yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Учалы филармонияһы

Учалы филармонияһы (2000 йылдың ноябре) — муниципаль автономиялы мәҙәниәт учреждениеһы.

# Учалы филармонияһы
## Тарихы

Учалы филармонияһы 2000 йылдың ноябрендә асыла. Филармонияның 2000 йылда хореограф Низаметдинов Рәйес Йәүҙәт улы, ә 2005—2006 йылдарҙа хореограф Амантаева Фәниә Ғәлимйән ҡыҙы етәкләгән тәүге ижади коллективы — «Уралтау» бейеү ансамбле.
Шулай уҡ Р. Р. Ғабдуллин етәкселегендәге халыҡ музыка ҡоралдары оркестры эшләй.
Концерттарҙа вокалсы солистар Ғ. Ә. Батыршин, С. Б. Исламова, К. М. Ишбулдин, Л. Ф. Ҡужагилдина, Р. Ә. Мәхмүтова, И. С. Юламанов һ.б. сығыш яһай.
2005 йылда Учалы филармонияһы составына Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Э. Д. Әхмәтова, И. С. Тайсин, Р. П. Туйсин, И. С. Усманов, Н. М. Шәмсетдинов, М. Ғ. Яхина инә.
2007 йылда «Алтын Ай» балалар халыҡ бейеүҙәре ансамбле ойошторола, төрлө йылдарҙа был коллективты Л. Н. Байышева, Ғ. Ғ. Мусина, Ғ. Ғ. Хилажев етәкләй.
Һуңғараҡ солистар Е. Л. Евдокимов, И. Р. Жамалов, Р. Ә. Ишкилдин, В. Р. Моратшин, З. Усманова, Г. Н. Хилажева эш башлай.
Учалы филармонияһы Рәсәй буйлап һәм сит илдәргә гастроль сәфәренә сыға. Халыҡ-ара фольклор фестивалдәрендә, балалар фестиваль-конкурстарында ҡатнаша.
Халыҡ-ара фольклор фестивалдәре ҡатнашыусыһы:
2004 йыл — Сент ҡалаһында (Франция),
2004 йыл — «Вале де Мена» (Испания)
2007 йыл — «Стокгольм каникулдары» фестиваль-конкурсы (Швеция),
2008 йыл — «Зәңгәр ҡош» («Голубая птица») фестиваль-конкурсы (Италия)

# Учалы филармонияһы
## Коллективтары

Учалы филармонияһы составында:
— Г. С. Сөләймәнова етәкләгән «Уралтау» бейеү ансамбле
- Ғәрифә Ғиниәтулла ҡыҙы нигеҙ һалған «Хазина» фольклор ансамбле
— А. А. һәм Ф. Ғ. Буранбаевтар, Ғ. Ғ. Кәримова етәкләгән «Алтын Ай» өлгөлө халыҡ бейеүҙәре ансамбле
— «Илһам» бал бейеүҙәре студияһы (Н. И. Зырянова)
— «Йырлаусы йөрәктәр» («Поющие сердца») ветерандарҙың халыҡ хоры (Л. А. Тамарова)
— Урыҫ халыҡ йырҙары хоры (И. Л. Трушкова),
— Кудрявая Ғәрифә Ғиниәтулла ҡыҙы башланғысында барлыҡҡа килгән «Хазина» фольклор ансамбле
— Д. М. Фәйезов етәкләгән тынлы оркестр эшләй.
— «Уралтау» балалар вокаль-хореография студияһы

# Учалы филармонияһы
## Етәкселек

Учалы филармонияһының художество етәкселәре:
Низаметдинов Рәйес Йәүҙәт улы (2000 йылдан), Г. М. Фәзуллин (2002 йылдан), Мәхмүтова (2009 йылдан)
Директорҙары:
А. А. Хужин (2000 йылдан), БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Р. М. Заһиҙуллина (2001 йылдан), Ж. Ш. Солтанов (2011 йылдан), Э. Т. Ғибаева (2012 йылдан), Хилажев (2013 йылдан), Сөләймәнова (ваҡытлыса вазифа башҡарыусы) (2016 йылдан), А. М. Мөхәмәтйәров (2017 йылдан)

