yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лаверга

Лаверга — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡыйғы йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Лаверга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100022303
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102230
* Бассейн коды — 10.01.02.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тальпезя

Тальпезя — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Надтей йылғаһының һул ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Тальпезя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000052024
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005202
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пыссома

Пыссома — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шомокша йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Пыссома
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002998
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000299
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Айһылыу

Айһылыу — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Айһылыу
## Этимологияһы

Ай һәм һылыу һүҙҙәре ҡушылып яһалған исем. Айлы төндә тыуған (ай һымаҡ матур булһын тигән теләк менән ҡушылған). Иң күп таралған боронғо башҡорт исемдәренең береһе.

# Айһылыу
## Билдәле кешеләр

* Йәғәфәрова Айһылыу Шәйхетдин ҡыҙы (3 сентябрь 1948 йыл) — педагог, башҡорт балалар яҙыусыһы, 1989 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1986), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы (1992) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993). Ким Әхмәтйәнов (1996) һәм Рәмзилә Хисаметдинова (2008) исемендәге премиялар лауреаты.
* Юнысова Айhылыу Билал ҡыҙы (11 апрель 1951 йыл) — ғалим-ислам дине белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (1997), профессор (1999). Рәсәй Федерацияһының (2016) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* Ғарифуллина Айһылыу Рәжәп ҡыҙы (1 ғинуар 1968) — башҡорт шағиры. 2000 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы.
* Сәлмәнова Айһылыу Рафиҡ ҡыҙы — композитор һәм педагог, танылған музыкаль династия вәкиле. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.

# Айһылыу
## Ер-һыу атамалары

* Айһылыу тауы — Асҡын районында Ҡашҡа ауылы менән Солтанбәк ауылы араһында ошондай тау бар.

# Айһылыу
## Мәҙәниәт

* «Айһылыу» (опера) — Пейко Николай Ивановичтың Башҡортостанда колхоздар төҙөүгә арнап Ғ. Әмири либреттоһына яҙған операһы (1949 (1943, 1953 (2-се ред.)
* Айһылыу — Урал батыр эпосында Ҡояш менән Айҙан Самрауҙың ике ҡыҙының береһе.
* «Айһылыуҙың айлы кистәре» — Абдуллин Ибраһим Әхмәт улы яҙған пьеса.
# Шварценберг (Мәғдән тауҙары)

Шварценберг (Мәғдән тауҙары) (нем. Schwarzenberg/Erzgeb.) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 18544 кеше йәшәй. Майҙаны — 46,25 км². Диңгеҙ кимәленән 468 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8340 һәм автомобиль коды ASZ (элек: SZB).
# Байдаковка ауыл Советы (Әлшәй районы)

Байдаковка ауыл Советы — Әлшәй районының 2008 йылда бөтөрөлгән ауыл биләмәһе. Ниғмәтулла ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. Административ үҙәге — Байдаковка ауылы. 2008 йылда ауыл Советы составына Нефорощанка, Беляковка тораҡ пункттары ингән була. 1991 йылда Байдаковка ауыл Советы составынан Раевка совхозының Красныый Клин бүлексәһенең ҡасабаһы сығарыла һәм яңы ойошторолған Зеленый Клин ауыл Советына тапшырыла (БАССР Юғары Советы Президиумының 1991 йылдың 18 сентябрҙәге 6-2/313-сө һанлы Указ Президиума ВС Башкирской ССР от 18.09.91 N «Әлшәй районында Зеленый Клин ауыл Советын ойоштороу тураһындағы» Указы).
Почта индексы — 452117. Код ОКАТО — 80202810000. Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законының 1-се стаьтьяһында түбәндәге юлдар бар:
   "Башҡортостан Республикаһындың административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә :
   2) Әлшәй районы буйынса:
   "Башҡортостан Республикаһындың административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә: а) объединить Байдаковка һәм Ниғмәтулла ауыл Советтарын, «Нигматулла ауыл Советы» атамаһын ҡалдырып, берләштерергә, административ үҙәген Нигматулла ауылында урынлаштырырға. Байдаковка ауыл Советының Байдаковка, Нефорощанка, Беляковка ауылдарын Ниғмәтулла ауыл Советы составына индерергә. Ниғмәтулла ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Байдаковка ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға.
2008 йылға Байдаковка ауыл Советы түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сикләшкән була: Ҡыҙыл ауыл Советы, Зеленый Клин ауыл Советы, Әбдрәшит ауыл Советы, Ниғмәтулла ауыл Советы. Бер 107-се узел нөктәһе, Ауырғазы районы сигендә Ауырғазы районы һәм Стәрлетамаҡ районы муниципаль берәмеге сиктәрен киҫеп үтеүен аңлата.
# Водготь

Водготь — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Унжа йылғаһының уң ярына тамағынан 142 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Водготь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015853
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001585
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шапаревка

Шапаревка — Рәсәй йылғаһы. Алтай биләмәләрендә аға. Йылға Алей йылғаһының һул ярына тамағынан 741 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Шапаревка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алеййылғаһы, инештән Гилевск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200112115200000202
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200020
* Бассейн коды — 13.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Кизмаш

Оло Кизмаш — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иняк йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Оло Кизмаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Эйек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Урал (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000612112200005989
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200598
* Бассейн коды — 12.01.00.006
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нужная

Нужная — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Межа йылғаһының һул ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Нужная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015723
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001572
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иловатик

Иловатик — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хмелёвка йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Иловатик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000042001
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004200
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Поча (Кокшеньга ҡушылдығы)

Поча — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кокшеньга йылғаһының һул ярына тамағынан 137 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 6 км.

