yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Алтын ҡуңыҙҙар

Алтын ҡуңыҙҙар (лат. Buprestidae, (рус. Златки ) — бөтә ер йөҙөндә осрай, ҡорттары урмандарға һәм баҡсаларға зарар килтерә торған, металл төҫлө ялтыраҡ ваҡ ҡуңыҙҙар . Барлығы 12 меңләп төрө билдәле, тропик поястағы фауна айырыуса бай. Рәсәйҙә 200 -ҙән артыҡ төрө бар (уларҙың 100 -ләп төрө — агас һәм ҡыуаҡ үҫемлектәрҙе зарарлаусылар).
Кәүҙәһенең оҙонлоғо 2-32 мм, яҫы, оҙонса, осо тарайған. Төҫө асыҡ: йәшел, зәңгәр, ерән-ҡыҙыл, алтын төҫөндә (исеме шунан алынған). Ҡуңыҙҙар йәй башында күренәләр һәм ҡыҙыу көндәрҙә актив осалар. Барлыҡ ағастарҙың һәм ҡыуаҡлыҡтарҙың кәүҫәләрендә һәм ботаҡтарынанда, ҡайһы берҙәре сәскәләрҙә осорай. Инә ҡуңыҙ ярылған урынға, ярыҡҡа, ҡайыр аҫтына йәки уның шыма өҫлөгөнә берәрләп йәки бик күп итеп йомортҡа һала. Личинкаларының оҙонлоғо 4− 70 мм, аяҡһыҙ, һарғылт-аҡ төҫтә, ялпаҡ кәүҙәле. Ҡомға оҡшаш һоро он менән тығыҙлап томаланған, таҡыр, боролмалы, оҙон юлдар һалып, ағас ҡайыры аҫтында, ағас төбөндә, ҡоро-һарыла, ҡороған ағастарҙа, бүрәнәлә, ағас ҡаралтыларҙа йыл дауамында (ҡайһы ваҡыт 2−3 йыл) үҫә. Кереп-сығып йөрөү юлының аҙағында личинкаларҙың ҡурсаҡҡа әйләнү урыны бар. Ҡурсаҡтан барлыҡҡа килгән йәш ҡуңыҙҙар кимереп эллипс формаһында тишек яһайҙар һәм осоп сығалар. Сәскә һеркәһе, япраҡ тукымалары менән туйыналар. Зәғифләнгән, кипкән йәки яңы ғына киҫкән япраҡлы һәм ылыҫлы ағастарҙа урынлашалар.
* Chrysochroa fulgidissima
* Metaxymorpha gloriosa
* Sternocera hunteri
* Chrysochroa buqueti
# Криуша (Боровка ҡушылдығы)

Криуша — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Боровка йылғаһының уң ярына тамағынан 0,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Криуша (Боровка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036191
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103619
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кузьменко Владимир Петрович

Кузьменко Владимир Петрович (8 август 1954 йыл ) — табип, йәмәғәтсе. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Ҡатын-ҡыҙҙар эше, ғаиләне һаҡлау, әсәлек һәм балалыҡ буйынса комиссия ағзаһы.

# Кузьменко Владимир Петрович
## Биографияһы

Владимир Петрович Кузьменко 1954 йылдың 8 августында Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. Милләте украин, юғары белемле — 1981 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1971 йылда, урта мәктәпте тамамлағас, Өфө электр лампалары заводында токарь булып башлай. 1972—1974 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә. 1981 йылда медицина институтын тамамлағас, Салауат машина эшләүселәр заводының медик-санитар бүлегендә табиб булып эшләй. 1982—1988 йылдарҙа Өфө ҡалаһының 8-се дауаханаһында хирург булып эшләй. 1988 йылдан Өфө ҡалаһы Орджоникидзе районы һаулыҡ һаҡлау бүлеге мөдире вазифаһында эшләй.
Өфө ҡалаһының Орджоникидзе районы 53-сө Северный һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының ҡатын-ҡыҙҙар эше, ғаиләне һаҡлау, әсәлек һәм балалыҡ буйынса комиссия ағзаһы.
# Бутлар

Бутлар (нем. Buttlar) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1393 кеше йәшәй. Майҙаны — 21,27 км². Диңгеҙ кимәленән 260 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36419 һәм автомобиль коды — WAK.
# Барнштедт (Саксония-Анхальт)

