yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сабля (Кубрь ҡушылдығы)

Сабля — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубрь йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Сабля (Кубрь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000004094
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000409
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Болденка

Болденка — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нудоль йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Болденка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Истра йылғаһы башынан Истра һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ока ҡушылдыҡтары бассейны, Мокша тамағына тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010101412110000023550
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002355
* Бассейн коды — 09.01.01.014
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әхмәтшин Шәриф Әхмәтвәли улы

Әхмәтшин Шәриф Әхмәтвәли улы (15 апрель 1911 йыл — 18 февраль 1964 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты, «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1943), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943), II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.

# Әхмәтшин Шәриф Әхмәтвәли улы
## Биографияһы

Әхмәтшин Шәриф Әхмәтвәли улы 1911 йылдың 15 апрелендә д. Гадельша Орского уезда Ырымбур губерниаһының Орск өйәҙе хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Ғәҙелша ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға Баймаҡ район хәрби комиссариаты тарафынан 1941 йылдың декабрендә саҡырыла. 7 гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкында өлкән ҡорал мастеры булып хеҙмәт итә.
Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (Наградлау бойороғо № 58, Документ датаһы: 28. 02. 1943), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943) (ҡаһарманлыҡ күрһәткән көндәре: 18.09.1943-31.10.1943, 1943 йылдың 3 декабрендәге 300/н от: 03.12.1943 номерлы приказ), II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (ҡаһарманлыҡ күрһәткән көндәре: 16.02.1945-18.02.1945) һәм «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
1946 йылдан алтын оҫталары бригадиры, 1948 йылдан «Башмедьстрой» тресында, 1960-64 йылдарҙа Сибай ҡалаһында Башҡорт баҡыр-көкөрт комбинатының ремонт-механик цехында фрезерсы булып эшләй.
1964 йылдың 18 февралендә вафат була. Сибай ҡалаһында ерләнгән.

# Әхмәтшин Шәриф Әхмәтвәли улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1943
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
# Киңәйтелгән ғаилә

Киңәйтелгән ғаилә — нәҫел-нәсәп, зат-зәүрәт,туған-тыумаса иҫәбенән бер нисә быуындан торған ғаилә.
Нәҫелдә ата-әсә ғаиләһе һәр уларҙың балалары ҡорған ғаиләләр төп урынды тәшил итә. Туған-тыумасаға ҡандаш ағай-эне, апай-һеңле һәм уларҙың ҡандаш булмаған ғаилә ағзалары инә.
Нәҫел-нәсәплек бер нисә быуын ҡандашлыҡ нигеҙендә булыуы мөмкин, был осраҡта ҡушаҡлыҡ (ирле-ҡатынлылыҡ) мөнәсәбәттәре арттараҡ ҡала.
Шулай уҡ ғаилә ҡушаҡлыҡ мөнәсәбәттәренә бәйле булыуы ла ихтимал, был осраҡта ғаилә ағзалары ир яғынан һәм ҡатын яғынан тип ҡарала. Һәр яңы никах был ғаиләнең үҙгәреш кисереүенә килтерә.
Һәр ике осраҡта ла киңәйтелгән ғаиләнең ике төп билдәһе бар: төрлө быуын туғандарҙың бергә йәшәүе һәм дөйөм мөлкәткә эйә булып, хужалыҡ эштәрен бергә алып барыуы.
Был ике билдәнең береһе булмаған осраҡта, йә икеһе лә булмағанда ла (мәҫәлән, туғандар айырым йәшәй, һәр береһе айырым иҡтисади эшмәкәрлек алып бара), номиналь киңәйтелгән ғаилә тип аталыуы мөмкин. Был осраҡта туғандар тығыҙ аралашып,социаль йәһәттән дә, иҡтисади йәһәттән дә ярҙам итешеп йәшәй һәм бер ғаилә ағзалары итеп тоя.
Бөгөнгө йәмғиәттә киңәйтелгән ғаилә урынын нуклеар ғаилә ала бара.

