yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ибн Рөшд

Ибн Рөшд; Әбүл Вәлид Мөхәммәт Әхмәт улы, шулай уҡ Аверро́эс (14 апрель 1126 йыл — 10 декабрь 1198 йыл) — данлыҡлы ғәрәп фәлсәфәсеһе.

# Ибн Рөшд
## Биографияһы

Уның атаһы баш хөкөмдар һәм мөфтөй вазифаһын биләй. Ул үҙ быуатының данлыҡлы ғалимдарынан белем ала, теософтар һәм ғалимдар менән дуҫ була. Белеме һәм таланттары арҡаһында, Йософ солтан (1163—1184) заманында юғары вазифалар биләй. Йософ солтан вариҫы әл-Мансур тәүҙә Әбүл Вәлид Мөхәммәт улына ҙур мәрхәмәт күрһәтә, әммә аҙаҡ дошмандары уны Ҡөрьән тәғлимәтен үтәмәүҙә ғәйепләй. Әл-Мансурҙың мәрхәмәтенән мәхрүм ҡалғас, ул бөтә вазифаларын юғалта һәм Кордова янындағы Елизенда, Люценала һөргөндә йәшәй. Бер нисә йылдан, солтан философия менән шөғөлләнә башлағас, Әбүл Вәлид Мөхәммәт Әхмәт улын яңынан Мароккоға саҡыра һәм яҡын күрә башлай, тик философ оҙаҡламай (1198 йылдың 12 декабрендә) вафат була.
Әбүл Вәлид Мөхәммәт Әхмәт улы Аристотель хеҙмәттәрен тәржемә итә һәм тәрән аңлап төшөндөрә. Уның хеҙмәттәрендә, күпселек ғәрәп философтарына хас булғанса, Александрия философтарының тәьҫире һиҙелә. Ғәрәп философтарына, айырыуса Әл-Ғаззалиға ҡаршы ул рационалистик философияның яҡлаусыһы булып сығыш яһай. Байтаҡ әҫәрҙәре латинса тәржемәлә килеш кенә һаҡлана. Уның Аристотелгә комментарийҙары латин телендә Аристотель әҫәрҙәренең дөйөм баҫмаһында донъя күрә (11т. Венеция, 1960).
Әбүл Вәлид Мөхәммәт Әхмәт улының медицина системаһы рәүешендәге «Colliget» тип аталған хеҙмәте, латин теленә тәржемәләнеп, бер нисә тапҡыр нәшер ителә. Күп кенә әҫәрҙәре йәһүд теленә тәржемәләнә. Христиан донъяһында уның философияһы XIII быуатта уҡ тейешле баһа ала. Әммә пантеистик тәғлимәте, астрология менән бергә, яңылышыу тип ҡабул ителә.
Бынан тыш Әбүл Вәлид Мөхәммәт Әхмәт улы ҡояштағы таптарҙы тикшереп, астроном булараҡ та дан ҡаҙана.
Әбүл Вәлид Мөхәммәт Әхмәт улының фәлсәфәүи әҫәрҙәре менән таныштырыу эшендә М. Мюллер ҙур хеҙмәт күрһәтә — «Аверроэстың философияһы һәм теологияһы» тигән ғәрәп текстарын нәшер итә(Мюнхен, 1859). Уларҙың тәржемәһе Мюллер вафат булғандан һуң Бавария академияһы тарафынан баҫтырылып сығарыла (Мюнхен, 1875).
# Корнышиха

Корнышиха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Язьва йылғаһының уң ярына тамағынан 75 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Корнышиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005287
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100528
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Әхмәҙиев Әлим Әхәт улы

Әхмәҙиев Әлим Әхәт улы (8 сентябрь 1952 йыл — 8 август 2022 йыл) — ғалим-социолог, парламентарий, политолог. Башҡортостан Республикаһының беренсе (1995—1999) һәм икенсе (1999—2003) саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, 1995 йылдың апреленән Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының Закондар сығарыу палатаһы рәйесе урынбаҫары. Философия фәндәре докторы (1993), профессор (1994). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2012), Башҡортостан комсомолы премияһы лауреаты (1985).

