yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Алмалы (Наҡыҙ ҡушылдығы)

Алмалы — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы/ Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Накыз йылғаһының уң ярына тамағынан 7,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Алмалы (Наҡыҙ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Эйек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Урал (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000612112200005941
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200594
* Бассейн коды — 12.01.00.006
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хмели (Вильва ҡушылдығы)

Хмели — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вильва йылғаһының уң ярына тамағынан 159 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Хмели (Вильва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011641
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101164
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Wocu

Wocu (ингл. The World Currency Unit), йәки Вокю́ (ЭКЮ-ға оҡшашлыҡ нигеҙендә), иҫәпләшеү өсөн аҡса берәмеге, кәрзин валютаһы, Дәү егерме төркөмөнә ингән илдәр валюталары курсы буйынса көн дә иҫәпләнеп торола. Валюталарына ҡарата Вокю һанала торған илдәр иҫәбенә донъяның Эске тулайым продукт күрһәткесе буйынса иң эре илдәре инә.
Вокю кәрзиненә инеүсе валюталарҙың удель ауырлығы илдәрҙең донъя ЭТП-һындағы өлөшө нигеҙендә иҫәпләнә. Вокюҙы һанау методикаһы WDX institute коммерцияға ҡарамаған бойондороҡһоҙ ойошмаһы тарафынан эшләнә, был ойошма 2008 йылда донъя валюта системаһы өлкәһендә тикшеренеүҙәр үткәреү маҡсатында төҙөлә. Кәрзиндәге валюталар ауырлығын йылына ике тапҡыр — 3 майҙа һәм 3 ноябрҙә — 16:00 UTC һанайҙар. Вокю Европа валюта берәмеге булған ЭКЮ-ға альтернатива итеп индерелә, ул халыҡ-ара иҫәп-хисаптарҙа валюта хәүефтәрен кәметеүгә хеҙмәт итә.

# Wocu
## Тарихы

Долларҙы алмаштырырлыҡ донъя валютаһын булдырыу идеяһы күптән йәшәй. 1944 йылғы Бреттон-Вуд конференцияһында Джон Кейнс тарафынан глобаль валюта идеяһы әйтелә, ул тәҡдим ителгән валютаны банкор тип атай.
Артабан был идея донъяның ике полюслылығы шарттарында SDR халыҡ-ара иҫәпләшеү берәмегендә кәүҙәләнеш ала.
Донъяның алдынғы егерме иле валюталары нигеҙендә глобаль валютаны хисапҡа индереү идеяһы 1996 йылда тыуа һәм 2009 йылда ғәмәлләшә, WDX institute коммерцияға ҡарамаған бойондороҡһоҙ ойошмаһы даими уны иҫәпләп сығарып тора.

# Wocu
## Вокю хаҡын иҫәпләү

Дәү егерме төркөмөндәге илдәрҙең Вокю кәрзиненә ингән валюталарының аҡса берәмектәре һаны, 2000 йылдың 1 ғинуарына һәм 2010 йылдың 1 ғинуарына :
| Ил/Төбәк, Валюта | 01/01/2000 | 01/01/2010 |
| Австралия, AUD | 2.3943 | 1.9164 |
| Бразилия, BRL | 2.8380 | 2.9723 |
| Канада, CAD | 2.2739 | 1.8073 |
| Швейцария, CHF | 2.5013 | 1.7780 |
| Ҡытай, CNY | 13.0222 | 11.7432 |
| Европа союзы (Еврозона), EUR | 1.5606 | 1.1973 |
| Бөйөк Британия, GBP | 0.9719 | 1.0666 |
| Япония, JPY | 160.78 | 159.24 |
| Рәсәй, RUB | 43.1928 | 51.7254 |
| Америка Ҡушма Штаттары, USD | 1.5731 | 1.7204 |
# Бесәй үләне

?Бесәй үләне :
Сәскәһе :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Ҡарут һымаҡтар |
| Ғаилә: | Бесәй үләндәре |
| Ырыу: | Бесәй үләне |
| Төр: | Бесәй үләне |
Латинса исеме :
Valeriana officinalis L., 1753 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | рәсем эҙләү рәсемдәр |
Бесәй үләне (лат. Valeriána officinális, рус. Валериана) —
# Насиров Рәүеф Хәй улы

Насиров Рәүеф Хәй улы (11 ноябрь 1935 йыл — 6 июнь 2014 йыл) — башҡорт журналисы, яҙыусы. 1970 йылдан СССР Журналистар союзы, 1999 йылдан Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһы Яҙыусылар союздары ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (1993) һәм Башҡорт АССР-ының (1978) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Шәһит Хоҙайбирҙин һәм Муса Мортазин исемендәге премиялар лауреаты.