# Киңәйтелгән ғаилә
## Башҡорттарҙа ҡәрҙәш ғаилә

XVII быуатҡа тиклем башҡорттарҙа балалы бер нисә никахлы парҙан (3—4 быуын) торған ҙур ғаилә осраған. Бындай ғаилә ағзаларын бер ара һанағандар.Араларға бүлеү, элекке ара исемдәре башҡорттарҙа һаман һаҡлана килә. Ғаиләнең мал-тыуары һәм йылҡы өйөрөнә ғаиләнең иң оло ир кешеһе - башлығы идара иткән.
ХIХ быуат уртаһында Рәсәй дәүләтенең һалым сәйәсәте ҡатыландырылғас, ҡәрҙәш ғаилә һаны арта. Ҡаҙна файҙаһына яһаҡ, төрлө йыйымдар һәм йөкләмәләр түләү өсөн бер нисә бәләкәй ғаилә бер хужалыҡ булып йәшәй. Атай ғаиләһе (ата-әсәнән, өйләнгән балаларҙан һәм ейәндәрҙән торған ғаилә), ағай-эне ғаиләһе (балалары менән ағай-эне ғаиләһе), шулай уҡ ғаилә башлығының өйләнгән улдарынан һәм уның ағай-энеһе ғаиләһе ҡәрҙәш ғаилә тәшкил итә.

# Киңәйтелгән ғаилә
## Шулай уҡ ҡара

* Шәжәрә
* Туғанлыҡ төшөнсәләре
* Ара
# Матвея

Матвея — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ковжа йылғаһының уң ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Матвея
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000008551
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000855
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Санкина

Санкина — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тура йылғаһының һул ярына тамағынан 616 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 109 км.

# Санкина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, Тагил йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Ницца һәм Пышма йылғаһы йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502312111200005926
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200592
* Бассейн коды — 14.01.05.023
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Спировка

Спировка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының уң ярына тамағынан 767 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Спировка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031990
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103199
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Быструха (Том ҡушылдығы)

Быструха — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының һул ярына тамағынан 366 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Быструха (Том ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011531
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201153
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ил (Чепца ҡушылдығы)

Ил — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының һул ярына тамағынан 438 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Ил (Чепца ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100032462
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103246
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лавра (Шижма ҡушылдығы)

Лавра — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шижма йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Лавра (Шижма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036283
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103628
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ай-Сугултью-Еган

Ай-Сугултью-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сугултью-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Ай-Сугултью-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200040173
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204017
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Емуртла (Тубыл ҡушылдығы)

Емуртла — Рәсәй йылғаһы. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тубыл йылғаһының уң ярына тамағынан 526 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 106 км.

# Емуртла (Тубыл ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Курган ҡалаһынанЕсет йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500412111200002470
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200247
* Бассейн коды — 14.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡорбан салыу урыны (йондоҙлоҡ)

Ҡорбан салыу урыны (йондоҙлоҡ) (лат. Ara) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — α Ara, яҡтылығы 2,95 була. Майҙаны буйынса урыны — 63.
# 2-се Гуселка

2-се Гуселка — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға 1-се Гуселка йылғаһының һул ярына тамағынан 1,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# 2-се Гуселка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Саратов һыуһаҡлағысынан Волгоград һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Ырғыҙ, Оло Караман, Терёшка, Еруслан, Торгун йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002212112100010978
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101097
* Бассейн коды — 11.01.00.022
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Женева күле

Женева күле йәки Леман (франц. Lac Léman, Le Léman, Lac de Genève) — Альп тауҙарының иң ҙур күле һәм ҙурлығы буйынса Балатон күленән Үҙәк Европала икенсе урынды биләй. Швейцария һәм Франция сиктәрендә урынлашҡан. Күл өҫтө майҙаны - 582 км². Диңгеҙ кимәленән бейеклеге - 372 м.
Женева күле Ронаның һыубаҫар туғайында урынлашҡан һәм Ивуар ауылы тирәһендә бормаланған ярым ай формаһында. Бөгөл тәбиғи рәүештә уны Ҙур (франц. Grand Lac) һәм Бәләкәй (франц. Petit Lac) күлдәргә бүлә.
Күлдең төньяҡ ярына зиннәтле курорттар һалынған - ул Швейцария ривьераһы. Бында лорд Байрондың шулай уҡ исемдәге поэмаһы арҡаһында дан алған Шильон замогы ҡалҡып тора.

# Женева күле
## Топонимикаһы

Женева менән Лозанна араһындағы яр буйы участкаһын - Ла-Кот (франц. La Côte), Лозанна менән Вева араһындағы һыҙатты Лаво (франц. Lavaux) тип йөрөтәләр.
Иң иртә яҙылған күлдең атамаһы — Рим осоронда бирелгән лат. Lacus Lemannus. IV быуатта был атама лат. Lacus Lausonius йәки Lacus Losanetes тигәнгә үҙгәрә, ә Урта Быуаттарҙа — франц. Lac de Lausanne.
франц. Lac de Genève тигән атама XVI быуатта Швейцария конференцияһы көсәйгәндән һуң ҡулланыла башлай. XVIII быуатта француз теленә ҡулланыу буйынса икенсе урынды биләгән франц. Lac Léman тигән атамаһы кире ҡайта. Ҡайһы бер карталарҙа франц. Lac d’Ouchy тип яҙылып үткән.

