yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Салаир (йылға)

Салаир — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/550 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Салаир (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200010428
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201042
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ғәҙимилек

Ғәҙими силсиләһе (ғәҙәттә Ғәҙими рухи суфый тәриҡәте дип атала) — Пакистанда урынлашҡан мосолман суфый тәриҡәте, тарафдарҙары Бөйөк Британия, АҠШ, Австрия, Сербия, Рәсәй, Австралия, Канадаға һәм Яҡын Көнсығыштың төрлө илдәрендә бар. Тәриҡәткә Ҡәләндар Баба Әүлиә (шулай уҡ Сәйед Мөхәммәт Ғәҙим Бәрхия (1898—1979) булараҡ билдәле) нигеҙ һала.

# Ғәҙимилек
## Хәҙерге заманда

Әлеге ваҡытта 1980 йылдан алып тәриҡәткә Хважа Шәмсетдин Ғәҙими етәкселек итә.

# Ғәҙимилек
## Маҡсаттары

Ғәҙими тәриҡәтенең төп ҡағиҙәләре (тәриҡәттең рәсми сайтында күрһәтелгәнсә):
* Тура юлдан барып, дингә хеҙмәт итеү.
* Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең рухи миссияһын алға ебәрергә ынтылыу, уның тәғлимәтен дөрөҫ үтәү.
* Аллаһтың яралтылғандарына хеҙмәт итеү.
* Рухи һәм хәҙерге фәндәрҙе өйрәнеүгә өҫтәп, кешеләрҙе дини белем алыуға өндәү.
* Кешеләргә Үҙ Йәндәрен һәм Рухи потенциалдарын аңларлыҡ фекерләү рәүешен булдырырға ярҙам итеү.
* Һәр кемгә, уларҙың кастаһына, диненә йәки тән төҫөнә ҡарамай, бөтә кешелекте ғаилә итеп ҡарап, мөмкин тиклем мәрхәмәтле һәм әҙәпле булырға
# Арзас

Арзас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының һул ярына тамағынан 457 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Арзас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011067
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201106
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Моррис Джек

Ҡалып:Игрок MLB
Джон Скот «Джек» Моррис (ингл. John Scott "Jack" Morris, тыуған 1955 йылдың 16 майы) — америка профессиональ бейсболсыһы, Төп бейсбол лигаһында 1994-1977 старт питчеры позицияһында уйнай. МЛБ-да (Халыҡ-ара бейсбол лигаһында) Моррис «Детройт Тайгерс», «Миннесота Твинс», «Торонто Блю Джейс» һәм «Кливленд Индианс» командаларында уйнай. Халыҡ-ара бейсбол лигаһы йондоҙҙары уйындарында Моррис биш тапҡыр ҡатнаша, дүрт тапҡыр Донъя серияһының еңеүсеһе була (1984 йылда «Тайгерс», 1991 йылда «Твинс» һәм 1992—1993 йылдарҙа «Джейс Блю» командалары өсөн уйнай). 1980-се йылдарҙа Джек Моррис лиганың иң яҡшы питчерҙарының береһе була һәм был тиҫтә йылдар эсендә старт башындағы состав уйынсылары араһында Халыҡ-ара бейсбол лигаһының еңеү менән тамамланған уйындар иҫәбе буйынса лидеры була. Әммә шул уҡ ваҡытта ул хиттарҙы, мәрәйҙәрҙе һәм хоум-рандарҙы юҡҡа сығарыусы ла була.
Спорт карьераһын тамамлағас, Джек Моррис Fox Sports Detroit теле каналында «Детройт Тайгерс» клубының комментаторы, ә һуңғараҡ Fox Sports Oneтелевизион каналында теле-аналитик булып эшләй.

# Моррис Джек
## Бейсболдың Дан залына һайланыуы

2000 йылда Моррис Бейсбол Милли Дан залына һайланыу мөмкинлегенә эйә була. 2000- 2003 йылдарҙағы һайлауҙарҙа ул бер тапҡыр ҙа 30 %-тан ашыу тауыштар алыуға ирешә алмай һәм бары тик 2004 йылда ғына 40 % тауыш йыя. 2010 йылда ул 52,3 %, 2012 йылда — 67 % тауыш йыя 2014 йылдың 8 ғинуарында, һуңғы тапҡыр һайланғанда ғына, 61,5 % тауыш ала һәм хәҙер инде Дан залына Ветерандар комитеты аша ғына эләгә ала.

