yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мулланур (исем)

Мулланур — ғәрәп сығанаҡлы башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа киң таралыш тапҡан ир-ат исеме.

# Мулланур (исем)
## Этимологияһы

Мулланур — «мулла» һәм «нур» һүҙҙәренән яһалған мосолман ир-ат исеме.

# Мулланур (исем)
## Билдәле шәхестәр

Мулланур Абдулхәй улы Ниғмәтуллин 28 октябрь 1941 йыл — 11 февраль 2002 йыл) — башҡорт театр актёры, 1968—2002 йылдарҙа Сибай башҡорт драма актёры, Башҡорт АССР-ының халыҡ (1989) һәм атҡаҙанған (1978) артисы, Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы (1979).
Мулланур Муллайән улы Вәхитов (10 август 1883 йыл — 10 август 1918 йыл) — революционер, Граждандар һуғышында ҡатнашыусы, йәмәғәт эшмәкәре.
Мулланур Хәмзә улы Мостафин (28 март 1932 йыл — 17 август 2007 йыл) — татар театр режиссёры, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.
Мулланур Ғаян улы Ғәбитов (3 сентябрь 1956 йыл) — йырсы, педагогия фәндәре кандидаты, Татарстандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

# Мулланур (исем)
## Топонимдарҙа

Мулланур (рус. Мулланурово) — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл.
Мулланур Вәхитов (рус. Мулланур-Вахитово) — Башҡортостандың Бишбүләк районындағы ауыл.

# Мулланур (исем)
## Әҙәбиәттә

«Мулланур Вәхитов» (драма) — Нәҡи Иҫәнбәт яҙған драма әҫәре.
«Мулла-Нур» (повесть) — Александр Александрович Бестужев—Марлинский повесы геройы. Мулланур юлбаҫар, ғәҙел, аҡыл эйәһе, тау халыҡтарының хөрмәтле кешеһе.
# Лобштедт

Лобштедт (нем. ) — Германиялағы, Саксония ерендәге . 2005 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса 2652 кеше йәшәй. Майҙаны — 24,27 км². Үҙидара субъектының тиңләштереү коды|Рәсми код = 14 3 79 430.
# Һыуосҡан төбәге

Һыуосҡан, төбәк (рус. Хуускан, урочище) — Ҡырҡтытау һыртының көнсығыш битләүендәге участканан торған тәбиғәт ҡомартҡыһы (1997).

# Һыуосҡан төбәге
## Тасуирламаһы

Яҡтыкүлдән төньяҡ-көнбайышҡа табан 4,5 саҡрым алыҫлыҡта ятҡан һырт участкаһы. Күсем участка урмансылығына инә. Дөйөм майҙаны — 2041 га. Һырт түбәләренән ҡаялы тарлауыҡ буйлап шарлауыҡтар һикәлтәһе барлыҡҡа килтереүсе Һыуосҡан шишмәһе ағып сыға, уларҙың иң ҙуры 4 м бейеклеккә етә. Ландшафы ҡайын, ҡарағай, уҫаҡ ҡатыш урмандарҙан һәм урман-далаларҙан тора. Тарлауыҡ битләүендә ҡара көртмәле һәм ҡыҙыл көртмәле ҡатыш йәшел мүкле ҡарағайлыҡ, соҡорло урындарҙа йыла һәм ҡарама ағастарының реликт ултыртмалары осрай. Һырттың өҫкө өлөшөндә ҡарт ҡарағастар һәм ҙур булмаған шыршы ағастары үҫә.
Төбәк флораһы үҫемлектәрҙең бик күп һирәк төрҙәрен үҙ эсенә ала: ебәк ҡаҙ үләне, шырт ебәк ҡаҙ үләне, күп һабаҡлы борсаҡ. Гельм минуарцияһы, ебәк ҡаҙ үләне, кавказ күрәне, ҡырҡһабаҡ кәрешкә, Литвинов торна борсағы, шырттөклө еҙүлән Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Тәбиғәт ҡомартҡыһы экологик, фәнни һәм рекреацион әһәмиәткә эйә.
# Наймушинка

Наймушинка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лумпун йылғаһының уң ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Наймушинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039009
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103900
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ун-Вый-Вар

Ун-Вый-Вар — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вый-Вар йылғаһының һул ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Ун-Вый-Вар
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050970
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205097
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кучуманда

Кучуманда — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тайдон йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Кучуманда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011371
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201137
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Крутая (Пеша ҡушылдығы)

Крутая — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пеша йылғаһының һул ярына тамағынан 119 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Крутая (Пеша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000054424
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005442
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Егәнлек (Туҡ ҡушылдығы)

Егәнлек — Ырымбур өлкәһендәге йылға, Туҡ ҡушылдығы.