# Поча (Кокшеньга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031278
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003127
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Байморатов Фаяз Гәрәй улы

Байморатов Фаяз Гәрәй улы (16 декабрь 1967 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе

# Байморатов Фаяз Гәрәй улы
## Биографияһы

Фаяз Гәрәй улы Байморатов 1967 йылдың 16 декабрендә Башҡорт АССР-ы Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылында тыуған. 1984 йылда Ғәлиәкбәр урта мәктәбен тамамлағас, Мәләүез ҡалаһында 109-сы урта һөнәри техник училищеһында уҡый. Совет Армияһында хеҙмәт итә.
1988 йылдан «Ишембай ер аҫты скважиналарын ремонтлау цехы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Өфө ер аҫты һәм скважиналарҙы ремонтлау идаралығында быраулаусы ярҙамсыһы, 1990 йылдан — «Черногорнефтегаз» ЯСЙ-һында (Мәскәү), һуңыраҡ 2018 йылға тиклем — «Нарьянмарнефтегаз» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә (Ненец автономиялы округы) быраулаусы булып эшләй. Хаҡлы ялда, хеҙмәт ветераны.
Фаяз Гәрәй улы Байморатов ауыл тормошонда әүҙем ҡатнаша. Ауыл мәҙәниәт йортоноң үҙешмәкәр йырсыһы

# Байморатов Фаяз Гәрәй улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе
# Абтлёбниц

Абтлёбниц (нем. Abtlöbnitz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 153 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,26 км². Диңгеҙ кимәленән 249 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6628 һәм автомобиль коды — BLK.
# «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы

«Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы СССР Юғары советы президимиуның 1944 йылдың 1 майындағы «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» мизалы булдырыу" исемле Указына ярашлы булдырыла. Миҙал һүрәтенең авторы — рәссам Н. И. Москалев.

# «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы
## Миҙал тураһындағы Положение

«Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы менән Мәскәү оборонаһы ҡатнашыусылары бүләкләнә:
* 1941 йылдың 19 октябренән алып 1942 йылдың 25 ғинуарына тиклемге осорҙа айҙан кәм булмаған ваҡыт Мәскәү оборонаһында ҡатнашҡан Совет Армияһының бөтә хәрбиҙәре һәм ялланып эшләүсе составы һәм НКВД ғәскәрҙәре;
* 1941 йылдың 19 октябренән алып 1942 йылдың 25 ғинуарына тиклемге осорҙа айҙан кәм булмаған ваҡыт Мәскәү оборонаһында туранан-тура ҡатнашҡан граждан халҡы;
* ПВО-ның Мәскәү зонаһы һәм МПВО частары хәрбиҙәре, шулай уҡ граждандар — 1941 йылдың 22 июленән алып 1942 йылдың 25 ғинуарына тиклем дошман авиацияһының мәскәүгә һөжүм итеүенә ҡаршы торған иң әүҙем ҡатнашыусылар;
* Оборона рубеждарын һәм Резерв фронтының, Можайск, Подольск һәм Мәскәү обводы ҡоралмаларын төҙөүҙә әүҙем ҡатнашҡан Мәскәү һәм Мәскәү өлкәһенең граждан халҡы һәм хәрбиҙәре;
* Мәскәү ҡалаһының партизандары һәм Тула герой-ҡаланы обороналауҙа әүҙем ҡатнашыусылар.
«Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы күкрәктең һул яғында йөрөтөлә һәм СССР-ҙың башҡа миҙалдары һәм ордендары булған осраҡта «Ленинградты обороналаған өсөн» миҙалынан һуң урынлаштырыла.
Тәүге тапҡыр «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы 1944 йылдың 20 июлендә тапшырыла. Уны И. В. Сталинға миҙал менән бергә 000001-се һанлы танытмаһын тапшыралар.
1995 йылдың 1 ғинуарына ҡарата «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙал менән яҡынса 1 600 028 кеше бүләкләнә.

