yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ашкассер

Ашкассер — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы/ Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кужва йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ашкассер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001150
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100115
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вандом майҙаны

Вандом майҙаны (франц.Place Vendôme), элек Бөйөк Людовик майҙаны (le Place Grand Louis) — Париждың «биш король майҙандарының» береһе. Метро линиялары: 3, 7, 8, Opéra станцияһы

# Вандом майҙаны
## Тасуирламаһы

Париждың 1-се муниципаль округында, Париж операһынан алыҫ түгел урында урынлашҡан. 1699 йылда Людовик XIV хөрмәтенә архитектор Жюль Ардуэн-Мансар проекты буйынса төҙөлгән, ә исемен Сезар де Вандом һарайынан алған. Майҙанды уратып алған классицизм стилендәге бер иш биналар төҙөлөшө 1720 йылда тамамлана.
Вандом майҙаны уртаһында өҫтә Наполеон һыны менән рим Траян колоннаһы өлгөһөндә үтәлгән 44 метрлыҡ Вандом колоннаһы ҡуйылған.
Майҙандың көнбайыш өлөшөндә 15 һаны аҫтында Цезарь Риц нигеҙ һалған ҡупшы «Риц» ҡунаҡханаһы урынлашҡан. 1979 йылдан «Риц» ҡунаҡханаһы принцесса Диана менән бергә һәләк булған Доди-әл-Фәйедтең атаһы мысыр миллиардеры Мөхәмәд әл-Файедҡа ҡарай. Тап Риц ҡунаҡханаһынан әл-Фәйедтең мерседесы шул төндә сыға һәм д’Альма майҙаны эргәһендә аварияға осрай. «Риц» ҡунаҡханаһында булып киткән билдәле кешеләр араһында графиня ди Кастильоне һәм Коко Шанель (ғүмеренең 37 йылын шунда йәшәгән), Эрнест Хэмингуэй, Чарли Чаплин, Марсель Пруст һ.б. тора.
12-се йортта 1849 йылда Шопен вафат булған. Ошо уҡ бинала Наполеон III буласаҡ ҡатыны Евгения менән танышҡан.
21-се йортта 1934 йылдан Эльза Скиапарелли мода йорто урынлашҡан.
Вандом майҙанында күп бутиктар, шул иҫәптән, ювелир бутиктары, мәҫәлән, Chanel штаб-фатиры, Cartier һәм Chaumet бутиктары урынлашҡан.
# Баязитов Сынтимер Биктимер улы

Баязитов Сынтимер Биктимер улы (рус. Баязитов Сынтимир Биктимирович; 13 июнь 1965 йыл) — дәүләт һәм мәғариф эшмәкәре, ғалим-педагог. 2019 йылдан Өфө күп профилле һөнәри колледж директоры; 2006—2007 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры, 2008—2018 йылдарҙа Өфө ҡала хаҡимиәте башлығы урынбаҫары. Педагогия фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһы халыҡ мәғарифының атҡаҙанған хеҙмәткәре (2005) һәм мәғариф отличнигы (2000), Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2002).

