yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ниғәмәтйәнов Эмир Әнүәр улы

Ниғәмәтйәнов Эмир Әнүәр улы (23 август 1950 йыл — 7 декабрь 2006 йыл) — хәрби хеҙмәткәр, дәүләт эшмәкәре, ғалим-философ. Генерал-майор. 2002—2003 йылдарҙа Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиленең баш кәңәшсеһе, 2003 йылда — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Премьер-министры урынбаҫары, 2003—2006 йылдарҙа Наркотиктар әйләнешен контролдә тотоу буйынса Рәсәй Федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе. Социология фәндәре кандидаты (2005), философия фәндәре докторы.

# Ниғәмәтйәнов Эмир Әнүәр улы
## Биографияһы

Эмир Әнүәр улы Ниғәмәтйәнов 1950 йылдың 23 авгусында Өфө ҡалаһында тыуған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1972 йылда Өфө авиация институтын (бөгөн Өфө дәүләт авиация техник университеты) тамамлағандан һуң «Башкирэнерго» производство берләшмәһендә инженер булып башлай. 1974 йылда СССР дәүләт именлеге органдарына хәрби хеҙмәткә алына. Унда ул оператив хеҙмәткәрҙән башлап, Рәсәй Федерацияһы Федераль именлек хеҙмәтенең Сахалин өлкәһе буйынса идаралығы етәксеһе вазифаһына тиклем хеҙмәт юлы үтә, «генерал-майор» хәрби дәрәжәһен ала.
Эмир Ниғәмәтйәнов 2006 йылдың 7 декабрендә баш мейеһе яман шешенән вафат булды. Өфөнөң «Көньяҡ» зыяратындағы Геройҙар аллеяһында ерләнгән.
# Күҫтәр

Күҫтәр тауы — Башҡортостандың Ҡыйғы районы Иҫке Мөхәмәт ауылы территорияһында урынлашҡан тау.

# Күҫтәр
## Тарихы

Тау атамаһы тарихи ваҡиғаларға бәйле. 1675 йылда батша хөкүмәте башҡорттарға тимерлек тотоуҙы, ҡорал һәм дары эшләүҙе тыйһа ла, башҡорттар тимер эше менән булышыуын ташламай, әммә был шөғөлөн кеше күҙенән йәшерә. Бөгөн Күҫтәр тип аталған тауҙа ла йәшерен тимерлек була, тимерсене Кустар-хәҙрәт тип йөрөтәләр.

# Күҫтәр
## Этимологияһы

Тау атамаһы «кустарь» һүҙенән килеп сыҡҡан тигән фараз йәшәй.

# Күҫтәр
## Әһәмиәте

Фольклор материалдарынан мәғлүм булыуынса, тауҙың Лағыр ҡаршыһындағы ососнда әүлиә ерләнгән.
# Немпиц

Немпиц (нем. Nempitz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 307 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,06 км². Диңгеҙ кимәленән 114 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6231 һәм автомобиль коды — SK.
# Оло Ҡыҫала

Оло Ҡыҫала (рус. Большая Кисла) — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кинель йылғаһының уң ярына тамағынан 293 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Оло Ҡыҫала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Киңел башынан тамағына тиклем, Көтөүлек йылғаһынан башҡа (инешенән Көтөүлек һыуһаҡлағысына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100007848
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100784
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Оло Ҡыҫала
## Этимологияһы

Өлкәнең География институты Социаль-иҡтисади география бүлегенең «Ырымбур өлкәһе тәбиғәте» фәнни-популяр порталында килтерелгән мәғлүмәттәргә ярашлы, үҙәндең атамаһы башҡорт телендәге «ҡыҫала» һүҙенән барлыҡҡа килгән.
# Анаэробтар

