yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ольга Таусски-Тодд

Ольга Таусски-Тодд (англ. Olga Taussky-Todd), (30 август 1906 йыл — 7 октябрь 1995 йыл) — Австрия, Чехия, Англия һәм АҠШ математигы, философия докторы, Калифорния технология институты профессоры.
Ольга Таусски 1906 йылдың 30 авгусында Моравияның (Чехия) Оломоуц ҡалаһында еврей ғаиләһендә тыуа. Уның атаһы, Юлиус Давид Тайский (Julius David Taussky) сәнәғәт химигы булып эшләй, ә әсәһе Ида Поллах (Ida Pollach) хужабикә була. Венала һәм Цюрихта уҡый. Вена университетында Филипп Фуртвенглер (Philipp Furtwängler) етәкселегендә һандарҙың алгебраик теорияһы буйынса докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. Был ваҡытта ул Вена түңәрәге ултырыштарында ҡатнаша.
Джан-Карло Рота һөйләүенсә, бер төркөм немец математиктары йәш математик ҡатынды Давид Гильбертың (David Hilbert) хеҙмәттәрен тикшереү һәм математик хаталарын табыу, уларҙы бергә туплап, авторҙың тыуған көнөнә бүләк итеү өсөн ҡатынды яллайҙар.
1935 йылда Англияға күсеп килә һәм Кембридж университетының Гиртон-колледжында, шулай уҡ Брин-Мор-колледжында эшләй. 1938 йылда Британия математигы Джон Тоддҡа (John Todd) кейәүгә сыға һәм бергәләп Лондон университетында эшләйҙәр. Икенсе бөтә Донъя һуғышы ваҡытында Бөйөк Британия милли физик лабораторияһында самолеттарҙың вибрацияһын тикшереү өсөн математик матрицалар ҡуллана. Матрицалар теорияһына юл һалыусы булып таныла.
1945 йылда ире менән АҠШ-ҡа күсеп китә һәм Стандарттарҙың милли бюроһында эшләй. 1957 йылда Калифорния технология институты Пасадена (Калифорния) ҡалаһындағы факультетта уҡыта.
1995 йылдың 7 октябрендә Калифорния штатының Пасадена ҡалаһында вафат була.

# Ольга Таусски-Тодд
## Әҫәрҙәре

* How I became a torchbearer for matrix theory, American Mathematical Monthly. v. 95, 1988
* Sums of squares, American Mathematical Monthly. v. 77, 1970
* A recurring theorem on determinants, American Mathematical Monthly. v. 56, 1949
# 1964 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1964 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1964 MCMLXIV |
| Юлиан стилендә | 1963 — 1964 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2716 — 2717 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7472 — 7473 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5724 — 5725 ה'תשכ"ד — ה'תשכ"ה |
| Мосолман календары | 1384 — 1385 |
| Боронғо әрмән календары | 1413 ԹՎ ՌՆԺԳ |
| Ҡытай календары | 4660 — 4661 (с 13 февраль) 癸卯 — 甲辰 чёрный заяц — синий дракон |
| Эфиопа календары | 1956 — 1957 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 2020 — 2021 |
| - Шака самват | 1886 — 1887 |
| Иран календары | 1342 — 1343 |
1964 (бер мең туғыҙ йөҙ алтмыш дүртенсе) йыл — кәбисә йыл, григориан календары буйынса шаршамбы көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1964 йылы, 2 мең йыллыҡтың 964 йылы, XX быуаттың 64 йылы, XX быуаттың 7 ун йыллығының 4 йылы, 1960 йылдарҙың 5 йылы.

# 1964 йыл
## Тыуғандар

* 10 октябрь — Азамат Юлдашбаев, башҡорт журналисы, шағир һәм әҙәби тәнҡитсе. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты.