# Моррис Джек
## Иҫкәрмә

* ↑ Barzilai, Peter. Study Hall: Jack Morris' case is stuck in the 1980s, USA Today (January 3, 2011).
* ↑ «Former Cincinnati Reds shortstop Barry Larkin elected to baseball Hall of Fame.» Article at washingtonpost.com on January 9, 2012.
* ↑ Morris, Raines among Hall of Fame candidates who deserved better 2016 йыл 3 март архивланған. Heyman, Jon at cbssports.com on 8 January 2014.
# Плотская

Плотская — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тим йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Плотская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100212107000001203
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000120
* Бассейн коды — 05.01.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Власта Павич

Власта Павич (хорв. Vlasta Pavić, 24 май 1957 йыл Загреб) — хорват сәйәсмәне, Хорватияның Социал-демократик партияһы ағзаһы, 2002—2005 йылдарҙа Загреб ҡалаһы мэры була.
Власта Павич 2002 йылдың 1 мартында Милан Бандич (шулай уҡ СДП ағзаһы) ғауға менән бәйле отставкаға китергә мәжбүр булғандан һуң Загреб ҡалаһы башлығы итеп һайлана. Ул СДП идара итеүсе коалицияһы һәм либераль демократтар партияһы ағзаларының ҡала йыйылышы ярҙамында һайлана. Вазифаға инеп, Бандич башлаған проекттарҙы дауам итергә ниәтләй. Тиҙҙән һайлауҙарҙан һуң Милан Бандич хакимиәттең ике урынбаҫараның береһе итеп тәғәйенләнә. Павич мэр вазифаһында булған сағында ул Бандич менән килешә алмай. Ул уны шәхсән һайлауҙар ваҡытында боҙоуҙарҙа ғәйепләй.
2003 йылдың майында «Nacional» аҙналығы Павич кампанияһында дискредитациялау буйынса Милан Бандичтың уң оппозиция менән бәйле булыуы тураһында хәбәр итә.
2004 йылдың мартында ул Бадичтан йәнәһе ул уның әсәһен «вульгар һәм бик примитив» формала тип мыҫҡыл итеүенән асыҡ ғәфү үтенеүен талап итә. Ул ҡала һәм коалиция мәнфәғәттәрендә күп нәмәне афишаламаған, әммә артабан өндәшмәүсәнлекте һаҡламауы тураһында хәбәр итә.
Ахырҙа көнәркәштәр Власта Павичтың алдағы һайлауҙарҙа үҙенең кандидатураһын ҡуймаясағы тураһында килешә. Шуға ҡарамаҫтан, Бандич һайлауҙарҙы алдан үткәреүгә өлгәшә, ул 2005 йылдың 15 майында үтә.
# Чилимка

Чилимка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Конда йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 98 км.

# Чилимка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300018096
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301809
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Струговая

Струговая — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 1260 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Струговая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100029782
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102978
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пойка

Пойка — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Теша йылғаһының һул ярына тамағынан 283 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пойка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Теша йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ока ҡушылдыҡтары бассейны Мокша йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300212110000030410
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003041
* Бассейн коды — 09.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Манави ҡәлғәһе

