yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Розита Соку

Розита Соку (грек. Ροζίτα Σώκου; 9 сентябрь 1923 йыл — 14 декабрь 2021 йыл) — Греция журналисы, яҙыусы, драматург, тәржемәсе.

# Розита Соку
## Карьераһы

Розита Соку Грецияла тәүге ҡатын-ҡыҙ журналистарҙың береһе була һәм 1946 йылда кино тәнҡитсеһе карьераһын башлай. Ул итальян журналисы һәм яҙыусыһы Манлио Марадеиға кейәүгә сыҡҡандан һуң Римға күскән. Италияла үҙенә эш табырға тырышҡанда ауырлыҡтар менән осрашҡас, ул үҙенең ҡыҙы менән, эшен яңынан тергеҙер өсөн, Грецияға ҡайтҡан. 1977—1983 йылдарҙа «Να η Ευκαιρία» телешоуында ҡатнашыу һөҙөмтәһендә Соку киң популярлыҡ яулай. 1992—1993 йылдарҙа ул Греция телевидениеһының яңы каналында үҙенең «Төнгө ҡунаҡтар» шоуын алып бара. Розита Соку шулай уҡ күп авторҙарҙың (Айзек Азимов, Ингмар Бергман, Станислав Лем, Олдос Хаксли) тәржемәләрен башҡарған. Ул театр менән мауыға һәм пьесалар, адаптациялар яҙа һәм башҡа бик күп эштәр башҡара. Шулай уҡ Розита Соку — Греция, Европа, донъя киноһы һәм мәҙәниәте тураһында бер нисә китап авторы.
Розита Сокуның ике китабы уның дуҫы Рудольф Нуриевҡа арналған. Ул раҫлауынса, Нуриев Европа балетына яңы этәргес биргән.
Журналистикаға индергән өлөшө өсөн ул Франция Хөкүмәтенең Сәнғәт һәм әҙәбиәт ордены (1986) миҙалы һәм Боцис фонды премияһы (1988) менән бүләкләнгән.

# Розита Соку
## Китаптары һәм баҫмалары

* The encephalopod — «Italia domani» (Rome, 1960); «Ekloghi» #183 (19-6-1960)
* Nureyev, Athens, 1982
* Anastassios, Athens, 1985
* Nureyev — as I knew him («Нуриев — мин уны шулай белдем»), Athens, 2003 ISBN 960-382-503-4
* Quai Voltaire, Athens, 1990-91
* Mario and I, December 2005 ISBN 960-03-4126-5
* Rosita’s Century, Ed. Odos Panos, November 2018 ISBN 9789604773039
# Пыжьян (Вычгрда ҡушылдығы)

Пыжьян — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 507 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Пыжьян (Вычгрда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017504
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001750
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Максим Горький ауыл Советы (Бәләбәй районы)

Максим Горький ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районындағы ауыл биләмәһе.
Административ үҙәге — село Максим Горький исемендәге тоҡомсолоҡ заводының Үҙәк усадьбаһы.

# Максим Горький ауыл Советы (Бәләбәй районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы раҫланған.

# Максим Горький ауыл Советы (Бәләбәй районы)
## Халҡы

* Халыҡ иҫәбе20022009201020122013201420151908↗2008↘1961↘1945↘1886↘1845↘1820
# Гросольберсдорф

Гросольберсдорф (нем. Gro?olbersdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3000 кеше йәшәй. Майҙаны — 22,61 км². Диңгеҙ кимәленән 480 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 94 320 943 409 429 һәм автомобиль коды MEK (элек: ZP, MAB).
# Вейга (йылға)

Вейга (Венга) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Онеж мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Вейга (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега мороно йылғалары бассейны Унежма йылғаһы бассейнының көнбайыш сигенән Золотница йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнсығыш сигенә тиклем (Онеге йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000212103000004144
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000414
* Бассейн коды — 03.01.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 1986 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1986 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1986 MCMLXXXVI |
| Юлиан стилендә | 1985 — 1986 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2738 — 2739 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7494 — 7495 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5746 — 5747 ה'תשמ"ו — ה'תשמ"ז |
| Мосолман календары | 1407 — 1408 |
| Боронғо әрмән календары | 1435 ԹՎ ՌՆԼԵ |
| Ҡытай календары | 4682 — 4683 (с 9 февраль) 乙丑 — 丙寅 синяя корова — красный тигр |
| Эфиопа календары | 1978 — 1979 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 2042 — 2043 |
| - Шака самват | 1908 — 1909 |
| Иран календары | 1364 — 1365 |
1986 (бер мең туғыҙ йөҙ һикһән алтынсы) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шаршамбы көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1986 йылы, 2 мең йыллыҡтың 986 йылы, XX быуаттың 86 йылы, XX быуаттың 9 ун йыллығының 6 йылы, 1980 йылдарҙың 7 йылы.

