yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бондарин Сергей Александрович

Бондарин Сергей Александрович (14 ғинуар (27 ғинуар) 1903 йыл — 25 сентябрь 1978 йыл) — СССР прозаигы, шағир. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1938 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Бондарин Сергей Александрович
## Биографияһы

Сергей Александрович Бондарин 1903 йылдың (14) 27 ғинуарында Одессала (хәҙерге Украина) тыуған. Бондариндың атаһы административ вазифа биләй. Ул Одессала үҫә, 1920 йылдар башында Одесса яҙыусылары даирәһенә керә, бигерәк тә Е. Г. Багрицкий һәм С. Г. Гехт менән дуҫлаша. 1929 йылда Одесса Халыҡ хужалығы институтының юридик бүлеген тамамлай. 1930 йылда ул рәссам Генриетта Адлерға өйләнә (1903—1997).
Бондарин Сергей Александрович поэзия, хикәйәләр, журналистик очерктар яҙа. Беренсе китабы (балалар өсөн) «Дындып из долины Дургун-Хоток» (1931) Монголиялағы ваҡиғалар тураһында. Яҙыусыларҙың, шул иҫәптән В. Б. Шиловский һәм Л. И. Славиндың Бондарина аҙ иғтибар бирелеүгә ҡаршы протестары беренсе «Биш йыл» йыйынтығын (1935) баҫтырыуға килтерә. 1938 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
1941 йылдың июненән 1944 йылдың февраленә тиклем Бондарин Ҡара диңгеҙ флотының Сәйәси идараһында хеҙмәт итә. 1941 йылда Керчь десант операцияһында ҡатнаша.
1944 йылдың мартында ул ҡулға алына, 1945 йылдың 21 апрелендә «антисовет агитацияһы» таратыуҙа ғәйепләнеп 8 йылға лагерға хөкөм ителә. 1953 йылға тиклем ул Мариинскта (Кемерово өлкәһе), Тайшетта, һуңынан Красноярск крайында төрмәлә ултыра.
С. А. Бондарин 1978 йылдың 25 сентябрендә вафат була. Уны Мәскәүҙә Донской зыяратында ерләйҙәр.

# Бондарин Сергей Александрович
## Әҫәрҙәре

* Дындып из долины Дургун-Хоток, 1931
* Пять лет, 1935
* Балкарские рассказы, «Красная новь», 1936, № 3
* Лирические рассказы, 1957
* Эдуард Багрицкий. Статья, Новый мир, 1961, № 4
* Никола-на-водах, «Наш современник», 1961, № 3
* Гроздь винограда, 1964
* Повесть для сына, 1967
* Златая цепь, 1971
* Прикосновение к человеку, 1973

# Бондарин Сергей Александрович
## Библиография

* Бондарин С. Прикосновение к человеку // Воспоминания о Бабеле: 1938, 1939, 1940 / [сост.: А. Н. Пирожкова, Н. Н. Юргенева]. — Москва: Книжная палата, 1989. — С. 93—101, ил.- ISBN 5-7000-0109-8

# Бондарин Сергей Александрович
## Шулай уҡ ҡара

* Коллектив поэтов
# Юрас (Юла ҡушылдығы)

Юрас — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юла йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.

# Юрас (Юла ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037156
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003715
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Красная Речка (йылға)

Красная Речка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Урта Терсь йылғаһының уң ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Красная Речка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200010619
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201061
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Куштып-Юган

Куштып-Юган — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 464 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Куштып-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028350
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302835
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Куличков Алексей Николаевич

Куличков Алексей Николаевич (19 апрель 1976 йыл) — Рәсәй шоумены, артист, ТНТ каналындағы киң билдәле «Такси» программаһын алып барыусы (2005—2009). 2001—2002 йылдарҙа — Башҡортостандың Рус дәүләт драма театры артисы (Өфө).

