yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Илфат

Илфат — башҡорт ир-ат исеме.

# Илфат
## Этимологияһы

Илфат исеме төрки телле халыҡтарға ислам дине менән бергә ғәрәп теле аша ингән, дуҫлыҡ, берҙәмлек тигән мәғәнәгә эйә.

# Илфат
## Билдәле кешеләр

Әмиров Илфат Өлфәт улы (27.02.1990), көрәшсе (единоборство) көрәшсеһе. Ҡатнаш яңғыҙ ҡара-ҡаршы тороу көрәше, комплекслы ҡара-ҡаршы тороу көрәше һәм тулы контактлы карате буйынса Рәсәй чемпионы. Мәскәүҙә «EVOLVE GYM» ҡара-ҡаршы тороу көрәше һәм кроссфит клубына нигеҙ һалыусы һәм клуб хужаһы.
Закиров Илфат Индулис улы (9 февраль 1970 йыл — 14 март 2000 йыл) — Рәсәй Федерацияһы Геройы, өлкән лейтенант, Чечен Республикаһында барған хәрби хәрәкәттә «Кречет» (Шоңҡар) махсус тәғәйенләнешле бүлектең штурм төркөмө командиры була. 2000 йылдың 14 мартында, Чечен Республикаһы Урус-Мартан районы Комсомольское ауылында һәләк була. Ижевск ҡалаһында ерләнгән.
Ғәлләмов Илфат Ваис улы (1955 йыл), тарихсы-архивсы, дәүләт эшмәкәре. 1986—2013 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Архив эштәре буйынса идаралығының начальник урынбаҫары, 2013—2019 йылдарҙа — начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, «Башҡортостан Республикаһында фиҙакәр хеҙмәте өсөн» отличие билдәһе кавалеры, Балаҡатай районының почётлы гражданы.
Ғөбәйҙуллин Илфат Рим улы (3 август 1963 йыл — 2020 йыл) — Ҡатай төбәгенән сыҡҡан ғалим, медицина фәндәре кандидаты. 1985 йылда Ижевск медицина институтының стоматология факультетын тамамлай. 1990 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университетының кеше анатомияһы кафедраһында, 2020 йылдан терапия стоматологияһы кафедраһында доцент вазифаһында хеҙмәт итә. Илфат Рим улы 150-нән ашыу ғилми хеҙмәт, 3 уҡыу әсбабы авторы. 10 йылдан артыҡ стоматология факультеты студенттарының производство практикаһына етәкселек итә.
Ҡотлобулатов Илфат Лотфулла улы (23 октябрь 1966 йыл) — Башҡортостандың атҡаҙанған торлаҡ-коммуналь хужалығы хеҙмәткәре.
Йомағолов Илфат Ғәбделәхәт улы (30 июнь 1962 йыл — 22 сентябрь 2018 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы.
Мерәҫов Илфат — Сулпан (балалар театры) артисы, халыҡ йырҙарын башҡарыусы.

# Илфат
## Атаһының исеме

Ғарифуллин Илдар Илфат улы (27 май 1963 йыл) — спортсы, саңғы икебәйгеһе буйынса СССР‑ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1984). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2006).
# Алексеевск

Алексеевск — Татарстан Республикаһындағы Алексеевск районының үҙәге.
# Дикая (Луптюг ҡушылдығы)

Дикая — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Луптюг йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Дикая (Луптюг ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000040878
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004087
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Арғаяш (күл, Арғаяш районы)

Арғаяш — (рус. Аргая́ш) - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы күл

