдың 27 октябрендә Мәскәүҙә тыуған; 1965 йылда Бөтә Союз юридик ситтән тороп уҡыу институтын тамамлай, ә дүрт йылдан һуң «журналистика» һөнәре буйынса Мәскәү полиграфия институтын тамамлай. 1967 йылдың ноябренән 1970 йылдың ноябренә тиклем Бөтә Союз юридик ситтән тороп уҡыу институтында (көндөҙгө форма, хәҙер Мәскәү дәүләт юридик университеты) халыҡ-ара хоҡуҡ кафедраһында аспирантурала уҡый. 1971 йылда «Механизм формирования представительных учреждений во Франции (1946—1970 гг.)» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай (етәксеһе профессор Август Мишин), — юридик фәндәр кандидаты була.
1960 йылдан алып 1967 йылға тиклем Маклаков Мәскәү ҡалаһы Эске эштәр идаралығында тәфтишсе булып эшләй; 1971 йылда Бөтә Союз юридик ситтән тороп уҡыу институтында уҡыта башлай: уҡытыусы, өлкән уҡытыусы һәм доцент вазифаларын биләй; был юғары уҡыу йортоноң профессор итеп һайлана, сит илдәрҙең конституцион хоҡуғы кафедраһы мөдире урынбаҫары вазифаһын биләй. 1982 йылда «Буржуаз дәүләттәр конституцияһы» йыйынтығын һәм 1992 йылда институт нәшриәтендә «Хәҙерге сит илдәр конституцияһы» баҫтырып сығара. СССР тарҡалғандан һуң Малаков 1990 йылда, Бөтә Союз юридик ситтән тороп уҡыу институтында «Буржуазные конституции: основные тенденции развития (сравнительный анализ)» темаһына докторлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай — юридик фәндәр докторы булып китә. Рәсәйҙә, 1999 йылда РФ Конституия суды ҡарамағында ойошторолған ғилми-консультация советының штаттан тыш ағзаһы: совет составында Рәсәй гражданлығы тураһында закон проекты эшендә ҡатнаша. В.А. Туманов исемендәге премия лауреаты кеүек диплом менән бүләкәләнә; «МГЮА ветераны» маҡтаулы исеменә лайыҡ була.

# Маклаков Вячеслав Викторович
## Эштәре

XX быуаттың һуңғы тиҫтә йылында Маклаков Европа союзы илдәренең конститутцион хоҡуғы мәсьәләләре менән шөғөлләнә — 1992 йылдан 2001 йылға тиклем осорҙа шул проблематика буйынса биш хеҙмәтен баҫтырып сығара: «Избирательное право стран — членов Европейских сообществ», «Конституционный контроль», «Парламенты», «Референдум в странах — членах Европейского союза»,шулай уҡ — «Европейский парламент». Эштәре РФА ижтимағи фәндәр буйынса ғилми мәғлүмәт институтында проект өлөшө булараҡ тормошҡа ашырыла. Евросоюздың ойоштороу документтарын тәжемәләү буйынса шөғөлләнә:
* «Конституции буржуазных государств» (М., 1982);
* «Современные зарубежные конституции» (М., 1992);
* Учебное пособие «Иностранное конституционное право» (1996);
* Словарь «Конституционное право» (2002).
# Ән-Нисә сүрәһе

Ән-Нисә сүрәһе (ғәр. النسآء‎, Ҡатындар ) — Ҡөрьән Кәримдең 4 сүрәһе. Мәҙинәлә иңгән сүрә, 176 аяттан тора.
# Усть-Манья

Усть-Манья — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Берёзово районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 40 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628143, ОКАТО коды — 71112912003.

# Усть-Манья
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 40 |

# Усть-Манья
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Килейка

Килейка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Полушаимка йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Килейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016023
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301602
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Белград фонд биржаһы

Ҡалып:Карточка биржи Белград фонд биржаһы (серб.сер. Београдска берзаБеоградска берза) — Белградтағы (Сербия) фонд биржаһы.