# Куличков Алексей Николаевич
## Биографияһы

Алексей Николаевич Куличков 1976 йылдың 19 апрелендә Пенза ҡалаһында тыуған. Бала сағынан футбол менән мауыға, Пенза «Локомотив» клубына күнекмәләргә йөрөй. 8 йәшенән театр студияһында шөғөлләнә, ул төп ролдәрҙә уйнай.
1993 йылда Пензала 70-се урта мәктәпте тамамлай һәм Мәскәүгә юллана. Актерлыҡ вуздарға инә алмай, шуға күрә Пенза мәҙәниәт һәм сәнғәт училищеһына «Массауи саралар ойоштороусы һәм үҙешмәкәр театр режиссеры» һөнәре буйынса документтарын тапшыра. у
Уҡыу ваҡытында Балалар һәм үҫмерҙәр ижады һарайында педагог-ойоштороусы булып эшләй, «Бригада-А» йәштәр төркөмө менән Рәсәй театр коллективтары фестивалендә Гран-при яулай, үҙе режиссер булараҡ һәләтлеген күрһәтә. Төрлө өлкә концерттарында ойоштороусы була.
1997 йылда Һарытау консерваторияһының театр факультетына (Александр Галко курсы) уҡырға инә.
2001—2002 йылдарҙа Башҡортостандың Рус драма театрында уйнай, бер миҙгел эсендә өс төп роль башҡара, капустниктар һәм ижади осрашыуҙар ойоштора.
2002 йылдан алып — Мәскәүҙә ТНТ телеканалында, 2002 йылдың сентябренән 2003 йылдың июленә тиклем —Николай басков һәм Светлана хоркина менән берлектә «Дом» ток-шоу мөхәррире.
2002—2007 йылдарҙа Театр.doc-тың бер нисә спектаклендә ҡатнаша. 2004 йылда Надежда Бабкинаның «Рус йыры» коллективын етәәкләй.
2005—2009 йылдарҙа ТНТ-ла «Такси» шоу-уйыннын алып бара.
2010 йылда Муз-ТВ каналында Мария Кожевникова менән бергә «Хистәр лабораторияһы» программаһын алып бара. 2011 йылда ДТВ-ла «Угон» программаһын алып бара. 2012 йылдың мартынан 2013 йылдың авгусына тиклем «Борос» телеканалында шоу «Көнкүреш техникаһын алмаштырыу». 2012—2014 йылдарҙа «Радость моя» телеканалында «Едем, плаваем, летим» тапшырыуын алып бара".
2010 йылдың уртаһына ҡарата театраль спектаклдәр һәм телесериалдар режиссеры булып эшләй. 2018 йылды 26 авгусыннан — НТВ каналындағы «Первая передача» тапшырыуының алып барыусыһы.

# Куличков Алексей Николаевич
## Ижады
### Башҡортостандың Рус драма театрындағы ролдәре (2001—2002)

«Бегущие странники» (Казанцев) — Дима
«Без вины виноватые» (А. Н. Островский) — Незнамов
«Годы странствий» (Арбузов) — А. Ведерников
# Руслай

Руслай — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының уң ярына тамағынан 502 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Руслай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036432
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003643
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сафиуллин Ғабдулхаҡ Кашаф улы

Сафиуллин Ғабдулхаҡ Кашаф улы (1 сентябрь 1934 йыл) — табип. СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1975), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1976). Мәсетле районының почётлы гражданы (2009).

# Сафиуллин Ғабдулхаҡ Кашаф улы
## Биографияһы

Ғабдулхаҡ Кашаф улы Сафиуллин 1934 йылдың 1 сентябрендә Башҡорт АССР-ының (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы) Мәсетле районы Оло Ҡыҙылбай ауылында тыуған.
Оло Ҡыҙылбай һигеҙ йыллыҡ, Әләгәҙ урта мәктәбен тамамлаған.
1954 йылдан Карл Маркс исемендәге колхозда эшләй.
1964 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлай һәм шул уҡ йылды Әләгәҙ участка больницаһының баш табибы вазифаһына тәғәйенләнә.
1968 йылдан Оло Ыҡтамаҡ үҙәк район больницаһында ренгенолог булып эшләй.
1969 йылда «Ҡарағай» шифаханаһының баш табибы итеп тәғәйенләнә, 1984 йылдан шул шифаханала ординатор булып эшләй.
1997 йылдан ҡабаттан Оло Ыҡтамаҡ үҙәк район больницаһында ренгенолог булып эшләй.