# «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙалы
## Миҙалдың тасуирламаһы

«Мәскәүҙе обороналаған өсөн» миҙал баҡыр иретмәһенән эшләнә һәм 32 мм диаметрлы теүәл түңәрәк формала була.
Миҙалдың алғы яғында — кремль диуары. Кремль диуары фонында Т-34 танкы һүрәтләнгән, танк өҫтөндә — яугирҙар төркөмө. Миҙалдың һул яҡ өлөшөндә Минин һәм Пожарский һәйкәле һүрәте, миҙалдың уң яҡ өлөшөндә — манара һүрәте.
Кремль диуары өҫтөндә флаг менән Хөкүмәт йорто бинаһының көмбәҙе күренә, флагта — ураҡ һәм сүкеш. Көмбәҙ өҫтөндә — самолеттар силуэттары. Миҙалдың өҫкө өлөшөндә түңәрәк буйлап — «ЗА ОБОРОНУ МОСКВЫ» яҙыуы. Аҫҡы өлөшөндә түңәрәк буйлап — лавр тажы, уның аҫҡы ботаҡтары эргәһендә биш осло йондоҙ. Миҙалдың алғы яғы түңәрәк буйлап ҡаймаланған.
Миҙалдың кире яғында — «ЗА НАШУ СОВЕТСКУЮ РОДИНУ» яҙыуы. Һүрәт өҫтөндә — ураҡ һәм сүкеш.
Бөтә яҙыуҙар һәм һүрәттәр ҡабарынҡы итеп эшләнгән.
Миҙал элмәк һәм дүңгәләк ярҙамында биш мөйөшлө ҡалып менән тоташтырыла. Ҡалып 24 мм киңлеге булған ебәк муар таҫма менән уратылған. таҫмала өс йәшкел-һары (зәйтүн) төҫтәге 3 мм-лыҡ өс буй һәм һәр береһе 4-әр мм-лыҡ ике ҡыҙыл буй. Таҫманың ситтәре тар ҡыҙыл буйҙар менән ҡаймаланған.
# Земство идаралығы бинаһы (Бәләбәй)

Земство идаралығы бинаһы ― XX быуат башындағы модерн архитектураһы бинаһы, Рәсәйҙең төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты. Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй ҡалаһында Совет урамы, 11 адресы буйынса урынлашҡан. Әлеге ваҡытта бында — Һамар дәүләт техник университеты филиалы.

# Земство идаралығы бинаһы (Бәләбәй)
## Тарихы

1912 йылда ике ҡатлы кирбес бина земство идаралығы ихтыяждары өсөн төҙөлә. 1919 йылда унда ул ваҡытта Граждандар һуғышында РККА-ның Көнсығыш фронтында һуғышҡан РККА-ның 5-се армияһының штабы, сәйәси бүлеге, «Беҙҙең юл» гәзите редакцияһы урынлаша. Гәзит редакцияһы составында чех яҙыусыһы Ярослав Гашек эшләй.
1922—1930 йылдарҙа элекке земство идаралығы бинаһында урынлашҡан кантон башҡарма комитеты һәм кантон партия һәм комсомол комитеттары урынлаша. 1930—1936 йылдарҙа бында Урал алды Сыуаш педагогия техникумы урынлаша.
Бөйөк Ватан һуғышы осоронда 1941−1943 йылдарҙа бында дөйөм ғәскәри, артиллерия, хәрби-һауа, хәрби-диңгеҙ, автобронетанк факультеттары менән В. И. Ленин исемендәге хәрби-сәйәси академия эвакуациялана. Академия курсанттары юғары һәм урта звено сәйәси хеҙмәткәрҙәр булып китә, уны Башҡортостандың бик күп етәксеһе тамамлай.
1943—1994 йылдарҙа бында Бәләбәй ауыл хужалығы техникумы урынлаша. Әлеге ваҡытта бинала Һамар дәүләт техник университетының Архитектура-төҙөлөш институты филиалы эшләй.
# Оло Речка (Ануй ҡушылдығы)

Оло Речка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ануй йылғаһының һул ярына тамағынан 236 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Оло Речка (Ануй ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008436
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100843
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кэныль-Кыке (Пякаль-Кы ҡушылдығы)

Кэныль-Кыке — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пякаль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 133 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 87 км.

# Кэныль-Кыке (Пякаль-Кы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068469
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306846
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Миусс

Миусс — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кушум йылғаһының һул ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Миусс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Ырғыҙ йылғаһы Сулак һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001712112100010112
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101011
* Бассейн коды — 11.01.00.017
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Виленга

Виленга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кожа йылғаһының уң ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Виленга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000003322
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000332
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сотниково (Октябрьский районы)

Сотниково — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Октябрьск районындағы бөтөрөлгән ҡасабаһы. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 0 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628110, ОКАТО коды — 71121902002.

# Сотниково (Октябрьский районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Сотниково (Октябрьский районы)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континенталь. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Развилы

Развилы — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уй йылғаһының һул ярына тамағынан 360 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Развилы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300006089
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300608
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Туяхлань-Я

Кесе Туяхлань-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Туяхлань-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кесе Туяхлань-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026820
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302682
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Укум-Ерган-Еган

Укум-Ерган-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ерган-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Укум-Ерган-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039504
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203950
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2