# Учалы филармонияһы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Рәсәй сәскәләре. Аҡ төндәр» (С.-Петербург, 2009) Халыҡ-ара цирк һәм эстрада сәнғәте фестиваль-конкурсында Гран-при
* Республика филармониялары фестивале дипломанты (Өфө, 2008)
# Туралыг

Туралыг — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Белый Июс йылғаһының уң ярына тамағынан 196 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Туралыг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200013848
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201384
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әйүпов Мансур Әнүәр улы

Әйүпов Мансур Әнүәр улы (8 июль 1947 йыл) — ғалим-политолог, партия, дәүләт, матбуғат һәм юғары мәктәп эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир-ағзаһы, вице-президенты һәм президиумы ағзаһы, философия фәндәре кандидаты, сәйәси фәндәр докторы, профессор. Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дəүлəт хеҙмəте һəм идара итеү академияһының элекке ректоры (1998—2003, 2007—2011).

# Әйүпов Мансур Әнүәр улы
## Биографияһы

Мансур Әнүәр улы Әйүпов 1947 йылдың 8 июлендә Башҡорт АССР-ының Дәүләкән районы Исмәғил ауылында тыуған.
Башҡорт дәүләт университетын (филолог, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы) һәм КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Ижтимағи фәндәр академияһын тамамлаған.
1979—1986 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының агитация һәм пропаганда бүлеге мөдире урынбаҫары, матбуғат, радио һәм телевидение секторы мөдире була.
1986—1990 йылдарҙа — «Совет Башҡортостаны» республика гәзите мөхәррире.
1990—1994 йылдарҙа Башҡорт ССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары һәм Башҡортостан Республикаһы Премьер-министры урынбаҫары вазифаһында эшләй.
1994—1998 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының Дәүләт секретары.
1998—2003 йылдар — Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры.
2003—2007 йылдарҙа IV саҡырылыш Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһы депутаты, РФ Дәүләт Думаһының милләттәр эштәре буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары була.
2007—2011 йылдарҙа ҡабаттан Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры.
2011 йылдан Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының вице-президенты.

# Әйүпов Мансур Әнүәр улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Әйүпов Мансур Әнүәр улы 80-дән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән монографиялар һәм сәйәси үҙгәреү процестары һәм Рәсәй федерализмы яңырыу шарттарында төбәк сәйәси власы һәм сәйәси институттар формалашыуы һәм эшләүе мәсьәләләре буйынса уҡыу-методик әсбаптар авторы.

# Әйүпов Мансур Әнүәр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы.
# Сэккэль-Кыке

Сэккэль-Кыке — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сыпаль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Сэккэль-Кыке
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068407
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306840
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мурдюг

Мурдюг — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 494 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Мурдюг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036153
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103615
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы

РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы — РСФСР-ҙың дәүләт наградаһы. Маҡтаулы исем РСФСР-ҙың Юғары Советы Президиумы тарафынан бирелгән һәм юғары квалификациялы архитекторҙарҙың архитектура үҫешендә, проекттар әҙерләүҙә, архитектура комплекстарын, биналарҙы һәм ҡоралмаларҙы төҙөүҙә, мәҙәниәт ҡомартҡыларын реставрациялауҙа, архитектура кадрҙарын әҙерләүҙә дәүләт һәм йәмғиәт тарафынан ҡаҙаныштарын таныу формаларының береһе булған. РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы маҡтаулы исеме бирелгән кешеләргә РСФСР-ҙың Юғары Советы Президиумының грамоталары һәм күкрәккә тағылмалы билдә тапшырылған.
Маҡтаулы исем РСФСР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1968 йылдың 7 мартындағы «РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы маҡтаулы исемен булдырыу тураһында» исемле указына ярашлы булдырыла һәм Рәсәй Федерацияһының Маҡтаулы исемдәрен булдырған Рәсәй Федерацияһы Президентының 1995 йылдың 30 декабрендәге 1341-се һанлы указы менән ғәмәлдән сығарыла.

# РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы
## Бүләкләнгәндәр

РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы исеменә лайыҡ булғандар араһында:
* Е. В. Александров
* Н. А. Алешина
* Н. А. Беспалов
* В. М. Бодунов
* М. П. Бубнов
* Т. М. Бутаева
* Ер П. Вулых
* К. С. Мельников
* В. В. Орехов
* М. А. Орлов
* Э. М. Панов
* Б И. Тхор
* С. П. Хаджибаронов
* Л. В. Хихлуха
* Б. Ғ. Кәлимуллин
# Соколов Владимир Михайлович

Соколов Владимир Михайлович (15 март 1939 йыл — 11 ғинуар 2017 йыл) — спортсы һәм тренер, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Профессор (1998). Велосипед спорты буйынса СССР‑ҙың (1980) һәм РСФСР‑ҙың (1979) атҡаҙанған тренеры, СССР‑ҙың халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1967), СССР‑ҙың атҡаҙанған (1970) һәм почётлы спорт мастеры (1965). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2000).

# Соколов Владимир Михайлович
## Биографияһы

Владимир Михайлович Соколов 1939 йылдың 15 мартында Өфөлә тыуған. 1960 йылда Омск ҡалаһына күсеп китә.
1961 йылда студенттар араһында СССР чемпионы.
1963 йылда —РСФСР халыҡтары Спартакиадаһы еңеүсеһе.
1971 йылда велосипед ярышында донъя еңеүсеһе. (Варшава — Берлин — Прага).
1980 йылда Мәскәүҙәге Олимпиада өсөн велосипедта ярышыусылар командаһына күнекмәләр үткәрә.
1988 йылда — 1988 йылғы Олимпиада өсөн велосипедта ярышыусылар командаһын әҙерләй.
1995 йылда «Вело-Омск» ҡала веломарафонын ойоштора.
В. М. Соколов физик культура һәм спорт буйынса Себер дәүләт университетында күп йылдар велосипед һәм коньки ярышы спортының кафедра мөдире булып эшләй. 1998 йылда уға «профессор» ғилми дәрәжәһе бирелә.

# Соколов Владимир Михайлович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1999)
* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы (1980)
* «Өлгөлө хеҙмәте өсөн» миҙалы (1970)
* «Намыҫлы хеҙмәте өсөн. В. И. Лениндың тыуыуына 100 йыл уңайынан» миҙалы (1970)
* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1985)
* «Рәсәй дәүләт спорт комитетына 80 йыл» миҙалы (2003)
# Оло Речка (Чусовая ҡушылдығы)

Оло Речка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чусовая йылғаһының уң ярына тамағынан 250 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Оло Речка (Чусовая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая йылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010621
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101062
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Айсыуаҡ (тау)

Айсыуаҡ — Уралдағы тау, Ирәндек һырты. Иҫке Сибай ауылы үҙәгендә, Ҡарағайлы һәм Төйәләҫ йылғалары ҡушылған ерҙә урынлашҡан.
Яҡында ятҡан тауҙар: Ҡарамалташ, Эт тоткан, Ҡарйоҡмаҫ, 5-6 км алыҫлыҡта Ҡылтабан күле.

# Айсыуаҡ (тау)
## Характеристика

Тау эзбизташтан, диабаздан, порфириттарҙан, төньяҡ өлөшөндә — девон вулканитынан тора. Айсыуаҡ тауы эргәһендә боронғо ҡаласыҡ-ауылдар, боронғо ҡәберлектәр табылған. Тау башына маяҡ ҡуйылған. Унда ауылға ҡайтҡан һәр кем барып етергә тейеш. Тау түбәһендә тигеҙ таш иҙән бар. Өҫтән аҫҡа ҡараһаң, бөтә ауыл йәйрәп күренеп ята.