Барнштедт (Саксония-Анхальт) (нем. Barnstädt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1114 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,21 км². Диңгеҙ кимәленән 206 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6268 һәм автомобиль коды — SK.
# Тири монастыры

Тири монастыры (грузин: მონასტერი თირის), әлеге ваҡытта бәхәсле Көньяҡ Осетия биләмәһендә Тшинвали районы менән йәнәш урынлашҡан. Грузин православ сиркәүендә урта быуат фрескалары һәм боронғо грузин яҙмалары бар. 2015 йылда үткәрелгән техник хеҙмәтләндереүҙәрҙән һуң сиркәүҙең фрескалары өлөшләтә зыян күрә. Ҡомартҡыға Грузияның милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡы статусы бирелгән

# Тири монастыры
## Архитектураһы

Тири монастыры Тири үҙәнендә Тшинвали районынан төньяҡ-көнбайышҡа ҡарай 9 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Монастырь сиркәүҙән, манаранан, аш-һыу бинаһынан, хөжрәләрҙән һәм башҡа ҡоролмаларҙан тора. Башлыса базальт таштан төҙөлгән, шулай уҡ кирбес тә ҡулланылған.
15.7 x 8.8 ҙурлыҡтағы сиркәү 13 быуаттың икенсе яртыһында төҙөлә. 1420 йылдарҙа киңәйтелә, күтәрмә эшләнә, бөгөнгө көндә ул емерелгән. Фасады ташта һырлап биҙәлгән. 14 быуат аҙағында сиркәү хужаһы Тавхелидзе сиркәүҙең көнбайыш яғына терәлеп торған ике ҡатлы манара төҙөй. Тири монастыры 1682 йылда кенәз Тактакидзелаға күсә, ул сиркәүҙең төньяҡ-көнсығыш осонда ғаилә баҙы төҙөй.

# Тири монастыры
## Архитектураһы
### Яҙыуҙары

Грузин яҙмалары монастырь стеналарының тыш яғында урынлашҡан. Ике яҙыуы өҫтәмә бинала, бер яҙыу манарала бар. Яҙмаларҙа Тавхелисдзе ғаиләһенең ағзалары телгә алына. Тағы бер асомтаврули алфавитындағы яҙыу казначей Хела һәм Бевроз Махатлишвилины телгә ала. Өсөнсө яҙыуҙа Тактакидзе ғаиләһенең ағзалары епископ Руисили Филипп, Ардашель һәм Элизба тураһында хәбәр итә.
Бынан тыш, ике юллыҡ яҙыуҙа епископ Филипп тураһында әйтелә. Мәрмәр ҡәбер ташында ун ике юллыҡ яҙыу бар. Яҙыуҙа дворян кенәзе атаһы Вахтанг Ростомдың бында ерләнеүе тураһында яҙа. Был ҡәбер менән йәнәш принц Георг Мачабелиҙың улы Эрекленың кәшәнәһе урынлашҡан. Был яҙыуҙарҙы 1850 йылда француз Мари-Феликите Броссет баҫтырып сығара

# Тири монастыры
## Тарихы

Тири монастыры төрлө грузин тарихи документтарында 18 быуатҡа тиклем телгә алына Рәсәй Грузияны баҫып алғандан һуң Тири монастыры һәм 1811 йылда район сиркәүе итеп үҙгәртелә.
2008 йылда Рәсәй-грузин һуғышы ваҡытында монастырь Көньяҡ Осетия һәм Рәсәй һәм көстәр контроле аҫтына эләгә. Һөҙөмтәлә мәхәллә руханиҙарына һәм сиркәү общинаһына сиркәүгә инеү тыйыла Конфликттар тамамланғас, 2015 йылдың июлендә сиркәүҙә реставрация эштәре үткәрелә, әммә был йүнәтеүҙәрҙән һуң сиркәүҙең фрескалары зыян күрә.
# Әбү Сәйет әл-Хүдри

Әбү Сәйет Сәғд ибн Мәлик ибн Синән әл-Худри (ғәр. أبو سعيد سعد بن مالك بن سنان الخدري‎;рус. Абу Саи́д Са́ад ибн Ма́лик ибн Сина́н аль-Худри́; 612—693 йй., Мәҙинә, Өмәүиҙәр хәлифәлеге) — Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) йәш сәхәбәләренең береһе, ансар.