# Баязитов Сынтимер Биктимер улы
## Биографияһы

Сынтимер Биктимер улы Баязитов 1965 йылдың 13 июнендә Башҡорт АССР-ының Көйөргәҙе районы Яҡшымбәт ауылында тыуған.
1989 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай.
1994 йылда Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының аспирантураһын тамамлай.
1989—1991 йылдарҙа — СССР Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының стажер-тикшеренеүсеһе.
1991—1994 йылдарҙа — Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының аспиранты.
1994—1997 йылдарҙа — Өфө ҡалаһының 136-сы лицейында уҡытыу-тәрбиәүи эш буйынса директор урынбаҫары.
1997—1998 йылдар — Өфө ҡалаһының 140-сы гимназияһы директоры.
1998—2005 йылдарҙа — Өфө ҡалаһы хакимиәтенең мәғариф идаралығы начальнигы.
2005 йылдың июнь айынан декабргә тиклем — Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары.
2006 йылда — Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары.
2006 йылдың ноябрьенән 2007 йылдың ғинуарына тиклем — Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры.
2007 йылдың февраленән — Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округының Совет районы хакимиәтендә территориялар һәм кадрҙар менән эшләү буйынса идаралыҡ начальнигы.
2007 йылдың апреленән — Башҡортостан Республикаһының Өфө ҡалаһы ҡала округы Дим районы хакимиәте башлығының йәмәғәтселек менән бәйләнеш һәм халыҡ менән эшләү буйынса урынбаҫары.
2008 йылдың авгусынан 2018 йылдың декабренә тиклем — Өфө ҡалаһы Хакимиәте башлығы урынбаҫары.
2019 йылдың июненән — Өфө күп профилле һөнәри колледж директоры.
Сынтимер Биктимер улы Баязитов өсөнсө разрядлы ғәмәлдәге муниципаль советнигы..
Өйләнгән. Ҡатыны — Баязитова (Килсенбаева) Альбина Наил ҡыҙы — дәүләт хеҙмәткәре.

# Баязитов Сынтимер Биктимер улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан республикаһы мәғариф отличнигы (2000)
* РФ мәғарифының почетлы хеҙмәткәре (2002)
* «Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреүҙәге ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы (2002)
* «Наркотиктар таралыуына ҡаршы тороуҙа күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (2005)
* Башҡортостан республикаһы халыҡ мәғарифының атҡаҙанған хеҙмәткәре (2005).
# Том Круз

Том Круз (ингл. Tom Cruise, тулы исеме Томас Круз Мэйпотер IV (ингл. Thomas Cruise Mapother IV, 3 июль 1962 йыл,Сиракьюс (Нью-Йорк), Нью-Йорк штаты) — АҠШ актёры, режиссёр, продюсер, сценарист.

# Том Круз
## Фильмография

* Операция "Валькирия"
* ↑ Tom Cruise and Katie Holmes Divorced — E! News, 2012.
# Ханнанов Рәсих Нурғәли улы

Ханнанов Рәсих Нурғәли улы (28 октябрь 1931 йыл — 28 сентябрь 2020 йыл) — журналист, шағир һәм яҙыусы. 1957 йылдан СССР Журналистар союзы, 1959 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы, 1960 йылдан — КПСС ағзаһы. 1992—1994 йылдарҙа Ҡыҙыл таң республика гәзите мөхәррире. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981). Шәһит Хоҙайбирҙин (1994) һәм Әнғәм Атнабаев (2005) исемендәге лауреаты.

# Ханнанов Рәсих Нурғәли улы
## Биографияһы

Рәсих Нурғәли улы Ханнанов 1931 йылдың 28 октябрендә Башҡорт АССР-ының Ҡырмыҫҡалы районы Ҡырмыҫҡалы ауылында тыуған.
Урта белем алғандан һуң, 1949—1951 йылдарҙа Ҡырмыҫҡалы район мәҙәниәт йортонда киномеханик булып эшләй.
1951—1956 йылдарҙа СССР Ҡораллы Көстәрендә хәрби хеҙмәттә була.
1956—1958 йылдарҙа Стәрлетамаҡ мәҙәни-ағартыу училищеһында уҡый.
1957 йылдан матбуғат өлкәһендә хеҙмәт һала: башта «Хеҙмәткә дан» район гәзитендә, ә 1962 йылдан «Ҡыҙыл таң» республика гәзитендә эшләй. Был баҫмала әҙәби жеҙмәткәр, үҙ хәбәрсе, 1971 йылдан — мөхәррир урынбаҫары, 1992—1994 йылдарҙа мөхәррир була.
Журналистика ветераны һәм әҙип Рәсих Нурғәли улы Ханнанов 2020 йылдың 28 сентябрендә Өфө ҡалаһында вафат булды.