# Женева күле
## Судносылыҡ

20-се быуаттың тәүге яртыһына тиклем күл буйлап йөк ташыу өсөн Женева күленең елкәнле баркалары файҙаланыла. Күл буйлап пассажирҙар ташыу менән 1873 йылда ойошторолған Compagnie générale de navigation sur le lac Léman тигән Швейцария пароходсылығы шөғөлләнә. Уның флоты составына 20-се быуат башында төҙөлгән 5 тәгәрмәсле пароход инә.
# Нидерау

Нидерау (нем. Niederau) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 4018 кеше йәшәй. Майҙаны — 35,21 км². Диңгеҙ кимәленән 117 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1689 һәм автомобиль коды MEI.
# Хужанд

Хужанд (таж. Хуҷанд, от сөғд. kwc'nth, фарс. خجند, Хожент, бор. грек. Ἀλεξάνδρεια Ἐσχάτη, Искәндәриә Эсхата) — Тажикстандың төньяҡта ҡала, сәнәғәт һәм административ үҙәге.

# Хужанд
## Климаты

Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Уртаса максимум, °C | 3,5 | 6,2 | 13,8 | 21,9 | 28,6 | 34,2 | 35,5 | 32,4 | 28,8 | 20,6 | 12,3 | 5,6 | 20,3 |
| Уртаса минимум, °C | −3,2 | −1,8 | 4,2 | 10,7 | 15,6 | 19,6 | 21,2 | 18,8 | 13,6 | 8,1 | 3,4 | −0,5 | 9,1 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 15 | 15 | 25 | 27 | 20 | 9 | 4 | 1 | 3 | 15 | 16 | 17 | 167 |
| Сығанаҡ: Всемирная метеорологическая организация ||||||||||||||
# Насиров Фәрит Сәғит улы

Насиров Фәрит Сәғит улы (22 ғинуар 1954 йыл) — ғалим-математик. Физика‑математика фәндәре докторы (2002), профессор (2010).

# Насиров Фәрит Сәғит улы
## Биографияһы

Фәрит Сәғит улы 1954 йылдың 22 ғинуарында Германия Демократик Республикаһының Карл-Маркс-Штадт (хәҙерге Германияның Хемниц) ҡалаһында тыуған. 1976 йылда Ленинград дәүләт университетының Математика-механика факультетын тамамлай.
1976 йылдан Өфө авиация институтында эшләй. Ғилми хеҙмәт юлын ассистент булып башлап, өлкән уҡытыусы, доцент була һәм математика кафедраһы профессоры дәрәжәһенә тиклем күтәрелә.

# Насиров Фәрит Сәғит улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре булып функциялар һәм осраҡлы процестар өсөн локаль ваҡыттар, схоластик иҫәпләү, схоластик дифференциаль тигеҙләмәләр, теория, матди үҙгәреүсән функцияһы, финанс математикаһы тора. Роман-Стилтъестың һәм Стратонович интегралдарының дөйөмләштерелгәне булған ирекле өҙлөкһөҙ функция буйынса симметрик интегралдар һәм дөйөмләштерелгән Ито интегралдары теорияһын сығарыуына, классик схоластик дифференциаль тигеҙләмәләрҙең дөйөмләшеүе булған яңы класлы интеграл тигеҙләмәләр төҙөүгә һәм башҡаларға үҙ өлөшөн индерә. 80-дән ашыу ғилми хеҙмәт авторы.

# Насиров Фәрит Сәғит улы
## Публикациялары

* Ф. С. Насыров, «О локальных временах для функций и случайных процессов. I», Теория вероятн. и ее примен., 40:4 (1995), 798—812.
* Ф. С. Насыров, «О локальных временах для функций и случайных процессов. II», Теория вероятн. и ее примен., 41:2 (1996), 284—299.
* Ф. С. Насыров, «Об обобщенном разложении Лебега непрерывной функции», Матем. заметки, 61:3 (1997), 459—462.
* F.S. Nasyrov, «On continious local times for continious function and stochastic processes», Journal of Math. Sciences-II, 89:5 (1998), 1524—1534
* Ф. С. Насыров, «О представлении некоторых классов стохастических интегралов Ито в виде потраекторных интегралов Лебега», Теория вероятн. и ее примен., 44:2 (1999), 450—455.
# Тамлык (Кума ҡушылдығы)

