# Моисеенко Евсей Евсеевич

Евсей Евсеевич Моисеенко (15 [28] август 1916, Уварович, Могилев губернаһы — 29 ноябрь 1988 йыл, Ленинград) — СССР рәссамы, график һәм педагог, профессор (1963).
СССР Художество академияһы академигы (1973; 1962, мөхбир ағзаһы). СССР-ҙың халыҡ рәссамы (1970). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1986). Ленин премияһы (1974) һәм СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1983).

# Моисеенко Евсей Евсеевич
## Биографияһы һәм ижады

Евсей Евсеевич Моисеенко 1916 йылдың 15 (28) авгусында Рәсәй империяһы Могилев губернаһы Гомель өйәҙенең Уваровичи ауылында (хәҙер Белоруссияның Гомель өлкәһендәге Буда-Кошелевский районының ҡала тибындағы ҡасабаһы).
Ете класты тамамлағандан һуң, Мәскәүгә юллана, унда 1931 йылда М. И. Калинин исемендәге Художество-сәнәғәт училищеһына, металға биҙәк һалыу һәм папье-маше бүлегенә уҡырға инә. 1931—1935 йылдарҙа был училищела Ланге, Филимонов, Николаевта уҡый. Училищены биҙәк һалыу һәм папье-маше буйынса таамамлай. Диплом эше — «Чапаев» папка-адресы.
1935 йылда Моисеенко Ленинградта Һынлы сәнғәт институтына уҡырға и нә. Педагогтары араһында И. И. Бродский һәм В Н. Яковлев була. Рәссам булып формалашыуына А. А. Осмеркин ҙур йоғонто яһай, уның оҫтаханаһында уҡый
Бөйөк Ватан һуғышы оисеенконың дәрестәрен туҡтата: 1941 йылдың 5 июлендә үҙ теләге менән Моисеенко халыҡ ополчениеһына китә. Ленинград янында үҙенең часы менән ҡамауға һәм әсирлеккә эләгә. 1945 йылдың апреленә тиклем Альтенграбов концентрацион лагерыныда була . Союздаш ғәскәрҙәр тотҡон азат иткәндән һуң, уны теләге буйынса тыуған иленә ҡайтаралар. Һуғышты 3-се гвардия кавалерия корпусында һуғышып тамамлай.
1945 йылда демобилизацияланғандан һуң институтҡа әйләнеп ҡайта һәм 1947 йылда уны А. А. Осмеркин .оҫтаханаһында һынлы снәғәт рәссамы квалификацияһында тамамлай. Диплом эше — «Генерал Доватор» картинаһы.
Пейзаж, натюрморт оҫтаһы. Рәссамға билдәлелекте Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғышы темаларына «Красные пришли»(1961), «Матери, сёстры» (1967), «Черешня» (1969), «Победа» (1972), «9 Мая» (1975) станок картиналары килтерә. Был эштәрҙә ул һуғыш темаһын фәлсәфәүи яҡтан яңынан үҙгәртеп ҡарай
«Первая конная», «Красные пришли», «Вестники», «Черешня» картиналары СССР-ҙың халыҡ рәссамы исеменә лайыҡ була (1970).
Һуңғы йылдарҙа инжил сюжеттарына мөрәжәғәт итә («Распятие», 1988).
1958 йылдан тиклем һәм ғүмеренең аҙағына тиклем — СССР Художество академияһының И. Е. Репин исемендәге рәсем сәнғәте, скульптура һәм архитектура институтында шәхси оҫтахана етәксеһе. Рәссам бер нисә быуынды тәрбиәләй. 1963 йылда профессор дәрәжәһе ала.
Моисеенко манераһы өсөн киҫкен графика, оҫтахана композицияһы, сағыу, асыҡ төҫтәр хас.
Евсей Евсеевич Моисеенко 1988 йылдың 29 ноябрендә вафат була. Санкт-Петербургтың Литераторские мостки некрополендә Волков зыяратында ерләнә.

# Моисеенко Евсей Евсеевич
## Хәтер

* Санкт-Петербургта 1953 йылдан 1988 йылға тиклем Евсей Моисеенко йәшәгән һәм ижад иткән йортта (Суворов проспекты, 56), мемориаль таҡта ҡуйылған.
* Гомель өлкәһе, Буда-Кошелево ҡалаһында, 2007 йылдың 25 авгусында Е. Е. Моисеенко исемендәге картиналар галереяһы асыла.
* 2016 йылдың февралендә Моисеенконың «Азатлыҡ!» картинаһы шәхси эшҡыуар Андрей Филатовтың коллекцияларының береһе Ядва-Шем Мемориалына бушлай оҙайлы ваҡытҡа күргәҙмәгә ҡуйылыуға тапшырыла.

# Моисеенко Евсей Евсеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

— Социалистик Хеҙмәт Геройы (1986)
— Ленин ордены (1986)
— Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
— Халыҡтар Дуҫлығы ордены
— Ленин премияһы (1974) — «Годы боевые» картиналар циклы өсөн («Красные пришли», «Товарищи», «Черешня», «Победа»)
— СССР дәүләт премияһы (1983) — Память" картиналар серияһы өсөн («Из детства», «Ветераны», «Песня», «Память», «Август»)
— И. Е. Репин исемендәге РСФСР дәүләт премияһы (1966) — «Красные пришли» картинаһы өсөн
— СССР-ҙың халыҡ рәссамы (1970)
— РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1965)
— РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1963)
— СССР АХ тулы хоҡуҡлы ағзаһы (1973)
— СССР АХ мөхбир ағзаһы (1962
— СССР АХ көмөш миҙалы (1962)

# Моисеенко Евсей Евсеевич
## Уҡыусылары

* Шувалов Дмитрий Александрович
* Бедоев Шалва Евгеньевич
* Выстропов Андрей Петрович
* Кайрамбаев Жумакын Кожакынович
* Кичко Сергей Дмитриевич
* Орлова-Афиногенова Елена Львовна
* Петров Александр Иванович
* Романов Николай Александрович
* Хорошева Ольга Николаевна
* Худяков Алексей Леонидович
* Чиков Валентин Васильевич
* Яковлев Андрей Алексеевич
* Яхьяева Матлюба Мансуровна
* Мамедов Мамед рәссам, Семёрка төркөмө ҡатнашыусыһы (ижади берләшмә)"