# Әхмәҙиев Әлим Әхәт улы
## Биографияһы

Әлим Әхәт улы Әхмәҙиев 1952 йылдың 8 сентябрендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Күгәрсен районы Йомағужа ауылында тыуған. Әнүәр Әхәт улы Әхмәҙиевтең ҡустыһы. 1975 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. 1975—1976 йылдарҙа — Әбйәлил районының Урал урта мәктәбе уҡытыусыһы, 1976—1978 йылдарҙа — КПСС-тың Әбйәлил районы комитеты инструкторы.
1978—1981 йылдарҙа — М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының философия факультеты аспиранты.
1981—1989 йылдарҙа — Бөрө дәүләт педагогия институтының өлкән уҡытыусыһы, доценты, кафедра мөдире.
1989—1992 йылдарҙа — доцент, профессор.
1994 йылдың ғинуарынан — БР Министрҙар Кабинетының мәғариф һәм мәҙәниәт бүлеге мөдире урынбаҫары.
1995 йылдың мартында — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, 1995 йылдың апреленән Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының Закондар сығарыу палатаһы рәйесе урынбаҫары итеп һайлана.
2004 йылдан Башҡортостан Хөкүмәтенең гуманитар мәсьәләләр һәм милләттәр эштәре буйынса бүлек мөдире урынбаҫары.
1994 йылдан Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинетының бүлек мөдире урынбаҫары.
1995 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының Закондар сығарыу палатаһы рәйесе урынбаҫары.
1999 йылдан — Закондар сығарыу палатаһының власть мәсьәләләре, милләттәр, йәмәғәт һәм дини берекмәләр эштәре буйынса комитеты рәйесе урынбаҫары.
2003 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте аппаратында бүлек мөдире урынбаҫары, 2007 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының Республика балалар (үҫмерҙәр) ижады үҙәге директоры. Республика ҡануниәтен үҫтереүгә, дәүләтселекте нығытыуға ҙур өлөш индерә.

# Әхмәҙиев Әлим Әхәт улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

300-нән ашыу ғилми хеҙмәт авторы. Ғилми тикшеренеүҙәренең төп өлкәһе — аграр социология, парламентаризм сәйәсәте социологияһы.
Ғилми баҫмалары:
* Агропромышленный комплекс: социальные аспекты развития. М., 1984;
* Современные социально-экономические теории. М., 1992;
* Генезис и развитие современной модели федерализма в России. Өфө, 2000 (авторҙаш).

# Әхмәҙиев Әлим Әхәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2012),
* Башҡортостан комсомолы премияһы лауреаты (1985).
# Сәлимгәрәев Хизбулла Зарифулла улы

Сәлимгәрәев Хизбулла Зарифулла улы (1922 йыл — 6 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1942).

# Сәлимгәрәев Хизбулла Зарифулла улы
## Биографияһы

Сәлимгәрәев Хизбулла Зарифулла улы 1922 йылда хәҙерге Башҡортостандың Балаҡатай районында тыуа. 1941 йылда Балаҡатай район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 101-се айырым ат-артиллерия дивизионының орудие ҡороусыһы булып хеҙмәт итә. 1942 йылда дошман беҙҙең частар оборонаһының алғы һыҙығына яҡын килеп батареяның утлы һыҙығына бик көслө артиллерия уты аса. Алышта Сәлимгәрәев Хизбулла Зарифулла улы батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ өлгөһө күрһәтә. Ул Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә (1942). 1942 йылдың июлендә ошо тиң булмаған һуғышта Сәлимгәрәев Хизбулла Зарифулла улы һәләк була. Курск өлкәһенең Борки ауылында ерләнә (хәҙер Липецк өлкәһе, РФ)
# Лозовая (Айҙар ҡушылдығы)

Лозовая — Рәсәйҙәге йылға. Белгород өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға айҙар йылғаһының уң ярына тамағынан 227 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Лозовая (Айҙар ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Айдар йылғаһы Рәсәй менән Украина сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Северский Донец (бассейндың рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400412107000013014
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001301
* Бассейн коды — 05.01.04.004
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йесниц (Анхальт)