# Әбү Сәйет әл-Хүдри
## Биографияһы

Әбү Сәйет Мәҙинәлә, Мөхәммәт Пәйғәмбәр Мәҙинәгә һижрәт ҡылғандан яҡынса 10 йыл элек, мосолман ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы Мәлик ибн Синән Мәҙинәнең Ислам динен ҡабул иткән тәүге кешеләренең береһе була. Әсәһенең исеме Әнисә бинт Әбү Харис. Ул хәзрәж ырыуының Бәнү Нәжәр нәҫеленән булған. Әбү Сәйет ислам дине хоҡуғын (Фиҡһ) бик яҡшы белгән. Яҡынса 2000 хәҙис тапшырған.
Өхүд, Хүнәйнә һәм Хәйбәр һуғыштарында, Тәбүккә йыһатта, Мәккәне яулауҙа ҡатнашҡан Атаһы Өхүд Һуғышында һәләк булғанда Әбү Сәйеткә 13 йәш булған.
Пәйғәмбәрҙең вафатынан һуң, Ғүмәр ибн әл-Хәттаб һәм Усман ибн Әффан хәлифә булған ваҡытта, мосолман хоҡуғы өлкәһендә тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнә һәм фәтүәләр сығара. Али ибн Әбү Талип хәлифәлеге ваҡытында хәүәриждәргә ҡаршы һуғыша.
# Ҡара Айғыр (ауыл)

Ҡара Айғыр, Карайгер — Рәсәй, Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.

# Ҡара Айғыр (ауыл)
## Географияһы

Ауыл Һаҡмар йылғаһы буйында округ үҙәге Ҡыуандыҡ ҡалаһынан туранан яҡынса 6 километр алыҫлыҡта көнбайыштараҡ урынлашҡан.

# Ҡара Айғыр (ауыл)
## Климаты

Климаты уртаса-континенталь. Йыл миҙгелдәре аныҡ айырылып тора. Район буйынса уртаса температура +4,0$^о$С -тән +4,8$^о$С-ҡа тиклем үҙгәрә. Йылдың иң һалҡын айы — ғинуар, уртаса айлыҡ температураһы яҡынса −20,5$^о$С — 35 $^о$С. Атмосфера яуым-төшөмө бер йыл эсендә 300-ҙән алып 450—550 миллиметрға етә, шуның менән бергә күпселек өлөшө яҙғы-йәйге осорға (70 процент самаһы) тура килә. Ҡар япмаһы тотороҡло, уның дауамлылығы уртаса 150 көн тәшкил итә.

# Ҡара Айғыр (ауыл)
## Тарихы

Ауылға 1925 йылда хәҙер Иҫке Ҡара Айғыр тип йөрөтөлгән утарҙан айырылып сығыусылар Һаҡмар буйлап 5 км үргәрәк күтәрелеп нигеҙ һала (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1924 йылда). Ябай һөйләштә Выдел Карайгер тип йөрөтәләр. 2016 йылға тиклем Ҡыуандыҡ районы Краснознаменка ауыл Советы составында булған, муниципаль берәмектәрҙе үҙгәртеп ҡорғандан һуң Ҡыуандыҡ ҡала округына ингән.

# Ҡара Айғыр (ауыл)
## Этимологияһы

Яңы урынға күсеп йәшәй башлаусылар үҙҙәре айырылып сыҡҡан ауыл исемен һаҡлап ҡалдырғандар. Бары тик ойконимға Яңы һүҙе ҡушылған. Ә Иҫке Ҡара Айғырҙың атамаһы иһә башҡорт телендәге ҡара һәм айғыр һүҙҙәренән хасил булған, тип бәйән итә Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында

# Ҡара Айғыр (ауыл)
## Халҡы

2002 йылда даими рәүештә йәшәүселәр 97 кеше тәшкил иткән (урыҫтар 92 %) , 2010 йылда — 43.
# Талый (Лопатиха ҡушылдығы)

Талый — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лопатиха йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Талый (Лопатиха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200014647
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201464
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шәйхулов Нурислам Фәтхелислам улы

Шәйхулов Нурислам Фәтхелислам улы (16 февраль 1929 йыл — 27 сентябрь 1996 йыл) — дәүләт хеҙмәткәре, уҡытыусы, журналист һәм яҙыусы. 1993 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1967).