# Сафиуллин Ғабдулхаҡ Кашаф улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1975)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1976)
* Мәсетле районының почётлы гражданы (2009).
# Сибай ҡалаһы ҡала округы

Сибай ҡалаһы ҡала округы —Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһындағы муниципаль берәмек.
Хакимиәт үҙәге — Сибай ҡалаһы.

# Сибай ҡалаһы ҡала округы
## Тарихы

Сибай ҡалаһы ҡала округы муниципаль берәмеге 2006 йылдың 1 ғинуарында муниципаль реформаларҙы ғәмәлләштереү барышында ойошторолдо.

# Сибай ҡалаһы ҡала округы
## Ҡала округы составы

* Сибай (ҡала, административ үҙәк) — 62 356кеше;
* Төйәләҫ (ауыл) — 1033кеше

# Сибай ҡалаһы ҡала округы
## Урындағы үҙидаралыҡ
### Ҡала округы советы рәйесе

* Биккинов Йәүҙәт Усман улы;

# Сибай ҡалаһы ҡала округы
## Урындағы үҙидаралыҡ
### Ҡала округы хакимиәте башлығы

* Хәлит Хәмзә улы Сөләймәнов;
# Тимины Терси

Тимины Терси (Терси) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дорожные Терси йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Тимины Терси
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012838
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101283
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ниғмәтуллин Урал Миңлебай улы

Ниғмәтуллин Урал Миңлебай улы (8 март 1961 йыл) — «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы хеҙмәткәре, йырсы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2008).

# Ниғмәтуллин Урал Миңлебай улы
## Биографияһы

Урал Миңлебай улы Ниғмәтуллин 1961 йылдың 8 мартында Башҡорт АССР-ының Ғафури районы Сәйетбаба ауылында тыуған. Урындағы мәктәптән һуң 1979 йылда үҙ аллы хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай, артабан Совет Армияһы сафында хәрби хеҙмәттә була.
1985 йылда Стәрлетамаҡ мәҙәниәт-ағартыу училищеһының (хәҙер мәҙәниәт техникумы) хор-дирижер бүлеген тамамлай һәм 1986 йылдан Ғафури район мәҙәниәт йортонда эшләй.
Төп хеҙмәтенән айырылмай 1994 йылда ситтән тороп Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филология һәм журналистика факультетын тамамлай.
1995 йылда «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы үткәргән ижади конкурста ҡатнаша һәм уның һөҙөмтәһендә радио тапшырыуҙары студияһына музыкаль мөхәррир итеп эшкә ҡабул ителә. Бер ни тиклем ваҡыттан «Ижад» әҙәби-музыкаль берекмәһе етәксеһе итеп тәғәйенләнә. 2010 йылдан «Ашҡаҙар» радиоһы комментаторы һәм мөхәррире.
Урал Ниғмәтуллин шулай уҡ башҡорт халыҡ йырҙарын һәм төрлө осор композиторҙары әҙәрҙәрен оҫтә башҡарыусы булараҡ та республикала танылыу алған.

# Ниғмәтуллин Урал Миңлебай улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһының профсоюз комитеты ағзаһы.

# Ниғмәтуллин Урал Миңлебай улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2009)
* Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығының Маҡтау грамоталары
* Башҡортостан Республикаһы Профсоюздар федерацияһы Маҡтау грамоталары

# Ниғмәтуллин Урал Миңлебай улы
## Репертуары
### Халыҡ йырҙары

* Уйыл
* Ильяс
* Ҡырҡты тау
* Асыуланма
* Бөрлөгән
* Гармун
* Йәнем, бәғрем
* Наласа
* Таң йыры
* Ырымбур-Силәбе
* Яратҡан йәремә

# Ниғмәтуллин Урал Миңлебай улы
## Репертуары
### Композиторҙар әҫәрҙәре

* Нишләйем (Фәсил Әхмәтов музыкаһы, Әхмәт Йәркәй һүҙҙәре)
* Һиңә Риф Арыҫлан музыкаһы, Радик Хәкимйән һүҙҙәре)
# Вефенслебен