# 1964 йыл
## Вафат булғандар

* 2 август — Ишкинин Ишмәй Иштубай улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
# Сыпаль-Кы (Тэкодель-Кы ҡушылдығы)

Сыпаль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Тэкодель-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 158 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Сыпаль-Кы (Тэкодель-Кы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068025
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306802
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ғәбиҙуллин Фәнзил Нәғим улы

Ғәбиҙуллин Фәнзил Нәғим улы (26 февраль 1939 йыл) — мәғариф эшмәкәре. 1971—1998 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Шишмә районы мәғариф бүлеге мөдире, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.

# Ғәбиҙуллин Фәнзил Нәғим улы
## Биографияһы

Фәнзил Нәғим улы Ғәбиҙуллин Башҡортостан АССР-ының Шишмә районы Сыуалкип ауылы 1939 йылдың 26 февралендә колхозсы ғаиләһендә тыуған. Тыуған ауылында урта мәктәпте тамамлағандан һуң, 1956 йылда Өфө статистика техникумына уҡырға инә.
1958 йылда Татарстан АССР-ының Апас районына статистика идаралығының разъезд инспекторы итеп ебәрелә.
1960—1961 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә.
1961 йылдан Фәнзил Ғәбиҙуллин Ҡалмаш урта мәктәбендә йыл ярым химия һәм биология уҡытыусыһы булып эшләй. Ул үҙенең хеҙмәт юлы уҡытыусы эшендә икәнен аңлай һәм ҡалған тотош ғүмерен халыҡ мәғарифына бағышларға ҡарар итә.
1962 йылда Башҡорт дәүләт университетының химия факультетына уҡырға инә.
1967 йылда ул Ҡалмаш мәктәбе директоры итеп тәғәйенләнә. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә ул район етәкселәренә һәм мәғариф хеҙмәткәрҙәренә оҫта етәксе, инициативалы хеҙмәткәр булып таныла.
1972 йылда Шишмә район халыҡ мәғарифы бүлеге мөдире итеп тәғәйенләнә. Район уҡытыусыларының ижади хеҙмәтен ойоштороуҙа һәм уға йүнәлеш биреүҙә Фәнзил Нәғим улы Ғәбиҙуллиндың педагог булмышы, ойоштороу һәләте һәм етәкселек итеү стиле асыҡ күренә. Ул ике-өс йылдан республикала абруйлы халыҡ мәғарифы бүлеге мөдире булып таныла. Уның оҫта етәкселегендә Шишмә районы мәктәп һәм башҡа балалар ойошмалары өсөн биналар төҙөү, яңы уҡыу йылына әҙерләнеү, мәктәптәрҙе техник йыһаздар һәм дидактик материалдар менән тәьмин итеү буйынса райондарҙың ярышында бер нисә тапҡыр еңеүсе була һәм бүләктәр ала.
Фәнзил Ғәбиҙуллин район уҡытыусылары, мәктәп етәкселәре эштәрен ныҡлап өйрәнә, уларҙың алдынғы тәжрибәләрен киң таратыу маҡсатында, республика ваҡытлы матбуғатында мәҡәләләр сығыш яһай. Уҡытыусыларҙың методик эшен ойоштороуға ул ҙур иғтибар бирә.
Оҙаҡ йылдар уңышлы хеҙмәте өсөн «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнә.
1985 йылдың 4 сентябрендә Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы тигән маҡтаулы исем бирелә.

# Ғәбиҙуллин Фәнзил Нәғим улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Почёт Билдәһе ордены
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1985)
# «Театр» кафеһы (Таганрог)

«Театр» кафеһы — Таганрогтың тарихи үҙәгендәге кафе. 1976—1990 йылдарҙа ул Петр урамы, 88 адресы буйынса XIX быуаттың икенсе сирегендә төҙөлгән айырым йортта урынлаша. Петр урамындағы иҫке төҙөлөш элекке кафе бинаһы менән бергә төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты исемлегенә инә.