Манави ҡәлғәһе — Грузияла Сагареджо районының Манави ауылынан алыҫ түгел бейек тауҙа урынлашҡан. Бында феодал Кахетияһының һуңғы дәүере үҙәге булған.
XVIII быуаттың икенсе яртыһында Манави ҡәлғәһе емерелә.
Ҡәлғәне төҙөү урыны дөрөҫ һайлана: тарлауыҡ һөҙәк була һәм ҡәлғәне тауҙар уратып ала. Ул тауҙың иң бейек түбәһендә ҡорола. Әлеге ваҡытта ул аламаланған. Ҡәлғәнең боронғо ҡатламы X-XI, ә яңыһы XVI-XVIII быуаттар менән даталана.
Бейектә урынлашыуы арҡаһында ҡәлғәгә барып булмай. Иң яҡлауыҡ яғы көнбайышта. Ҡалған яҡтарҙан һаҡланыу нигеҙҙә диуарҙарына ҡайтарып ҡалдырыла.
Ҡәлғәлә шулай уҡ цитадель була. Ул юғарыла тора. Түбәнге замок унан көнсығышҡа ҡарай яҡта урынлаша һәм цитателдән ике тапҡырға ҙур була. Вахушти һүҙҙәре буйынса батша резиденцияһы бында борондан торған, һәм был резиденцияның төп биналары булып эске төрмәләр торған. Төрмәгә төп инеү урыны түбәнге төрмәнең төньяҡ стенаһының уртаһында булған. Бында башня торған, уға һәм цитаделгә инеү урындары емерелгән. Ҙурлыҡтары һәм формалары аңлайышһыҙ.
Цитадель планында дүрт мөйөшлө. Уның оҙонлоғо (төньяҡ-көньяҡ) киңлегенән ике тапҡырға тиерлек артыҡ. Тышҡы стеналары көнбайышҡа һәм төньяҡҡа ҡарай яҡшыраҡ һаҡланған. Уртала өс ҡатлы йорт урынлашҡан. Унан 6-7 м оҙонлоғонда стена ҡалған. Бында беренсе ҡатында көмбәҙле түшәм менән ҙур булмаған резервуар урынлашҡан.
Был бинанан көнсығышҡа ҡарай ҙур башня йортоноң емереклектәрен күрергә мөмкин. Уның планы квадрат тиерлек. Түбәнге ҡаты ҡырсын таш менән түшәлгән. Икенсе ҡатында ихата яғынан ишеге бар. Цитаделдең көньяҡ һәм көнсығыш стеналары ярым түңәрәк сығынтылар менән нығытылған.
Эске ҡәлғәнең көнбайыш стенаһы көньяҡ осонда ҡалған. Бында шулай уҡ мөйөштә башня тора. Планы аңлашылмай, сөнки өс стенаһы һүтелгән, ә аҫҡы өлөшө емереклектәр аҫтында ҡалған. Өс ҡаттың эҙҙәрен көнбайыш стенала күрергә мөмкин. Ул 8 метрҙан ашыу бейеклектә. Өсөнсө ҡатта күҙәтеү өсөн ҙур булмаған тишек бар. Был яңыртылған бинаның маҡсаты оборонаны нығытыу, беренсе ҡатта тәҙрәләр яртылаш ҡапланған.
Цитадель уртаһында ҙур булмаған өс сиркәү тора. Эске стеналары буялмаған, ә фасады яҡшы шымартылған таштарҙан эшләнгән.
Вахушти һүҙҙәре буйынса, Кахетия батшаһы Давид II (1703-1722) үҙенең резиденцияһын Манави төрмәһенә күсерә. Күрәһең, ул боронғо төрмәнең емереклектәрен ҡулланған. Ул төҙөгән һарай фрагменттарын тулыһынса берҙәй тип танып булмай.
# Иркутка (йылға)

Иркутка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Осипова йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Иркутка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011418
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201141
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ыджыд-Ёль (Кузоб-Ю ҡушылдығы)

Ыджыд-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кузоб-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Ыджыд-Ёль (Кузоб-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016323
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001632
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Гаврилов Владимир Львович

Гаврилов Владимир Львович (6 сентябрь 1950 йыл — 12 ғинуар 2004 йыл) — сәнәғәт, партия һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе (2000). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1985).

# Гаврилов Владимир Львович
## Биографияһы

Владимир Львович Гаврилов 1950 йылдың 6 сентябрендә Өфө ҡалаһында тыуған. Мәктәпте тамамлағас, хеҙмәт эшмәкәрлеген Өфө телефон аппаратуралары заводында өйрәнсек-автоматсы булып башлай. 1968 йылдан — Башҡорт тегеү тресының планлаштырыу-производство бүлеге иҡтисадсыһы. 1973 йылда Өфө авиация институтын тамамлай. 1973—1989 йылдарҙа С. М. Киров исемендәге Өфө заводында инженер-конструктор, инженер-технолог, мастер, техник бюро начальнигы, өлкән инженер, йыйыу цехы начальнигы. Һуңынан биш йыл ошо заводтың партия комитеты секретары, ике йыл — генераль директорҙың производство буйынса урынбаҫары булып эшләй. 1989—1991 йылдарҙа — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетында, Өфө КПСС ҡала комитетында эшләй; 1991—1995 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Советы эштәр менән идара итеү идаралығында сәнәғәт, транспорт һәм элемтә бүлеге мөдире, БАССР-ҙың дәүләт милке менән идара итеү буйынса дәүләт комитеты рәйесе, Башҡортостан Республикаһының дәүләт милке менән идара итеү буйынса дәүләт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары булып эшләй.
1995 йылдан алып ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем «Концерн БЕТО» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең, һуңынан «БЕТО» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры булып эшләй. Предприятиены көрсөктән сығарыуға өлгәшә, производствоны юлға һала, иҡтисади күрһәткестәрҙе яҡшыртыуға өлгәшә. Уның арҡаһында "БЭТО" асыҡ акционерҙар йәмғиәте республиканың иң эре предприятиеларының береһенә әүерелә. 2004 йылдың 12 ғинуарында уның ғүмере фажиғале рәүештә өҙөлә, Владимир Львович Гаврилов үҙенең йортоноң ишеге янында терәп атып үлтерелә. Өфөнөң Көньяҡ зыяратында ерләнгән.