# 1986 йыл
## Вафат булғандар

* Ҡужаҡов Морат Ғәлләм улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 10 май — Күсимов Таһир Тайып улы, генерал-майор, Советтар Союзы Геройы (1944).
# Сәфәрғәлин Тайып Әйүп улы

Сәфәрғәлин Тайып Әйүп улы (рус. Сафаргалин Таип Аюпович 1907 йыл — 19 август 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, ҡыҙылармеец, ефрейтор. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943) кавалеры.

# Сәфәрғәлин Тайып Әйүп улы
## Биографияһы

'Сәфәрғәлин Тайып Әйүп улы 1907 йылда хәҙерге Башҡортостандың Учалы районы Ҡоҙаш ауылында тыуа. 1941 йылда Учалы район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 64-се гвария уҡсылар дивизияһының 160-сы гвардия уҡсылар полкында, 54-се гвардия уҡсылар дивизияһында, 112-се кавалерия дивизияһы 275-се кавалерия полкының 4-се эскадронында ҡылыссы, пулеметсы булып хеҙмәт итә.
Иптәш Сәфәрғәлин немец оккупанттары менән һуғышта иҫ киткес ҡаһарманлыҡ һәм ҡыйыулыҡ күрһәтә. Алышҡа һәр ваҡыт беренселәр иҫәбендә бара. Курск өлкәһенең Озерки ауылы янында оборонала булып, дошмандың ун ике һалдатын юҡ итә. 1942 йылдың 19 ноябрендәге һуңғы һуғышта дошмандың бер танкын юҡ итә. Дошмандар менән көслө һуғыштарҙа ҡаты яралар ала. Ошо батырлығы өсөн ҡыҙылармеец Сәфәрғәлин Тайып Әйүп улы 1942 йылдың 17 декабрендә Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була.
Пулеметсы ефрейтор Сәфәрғәлин Тайып Әйүп улы 1943 йылдың 19 авгусында Ростов өлкәһе территорияһында барған яуҙа һәләк була. Ростов өлкәһенең Куйбышев районы Елизветинка ауылында ерләнгән.
# Аҡакүл (Силәбе өлкәһе)

Аҡакүл — рус. Акаку́ль -башҡ. Аҡҡанкүл - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһендәге күл.

# Аҡакүл (Силәбе өлкәһе)
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнеп, китаптар сығарған географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә күлдең исемен башҡортса «ака» (ага) һәм «күл» һүҙҙәре ҡушылыуҙан килеп сыҡҡан тип яҙа. Был күл ысынлап та үҙе янындағы һыу ятҡылыҡтары менән үҙенән сыҡҡан шишмәләр менән тоташыулы (мәҫәлән, Оло Аҡкүл менән). Йәғни, күлдең башҡортса атамаһы - Аҡҡанкүл икәнлеге аңлашыла.

# Аҡакүл (Силәбе өлкәһе)
## Дөйөм мәғлүмәттәр

Күл Ҡыштым, Озёрск ҡалалары һәм Арғаяш районы сиктәре аралығында урынлашҡан. Майҙаны — 10 км². Уртаса тәрәнлеге — 4,8 м, иң тәрәне — 12,5 м. Һыу көҙгөһө — 253,4 м. Күлдәрҙә ҡорман, сабаҡ, алабуға, этеш, суртан кеүек балыҡтар тереклек итә .
Күлдә утауҙар әҙ. Уртаһындағы (ярҙан 200 м) ағаслы-ҡаялы исемһеҙ ҙур утрау ғына айырылып тора, йәнә шул тирәлә бер нисә ваҡ утраусыҡ бар - улары ярҙан алыҫ түгел.
Ярҙарында ҙур тораҡ пункттар юҡ, әммә күп һанлы ял йорттары һәм йәйге балалар лагерҙары урынлашҡан.
Күлдең көньяҡ яҡ ярында - таш карьерҙары һәм ярҙамсы хужалыҡтар, төньяғында — һыу ҡыуғыс ҡоролма. Көньяҡ ярҙан 1 км алыҫлыҡта — Аҡакүл үҙәне тигән ерҙә - һаҙлыҡ. Күлдең төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә шулай уҡ яр буйҙары ҡамышлыҡ менән ҡапланған, һаҙлыҡлы.
Томск дәүләт университеты (ТДУ) - ғилми хеҙмәткәрҙәренең мәғлүмәттәре буйынса, күлдең радиация фоны тәбиғи фонынан 50 тапҡырҙан артып киткәне теркәлгән