# Насиров Рәүеф Хәй улы
## Биографияһы

Рәүеф Хәй улы Насиров 1935 йылдың 11 ноябрендә Башҡорт АССР-ы (хәҙер Башҡортостан Республикаһы) Учалы районы Ҡужай ауылында тыуған. Наурыҙ урта мәктәбен тамамлағас, Мейәс автомобиль заводында эшләй, өс йыл армияла хеҙмәт итә. Свердловск ҡалаһындағы Урал дәүләт университетын тамамлай.
Артабанғы йылдарҙа Башҡортостандың район һәм республика матбуғатында эшләй. Учалы, Белорет райондары гәзиттәрендә хәбәрсе, мөхәррир булып эшләй. 1982 йылдан — «Башҡортостан» гәзитендә мөхәррир урынбаҫары, аҙаҡтан «Ватандаш» һәм «Ағиҙел» журналдарында публицистика бүлеге мөхәррире була.

# Насиров Рәүеф Хәй улы
## Китаптары

* Насиров Р. Ҡайҙан hин, Матросов? — Өфө, Китап. — 1992;
* Откуда ты, Матросов? — Уфа, 1994;
* Славные сыны Башкирии: Очерки о Героях Советского Союза. — Т. 1. — Уфа, 1965;
* Бикчентаев А. Г. Р. Х. Насыров. Орел умирает на лету. — Уфа, 1966.

# Насиров Рәүеф Хәй улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1978)
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993)
* Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия
* Муса Мортазин исемендәге премия.
# Ҡондораҡ

Ҡондораҡ (лат. Agrostis , бор. грек. ἄγρωστις, рус. Полевица) — Төньяҡ ярымшарҙа һәм тропиктарҙың таулы райондарында үҫә торған бер йыллыҡ һәм күп йыллыҡ ҡый үләндәре төрө, киң таралған ҡыяҡлы үҫемлек ырыуы. Еңел тупраҡта, дымлы урындарҙа: болондарҙа, һаҙлыҡтарҙа йәки һыу ятҡылыҡтары ярҙарында үҫә. Йыш ҡына һыубаҫар болондарҙың үҫемлек донъяһының төп компоненты булып тора.

# Ҡондораҡ
## Тасуирлама

Бейеклеге 1 метрҙан ашыу, сиҙәм барлыҡҡа килтерә.

# Ҡондораҡ
## Ҡулланыу

Был үләндәр һутлы һәм ҡоро мал аҙығы булараҡ ҡулланыла, декоратив баҡса ултыртҡанда газон булдырыу өсөн сәселә.
# Оло Покур

Оло Покур — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кондрашкина ҡылымығының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 168 км.

# Оло Покур
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041887
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204188
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡарамышев Мөхтәр Батыргәрәй улы

Мөхтәр Батыргәрәй улы Ҡарамышев (1895, Стәрлетамаҡ өйәҙе Маҡар ауылы (хәҙерге Башҡортостанҙың Ишембай районы) — ?) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.