# Белград фонд биржаһы
## Тарихы

Беренсе тапҡыр биржа 1894 йылдың 21 ноябрендә асыла һәм Икенсе донъя һуғышы башланғанға тиклем эшләй. Биржала рәсми сауҙалашыуҙар 1895 йылдың 2 ғинуарында башлана. 1953 йылда биржа формаль рәүештә ябыла, сөнки социалистик иҡтисад маҡсаттарына тап килмәй.
1989 йылда Югославия капиталдар баҙары булараҡ яңынан асыла, әммә Югославия тарҡалғандан һуң ҡабат Белград фонд биржаһы тип атала башлай. 2001 йылда киң күләмле хосусилаштырыу барышында биржа хосусилаштырылған предприятиеларҙың ҡиммәтле ҡағыҙҙары менән сауҙа итә башлай. Бер йылдан Сербияның дәүләт облигациялары менән сауҙа башлана.
2004 йылдың сентябрендә биржа Европа-Азия фонд биржалары федерацияһына ҡабул ителә.

# Белград фонд биржаһы
## Индекстары

Белград биржаһы дүрт индексҡа эйә:
* BELEXline
* BELEXfm
* BELEX15 — иң ликвидлы 15 эмитентҡа эйә
* SRX

# Белград фонд биржаһы
## Эшмәкәрлеге

2006 йылда биржала яҡынса 1200 компанияның акциялары котировкалана, ә акциялар баҙарының капиталлашыуы 11 миллиард АҠШ долларына барып етә.
# Ширипина Елена Васильевна

Ширипина Елена Васильевна (26 октябрь 1910 йыл — 11 май 1981 йыл) — СССР-ҙың балет артисы, педагог. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1955), РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1957).

# Ширипина Елена Васильевна
## Биографияһы

Елена Васильевна Ширипина 1910 йылдың 26 октябрендә Ленинград ҡалаһында тыуа. 1926 йылда Ленинград Хореография училищеһын тамамлағандан һуң (Агриппина Ваганова сығарылышы) ГАТОБ-тың (Дәүләт академия опера һәм балет театры) балет труппаһына инә. 1926—1945 йылдарҙа Елена Васильевна театр спектаклдәрендә яңғыҙ партиялар башҡара.
1931 йылдан Елена Ширипина Ленинград хореография училищеһында уҡыта. Уның уҡыусылары араһында: Морковина Людмила (1953 йылғы сығарылыш), Светлана Адырхаева (1955 йылғы сығарылыш), Наталия Макарова (1959 йылғы сығарылыш), Мәликә Сабирова (1959 йылғы сығарылыш), Татьяна Терехова (1970 йылғы сығарылыш), Галина Мезенцева (камиллаштырыу класы), Нинель Петрова, Зәйтүнә Насретдинова бар. Ваганова уҡыусыһы булараҡ, Ширипина үҙенең уҡыусыларына Ваганованың методикаһын дөрөҫ тапшыра.
1934—1941 йылдарҙа Ленинград хореография училищеһының педагогия бүлексәһендә Агриппина Ваганованың ассистенты була.
1944—1968 йылдарҙа — С. М. Киров исемендәге Ленинград опера һәм балет театрының камиллашыу класында репетитор һәм педагог булып эшләй.
Елена Васильевна Ширипина 1981 йылдың 11 майында Ленинградта вафат була, Большеохтинский зыяратында ерләнгән.

# Ширипина Елена Васильевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1955)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1957)
# Казинка (йылға)

Казинка — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы,Ростов өлкәһе,Краснодар крайы,Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Птичье №930 күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Казинка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Егорлык йылғаһы Новотроицк һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500612107000016904
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001690
* Бассейн коды — 05.01.05.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Нядокота

Оло Нядокота — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нядокота йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Оло Нядокота
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026059
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302605
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гёссиц

Гёссиц (нем. Gossitz) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 334 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,86 км². Диңгеҙ кимәленән 480 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7389 һәм автомобиль коды — SOK.
# Маркелов Степан Ефимович

Маркелов Степан Ефимович (24 март 1891 йыл — 1968 йыл) — диңгеҙ офицеры, Азов Ҡыҙыл хәрби флотилияһының беренсе командующийы, совет диңгеҙ флоты капитаны.