Йесниц (Анхальт) (нем. Jeßnitz (Anhalt)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала районы.
2008 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡала районыла 3580 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,25 км². Диңгеҙ кимәленән 71 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6800 һәм автомобиль коды — ABI.
# Санкт-Ганглофф

Санкт-Ганглофф (нем. St. Gangloff) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1303 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,45 км². Диңгеҙ кимәленән 330 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7629 һәм автомобиль коды — SHK.
# Оло Китовка

Оло Китовка — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чека йылғаһының уң ярына тамағынан 81 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Оло Китовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300005730
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300573
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Төтәләнде

Төтәләнде, Түтәләнде (рус. Тютюлена) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының һул ярына тамағынан 1048 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Төтәләнде
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Арский Ташы һыу үлсәү посынан Йомағужа һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200212111100017546
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101754
* Бассейн коды — 10.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Наренгева-Яха

Наренгева-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сабколянг-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Наренгева-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043044
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304304
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Аң

Аң — кешелә булған күренештәр (һүрәттәр) йыйылмаһы. Мәҫәлән: кеше бесәй тураһында уйлай. Шул бесәй — куренеш йәки һүрәт була.
# Төркиәнең Бөйөк милләт мәжлесе

Төркиәнең Бөйөк Милләт Мәжлесе (төр. Türkiye Büyük Millet Meclisi — TBMM) — Төркиә Республикаһының юғары бер палаталы закондар сығарыу органы (парламент), Мәжлес (төрөк. Meclis) тип кенә лә йөрөтәләр. 1920 йылдың 23 апрелендә Анкарала грек-төрөк һуғышы барғанда ойошторола.

# Төркиәнең Бөйөк милләт мәжлесе
## Тарихы

Төркиәнең Бөйөк милләт мәжлесе 1920 йылдың апрелендә Төркиә конституцияһын ҡабул итеү маҡсатында ойошторола. Конституция 1921 йылдың ғинуарында ҡабул ителә.

# Төркиәнең Бөйөк милләт мәжлесе
## Ҡоролошо

Парламенттың 550 депутаты дөйөм һайлауҙа партия исемлектәренә нисбәтле, шулай уҡ 85 һайлау округында дүрт йылға һайлана.
Халҡының һанына ярашлы, Истанбулға — 3 һайлау округы, ә Анкара менән Измирға 2-шәр һайлау округы инә.
Парламентҡа тауыштарҙың 10 проценттан ашыуын алған партиялар ғына үткәрелә.

# Төркиәнең Бөйөк милләт мәжлесе
## Ҡоролошо
### Спикеры

Әлеге парламент спикеры Исмаил Ҡаһраман, ул 2015 йылдың 22 ноябрендә һайланған.

# Төркиәнең Бөйөк милләт мәжлесе
## Составы
### 2015 йылдың 1 ноябрендәге һайлау

* Ғәҙеллек һәм үҫеш партияһы (Төркиә) (317)
* Республика халыҡ партияһы (Төркиә) (133)
* Халыҡтарҙың демократик партияһы (59)
* Милләтсел хәрәкәт партияһы (Төркиә) (40)
* Бойондороҡһоҙ (1)
# Байтук (Һөйөндөк ҡушылдығы

Байтук — Рәсәйҙәге йылға. Силәбе өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Һөйөндөк йылғаһының һул ярына тамағынан 121 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Байтук (Һөйөндөк ҡушылдығы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002523
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200252
* Бассейн коды — 12.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Быза

Быза — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы/ Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юг йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Быза
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013668
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101366
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сабетта-Яха

Сабетта-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 165 км.