# Арғаяш (күл, Арғаяш районы)
## Тасуирламаһы

Күл Силәбе өлкәһенең Арғаяш районына һәм үҙенең ярындағы ҡасабаға атама биргән, райондың үҙәк өлөшөндә урынлашҡан.
* Майҙаны — 700 (икенсе мәҡлүмәттәр буйынса 676) га.
* Уртаса тәрәнлеге — 5-6 метр, иң тәрән ере — 7.
* Һыу көҙгөһө — 243,4 м.
* Минераллылығы — 862 мг/л
* Һыу күләме — 33,1 млн. куб. м.
* Һыуйыйғыс майҙаны — 23,4 км².
Күл төбөнә ҡалын ләм ҡатламы түшәлгән, органик матдәләргә бай, микроорганизмдарға йәшәү өсөн уңайлы шарттар бар. Ҡеүәтле ләм ҡатламы 0,5 – 0,7 м тәшкил итә, күләме 2 млн. куб метрҙан ашыу. Яр һыҙаттары һөҙәк, башлыса муртыҡ ултырмаларҙан тора.
Һыуы сөсө, минераллылығы 800 - 1000 мг/л. Өҫтөнлөклө иондары буйынса һыуы гидрокарбонатлы-магнийлы типҡа ҡарай.
Күл менән Ҡыштым балыҡсылыҡ хужалығы файҙалана.
Тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителгән.

# Арғаяш (күл, Арғаяш районы)
## Географияһы

Күл Урал тауҙарының Көнбайыш Себер уйһыулыҡтарына күсә барған Урал аръяғы тигеҙлегендә урынлашҡан. Боронғо тектоник ҡуҙғалыш һәм экзоген процестар арҡаһында барлыҡҡа килгән сөмкәлә хасил булған.
Күлдең көнбайыш ярында Арғаяш районы үҙәге Арғаяш ауылы урынлашҡан. Көньяғында — Бәжекәй, төньяғында — Арғаяштан ҡайын урманы менән айырылған Норкино ауылдары тора.
Көньяҡ-көнбайыш яры буйлап автомобиль юлдары үтә күл Силәбе — Ҡыштым — Екатеринбург тимер юлы һәм шул уҡ йүнәлештә автомобиль юлы үтә.

# Арғаяш (күл, Арғаяш районы)
## Этимологияһы

Күл атамаһының барлыҡҡа килеүе тураһында Силәбе өлкәһе географы, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа:
   На ландкарте Исетской провинции 1742 г. — Агаяш. В записях ХIХ в. встречается в форме Яргояш. Обычно воспроизводится от башкирских слов: яр — «берег», кояш — «солнце» и переводится «солнечный берег». Соответствует и древнему тюркскому личному мужскому имени Агайяш или Аргайяш, Ергаяш. Любопытно отметить, что название другого озера Аргаяш, что на территории города Миасса, в источниках ХVIII в. записано Ергаяш..

# Арғаяш (күл, Арғаяш районы)
## Флораһы һәм фаунаһы

Урман-дала үҫемлектәре үҫә, тупрағы - һелтеле ҡара тупраҡ һәм һоро урман төрөнә ҡарай.
Күлдә табан балыҡ, алабуға, сабаҡ, шырт балыҡ, суртан, карп тереклек итә.
Балыҡсылыҡ хужалығы алабалыҡ, рипус, карпом, суртан селбәрәләре ебәреп тора башлаған.
# Ишембай (мәғәнәләр)

Ишембай төшөнсәһенең мәғәнәләре:
* Ишембай — Башҡортостандағы ҡала;
* Ишембай районы — Башҡортостандағы район;
* Ишембай — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл;
* Ишембай — шашка клубы;
* Ишембай — башҡорт ир-ат исеме;
# Үрнәк ауыл Советы (Саҡмағош районы)

Үрнәк ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы муниципаль районының административ- территориаль һәм муниципаль берәмеге. Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Үрнәк ауыл Советы (Саҡмағош районы)
## Составы

Үрнәк ауылы,
Аблай ауылы,
Бәрҙәсле ауылы,
Киндеркүл ауылы,
Күсәкәй ауылы,
Ҡыҙыл Йондоҙ ауылы,
Нур ауылы,
Йәш Көс ауылы.
# Иҫкилде