# Маркелов Степан Ефимович
## Биографияһы

Петербург диңгеҙ училищеһын тамамлай. 1915 йылдың 25 майында 1-се Балтик флоты экипажына ҡабул ителә. 1915 йылдың 17 авгусында диңгеҙ часы буйынса прапорщик дәрәжәһе бирелә; 1917 йылдың 18 июлендә һуғыш ваҡыты хәрби флоты мичманы тип үҙгәртелә. Беренсе донъя һуғышы йылдарында «Горизонт» гидрографик судно командиры.
Революциянан һуң Эшсе-крәҫтиәндәр Ҡыҙыл Флотына күсә. 1917—1919 йылдарҙа — Балтик диңгеҙендә хәрби караптар командиры; «Орёл» траллаусыһы менән командалыҡ итә. 1920 йылдың мартында Азов хәрби флотилияһын төҙөй башлай һәм уның тәүге командующийы булып китә. 1920 йылдың апреленән — Аҙау диңгеҙе яр буйы оборонаһы начальнигы. Врангел армияһы һәм флоты менән һуғышта ҡатнаша. 1920 йылдың 9 июлендә Кривой Рог янындағы һуғышта флот менән командалыҡ итә. 1920 йылдың авгусынан — Одессала 2-се ҡарауыл караптары дивизионы начальнигы. 1920 йылдың октябренән — Одесса — Очаков районының диңгеҙ оборонаһы начальнигы.
Граждандар һуғышынан һуң — гидрографик һәм сауҙа судноларында капитан булып эшләй, Керчь һәм Мариуполь металлургия заводтары диңгеҙ порттарын етәкләй. 1930 йылда ВКП(б) сафына инә. 1937 йылда — Амурҙағы Николаевск ҡалаһында порт начальнигы. Һуңынан Амурҙағы Николаевск (1940—1945), Сахалин (1945—1946) пароходсылыҡтары начальнигы. 1946—1947 йылдарҙа — Углегорск порты начальнигы. 1949 йылдан алып — Ленинград порты капитаны.
Севастополдә ерләнгән.

# Маркелов Степан Ефимович
## Ғаилә

Ҡатыны — Ирина Николаевна Нольде-Маркелова (1902—1965).

# Маркелов Степан Ефимович
## Наградалары

* СССР-ҙың почетлы Диңгеҙ флоты хеҙмәткәре

# Маркелов Степан Ефимович
## Хәтер

Мариуполдең Приморье районында урам С. Е. Маркелов исемен йөрөтә.
# Муниципаль район (Рәсәй)

Рәсәйҙә муниципаль район — бер нисә ҡала, ауыл биләмәһе һәм ауыл-ара территорияларҙы, дөйөм территория менән берләштергән муниципаль берәмек төрҙәренең береһе, урындағы үҙидара органдары формаһы.
Муниципаль райондыңадминистратив үҙәге булып урындағы йолаларҙы һәм барлыҡҡа килгән социаль инфраструктураны иҫәпкә алып билдәләнгән ошо муниципаль берәмектең вәкиллекле органы урынлашҡан ауыл һанала.
«Муниципаль район» төшөнсәһе барлыҡҡа килде 2003 йылдың 6 октябрендә 131-се «Рәсәй Федерацияһында урындағы үҙидараны ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында» федераль законды ҡабул иткәндән һуң барлыҡҡа килә.
Ҡағиҙә булараҡ, муниципаль райондар РСФСР-ҙа 1920—1950 йылдарҙа ойошторолған һәм РФ субъекттарының административ-территориаль ҡоролошо сиктәрендә йәшәп килгән административ райондарҙа булдырыла.
# Раздор этнография музей-ҡурсаулығы

Раздор этнография музей-ҡурсаулығы — Раздорская станицаһындағы дәүләт музей-ҡурсаулығы.