Вефенслебен (нем. Wefensleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1905 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,63 км². Диңгеҙ кимәленән 127 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39365 һәм автомобиль коды — BK, BÖ, HDL, OC, OK, WMS, WZL.
# Ҡотип Зиннәт Ҡотип улы

Ҡотип Зиннәт Ҡотип улы (башҡ. Зиннәт Ҡотип, тыуған — Зиннат Кутипов Кутипович, башҡ. Зиннәт Ҡотип улы Ҡотипов; 1918—1944) — Башҡорт АССР-ы, Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышы яугире

# Ҡотип Зиннәт Ҡотип улы
## Биографияһы

Ҡотип Зиннәт Ҡотип улы 1918 йылда Өфө губернаһы Златоуст өйәҙе Арый ауылында тыуған (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Дыуан районы). 1935 йылда Мәсәғүт педагогия техникумын, ә 1939 йылда — К.А.Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай. Һуңынан Дәүләкән педагогия училищеһында тарих уҡытыусыһы булып эшләй.
Ҡотиптың тәүге әҫәрҙәре 1930 йылдың икенсе яртыһында донъя күрә. Шиғырҙары «Йәш төҙөүсе» («Молодой строитель»), «Ленинсы» («Ленинец») гәзиттәрендә, «Үктәбер» («Октябрь») һәм «Беренсе йыр» («Первая песня») журналдарында баҫылып сыға. 1939 йылда Башҡортостан дәүләт нәшриәте балалар өсөн «Шиғырҙар» йыйынтығын сығара, унда испан халҡының фашизмға ҡаршы көрәше инә.
Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән Ҡотип фронтҡа китә. 1944 йылдың 6 июлендә Белоруссияны фашистарҙан азат иткәндә батырҙарса һәләк була.

# Ҡотип Зиннәт Ҡотип улы
## Баҫылған китаптары

* Ҡотип Зиннәт. Һуғыш үтте, һуғыш ҡалды. — Өфө, 2000.

# Ҡотип Зиннәт Ҡотип улы
## Хәтер

2015 йылда Өфөләге Башҡортостан Республикаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһында Башҡорт дәүләт университетының I курс студенттары менән башҡорт яҙыусылары-фронтовиктарына арналған «Һеҙҙең ҡыйыулыҡ — мәңге беҙҙең йөрәктәрҙә» исеме аҫтында асыҡ дәрес үтә. Студенттар Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған Башҡортостандың күп шағирҙарының: Ғәли Ахмати Зуфар М Ғәли Әхмәти, Зөфәр Мансуров, Хөрмәт Хайри, Әхмәт Шакири, Нур Исмәғилев һәм башҡалар тормошо һәм ижады тураһында доклад әҙерләй. Айырым урын Зиннәт Ҡотиптың ижадына ла бирелә.
# Ноғман (исем)

Ноғман — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

# Ноғман (исем)
## Этимологияһы

Ноғман — ғәрәп исеме Нумандан алынған, «ҡан» мәғәнәһен һәм «сәскә төрөн» аңлатҡан ир-ат исеме.

# Ноғман (исем)
## Билдәле шәхестәр

Ноғман Хәмитов (1790 йыл —?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.
Ноғман Мусин (17 июль 1931 йыл) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2001), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1991). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981). 1958 йылдан — КПСС, 1963 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2011) һәм Салауат Юлаев (2007) ордендары кавалеры.
Ноғманнасир Мәҙиәров (1782 йыл —?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

# Ноғман (исем)
## Фамилияларҙа

Ноғманов Иҙрис Мөҙәрис улы (1 сентябрь 1952 йыл) — башҡорт яҙыусыһы. Әбйәлил районының И. Мырҙаҡаев-Балапанов исемендәге премияһы лауреаты.
Ноғманов Усман Ноғман улы (5 май1905 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы, гвардия ҡыҙылармеецы.
Ноғманова Илүзә Ҡаһарман ҡыҙы(22 август 1972 йыл) — бейеүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1990—2013 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2009).
Ноғоманов Борис Миңлеғәлим улы (Барый Ноғоманов) (8 апрель 1936 йыл) — яҙыусы һәм журналист, 1979 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991), И. Мырҙаҡаев-Балапанов (2004) һәм Фәтих Кәрим (2013) исемендәге премиялар лауреаты.