Иҫкилде — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Беүә йылғаһының һул ярына тамағынан 201 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Иҫкилде
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Беүә башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101112111100015994
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101599
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# 1869 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1869 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1869 MDCCCLXIX |
| Юлиан стилендә | 1868—1869 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2621—2622 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7377—7378 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5629—5630 ה'תרכ"ט — ה'תר"ל |
| Мосолман календары | 1285—1287 |
| Боронғо әрмән календары | 1318 ԹՎ ՌՅԺԸ |
| Ҡытай календары | 4565—4566 戊辰—己巳 жёлтый дракон — жёлтая змея |
| Эфиопа календары | 1861—1862 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1925—1926 |
| - Шака самват | 1791—1792 |
| - Кали-юга | 4970—4971 |
| Иран календары | 1247—1248 |
1869 йыл — кесаҙна көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Ургуда

Ургуда — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Минзәлә йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Ургуда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028930
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102893
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Постолова

Постолова (укр. Постолова) — Украиналағы йылға. Винница өлкәһенең Козятын һәм Калиновка райондары аша көньяҡҡа табан аға. Көньяҡ Бугтың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 41 километр. Бассейн майҙаны - 455 км².
# Малиновецкая Курденьга

Малиновецкая Курденьга (Үрге Курденьга) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 234 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Малиновецкая Курденьга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010958
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001095
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әбүзәров Хисмәт Ниғәмәтйән улы

Хисмәт Ниғәмәтйән улы Әбүзәров — Башҡортостан Республикаһының «Мәжит Ғафури — XXI быуат» төбәк йәмәғәт ойошмаһын булдырыусы һәм ойоштороусы.
1980—1985 йылдарҙа Өфө ҡалаһы Орджоникидзе районы буйынса 56-сы Орджоникидзе һайлау округынан һайланған Унынсы саҡырылыш БАССР Юғары Советы депутаты.
# Кесе Лесь-Я

Кесе Лесь-Я — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Эсс йылғаһының уң ярына тамағынан 60,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кесе Лесь-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300015811
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301581
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ибрай (исем)

Ибрай — башҡорт ир-ат исеме.

# Ибрай (исем)
## Этимология

Ибрай исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Ибраһим пәйғәмбәр исеменең ҡыҫҡартылған варианты.

# Ибрай (исем)
## Билдәле кешеләр

Ибрай Алтынсарин (ҡаҙ. Ыбырай Алтынсарин) (20 октябрь (1 ноябрь) 1841 — 17 июль (29 июль) 1889) — ҡаҙаҡ педагог-мәғрифәтсеһе, яҙыусы, фольклорсы, йәмәғәт эшмәкәре, этнограф. Әсбаптар авторы («Казахская хрестоматия» (1879; 2 баҫмаһы — 1906) һәм «Начальное руководство к обучению казахов русскому языку» (1879), мәҫәлдәр һәм хикәйәләр авторы, Л. Н. Толстой, И. А. Крылов әҫәрҙәрен тәржемә итеүсе.

# Ибрай (исем)
## Ауылдар

Ибрай (рус. Ибраево) — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл.
Ибрай — Ауырғазы районындағы ауыл.
Ибрай — Бишбүләк районындағы ауыл.
Ибрай — Ишембай районындағы ауыл.
Ибрай — Ҡыйғы районындағы ауыл.
Ибрай (рус. Ибраево) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл.
Ибрай, боронғо атамаһы Аҡман (рус. Ибраево) — Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районындағы ауыл.
Иҫке Ибрай (рус. Старое Ибраево) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл.
Кесе Ибрай (рус. Малое Ибраево) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл.
Түбәнге Ибрай (рус. Нижнеибраево) — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл.
# Ельчо (мәғәнәләр)

* Ельчо (йылға) — Чилиҙың Лос-Лагос өлкәһенән аҡҡан йылға.
* Ельчо (күл)
# Ғәйнанов Риф Фәтҡелбаян улы

Ғәйнанов Риф Фәтҡелбаян улы (14 май 1958 йыл — 14 ноябрь 2009 йыл) — Бөтә донъя һәм Бөтә Рәсәй билбау көрәше федерацияһын ойоштороусы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған спорт мастеры. ЮНЕСКОның милли спорт төрҙәре буйынса кәңәшсеһе.