# Айсыуаҡ (тау)
## Топонимика

Айсыуаҡ тауы Сибай ауылына нигеҙ һалыусыларҙың береһе Айсыуаҡ исеме менән аталған. Айсыуаҡ Бөрйән башҡорттары ырыуынан сыҡҡан, ул XVIII быуатта Сибай ауылына (хәҙер Иҫке Сибай) нигеҙ һалыусы Сибай менән бергә Атайсал ауылынан айырылып сыҡҡан була. Ауылда Айсыуаҡов фамилиялы ғаиләләр булды.
Айсыуаҡ түбәһе хөрмәтенә Сибайҙа Айсыуаҡ урамы бар.
# Мишкә ауыл Советы (Мишкә районы)

Мишкә ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мишкә районындағы муниципаль берәмек.

# Мишкә ауыл Советы (Мишкә районы)
## Тарихы

Мишкә ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мишкә районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда ауыл советы составына Ленин ауыл советы инә:
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   35) Мишкә районы буйынса:
   в) Мишкә ауылында административ үҙәге менән «Мишкә» атамаһын һаҡлап, МИшкә һәм Ленин ауыл Советтарын берләштерергә.
   Ленин ауыл Советының Ленинский, Яңы Ключево, Восход, Ҡыйғаҙытамаҡ ауылдарын Мишкә ауыл Советы составына индерергә.
   Мишкә ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Мәғлүмәттәр иҫәбенән Ленин ауыл Советын төшөрөп ҡалдырырға;

# Мишкә ауыл Советы (Мишкә районы)
## Билдәле шәхестәре

* Кирәй Мәргән (1912, 11 июль — 1984 йыл, 24 ғинуар) — башҡорт яҙыусыһы, ғалим-фольклорсы, әҙәбиәт белгесе, филология фәндәре докторы (1963), профессор (1965).
* Фәйезов Фәнүз Фаиз улы (1935 йыл, 22 июнь — 2009 йыл, 15 ноябрь) — «Башнефть» производство берекмәһенең Краснохолм быраулау эштәре идаралығы быраулаусыһы , Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981).
# Сабун

Сабун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының уң ярына тамағынан 402 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 328 км.

# Сабун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039061
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203906
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Елизаровская

Кесе Елизаровская — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 1104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кесе Елизаровская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018354
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301835
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Һармаҡ

Һармаҡ — башҡорт халҡының ауыҙ-тел ижады жанры.
Шаян йыр мәғәнәһендә йөрөй. Һармаҡтың эстәлеге көлкө булһа ла, унда көлөү, яҙма әҙәбиәттәге мәҫәлдәрҙәге һымаҡ, хайуан йәки ҡоштар образдары аша ситләтелгән формала бирелә.
# Туранка (Туранка №4250 ҡушылдығы)

Туранка — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Туранка №4250 йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Туранка (Туранка №4250 ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000042512
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004251
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бөтә донъя бал ҡорттарын һаҡлау фонды

Бөтә донъя бал ҡорттарын һаҡлау фонды (ингл. World Save Bee Fund WSBF e.V.) — Бал ҡорттарын ҡырылып бөтөүгә юл ҡуймау, тирә-яҡ мөхиттең балансын һаҡлау маҡсатында төҙөлгән йәмғиәт хәйриә ойошмаһы.

# Бөтә донъя бал ҡорттарын һаҡлау фонды
## Бөтә донъя бал ҡорттарын һаҡлау фондының төп бурыстары

* Умартасы һөнәрен һәм умартасылыҡты популярлаштырыу
* Умартасылыҡ өлкәһендәге мониторингты ҡеүәтләү
* Умартасылыҡтың юҡҡа сыға барыуы тураһындағы тикшеренеү лабороториялары менән үҙ-ара бәйләнешлек итеү
* Умартасылыҡ өлкәһендәге асыштарҙы һәм профилле ғилми тикшеренеүҙәрҙе ҡеүәтләү һәм матди яҡтан ярҙам итеү
* Сәләмәт бал ҡорттарын һаҡлауға булышлыҡ итеү һәм төрлө саралар үткәреү
* Бал ҡорттарын һаҡлап ҡалыуға киң йәмғиәтселекте йәлеп итеү
Фондтың эшмәкәрлеге WSBF e.V. фондында ағза булып тороусыларҙың иғәнәләре иҫәбенә һәм айырым шәхестәрҙән, ойошмаларҙан килгән ярҙам хәйриәһе средствоһы иҫәбенә башҡарыла.