# Ханнанов Рәсих Нурғәли улы
## Ижады

Рәсих Нурғәле улы бик иртә, мәктәптә уҡыған саҡта уҡ, яҙыша башлай. Тәүге шиғырҙарын мәктәп стена гәзитендә сығара, унан һуң уларҙы район гәзитендә баҫтыра, яҡташы, ул саҡта уҡ танылған яҙыусы Фәрит Иҫәнғоловтың кәңәше менән хикәйәләр яҙа башлай. Илленсе йылдар аҙағы — алтмышынсы йылдар башында уның әҫәрҙәре мабуғатта йыш күренә.
«Һин онотма» исемле беренсе йыйынтығын әҙерләй. Китап донъяға сыҡҡас, ундағы шиғырҙарҙың күбеһе, көйгә һалынып, йырҙарға әйләнә.
Рәсих Ханнанов ваҡытлы матбуғаттағы эшмәкәрлеге менән бер рәттән, повестар, хикәйәләр, нәҫерҙәр, пьесалар, йыр өсөн шиғырҙар, робағиҙар ижад итә. Уның «Йәшлек ҡанаттары», «Диңгеҙ ҡарлуғасы», «Ҡыр ҡыҙҙары киткәндә», «Юл буйынса күк сәскә», «Күңел нуры», «Көтөгөҙ мине, тирәктәрем!», «Әйтем юҡҡа әйтелмәй», «Ҡатынға бүләк» кеүек йыйынтыҡтары донъя күрә.
Ул алты пьеса, ике музыкаль комедия, очерктар, мәҡәләләр, рецензиялар, фельетондар авторы. Рәсих Ханнанов ижадында йырҙар айырым урын алып тора. Х. Әхмәтов, Р. Хәсәнов, Т. Шәрипов, А. Ҡобағошов, С. Низаметдинов, А. Ғабдрахманов, М. Имашев, Ә. Дауытов кеүек композиторҙар менән берлектә ике йөҙҙән ашыу йыр ижад итте. Уларҙың байтағы халыҡҡа киң билдәле, хатта халыҡтыҡы булып киткәндәре лә бар. «Яңғыҙ аҡҡош күлдәрҙә», «Минең әсәй гөл ярата ине» йырҙары Татарстанда «Йылдың иң яҡшы йыры» тигән исем алды. «Минең Өфөм — Уралдың саф гөлө», баш ҡалабыҙҙың 425 йыллығына арналған конкурста еңеп, Өфөнөң байрам гимнына әйләнде.
# Әлимғолов

Әлимғолов — башҡорт фамилияһы. Әлимғол исеменән барлыҡҡа килгән. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бындай фамилиялы кешеләр бар.
* Әлимғолов Арыҫланбәк Арыҫланғәли улы (1871—1918) — күренекле уҡытыусы, крайҙы өйрәнеүсе, йәмәғәт эшмәкәре, башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәрҙәренең береһе.
* Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы (1903 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
* Әлимғолов Искәндәр Арыҫланбәк улы (1908—1974) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
* Әлимғолов Рәхимйән Рәхимғол улы (1900 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
* Әлимғолов Әхнәф Арыҫланбәк улы (1904—1980) — педагог, Үзбәк ССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
# Пинькина

Пинькина — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 263 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Пинькина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200010669
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201066
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пэйя-Яха

Пэйя-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Гыдан ҡултығы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Пэйя-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300079662
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307966
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сладкая Речка

Сладкая Речка — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лаба йылғаһының һул ярына тамағынан 2,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Сладкая Речка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003526
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100352
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Аджапсандали

Аджапсанда́ли (груз. აჯაფსანდალი) йәки аджапсандал (әзерб. əcəbsəndəl, әрм. աջափսանդալ), аджапсанда (үзб. ajabsanda) — кавказ (Грузин, Абхаз, Әзербайжан, Әрмән) аш-һыуы блюдоһы.

# Аджапсандали
## Атаманың килеп сығышы

* төрки теленән тәржемә иткәндә «һин ниндәй һоҡланғыс» мәғәнәһен аңлата тигән фаразлау бар. Әммә был гипотеза раҫланмаған.