# Сабетта-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300044058
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304405
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Елгуй

Елгуй — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Несь йылғаһының уң ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Елгуй
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000051042
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005104
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нерьюга

Нерьюга — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лофтура йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Нерьюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000050237
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005023
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# The Economist

The Economist (ингл. «Эко́номист») — инглиз телле аҙнаһына бер сыға торған яңылыҡтар журналы (баҫма үҙен гәзит тип йөрөтә). Британ медиакомпанияһы The Economist Groupтыҡы.
Бөйөк Британияла 1843 йылдан бирле нәшер ителә. 2012 йылда тиражы 1 600 000 дананан артты, яртыһынан ашыуы Төньяҡ Америкала һатылды. Глобаль йүнәлешлелеге арҡаһында The Economist саф инглиз баҫмаһы ғына итеп һаналмай.
Журналдың төп темалары — сәйәси ваҡиғалар, халыҡ-ара мөнәсәбәттәр, финанс, иҡтисад һәм эшлекле яңылыҡтар, шулай уҡ фән һәм мәҙәниәт. Журнал редакцияһы классик либерализм ҡараштарында тора.
1928 йылдан компания акцияларының яртыһы Financial Times гәзитенеке булып тора, ә икенсе яртыһы бойондороҡһоҙ инвесторҙар ҡулында, улар араһында компания хеҙмәткәрҙәре һәм журнал хәбәрселәре күп.
# Баязит (исем)

Баязит — ғәрәптәрҙән инеп, төрки телле халыҡтар араһында таралған ир-ат исеме.

# Баязит (исем)
## Этимологияһы

Баязит башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән, ир балаларға ҡушылған мосолман исеме. «Матур», «шәп» мәғәнәһен аңлата.

# Баязит (исем)
## Билдәле шәхестәр

Баязит Дим (Баянов Баязит Фәтхелислам улы; 24 ғинуар 1909 йыл — 10 октябрь 1945 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир-яҙыусы, журналист, СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1944).
Баязит Бикбай — (9 ғинуар 1909 йыл — 2 сентябрь 1968 йыл) — башҡорт шағиры, прозаик, драматург. 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1957), Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1970). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1955) һәм «Почёт Билдәһе» (1939) ордендары кавалеры.
Баязит I Йәшен Баязит I (ғосм. بايزيد اول‎ — Bâyezid-i evvel, төр. Birinci Bayezid, Yıldırım Bayezid; яҡынса 1357—1403) — Ғосман империяһы солтаны, 1389—1402 йылдарҙа хакимлыҡ итә.
Баязит Рәмзи улы Байназаров (17 ғинуар 1980 йыл — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2009), Бөрйән районы Яуымбай ауылында тыуған.

# Баязит (исем)
## Фамилияларҙа

Баязитов Сынтимер Биктимер улы (рус. Баязитов Сынтимир Биктимирович; (13 июнь 1965 йыл) — дәүләт һәм мәғариф эшмәкәре, ғалим-педагог. 2019 йылдан Өфө күп профилле һөнәри колледж директоры; 2006—2007 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры, 2008—2018 йылдарҙа Өфө ҡала хаҡимиәте башлығы урынбаҫары. Педагогия фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһы халыҡ мәғарифының атҡаҙанған хеҙмәткәре (2005) һәм мәғариф отличнигы (2000), Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2002
Баязитов Роберт Ишдәүләт улы (2 ноябрь 1939 йыл) — комсомол, партия һәм мәғариф ветераны. 1985—2004 йылдарҙа Бөрйән районы Байназар урта мәктәбе директоры. Рәсәй Федерацияһының (1997) һәм Башҡорт АССР-ы мәктәбенең (1988) атҡаҙанған уҡытыусыһы, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1979).
Баязитов Мөхәммәтсафа Атаулла улы (21 апрель 1877 йыл — 26 декабрь 1937 йыл) — дин һәм йәмәғәт эшмәкәре, «Нур» гәзитен нәшер итеүсе, Ырымбур дини мосолман йыйылышының (Ырымбур мосолман диниә назараты) һуңғы мөфтөйө. Рәсәйҙә беренсе рәсми мосолман ойошмаһы рәйесе — мөфтөй күҙәтеү, мәсеттәр төҙөү, никах теркәү, мөлкәт бүлеү, мосолман ғөрөф-ғәҙәттәрен дөрөҫ үтәлешен тикшереү эше менән шөғөлләнә. Репрессияланған, үлгәндән һуң аҡлана.
Баязитова Әминә Тимерҡаҙыҡ ҡыҙы (17 декабрь 1946 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны. Рәсәйҙең мәғариф отличнигы һәм почётлы мәғариф хеҙмәткәре, уҡытыусы — методист, юғары категориялы уҡытыусы.
Баязитова Зифа Ғаяз ҡыҙы (4 июнь 1951 йыл) — театр актёры. 1979 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1998).