# Бөтә донъя бал ҡорттарын һаҡлау фонды
## Эшмәкәрлеге

Бөтә донъя бал ҡорттарын һаҡлау фонды эшмәкәрлеге даирәһендә түбәндәгеләрҙе тормошҡа ашыра:
* Конкурстар проекты- WSBF e.V.гранттарын ҡеүәтләй һәм ғилми тикшеренеүҙәрҙе финанслай. Умартасылыҡ өлкәһендәге һәләтле ғалимдәрға гранттар бүлеү һәм конкурс буйынса һайлап алынған тикшеренеү проекттарын ҡеүәтләй.
* «Агрофраншиза» проекты — умарталыҡтарҙағы шәхси эштәрҙе ойоштороуҙағы аҙымлы план. Проект умартасылыҡты тергеҙеү, Рәсәйҙә умартасылыҡ аҙыҡтарын хәүефһеҙләндереү ысулдарын ғәмәлләштереүгә йүнәлтелгән
* Умартасыларға ярҙамлашыу хеҙмәте — был проект умартасыларға һәр яҡлап ярҙам итеү, адреслы ветеренар лабороторияларын булдырыу, бал ҡорто ауырыуҙары, ҡоротҡостар һәм башҡалар тураһында мәғлүмәт еткереү
* WSBF e.V. 14 сентябрь хәрәкәттең барлыҡҡа килеүе — Бөтә Донъя бал ҡорттарын һаҡлау көнө — үҙәгендә тора

# Бөтә донъя бал ҡорттарын һаҡлау фонды
## Волонтерҙар хәрәкәте

2010 йылдарҙа Бөтә донъя бал ҡорттарын һаҡлау фонды волонтерҙары Рәсәйҙә бер нисә акция ғәмәлләштерҙе, иң мәғәнәлеһе « Бал ҡортона ярҙам ит- баллы үҫемлектәр сәс» булды, уның һөҙөмтәһендә Рәсәйҙең бер нисә ҡалаһында бал биреүсе ағастар менән баҡсалар һәм аллеялар ултыртылды. «Бал ҡорто тормошо — ваҡ-төйәк әйбер түгел» акцияһы фондҡа маҡсатлы иғәнәләр йыйыуға булышлыҡ итте.
# Бәһруз Вүсуки

Бәһруз Вүсуки (азерб. Bəhruz Vüsuqi, ысын исеме Хәлил Вүсуг азерб. Xəlil Vüsuqi, перс. خلیل وثوقی; тыуған. 1938 Хой, Иран) — билдәле иран актёры, әзербайжан сығышлы.

# Бәһруз Вүсуки
## Карьераһы

Бәһруз Вүсуки «Toofan dar shahre ma» фильмы менәң дебют яһай. Qeysar (1969) драмаһында төп ролде башҡарғандан һуң уға уңыштар килә. Актёр 50 йылдан ашыу киноға төшкән, уның иҫәбекндә 90-дан ашыу фильм һанала. Бер нисә Халыҡ-ара кинофестивалдарындә уның бер нисә хеҙмәте уға билдәлелек килтергән. Бәһруз Вүсуки шулай уҡ елевидение, радио һәм театрҙа ла эшләй. 2012 йылда «Noor Iranian Film Festival» фестивалендә ул жюри ағзаһы була.