Анаэробтар (бор. грек. ἀν- — кире приставка һәм аэробтар) — молекуляр кислород бөтөнләй йәки өлөшләтә булмаған мөхиттә йәшәүгә һәм үҫеүгә һәләтле организмдар. Йәшәү өсөн энергияны Анаэробтар органик, һирәгерәк органик булмаған матдәләрҙе, ирекле кислород ҡатнашлығынан тыш йәки яҡтылыҡ энергияһын файҙаланып (пурпур бактериялар), әсетеп ала. Бөтөнләй кислород булмағанда ғына үҫешә торған (нигеҙҙә, бактериялар) облигат (мотлаҡ) һәм кислород булған мөхиттә лә йәшәргә һәләтле (бактериялар, сүпрә бәшмәге, иң ябайҙар, ҡорттар һ.б.) факультатив (мотлаҡ булмаған) Анаэробтарға айырыла. Облигат Анаэробтар Clostridium төрөнә ингән ҡайһы бер бактериялары атмосфера азотын фиксациялай, кеше һәм хайуандар ауырыуын (ботулизм, газлы гангрена, һын ҡатыу ауырыуы һ.б.) тыуҙыра ала. Анаэробтар микроорганизмдар микробиология сәнәғәтендә органик кислоталар, спирттар алыу өсөн, ағынты һыуҙарҙы биологик таҙартыу өсөн ҡулланыла. Башҡортостан Республикаһында Анаэробтар нефть ятҡылыҡтарын эшкәртеү ҡорамалдарының биокоррозияһы сәбәпсеһе булараҡ тикшерелә (И. Б.Рәжәпова, Р. Х.Хәзипов); тупраҡ нефть м‑н бысранғанда, органик матдәләрҙең гумификацияһы ваҡытында анаэроб микроорганизмдарҙың һан һәм төр составы үҙгәреүе өйрәнелә (Р. К. Андресон, Н.Ә.Кирәева, Ф. Х.Хәзиев).
* Был инфекцион ауырыуҙар тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Погиблица

Погиблица — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 560 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Погиблица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100034945
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103494
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мәскәү (Туймазы районы)

Мәскәү (Таубаш; рус. Московка, Москово, Тау-Баш) — 1946 йылда яңы барлыҡҡа килгән Октябрьский ҡалаһы составына индерелгән ауыл. Быға тиклем Башҡорт АССР-ы Туймазы районы Япрыҡ ауыл Советы составында була.

# Мәскәү (Туймазы районы)
## Этимологияһы

Атамаһы — антропоним, 1740-1760-сы йылдарҙа башҡорт старшинаһы — Мәскәү Дәүләтҡоловтың исеме менән бәйле. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙа Таубаш исеме аҫтында ла теркәлгән.

# Мәскәү (Туймазы районы)
## Географияһы

Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығының Нарыштау итәгендә, Ыҡ йылғаһы буйы үҙәнендә урынлашҡан. 1926 йылда улус үҙәге Туймазы станцияһына тиклем аралыҡ 20 саҡрым тәшкил иткән.

# Мәскәү (Туймазы районы)
## Тарихы

Ауылға XVIII быуат уртаһында Ҡазан даруғаһы Байлар улусы башҡорттары үҙ аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һала.
Байлар башҡорттары менән керҙәшлек килешеүе буйынса 1790 йылда ауылға яһаҡлы татарҙар, ә 1799 йылда — яһаҡлы татарҙарҙың яңы төркөмдәре һәм керҙәш башҡорттар килеп төпләнгән. Керҙәштәр араһында ерһеҙ ҡалған башҡорттар ҙа булған.
1834 йылда 80 аҫаба башҡорт, 72 типтәр һәм 18 хеҙмәтсе татар, ә 1870 йылда 131 аҫаба башҡорт һәм 31 хеҙмәтсе татар иҫәпкә алына. Башҡорт старшинаһы Мәскәү Дәүләтҡоловтың улы — Ҡыр-Йылан улусының старшинаһы Әптикәй Мәскәүев Пугачёв ихтилалында ҡатнаша, уның ҡарамағындағы башҡорттарҙың 134 ихатаһы ла 1773–1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышына ҡушыла. Әптекәйҙең улы Аҙнағол Әптикәев XII башҡорт кантонының йорт старшинаһы булып хеҙмәт итә.
Өфө губернаһы ойошторолғандан һуң, 1865 йылдан Бәләбәй өйәҙе Үрге Бишенде улусына ҡарай, ә 1922 йылдың 18 июленән — Бәләбәй кантоны Аҙнағол улусы составында.
РСФСР Юғары Советы Президиумы 1946 йылдың 5 апрелендәге указына ярашлы Туймазы районының Октябрьский эшселәр ҡасабаһы республика буйһоноуындағы ҡала тип үҙгәртелә. Октябрьский ҡалаһы составына Мәскәү, Мулла, Нарыш, Үрге Зәйет, Төркмән ауылдары инә.

