yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хөсәйенов

Хөсәйенов — башҡорт һәм татар фамилияһы.
* Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы (10.04.1928) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2008).
* Хөсәйенов Ғөбәйҙулла Абдулла улы (1892—1948) — совет дәүләт эшмәкәре, журналист.
* Хөсәйенов Хөрмәт Хәмзә улы (1920—2002) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Дан ордены тулы кавалеры.
* Хөсәйенов Әхмәт Ғәли улы, Ахмед-бай (1837—1906) — татар миллионеры һәм эре меценаты.
* Хөсәйенов Әхәт Рәхмәтулла улы (1946 т.) — БАССР-ҙың халыҡ артисы (1990).
# Одиндо-Шор

Одиндо-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Одиндо йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Одиндо-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000088560
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008856
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кромсдорф

Кромсдорф (нем. Kromsdorf) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1559 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,72 км². Диңгеҙ кимәленән 200 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99441 һәм автомобиль коды — AP.
# Вёрпен

Вёрпен (нем. Wörpen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан .
2005 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 273 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,45 км². Диңгеҙ кимәленән 126 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6869 һәм автомобиль коды — AZE.
# Раев ауыл Советы (Дәүләкән районы)

Раев ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Раев ауылы.

# Раев ауыл Советы (Дәүләкән районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Раев ауыл Советы (Дәүләкән районы)
## Ауыл биләмәһе составы

1981 йылда Сәҙе ауылы бөтөрөлә.
# Ҡабартма

Ҡабартма — түңәрәк, уртаһы тишек итеп ҡалдырылған майҙа бешерелгән ризыҡ.

# Ҡабартма
## Ҡабартма әҙерләү

Бер аш ҡалағы эремсек, өс йомортҡа, дүрт аш ҡалағы шәкәр ҡомо, бер стакан он, бер аҙ тоҙ, ярты балғалаҡ сәй һеркәһе һалып, ҡамыр баҫабыҙ. Унан ваҡ шарҙар әүәләп, ҡыҙған майға һалабыҙ ҙа ҡыҙарғансы бешерәбеҙ. Һөҙөп алғас, шәкәр ҡомонда әүәләп, өҫтәлгә ҡуябыҙ.
* Был аш йә эсемлектәр тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Пашинский Кузьма Иванович

Пашинский Кузьма Иванович (1923 ‒ 1945 йыл 14 ғинуар (башҡа сығанаҡтарҙа 16 февраль) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

# Пашинский Кузьма Иванович
## Биографияһы

Пашинский Кузьма Иванович 1923 йылда Башҡорт АССР-ының Сталин районында (хәҙерге Көйөргәҙе районында) тыуған. 1943 йылда Ҡыҙыл Армия сафтарына саҡырылы. Башҡорт кавалареия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномёт полкында хеҙмәт итә. Снарядтарҙы ваҡытында ташып торған өсөн 1944 йылдың 16 апрелендә «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы миҙалы менән бүләкләнә.
Оборона министрлығының 1945 йылдың 19 мартындағы кире ҡайтарылғыҙың юғалтыуҙар тураһындағы донесениеһында хәбәрһеҙ юғалды тиелгән. 1945 йылдың 14 ғинуарында (башҡа сығанаҡтарҙа 16 февраль) Германияның Браллентин ауылы янында яуҙа һәләк булды тиелгән документ бар.
# Сар-Вож (Чуб ҡушылдығы)

Сар-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чуб йылғаһының һул ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Сар-Вож (Чуб ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000022552
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002255
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Димитровград

Мәләкәс (рус. Димитровград) — Ульяновск өлкәһендәге ҡала. Халыҡ һаны буйынса Ульяновскҙан һуң өлкәлә икенсе урында тора.

# Димитровград
## Географияһы

Волга йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Димитровград
## Иҡтисад

* Атом реакторҙар ғилми-тикшеренеү институты
* Мәләкәс автоагрегат заводы
# Ыбыр-сыбыр

Ыбыр-сыбыр — Антон Павлович Чехов хикәйәһе.

# Ыбыр-сыбыр
## Тарих

Беренсе тапҡыр А Чехонте имзаһы аҫтында "Осколки" журналында 1885 йылдың 25 мартында баҫылып сыға. Хикәйә Чеховтың "Пестрые рассказы" йыйылмаһында, Санкт-Петербургта 1886 йылда баҫыла, уны Чехов нәшерсе Адольф Маркс 1899—1901 йылдарҙа баҫып сығарған әҫәрҙәр йыйынтығының өсөнсө томына индерә.