# Раздор этнография музей-ҡурсаулығы
## Тарихы

Музей-ҡурсаулыҡ 1953 йылда нигеҙләнә. Башланғысы булып, Раздор урта мәктәбе уҡытыусыһы Л. Т. Агарков нигеҙләгән тыуған яҡты өйрәнеү музейы тора.
1988 йылдың 25 февралендә, яҙыусы Анатолий Вениаминович Калинин ярҙамында РСФСР Министрҙар Советы ҡарары менән Раздор этнография музей-ҡурсаулығы булдырылды. Һуңғараҡ мәктәптең тыуған яҡты өйрәнеү музейы фондтары этнография музей-ҡурсаулығына тапшырылған.
Музей, ҡурсаулыҡ биләмәһендә йәшәгән барлыҡ халыҡтарҙың (Раздорская станицаһы һәм уның юртовой казак хуторҙары Поляковский һәм Кондыгин, улар эргәһендәге тарихи-тәбиғи ландшафт, шулай уҡ Поречный һәм Ҡунаҡ утрауҙары) мәҙәниәтен, көнкүрешен сағылдырыусы бик мөһим коллекцияларға эйә. Бик боронғо замандарҙан башлап хәҙерге ваҡытҡа тиклемге тарихын һүрәтләүсе материалдар тупланған. Раздор Музей-ҡурсаулыҡ 3650 гектар майҙанды алып тора.
Раздорская саницаһы дон казактарының беренсе баш ҡалаһы һанала. Атамаһы документтарҙа, 1571 йылдың авгусынан башлап күренә башлай. 1622 йылға тиклем ул Дон ғәскәрҙәре үҙәге була. Биләмәлә төрлө-төрлө тарихи осорҙарға: неолит, бронза һәм тимер быуаттарына, шулай уҡ урта быуаттарға ҡараған күп һанлы һәйкәлдәр табылған.
Ғалимдар тарафынан станицала төрлө халыҡтарҙың: киммерий, скифтар, аландар, готтар, һундар, хазарҙар, ҡыпсаҡтар, монголдар йәшәүен күрһәтеүсе эҙҙәр табылған. 1994 йылдағы археологик тикшеренеүҙәр ваҡытында ҡурсаулыҡ биләмәһендә табылған ҡәберлектәр төрлө боронғо: соҡор (ямная), катакомба (катакомбаная), бура (срубная), шулай уҡ салатов-маяк мәҙәниәтенә ҡарай. Бынан алдараҡ тикшеренеүселәр булғар (болгар) мәҙәниәтенә ҡараған ҡәберлектәрҙе лә тапҡан була.
Раздорҙан биш саҡрым йыраҡлыҡтағы Поляковский хуторында (1780, 1905 йылға тиклем Собачий), 1976 йылда картиналар галереяһы асылған. Унда рәсәй рәссамдары: И. И. Крылов, Е. Е. Лансере, В. А. Овечкин, В. Т. Нечитайло һәм башҡаларҙың хеҙмәттәре ҡуйылған.
Раздорҙан ете саҡрым йыраҡлыҡтағы Коныгин хуторы (1788) ― тап ҡәҙимге казак торамаһы булып тора. Бында боронғо йорт ҡаралтылары, майҙан, 1879 йылда төҙөлгән Рождественск-Богородица (Рождественско-Богородицкая) сиркәүе лә һаҡланып ҡалған.
XVI быуатта Поречный утрауында (662 га) Раздор ҡаласығы булған. Ул үрелгән ҡойма менән уратып алынған булған. Тик бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланмаған.
Раздор ― Рәсәйҙәге берҙән-бер шундай үҙенсәлекле музей булып тора.
Төп һәм фәнни-ярҙамсыл фонды айырым коллекцияларға бүленгән. Һынлы сәнғәт(живопись), графика, скульптура, нумизматика, бонистика, фалеристика, археология, металл, ағас һәм мебель, керамика һәм быяла, туҡыма, тире һәм күн, фотографиялар, биҙәү-ҡулланма сәнғәте (прикладное искусство) әйберҙәренә, яҙма сығанаҡтарға.

# Раздор этнография музей-ҡурсаулығы
## Адрес

* 346560, Ростовская өлкәһе, Усть-Донецкий районы, Раздорская станицаһы , Калинин урамы, 117.
* Пухляковский хуторы, Городской тыҡрығы, 14.
# Иц

Иц (нем. Uetz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 199 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,85 км². Диңгеҙ кимәленән 45 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39517 һәм автомобиль коды — SDL.