# Аҡакүл (Силәбе өлкәһе)
## Шулай уҡ ҡара

* Аракүл
# Бәғел

Бәғел, (Ваал) (дөйөм семит. baʿl, финик. 𐤁𐤏𐤋, бор.-йәһ. בעל‎ - "хужа; хаким», рус. Баал) - ғөмүмән, көнбайыш-семит мифологияһында төрлө илаһтар өҫтөнән «илаһ, хаким» эпитеты булып тора. Шулай уҡ шумер-аккад мифологияһында тәғәйен илаһ булып торған, ул Финикия, Ханаан һәм Сүриәлә йәшен атыусы, уңдырышлылыҡ, һыу, һуғыш, күк, ҡояш илаһы булараҡ танылған булған.

# Бәғел
## Тарихы

Бәғел йәки Баал — был термин бик боронғо Левантта төрлө илаһтарға ҡарата ҡулланылған. Элек ғалимдар был исемде төрлө Ҡояш илаһтарына бәйләһә, боронғо яҙыуҙарҙа Ваал һүҙе махсус рәүештә дауыл һәм уңдырышлылыҡ илаһы Һадад өсөн ҡулланылғаны күренә.
Быуаттар дауамында йыйып, төҙөлгән Танахта Ваал тигән термин ҡайһы саҡ боронғо ханаан дине илаһтарын, ә бәғзе берҙә Ҡояш илаһы Хададты билдәләү өсөн ҡулланылған. Артабан Хадад демонологиялағы Вельзевул менән бер рәттән, ялған илаһ итеп ҡарала, был ҡараш шулай уҡ исламда һәм христианлыҡта урын алған.
Библияға ярашлы, Баалға хеҙмәт итеү кешеләтә ҡорбан килтереү, шул иҫәптән балаларын утта яндырып үлтереүҙе үҙ эсенә ала.

# Бәғел
## Ҡөрьәндә

Ҡөрьәндә Бәғел ике тапҡыр Ильяс пәйғәмбәргә бәйле телгә алына. Ильяс пәйғәмбәр үҙ халҡын Тәүхидкә (Бер аллалыҡҡа) өндәр өсөн ебәрелгән булған (6:85; 37:123-126).
* Шөбһәһеҙ, Ильяс та пәйғәмбәр булды. (Ильяс) халҡына әйтте: — Һеҙ Аллаһтан (гөнаһ ҡылыуҙан, яза алыуҙан) ҡурҡмайһығыҙмы? — тине. (,) — Юҡтан бар итеүселәрҙең иң изгелеклеһе булған, һеҙҙең дә Раббығыҙ булған, һеҙҙән әүәл килгән ата-бабаларығыҙҙың да Раббыһы булған Аллаһты инҡар итеп, Бәғелгә (Баалға) табынаһығыҙмы?
* Ас-Саффат 37:123-126)

# Бәғел
## Ҡөрьәндә
### Аяттарҙың тәфсирҙәре

"Бәғел (Баал) — Шамда Бәк исемле шәһәрҙә йәшәүсе халыҡтың табына торған алтын һыны — бот. Был ҡала бөгөн «Баалбәк» тип йөрөтөлә» - (Хәсән Чантай тәфсиренән.) «Бәғел (Баал)— ул Ҡояш аллаһы, Тәңреләштерелгән Ҡояш» - (Мөхәммәд Али тәфсиренән)
# Рәсмәкәй ауыл Советы (Кушнаренко районы)

Рәсмәкәй ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Кушнаренко районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Байталлы ауылы.