# Ноғман (исем)
## Топонимдарҙа

Ноғман (Силәбе өлкәһе) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Мөслим ауыл биләмәһе составына инә.
# Мәһәҙиев Ғәфүр Дәүләткирәй улы

Мәһәҙиев Ғәфүр Дәүләткирәй улы (рус. Магадеев Гафур Давлеткиреевич; 8 май 1946 йыл) — һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, табип: акушер-гинеколог. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2001).

# Мәһәҙиев Ғәфүр Дәүләткирәй улы
## Биографияһы

Ғәфүр Дәүләткирәй улы Мәһәҙиев 1946 йылдың 8 майында Ейәнсура районы Абҙан ауылында тәржемәсе (Ҡөрьән Кәримде тәүге булып башҡорт теленә тәржемә иткән), журналист, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Мәһәҙиев Дәүләткирәй Дәүләтбай улы ғаиләһендә донъяға килгән. Ғалим-геолог, геология-минералогия фәндәре кандитаты, БАССР-ҙың атҡаҙанған геологы, СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты Мәһәҙиев Басир Дәүләтбай улы — атаһының бер туған ҡустыһы.
Ғәфүр Дәүләткирәй улы Абҙан урта мәктәбен тамамлай һәм 1966 йылда Башҡортостан медицина институтының дауалау факультетына уҡырға инә.
Хеҙмәт юлын Әбйәлил районы Асҡар үҙәк район дауаханаһында башлап ебәрә, 1973 йылдан уның баш табибы булып эшләй. Тап ошонда ул гинеколог һөнәре буйынса белгескә әйләнә лә. Әсәһенең 1943 йылдан 1947 йылға тиклем Абзан участка больницаһында акушерка булып эшләүе лә, бәлки, өлгө булғандыр.
1978 йылдан Ейәнсура районы Абҙан участка дауаханаһында, 1983 йылдан — Иҫәнғол үҙәк район дауаханаһы табибы булып хеҙмәт итә.
2001 йылда Ғәфүр Дәүләткирәй улы Мәһәҙиевҡа Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы тигән маҡтаулы исем бирелә.

# Мәһәҙиев Ғәфүр Дәүләткирәй улы
## Ғаиләһе

Ҡатыны Светлана Рауил ҡыҙы Ураҡаева менән өс бала тәрбиәләп үҫтергәндәр. Ғәфүр Дәүләткирәй улы ейәндәрендә лә туған телгә, милли мәҙәниәткә тәрбиә орлоҡтары һала.
# Балыҡтар (йондоҙлоҡ)

Балыҡтар (йондоҙлоҡ) (лат. Pisces) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Psc, яҡтылығы 3,62 була. Майҙаны буйынса урыны — 14.
# 1867 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1867 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1867 MDCCCLXVII |
| Юлиан стилендә | 1866—1867 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2619—2620 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7375—7376 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5627—5628 ה'תרכ"ז — ה'תרכ"ח |
| Мосолман календары | 1283—1284 |
| Боронғо әрмән календары | 1316 ԹՎ ՌՅԺԶ |
| Ҡытай календары | 4563—4564 丙寅—丁卯 красный тигр — красный заяц |
| Эфиопа календары | 1859—1860 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1923—1924 |
| - Шака самват | 1789—1790 |
| - Кали-юга | 4968—4969 |
| Иран календары | 1245—1246 |
1867 йыл — шишәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Паника Степная

Паника Степная — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бузулук йылғаһының уң ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 74 км.

# Паника Степная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бузулук. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200412107000007804
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000780
* Бассейн коды — 05.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Аҡһаҡал (йылға)

Аҡһаҡал — Рәсәйҙәге йылғаһы. Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районы Краснознаменка ауылы биләмәләрендә аға. Йылға Яйыҡ йылғаһына уң яғынан тамағынан 1555 км алыҫлыҡта ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км тәшкил итә.

# Аҡһаҡал (йылға)
## Атамаһы

Атамаһы башҡортса аҡһаҡал һүҙенә ҡайтып ҡала. Мәғәнәһе — ил ҡарты, абруйлы оло кеше. Төбәктең урыҫ телле халҡы йылғаны Сакалка тип йөрөтә. Краснознаменка ауылының да рәсми булмаған атамаһы — Сакалка.