# «Театр» кафеһы (Таганрог)
## Һүрәтләнеше

Йорт архитектураһы бароккоға оҡшатылған. Бай биҙәлешле өс өлөшлө фасадтың һул һәм урта өлөштәре өсәр ярымциркуляр, йөҙлөк һәм таш менән биҙәлгән тәҙрәләргә эйә. Фасад фризы шыма, әммә улар һәм тәҙрә баштары араһындағы стена үҙемлек биҙәктәре менән ҡапланған. Йорттоң алғы яғының һул өлөшө урта тәҙрәнән алып үҙенсәлекле итеп башҡарылған һәм был төҙөлөштә конструктив логика булмауын күрһәтә. Стена пилястралар арҡаһында рельефлы, тәҙрә аҫтары балюстҙар менән тулыландырылған. Кәрнизде тотош фасад буйынса ҙур күләмле аттик тамамлай. Йорттоң алғы яғының урта өлөшө ҡабырға ризалиттары һыҙатына сығарылған еңелсә рәшәткә менән ҡоймаланған.

# «Театр» кафеһы (Таганрог)
## История

Йорт XIX быуаттың икенсе сирегендә төҙөлә. 1880 йылда уны сауҙагәр Иван Глобин һатып ала, 1898—1906 йылдарҙа бина присяжный поверенный ҡатыны Анна Ген, ә 1915 йылдан — отставкалағы подъесаул ҡатыны Клавдия Попова милкендә була. Совет власы урынлашҡас, йорт дәүләткә тапшырыла. Бында торлаҡ һәм магазиндар урынлаша, магазин, ә 1976 йылда реставрацияланғандан һуң, «Театр» кафеһы асыла. Бельэтажды төп сауҙа залы һәм аш бүлмәһе биләй. Залда тотош стенаға темпера менән А. П. Чеховтың «Туй» пьесаһы буйынса эшләнгән картина алып тора. Уның авторы — урындағы театрҙың рәссам-декораторы Н. Н. Ливада. Һүрәттәге сағылдырылған ваҡиғаларҙа Таганрог архитектураһы (Прокурор йорто, элекке коммерция йыйылышы, торлаҡ йорттар) антураж булып хеҙмәт итә. Подвалда бар урын ала. 1990 йылдарҙа кафе ябыла һәм әлеге ваҡытта йортто «Райффайзенбанк»тың урындағы бүлексәһенең офисы биләй.
# Колочка

Колочка — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Колокша йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Колочка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000032211
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003221
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кемзелка

Кемзелка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кемзелка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006727
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100672
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Александрино (парк)

Александрино — Санкт-Петербург ҡалаһының Киров районында урынлашҡан. Паркты Ветерандар проспекты ике өлөшкә — төньяҡ һәм көньяҡ өлөшкә бүлә. Площадь — 110,52 га.
Александрино паркы XIX быуат башында барлыҡҡа килә һәм Александрино (төньяҡ өлөшө)) һәм Ульянка (көньяҡ )өлөшө) усадьбаларының элекке парктарын үҙ эсенә ала, улар XVIII быуаттың икенсе яртыһында дәүләт һәм хәрби эшмәкәр Иван Чернышевҡа ҡараған, ә XIX быуат уртаһында уларҙы граф Дмитрий Шереметев һатып алған. XIX быуат уртаһында Александрино усадьбаһында пейзаж паркы (архитектор Николай Бенуа, К. Мюллер һәм башҡалар.) ойошторола.
Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында парк территорияһы туранан-тура Ленинград оборонаһының алғы һыҙығына яҡын була. Парк байтаҡ емерелә, Ульянка усадьбаһы юҡҡа сыға, Александрино усадьбаһының төп йортоноң (Чернышёв дачаһы)) галереяһы һәм көнсығыш флигеле тулыһынса емерелә, 1960 йылдарҙа бина тергеҙелә. 1970 йылдарҙан алып Александрино паркы күрше Ульянка һәм Дачное райондары халҡының ял итеү урыны булып тора. 1980 йылдарҙа парктың үҙәк өлөшө ял итеү зонаһы сифатында тергеҙелә
Парк тығыҙ төҙөлөш ҡурҡынысы аҫтында тора. Тарихи ҡомартҡыларҙы һаҡлау буйынса ҡала комитеты рөхсәт иткән парк аша төҙөлөш техникаларының үтеп йөрөүен суд законһыҙ тип таный.
* Паркты "баҫып килгән" йорттар
* Парктың көньяҡ өлөшөндәге аллея
* Усадьба йорто 2008 йылда
* Айырылып киткән һуҡмаҡтар
# Йәнле Көндәлек