# Рәсмәкәй ауыл Советы (Кушнаренко районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Рәсмәкәй ауыл Советы (Кушнаренко районы)
## Билдәле шәхестәре

* Ғатауллин Зәбир Сабир улы (5 июнь 1949 йыл тыуған) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған төҙөүсеһе.
* Кәшфи Кәрипов (1892-1918) — башҡорт шағиры.
* Шәмсетдинов Мөхәмәт Мөхәррәм улы (2 сентябрь 1927 — 30 август 1971) — бейеүсе, БАССР-ҙың халыҡ артисы (1955).

# Рәсмәкәй ауыл Советы (Кушнаренко районы)
## Етәкселәре
### Ауыл Советы хакимиәте башлыҡтары

* Еникеев Фидан Аслямович
# Уң Материковая

Уң Материковая — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ларь-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Уң Материковая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039047
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203904
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Йәнгел

Оло Йәнгел — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе, Ырымбур өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Яйыҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 2091 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 73 км.

# Оло Йәнгел
## Йылғаны һыулаған ауылдар

Елембәт.

# Оло Йәнгел
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск гидроузеленән Ириклинск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200001892
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200189
* Бассейн коды — 12.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тюте

Тюте — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чуя йылғаһының һул ярына тамағынан 125 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Тюте
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005629
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100562
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кавой-Кыке

Кавой-Кыке — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Орловка йылғаһының һул ярына тамағынан 196 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Кавой-Кыке
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026279
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202627
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пелья

Пелья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пароп йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Пелья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011451
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201145
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Майоровка (Кума ҡушылдығы)

Майоровка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кума йылғаһының уң ярына тамағынан 454 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Майоровка (Кума ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300017310
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301731
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Донецк тимер юлының үҫеше һәм тарихы музейы

Донецк тимер юлының үҫеше һәм тарихы музейы, Донецк ҡалаһында Донецк станцияһы тимер юл вокзалы эргәһендә урынлашҡан.
2000 йылдың 4 авгусында Донецк тимер юлы төҙөлөүенең 130 йыллығына арналған. Коллекция туплаусы, музейға нигеҙ һалыусы һәм уның директоры Владимир Николаевич Донченко.
2000-дән ашыу экспонаттар документтарҙан, наградалар, тимер юлы униформаларынан, тимер юл ҡорамалдары һәм ҡоралдары, иҫке фотоһүрәттәр һәм башҡа материалдарҙан тора. Музей коллекцияһында Екатерина тимер юлының 25 йыллығына арналған 1909 йылғы китап, 1936 йылғы тимер юлсыларҙың кейемдәре, Морзе телеграф аппараттары, Рудзутак исемендәге урта башланғыс состав мәктәбен тамамлау тураһында билдә һаҡлана. Музей эскапозицияһы Юзово станцияһының элекке бинаһында урынлашҡан.
Музей хеҙмәткәрҙәре иҫке тимер юлы техникаһын йыйыу һәм тергеҙеү эштәре алып бара. ФД, Л, О, Э серияһы паровоздары табылған һәм тергеҙелгән. ТЭ3, 2ТЭ116, ЧМЭ5 һәм электровоз ВЛ8, вагонлы хәрәкәт итеүсе составтар бар, Генерал Брусилов һәм маршал Ворошилов ҡулланған вагондар реставрациялауҙы көтә
Музейҙа барыһы 25 берәмек раритет хәрәкәтсән состав. Уларҙың иң иҫкеһе -1898 йылда сығарылған Ворошилов вагон-салоны. Музейҙа 1929 йылда етештерелгән Ь-2062 паровозы һаҡлана, ул шулай уҡ «Кәкүк» исеме аҫтында билдәле. Был БДБ-ла берҙән-бер һаҡланып ҡалған экспонат.
* «Хәрби шрам»
* Паровоз будкаһында.
* «Кәкүк» Ь-2062
2006 йылда экспозиция тәгәрмәсле йөҙөүсе «К-61» транспортеры менән тулыландырыла — һуғыштан һуңғы ваҡыттарҙа бындай вездеходтар күпер кеүек стратегик объекттарҙа хәрбиләштерелгән тимер юлы һағы булараҡ ҡулланылған.
Музейҙың төп базаһы Донецкта. Филиалдары Ясиноватыйҙа, Славянскта, Ҡыҙыл Лиманда.
Музей Яңы Европаның тимер юлы мираҫының яҡлау фондында тора, Украина техник музейҙар хеҙмәткәрҙәренең ассоциацияһы ағзаһы булып тора.
Музей Рәсәй тимер юлдары бүләк иткән ЛВ паровозы менән тулыландырылған
Музей әле реконструкцияла, тимер юлы техникаһының майҙаны бер аҙ киңәйтелә
# Оныл (Весляна ҡушылдығы)