# Шәйхулов Нурислам Фәтхелислам улы
## Биографияһы

Нурислам Фәтхелислам улы Шәйхулов 1929 йылдың 16 февралендә Башҡорт АССР‑ының Стәрлетамаҡ кантоны Сәйетбаба ауылында тыуған.
Колхозлашыу йылдарында ата-әсәһе Белорет районының Хоҙайбирҙе ауылына күсеп килә. Атаһы йәшләй вафат була, үҫмерҙең иңенә туғандарын ҡарау бурысы ята.
Мәктәпте тамамлағас, шунда уҡ хәрби башланғыс нигеҙҙәренән уҡыта, типографияла хәреф йыйыусы булып эшләй. Яҙыша башлай.
Райондың «Сталинсы» гәзите мөхәррире егеттә ижад осҡонон һиҙемләп, хәбәрсе итеп эшкә ала. Күпмелер ваҡыттан Нурислам Фәтҡулислам улы гәзиттең яуаплы секретары итеп тәғәйенләнә.
Ситтән тороп Белорет педагогия училищеһын тамамлай. Әүҙем журналист булараҡ таныла, төрлө жанрҙарҙа ижад итә.
Өйләнеп, ғаиләһе ишәйә башлағас, Белорет районының Егәҙе ҡасабаһына күсенә. 1968—1975 йылдарҙа Егәҙе ауыл Советы рәйесе булып эшләп, абруй ҡаҙана.
Оҫта скрипкасы, һәләтле рәссам, яҡшы фотограф була, төрлө баҫмаларға яҙыша.

# Шәйхулов Нурислам Фәтхелислам улы
## Ижады

Әҙәби әҫәрҙәр ижад итеүгә олпат йәшендә тотона. Тәүге китабы — «Шаулай Еҙем» — 1985 йылда донъя күрә. Повестар, хикәйәләр, нәҫерҙәрҙән торған «Һағындырыр һандуғасы» тигән йыйынтығы 1991 йылда сыға. Һуңғараҡ балалар өсөн «Хәүефле сәфәр» тигән мажаралары нәшер ителә. Суҡмуйыл: повестар, хикәйәләр. Өфө, 2009

# Шәйхулов Нурислам Фәтхелислам улы
## Ғаиләһе

Ғаиләһендә ете бала үҫә, барыһына ла юғары уҡыу йорттарын тамамларға ярҙам итә.

# Шәйхулов Нурислам Фәтхелислам улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1967)

# Шәйхулов Нурислам Фәтхелислам улы
## Хәтер

* Венер Исхаҡов. Дауылда ауған ҡарағай. «Башҡортостан» гәзите, 2014, 14 март.
* Егәҙе ауылы урамына Нурислам Шәйхулов исеме бирелгән.
* Ул йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.
# Ҡырғауыл

?Ҡырғауылдар :
Ата ҡош обыкновенного фазана үҙенсәлекле төҫтәр менән :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Тауыҡ һымаҡтар |
| Ғаилә: | Ҡырғауылдар |
| Суб-ғаилә: | Ҡырғауылдар |
| Ырыу: | Ҡырғауылдар |
Латинса исеме :
Phasianus Linnaeus, 1758 :
Төрҙәре :
Ҡәҙимге ҡырғауыл (Phasianus colchicus)
Йәшел ҡырғауыл (Phasianus versicolor) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 175904 NCBI 9053 |
Ҡырғауылдар (Фаза́ны) (Phasianus)-тауыҡ һымаҡтар отрядындағы ҡош.
# Джигарханян Армен Борисович

Джигарханян Армен Борисович (әрм. Արմեն Բորիսի Ջիգարխանյան; 3 октябрь 1935 йыл — 14 ноябрь 2020 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең театр һәм кино актёры, театр педагогы һәм режиссёр. СССР-ҙың халыҡ артисы (1985).