# Егәнлек (Туҡ ҡушылдығы)
## География

Ырымбур өлкәһенең Красногвардейский, Александровский районындағы йылға. Туҡ йылғаһына уң яҡтан барып ҡушыла (Туҡтың башланған урынынан 180 км үрҙәрәк). Егәнлек йылғаһының оҙонлоғо- 49 км.
Башҡортса «екән»- күл, йылға буйҙарында үҫә торған үлән. «Екәнлек», йәки «егәннек»- екән, егән үҫкән урын. Топонимдарҙы тәү сиратта ерле халыҡ теленә бәйләп өйрәнеү зарур тип иҫәпләгән тикшереүселәр күпселекте тәшкил итә.
Ләкин был топонимды фин-уғыр телдәрендәге һүҙҙәр менән бәйләүселәр ҙә бар (хант телендә «ёхан» — «йылға», «инеш», мари телендә «йогы» — «ағым»)).
Ҡушылдыҡтары: Сәйәпән (?) шишмәһе , Корча и Тирәкле.

# Егәнлек (Туҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Түбәнге Волга бассейны округына инә. Йылға һыу участогы — Сорочинск гидроузелынан алып Һамар йылғаһы Елшән һыу үлсәгес посына тиклем. Йылға ярымбассейны юҡ. Төп йылға бассейны —Куйбышев һыуһаҡлағысынан алып, Каспийға ҡойғансы Волга йылғаһы.
Һыу ресурстары федераль агентлығының РФ биләмәһен һыу хужалығы буйынса районлаштырыу геоинформацион системаһы мәғлүмәттәре буйынса<ref name='МПР России'>Государственный водный реестр РФ: Зиганнек (билдәһеҙ). Архивировано 21 август 2012 года.:
* Һыу объектының дәүләт һыу реестрындағы коды — 11010001012112100006884
* Гидрологик тикшереү буйынса коды (ГИ) — 112100688
* Бассейн коды — 11.01.00.010
* ГИ буйынса том һаны— 12
* ГИ буйынса сығарылыш — 1
# Ягрыш (Шонга ҡушылдығы)

Ягрыш — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шонга йылғаһының һул ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Ягрыш (Шонга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010729
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001072
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡараҡором шоссеһы

Ҡараҡором шоссеһы (урду شاہراہ قراقرم‎, Śāharāha qarāqaram; ҡыт. 喀喇昆仑公路, пиньин Kèlǎkūnlún Gōnglù; рус. Каракорумское шоссе) йәки Ҡараҡором автомобиль юлы — 1300 километрлыҡ бейек тауҙар аша үткән автомобиль юлы, Ҡараҡоромдо Хунджераб артылышы аша 4693 м бейеклектә киҫеп үтә.

# Ҡараҡором шоссеһы
## Тасуирламаһы

Ҡараҡором шоссеһы — донъялағы иң бейек халыҡ-ара шоссе. Ул 1966 йылдан 1986 йылға тиклем боронғо Бөйөк ебәк юлы маршруты буйынса төҙөлгән. 806 км алыҫлыҡта урынлашҡан шоссе төҙөүгә сығымдар Пакистандан, ә ҡалған 494 км СУАР-ҙан (Ҡытай), өс миллиард доллар самаһы тәшкил иткән. Төҙөлөш ваҡытында гөрөндәрҙән һәм ҡолап төшөүҙәрҙән 810 пакистанлы һәм 82 ҡытай эшсеһе һәләк булған. Ҡышҡы ваҡытта гөрөн төшөү ҡурҡынысы арҡаһында Ҡараҡором шоссеһы буйлап хәрәкәт ябыла.
Ҡытай территорияһында шоссе Годао 314 республика трассаһы булараҡ билдәләнә.