# Баязит (исем)
## Топонимикала

Баязит (рус. Баязитово) — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл.
Баязит — Башҡортостан Республикаһының Миәкә районындағы ауыл.
Баязит — Силәбе өлкәһендәге ауыл.
Баязит — Ҡурған өлкәһендәге ауыл.
# Кёкте

Кёкте (нем. Köckte) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 448 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,65 км². Диңгеҙ кимәленән 58 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39649 һәм автомобиль коды — SAW.
# Тикзо

Тикзо — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бакчар йылғаһының уң ярына тамағынан 120 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Тикзо
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023066
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202306
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Һатҡы районы

Һатҡы районы (рус. Саткинский район) — Рәсәйҙен Силәбе өлкәһендә район.
Административ үҙәге — Һатҡы ҡалаһы, өлкә үҙәге Силәбенән 190 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Һатҡы районы
## Тарихы

Район тарихы Һатҡы ҡалаһы тарихы менән бәйле. Һатҡы — илдең тау сәнәғәт үҫешкән боронғо ҡалаларҙың береһе.
Силәбе өлкәһендә Һатҡылағы Троицк-Һатҡы суйын иретеү заводы күренекле сәнәғәтселәр Строгановтар тарафынан асылған берҙән-бер завод. Ул 1756 нигеҙләнғән.
19.11.1758 заводта беренсе суйын иретелә. Ошо көн Һатҡының тыуған көнө тип иҫәпләнә.

# Һатҡы районы
## Билдәле шәхестәре

* Арыҫланов Исмәғил Ғәни улы (11.04.1959), ғалим-инженер‑технолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2001 йылдан Өфө дәүләт нефть техник университетының Октябрьский филиалында кафедра мөдире. Техник фәндәр докторы (2000). Һилейә ҡасабаһынан.

# Һатҡы районы
## Ҡоролош

| № | Муниципаль биләмә | Үҙәк | Ауылдар һаны | Халыҡ (2002), кеше |
| 1 | Баҡал ҡала биләмәһе | Баҡал ҡалаһы | 4 | 22 516 |
| 2 | Бирҙәүеш ҡала биләмәһе | Бирҙәүеш ҡала тибындағы ҡасабаһы | 1 | 6 198 |
| 3 | Межевой ҡала биләмәһе | Межевой ҡала тибындағы ҡасабаһы | - | 5 578 |
| 4 | Һатҡы ҡала биләмәһе | Һатҡы ҡалаһы | 10 | 51 052 |
| 5 | Һилейә ҡала биләмәһе | Һилейә ҡала тибындағы ҡасабаһы | 1 | 2 953 |
| 6 | Әйле ауыл биләмәһе | Әйле ауылы | 6 | 2 252 |
| 7 | Романовский ауыл биләмәһе | Романовка | 7 | 1 635 |
# Цветы Башкирии

Цветы Башкирии — Өфөнөң Киров районындағы биҫтә, Цветы Башкирии тигән ике ҡасабанан тора . Береһе — яңы коттедждар ҡасабаһы, икенсеһе элек п/л свх Цветы Башкирии тип йөрөтөлә. «Цветы Башкирии» совхозының атамаһын ала.
Р-314 трассаһы (көнсығыштан) һәм М-5 магистрале (көньяҡтан) эргәһендә урынлашҡан. Төньяғында «Ветеран» баҡсасылыҡ ширҡәте урынлашҡан.
# Чаган-Бургазы

Чаган-Бургазы — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Тархата йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Чаган-Бургазы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005407
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100540
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1