Йәнле Көндәлек (ингл. LiveJournal, LJ ) — Интернетта көндәлектәр урынлаштырыу майҙансығы. Һәр кеше унда үҙенең көндәлеген булдыра ала.
# Өй ҡандалаһы

Cimex lectularius :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Быуынтыҡ аяҡлылар |
| Класс: | Бөжәктәр |
| Отряд: | Ярым ҡаты ҡанатлылар |
| Подотряд: | Ҡандадалар |
| Инфраотряд: | Cimicomorpha |
| Супер- ғаилә: | Cimicoidea |
| Ғаилә: | Өй ҡандалалары |
| Ырыу: | Cimex |
| Төр: | Өй ҡандалаһы |
Латинса исеме :
Cimex lectularius Linnaeus, 1758 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | рәсем эҙләү рәсемдәр Ҡалып:Рәсеме булмаған мәҡәлә |
Өй ҡандалаһы (лат. Cimex lectularius, рус. Постельный клоп)— кеше һәм йылы ҡанлы хайуандарҙың экзопаразиты, уларҙың ҡаны менән туҡлана. Ҙурлыҡтары 4,5 — 6,5 мм. Бөтә ергә лә таралғандар, шәп йүгерәләр. Минутына 1,25 м араны үтәләр. Оса алмайҙар. Төнгө йәшәү рәүешен алып баралар. Көндөҙ ышыҡ урынға йәшенәләр. Йомортҡа һалалар, үҫеш тиҙлеге температураға бәйле.
Үҫеп еткән ҡандала ярты йыл һәм унан да оҙағыраҡ ас йәшәй ала. Личинкалары 1 йыл һәм унан да оҙпғыраҡ ашамай тора ала.
# Плетенёва Зоя Ивановна

Плетенева Зоя Ивановна (20 октябрь 1926 йыл, Чимошур ауылы, хәҙер Удмурт Республикаһы — 28 май 2012 йыл, Ҡурған өлкәһе) — Ҡурған өлкәһенең Лебяжье районы «Восток» колхозының быҙау ҡараусыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973).

# Плетенёва Зоя Ивановна
## Биографияһы

Зоя Ивановна Плетенева 1926 йылдың 20 октябрендә Удмурт автономиялы өлкәһенең Глазов өйәҙе Чимошур ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Хәҙер ауыл Удмурт Республикаһының Игра районы «Кабачигурт» муниципаль берәмегенә инә.
Башланғыс белем алғандан һуң үҙ ата-әсәһе хужалығында эшләй. 1938 йылда урындағы «Чимошур» колхозында эшләй башлай.
1965 йылдан Ҡурған өлкәһенең Лебяжье районы Плоское ауыл Советының Плоское ауылында йәшәй, унда Лебяжье районының «Восток» колхозының быҙау ҡараусы булып эшләй. 1968 йылда КПСС сафына инә.
Йыл һайын быҙау үҫтереү буйынса планды арттырып үтәй. Лебяжье районында иң яҡшы быҙау ҡараусы булып китә. СССР Юғары Советы Президиумының 1973 йылдың 6 сентябрендәге указы менән, Бөтә Союз социалистик ярышта юғары һөҙөмтәләргә ирешкәне һәм 1972—1973 йылдарҙың ҡышҡы осорона малсылыҡ продукттарын етештереүҙе һәм әҙерләүҙе арттырыу буйынса ҡабул иткән социалистик йөкләмәләрен үтәүҙә күрһәткән хеҙмәт ҡыйыулығы өсөн, Зоя Ивановна Плетеневаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Мәскәүҙә Бөтә Союз күргәҙмәһе — ВДНХ-ла ҡатнаша, унда алтын миҙал ала.
Күп тапҡыр КПСС-тың Ҡурған өлкә комитеты ағзаһы итеп һайлана.
Зоя Ивановна Плетенева 2012 йылдың 28 майында вафат була.

