yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вера Ацева

Вера Aцeва (24 ноябрь 1919 йыл — 10 октябрь 2006 йыл) — дәүләт эшмәкәре, милли герой. Югославияла Икенсе донъя һуғышында ҡатнашыусы.

# Вера Ацева
## Биографияһы

Вера Ацева 1919 йылдың 24 ноябрендә Прилеп ҡалаһында тыуған. Фәҡирлек арҡаһында гимназияны тамамлай алмай һәм тәмәке сәнәғәтендә эшләй башлай.
16 йәшендә илдең эшселәр хәрәкәтендә ҡатнаша. 1940 йыл башында Югославияның коммунистар союзы ағзаһы булып китә. 1940 йылдың сентябрендә партияның провинциаль конференцияла Югославияның коммунистар союзының Македония региональ комитеты ағзаһы итеп һайлана. 1940 йылдың сентябренән 1941 йылдың ноябренә тиклем Прилеп ҡалаһында төбәк комитеттың сәркәтибе була.
Икенсе донъя һуғышы йылдыраныда Прилеп партизан отрядын ойоштора. 1942 йылдың башынан Скопьела Югославия коммунистар лигаһында эшләй, ә артабан Струмице, Битоле һәм Стипе ҡалаларында инструктор була. 1943 йылдың авгусында отряд комиссары булып китә, 1943 йылдың 11 ноябрендә Косовола тәүге македон отряды ойошторолғас — уның сәйәси хеҙмәткәре итеп тәғәйенләнә. 1944 йылдың ғинуарында Македония коммунистары союзының Өсөнсө һәм Дүртенсе район комитеттарының сәйәси сәркәтибе итеп һайлана. 1944 йылдың авгусында Македонияны халыҡ тарафынан азат итеү антифашистик йыйылышы сессияһында ҡатнаша, уның президиумына ағза итеп һайлана.
Югославия азат ителгәс, етәкселек вазифаларын биләй. 1948 йылда Скопьеның мэры була. 1948 йылдың июлендә Югославия коммунистар партияһының V съезында Югославия коммунистары союзының Үҙәк комитетына ағза итеп һайлана. 1949 йылдың мартында Македония Халыҡ Республикаһының ауыл хужалығы министры итеп һайлана. Шулай уҡ федераль башҡарма комиеты ағзаһы, Македония Халыҡ Республикаһы парламентының депутаты була.
1960 йылда Македония Үҙәк комитетының сәркәтибе Лазар Колишевский менән низағҡа инә, уны Македония коммунистар союзының башҡарма комитеты фекерен инҡар итеп, Виде Смилевский — Бато менән бергә үҙ аллы ҡарарҙар ҡабул итеүҙә ғәйепләй. 1960 йылдың 18 октябрендә Белградтан килгән Ранкович партия йыйылышын уҙғара һәм Колишевскийҙы яҡлап сыға. Вера Aцeва партия эшенә Белградҡа күсергә мәжбүр була.
1991 йылда «Светозар Викмановиктың хаты» китабын нәшер итә.
2006 йылдың 10 ноябрендә Македонияның баш ҡалаһы Скопьела вафат була.

# Вера Ацева
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Халыҡ геройы ордены
* «Халыҡ алдында хеҙмәттәре өсөн» ордены
* Туғанлыҡ һәм берҙәмлек ордены
* «Батырлыҡ өсөн» ордены
* Партизан даны ордены (1941)
# Господня Вознесения ҡорамы (Дондағы Ростов)

Господня Вознесения ҡорамы — православие ҡорамы 1910 —]]1913 йылдарҙа Дондағы Ростовта Туғандар зыяратында төҙөлә. Ҡорам архитектор Г.Н. Васильев етәкселегендә сауҙагәрҙәр Герасимов, Мясников һәм Сафонов аҡсаһына төҙөлә. Төп тәхет Господня Вознесения хөрмәтенә, ә ҡабырға төкәтмәләре Адриан менән Наталия һәм Иоанн Богослов хөрмәтенә изгеләндерелә. Сиркәү төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты булып тора.

