yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ханхара

Ханхара — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Ханхара
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009563
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100956
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пермь крайы

Пермь крайы — Рәсәй Федерацияһы субъекты, илдең Европа өлөшөндә урынлашҡан. Волга буйы федераль округы составына инә. Үҙәге — Пермь ҡалаһы.
Крайҙа 32,73 мең башҡорт йәшәй, уларҙың 16,6 меңе Барҙым районында, 8,1 меңе — Пермдә теркәлгән.

# Пермь крайы
## Тарих

Ҡарағыҙ: Пермь губернаһы
Төбәк тарихы 1781 йылда ойошторолған Пермь губернаһынан башланғыс ала. 2005 йылдын 1 декабрендә Пермь өлкәһе һәм Коми-Пермяк автономиялы округы нигеҙендә край ойошторола. Ике төбәк берләшеүе 2003 йылдын 7 декабрендә үткәрелгән референдумға ярашлы тормошҡа ашырылды.

# Пермь крайы
## Билдәле шәхестәре

* Байдин Николай Анатольевич (5.05.1919—7.07.1993), хеҙмәт алдынғыһы. 1946—1959 йылдарҙа Өфөләге «Нефтепроводмонтаж» тресының иретеп йәбештереүсеһе, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1958). Уҫы районының Гамица ауылынан.

# Пермь крайы
## Дәүләт ҡоролошо

Пермь крайы Уставына ярашлы, төбәктең дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.

# Пермь крайы
## Дәүләт ҡоролошо
### Башҡарма власть

Пермь крайы Губернаторы — крайы башлығы һәм төбәктең иң юғары вазифалы кешеһе, край Хөкүмәте етәксеһе. Хөкүмәт статусы һәм хоҡуғы Пермь крайы Уставы менән билдәләнгән.

# Пермь крайы
## Дәүләт ҡоролошо
### Суд власы

Пермь крайы суд системаһы составында:
* Пермь крайы суды — Рәсәй Юғары судының түбәнге инстанция суды
* Пермь крайы арбитраж суды — Рәсәй Юғары судының түбәнге инстанция суды

# Пермь крайы
## Дәүләт ҡоролошо
### Закондар сығарыу власы

* Өлкә Парламенты — Пермь крайының Закондар сығарыу йыйылышы.

# Пермь крайы
## География
### Климат

Климаты — уртаса континенталь. Ғинуарҙа уртаса температура — −18,5…-15 °С.

# Пермь крайы
## Административ-территориаль бүленеше
### Райондар

| Александров районы Барҙы районы Берёзовка районы Оло Сосновка районы Верещагин районы Ғәйнә районы Тау заводы районы (Горнозаводский район) Гремячинск районы Губаха районы Добрянка районы Елово районы | Ильинский районы Ҡарағай районы Кизел районы Усть-Кишерть районы Коса районы Кочёво районы Красновишерск районы Краснокама районы Ҡуҙымҡар районы Көйәҙе районы Көңгөр районы | Лысьва районы Нытва районы Октябрь районы Урҙа районы (Ординский район) Уҫы районы Оханск районы Очёр районы Пермь районы Сива районы Соликама районы | Соҡсон районы Уинск районы Усолье районы Чайковский районы Частые районы Чердынь районы Чернушка районы Чусыу районы Юрла районы Юсьва районы |
# Йәһүд алфавиты

Йәһүд әлифбаһы ул йәһүд теленең һәм йәһүд диаспора телдәренең яҙылышы.

# Йәһүд алфавиты
## Хәрефтәр

Йәһүд әлифбаһы 23 хәрефтән тора.
| Хәреф | Исем | Ашкеназ исеме | Йәһүд телендә исеме | Транскрипцияһы |
| א | Алеф | Алеф | אָלֶף | ['] |
| ב | Бет | Бейс | בֵּית | [b] (дагеш белән); [v] |
| ג | Гимель | Гимель | גִימֶל | [g] |
| ד | Далет | Долес | דָלֶת | [d] |
| ה | Һей (Һе) | Һей | הֵא | [h] |
| ו | Вав | Вов | וָו | [v] |
| ז | Зайин | Зайин | זַיִן | [z] |
| ח | Хет | Хэс, хэйс | חֵית | [x] |
| ט | Тет | Тэс (Тэйс) | טֵית | [t] |
| י | Юд | Йод | יוֹד | [j] |
| כךְ | Каф | Коф | כָּף | [k] (дагеш белән); [x] |
| ל | Ламед | Ламед (Ломед) | לָמֶד | [l] |
| מם | Мем | Мем | מֵם | [m] |
| נן | Нун | Нун | נוּן | [n] |
| ס | Самех | Сомех | סָמֶך | [s] |
| ע | Айин | Аин, айин | עַיִן | [`] |
| פף | Пэ | Пэй | פֵּא | [p] (дагеш белән); [f] |
| צץ | Цади | Цоди, цодик | צָדִי | [ts] |
| ק | Куф | Коф | קוֹף | [k] |
| ר | Рэш | Рэйш | רֵיש | [ ʁ ] |
| שׁ | Шин | Шин | שִׁין | [ ʃ ] |
| שׂ | Син | Син | שִׂין | [s] |
| ת | Тав | Тов, сов | תָו | [t] |

# Йәһүд алфавиты
## Диакритика
### Некудот

Некудот (йәһ. ‎נְקֻדּוֹת‎‎‎) тамғалары һуҙынҡы өндәрҙе билдәләр өсөн ҡулланыла.

# Йәһүд алфавиты
## Диакритика
### Хатафтар

Хатафтар, (йәһ. חֲטַף‎) ҡыҫҡа һуҙынҡы өндәрҙе билдәләү өсөн ҡулланыла.