# Плетенёва Зоя Ивановна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы — 1973 йылдың 6 сентябрендәге СССР Юғары Советы президиумы Указы
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы
* Ленин ордены
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971)
* «Хеҙмәт батырлығы өсөн. В. И. Ленин тыуыуының 100 йыллығы айҡанлы» юбилей миҙалы
* ВДНХ-ның алтын миҙалы
* Лебяжье районының почетлы гражданы
# Нерусовей-Яха

Нерусовей-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кара йылғаһының уң ярына тамағынан 124 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Нерусовей-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090622
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009062
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яптерма-Юн

Яптерма-Юн — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Камбальничье күле - исемһеҙ №5710 йылға ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Яптерма-Юн
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000057111
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005711
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Майна Туду

Maйна Туду (11 март 1985) — һинд яҙыусыһы, үҙенең туған сантали телендә яҙа. Одиша штатынан.

# Майна Туду
## Биографияһы

Mайна Туду Дели университетын тамамлаған. 2017 йылда 2016 йылда сыҡҡан шиғырҙар китабы өсөн Сахитья академияһының Юва Пураскар премияһына лайыҡ була. Был шиғри йыйынтыҡтан тыш, ул үҙ халҡының тарихы тураһында китап сығара. Шулай уҡ 2014 йылда — туған теленең грамматикаһын, 2015 йылда һүҙлек баҫтыра. Рамаяна әҫәрен сантали теленә тәржемә итә.
# Якушайка

Якушайка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мель йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Якушайка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005225
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100522
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Рытвож

Рытвож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чуим йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Рытвож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019270
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001927
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Биркс

Биркс (нем. Birx) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 170 кеше йәшәй. Майҙаны — 2,76 км². Диңгеҙ кимәленән 740 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98634 һәм автомобиль коды — SM.
# Көйөргәҙе тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы

Көйөргәҙе тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы (1995 йылдан), Хәрби һәм хеҙмәт даны музейы (1983—1995) — музей. Башҡортостан Республикаһы Көйөргәҙе районы Ермолаево ауылында урынлашҡан.

# Көйөргәҙе тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы
## Тарих

Музей 1983 йылдың 3 ғинуарында Күмертау КПСС ҡала комитеты һәм район халыҡ депуттары Советы башҡарма комитетының 1980 йылғы ҡарары нигеҙендә асыла. Музей Хәрби һәм хеҙмәт даны музейы исемендә йәш быуынды илһөйәрлек һәм сәйәси нигеҙҙә тәрбиәләүҙе көсәйтеү маҡстаныда ойошторола. Музейҙы ойоштороу өсөн егерме кешенән торған махсус комиссия төҙөлә. Комиссия эшендә партия комитеты, район Советы башҡарма комитеты, район мәғариф һәм мәҙәниәт бүлеге хеҙмәткәрҙәре, тыуған яҡты өйрәнеүселәр ҡатнаша. Музейға нигеҙ һалыуҙа һәм ойоштороуҙа хеҙмәт ветернаы, район Советы башҡарма комитеты рәйес урынбаҫары, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры Нәби Хәмит улы Ғисмәтуллин күп көс һала. Музей башта Күмертау ҡалаһында, райондың ауыл хужалығы идаралығы бинаһында урынлаша.
1993 йылда райондың тарихи исеме Көйөргәҙе районы тергеҙәлә, район үҙәге Ермолаевка ҡасабаһына күсерелә. Музей ҙа яңы район үҙәгенә күсә һәм яңы төҙөлгән район мәҙәниәт йортонда урынлаша.
1995 йылда музей Башҡортостан Республикаһы Милли музейы филиалы итеп үҙгәртелә.
2001 йылда эш һөҙөмтәләре буйынса ауыл райондары музейҙары араһында «Иң яҡшы ауыл тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музей» тип таныла һәм реконструкция үткәреү планына индерелә.
2003—2005 йылдарҙа музейҙа реконструкция үткәрелә.
2005 йылдың 24 мартында, Көйөргәҙе районының 70 йыллығы һәм Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 60 йыллығы алдынан музей яңынан эшләй башлай.
2006 йылдан музей Көйөргәҙе районы муниципаль районы ҡарамағына ҡайтырыла, үҙ аллы юридик шәхес булараҡ теркәү үтә.