# Господня Вознесения ҡорамы (Дондағы Ростов)
## Тарихы

1892 йылда холера эпидемияһынан һуң ҡала ситендә зыярат барлыҡҡа килә, уны Туғандар зыяраты тип атайҙар. Ул Дондағы Ростовта иң ҙур зыярат була. Тәүге ваҡытта унда сиркәү ҙә булмай.
1891 йылдан алып 1908 йылға тиклем Яңы баҙар майҙанында Александр Невский соборы төҙөлә. Был осорҙа йәнәш Сергей Загоскин проекты буйынса ваҡытлыса таш сиркәү төҙөлә. Соборҙы изгеләндергәндән һуң был сиркәүҙе тулыһынса түгел, тик уның төҙөлөш материалдарын Туғандар зыяратына яңы ғибәҙәтхана төҙөү өсөн күсерергә ҡарар ителә.
Ғибәҙәтхана сауҙагәрҙәр Герасимов, Мясников һәм Сафонов аҡсаһына күсерелә. Төҙөлөшө архитектор Н. Васильев етәкселеге аҫтында башҡарыла.
Ғибәҙәтхананың архитектураһында неовизантия һәм неорус стиле элементтары берләшә. Башта ҡорамдың бер ҙур башы һәм дүрт бәләкәй башы була. Фасадтарҙы биҙәү өсөн кирбес йөҙлөк ҡулланыла. Көнбайыш инеү урыны өҫтөндә сатырлы саң манараһы күтәрелә. Ҡорамдың төп күләме көмбәҙ менән тамамлана. Ҡорамдың ҙурлығы 38×20 м тәшкил итә.
Сиркәү 1929 йылда ябыла. Уның бинаһында «Динамо» стадионының складын булдыралар. 1933 йылда Успенский общинаһының властарға мөрәжәғәтенән һуң ҡорамда ғибәҙәт ҡылыуҙар яңыртыла. 1937 йылда ғибәҙәтхана ҡабаттан ябыла. 1930—1940 йылдарҙа ҡорамдың көмбәҙе һәм саң манараһы емерелә. 1942 йылда немец оккупацияһы ваҡытында ғибәҙәтхана яңынан асыла. Ғибәҙәтхананы рәсми асыу 1946 йылда үтә, һәм шунан бирле ғибәҙәт ҡылыуҙар туҡтатылмай.
1990 йылдар аҙағында реставрация эштәре уҙғарыла, уның барышында көмбәҙе һәм манараһы тергеҙелә. 2000 йылдарҙың икенсе яртыһында ғибәҙәтхананың эске йыһаздары төҙөкләндерелә.
# Сәфәрғәлиев Зыя Сәфәрғәли улы

Сәфәрғәлиев Зыя Сәфәрғәли улы (рус. Сафаргалиев Зия Сафаргалиевич 21 сентябрь 1913 йыл — 21 апрель 1990 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945)

# Сәфәрғәлиев Зыя Сәфәрғәли улы
## Биографияһы

Сәфәрғәлиев Зыя Сәфәрғәли улы 1913 йылдың 21 сентябрендә хәҙерге Башҡортостандың Ҡариҙел районы Байҡыбаш ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Ҡариҙел район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16с-сы гвардия кавалерия дивизияһының 62 гвардия кавалерия полкында хеҙмәт итә. 1943 йылда һуғышҡа инә. 1945 йылдың 14 июнендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.
Сәфәрғәлиев Зыя Сәфәрғәли улы 1990 йылдың 21 апрелендә тыуған Байҡыбаш ауылында вафат була.