# Ҡарамышев Мөхтәр Батыргәрәй улы
## Биографияһы

Ҡарамышев Мөхтәр Батыргәрәй улы Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Маҡар ауылында (хәҙерге Башҡортостанҙың Ишембай районы) тыуған, Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре. Ҡарамышевтар нәҫеленән. Беренсе донъя, Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы.
Орск ҡалаһында училище һәм педагогик курстарын тамамлаған. 1915—1917 йылдарҙа рус армияһында, прапорщик; 1918—1919 йылдарҙа Башҡорт ғәскәрендә ротмистр (1918). 1917 йылда сентябренән Стәрлетамаҡ өйәҙе Иҫке Сәйет ауылы (хәҙерге Башҡортостанҙың Ишембай районы) мәктәп мөдире булып эшләй.
1918 йылда ғинуарынан башлап Юрматы кантон башҡармаһы ағзаһы, июлдән — Башҡорт ғәскәре инспекторы һәм Башҡорт хәрби шураһының ҡорал мөдире, бер үк ваҡытта августа — шураның артиллерия бүлеге етәксеһе, сентябрҙә — 1‑се Башҡорт кавалерия полкы командиры, декабрҙә — «Стәрлетамаҡ фронтының Башҡорт ҡораллы көстәре» оператив төркөмө командующийы.
1919 йылда Башҡортостан хәрби-революцион комитетының аҙыҡ-түлек бүлеге мөдире була, артабан Мораҡ ауылы һәм Мораҡ районы гарнизоны начальниғы, апрелҙә алып Башҡортостан республикаһы хәрби эштәр буйынса халыҡ комиссариатының дөйөм бүлеге начальниғы, августа — Табын кантонының революцион комитеты рәйесе, декабрҙә — Тамьян-Ҡатай кантонының хәрби комиссары. 1920 йылда Маҡарҙа уҡытыусы, һуңыраҡ Юрматы кантонының игенселек бүлеге мөдире, Дыуан-Ҡошсо кантоны Халыҡ комиссарҙары советы рәйесе, 1921 йылда февралдә башлап «Белрайлесконтора» предриятиеһы, октябрҙә — Стәрлетамаҡ ҡалаһы Башҡортостан республикаһы социаль тәьминәт халыҡ комиссариаты комиссары.
Һуңыраҡ Урта Азияға сығып китә, артабан Винница ҡалаһы (Украина ССР‑ы) йәшәй. 1941 йылда үҙ теләге менән фронтҡа китә һәм шунда һәләк була.

# Ҡарамышев Мөхтәр Батыргәрәй улы
## Ғаилә

Ҡартатаһы — Йософ (Мөхәмәтйософ) Ибраһим улы Ҡарамышев, Башҡорт ғәскәре майоры;
Атаһы — Батыргәрәй Йософ улы Ҡарамышев, уҡытыусы;
Әсәһе — Кәбирә Әхмәтйән ҡыҙы Вәлидова;
Ағайҙары:
* Әмир Батыргәрәй улы Ҡарамышев (1893—1918) — 1917—1918 йылдарҙа Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре;
* Гәрәй (Мөхәмәтгәрәй) Батыргәрәй улы Ҡарамышев — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.;
* Сөләймән Батыргәрәй улы Ҡарамышев — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре;
Апай — Рузидә, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының табибы.
# Яңғыҙ

Яңғыҙ (рус. Янгиз) — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Һайылмыш йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 76 км тәшкил итә. Йылғаның һул ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк Богдановка ҡушыла.

# Яңғыҙ
## Исеменең килеп сығышы

Фараз буйынса, тәүҙә топоним ике һүҙҙән торған, Башҡортостандағы Яңғыҙ ҡайын («Одинокая береза») тибы буйынса, һуңыраҡ исемдең төп өлөшө төшөп ҡалған, ә билдәләмәһе («яңгыҙ») ҡалған. Икенсе версия буйынса, гидроним ир-ат яңғыҙлыҡ исеме Энгизға барып тоташа (исемдең килеп сығышы иран).

# Яңғыҙ
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан. Йылғаның һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар йылғаһы, Оло Эйек йылғаһы ҡойғандан алып йылға тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Аҫбассейны юҡ. Йылға бассейны — Яйыҡ (бассейндың Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000712112200007067
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200706
- Бассейн коды — 12.01.00.007
- ГӨ буйынса томы — 12
- ГӨ буйынса сығарылышы — 2
# Ҡабан