# Аджапсандали
## Рецебы

Әҙерләү өсөн мотлаҡ кәрәк ингредиенттар: баклажан, помидор, татлы борос, башлы һуған, һарымһаҡ, бер шәлкем кинза, базилик, үҫемлек майы, тоҙ, тәменсә борос алына. Ҡайһы бер осраҡтарҙа картуф менән әсе борос та өҫтәлә. Был блюдо төрлө атамалар аҫтында кавказ һәм бик күп төрки халыҡтарҙың аш-һыуында файҙаланыла. Болгария һәм Төркиәлә аджапсандалиға оҡшаш «имамбаялды» (туранан -тура тәржемә иткәндә: «имам иҫтән яҙып ҡоланы» мәғәнәһендә) блюдоһы бар. Уның Европалағы аналогы — Рататуй. Нисек кенә булһа ла был блюдоны әҙерләү өсөн эре булмаған баклажан һәм уға ҡушылған иҫкермәгән продукттар файҙаланыла.
# Нуғай теле

Нуғай теле — (ногай тили, ногайша") дөйөм алғанда Ставрополь крайы, Дағстан, Ҡарасай-Черкесия, Әстерхан өлкәһендә йәшәүсе нуғайҙарҙың теле. Нуғайса һөйләшеүселәр һаны яҡынса 90 000 кеше.

# Нуғай теле
## Тасуирламаһы

Нуғай теле төрки телдәрҙең ҡыпсаҡ төркөмө нуғай-ҡыпсаҡ төркөмсәһенә инә, ләкин лексик-фонетик яҡтан үҙҙәре йәшәгән урындарҙағы халыҡтар телдәренә яҡын. Лингвист-төркиәтсе, фольклорсы, этнограф, доктор филология фәндәре докторы Н. А. Бас­ка­ков 1936 йылғы диа­лек­то­ло­гик экс­пе­ди­ция ма­те­риа­лдары нигеҙендә фо­не­тик, лек­сик һәм мор­фо­ло­гик күрһәткестәр буйынса 3 төп диа­лек­т билдәләй: аҡнуғай (ку­бан­ь нуғайҙары диалекты), ҡа­ра­нуғай (Дағстан нуғайҙары диа­лек­ты), үҙнуғай (Став­ро­поль­ крайы нуғайҙары диа­лек­ты) . .
Ғалим Калмыкова Софья Абдулхәмид ҡыҙы нуғай телендә 2 диа­лек­т тип билдәләй – аҡ­нуғай (кубань нуғайҙары диалекты; Нуғай, Адыгэ-Хабль,Ҡарасай-Черкесияның Хабез районы , Ставрополь крайының Ҡарамырҙа һәм Каң­лы ауылдары) һәм ҡарануғай (дала нуғайҙары диа­лекты; Нуғай, Дағстандың Баба-Йорт, Кизляр райондары, Чечняның Шелковский районы, Ставрополь крайының Нефтекум районы)
Нуғай теленә күршеләш йәшәгән халыҡтарҙың телдәренән алынмалар күп ингән, хатта улар теленә күсеү ҙә бар. Мәҫәлән, Әстерхан нуғайҙарының әҙәби теле — татар теле, Дағстандан Хәсәү-йорт, Баба-Йорт райондарында йәшәүселәрҙең әҙәби теле — ҡумыҡ теле.
Ғөмүмән алғанда, нуғай теле ҡыпсаҡ төркөмөнә ингән башҡа телдәрҙән лексик, грамматик яҡтан әллә ни айырылмай, шулай ҙа фонетик яҡтан төрөк һәм үзбәк, ҡарағалпаҡ телдәренә яҡын: акыкат—хәҡиҡәт, умер—ғүмер, таала—тәғәлә, саат—сәғәт.