# Аҡһаҡал (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Орск ҡалаһынан Һаҡмар йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассены юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса: — Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000812112200004362
— Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200436
— Бассейн коды — 12.01.00.008
— ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
— ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Москвин Кирилл Леонидович

Москвин Кирилл Леонидович (4 ғинуар 1972 йыл) — спортсы. Кикбоксинг буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1998). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1997).

# Москвин Кирилл Леонидович
## Биографияһы

Кирилл Леонидович Москвин 1972 йылдың 4 ғинуарында Өфөлә тыуған.
1994 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай.
Спорт менән Өфө дәүләт авиация университетының спорт клубында тренерҙар Э. Н. Нурмөхәмәтов, Р. С. Саяпов, В. Д. Чистоновтарҙа шөғөлләнә.
1994—2002 йылдарҙа Рәсәй йыйылма командаһына инә.
Өфөлә кикбоксинг буйынса клуб ойоштора.

# Москвин Кирилл Леонидович
## Ҡаҙаныштары

* Донъя чемпионы (1997, 2000);
* БДБ универсиадаһы чемпионы (1994, 1996);
* Рәсәй Кубоктары эйәһе (1995—1999);
* Донъя чемпионатының бронза призеры (2002);
* Профессионалдар араһында кикбоксинг буйынса донъя (2003), Европа һәм Рәсәй (икеһе лә — 2000 йылда) чемпионы.
# Кодлаштырыу

Кодлаштырыу (дөйөм мәғәнә) — ниндәй ҙә булһа тексты тәртипкә килтереү, өлөштәренә номер һуғыу, бүлектәргә, ярҙамсы бүлектәргә, параграфтарға бүлеү, шулай итеп, был текст менән эшләгәндә өҙөмтәләр һәм һылтанмалар ҡуйыуҙы еңелләштереү маҡсатына ла өлгәшелә. Боронғо һәм хәҙерге текстар өсөн әһәмиәтле.
Юриспруденцияла кодлаштырыу (кодификациялау) — хоҡуҡиәттә системалаштырыу ысулы, хоҡуҡ нормаларын эшкәртеү, үҙгәртеү, яңыртыуҙан, кодлаштырылған яңы акттар ҡабул итеүҙән ғибәрәт. Кодлаштырылған акттарға закон йыйынтыҡтары, кодекстар, ҡануниәт нигеҙҙәре, уставтар, регламенттар, положениелар һәм башҡалар инә.
# Сульмона

Сульмона (итал. Sulmona, лат. Sulmo) — Италия дәүләтендәге коммуна ҡалаһы. Сульмона Италияның Абруццо төбәгендә урынлашҡан, Л' Акуила административ үҙәгенә буйһона.
Сульмона ҡалаһының халҡы 25 307 кеше тәшкил итә (2005 йыл халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса). Сульмона ҡалаһының бер квадрат километрҙағы халыҡ тығыҙлығы — 433,93 кеше/км². Сульмона ҡалаһы территорияһының дөйөм майҙаны — 58,32 квадрат километрға тигеҙ. Сульмона ҡалаһы диңгеҙ кимәленән 405 метр бейеклектә һуҙылып ята. Туғандаш ҡалалары булып Констанца, Гамильтон, Бурхаузен һәм Закинф ҡалалары тора, улар менән Сульмона ҡалаһы иҡтисад, етештереү өлкәләрендә хеҙмәттәшлек итә.
Сульмона ҡалаһының почта индексы — 67039. Телефон коды — 0864.
Был Италия коммунаһының ҡурсалаусыһы итеп Сульмона ҡалаһында тыуып-үҫеп, шунда йәшәгән Изге Памфилийҙы иҫәпләйҙәр. Ҡурсалаусы Изге Памфилийҙың байрамын Сульмона ҡалаһының халҡы йыл һайын 28 апрелдә ҡала көнө итеп билдәләп тора.
Б. э. тиклемге 43 йылда Сульмонала боронғо рим шағиры Овидий тыуған, бында ижад иткән.