# Ғәйнанов Риф Фәтҡелбаян улы
## Биографияһы

Риф Фәтҡелбаян улы Ғәйнанов 1958 йылдың 14 майында Башҡорт АССР-ының Октябрьский ҡалаһында тыуған. 1981 йылда ГЦОЛИФК-ты тамамлай. 1985—1992 йылдарҙа классик көрәш буйынса СССР (профсоюздар ДСО-һы) йыйылма командаһының өлкән тренеры .
2002 йылдан — Бөтә Рәсәй билбаулы көрәш федерацияһы президенты, 2003 йылдан — Халыҡ-ара билбаулы көрәш федерацияһы президенты.
1991 йылда уға классик көрәш буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры исеме бирелә.
Педагогия фәндәре кандидаты.
2009 йылдың 14 ноябрендә ғаиләһе менән Таиландта ялда булғанда йөрәге туҡтауҙан ҡапыл вафат була. 2009 йылдың 21 ноябрендә Мәскәүҙә ерләнә.

# Ғәйнанов Риф Фәтҡелбаян улы
## Спорт һөҙөмтәләре

* Донъя кубогын яулаусы (1983 й.)
* СССР кубогын яулаусы (1984 й.)
# Мирхәйева Ғәйникамал Әкрәм ҡыҙы

Мирхәйева-Абдуллина Ғәйникамал Әкрәм ҡыҙы (10 февраль 1927 йыл— ? август 2017 йыл) — уҡытыусы, йәмәғәт эшмәкәре, тыуған яҡты өйрәнеүсе. Башҡортостан уҡытыусыларның I съезы делегаты (1955), Мәсетле районының Рәшит Әхтәри исемендәге премия лауреаты (2016).

# Мирхәйева Ғәйникамал Әкрәм ҡыҙы
## Биографияһы

Ғәйникамал Әкрәм ҡыҙы Мирхәйева-Мирхәйева 1927 йылдың 10 февралендә Башҡорт АССР-ы хәҙерге Ҡыйғы районы Алағуҙ ауылында тыуған.1942 йылда атаһы Мәскәү янындағы һуғышта һәләк була. 1943 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының әҙерлек курсын тамамлап, география факультетына уҡырға инә. 1947 йылда ошо институтта (хәҙер Башҡорт дәүләт университеты) юғары һөнәри белем ала һәм юллама менән Мәсетле районына эшкә ебәрелә. 1947-1980 йылдарҙа Ләмәҙ-Тамаҡ, Дыуан-Мәсетле мәктәптәрендә географиянан белем бирә, уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса мөдир вазифаһын башҡара. 1955 йылда Башҡортостан уҡытыусыларының I съезына делегат итеп һайлана. «Ауылдың почетлы гражданы» исеме бирелгән

# Мирхәйева Ғәйникамал Әкрәм ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Ғәйникамал Мирхәйева мәктәптә тыуған яҡты өйрәнеү музейына нигеҙ һала. Тиҫтәләрсә йыл дауамында унда йөҙәрләгән экспонат туплана. Төнъяҡ-көнсығыш райондарының тарихын, унда йәшәгән халыҡтың тормош-көнкүрешен өйрәнә, бай материалдар туплап, китаптар баҫтыра, газета-журналдарға мәҡәләләр яҙа.

# Мирхәйева Ғәйникамал Әкрәм ҡыҙы
## Китаптары

* «Тарих яҙыр инем ташына» (2011).

# Мирхәйева Ғәйникамал Әкрәм ҡыҙы
## Ғаиләһе

* Тормош иптәше Ишмөхәмәт Абдуллин?, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡытыусы;
* ҡыҙары: Земфира — Башҡортостандың ауыл хужалығы министрлығы хеҙмәткәре, Әлфиә менән Зөлхизә — уҡытыусы;
* улы Зөфәр — табип.