# Сәфәрғәлиев Зыя Сәфәрғәли улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы
* «Будапештты алған өсөн» миҙалы
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
# Лихтеталь-ам-Реннштейг

Лихтеталь-ам-Реннштейг (нем. ) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан .
# Судхакара Двиведи

Судхакара Двиведи (1855-1910) Санскрит һәм математика буйынса Һиндостан ғалимы.

# Судхакара Двиведи
## Биографияһы

Судхакара Двиведи 1855 йылда Варанаси янында ауылда, Кхажурила тыуған булған. Баласағында ул Пандит Девакришнанан математиканы өйрәнгән. 1883 йылда ул китапханасы итеп Варанаси Дәүләт Санскрит Колледжына билдәләнгән булған, унда ул 1889 йылда Бапудэва Шастри ялға киткәс, математика һәм астрология уҡытыусыһы итеп билдәләнгән булған. Ул Куинс Колледжы Берта математика департаменты мөдире булған, унан ул 1905 йылда киткән һәм математик Ганеш Пасал яңы департамент башы булып киткән. Двиведи тәржемәләр, комментарийҙар һәм трактаттар яҙған, анда алгебра буйынса, унда Пеллиан тигеҙләмәләре, квадраттар һәм Диофант тигеҙләмәләре кеүек темалар бар.

# Судхакара Двиведи
## Санскрит телендә эштәре

* "Chalan Kalan"
* "Deergha Vritta Lakshan" ("Эллипс Хәсиәттәре")
* "Goleeya Rekha Ganit" ("Сфера Һыҙығы Математикаһы")
* "Samikaran Meemansa" ("Тигеҙләмәләр анализы")
* "Yajusha Jyauti-sham and Archa Jyauti-sham"
* "Ganakatarangini" (1892)
* Euclid's Elements 6th, 11th and 12th parts
* "Lilavati" (1879)
* "Bijaganita" (1889)
* "Pañcasiddhāntikā of Varāhamihira" (1889): Co-edited with George Thibaut Джордж Тһибо менән бергә яҙылған
* "Surya Siddhanta"
* "Brahmagupta's Brāhmasphuṭasiddhānta", 1902, (Brahmagupta's Brāhmasphuṭasiddhānta (билдәһеҙ). 1902. Дата обращения: 25 Aug 2015.)
* "Aryabhata II's Maha-Siddhanta" (1910)

# Судхакара Двиведи
## Һинди телендә эштәре

* "Differential Calculus" (1886)
* "Integral Calculus" (1895)
* "Theory of equations" (1897)
* "A History of Hindu mathematics I" (1910)
# Рокхаузен

Рокхаузен (нем. Rockhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 277 кеше йәшәй. Майҙаны — 4 км². Диңгеҙ кимәленән 300 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99102 һәм автомобиль коды — IK.
# Тамаша (журнал)

Тамаша — театр, музыка, халыҡ ижады, һынлы сәнғәт, кино, телевидение тураһында нәфис-публицистик журнал.

# Тамаша (журнал)
## Тарих

1995 йылда нәфис-публицистик альманах булып донъя күрә, 1999 йылдан — журнал булараҡ нәшер ителә.