# Ҡараҡором шоссеһы
## Шоссеның өҙөлөүе

2010 йылдың ғинуарында Хунза тау йылғаһы йырҙаһын ҡаплап торған көслө ер һелкенеүе булғас, автомобиль юлы буйынса бәйләнеш өҙөлә. Һыу ағымын ҡаплау һөҙөмтәһендә Аттабад күле барлыҡҡа килә, әкренләп 20 км самаһы шоссены, эргә-тирәләге территорияларҙы һәм тораҡ пункттарҙы һыу баҫҡан һәм емергән.
Һыу баҫҡан шоссе участкаһы аша пассажирҙар һәм йөк бәйләнеше кәмәләрҙә башҡарыла.

# Ҡараҡором шоссеһы
## Яңы маршрут

2015 йылда күлде урап үткән 24 километр оҙонлоғондағы шоссе участкаһы төҙөлөшө тамамлана, ул дөйөм оҙонлоғо 7 километрлыҡ биш тоннель, 2 ҙур һәм 78 бәләкәй күперҙе үҙ эсенә ала.
# Ҡоролдай

?Ҡоролдай :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Суб-тип: | Умыртҡалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Суб-класс: | Яңы аңҡаулылар |
| Отряд: | Турғай һымаҡтар |
| Ғаилә: | Ҡарабаш турғайҙар |
| Ырыу: | Ҡоролдайҙар |
| Төр: | Ҡоролдай |
Латинса исеме :
Remiz pendulinus (Linnaeus, 1758) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 562702 NCBI 156569 |
Ҡоролдай (рус. Ремез, лат. Remiz pendulinus) — ҡарабаш турғайҙар ғаиләһенән һайраусы ҡош.

# Ҡоролдай
## Ҡылыҡһырлама

Турғайҙан байтаҡҡа бәләкәй. Ағастарҙың нәҙек кенә ботаҡтарында үрмәләп йөрөүсе бәләкәй генә ҡошсоҡ, һырты ҡыҙғылт көрән, кәүҙәһенең аҫҡы яғы алһыу аҡ. Ҡанаттары, ҡойроғо көрән. Тамағы аҡ. Суҡышы төбөнән күҙҙәре аша ҡара һыҙыҡтар үтә. Инә ҡоштарҙың төҫө тоноғораҡ. Төйөттәрҙән дөйөм ҡыҙғылт төҫө һәм алһыу ҡорһағы менән айырыла.

# Ҡоролдай
## Тауышы

Тауышы матур ғына: «тсии-тсии».

# Ҡоролдай
## Йәшәү рәүеше

Япраҡлы урмандарҙа, һыу буйындағы туғайлыҡтарҙа йәшәй. Төрлө бөжәктәр менән туйына. Йылы яҡҡа китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй. Бик һирәк осрай. Үлән мамыҡтарынан эшләнгән ойоҡбашҡа оҡшаған аяһы нәҙек кенә тал ботаҡтарынан һыу өҫтөнә аҫылынып тора. 4—7 бөртөк аҡ йомортҡаһы була.
# Кесе Пидым

Кесе Пидым — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Пидым йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Кесе Пидым
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019689
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301968
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вотча (Кубена ҡушылдығы)

Вотча — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубена йылғаһының һул ярына тамағынан 248 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 73 км.

# Вотча (Кубена ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005351
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000535
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әнәс

Әнәс — башҡорт ир-ат исеме.

# Әнәс
## Этимологияһы

Әнәс исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән, шатлыҡ, ҡыуаныс; шат күңелле ; дуҫ, иптәш тигәнде аңлата.