# Бәһруз Вүсуки
## Фильмографияһы

* Мөгөҙморон миҙгеле (2012)
* Zarin (2005)
* Емерелгән күперҙәр (2004)
* Йәшерен ҡурҡыныс (1989)
* Беверли Хиллздағы террор (1989)
* Хьюстон рыцаре (1987)
* Дәрүиш ваҡыт эсендә (1982)
* Феникс (1982)
* Сфинкс (1980)
* Карауан (1978)

# Бәһруз Вүсуки
## Наградалары

* Сан-Францисколағы Халыҡ-ара кинофестиваленең «Непокоренный» лауреаты (2006)

# Бәһруз Вүсуки
## Шәхси тормошо

Бәһруз Вүсуки әлеге ваҡытта ҡатыны Кэтрин Вүсуки менән Калифорнияның Сан-Рафаэль ҡалаһында йәшәй. Быға тиклем 1970-се йылдарҙа ул бик аҙ ғына ваҡыт Иран йырсыһы Гугуш менән йәшәгән.
# Магалианс (өлкә)

Магалианс (исп. Región de Magallanes y de la Antártica Chilena) — Чилиҙың көньяҡ өлөшөндә урынлашҡан өлкә. Үҙенә 11 коммуна һәм 4 провинция берләштерә.
Майҙаны — 132 291,1 км². Халыҡ һаны — 150 826 кеше (2002). Халыҡ тығыҙлығы — 1,14 кеше/км².
Административ үҙәге — Пунта-Аренас.

# Магалианс (өлкә)
## Географик урыны

Өлкәнең сиктәштәре:
* төньяҡта — Айсен өлкәһе
* көнсығышта — Аргентина республикаһы
* көньяҡта — Дрейк боғаҙы
* көнбайышта — Тымыҡ океан

# Магалианс (өлкә)
## Демографик мәғлүмәттәр

Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
| Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | 150 826 |
| шул иҫәптән: | Ҡала халҡы | 139 669 | Ҡала халҡы өлөшө, % | 92,60 |
| | Ауыл халҡы | 11 157 | Ауыл халҡы өлөшө, % | 7,40 |
| | Ир-егеттәр | 78 907 | Ир-егеттәр өлөшө , % | 52,32 |
| | Ҡатын-ҡыҙҙар | 71 919 | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө , % | 47,68 |
| Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | 1,14 |
| Ил халҡына ҡарата, өлкә халыҡ өлөшө , % | Ил халҡына ҡарата, өлкә халыҡ өлөшө , % | Ил халҡына ҡарата, өлкә халыҡ өлөшө , % | Ил халҡына ҡарата, өлкә халыҡ өлөшө , % | Ил халҡына ҡарата, өлкә халыҡ өлөшө , % | 0,01 |

# Магалианс (өлкә)
## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)

* Пунта-Аренас — 119 496 чел. (2002)
* Пуэрто-Наталес — 19 116 чел. (2002)

# Магалианс (өлкә)
## Административ бүленеш

Өлкә үҙенә 11 коммуна һәм 4 провинция берләштерә.
Магалианс өлкәһенең административ бүленеше :
| Провинция | Административ үҙәг | Коммуна |
| 1 Антарктика-Чилена | Пуэрто-Уильямс | 1 Антарктика |
| 1 Антарктика-Чилена | Пуэрто-Уильямс | 2 Кабо-де-Орнос |
| 2 Магальянес | Пунта-Аренас | 3 Лагуна-Бланка |
| 2 Магальянес | Пунта-Аренас | 4 Пунта-Аренас |
| 2 Магальянес | Пунта-Аренас | 5 Рио-Верде |
| 2 Магальянес | Пунта-Аренас | 6 Сан-Грегорио |
| 3 Тьерра-дель-Фуэго | Порвенир | 7 Порвенир |
| 3 Тьерра-дель-Фуэго | Порвенир | 8 Примавера |
| 3 Тьерра-дель-Фуэго | Порвенир | 9 Тимаукель |
| 4 Ультима-Эсперанса | Пуэрто-Наталес | 10 Наталес |
| 4 Ультима-Эсперанса | Пуэрто-Наталес | 11 Торрес-дель-Пайне |
# Хассельфельде

Хассельфельде (нем. Hasselfelde) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3072 кеше йәшәй. Майҙаны — 74,28 км². Диңгеҙ кимәленән 488 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38899 һәм автомобиль коды — HZ.