?Ҡабан :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Суб-тип: | Умыртҡалылар |
| Класс: | Һөтимәрҙәр |
| Инфракласс: | Плаценталылар |
| Отряд: | Ҡуш тояҡлылар |
| Подотряд: | Көйшәмәүселәр |
| Ғаилә: | Сусҡалар |
| Ырыу: | Ҡабандар |
| Төр: | Ҡабан |
Латинса исеме :
Sus scrofa Linnaeus, 1758 :
Сусҡа (Sus scrofa domestica) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 180722 NCBI 9823 |
Ҡаба́н (лат. Sus scrofa), йәки ҡырағай сусҡа — ҡуш тояҡлылар отрядынан сусҡалар ғаиләһенә ҡараған һөтимәр хайуан; Европала, Азияла һәм Африкала йәшәй торған ҡырағай сусҡа. Ҡабан йорт сусҡаһының ата-бабаһы булып тора. Тәбиғәттә бөтә ерҙә лә осрай. Үҫемлек бүлбеләре, тамыры, сәтләүеге һәм төрлө ваҡ хайуандар, бөжәктәр, селәүсендәр менән туҡлана. Төнгө ваҡытта күберәк актив. Күберәк осраҡта өйөр, көтөү менән йәшәйҙәр. Ҡасырыу ваҡыты ноябрь-ғинуар айҙары. Йөклөлөк 114-140 көн. Күп өсраҡта 4-6 бала килтерә, һирәгерәк 10-14 бала була.
# Пала (Чидвии ҡушылдығы)

Пала — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чидвия йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Пала (Чидвии ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040284
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004028
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Атабәк

Атабәк, йәки "атабей" (атабей, атабег, atabay, atabek" — ҡарағыҙ: атабәк) - ике төрки һүҙе «ата» һәм «бей», йәки «бәк» — юлбашсы; һүҙмә-һүҙ: "рус. «отец-правитель»"; регент мәғәнәһендә, ҙур булмаған дәүләт хакимдары, XI — XII быуаттарҙа Сәлжүк монархияһындағы юғары титул.
Сәлжүк солтанының тәрбиәселәре атабәк тип аталған, тәрбиәләнеүселәре батша булып ултырғандан һуң регенты булып киткәндәр. Шул уҡ ваҡытта, атабәккә мираҫҡа биләмә бирелгән, шуның һөҙөмтәһендә ваҡыт үтеү менән атабәк бойондороҡһоҙ кенәздәргә әйләнгән.
Бөйөк Атабәк (Atabegan-e Azam) титулы XII быуат уртаһынан Илдегиҙиҙәр династияһында нығынған. Династия Әзербайжанда ҡыпсаҡ, шуғаса дин ғалимы булған Шәмсетдин Ильдегиҙҙән башланған. Бөйөк Атабәктәр Иран Әзербайжанының ҙур өлөшөнә идара иткән.Сәлжүк монархияһы ҡаҡшай башлағас, уның биләмәләрендә үҙ аллы дәүләттәр барлыҡҡа килгән, шулар араһында Бөйөк Атабәктәр титулы йөрөткән Илдегиҙиҙәр дәүләте барлыҡҡа килгән.
# Юшковка

Юшковка — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Двиница йылғаһының һул ярына тамағынан 110 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Юшковка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — йылғаның башынан алып Төньяҡ Двина Вычерга йылғаһына ҡойғанға тиклем, Юг һәм Сухона йылғаларын индермәйенсә (инештән Кубен гидроузлына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100312103000007087
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000708
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кенже

Кенже — Рәсәй йылғаһы. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы,Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шалушка йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кенже
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Черек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000612108200005121
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200512
* Бассейн коды — 07.02.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Курба (Колошма ҡушылдығы)

Курба — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Колошма йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Курба (Колошма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суда, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200212110000007418
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000741
* Бассейн коды — 08.01.02.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Стачка проспекты

Стачка проспекты — Дондағы Ростовта урам. Тимер юл һәм Совет районының үҙәк магистрале, ҡаланың иң оҙон урамы

# Стачка проспекты
## Географияһы

1902 йылдағы Стачкалар майҙанынан башлана. Малиновский урамы менән киҫешкәс, Песков урамына сыға. Йорттарҙың нумерацияһы көнсығыштан көнбайышҡа ҡарай китә.

# Стачка проспекты
## Исеме

Исеме күмәк эшселәрҙең 1902 йылдың ноябренәдәге забастовкаһы хөрмәтенә аталған. 1967 йылдан хәҙерге исемен ала, быға тиклем Стачка исемендәге балка тип аталған.