# Джигарханян Армен Борисович
## Биография

Арме́н Бори́сович Джигарханя́н 1935 йылдың 3 октябрендә Әрмән ССР-ының баш ҡалаһы Ереванда тыуған. Тифлис (хәҙерге Тбилиси) әрмәндәренең боронғо ырыуынан.
Арменға ни бары бер ай булғанда, атаһы Борис ғаиләһен ташлап китә, һәм уны тәүге тапҡыр Армен ҙурайғас ҡына күрә. Малайҙы үгәй атаһы тәрбиәләй, улар араһындағы мөнәсәбәттәр бик йылы һәм яҡын була. Армен рус телле мөхиттә үҫә, рус мәктәбендә уҡыһа ла, әрмән һәм рус мәҙәниәте буйынса тәүге мәғлүмәттәрҙе бер төрлө тырышлыҡ менән үҙләштерә. Уның театрға бар күңеле менән ғашиҡ әсәһе Елена Васильевна бер драма һәм опера спектален дә ҡалдырмай.
Мәктәп йылдарында театр һәм кино менән мауыҡҡан Армен, уҡыуын тамамлағас, Театр сәнғәте дәүләт институтына (русса ГИТИС — Государственный институт театрального искусства, хәҙер Рәсәй театр сәнғәте университеты) инеү теләге менән Мәскәүгә юллана. Әммә уңышһыҙлыҡҡа осрай һәм, Ереванға кире ҡайтып, «Арменфильм» киностудияһына оператор ярҙамсыһы булып эшкә урынлаша.
Армен Борисович Джигарханян 2020 йылдың 14 ноябрендә Мәскәүҙә вафат булды. Ул Ваганьков зыяратында ерләнә.
# Кихер

Кихер — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Бец-ор йылғаһының һул ярына тамағынан 7,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кихер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы , инешенән Чиркейск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000112109300001176
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300117
* Бассейн коды — 07.03.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ермолаева Любовь Иосифовна

Ермолаева Любовь Иосифовна (13 ғинуар 1934 йыл — 17 октябрь 2013 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең театр педагогы, режиссёр. Омск «Студия» драма театрына нигеҙ һалыусы һәм художество етәксеһе. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһы театр эшмәкәрҙәре Союзы ағзаһы.

# Ермолаева Любовь Иосифовна
## Биографияһы

Любовь Иосифовна Ермолаева Төмән өлкәһенең Омутинское ауылында тыуған. Бала саҡтан артист булырға хыяллана. Өлкән апайы артынан 1951 йылда Омскиға күсеп бара һәм Омск ауыл хужалығы институтына, һөт сәнәғәте факультетына уҡырға инә. Беренсе курстан уҡ студенттар театрында уйнай башлай һәм был театрҙың алдынғы артисы булып китә. Институтты тамамлағандан һуң, 1956 йылда бер аҙ һөнәре буйынса эшләй, әммә театрҙа уйнауын дауам итә.
1968 йылда ул Н. К. Крупская исемендәге Ленинград мәҙәниәт институтын театр коллективы режиссеры һөнәре буйынса ситтән тороп тамамлай. 1966 йылдан Нефтселәр мәҙәниәт һарайында үҙешмәкәр шиғриәт театры менән етәкселек итә. Уның коллективына юғары уҡыу йорттары студенттары һәм нефть комбинаты хеҙмәткәрҙәре инә. М. А. Светлов, А Т. Твардовский, П. Н. Васильев әҫәрҙәре буйынса шиғри спектаклдәр ҡуялар. Шул уҡ ваҡытта Омск ауыл хужалығы институтының йәмәғәт һөнәрҙәре факультетында сәхнә телмәре һәм актерлыҡ оҫталығы буйынса уҡыта. Театр әүҙем гастролдәрҙә йөрөй һәм төрлө театр фестивалдәрендә ҡатнаша.
1989 йылда Ермолаева театры театр-студия статусын ала, ә 1991 йылдан муниципаль театр була. 1997 йылда элекке «Строитель» Мәҙәниәт йорто бинаһында даими теркәлә. Любовь Иосифовна музыкаль композициялар башҡарыусы булараҡ билдәле була. Уның башҡарыуында «Омские улицы» йыры Омскиҙың рәсми булмаған гимнына әүерелә.
2013 йылдың 17 октябрендә Омскиҙа вафат була. Иҫке-Төньяҡ зыяратында ерләнгән.