# Гаврилов Владимир Львович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе (2000).
* «Почет Билдәһе» ордены (1985)
# Ут-Ега

Ут-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ковенская йылғаһының һул ярына тамағынан 135 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ут-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018743
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301874
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әфлисун һуты

Әфлисун, апельсин һуты — әфлисундан әҙерләнгән эсемлек. Әфлисун һуты һаулыҡҡа файҙаһы менән билдәле, өлөшләтә С витамины күп булыуы менән бәйле. Әфлисундың төрлө сорттарына ҡарап һут төрлө төҫкә һәм тәмгә эйә. Шулай уҡ емеш етештереү һәм эшкәртеү ысулдарына ҡарап әфлисун һуты төрҙәре айырыла.

# Әфлисун һуты
## Һаулыҡ өсөн

Бер стакан яңы өҙөлгән апельсин һутының ауырлығы 248 грамм һәм составында 124 мг С витамины бар — тәҡдим ителгән көндәлек норманан күберәк. Составында 20,8 грамм шәкәр бар һәм энергетик ҡиммәте 112 калориялы. Шулай уҡ калий, тиамин һәм фолий кислотаһы бар Цитрус һуты составында һаулыҡ өсөн файҙалы булырлыҡ флавоноидтар бар. Әфлисун һуты шулай уҡ гесперидин антиоксиданты сығанағы булып тора. Лимон кислотаһы миҡдары арҡаһында апельсин һуты әсерәк, типик рН 3,5 тирәһе.

# Әфлисун һуты
## Етештереү

2000 йылда донъяла әфлисун һутын етештереү 2,1 млн тонна тәшкил итә. Иң күп һут АҠШ-та һәм Бразилияла етештерелә .

# Әфлисун һуты
## Иҫкәрмә

* ↑ Nutrition Facts and Analysis for Orange juice, raw (билдәһеҙ). Nutritiondata.self.com. Дата обращения: 11 ноябрь 2012. Архивировано 25 березня 2014 года.
* ↑ Acids (билдәһеҙ). British Soft Drinks Association. Дата обращения: 12 сентябрь 2006. Архивировано 26 август 2006 года.
* ↑ О мировом производстве апельсинового сока за последние три года, Отраслевой обзор "Соки и безалкогольные напитки", РосБизнесКонсалтинг. 27 ғинуар 2014 тикшерелгән.
# Тастус (Пышенц ҡушылдығы)

Тастус — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пышенца йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Тастус (Пышенц ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035930
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003593
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Парод-Яха

Парод-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Парод-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043310
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304331
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Урта Варкута

Урта Варкута — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ныда йылғаһының һул ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Урта Варкута
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300052897
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305289
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Чеховтар кибете

«Чеховтар кибете» — Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһындағы музей, 1975 йылда нигеҙ һалынған, 1977 йылдың 3 ноябрендә асылған. 1840 йылдарҙағы йортта урынлашҡан, 1869—1874 йылдарҙа Чеховтар ғаиләһе йортто ҡуртымға ала. Таганрог дәүләт әҙәби һәм тарихи-архитектура музей-ҡурсаулығы составына инә.