Тамлык — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы, Ҡарасай-Черкес Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кума йылғаһының һул ярына тамағынан 725 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Тамлык (Кума ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кума башынан Подкумок йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07010000312108200001525
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200152
* Бассейн коды — 07.01.00.003
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Долгое Устье

Долгое Устье (Новиковка) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чусовая йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Долгое Устье
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100012044
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101204
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# ARO

ARO (Auto Romania атамаһынан ҡыҫҡартып алынған) — Румынияның юлһыҙ ерҙә йөрөй алған автомобилдәрҙе сығарыусы заводы. Беренсе авмобиль — IMS-57 — 1957 йылда сығарыла. Автомобиль ГАЗ-69 нигеҙендә төҙөлә. Етештерелгән автомобилдәрҙең 90 проценттан ашыуы 100-ҙән ашыу илгә экспортҡа һатыла. 2006 йылда бөлгөнлөккә төшә.

# ARO
## Компания тарихы

ARO заводының тарихы целлюлоза эшкәртеү заводының сафҡа инеүенә бәйле, әммә завод 1885 йылда асылыуға ҡарамаҫтан, 1899 йылда эшләүҙән туҡтай, 1933 йылда һаҡлауға ҡуйып ябыла. Уның бинаһы 1941 йылдан 1944 йылға тиклем келәт булараҡ файҙаланыла. 1945—1950 йылдарҙа унда румын һәм совет ғәскәрҙәре автомобилдәре йүнәтелә. 1953 йылда IMS-53 мотоциклдарын сығарыуҙы юлға һалырға тырышып ҡарайҙар, бөтәһе 12 берәмек мотоцикл сығарыла. 1957 йылда завод автомобилдәр өсөн запас частар — двигателдәр һәм тапшырыу коробкаларын етештерә башлай, шул уҡ йылда IMS 57, M 59, ARO M 461 автомобилдәрен эшләү юлға һалына. Завод ябылғанға тиклем 380 000 тирәһе автомобиль сығарыла.
1979 йылда ARO 240 базаһында ABI бронеавтомобиле етештерелә.

# ARO
## ARO моделдәре
### ARO IMS

ARO IMS маркалы автомобилдәр 1957 — 1975 йылдарҙа сығарыла. Машина нигеҙенә юлһыҙ ерҙә йөрөгән ГАЗ-69 платформаһы ҡуйыла.
* IMS 57 (1957—1959) — база моделе, бензин моторы 3260 см³, 50 ат көсөнә эйә, өс баҫҡыслы КПП, тиҙлеге 80 км/сәғ.
* M 59 (1959—1964) — яңыртылған модель, моторы 57 ат көсөнә эйә.
* M 461 (1964—1975) — M207 моторы менән яңыртылған модель, 2512 см³, 70 ат көсөнә эйә, тиҙлеге 100 км/сәғ.
* M 473 — L25 дизель мотрлы, экспорт өсөн етештерелә.

# ARO
## ARO моделдәре
### ARO 24

ARO 24 автомобилдәре 1972—2003 йылдарҙа етештерелә. ARO IMS моделенең дауамы булып тора..
* ARO 240
* ARO 243
* ARO 244
* ARO 246
* ARO 266
* ARO 328 Maxi-Taxi
* ARO 33 N
* ARO 35 S
* ARO 35 M
* ARO 243
* ARO 323
* ARO 324
* ARO 330

# ARO
## ARO моделдәре
### ARO 10

ARO 10 автомобилдәре 1980—2003 йылдарҙа сығарыла. Уға Dacia двигателе ҡуйыла, күләме 1,3 л. Был автомобиль Англияға Dacia Duster, Румынияға Dacia 10, Францияға ARO Trapeurs һәм в Италияға ARO Ischia маркалары аҫтында экспортҡа сығарыла.
** ARO 10.1
** ARO 10.4
** ARO 10 Spartana
** ARO 11.4
** ARO 10.2
** ARO 10.3
** ARO 10.5
** ARO 10.6 pick-up
** ARO 10.9
** ARO 10.0
** ARO 11.9
# Оло Ҡамышлыҡ

Оло Ҡамышлыҡ — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кәмәлек йылғаһының һул ярына тамағынан 130 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Оло Ҡамышлыҡ
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Ырғыҙ йылғаһы башынан Сулак һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001612112100009926
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100992
* Бассейн коды — 11.01.00.016
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1