# Мәскәү (Туймазы районы)
## Халҡы

Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1865 | 1906 | 1920 | 1939 |
| 64 | 138 | 355 | 288 | 312 |

# Мәскәү (Туймазы районы)
## Инфраструктура

Халҡы малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгән.
# Генералка (Яровка кушылдығы)

Генералка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Яровка йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Генералка (Яровка кушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009556
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100955
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дасдорф-ам-Берг

Дасдорф-ам-Берг (нем. Daasdorf a. Berge) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 254 кеше йәшәй. Майҙаны — 2,84 км². Диңгеҙ кимәленән 279 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99428 һәм автомобиль коды — AP.
# Round University Ranking

Ranking Round University (RUR Ranking) ― юғары уҡыу йорттарының глобаль рейтингы. Донъяның бер нисә йөҙ алдынғы университетының һөҙөмтәлелеген дүрт төп йүнәлеш: уҡыу, тикшеренеү, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек, финанс тотороҡлолоғо буйынса бүленгән егерме төп күрһәткес буйынса баһалай. RUR Rankings рейтинг агентлығы ― штаб-фатиры Мәскәүҙә урынлашҡан хөкүмәткә ҡарамаған ойошма.

# Round University Ranking
## Проект тураһында

RUR Ranking киң аудитория өсөн бөтә донъя университеттарының эшмәкәрлеген сағыштырып анализлау һәм баһалау өсөн комплекслы асыҡ аналитик система тәҡдим итә.
RUR рейтингы нигеҙендә түбәндәге принциптар ята:
* Һайлау тотороҡлолоғо, вуздарҙың позициялары һәм баһалары үҙгәреүсәнлеге;
* Баһалау өлкәһе буйынса күрһәткестәрҙе тигеҙ бүлеү;
* Үлсәү өлкәһе сиктәрндәге тигеҙлек;
* Инклюзивлыҡ: теләһә ниндәй учреждение рейтингта ҡатнашыу мөмкинлегенә эйә.
Round University Ranking рейтингы 2010 йылдан баҫыла. 2016 йылда унда донъяның 700 алдынғы университеты, шул иҫәптән БРИКС илдәренән 91 юғары уҡыу йорто баһалана.
Рейтинг өсөн мәғлүмәттәр биреү йыл һайын Reuters Thomson ― Institutional Profiles Global Project (GIPP) үткәргән махсус тикшеренеүҙәрҙән алына. GIPP өсөн мәғлүмәттәр йыл һайын апрель ― май айҙарында йыйыла.
2020 йыл рэнкингына ярашлы, Рәсәй юғары уҡыу йорттары араһында М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты (97-се урын), «МИФИ» ядро милли тикшеренеү университеты (121-се урын) һәм Томск дәүләт университеты (139-сы урын) юғары позиция биләй.