# Ермолаева Любовь Иосифовна
## Биографияһы
### Хәтер

Һәр йылдың 13 ғинуарында театр труппаһы, төп байрамдарының береһе булараҡ, уның тыуған көнөн билдәләй.

# Ермолаева Любовь Иосифовна
## Ғаиләһе

Улы Юрий — Малунцев исемендәге Мәҙәниәт һарайында «Группа характеров» пластик театр режиссеры, ҡыҙы Ирина — Омск ҡала Хакимиәтенең мәҙәниәт идаралығы сәнғәт бүлегенең баш белгесе.

# Ермолаева Любовь Иосифовна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1986)
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998)
* «Золотой конёк» театр фестиваленең «За честь и достоинство» премияһы лауреаты (2002)
* «Иң яҡшы театр эше — 2007 й.» өлкә фестиваль-конкурсында «Омск сәхнәһе легендаһы»
# Икен мәмерйәһе

Икен мәмерйәһе (Икиньская пещера, Икен — Икен йылғаһы исеменән алынған. Башҡортостан Республикаһы Архангел районында Бурғаз тауы ҡатламында урынлашҡан.
Мәмерйәгә иң яҡын тораҡ 25 км йыраҡлыҡта ятҡан Икен ҡасабаһы хәҙер Сухая Атя тип атала (шулай уҡ, Ашин ЛХК-ың Икен урман пункты).
Оҙонлоғо- 333 м, тәрәнлеге- 12,5 м; бейеклеге 11 метрҙан 0,5 м араһында тирбәлә, киңлеге от 23 метрҙан 0,5 метрға тиклем.
Арҡыры киҫеме күпселектә арка формаһында, түбәһе көмбәҙ, иҙәне горизонталь һәм ҡырсынлы, ваҡ ташлы балсыҡтан.
Мәмерйәне төҙөгән тау тоҡомдары булып һоро эзбизташ тора. Эсе арҡырыһы 1 м тирәһе йыуанлыҡҡа еткән сталактит, сталагмиттарға бик бай.
Шулай уҡ, кальцит таштар, кальцит шарлауыҡтар менән ағас һындар күп.
Мәмерйә эсенә Бурғаз тауының төньяҡ- көнбайыш битләүендәге тау-таш өйөмдәре араһындағы ике тишем хеҙмәт итә. Улар сама менән 23 метр бейеклектә урынлашҡан. Ауыҙындағы ҡуйы үлән менән аша саҡ-саҡ ҡына күренә.
Һүл яҡтағы мәмерйә ауыҙының ҙурлығы — 0,55×0,8 м, уңдағыһыныҡы — 1×0,45 м. Икеһе аша ла мүкәйләп кенә (дүрт аяҡлап) инеп була.
Мәмерйә киң йәмәғәтселеккә 1964 йылдан билдәле була башлай. Шул мәлдән күпләп туристар килә башлай. Хәҙер унда алып барған тимер юл эшләмәй.
# Усманов Искәндәр Йософ улы

Усманов Искәндәр Йософ улы (15 октябрь 1950(19501015)) — СССР һәм Рәсәй үҫемлектәр физиологы, эколог. Биология фәндәре докторы (1987), профессор (1991).

# Усманов Искәндәр Йософ улы
## Биографияһы

Усманов Искәндәр Йософ улы 1950 йылдың 15 октябрендә Башҡорт АССР-ы Өфө ҡалаһында тыуған. Атаһы Усманов Йософ Абдрахман улы (1903 — 1993) — ауыл хужалығы фәндәре докторы, профессор, РСФСР‑ҙың һәм Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре; улы Усманов Йософ Искәндәр улы — биология фәндәре кандидаты, доцент.
1973 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған.
1973 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Биология институтында эшләй. 1990 йылда Биология институтында төп ғилми хеҙмәткәр дәрәжәһенә эйә була.
1989 йылдан Башҡорт дәүләт университеты Биология факультетының физиология кафедраһы мөдире вазифаһын үтәй.
2008 йылдан Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһының Туризм һәм коммуникация институты директоры вазифаһын башҡара.
2015 йылдан Өфө дәүләт нефть техник университетының Иҡтисад һәм сервис институтында уҡытыусы булып эшләй.