# Мирхәйева Ғәйникамал Әкрәм ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәшит Әхтәри исемендәге премия лауреаты (2016)
# Шверштедт (Веймар)

Шверштедт (Веймар) (нем. Schwerstedt (bei Weimar)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 347 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,8 км². Диңгеҙ кимәленән 204 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99439 һәм автомобиль коды — AP.
# Нарсдорф

Нарсдорф (нем. Narsdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1790 кеше йәшәй. Майҙаны — 24,49 км². Диңгеҙ кимәленән 252 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4657 һәм автомобиль коды L.
# Семенычевка

Семенычевка — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Анлы йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Семенычевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100008081
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100808
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Вязовка (Оло Вязовка ҡушылдығы)

Кесе Вязовка — Рәсәй йылғаһы. Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Вязовка йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Кесе Вязовка (Оло Вязовка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чапаевка, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001212112100008787
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100878
* Бассейн коды — 11.01.00.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Баһауетдин Әдүтов

Баһауетдин Әдүтов (рус. Багаутдин Адутов; 1788 йыл — ?) — зауряд-есаул, кантон начальнигы. 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы

# Баһауетдин Әдүтов
## Биографяһы

Баһауетдин Әдүтов Пермь наместниклығы Уҫы өйәҙе Ғәйнә улусының (хәҙерге Пермь крайы Барҙы районы) Үдик (Епалчиха) ауылында кантон начальниктары булған Әдүтовтар ғаиләһендә тыуа. Атаһы Мөхәмәҙиә Әдүтов 1‑се башҡорт кантоны начальнигы була. Уның улдары Баһауетдин, Камалетдин (1801-?) һәм Низаметдин. Камалетдин да зауряд-есаул, 1831—1841 йылдарҙа 1‑се башҡорт кантоны начальнигы була. Низаметдин хорунжий булып хеҙмәт итә, ул 1850 йылда 1‑се башҡорт кантоны начальнигы булып тора, уның 5 тирмәне була.
Баһауетдин Әдутов хәрби хеҙмәттә 1806 йылдан. 1811 йылдан алып юрта есаулы, 1812 йылдан поход старшинаһы булып хеҙмәт итә, 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнаша.
1814—1816 йылдарҙа Себер даруғаһында дистанция начальнигы. 1820—1831 йылдарҙа 1‑се башҡорт кантоны начальнигы, 14‑се класс чиновнигы була (1821).
Иркутск губернаһында 2 йыл дауамында дистанция начальнигы сифатында этаплы хеҙмәттә була. 2 тирмәне була. 1831 йылда Санкт-Петербургта Башҡорт-мишәр ғәскәрҙәре депутацияһы составында император Николай I аудиенцияһында ҡатнаша. «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы менән бүләкләнгән
# Ғиләжев Мансаф Тажетдин улы

Ғиләжев Мансаф Тажетдин улы (17 май 1933 йыл — 13 октябрь 2021 йыл) — журналист һәм яҙыусы. 1962 йылдан СССР-ҙың Журналистар, 1986 йылдан Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990), Шәһит Хоҙайбирҙин (1994) һәм Ғилемдар Рамаҙанов (2008) исемендәге премиялар лауреаты.

# Ғиләжев Мансаф Тажетдин улы
## Биографияһы

Мансаф Тажетдин улы Ғиләжев 1933 йылдың 17 майында Саҡмағош районының Иҫке Бәшир ауыл советына ҡараған Сәрмәсән йылғаһы буйындағы Яңы Йомран ауылында тыуған. Күрше Яңы Ҡалмаш ауылында тулы булмаға урта мәктәптә белем алғас, 1947 йылда Борай районының Салҡаҡ урта мәктәбенә уҡырға китә. Өлгөргәнлек аттестаты алғас, Алдар ауылында башланғыс мәктәптә мөдир булып эшләй. Өс йыл армия сафтарында хеҙмәт итә. Ҡырғыҙ далаларында осоусылар мәктәбендә уҡый. Офицер погондарын һалғас, К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡырға инә, һәм 1960 йылда тамамлай.
Сирек быуатҡа яҡын ғүмерен Башҡортостан телевидениеһында мөхәррир, өлкән мөхәррир, баш мөхәррир вазифаларын башҡарып үтә. 1984 йылда Мансаф Ғиләжевты Башҡортостан китап нәшриәтенә эшкә күсерәләр. Унда дүрт йылға яҡын баш мөхәррир булып эшләй. Ул — 1986 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Ғиләжев Мансаф Тажетдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре
* Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты,
* Миҙалдар
# Быковка (Липовка ҡушылдығы)