# Round University Ranking
## Методология

RUR рейтингы тулыһынса InCites ― Thomson Reuters-тың фәнни тикшеренеүҙәр өсөн баһалау һәм сағыштырма анализы системаһына нигеҙләнә. Рейтинг өсөн эшкәртелмәгән мәғлүмәттәрҙе Thomson Reuters ― Global Institutional Profiles Project (GIPP) үткәргән махсус йыллыҡ тикшеренеүҙәр сиктәрендә бирелә. Барлығы дүрт төркөмгә бүленгән 20 күрһәткес бар: уҡыу, тикшеренеү, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек һәм финанс тотороҡлолоғон һәм. Тәүге ике төркөм максимум 40-ар процентты алып торһа, ҡалған икеһе 10-ар процентҡа эйә. Һуңғы методология шулай уҡ 20 күрһәткестең һәр береһенең һөҙөмтәһен үҙ эсенә ала.
Атап үтелгән 20 күрһәткестән тыш, Дөйөм рейтинг тыш, RUR системаһы шулай уҡ 4 өҫтәмә рейтингты күрһәтә. Улар рейтинг төркөмө күрһәткестәренең төп системаһы, менән ауаздаш<undefined />: уҡытыусыларҙың рейтингы, тикшеренеүҙәр рейтингы, халыҡ-ара хеҙмәттәшлек рейтингы, финанс тотороҡлоғо рейтингы.
Round University Rankings Times Higher Education (THE) донъя рейтингында ҡулланылған барлыҡ күрһәткестәрҙе, «тармаҡ инновациялары: килем» күрһәткесенән тыш, үҙ эсенә ала. THE рейтингтары шулай уҡ уҡытыусыларҙың милли һәм халыҡ-ара абруйы, һәр хеҙмәткәргә тура килгән өҙөмтләр, һәр хеҙмәткәргә тура килгән мәҡәләләр һаны кеүек өҫтәмәләрҙе лә индерә<undefined />.
# Чаган күле

Чаган (йәки Балапан) — Ҡаҙағстандағы ядро һынау Чаганский проекты 1965 йылдың 15 ғинуарында бында урынлашып, аҙаҡ был күл барлыҡҡа килә. Халыҡ хужалығы өсөн үткәрелгән ядро шартлауының һөҙөмтәһе. Был күлгә Шаган (Иртыш ҡушылдығы) йылғаһынан һыу килә. «Атом күле» тип йыш ҡына телгә алына. Күлдә һыу күләме яҡынса 100 000 м³ тәшкил итә. Күл һыуында радиоактив матдәләр күп.

# Чаган күле
## Тарихы

Чаган йылғаһының туғайҙарында ядро шартлауы була ер аҫтында эшләй, скважина № 1004 178 метр тәрәнлектә, 1965 йылдың 15 ғинуарынан, гринвич буйынса иртәнге сәғәт 5-тә 59 минутта 59 секундта. Артабан Ҡаҙағстанда яһалма 40 һыу һаҡлағыс булдырыу планлаштырылған, дөйөм күләме яҡынса 120—140 млн м³. Шундай тәрән резервуарҙарҙың төбө иретмә менән ҡаплана һәм күлдең көҙгөһе әҙ быу менән булыуына ҡарап, яҙғы ташҡын ваҡытындағы проблемалар ҙа бөтә.
1965 йылда барлыҡҡа килгән соҡорҙар менән тоташтырған канал чаганка йылға башында. Һуңыраҡ бында ташлы плотина менән һыу үткәргән быуа ҡоролмаһы төҙөлә.

# Чаган күле
## Характеристика

Чаган күленең майҙаны—5,92 км². Һыу күләме—19,1 млн куб. м. Тәрәнлеге—100 метр тирәһе.
# Уҫы (йылға)

Уҫы — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/1804/177/487/74 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Уҫы (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Павловка һыуһаҡлағысынан Шаҡша биҫтәһендәге һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201212111100023988
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102398
* Бассейн коды — 10.01.02.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ишбирҙе Ишкинин

Ишбирҙе Ишкинин — хәрби эшмәкәр. Тархан, прапорщик (1813). 1-се Башҡорт атлы полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.