# Чеховтар кибете
## Тасуирламаһы

Йорт XIX быуаттың 40-сы йылдарында төҙөлә. Чеховтарҙың ғаиләһе уны 1869 йылдан 1874 йылға тиклем ҡуртымға ала. Антон Чехов 9 йәшенән 14 йәшкә тиклем бында йәшәй.
Ғаилә йорттоң икенсе ҡатында йәшәй, ә аҫта, беренсе ҡатта, аталарының бакалея кибете урынлаша. Һуңыраҡ был кибеттә кешеләр менән осрашыуҙан алған тәьҫораттары буйынса яҙыусы «Ванька», «Спать хочется», «Канитель», «Певчие», «Архиерей», «Отец семейства», «Тяжёлые люди» хикәйәләрен яҙа
Йортта КПСС-тың ҡала комитеты һәм Таганрог ҡалаһы башҡарма комитетының 1975 йылдың 1 ғинуарҙағы ҡарары нигеҙендә 1977 йылдың 3 ноябрендә музей асыла. А.П. Чеховтың бала сағы тураһында һөйләгән экспозициялар бар. Яҙыусының бала саҡтағы интерьеры булдырылған, уның ғаиләһе ағзаларының ҡайһы бер эштәре, шулай уҡ ғаилә фотоһүрәттәре бар.
2011 йылдың 13 майҙа музей алдында А. П. Чеховтың «Толстый и тонкий» хикәйәһе геройҙарына һәйкәл ҡуйыла.
# Башҡорттарҙың федераль милли-мәҙәни автономияһы

Башҡорттарҙың федераль милли-мәҙәни автономияһы — башҡорт этносына ҡараған һәм тыуған төйәгенән ситтә аҙ һанлы булып йәшәүсе милләттәштәребеҙ берекмәһе.
Башҡорттарҙың федераль милли-мәҙәни автономияһы 2015 йылдың 18 декабрендә Мәскәү ҡалаһында ойошторолдо. Уның маҡсаты — милли мәҙәниәттең үҙенсәлеген һаҡлау, телде, мәғарифты һәм башҡа өлкәләрҙе үҫтереүгә ярҙам итеү. Ойоштороу конференцияһында йәмәғәт ойошмаһы Советына ағзалар, уның етәкселеге (Совет рәйесе һәм ике урынбаҫары) һайланды һәм милли-мәҙәни автономияның Уставы ҡабул ителде.

# Башҡорттарҙың федераль милли-мәҙәни автономияһы
## Етәкселек

Башҡорттарҙың федераль милли-мәҙәни автономияһы советы рәйесе итеп Лилиә Ғүмәрова, уның урынбаҫарҙары итеп Башҡорт дәүләт университетының уҡыу эштәре буйынса проректоры Юлай Янбаев һәм «Башҡорттарҙың Силәбе өлкә милли-мәҙәни автономияһы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы башҡарма комитеты рәйесе Морис Йосопов һайланды.
# Сорога (йылға)

Сорога — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Селигер күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Сорога (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000465
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000046
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яңы Башҡарҡы

Яңы Башҡарҡы — Рәсәй, Свердловск өлкәһе, Горноуральский ҡала округы ауылы.

# Яңы Башҡарҡы
## Географияһы

Ауыл Урал тауҙарынан көнсығышта Башҡарҡы йылғаһының ике ярында ята, ауыл һыҙатында йылға ҙур булмаған быуа барлыҡҡа килтергән. Екатеринбургтан, төньяҡта урынлашҡан, Түбәнге Тагилдан 60 км көньяҡ-көнсығышҡа, (юл буйлап 77 км), ҡала округының көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә.

# Яңы Башҡарҡы
## Тарихы

Яңы Башҡарҡының атамаһы ошо урындарҙа беренсе булып төпләнгән башҡорт ир-атынан килеп сыҡҡан тип фаразлана. Яңы Башҡарҡы Башҡарҡы ауыл хакимиәтенә ҡарай. Шулай уҡ был биләмәгә Иҫке Башҡарҡы, Мокроусское һәм Сарапулка инә. Барлығы 784 кеше йәшәй был территорияла. Дача ауылы Сарапулкала теркәлгән бер ауыл кешеһе лә юҡ. Экологик яҡтан саф һауалы урын, бик шәп быуаһы һәм иҫ киткес шәп тәбиғәте үҙенә тарта. Екатеринбург ҡалаһы кешеләре бында өйҙәр һәм ер участкалары ала башлаған. Төп ауыл Екатеринбургтан 170 километрҙа Горноуральский ҡала округы составында. Батша замандарында бында дәүләт крәҫтиәндәренең Башҡар улусы булған. Хәҙерге көндәрҙә ул Урал биләмәләрендәге башҡа ауылдар кеүек, 600 кеше тирәһе кеше йәшәгән ғәҙәти ҙур булмаған ауыл. Эргәлә Яңы Башкарка ауылы.

# Яңы Башҡарҡы
## Инфраструктураһы

Ауылда почта һәм фельдшер пункты бар.

# Яңы Башҡарҡы
## Сәнәғәте

«Гидравлика» ЯСЙ-е