# Көйөргәҙе тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы
## Тарих
### Музей директорҙары

* 1983—1984 — Нәби Хәмит улы Ғисмәтуллин
* 1984—1992 — Мостафа Кәрим улы Солтанов, (биографияһында 1990 йылға тиклем эшләгән)
* 1993—2006 — Тамара Александровна Власова

# Көйөргәҙе тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы
## Музей фонды

Музейҙың дөйөм фонды 6480 берәмәк, шул иҫәптән төп экспонаттар — 3500 һаҡлау берәмәгенән тора.
Беҙҙең эраға тиклемге VI—II быуаттарҙағы сармат хәнйәре, Граждандар һуғышы һәм Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы хәрби наградалар коллекцияһы, районда тыуып үҫкән Ғ. Ш. Арыҫланов, С. Ғ. Биктимеров, Х. Н. Ғайсин, М. Ғ. Ҡужаҡов, В. Г. Недошивин, А. И. Хохлов, Х. Х. Хөсәйенов тураһында фото һәм документаль материалдар. Экспозиция «Бөйөк Ватан һуғышы», «Наҡаҫбаш заказнигы» диорамалы тарих, мәҙәниәт, этнография, тәбиғәт бүлектәренән тора. Күргәҙмә залы бар.
# Кове Даур Вадимович

Кове Даур Вадимович (абх. Даур Вадим-иҧа Ақаҩба; 15 март 1979 йыл) — Абхазия Республикаһы Хөкүмәте ағзаһы; Республиканың Министрҙар кабинеты аппараты начальнигы (2010); Абхазияның сит ил эштәре министры (2016).

# Кове Даур Вадимович
## Биографияһы

Даур Вадимович Кове 1979 йылдың 15 мартында Сухум ҡалаһында тыуа.
1995 йылда Башҡортостан Республикаһында Абхазия вәкиллеге башлығы референты вазифаһына алына.
2000 йылда Башҡорт дәүләт университетының юридик факультетын тамамлай һәм Абхазия Республикаһы Президенты указы менән Башҡортостан Республикаһында Абхазия Республикаһы вәкиллеге башлығы вазифаһына тәғәйенләнә.
2005 йылда Абхазия Республикаһының Сит ил эштәре министрлығына халыҡ-ара бүлек начальнигы вазифаһына ҡабул ителә.
2006 йылда Абхазия Республикаһы сит ил эштәре министры урынбаҫары вазифаһына тәғәйенләнә.
Социология проблемалары һәм ҡасаҡтар мәсьәләләре буйынса төрлө конференцияларҙа ҡатнаша. Сочи килешеүе сиктәрендә ҡасаҡтарҙы ҡайтарыу мәсьәләләре һәм Грузин-абхаз Координация советы сиктәрендә эстә күсеп йөрөүселәр һәм ҡасаҡтар проблемалары буйынса эшсе төркөмдәр составында ҡатнаша.
2010 йылдың 9 сентябрендә Абхазия Президенты указы менән Министрҙар Кабинеты аппараты начальнигы вазифаһына тәғәйенләнә. Абхазия Республикаһы президенты ҡарамағындағы «сәйәси репрессия ҡорбандарын реабилитациялау буйынса» комиссия ағзаһы.
2016 йылдың 4 октябрендә Абхазия президенты Даур Ковены сит ил эштәре министры итеп тәғәйенләү тураһындағы указға ҡул ҡуя, икенсе көнөндә Рауль Хаджимба министрлыҡ коллективын яңы министр менән таныштыра.

# Кове Даур Вадимович
## Ғаиләһе

Өйләнгән, ике ҡыҙы бар.
# Петейга

Петейга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Таинская Анга йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Петейга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027368
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202736
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2