# Тамаша (журнал)
## Тауисирлама

Журналдың ойоштороусылары — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы һәм «Тамаша» журналы редакцияһы — Башҡортостан Республикаһының ҡаҙна предприятиеһы.
«Тамаша» журналы Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, сәнғәт һәм мәҙәниәт өлкәһенә ҡараған ойошмалар менән тығыҙ бәйләнештә эшләй. Республиканың абруйлы баҫмаһы биттәрендә күренекле сәхнә оҫталары һәм сәнғәт эшмәкәрҙәре сығыш яһай, оло быуын вәкилдәренең йәштәргә аманаты, сәхнә серҙәре, ҡыҙыҡлы әңгәмәләр, ноталары менән йырҙар, сценарийҙар баҫыла. Рәссамдарҙың билдәле һүрәттәрен, арҙаҡлы шәхестәрҙең портреттарын күрергә мөмкин. Журнал бай йөкмәткеле, уның рубрикалары һәм темалары бихисап, күп һанлы гәзит-журналдары араһында «Тамаша» айырылып тора: журналдың үҙ йөҙө, үҙ абруйы бар, уҡыусылар менән бәйләнеште өҙмәй. Башҡортостан мәҙәниәтенең үткәнен, бөгөнгө тормошон сағылдырған, киләсәген күҙаллаған журнал.
Журналда:
* ижтимағи-сәйәси темалаға материалдар,
* мәҙәниәт тарихы буйынса мәҡәләләр,
* арҙаҡлы шәхестәрҙең хәтирәләре,
* драматургтарҙың яңы пьесалары,
* сценарийҙары,
* сәнғәт әһелдәре менән киң һәм тәрән йөкмәткеле, мауыҡтырғыс әңгәмәләр,
* бөгөнгө сәнғәт, мәҙәниәт проблемалары һәм уларҙы хәл итеү юлдарын эҙләгән аналитик мәҡәләләр,
* артистар тормошонан мәҙәк хәлдәр,
* рәссамдарҙың ижади портреттары, картиналарының репродукциялары,
* ижади темаларға диспут-бәхәстәр,
* драматургия, актерлыҡ һәм режиссерлыҡ оҫталығына арналған мәҡәләләр, ижади лабораториялар,
* мәҙәниәт сараларын һүрәтләгән көндәлектәр
* үҙешмәкәр сәнғәт, кино сәнғәте, радио, телевидение, музей, китапхана эшмәкәрлеге, алдынғы мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренең эш тәжрибәһен пропагандалау,
* популяр йырҙар донъя күрә.

# Тамаша (журнал)
## Баш мөхәррирҙәре

* Ғәйетбаев Наил Әсхәт улы (1995—2010)
* Ҡоҙаҡаев Фәнил Шәмсетдин улы (2010—2013)
* Латыпов Сөләймән Йәнғәли улы (2013—2020)
* Зарипов Илшат Булат улы (2020 йылдан)
# Нерпа (Емуртлы ҡушылдығы)

Нерпа — Рәсәй йылғаһы. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Емуртла йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Нерпа (Емуртлы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Курган ҡалаһынанЕсет йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500412111200002548
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200254
* Бассейн коды — 14.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ирса

Ирса — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Алатырь йылғаһының уң ярына тамағынан 230 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Ирса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000037874
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003787
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Күсем ауыл Советы

Күсем ауыл Советы — Әбйәлил районының 2008 йылда бөтөрөлгән ауыл биләмәһе. Ташбулат ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. Административ үҙәге — Күсем Руднигы ауылы.
Почта индексы — 453613. Код ОКАТО — 80201829000. Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законының 1-се стаьтьяһында түбәндәге юлдар бар:
   "Башҡортостан Республикаһындың административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә : 1) Әбйәлил районы буйынса:
   Ташбулат һәм Күсем ауыл Советтарын, «Ташбулат ауыл Советы» атамаһын ҡалдырып, берләштерергә, Ташбулат ауылына административ үҙәкте урынлаштырырға. Күсем ауыл Советының Күсем руднигы, Геологоразведка, Зелёная Поляна, Яҡтыкүл ауылдарын Ташбулат ауыл Советы составына индерергә. Ташбулат ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Иҫәп мәғлүмәттәренән Күсем ауыл Советын алып ташларға;
Ауыл Советы Буранғол ауыл Советы, Таштимер ауыл Советы, Ташбулат ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш, Әбйәлил һәм Белорет райондары сиктәрендәге урталыҡта урынлашҡан (Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы (ред. 16.07.2008) «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законы (Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайы 2004 йылдың 16 декабрендә ҡабул итә)).
Ауыл Советында Яҡтыкүл, Сабаҡты кеүек эре күлдәр бар.
# Каверзе