# Әнәс
## Билдәле кешеләр

Хәсәнов Әнәс Ғәббәс улы (18 май) 1937 йыл — 11 декабрь 1997 йыл) — дәүләт эшмәкәре, 1990—1995 йылдарҙа Башҡортостандың эске эштәр министры, 1995—1997 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Закондар сығарыу Палатаһы Рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы. Эске эштәр органдарының атҡаҙанған хеҙмәткәре. Эске хеҙмәт генерал-лейтенанты.
Мәхмүтов Әнәс Хөсәйен улы (15 ғинуар 1930 йыл — 31 июль 2020 йыл) — ғалим-иҡтисадсы, юғары мәктәп эшмәкәре, йәмәғәтсе. 1991—1998 йылдарҙа хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дəүлəт хеҙмəте һəм идара итеү академияһы ректоры, 1998—2001 йылдарҙа «Экономика и управление» журналының баш мөхәррире, 1982—2005 йылдарҙа СССР-ҙың һәм Рәсәйҙең Ирекле иҡтисад йәмғиәтенең Башҡортостан республика ойошмаһының идара рәйесе. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (1995), иҡтисад фәндәре докторы (1983), профессор (1984), РСФСР-ҙың (1990) һәм Башҡорт АССР-ының (1977) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1999). «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2010) һәм Салауат Юлаев (2020) ордендары кавалеры.
Әбү Абдулла́ Мәлик ибн Әнәс әл-Әсбәхи, имам Мәлик (ғәр. مالك ابن أنس الأصبحي‎مالك ابن أنس الأصبحيғәр. مالك ابن أنس الأصبحي‎; исеме аҫтында билдәле — фәких, мөхәддис, мәликит Мәҙһәбенә нигеҙ һалыусы һәм эпоним.
Мырҙаҡаев Әнәс Сабир улы (20 сентябрь) 1935 йыл — 12 апрель 2009 йыл) — халыҡ оҫтаһы. Пермь крайының Пермь районы Башҡултай ауылындағы «Батыр торҡаһы» һәйкәле авторы.
Рәхмәтуллин Әнәс Сәғиҙулла улы (рус. Рахматуллин Анас Сагидуллович) — 2 февраль 1937 йыл — СССР һәм Рәсәй хужалыҡ эшмәкәре, Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған машина эшләүсеһе. «Почёт Билдәһе» ордены, «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы кавалеры. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
Шәйәхмәтов Әнәс Ноғоман улы (рус. Шаяхметов Анас Нугуманович, 23 июнь 1936) — СССР һәм хужалыҡ эшмәкәре, сауҙа хеҙмәткәре. БАССР-ҙың атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре, Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

# Әнәс
## Ауылдар

Әнәс (рус. Анясево) — Башҡортостандың Миәкә районындағы ауыл.
Әнәс (рус. Аначево) — Башҡортостандың Илеш районындағы ауыл.
# Падыре-Яха

Падыре-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пядуй-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Падыре-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300074582
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307458
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ер-Хасуй-Яха

Ер-Хасуй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пухуча-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 105 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Ер-Хасуй-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300040887
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304088
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әхмәҙиә мәсете (Грузия)

Әхмәҙиә мәсете (груз. აჰმედიეს მეჩეთი, төр. Ahmediyye Camisi) — Ахалцих ҡәлғәһе биләмәһендә XVIII быуат урталары мәсете, Грузия.
Мәсеттең төп бинаһына терәлеп торған манара мәсеттең көмбәҙе менән бер үк бейеклеккә эйә (яҡынса 15 метр).