# Стачка проспекты
## Тарихы

Революцияға тиклем Камышевах балкаһы тип аталған. Тап бында 1902 стачкалар һәм 1905—1907 йылдарҙағы Революция митингтары үткән. Икенсе донъя һуғышы алдынан Ростовтың көнбайыш ситен күпләп төҙөү буйынса концепция эшләнә. 1938 йылда төҙөлөш башлана, ул Мәскәү һәм Станиславский урамынан башлана, ә дауамы яңы автомобиль юлдары булырға тейеш була. Һуғыш арҡаһында төҙөлөш тик 1948 йылдың ноябрендә тамамлана. Автомобиль юлдарын төҙөү 1950 йылдар уртаһында тамамлана, 1957 йылда уҡ проспект буйлап трамвай ебәрелә. 1963 йылда юл хәҙерге әһәмиәтен ала. 1967 йылда троллейбус линияһы һалына.

# Стачка проспекты
## Төҙөлөшө

Стачка проспектында башлыса «хрущевка» йорттары төҙөлә. Бейегерәк биналар (16 ҡатҡа тиклем) Зорге урамы һәм Малиновский урамдары араһындағы участкала ғына бар. Эргәләтелевизион башняһы урынлашҡан. Күптән түгел проспектта коммерция күсемһеҙ милек объекттарын күпләп төҙөү бара.

# Стачка проспекты
## Транспорты

Стачка проспекты — Дондағы Ростовта иң мөһим транспорт үҙәге, унан Көнбайыш тораҡ массивтан ҡаланың үҙәк өлөшөнә төп пассажирҙар ағымы үтә. Проспект буйлап күп һанлы коммерция һәм муниципаль автобус маршруттары үтә (15, 16, 26, 34, 34а, 67, 71), маршрут таксилары иҫәпкә алынмаған, шулай уҡ 8, 10, 12 -се троллейбус маршруттары йөрөй. 1998 йылға тиклем проспектта трамвай йөрөгән, әммә трамвай селтәре емерелеү һөҙөмтәһендә бөтә тейешле инфраструктура юҡ ителә.

# Стачка проспекты
## Башҡа урамдар менән киҫелеше

Көнсығыштан көнбайышҡа ҡарай күп һанлы урамдар менән киҫешә: Порт урамы, Профсоюз урамы, Спартак урамы, Кулагин урамы, Хеҙмәтсәндәр урамы, Зорге урамы, Мильчаков урамы, Малиновский урамы.

# Стачка проспекты
## Иғтибарға лайыҡ объекттар

* 1902 йылғы стачка һәйкәле
* Дружжиниктар майҙанындағы сквер
* "Локомотив" стадионы
* Тюленин скверы
* Г.Дортмунд исемендәге парк
* Плевен ҡалаһы (болгар ҡалаһы Плевенға арналған) исемендәге парк

# Стачка проспекты
## Фотогалерея

* Виды проспекта
* Проспект башының күренеше
* Хеҙмәтсәндәр урамы менән киҫелеше
* «Тормош ағасы» скульптураһы «Тормош ағасы» скульптураһы
* «Ыласын» сауҙа үҙәге эргәһендә фонтан
# Праймериз

Праймериз, ҡайһы саҡта партия эсендә алдан тауыш биреү (ингл.primaries) — сәйәси фиркадән берҙәм намзәт һайлана торған тауыш биреү төрө урамы Сайланган таматтар араһында ябай тауыш биреү үткәрелә. Праймериз уҙҙырыуҙың бер мәғәнәһе фиркәгә кереүсе намаҙҙарҙың бер-берһенән тауыш тартып алыуын булдырмау.
Праймериз асыҡ (һәр кем тауыш бирә ала) һәм ябыҡ типтағы (партия ағзалары ғына тауыш бирә ала) була. Шунан тыш төрлө варианттары булырға мөмкин, мәҫәлән, праймериздың икенсе бер юлы тураһында иң күп тауыш йыйған ике нәмәнең ҡатнашыуы.
Праймериз йышыраҡ Америка Ҡушма Штаттарында ҡулланыла, башҡа илдәрҙә - күпкә һирәгерәк.
Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
# Смирнов Алексей Степанович

Смирнов Алексей Степанович (1915 йыл — ?) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1944).