Быковка — Рәсәй йылғаһы. Һамар өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Липовка йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Быковка (Липовка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суҡ йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000612112100006065
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100606
* Бассейн коды — 11.01.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Алебастр ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)

Алебастр ҡасабаһы — Ишембай ҡалаһы биҫтәһе, ҡаланың төньяҡ көнсығышында, Тәйрүк йылғаһы буйында урынлашҡан. Смаҡай һәм Майский биҫтәләре менән сиктәш.
Смаҡай ҡасабаһы менән тығыҙ бәйләнгән: ике ҡасабаны ла бер үк автобус маршруты хеҙмәтләндерә, һайлауҙар үткәрелгәндә Смаҡай менән Алебастр ҡасабалары халҡы бер үк һайлау участкаһына бара, территориаль йәмәғәт үҙидараһы ла икеһенә берәү һәм башҡалар.
Биҫта территорияһында торлаҡ йорттарҙа, «Алебастр» баҡса йәмғиәтенең баҡса участкалары ла бар. Гараждар территорияһы ла был биҫтәгә ҡарай. Һуғыш ваҡытында һәм һуғыштан һуңғы йылдарҙа биҫтәгә терәлеп кенә ятҡан тауҙан алебастр алыу өсөн сырье сығалар, кирбес заводы ла эшләгән була.

# Алебастр ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)
## Тарихы

Биҫтәнең исеме Алебастр заводы өсөн алебастр алынған Алебастр тауы атамаһынан алынған.

# Алебастр ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)
## Иҡтисады

Алебастр һәм Смаҡай ҡасабалары «Смаҡай» территориаль йәмәғәт үҙидараһына ҡарай (2009 йылда Бөтә Рәсәй йәмәғәт һәм коммерция булмаған ойошмалар реестрында теркәлә). 2005 йылдан Смаҡай һәм Алебастр ҡасабаларында Аҡһаҡалдар ҡоро тергеҙелә. Был ижтимағы ойошма иң тәүге сиратта власть органдарының иғтибарын биҫтәләрҙә йәшәгән халыҡ өсөн көнүҙәк мәсьәләрҙе хәл итеүгә йүнәлтергә тырыша: шәхси ихатала аҫралған мал өсөн көтөү биләмәләре, сабынлыҡтар бүлеү, территорияны сүп-сарҙан таҙартыу, аҙағыраҡ йорт төҙөү өсөн ер бүлеү мәсьәләһен хәл иткәндә лә Аҡһаҡалдар ҡороноң фекеренә өҫтөнлөк бирелә. Аҡһаҡалдар йәштәр менән эшкә ҙур иғтибар бүлә. Халыҡ бигерәк тә Аҡһаҡалдар ҡороноң эскелеккә ҡаршы алып барған эшен хуплай, ҡулдарынан килгәнсә ярҙам итергә тырыша.

# Алебастр ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)
## Сәйәсәт

Рәсәй Федерацияһының алтынсы саҡырылыш Федераль Йыйылышы Дәүләт Думаһына депутарттар һайлағанда Смаҡаә һәм Алебастр ҡасабалары 2147-се һайлау учксткаһына инә.

# Алебастр ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)
## Суд участкаһы

Алебастр ҡасабаһы халҡы кәрәк булғанда Башҡортостан Республикаһы Ишембай ҡалаһы һәм Ишембай районының 2-се Суд участкаһына мөрәжәғәт итә ала.

# Алебастр ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)
## Транспорт

* Ҡасабаны 3-сә ҡала автобус маршруты хеҙмәтләндерә

# Алебастр ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)
## Урамдары

* Тау урамы,
* Шишмә урамы,
* Тирмән урамы,
* Кооператив урам,
* Кирбес урамы