# Әхмәҙиә мәсете (Грузия)
## Тарихы

Был ғибәҙәт йортон уның нигеҙ һалыусыһы хөрмәтенә Джакели ырыуы вәкиле хажи Әхмәт-паша мәсете тип тә атайҙар, ул күп быуаттар дауамында Ғосман империяһының Месхетия һәм Ахалцих пашалығы менән идара иткән. Төбәкте ғосмандар яулап алғандан һуң, Джакели ырыуы кенәздәре ислам ҡабул итә.
Ахалцихта 1747 йылдан алып 1758 йылға тиклем идара итеүсе Әхмәт-паша мәсеттә үҙенә айырым ҡалҡыу урын төҙөргә бойороҡ бирә, был ислам ҡанундарына ҡаршы килә. Сөнки бындай хоҡуҡтарға тик солтандар ғына эйә була, константинополь диуаны был ғәмәлде солтандың юғары хоҡуҡтарын кәмһетеү тип һанай. Әхмәт-паша ғали йәнәптәрен мыҫҡыллауҙа ғәйепле тип табыла һәм быуып үлтереү юлы менән үлем язаһына хөкөм ителә. Вәзир был ҡарарҙы оло ихтирам менән ҡабул итә һәм ебәрелгән изге бау менән үҙен үҙе йәшәүҙән мәхрүм итә. Вәзирҙе ҙурлаған урындағы халыҡ уның кәүҙәһенә оло хөрмәт күрһәтә. Ҙур киң ихатала рәшәткә менән уратып алынған ике ябай һәйкәл тора. Бер һәйкәлгә яҙыу уйып яҙылған: «Бында 1173 һижрәт йылында вафат булған тәҡүә вәзир Әхмәт-пашаның кәүҙәһе ята», ә икенсе һәйкәл Әхмәт-пашаның ҡатыны Әйшә ханымдың ҡәберенә күрһәтә.
Рус хәрби тарихсыһы Василий Потто үҙенең 1828—1829 йылдарҙағы рус-төрөк һуғышына арналған «Кавказ һуғышы» китабының IV томында мәсет Изге София соборы өлгөһөндә төҙөлгән тигән мәғлүмәттәр килтерә, һәм мәсет китапханаһын «мосолман Көнсығышында иң бай китапханаларҙың береһе» тип атай.
Хажи Әхмәт Паша мәсете һәм мәҙрәсә 2011—2012 йылдарҙа Ахалцих ҡәлғәһен киң масштаблы яңынан тергеҙеү барышында реставрациялана. Совет осоронда мәсеттең көмбәҙе ҡыҙылһыу төҫкә буяла һәм алыҫтан баҡыр төҫөндә күренә. Реставрация ваҡытында көмбәҙ алтын төҫөнә буяла, был архитектура буйынса төрөк тарихсыларының риҙаһыҙлығын тыуҙыра, улар мәсет һәр ваҡыт ҡурғаш табаҡ тимер менән ябылған тип билдәләй. Грузия президентының һәм Төркиәнең премьер-министрының 2013 йылдың башындағы һөйләшеүҙәре һөҙөмтәһендә, һуңғыһы мәсет көмбәҙенең төҫө менән риза була. Шуның менән бергә реставрация эштәрен финанслаған Төркиә мәсеттән тәре һүрәттәре менән стелаларҙы алыу өсөн ныҡыша.
# Иселга

Иселга — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡамыш-Саҙаҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 7,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Иселга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201312111100024366
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102436
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Боровая Улошка

Боровая Улошка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Петряевская Улошка йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Боровая Улошка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031063
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003106
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тюнмяль-Кы

Тюнмяль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Акыль-Чор йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Тюнмяль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300064997
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306499
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ивано-Франковск

Ивано-Франковск (укр. Івано-Франківськ) — Украиналағы ҡала. Ивано-Франковск өлкәһенең үҙәге. Украинаның көнбайышындағы мөһим иҡтисади һәм мәҙәни әһәмиәтле үҙәк. 1962 йылға тиклем Станислав (укр. Станисла́в йәки Станісла́вів; пол. Stanisławów; нем. Stanislau; идиш סטאַניסלאוו, Станислав) тип йөрөтөлгән.

# Ивано-Франковск
## Халҡы

2015 йылдың 1 мартына ҡарата ҡалала даими йәшәүсе халыҡ һаны — 226 594 кеше, ҡала советында 246 030 кеше.

# Ивано-Франковск
## Билдәле шәхестәре

* Кузнецов Александр Павлович (8.11.1923—30.05.1979), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, артиллерист, гвардия полковнигы (1975). Дан орденының тулы кавалеры.
# Шаһзадә

Шаһзадә (перс. شاهزاده Šāhzāde) — потенциаль тәхет вариҫтары йәки принцтарҙы аңлатҡан фарсы теленән килеп сыҡҡан титул.
Шаһзадә термины үҙе шаһ тамырынан һәм заде суффиксынан тора, тура мәғәнәһе — нәҫел дауамсыһы, тоҡом, мәғәнәһе буйынса — ҡарай. Терминдың һүҙмә-һүҙ тәржемәһе: шаһзадә — «шаһтың улы». Был титул иртә урта быуаттар Иран, Ғосман империяһы, Бөйөк Моголдар Империяһы, Сәфәүи дәүләте һәм ҡайһы бер һәм башҡа мосолман илдәрендә атаһының ҡан буйынса улдарына йәки принцтарға бирелгән. Ғосман империяһында титулды билдәле йөрөтөүселәр: Шаһзадә Мостафа, Шаһзадә Мәхмәт һәм башҡалар.
Был титулдың варианты Падшаһзадә (Бадшаһзадә) — «батша улы».