# Ишбирҙе Ишкинин
## Биографияһы

Ишбирҙе Ишкинин Ырымбур губернаһы Үҫәргән улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Хәйбулла районы) Аҡъюл ауылында йәшәгән.
1811 йылда 9-сы кантон башҡорттарынан 1-се Башҡорт атлы полкы ойошторола, июндә полк Сембергә килә һәм Серпуховҡа ебәрелә. Курск губернаһында ҡышлай. 1812 йылдың 2 ғинуарында Луцк ҡалаһында 2-се армия командующийы П. И. Багратион 1-се һәм 2-се Башҡорт атлы полктарын ҡарап сыға. 1812 йылдың мартында 1-се Башҡорт полкы Рәсәй империяһының көнбайыш сиктәрендә Платовтың корпусы составына кордон хеҙмәтен үтәй. Ватан һуғышы башланғас, Платов казактары менән бергә 2-се Көнбайыш армияның сигенеүен ҡаплай.
Ишбирҙе Ишкинин 1-се Башҡорт полкы составында Рәсәй империяһы, Саксония, Пруссия, Голландия һәм Франция территорияларындағы хәрби операцияларҙа ҡатнаша.
Урядник званиеһын ала, 1813 йылдың 6 декабрендә киләһе чинға (прапорщик) күтәрелә.
1813 йылда 1-се Башҡорт атлы полкы командаһы Лейпцигтағы «Халыҡтар һуғышы»нда ҡатнаша. 1813 йылдың октябрендә был полк шулай уҡ Лейпцигтағы «Халыҡтар һуғышы»нда ҡатнашҡан 4-се, 5-се һәм 14-се Башҡорт полктары менән бергә Дрезден гарнизонына ҡаршы һуғышҡан 2-се, 15-се һәм 18-се Башҡорт полктарына ярҙамға ебәрелә. 1813 йылдың 10 ноябрендә 1-се Башҡорт атлы полкы Дефентер ҡәлғәһе, 8-9 декабрҙә — Бреда ҡәлғәһе, 1814 йылдың 24-25 февралендә — Лаон ҡалаһы янындағы алыштарҙа ҡатнаша.
1814 йылдың мартында Парижды алыуҙа ҡатнаша.
1819–1827 йылдарҙа 9-сы кантон үҙәге Буранғол ауылында хеҙмәт итә, буласаҡ яугирҙарҙы хәрби хеҙмәткә өйрәтә.
1854 йылда Кесе Ҡаялы йылғаһы (Гөбөрлө ҡушылдығы) буйында Ишбирҙе ауылына (хәҙерге Ырымбур өлкәһе Гай районы) нигеҙ һала.

# Ишбирҙе Ишкинин
## Бүләктәре

* Изге Георгий хәрби орденының батырлыҡ билдәһе
* «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы
* «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы
# Оло Учинья

Оло Учинья — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Конда йылғаһының уң ярына тамағынан 637 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Оло Учинья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016535
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301653
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Карло Блазис

Ка́рло Паскуа́ле Франче́ско Рафаэле Бальдасса́ре де Бла́зис (итал. Francesco Carlo Blasis Raffaele de Pasquale Baldassare, 4 ноябрь 1797 йыл. Неаполь — 15 ғинуар 1878 йыл, Черноббьо) — итальян бейеүсеһе, хореографы, бейеү буйынса практик һәм теоретик.