Каверзе — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Псекупс йылғаһының һул ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Каверзе
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубань йылғаһы Усть-Лабинск ҡалаһынан Пролетарь һыуһаҡлағысына тиклем, Белая (Кубань ҡушылдығы) һәм Пшиш йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001312108100005446
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100544
* Бассейн коды — 06.02.00.013
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Полдневица (Карюг ҡушылдығы)

Полдневица — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карюг йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Полдневица (Карюг ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041004
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004100
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мағазов Ғимран Сәйетйәғәфәр улы

Ғимран Сәйетйәғәфәр улы Мағазов (?—1918) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.

# Мағазов Ғимран Сәйетйәғәфәр улы
## Биографияһы

Мағазов Ғимран Сәйетйәғәфәр улы Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙенең Асҡар ауылында тыуа (хәҙерге Ҡурған өлкәһенең Әлмән районы). Сәйетгәрәй Мағазовтың туғаны.
Беренсе донъя һуғышында ҡатнашҡан, прапорщик.
1917 йылда Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары (съездары) эшендә Өфөлә һәм Ырымбурҙа ҡатнашҡан.
1917 йылдың декабрь айында Башҡорт Хөкүмәте һәм Башҡурдистандың предпарламенты — Кесе-Ҡоролтайҙың составына индерелгән.
1918 йылдың башында Башҡорт хөкүмәте ҡушыуы буйынса Әмир Ҡарамышев һәм Ғабдулла Иҙелбаев менән берлектә Бөрйән-Түңгәүер кантонына Башҡорт ғәскәренең I Башҡорт полкын ойоштороуҙа етәкселек итеү өсөн ебәрелә.
1918 йылдың 2 мартында С. М. Цвиллинг бойороғона ярашлы Баймаҡ эшсе-депутаттар советы вәкилдәре тарафынан ҡулға алына.
1918 йылдың 4 мартында Ә. Б. Ҡарамышев етәкселегендә башҡорт отрядтары Башҡорт хөкүмәте ағзаларын азат итеүҙе талап итәләр һәм Баймаҡты ҡамауға алалар. 6 мартта Ырымбурҙан килгән ҡыҙылармеецтар отряды ҡамауҙы кире ҡаға. 7 мартта эшселәр һәм ҡыҙылармеецтар суды ҡарары буйынса Ғимран Мағазов һәм Башҡорт хөкүмәтенең ағзаһы Ғабдулла Иҙелбаев һәм биш поляк офицер-советниктары менән бергә атып үлтерелә.
Ваҡиғаның шаһиты Ғәбитов Хәбибулла Ғәбделҡаһир улы былай һөйләгән:
   «..Ҡыҙылдарҙың башлығы намаҙға команда бирҙе. Беҙҙекеләр ике тапҡыр дүрт рәҡәғәтле намаҙ уҡынылар. Поляктар суҡындылар. Намаҙҙан һуң Ғабдулла Иҙелбаев һәм Ғимран Мағазов аяҡ өҫтө, ә поляктар тубыҡланып ҡабаттан стройға теҙелделәр. Ғабдулла Иҙелбаев әйтте:
   — Беҙҙе үлтерәһегеҙ, әммә тағы ла тере ике миллион башҡорт ҡала. Ошо ике миллионлыҡ халыҡты ҡырып бөтөрмәйенсә, һеҙ беҙҙең изге идеяны баҫтыра алмаҫһығыҙ. Үлемебеҙҙе беҙ тыныс күңел менән ҡаршы аласаҡбыҙ.
   Артынса ҡыҙылдар башлығының бойороғо булды. Атыусылар иҫерек булғанға күрә, залп уты килеп сыҡманы, атыш тарҡау булды. Әле йәнен бирмәгән поляк офицерҙары ҡыбырлайҙар ине. Ғабдулла менән Ғимран, ниндәйҙер көс табып, һаман аяҡ өҫтө торалар ине. Бына поляк офицерҙары тымдылар. Ә беҙҙекеләр һаман тора. Ниһайәт, башта Ғимран, уның артынан Ғабдулла, яйлап артҡа ауып, ҡоланылар һәм батырҙарса, күкрәк киреп данлы үлемдәрен ҡаршы алдылар».
# Мәтинов Әхмәҙулла Хәсән улы

Мәтинов Әхмәҙулла Хәсән улы (1917 йыл — 6 июль 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-сы кавалерия полкы отделениеһы командиры.