# Смирнов Алексей Степанович
## Биографияһы

Смирнов Алексей Степанович сығышы менән хәҙерге Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районынан. 1915 йылда тыуған. 1942 йылда Стәрлетамаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 148-се артиллерия-миномет полкының 5-се батареяһында өлкән элемтәсе булып хеҙмәт итә.
1944 йылдың 25 ғинуарында СССР Юғары Советы Президиумының ҡарары менән гвардия ҡыҙылармеецы Смирнов Алексей Степанович Редька ауылы янында һуғышта ике тапҡыр линияла өҙөлгән урынды ялғағаны һәм дошман батареяһының утын баҫтырыуҙы тәьмин иткәне өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
1944 йылдың 19 апрелендә Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була. Бүләкләү ҡағыҙында былай тип яҙыла:
* 1944 йылдың 19 апрелендә Попувка ауылы янында Смирнов Алексей Степанович дошман һөжүме ваҡытында уның көслө артиллерия, миномет, пулемет уты аҫтында өс тапҡыр зыян күргән линияны йүнәтә. Батареяның утына булышлыҡ итә. Ҡыҙыл Йондоҙ орденынан лайыҡ.

# Смирнов Алексей Степанович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

«Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1944)
Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)
# Сно ҡәлғәһе

СНО ҡәлғәһе йәки, Гудушаури һарайы — Казбеги муниципалитетының Сно ауылындағы ҡәлғә. Сноцкали йылғаһының уң ярында, ҡаялы убала урынлашҡан. Башняның реставрацияһы бара

# Сно ҡәлғәһе
## Тарихы

Сно ҡәлғәһе яҡынса XVI быуат аҙағында төҙөлгән. XVIII быуаттың 30-сы йылдарында ул тәүге тапҡыр телгә алына. Арагви кенәзе Бардзим Вахтанг Алтынсыға илдәге сәйәси хәлдәр тураһында хәбәр итә һәм лезгиндарҙың Сно ҡәлғәһенә бер туҡтауһыҙ һөжүм итеүҙәренә зарлана.
Бер баҫып инеүендә ҡәлғәгә ун мең лезгин һөжүм итә. Сно ҡәлғәһе Хевсурети, Пшави тарлауыҡтарын киҫеп үтеүсе йырындан килгән ҡыҫҡа юлдан контролгә алына. Риүәйәттәргә ярашлы, Сно ҡәлғәһе Шиоле Гудушауриға ҡарай.

# Сно ҡәлғәһе
## Архитектураһы

Түңәрәк ҡойманан һәм бер башнянан тора. Ҡойма үҙе күп һанлы һаҡлаусы элементтарҙан башҡарылған. Ҡәлғәгә берҙән-бер инеү урыны көнсығыш яҡтан.
Башняның бейеклеге егерме метрға тиклем еткән, бөгөн уның бер нисә метры юҡ. Беренсе ҡаты алты метр бейеклектә урынлашҡан. Ҡәлғәне төҙөүселәр бинаны уратып алған стеналарҙың бер кимәлдә тороуын теләй. Әммә был ныҡ ҡатмарлы була, сөнки ҡәлғә тигеҙ майҙанда түгел, ә тауҙа урынлаша. Шуға күрә кәртәнең төньяҡ өлөшөндә стеналар дүрт метрға, ә көньяҡ яғында уларҙың бейеклеге ун метрға етә. Ҡәлғәне уратып алған һәр стенала ағас ярустар урынлаша. Улар һаҡланмаған, әммә урынлашҡан урындары яҡшы күренеп тора. Аҫҡы .ярустарҙа бойницалар һәм тәҙрәгә оҡшаған нәмәләр уйылған. Улар күҙәтеү пункты йәки амбразура булараҡ файҙаланылған, ә ҡамау ваҡытында тишектәр махсус ҡалҡандар менән ябылған.
Ҡәлғәнең бөтә стеналары ла бут ташынан, ә иң ныҡлы булмаған урындары шымартылған таштан һалынған.
# Зельбиц (Эльбталь)

Зельбиц (Эльбталь) (нем. Selbitz (Elbtal)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 413 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,2 км². Диңгеҙ кимәленән 64 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6773 һәм автомобиль коды — WB.
# Кушнаренко ауыл Советы (Кушнаренко районы)

Кушнаренко ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Кушнаренко районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Кушнаренко ауылы.

# Кушнаренко ауыл Советы (Кушнаренко районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Кушнаренко ауыл Советы (Кушнаренко районы)
## Билдәле шәхестәре

* Канцеров Алексей Яковлевич (? — 25 июнь, 1918) — иерей, Урыҫ православие сиркәүе священномученигы.
* Паширов Валентин Дмитриевич (6 август 1924 — 6 ноябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, Советтар Союзы Геройы.