# Карло Блазис
## Тормошо һәм ижады

Карло де Блазис дворян ғаиләһендә тыуған. Яҡшы белем алған, тарих, сәнғәт, музыка, математика, анатомия, әҙәбиәт өйрәнә, күп фәндәр менән ҡыҙыҡһына. Ж.-Ж. Новерра һәм Пьер Гарделдә уҡый. 1817 йылда Блазис Бордо һәм Париж сәхнәләрендә яңғыҙ паритялар башҡарыусы бейеүсе була. 1818—1834 йылдарҙа Карло Паскауле Рафаэле Бальдассаре төрлө итальян театрҙарында бейей, Италияла бик популяр. Әммә аяғына ауыр йәрәхәт алғандан һуң Блазис бейеүҙе туҡтатырға мәжбүр була, үҙен хореографиялар ижад итеүгә арнай. Блазистың сәйәхәттәр георгафияһы Италияға тиклем ҡыҫҡара, ҡайһы саҡта Милан театры менән Лондонға (1847 йыл), Варшаваға (1856—1857), Лиссабонға (1857—1858), Парижға (1860) һәм Мәскәүгә (1860—1863) гастролдәргә сыға. 1837 йылдан ул — Миланда балеттың Император академияһы директоры, ул Европала иң яҡшы бейеү академияларының береһе була. Практик күнекмәләрҙән башлап лекция дауамдары менән, Блазис индергән дәрестәр планы, үҙе төҙөгән бейеүҙең яңы принциптарын булдырыу өсөн феноменаль эффект бирә.
Карло Блазис хореография буйынса бик күп хеҙмәттәр яҙа, Рәсәйҙә билдәлеләренең береһе: «Traité élémentaire, théorique, et pratique de l’art de la danse» (Paris 1820), тиҙҙән баҫылып сыҡҡандан һуң инглиз теленә тәржемә ителә һәм баҫыла. Рәсәйҙә билдәле хореографтың хеҙмәттәре тәржемәләнмәй ҡала
Блазис бейеү сәнғәте терминологияһының реформаторы булып тора. Мәҫәлән, бейеүсе Джованни да Болоньяның Меркурий скульптура торошонда аттитюд күрә, классик бейеү теорияһында торош, ҡул һәм аяҡтар торошо үҙгәрә, корпус тура.

# Карло Блазис
## Әҫәрҙәр (һайланма)

* Traité élémentaire, Théorique et Pratique de l’Art de la Danse contenant les développemens, et les démonstrations des principes généraux et particuliers, qui doivent guider le danseur. Bologna 1820.
* The Code of Terpsichore: a Practical and Historical Treatise on the Ballet, Dancing, and Pantomime; with a Complete Theory of the Art of Dancing (Üb.: R. Burton), London: J. Bulcock, 1828.
* The Young Ladies Book. London 1829.
* Studi sulle arti imitatrici. Milano 1844.
* Notes upon Dancing. London: Delaporte, 1847.
* Dello stato attuale del ballo, mimica e della coreografia. Torino 1852.
* Charles Villeneuve. в: Gazetta dei teatri. 18 maggio 1854.
* Del Carattere della Musica sacra e del sentimento religioso. Milano 1854.
* L’Uomo fisico, intellettuale e morale, opera di Carlo Blasis. Milano 1857.
* L’Uomo fisico, intellettuale e morale, opera di Carlo Blasis. Milano 1857.
* Leonardo da Vinci per Carlo Blasis. Milano 1872.
# Мәрйәм (исем)

Мәрйәм — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла осрай.

# Мәрйәм (исем)
## Этимология

Мәрйәм — боронғо йәһүд теленән бик шәп, ханым, әсә тигәнде аңлата.