# Мәтинов Әхмәҙулла Хәсән улы
## Биографияһы

Әхмәҙулла Хәсән улы Мәтинов 1917 йылда Башҡортостандың Баймаҡ районы Наҙар ауылында тыуған тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкы отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә. Хәрби званиеһы сержант. 1942 йылдың 6 июлендә Курск өлкәһе Тербуны районы Борки ауылында яуҙа батырҙарса һәләк була һәм шул ауылда ерләнә. Юғалтыуҙар исемлегендә Наҙар ауылында йәшәгән әсәһе Мәтинова Заһиҙа күрһәтелгән.

# Мәтинов Әхмәҙулла Хәсән улы
## Хәтер

* 2018 йылдың 10 ноябрендә «Аҡ тирмә» Башҡорт милли-мәҙәни төркөмө (Мәскәү) башланғысы менән Рәсәй Федерацияһы ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһының Тулы хоҡуҡлы вәкиллеге ярҙамында Липецк өлкәһенең Икенсе Тербуны ауылында Башкавдивизияның 246 яугиры ерләнгән туғандар ҡәберенә ҡуйылған һәйкәлгә дивизия атлыларының тулы исемлеге яҙыла.
# Подлуб ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)

Подлуб ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡырмыҫҡалы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Подлуб ауылы.

# Подлуб ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә. 2008 йылдың ноябрендә элекке Бекетов ауыл Советына ҡараған Бекетов, Һыуыҡшишмә, Вязовка, Ракитовка, Һарыһаҙ ауылдары Подлуб ауыл Советы составына индерелә.

# Подлуб ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)
## Иҫтәлекле урындары

* Зәңгәр күл — Подлуб ауылы эргәһендәге бәләкәй күл (400 кв. м.), кеше өсөн файҙалы микроэлементтары булыуы арҡаһында һыу асыҡ-зәңгәр төҫтә. Күл республика әһәмиәтендәге тәбиғәт ҡомартҡыһы тип танылған.
* Сыуаш тарихи-мәҙәни үҙәге — «Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының Дуҫлыҡ йорто» дәүләт учреждениеһы филиалы.

# Подлуб ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)
## Билдәле шәхестәре

* Белов Василий Михайлович (5 ғинуар 1925 — 15 апрель 1993) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, ҡыҙылармеец, Воронеж фронты 40-сы армия 10-сы танк корпусының 11-се мотоуҡсылар бригадаһы уҡсылар батальоны телефонисы, Советтар Союзы Геройы.
* Полунин Иван Александрович (25 август 1912 йыл — 2 июнь 1990 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, 3-сө Белорус фронты 43-сө армия 319-сы уҡсылар дивизияһы 1336-сы уҡсылар полкының 8-се уҡсылар ротаһы взвод командиры ярҙамсыһы, өлкән сержант, Советтар Союзы Геройы.
# Невдар-Ега

Невдар-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вандрас йылғаһының һул ярына тамағынан 75 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Невдар-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049974
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204997
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тадибей-Ямбо-Ты-Вис

Тадибей-Ямбо-Ты-Вис — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Роговая йылғаһының һул ярына тамағынан 283 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Тадибей-Ямбо-Ты-Вис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067722
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006772
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ынян-Се

Ынян-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нейта-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 77 км.

# Ынян-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300077378
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307737
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3