# Нуғай теле
## Диалекттары

Нуғай һөйләш теле өс диалектҡа бүленә: үҙнуғай диалекты (Ставрополь нуғайҙары), ҡарануғай диалекты (Дағстан нуғайҙары), аҡнуғай диалекты (ҡарасай нуғайҙары).
Улар бер-береһенән ҡайһы бер фонетик үҙенсәлектәр менән генә айырыла.

# Нуғай теле
## Алфавиты

1928 йылға тиклем ҡулланылышта ғәрәп әлифбаһы була, һуңыраҡ латин әлифбаһы, 1938 йылдан – кириллица.

# Нуғай теле
## Мәғлүмәт саралары

Ноғай телендә «Шоьл тавысы» һәм «Ногай давысы» гәзиттәре сығарыла..
"Төркиә ауазы — Татарса" радиоһында аҙна һайын «Нуғайса нәсихәттәр» 2016 йыл 6 февраль архивланған. тапшырыуы сығып килә.

# Нуғай теле
## Видеояҙмалар

* YouTube сайтында Видео "Поговорим" (на ногайском языке)
* YouTube сайтында Видео Разговорник (ногайский язык) (15.04.2015)
* YouTube сайтында Видео История - Ногайцы, традиции и культура великого народа
# Амурҙар

Амурҙар — башҡорт рок-төркөмө. Өфө студенты Янбаев Юлдаш, сығышы буйынса Баймаҡ районынан, бала саҡ хыялын тормошҡа аштырырға, рок-төркөм йыйырға үҙенә маҡсат ҡуя. Һәм күп тә ваҡыт үтмәй, 2010 йылдын аҙағында «Төньяҡ Амурҙары» исемле рок-төркөм Өфө ҡалаһында барлыҡҡа килә.
2010 йылда Баймаҡ яҡташтар берлеге үткәргән студенттарға бағышлау концертында беренсе сығыштары үтә.
* «Бәйләнештә» сайтындагы төркөм: http://vk.com/northamurs
* Рәсми сайт: http://north-amurs.ucoz.ru/

# Амурҙар
## Төркөмдөң составы

* Янбаев Юлдаш — Йырзар, вокал, гитара, аранжировка.
* Салихов Аяз — Соло гитара.
* Аралбаев Хәлил — Бас гитара.
* Таштимеров Тимур — Барабан.
# Беберка

Беберка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Волосница йылғаһының уң ярына тамағынан 2,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Беберка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031716
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103171
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мамокша (йылға)

Мамокша — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1925 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 294 км.

# Мамокша (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100000510
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100051
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Һары туманаҡ

?Һары туманаҡ :
Һары туманаҡ (Bupleurum rotundifolium) — Сәскә атыусы үҫемлектең дөйөм күренеше :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Сатыр сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Сатырлылар |
| Ырыу: | Володушка |
Латинса исеме :
Bupleurum L. :
Синоним :
Buprestis Spreng. :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 29604 NCBI 46366 |
Һары туманаҡ (рус. Володу́шка, лат. Bupleúrum) — сатырлылар ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 150 см-ға етә. Июль айында һары сәскә ата, орлоғо августа өлгөрә.

# Һары туманаҡ
## Таралыуы

Нигеҙҙә ҡайын, уҫаҡ, һәм ҡарағай-ҡайын ҡатнаш урмандарында үҫә. Башҡортостанда киң таралған үҫемлек.
# Кёнигероде

Кёнигероде (нем. Königerode) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 812 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,64 км². Диңгеҙ кимәленән 370 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6493 һәм автомобиль коды — HZ.
# Хэнгур-Ю

Хэнгур-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сопча-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Хэнгур-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090035
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009003
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тапы-Ландым-Юган

Тапы-Ландым-Юган — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 442 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Тапы-Ландым-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028381
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302838
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Чириз

Чириз — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Тол йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Оҙонлоғо — 26 км.

# Чириз
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014905
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101490
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чигра

Чигра — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Чигра
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000013324
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001332
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Ҡыҙамаш

Оло Ҡыҙамаш — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Көрәк йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Оло Ҡыҙамаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019058
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101905
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1