Оныл — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Весляна йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Оныл (Весляна ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001952
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100195
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ихый-Егарт

Ихый-Егарт — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лооль-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ихый-Егарт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200047635
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204763
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шолька

Шолька — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уста йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Шолька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000043441
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004344
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Ирдегән

Кесе Ирдегән - рус. Малые Ирдяги - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы күл

# Кесе Ирдегән
## Географияһы

Кесе Ирдегән күле Силәбе өлкәһенең Арғаяш районының төньяҡ-көнбайышында, Губернское ҡасабаһы янында, Өйәлге күленән алыҫ түгел урынлашҡан.
Силәбегә тиклем аралығы – 80 км, Екатеринбургҡа – 180 км.
Ярындағы кеше йәшәгән урындар: Беспаловское, Губернское, Кузнецкое ҡасабалары һәм Ҡыштым ҡалаһы.
Өйәлге күле менән Кесе Ирдегән араһында киңлеге 1 км муйын айырып тора. Оло Ирдегән күле менән ҡылымыҡ аша тоташҡан.
Географик координаттары: киңлеге - 55°29′55.38″N (55.498718), оҙонлоғо - 60°35′46.34″E (60.596206).

# Кесе Ирдегән
## Тасуирламаһы

* Уртаса тәрәнлеге: 3,5 м
* Максималь оҙонлоғо һәм киңлеге (км):2,7*2км
* Һыу сығанағы: атмосфера яуым-төшөмө иҫәбенә, шулай уҡ башҡа күлдәрҙән төшкән һыу менән туҡланған күл.
* Унан ағып сыға: Үҙъйылға (Тинес ҡушылдығы).
* Диңгеҙ кимәленән бейеклеге: 271м
* Һыу массаһы күләме: 6,6 млн м³.
* Майҙаны: 4км
* Һыуйыйғыс майҙаны: 20 км²
* Һыуҙың ҡатылығы 4,87 мг-экв/л.
* Һыуы: сөсө. Унда кислород әҙ, шуға балыҡ тонсоғоусан, әммә һыу планктоны бик бай. Минераллылығы 430 мг/л, химик составы буйынса гидрокарбонат-натрийлы төркөмгә инә.
* Төбө:ләмле.
Ташҡын ваҡытында һыуы Оло Ирдегәнгә ағып төшә. Һыу сифатына, күл торошона баҫыуҙарҙан аҡҡан һыу, көнкүреш ҡалдыҡтары, малсылыҡ һарҡындылары кире тәьҫир яһай.
Көнбайыш ярында Демидов төҙөттөргән канал ҡалдыҡтары һаҡланған, ул Кесе Ирдегән менән Өйәлге күле араһында ҡаҙылған булған. Ул әле лә ике күлде тоташтырып тора

# Кесе Ирдегән
## Флораһы һәм фаунаһы

Экологик шарттар арҡаһында күлде һыу үҫемлектәре баҫып бара, һайыға (20% самаһы һыу көҙгөһө күтерләнгән).
Һыуйыйғыс майҙандарында ҡарағай ҡатнаш ҡайын урмандары үҫә

# Кесе Ирдегән
## Этимологияһы

Шувалов Николай Иванович - Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә күлдең атамаһы башҡорт халҡының ир-ат исеменән килеп сыҡҡан тип яҙа: Ирдяги, Большое и Малое, озеро, Аргаяшский район.От распространенного в прошлом у башкир и татар тюркского мужского имени Ирдяк, Ирдеген.
Аңлашылыуынса, гидроним Иртуған тигән исемдән килеп сыҡҡан булыуы ихтимал. Башҡорт телендәге топонимдарҙа ҡалын һуҙынҡылы һүҙҙәрҙең һөйләштә нәҙеккә әйләнеүе - йыш күҙәтелгән күренеш. Иртуған атамаһы йылдар үтеү менән Ирдегән рәүешенә ингәндер.

# Кесе Ирдегән
## Шулай уҡ ҡара

* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге