yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Шаронов Андрей Владимирович

Шаронов Андрей Владимирович (11 февраль 1964 йыл) — «Сколково» Мәскәү идара итеү мәктәбе президенты, элекке Мәскәү Хөкүмәтендәге Мәскәү мэрының иҡтисади сәйәсәт мәсьәләләре буйынса урынбаҫары, Рәсәй Федерацияһының иҡтисади үҫеш һәм сауҙа министры урынбаҫары һәм Рәсәй Федерацияһы йәштәр эштәре буйынса Дәүләт комитеты рәйесе.

# Шаронов Андрей Владимирович
## Биографияһы

Андрей Шаронов 1964 йылдың 11 февралендәӨфөлә тыуған. Орджоникидзе исемендәге Өфө авиация институтын тамамлай һәм шунда инженер булып эшләй.
* 1987 — 1989 йылдар — Өфө авиация институтының ВЛКСМ комитеты секретары;
* 1989 — 1991 йылдар — СССР халыҡ депутаты (ВЛКСМ квотаһы буйынса һайланған);
* 1990 — 1991 йылдар — ВЛКСМ Үҙәк Комитеты секретары;
* 1991 — 1992 йылдар — РСФСР-ҙың Йәштәр сәйәсәте буйынса дәүләт комитеты рәйесе вазифаһын биләй;
* 1992 — 1996 йылдар — Рәсәй Федерацияһының Йәштәр эштәре буйынса комитетын етәкләй;
* декабрь 1996 йыл — Рәсәй Федерацияһы Иҡтисад министрлығында дөйөм социаль сәйәсәт департаменты начальнигы була;
* 1997 — 2007 йылдар — Рәсәй Федерацияһының иҡтисади үҫеш һәм сауҙа министры урынбаҫары, статс-секретарь һәм министрҙың беренсе урынбаҫары;
* 2007 — 2010 йылдар — ««Тройка Диалог» инвестиция компанияһы» ябыҡ акционерҙар компанияһының директорҙар советы рәйесе һәм идара директоры
* 2010 йылдың 22 декабрендә Мәскәү мэрының указы менән уның иҡтисади сәйәсәт мәсьәләләре буйынса урынбаҫары итеп тәғәйенләнә, бюджет формалаштырыу, сәнәғәт һәм иҡтисади сәйәсәт, шулай уҡ дәүләт күпләп һатып алыу, сауҙа һәм хеҙмәттәр күрһәтеү мәсьәләләре буйынса яуаплы була.
* 2013—2016 йылдар — СКОЛКОВО Мәскәү идара итеү мәктәбе ректоры.
* 2016 йылдың сентябренән — СКОЛКОВО Мәскәү идара итеү мәктәбе президенты.
* "Управляющая Компания «НефтеТрансСервис» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең директорҙар советы рәйесе, «Совкомфлот» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «НОВАТЭК» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «ФосАгро» асыҡ акционерҙар йәмғиәте директорҙар советы ағзаһы, ВТБ банкы асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Күҙәтеү Советына инә.
20-нән ашыу баҫтырған ғилми эш һәм мәҡәлә авторы, уйлап табыуға СССР-ҙың 5 авторлыҡ таныҡлығы эйәһе. Социология фәндәре кандидаты.

# Шаронов Андрей Владимирович
## Ғаиләһе

Ҡатыны Ольга шулай уҡ Өфө авиация институтында уҡый. 2012 йылдың 24 апреле төнөндә инсульттан вафат була. Ике балалары бар.

# Шаронов Андрей Владимирович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (2006).
* 2009 йылда «Бойондороҡһоҙ директор» номинацияһында «Аристос 2009» премияһы менән бүләкләнә, шулай уҡ ошо уҡ категорияла «Йыл директоры» исеме ала.
* 2009 йылда Почет ордены менән бүләкләнә.
* 2012 йылда «Эшлекле репутация» номинацияһында «2012 йыл шәхесе» премияһы лауреаты.
* 2014 йыл — Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең Маҡтау ҡағыҙы менән бүләкләнә.
* 2016 йыл — Бойондороҡһоҙ директорҙар ассоциацияһы һәм Рәсәй сәнәғәтселәре һәм эшҡыуарҙары союзының «Бойондороҡһоҙ директорҙар институты үҫешенә индергән өлөшө» махсус премияһын ала.
# Дәүләтша Игесәков

Дәүләтша Игесәков (1790—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

# Дәүләтша Игесәков
## Биографияһы

Дәүләтша Игесәков Ырымбур губернаһы Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы) Ҡыпсаҡ-Асҡар ауылында йәшәгән. Урядник булып хеҙмәт итә.
1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, 1814 йылдың аҙағына тиклем 13-сө Башҡорт атлы полкы составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 13-сө Башҡорт атлы полкы 12-се һәм 7-се кантон башҡорттарынан ойошторола һәм 1812 йылдың 22 октябрендә Түбәнге Новгородҡа бара. 1813 йылдың майында Түбәнге Новгород ополчениеһы менән бергә Варшава герцоглығына килә һәм Польша армияһы составына керә. 1813 йылдың 5 авгусынан Глогауҙы блокадалауҙа ҡатнаша һәм ҡәлғә бирелгәнсе уның составында һуғыша. 1814 йылдың 19 мартында союздаш ғәскәрҙәре составында 13-сө Башҡорт атлы полкы Парижға инә.

# Дәүләтша Игесәков
## Бүләктәре

* «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
# Короча (Нежеголя ҡушылдығы)

Короча (Корочка, Кароча) — Рәсәй йылғаһы. Белгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №1080 Нежеголь йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 91 км.

# Короча (Нежеголя ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Донец (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Северский Донец (һыу бассейнының Рәсәй бүлеге), йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400112107000010863
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001086
* Бассейн коды — 05.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Меридиан

Меридиан (лат. meridianus — төшкө, төш уртаһындағы; Ҡалып:Lang-lat2 — урта + Ҡалып:Lang-lat2) — ике полюс аша үтеп, Ер шарын уратып алған фарази һыҙыҡ.

# Меридиан
## Географик меридиан

Меридиа́н— Ер шарын әйләнеү күсәре буйынса киҫеп үткән яҫылыҡтағы ярым әйләнәләр . Һәр меридиан башҡа меридиандар менән Төньяҡ ҡотопТөньяҡ һәм Көньяҡ ҡотопта киҫешә. Хәҙерге мәғлүмәттәр буйынса, Ерҙең һәм меридианы оҙонлоғо 20 004 275 метрға тиң. Меридианда бөтә нөктәләр ҙә бер оҙонлоҡта, төрлө киңлектә яталар.

# Меридиан
## Географик меридиан
### Нуленсе меридиан

Хәҙерге ваҡытта башланғыс меридиан итеп Гринвич меридианы алына. Гринвич — Темза йылғаһының уң яҡ ярында, Лондондың көньяҡ-көнсығышанда урынлашҡан административ округ. Гринвич меридианынан иҫәпләү Халыҡ-ара меридианаль комиссия ҡарары буйынса 1884 йылдан иҫәпләнә.
# Башҡорт телендә морфонология

Башҡорт телендә морфонология — башҡорт тел ғилеменең һүҙ үҙгәреү, форма яһалыу һәм һүҙ яһалыу барышында үҙ-ара йоғонто яһашҡан төрлө типтағы морфемаларҙың фонологик структураһын өйрәнеүсе киҫәге.
Морфоноло́гия ("морфофонология" тигән һүҙҙең ҡыҫҡартылған варианты), шулай уҡ морфофонология, фономорфология — тел белеменең бер киҫәге, теге йәки был телдең фонемалар төҙөлөшө һәм составы, морфемаларының вариантлашыуы законсалыҡтарын, йәғни был телгә хас булған морфонологик күренештәр тупланмаһын өйрәнә. Инглиз телендә яҙылған хеҙмәттәрҙең күбеһендә (ҡайһы берҙә — урыҫ телендәгеләрҙә лә) морфонология морфофонемика (morphophonemics) тип йөрөтөлә.
Морфонологияның төп структураларын морфонемалар тәшкил итә. Ә морфонемалар — төрлө морфемаларҙың һүҙҙәрҙә бер-береһен алмаштырырға һәләтле фонемаларҙан торған варианттары ул.
Морфонемалар төҙөлөшө, фонемаларҙың типтары, һүҙҙәге урыны һәм башҡа билдәләр менән айырыла.
Башҡорт телендә морфонологик күренештәрҙең 4 төрө айырып йөрөтөлә:
* фонемаларҙың сиратлашыуы; был төргә һүҙ структураһындағы сиратлашыусы морфонемалар инә; һуҙынҡы морфонемаларҙың сиратлашыуы сингармонизм законына бәйле; тартынҡыларҙың сиратлашыуы — тамыр морфемаларының башында һәм аҙағында: [ҡ]ырын-[м]ырын ([ҡ—м]); я[п] — я[б]ыу ([п—б]) һ.б., шулай уҡ аффикстарҙың башында һәм аҙағында осрай, мәҫәлән: заман[д]аш — яу[ҙ]аш ( [д— ҙ]), ҡуйҙы[ҡ] — кейҙе[к] ([ҡ —к]); сиратлашыу осраҡтарының күбеһе ассимиляция һөҙөмтәһе булып тора;
* нигеҙҙәрҙең киҫелеүе; был төргә һуҙынҡыларҙың сифаты һәм һаны үҙгәреү хас: ха[лыҡ] — ха[лҡ]ым, ал[ты] — ал[тм]ыш, һа[ры] — һа[рғ]ылт һ.б., редупликация осрағында беренсе һүҙҙең бер өлөшө үҙгәрә, мәҫәлән, ту[п]-ту[лы], йо[п]-йо[мро] һ.б.; үҙләштерелгән һүҙҙәрҙә аҙаҡтағы [д], [т] төшөп ҡала: пое[зд] — пое[зғ]а, вла[ст’] — вла[сҡ]а һ.б., алмаштарҙа [л], [н] юғалтыла, мәҫәлән, у[л] — у[н]ы, ми[н] — ми[ң]ә һ.б;
* морфемаларҙың күбәйеүе; был төргә ҡараған сораҡтарҙа морфемалар араһына өҫтәмә морфема килеп инә, мәҫәлән, ике-[ш]-әр, оло-[ғ]-ай, кеҫә-[һ]-е, әбей-[һ]әбей һ.б.;
* фонемаларҙың берләшеүе; был төргә ҡараған осраҡтарҙа бер төрлө фонемаларҙың береһе төшөп ҡала, мәҫәлән, ҡапҡа артында — ҡапҡ[а]ртында, ҡарағас — ҡар[а]ғас, артистар — артис[т]ар һ.б.
# Бад-Бибра

Бад-Бибра (нем. Bad Bibra) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 2879 кеше йәшәй. Майҙаны — 22 км². Диңгеҙ кимәленән 280 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6647 һәм автомобиль коды — BLK.
# Ҡыҙҙар тауы

Ҡыҙҙар тауы — Башҡортостандың Салауат районында урынлашҡан тау. Диңгеҙ кимәленән 3 км бейеклектә, Арҡауыл ауылынан төньяҡ-төньяҡ-көнсығышта. Төбәк әһәмиәтендәге тәбиғәт ҡомартҡыһы (2005). Абсолют бейеклеге 360 м, сағыштырмаса - 50 м тәшкил итә. Төп тоҡомдары көңгөр ҡаттарынан тора. Тауҙың итәгендә Тоҙло шишмә башлана.
# Каландас

Каландас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының һул ярына тамағынан 615 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Каландас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200009294
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200929
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сандивей

Сандивей (Сандивэй) — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының һул ярына тамағынан 256 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 148 км.

# Сандивей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000072498
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007249
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Варн-Еган

Варн-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ай-Пим йылғаһының һул ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Варн-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200045839
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204583
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Камешница (Явенга ҡушылдығы)

Камешница — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Явенга йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Камешница (Явенга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005320
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000532
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ниәт

Ниәт (ғәр. نية‎) — Шәриғәттә бик мөһим төшөнсә. «Ниәт» башҡортса яҡшы аңлашылып тора, «мотивация», «интенция» тигәнгә тап килеп, ниндәйҙер ғәмәлде маҡсатын һәм мәғәнәһен яҡшы аңлап ҡылырға йыйыныу булып тора. Кешенең ҡылғанына баһа биргәндә уның ниәтен белеү шәриғәт буйынса хөкөм сығарғанда иҫәпкә алына. Намаҙ, ураҙа, никах, талаҡ өсөн башта ниәт ҡылына.

# Ниәт
## Ниәт — фикһ (мосолман хоҡуҡиәте) күҙлегенән

Ниәт ғибәҙәттә лә, мөғәмәләттә лә (донъяуи ғәмәлдәрҙә) иғтибарға алына һәм ҡарар сығарғанда юридик көскә эйә.

# Ниәт
## Ниәт — фикһ (мосолман хоҡуҡиәте) күҙлегенән
### Намаҙ ниәте

Ниәт намаҙ уҡығанда уның мотлаҡ булырға тейешле ғәмәле. Шунһыҙ намаҙ дөрөҫ һаналмай. Ниәт «Аллаһу әкбәр» тәкбиренә тиклем ҡылына, шунан намаҙ башлана. Ниәтте мотлаҡ тел менән әйтергә булмаһа ла, әммә уйлағанда мосолман ниндәй намаҙ уҡырға ниәтләнгәнен — фарызмы, сөннәтме әллә ҡаҙа ҡылыумы — күңелдән үткәрергә тейеш.
Шулай уҡ тәһәрәт тә, ғөсөл дә ниәт ҡылынып алына, ул ябай ғына йыуынып-сайынып алыу кеүек түгел, ә шәриғәткә ярашлы булырға тейеш.

# Ниәт
## Ниәт — фикһ (мосолман хоҡуҡиәте) күҙлегенән
### Ураҙалағы ниәт

Ураҙа тотоусы ла быны шәриғәткә ярашлы ниәт итеп башҡарырға тейеш. Ҡайһы бер мөжәһидтәр Рамаҙан айында ураҙа тотоусы иртәнге (сабах) намаҙына аҙан ҡысҡырылғансы ниәт әйтеп ҡалынырға тейеш тип һанай. Рамаҙан айынан һуң тотолған ураҙаларҙа өйләгә тиклем ниәт итергә кәрәк.
# Винновка

Винновка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тагил йылғаһының һул ярына тамағынан 245 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Винновка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005415
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200541
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Юнко-Шор (Ярей-Ю ҡушылдығы)

Юнко-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ярей-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Юнко-Шор (Ярей-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000091018
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009101
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Энс (йылға)

Энс (нем. Enns) — Үҙәк Европалағы йылға, Дунайҙың уң ҡушылдығы. Йылғаның оҙонлоғо 320 км. Йылғаның тамағы районында һыуҙың уртаса тотонолоуы 210 м³/сек тәшкил итә.
Энс йылғаһының башы Түбән Тауэрн тауҙарында, Австрия федераль ерҙәре Зальцбург биләмәһендә урынлашҡан. Артабан йылға төньяҡ-көнсығыш йүнәлештә Штирия биләмәһе буйынса Көнсығыш Альп тауҙар теҙмәләре араһындағы үҙәнлектән ағып үтә.
Штайрҙан төньяҡта Энс йылғаһы Үрге һәм Түбәнге Австрия араһында сик барлыҡҡа килтерә, улар урта быуаттарҙа «Энстан юғары Австрия» һәм «Энстан түбән Австрия» булараҡ билдәле булғандар. Энс йылғаһы Маутхаузен һәм Энс ҡалалары янында Дунай йылғаһына ҡушыла. Энс йылғаһы үҙәне буйлап Гезойзе милли паркы (Штирия ере, Австрия) урынлашҡан. Дөйөм алғанда парк йылға үҙәненең 110 километрын биләй. Энс йылғаһы ярында Энс ҡалаһы - Австрияның боронғо ҡалаһы урынлашҡан.
# Асыв-Вож (Аныб-Ю ҡушылдығы)

Асыв-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аныб-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Асыв-Вож (Аныб-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001638
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Паланга (футбол клубы)

«Паланга» (лит. Futbolo klubas Palanga) — Литваның футбол клубы. Паланга ҡалаһында урынлашҡан. 2010 йылда барлыҡҡа килгән.

# Паланга (футбол клубы)
## Ҡаҙаныштары

* Литва Чемпионы (0):
* Литва вице-чемпионы (0):
* Литва чемпионатының бронза призеры (0):
* Литва кубогы эйәһе (0):
* Литва кубогы финалсыһы (0):

# Паланга (футбол клубы)
## Сығыштар статистикаһы (2011—2019)

| Миҙгел | Кимәл | Лига | Урын |
| 2011 | 3. | II лига | 1. |
| 2012 | 2. | I лига | 8. |
| 2013 | 2. | I лига | 12. |
| 2014 | 2. | I лига | 12. |
| 2015 | 2. | I лига | 5. |
| 2016 | 2. | I лига | 2. |
| 2017 | 2. | I лига | 1. |
| 2018 | 1. | А лига | 7. |
| 2019 | 1. | А лига | 7. |
| 2021 | x. | x | x |
# Березова (Колик-Еган ҡушылдығы)

Березова — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Колик-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 168 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Березова (Колик-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200040425
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204042
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Каргызакова

Каргызакова — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кондома йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Каргызакова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200010123
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201012
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хадера

Хадера (йәһ. חֲדֵרָה‎) — Израилдәге ҡала
Ҡала Хайфск округында урынлашҡан, Израилдең үҙәк районы менән сикләш, Тель-Авив һәм Хайфа араһында. Ҡаланың үҙәге Урта диңгеҙҙең яр буйҙарынан бер нисә километр алыҫлығында урынлашҡан, ә ҡаланың көнбайыш районы — Гиват-Ольга туранан - тура диңгеҙ эргәһендә урынлаша.
1890 йылда Рәсәйҙән һәм көнсығыш Европанан сыҡҡандарҙан торған«Ховевея Цион» организацияһының ағзалары ҡаланы нигеҙләгән.

# Хадера
## Топонимдарының этимологияһы

«Хадер» исеме ғәрәп телендәге «Әл - Худейра»- "йәшел" һүҙенән алынған, был районда борондан өҫтөнлөк иткән һаҙлыҡ үҫемлектәренең төҫө.

# Хадера
## Тарих

Хадер тарихы һаҙлыҡлы ер участкаһын һатып алыуҙан һәм ҙур булмаған ауыл хужалығы ойоштороуҙан башлана. Беренсе күскенселәр төрөк властарының ҡыҫырыҡлауы һәм талауҙары, бәҙүәндәр һөжүмдәре һәм малярия менән көрәшергә тура килә. Маляриянан беренсе 20 йылда Хадерала тороусылаҙың яртыһы вафат була. Күскенселәр 1895 йылда, барон Эдмонд де Ротшильд һаҙлыҡтарҙы киптереү, каналдар төҙөү һәм ҙур эвкалипт сауҡаларын ултыртыуға аҡса бүлгәндә ярҙам алалар.
ХХ быуаттың 20 йылдарында Хадер аша Тель - Авивтан Хайфаға тимер юл һалғандар. Әлеге ваҡытта ҡалала тимер юл станцияһы бар. Тель - Авивтан Хайфаға тиклем поездта 30 минут эсендә барып етеп була. Шулай уҡ ҡала аша Хайфанан Тель-Авивҡа барған ике автотрасса үтә, — 2 һәм 4 шоссе юлы.
1936 йылда Хадерға ҡала статусы бирелә. Ҡала бер береһенән бер ни тиклем алыҫлыҡта урынлашҡан райондарҙан тора. Иң ҙур райондары — Гиват - Ольга диңгеҙ әргәһендә һәм Бейт - Элиэзер, ҡаланың үҙәгенән көнсығышта урынлашҡан.
1982 йылда диңгеҙ һәм ҡала араһында Ицхак Рабин данына «Рабит Уттары» исемле ҙүр электр станцияһы төҙөлгән.

# Хадера
## Иҡтисад

Сәнәғәт зонаһы ҡаланың төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан. Ҙур шина һәм ҡағыҙ заводтары бар.

# Хадера
## Белем

Ҡалала 98 балалар баҡсаһы, 14 башланғыс мәктәп, 12 урта һәм аралыҡ мәктәптәре, 2 сәнғәт мәктәбе, урта мәктәп - интернаты эшләй.

# Хадера
## Һаулыҡ һаҡлау

Ҡалала «Хилель-Яфе» дауаханаһы урынлашҡан, унда ҡала халҡы һәм ҡаланың эргәһендә урынлашҡан йәшәү пункттарында тороусыларҙы ҡарайҙар. Диңгеҙ буйында ҙур хәрби шифахана урынлашҡан.

# Хадера
## Халыҡ

Ҡалып:Текст раздела население НП Израиля
Израилдең үҙәк статистик бюро мәғлүмәттәре буйынса, 2018 йылда ҡала халҡы һаны - 93 973 кеше.
Халыҡтың 22 % 1990 йылдан һуң килгән иммигранттар. Иммигрантар араһында Рәсәйҙән һәм БДБ илдәренән, күбенеһе Кавказдан сығыусылар күп.
# Тураташ

Тураташ, Тораташ, Тараташ — Көньяҡ Уралда Силәбе өлкәһенең Ҡуҫа районындағы тау.
Тура баҫып торған таш -диуар.Бейеклеге — 829,2 м. Тау бабайына оҡшап торған ғәжәйеп формалағы ҡаяташ ҡалдығы.
Риүәйәт буйынса был үҙһүҙле башҡорт ҡыҙының ташҡа әйләнгән һыны. Ҡәйнәһе һыу алып килергә ҡушҡас, килене киткән дә һәм бик оҙаҡ әйләнеп ҡайтмаған Ҡәйнәһе көтөп арығас, йәне көйөп"Шул тауҙа ҡатып ҡал",-тигән. Был ваҡытта килене тау түбәһенә һыу менән күтәрелеп килгән булған һәм тураташҡа әйләнгән дә ҡуйған. Оҙаҡ йылдар йөҙө бер ҙә үҙгәрмәйенсә көйәнтәле ҡыҙ тораташ булып баҫып торған. Һуңыраҡ, кешеләр ерҙе трактор менән һөрә башлағас, ул ташты алып ташлаған.
Тауҙа боронғо башҡорт ҡәлғәһе ҡалдыҡтары һаҡланған, шул уҡ ваҡытта тау башҡорттарҙың изге урыны булып һанала.

# Тураташ
## Этимологияһы

Хәҙерге иҫәпләүҙәр буйынса Тураташты барлыҡҡа килтергән тау тоҡомдарының йәше 2,6 млрд. йыл. Ландкартала (1742) был түбә Кара-Таш атамаһы менән тора. «Тураташ» оронимы әйтелештә төрлө формаларҙа осрай: Тура-Таш, Тара-Таш, Тыра-Таш, Ҡураташ. Топонимист Н. И. Шувалов раҫлауынса, «Тураташ» һүҙе башҡорт телендәге «тура» («текә», «тура», «бейек», «аҫмалы таш», «аҫма», «үрә») һәм таш һүҙҙәренән яһалған

# Тураташ
## Географияһы

Тау Арша тәбиғи заказнигы биләмәһендә, Оло Арша йылғаһының үрге ағымында, Ҡуҫа йылғаһының тамағынан көнбайышҡа ҡарай 10 км алыҫлыҡта, Александровка ауылынан һәм Ҡәләм (Карандаш) тауынан төньяҡ-көнбайыштараҡ урынлашҡан. Аҫылынып торған түбәһен ылыҫлы тоҡом ағастарынан торған урман массивы уратып алған. Тауҙар составында тимер булған ҡара һәм һоро төҫтәге кварциттарҙан һәм израндит тигән магматик тау тоҡомдарынан тора.19-20 быуаттарҙа тауҙар тирәһендә тимер мәғдәндәрен ятҡылыҡтары асыла.Билдәле рус геологы И. В. Мушкетов бында ҙур ғына диориттар ятҡылығы булыуын асыҡлай. Түбәгә яҡыныраҡ диориттар эпидозитлы диорит менән алмашына.
Заказниктың майҙаны 17459 гектар. Сиктәренең дөйөм оҙонлоғо 76,42 саҡрым тәшкил итә.
# Целла-Мелис

Целла-Мелис (нем. Zella-Mehlis) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 11747 кеше йәшәй. Майҙаны — 28,09 км². Диңгеҙ кимәленән 450–700 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98544 һәм автомобиль коды — SM.