# Ыбыр-сыбыр
## Сюжет

Пасха алдынан бер бәләкәй түрә, тараҡандар йүгерешеп йөрөгән өҫтәл артында ултырып, был донъяла үҙенең тәҡдире буйынса ниндәй эш (күп аҡса урларғамы йә булмаһа берәй кешене ғәйепләп полицияға һатырғамы) ҡылырға тейешлеге тураһында баш вата. Әммә быларҙың береһе лә ҡулынан килмәйәсәген аңлай. Үҙенең дәрәжәһенә тап килмәгәнлектән ғәрләнеп, ул өҫтәлдәге тараҡанды үлтерә һәм кәйефен күтәрә.
А. П. Чеховтың был хикәйәһендә кешенең эске азатһыҙлығы тураһындағы проблема күтәрелә һәм ул геройҙың фамилияһы (Невыразимов) менән һыҙатлана. Невыразимов тараҡандың нисек теләһә шулай йәшәй алғанлығын аңлай, ә бына ул үҙе тынсыу контор бүлмәһендә ултыра һәм йәмғиәт ҡуйған тәртипкә бойһонорға тейеш. Авторҙың аңлатмаһынан күренеүенсә, герой үҙе өсөн икенсе төрлө тормошто теләй : «Яңы , яҡшыраҡ тормоштоң кәрәклеге уның йөрәген түҙеп торғоһоҙ итеп ҡыҫа". Уның ҡапыл ғына урамға сығып, халыҡ ағымына ҡушылып, ниндәйҙер ҡыңғырауҙар сыңлаған, экипаждар шалтыраған тантанала ҡатнашҡыһы килә...бала саҡта үҙе татыған ғаилә түңәрәген, яҡындарының тантаналы йөҙҙәрен, өҫтәлдәге аҡ эскәтерҙе, яҡтылыҡты, йылылыҡты яңынан күргеһе, татыйһы килә. Коляскала, янынан үтеп киткән зауыҡлы ҡатынды, алтын сылбырсыҡты муйынына аҫҡан сәркәтипте,яңы пальто кейгән экзекуторҙы иҫенә төшөрә.Уның хәтеренә үҙендә бер ваҡытта ла булмаған йылы түшәк, Станислав ордены, яңы итек, өр-яңы виц-мундир килә... Былар урынына Невыразимов бары тик тормоштағы шарттарға бойһоноп йәшәргә тейеш, шуға күрә был тормошҡа ҡарата ныҡ асыуы ҡабара һәм нәфрәте арта.
Хикәйәнең күләме ҙур түгел, йөкмәткеһе уҡытыу маҡсатында РФ мәктәптәрендә әҙәбиәт дәрестәрендә өйрәнелә һәм анализлана.
# Еҙтырнаҡ (төрки халыҡтар мифологияһында)

Еҙтырнаҡ (ҡаҙаҡ. Жезтырнаҡ, һүҙмә-һүҙ «баҡыр тырнаҡ» тигәнде аңлата) — ҡаҙаҡ мифологияһында һәм улар менән күрше булған ҡайһы бер төрки халыҡтарҙа ҡатын-ҡыҙ енесле яуыз персонаж. Ғәҙәттә, яуыз холоҡло, ғәйәт ҙур көскә эйә булған баҡыр танаулы һәм баҡыр тырнаҡлы сибәр йәш ҡыҙ йәки ҡатын итеп һүрәтләнә.
Еҙтырнаҡ, бик көслө булыуҙан тыш, көсл, әсе тауышҡа эйә һәм үҙенең ҡысҡырыуы менән ҡоштарҙы һәм ваҡ хайуандарҙы үлтерә. Бик йомоҡ, һөйләшеп бармаған һылыуҡай. Ҡайһылыр яғы менән вампирға оҡшаш. Әммә Европа халыҡтары ен-бәрейҙәренән айырмалы рәүештә Еҙтырнаҡ көмөштән ҡурҡмай — уның кейеме алтын һәм көмөш менән биҙәүле. Оҙон металл тырнаҡлы ҡулдарын ул бер ҡасан да күрһәтмәй, уларҙы оҙон еңдәре эсенә йәшерә. Еҙтырнаҡ һалҡын ҡарашы менән әҙәм балаһын гипнозлай. Кеше йоҡлап киткәс, уға үҙенең тимер тырнаҡтарын батыра һәм бөтә ҡанын һура. Был йән эйәләре иҫ киткес үс алыусан һәм кенә һаҡлаусан. Әгәр Еҙтырнаҡты үлтерһәләр, уның өсөн ире — сорель үс ала башлай. Ә ул үлһә, кешене уларҙың етем балалары эҙәрлекләй.
Ошондай мифтар ҡырғыҙҙар ла булған. Улар йәш һылыуҡайҙы Еҙ тырнаҡ йәки Еҙ Томшоҡ («баҡыр тырнаҡ») тип атағандар. Ошоға оҡшаш мифологик образдар тываларҙың (чулбус йәки башҡаса шулбус) һәм бүрәттәрҙең (му-шубун) риүәйәттәрендә бар.
# Нероседа-Яха

Нероседа-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тынгэва-Паюта-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Нероседа-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300074520
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307452
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Һөңгө

Һөңгө (урыҫ. копьё) — ағас һаплы, сәнселә йәки ҡырҡып яралай торған торған ҡорал.
Һөңгөнең ике төрө була: ырғытыу һәм яҡын алыш өсөн. Ябай һөңгө ағас һаплы, башағы металл һәм төрлө рәүешле булыуы мөмкин.

# Һөңгө
## Һөңгө символ булараҡ

Һөңгө — скандинав мифологияһында һуғышсанлыҡ, агрессив ҡылыҡ символы, Один дошман ғәскәре яғына һөңгө ташлап илаһтар араһында һуғыш сығара. Шулай уҡ ул фаллос символы. Ведаларҙың космогоник мифында Һөңгө менән һөт океанын болғатыу йәки һөңгө ватҡан йомортҡа тап ошо юҫыҡта һынландыра. Угарит (йәшен илаһы) һәм Баал (уңдырышлылыҡ алиһәһе) уҙаҡлашыуы йәшен-һөңгө менән һүрәтләнә. Индуизмда Индра Һөңгөһө - еңеү эмблемаһы булып хеҙмәт итә. — һуғыш аллаһы индуистар. Ҡытайҙа икенсе дәрәжәләге илаһтар атрибуты булып тора.
Һөңгө — донъя күсәре символдарының береһе.
Христиандарҙа һөңгө — Христос ғазаптары, ғәҙелһеҙ хөкөм һәм шулай уҡ тәрегә ҡаҙаҡлау символы.
# Лебедка (Берикула ҡушылдығы)

Лебёдка (Альтибет) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Берикуль йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Лебедка (Берикула ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200019191
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201919
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Дәүләкән (Дәүләкән ҡалаһы эсендәге ауыл)

Дәүләкән (Дәүләкән ҡалаһы эсендәге ауыл) (1730 йыл) — XX быуат башынан Дәүләкән ҡалаһы эсендәге ауыл.

# Дәүләкән (Дәүләкән ҡалаһы эсендәге ауыл)
## Тарихы

Ауылға 1730 — 1750 йылдарҙа Нуғай даруғаһы ҡырҡөйлө мең улусы башҡорттары нигеҙ һала. Беренсе тапҡыр 1765 йылғы рәүиз яҙмаһында телгә алына Тәүге төпләнеүсе Дәүләкән (ҡайһы бер мәғлүмәттәрҙә Дәүләтхан) исеме менән йөрөтөлә.Дәүләкән 1735—1740 йылдарҙағы ихтилалдағы башҡорт яугирҙәренең юлбашсыһы. Дәүләкән Сыртланов оҫта һунарсы, ыласын ҡоштары менән һунар иткән, мәргән уҡсы булған. Тамғаһы ике тура мөйөштән торған, тәңре ҡоштары — ҡарсыға (ыласын) булған. Дәүләкәндең улы Сонтай Дәүләкәнов (1753—1820 й.) йәшәгән.1773 −1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан. Дәүләкәндең икенсе улы — Сәфәр. Ул бик белемле сәсән телле, халыҡ араһында абруйлы шәхес булған 1795 йылда ауылда 33 йортта 184 кеше ,1865 йылда 83 йортта 388 кеше йәшәгән.1893 йылда бында Рәсәйҙең төрлө губерналарынан крәҫтиәндәр күсеп килеп, төпләнә башлайҙар. Дәүләкәндең үҙендә сәрмән,ҡойҡа,ҫәпрә,юлбарыҫ, ҡуян, аҫылҡай аралары күп булған. Былар барыһы ла мең башҡорттары,ҡырҡөйлө мең ырыуына ҡарағандар. Халыҡ малсылыҡ,умартасылыҡ менән шөғөлләнгән. 1896 йылғы мәғлүмәттәр буйынса ауылда ҡымыҙ эшләү йорто булған. Хужаһы Ғәбделкәрим Нәбиулла улы Ғәйнуллин булған. Ауыл ҡымыҙ эшләү кәсебе менән тирә-яҡта дан тотҡан. Ауыл халыҡының өстән бер өлөшө ҡымыҙ әҙерләгән һәм һатҡан. Бында шифалы эсемлек менән дауаланырға алыҫ ерҙәрҙән килгәндәр. Дәүләкән ауылы кешеләренең хужалыҡтарында 1613 баш мал иҫәпләнгән: 528 йылҡы малы,511 һыйыр,431 һарыҡ,143 кәзә. Дәүләкәндән ярты саҡрым алыҫлыҡта Этҡол ауылы булған. Ул ауыл 1905 йылда Дәүләкән менән ҡушыла 1917 йыл рәүиз мәғлүмәттәре буйынса 633 хужалыҡта 3283 кеше йәшәгән Шуларҙың: урыҫтар −270 хужалыҡ,1446 кеше; башҡорттар — 108 хужалыҡ,559 кеше; немецтар −109 хужалыҡ,525 кеше; укриндар −49 хужалыҡ,260 кеше; поляктар −24 хужалыҡ,96 кеше; мордва −14 хужалыҡ,77 кеше; татарҙар — 12 хужалыҡ,71 кеше

# Дәүләкән (Дәүләкән ҡалаһы эсендәге ауыл)
## Инфраструктураһы

1906 йылда мәсет,земство мәктәбе,министрлыҡ мәктәбе теркәлгән.Волость идараһы,кредитлау ширҡәте урынлашҡан була.1906 йылда 582 кеше йәшәй. Ике һыу тирмәне:хужалары - Мөхәмәтшафиҡ Сафьянов(типтәр),Әхмәтйән Абдулжафаров(башҡорт,припущенник). Сәсеүлек 857,59 десятинә ер тәшкил иткән.Арыш,тары,ҡара брйҙай һәм картуф баҫыуҙары булған. 0,5 десятинә ергә бер хужалыҡ үлән сәскән
# Сарлыбаев Әхмәҙулла Харрас улы

Сарлыбаев Әхмәҙулла Харрас улы (рус. Сарлыбаев Ахметдулла Харрасович; 1904 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының орудие тоҫҡаусыһы, өлкән сержант. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, III дәрәжә Дан ордены кавалеры.

# Сарлыбаев Әхмәҙулла Харрас улы
## Биографияһы

Әхмәҙулла Харрас улы Сарлыбаев 1904 йылда хәҙерге Башҡортостандың Баймаҡ районы Иҙелбай ауылында тыуа. 1941 йылдың 12 ноябрендә Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 275-се кавалерия полкының 28-се уксылар дивизияһында орудие тоҫҡаусыһы булып хеҙмәт итә.

# Сарлыбаев Әхмәҙулла Харрас улы
## Биографияһы
### Батырлығы

III дәрәжә Дан орденына тәҡдим ителгән бүләкләү ҡағыҙынан:
* Сарлыбаев иптәш, 6 мм пушкалар батареяһы тоҫҡаусыһы булараҡ, 1944 йылдың 14 сентябренән 20 сентябренә тиклем немец илбаҫарҙары менән һуғышта үҙен ҡыйыу һәм үҙ-үҙен аямаҫ итеп күрһәтте. Орудиены аныҡ тоҫҡауы арҡаһында расчет дошмандың дүрт ут нөктәһен, өс блиндажын һәм күҙәтеү пунктын юҡ итте. Һуғышта яралана, ләкин, командованиеның заданиеларын үтәп бөтмәйенсә, һуғыш яланын ҡалдырмай

# Сарлыбаев Әхмәҙулла Харрас улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)
* III дәрәжә Дан ордены (1944)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
# Шурминка

Шурминка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының уң ярына тамағынан 229 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Шурминка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100038545
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103854
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Төркөстан (ҡала)

Төркөстан (ҡаҙ. Түркістан, рус. Туркестан) — Ҡаҙағстандың иң боронғо ҡалаһы.
# Канарбуга

Канарбуга — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының һул ярына тамағынан 111 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Канарбуга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200006384
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200638
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Щучье районы

Щучье районы (рус. Щучанский район) — Рәсәй ФедерацияһыҠурған өлкәһендәге административ-территориаль берәмек (район) һәм муниципаль берәмек (муниципаль район).
Административ үҙәге — Щучье ҡалаһы.

# Щучье районы
## Географияһы

Ҡурған өлкәһенең көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Ҡатай, Далмат, Шумихинск, Әлмән һәм Сафакүл райондары, шулай уҡ Силәбе өлкәһе менән сиктәш. Райондың дөйөм майҙаны 2858 км², төньяҡтан көньяҡҡа оҙонлоғо 110 километрға һәм көнсығыштан көнбайышҡа 60 километрға һуҙылған. Район биләмәһен көнбайыштан көнсығышҡа табан тарихи Транссебер тимер юл магистрале һәм Р-254 «Иртыш» федераль автомобиль юлы киҫеп үтә.
Район территорияһында 11-ҙән ашыу таш быуат торамаһы (неолит-энеолит), утыҙҙан ашыу бронза дәүере ҡомартҡылары, биш иртә тимер быуат һәм урта быуат ҡомартҡыһы теркәлгән. Улар араһында Белояр, Кузнецов, Красноярск ауылдары, Алакүл һәм күп ҡатламлы ҡәберлектәр асылған Сүмләк ауылы.
Районы территорияһында Щучье тәбиғи (зоология) дәүләт тыйыулығы урынлашҡан. Майҙаны 11670 гектар.
Районда 140-лап ҙур һәм бәләкәй күл бар. Район үҙәгенең үҙендә ете күл.

# Щучье районы
## Тарихы

Район ВЦИК-тың 1923 йылдағы 3-сө һәм 12 ноябрь ҡарарҙары нигеҙендә Урал өлкәһенең Силәбе округы составында ойошторолған. Уның составына 18 ауыл Советы ингән.

# Щучье районы
## Халҡы
### Урбанизация

Район халҡының 49,39 % ҡала шарттарында (Щучье ҡалаһы) йәшәй.

# Щучье районы
## Халҡы
### Милли составы

Район халҡы — 22 881 кеше (2012), нигеҙҙә, урыҫтар. Шулай уҡ ҙур өҫтөнлөк менән башҡорттар булған тораҡ пункттары бар (Арыҫлан ауылы). Башҡорттар шулай уҡ Каясан(Ҡуйһаҙан) , Нифанка ,Төңгөй, Сухоборское, Даньково (Дәңкәү) һәм Куликово ауылдарында ярты йә өстән бер өлөшөн тәшкил итәләр .Бынан тыш, шулай уҡ татарҙар - 1000-гә яҡын кеше - күбеһе Курорт-Озеро , Каясан һәм Майка аулдарында урыҫтар һәм башҡорттар менән бергә йәшәйҙәр.Шулай уҡ башҡа милләт вәкилдәре -украиндар, удмурттар, ҡаҙаҡтар, коми-пермдәр, әрмәндәр, немецтар һ. б.йәшәй.

# Щучье районы
## Территориаль ҡоролошо

Административ-территориаль ҡоролош сиктәрендә район 1 ҡала һәм 15 ауыл Советы административ-территориаль берәмектәренә бүленгән
Муниципаль ҡоролош сиктәрендә муниципаль районға 16 муниципаль берәмек, шул иҫәптән 1 ҡала биләмәһе һәм 15 ауыл биләмәһе инә.
Щучье районында 54 тораҡ пункты бар.
# Свинцовка (Юхоть ҡушылдығы)

Свинцовка — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе, Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юхоть йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Свинцовка (Юхоть ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Угличь ГЭС-ынан Рыбинск һыуһаҡлағысы башына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100912110000004581
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000458
* Бассейн коды — 08.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Исҡужин Әбдрәхим Рәхмәтулла улы

Әбдрәхим Рәхмәтулла улы Исҡужин (1891—1930) — ҡурайсы, халыҡ йырсыһы.

# Исҡужин Әбдрәхим Рәхмәтулла улы
## Тормош юлы

Исҡужин Әбдрәхим Рәхмәтулла улы 1891 йылда Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы) Темәс ауылында тыуған. Атаһы Рәхмәтулла Мәһәҙиев 1916 йылда Ырымбурҙа сыҡҡан Ғабдулла Сәиди тураһында китаптың авторы булараҡ билдәле.
Әбдрәхим Исҡужин бик йәшләй башҡорт йырҙарын оҫта башҡарыусы йырсы һәм ҡурайсы булып таныла. Ул йырлағанда моңло тауышы бер йәйләүҙән икенсеһенә ишетелер булған. Шуға ла 1923 йылдың йәйендә Мәскәүҙә беренсе тапҡыр уҙғарылған СССР ауыл хужалығы һәм кустар сәнәғәт күргәҙмәһендә йырсы булараҡ Башҡортостан вәкилдәре составында ҡатнаша.
1923—1929 йылдарҙа Өфөлә Башҡорт дәүләт драма театрында эшләй. 1924 йылда Х. Ғ. Ғәбитовтың «Ынйыҡай менән Юлдыҡай» спектакелендә уйнай.
1927 йылда Мәскәүҙә үткәрелгән театрҙар декадаһында Әбдрәхим Исҡужин Башҡорт дәүләт драма театры коллеективы составында ҡатнаша һәм Хәбибулла Ғәбитовтың "Ынйыҡай һәм Юлдыҡай" пьесаһында ҡурайсы һәм йырсы ролен башҡара.
1929 йылдың 21 октябрендә репрессиялана. 1930 йылдың 21 майында атыла. 1989 йылдың апрелендә аҡлана.

# Исҡужин Әбдрәхим Рәхмәтулла улы
## Хәтер

Баймаҡ районында Әбдрәхим Искужин исемендә Оҙон көй бәйгеһе үткәрелә.
# Әлибаев

Әлибаев — фамилия.
* Әлибаев Зәки Арыҫлан улы (10.01.1967) — башҡорт әҙәбиәт ғилеме белгесе, тәнҡитсе, яҙыусы, журналист. 2017 йылдың 31 мартынан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы рәйесе
* Әлибаев Ҡадир Әхмәткирәй улы (1940—2003) — башҡорт шағиры.
* Әлибаев Сафуан Әфтәх улы, Сафуан Әлибай (1941—2014) — башҡорт шағиры һәм журналисы, Салауат Юлаев ордены кавалеры.
* Әлибаев Сәғит Рәхмәт улы (1903—1975) — совет дәүләт эшмәкәре, педагог, РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1960).
* Әлибаев Сәлихйән Ғәзиз улы (1905—1942) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
* Әлибаев Шайкамал Әлибай улы (1906—?) — капитан. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының эскадрон командиры.
* Әлибаев Әҙеһәм Ғәли улы (1925—1951) — Дан орденының тулы кавалеры.
* Әлибаева Зәйтүнә Рәхмәтулла ҡыҙы (1922—1942) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* Әлибаева Ләлә Әмирйән ҡыҙы - (4 март 1949 йыл) - һаулыҡ һаҡлау өлкәһе һәм профсоюз эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1998) һәм почётлы доноры.
# Бобрышева Мария Ивановна

Мария Ивановна Бобрышева (1930—2018) — Курск өлкәһе, Пристенский районы «Красное знамя» колхозы звеньевойы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (07.12.1957).
Пристенский райондағы Бобрышево ауылында 1930 йылда тыуған. 1946 йылдан башлап колхозда шәкәр сөгөлдөрө үҫтерә.
1950-се йылдар башынан — сөгөлдөр үҫтереү звено звеньевойы.
1957 йылда уның звеноһы гектарынан уртаса 543 центнер шәкәр сөгөлдөрө уңышы ала.
Социалистик Хеҙмәт Геройы (07.12.1957).
Курск ҡалаһында Н. С. Хрущев шәхсән Ленин орденын Герой Йондоҙон шәхсән тапшыра. Бөтә Союз ауыл хужалығы күргәҙмәһе миҙалы менән бүләкләнә.
Механизацияланған звенолар (1960-сы йылдарҙың 1-се яртыһы) ойошторолғанға тиклем звеньевой була.
2008 йылда Пристенский районының почётлы гражданы исеме бирелә.
2018 йыл аҙағында вафат була. Бобрышево ауылында ерләнгән.