# Мәрйәм (исем)
## Билдәле кешеләр

* Бураҡаева Мәрйәм Сабирйән ҡыҙы (27 март 1943 йыл) — башҡорт журналисы, яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре. 1981 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993), Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2002). Зәйнәб Биишева (2002) һәм Рәми Ғарипов исемендәге (2005) премиялар лауреаты. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2013).
* Солтанова Мәрйәм Тимербулат ҡыҙы (? — март 1928) — йәмәғәт эшмәкәре, меценат.
* Ғималова Мәрйәм Ғилметдин ҡыҙы (22 июнь 1922 йыл — 24 июнь 2006 йыл) — ғалим-педагог-методист, әҙәбиәт белгесе. Педагогия фәндәре кандидаты (1961). РСФСР (1987) һәм Башҡорт АССР-ы (1969) мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1967, 1976), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1994).
* Солтанова Мәрйәм Ғәзизрахман ҡыҙы (10 апрель 1938 йыл) — педагог, мәҙәниәт хеҙмәткәре, үҙешмәкәр композитор. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2013),Рәсәйҙең (1998) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980). Ишембай районының почётлы гражданы (2008).
* Маликова Мәрйәм Ғүмәр ҡыҙы (18 май 1941 йыл) — ғалим-зоотехник, ауыл хужалығы фәндәре докторы, профессор. Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Ауыл хужалығы малдарын туҡландырыу һәм аҙыҡ технологиялары лабораторияһында баш ғилми хеҙмәткәр.
* Кәримова Мәрйәм Ғатаулла ҡыҙы (1935 йылдың 7 февралендә Малаяҙ районы Илтәй ауылында тыуған — 2015 йылда вафат була) — уҡытыусы, партия һәм совет хеҙмәткәре.
* Буранғолова Мәрйәм Нәбиулла ҡыҙы (28 февраль 1910 йыл — 16 февраль 1979 йыл) — ғалим-тупраҡ белгесе. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1967), профессор (1968). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1968). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1975).
* Ҡолмөхәмәтова Мәрйәм Муллабай ҡыҙы (4 июль 1951 йыл) — ветеран-уҡытыусы. РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1982). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2003).
* Кәбирова Мәрйәм Шакир ҡыҙы (7 апрель, 1955 йыл) — уҡытыусы, методист, йәмәғәт эшмәкәре, хеҙмәт ветераны.
* Нәҙершина Мәрйәм Усман ҡыҙы (8.04.1949) — педагогик хеҙмәт ветераны. 1968—1978 йылдарҙа Баймаҡ һәм Әбйәлил районы мәктәптәре, 1978—2011 йылдарҙа Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* Прохорец Мәрйәм Абдулхаҡ ҡыҙы (1956), хеҙмәт ветераны. 1984 йылдан Балаҡатай үҙәкләштерелгән китапханалар системаһының балалар китапханаһы мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2001).
# Медвежья (Кеть ҡушылдығы)

Медвежья — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 1260 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Медвежья (Кеть ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024602
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202460
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡорбанова Ғәфифә Мәғәфүр ҡыҙы

Ҡорбанова Ғәфифә Мәғәфүр ҡыҙы (11 сентябрь 1930 йыл — 14 сентябрь 2008 йыл ) — партия органдары хеҙмәткәре һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1965). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1971). Зарипов Айрат Йәнсура улының әсәһе.

# Ҡорбанова Ғәфифә Мәғәфүр ҡыҙы
## Биографияһы

Ғәфифә Мәғәфүр ҡыҙы Ҡорбанова 1930 йылдың 11 сентябрендә БАССР-ҙың Дыуан-Мәсетле районында тыуған.
* 1952 йыл Мәсәғүт уҡытыусылар институтын тамамлаған;
* 1958 йыл Башҡорт дәүләт университетының тарих-филология факультетын тамамлаған;
* 1952—1955 йылдар Ейәнсура районының Байыш урта мәктәбендә урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы;
* 1955—1972 йылдар Мәсетле районының Ләмәҙ-Тамаҡ урта мәктәбендә урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы;
* 1972—1985 йылдар КПСС-тың Мәсетле район комитететы сәркәтибе;
* 1986—2005 йылдар Мәсетле районының ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы рәйесе.
* 2008 йылдың 14 сентябрендә вафат була.

# Ҡорбанова Ғәфифә Мәғәфүр ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1965 йыл БАССР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы
* 1971 йыл Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены;
* 1948 йыл 1941—1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәте өсөн миҙалы;
* 1970 йыл Хеҙмәт ҡаҙаныштары өсөн. В. И. Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы миҙалы;
* 1984 йыл Хеҙмәт ветераны миҙалы.