# Усманов Искәндәр Йософ улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге үҫемлектәрҙең ҡулайлашыу стратегияларының төрлө типтары формалашыуы механизмдарын, дарыу үҫемлектәренең экологияһы һәм физиология әүҙемлеген өйрәнеүгә; Башҡортостанда туризмды үҫтереүгә арналған. Искәндәр Усманов — 120‑нән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

# Усманов Искәндәр Йософ улы
## Фәнни эшмәкәрлеге
### Төп хеҙмәттәре

* Видовая специфичность растений и изменение биоэлектрических и окислительно-восстановительных процессов при питании аммиачным и нитратным азотом : диссертация … кандидата биологических наук : 03.00.12. — Уфа, 1977. — 139 с.
* Функциональный анализ типов адаптивных стратегий растений : диссертация … доктора биологических наук : 03.00.05; 03.00.12 / АН УССР. Ин-т ботаники им. Н. Г. Холодного. — Уфа, 1987. — 267 с.
* Вещества специализированного обмена растений. (Классификация. Функции) : Учеб. пособие / Р. М. Баширова, И. Ю. Усманов, Н. В. Ломаченко. — Уфа : Башк. ун-т, 1998. — 159 с. ISBN 5-7477-0328-5
* Экологическая физиология растений : учебник / И. Ю. Усманов, З. Ф. Рахманкулова, А. Ю. Кулагин. — Москва : Логос, 2001. — 223 с. ISBN 5-94010-082-1
* Лекарственные растения Башкортостана. Биология и основы органического растениеводства : Учеб. пособие / [И. Ю. Усманов и др.]. — Уфа : РИО БашГУ, 2002. — 159 с. ISBN 5-7477-0510-5
* Атлас туристических ресурсов Республики Башкортостан. — Уфа, 2007. (авторҙаш)
# Стана-Ёль

Стана-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ын йылғаһының һул ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Стана-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000014961
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001496
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ахирәт

Ахирәт (әхирәт)(ғәр. الآخرة‎ — ахырғы, һуңғы, теге донъялағы тормош) —— бәндәнең яҡты донъянан теге донъяға күсеүе. Ахирәт көнө —— бәндәнең был донъяла ҡылған яҡшылыҡтары һәм яманлыҡтары өсөн яуап бирәсәк көнө. Кеше был донъяла изгелектәрҙе күберәк эшләһә —— йәннәткә, насар эштәре күберәк булһа йәһәннәмгә оҙатылыу миҙгеле. Был кеше мәрхүм булғас, йәненең тәнен ташлап китеүенән ғибәрәт.
Ахирәт — Ислам эсхатологияһында теге донъя, баҡый донъя, кеше өсөн берҙән-бер мәңгелек донъя. Мосолмандар фани донъянан баҡый донъяға күсеү һәм шунан һуң башланған йәшәйеште шулай атай.
Ахирәт Кесе (үлем) һәм Ахыры заманды (ҡиәмәт), йәннәт( ожмах), йәһәннәм (тамуҡ) үҙ эсенә ала. Ахыры заман етеү тип Исрафил фәрештә сурға беренсе өргәндән икенсеһенә тиклемге ваҡытты атайҙар.
Ахирәткә бағышлап бик күп шағирҙар ижад иткән.

# Ахирәт
## Ахирәт һәм донъя

Ахирәт ерҙәге тормошҡа ҡаршы ҡуйыла торған ҡиммәт. Мөхәммәт (Пәйғәмбәр) ахирәт ул ерҙәге ҡылынғандар өсөн яуап тотоласаҡ донъя тип аңлатҡан. Был донъя - фани (үтә торған), теге донъя - баҡый (мәңгелек) - башҡорт халҡында йыш ҡабатлана торған әйтем булараҡ йәшәп килгән. Ожмах һәм тамуҡ бик күп дини китаптарҙа аныҡлап яҙылған.
# Владимировка (Стәрлетамаҡ районы)

Владимировка (рус. Владимировка) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 42 кеше. Почта индексы — 453138, ОКАТО коды — 80249864009.

# Владимировка (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 37 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Дергачевка): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 37 км