# Йәһүд алфавиты
## Некудоттың баш классификацияһы

| Өн | Большие (оҙон һуҙынҡы өндәр булған) | Большие (оҙон һуҙынҡы өндәр булған) | Малые (ҡыҫҡа һуҙынҡы өндәр булған) | Хатафтар (биҡ ҡыҫҡа һуҙынҡы өндәр булған) |
| Өн | полные | неполные | Малые (ҡыҫҡа һуҙынҡы өндәр булған) | Хатафтар (биҡ ҡыҫҡа һуҙынҡы өндәр булған) |
| | אִי | | אִ | |
| | אֵי | אֵ | אֶ | אֲ |
| | | אָ | אַ | אֲ |
| | אוֹ | אׁ | אָ | אֳ |
| | אוּ | | אֻ | |
# Клепечиха

Клепечиха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Алей йылғаһының һул ярына тамағынан 283 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Клепечиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алей йылғаһы Гилёв һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200212115200000676
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200067
* Бассейн коды — 13.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тесәк

Тесәк (рус. Тесяк) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Леун йылғаһының уң ярына тамағынан 7,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Тесәк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100022869
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102286
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дёшниц

Дёшниц (нем. Doschnitz) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 274 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,28 км². Диңгеҙ кимәленән 415 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7429 һәм автомобиль коды — SLF.
# Абҙан ауыл Советы (Архангел районы)

Абҙан ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Архангел районы муниципаль районындағы административ-территориаль һәм муниципаль берәмек.
Ауыл биләмәһе Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# «Футлярҙағы кеше» скульптура композицияһы

2010
«Футлярҙағы кеше» скульптура композицияһы — А . П. Чеховтың ошо атамалағы хикәйәһе буйынса скульптор Давид Бегалов тарафынан эшләнеп, Тагангорта ҡуйылған скульптура композицияһы.

# «Футлярҙағы кеше» скульптура композицияһы
## Скульптура композицияһы

Скульптура композицияһы яҙыусының ошо атамалы хикәйәһендә һүрәтләнгән меҫкен, ямғырҙан һәм елдән түгел, ә үҙенең ҡурҡыуҙарынан һәм ыҙаларынан йәшеренергә теләгән уҡытыусы Беликовты кәүҙәләндерә. Ул ҡасандыр Антон Чехов уҡыған һәм Белтковтың прообразы эшләгән Таганрог ирҙәр классик гимназияһының һул яҡтағы фасады алдына урынлаштырылған.
Беликовтың аныҡ прототибы билдәһеҙ. Ҡайһы бер замандаштары (шул иҫәптән, В. Г. Богораз менән М. П. Чехов) билдәләүенгсә, "футлярҙағы кеше"нең прототибы боронғо грек теле уҡытыусыһы һәм Таганрог гимназияһы инспекторы А. Ф. Дьяконов була. Икенселәр Дьяконовтың характерындағы икенсе һыҙаттарҙы миҫалға килтереп, уларҙың фекерен инҡар итә. Мәҫәлән, П. П. Филевский Дьяконовтың киң күңеллелеген билдәләп: «Мин „Футлярҙағы кеше“ менән А. Ф. Дьяконов араһында бер ниндәй ҙә уртаҡ һыҙаттар булмауын раҫлайым, һәм А. П. Чеховтың әҫәрендә бер ниндәй ҙә урындағы колорит табырға мөмкин түгел», — ти.
Муниципаль бюджеттың скульптураны әҙерләүгә һәм урынлаштырыуға киткән сығымдары 723802 һум тәшкил итә. Һәйкәл муниципаль милек булып иҫәпләнә.

# «Футлярҙағы кеше» скульптура композицияһы
## Эшләнеү тарихы

Чеховтың юбилейы алдынан ҡала хакимиәте ошо скульптураның проектын әҙерләү буйынса конкурс иғлан итә һәм унда Давид Бегалов еңеп сыға. Һәйкәл 2010 йылдың 27 ғинуарында А. П. Чеховтың тыуыуына 150 йыл тулыуға арналған саралар барышында тантаналы асыла.
# Яңы Ҡыҙылъяр

Яңы Ҡыҙылъяр (рус. Новокызылярово) — Башҡортостан Республикаһының Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың [1 ғинуар]ына халыҡ һаны 28 кеше булған. Почта индексы — 453036, ОКАТО коды — 80203834005.

# Яңы Ҡыҙылъяр
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 26 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Благовещенка): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 28 км
# Помильяно-д’Арко

Помильяно-д’Арко (итал. Pomigliano d'Arco) — Италия коммунаһы. Ул Кампания төбәгенең Неаполь провинцияһында урынлашҡан.
2008 йылда халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ҡаланың халыҡ һаны 39 660 кеше тәшкил итә. Бер квадрат километр майҙанға 3467 кеше тура килә. Помильяно-д’Арко коммунаһы 11 км² майҙанды биләй. Коммуна үҙәге диңгеҙ кимәленән 33 метр бейеклектә ята. Почта индексы — 80038. Телефон коды — 081.
Коммунаның ҡурсалаусыһы булып изге Феликс Ноланский иҫәпләнә. Уға бағышланған байрам йыл һайын 14 ғинуарҙа үткәрелә.

# Помильяно-д’Арко
## Демография

Халыҡ динамикаһы:

# Помильяно-д’Арко
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Бланьяк (Франция)
* Бирмингем (АҠШ)

# Помильяно-д’Арко
## Коммуна хакимиәте

* Телефон: 081 5217111
* Электрон почта: urp@comune.pomigliano.na.it
* Рәсми сайт: http://www.comune.pomiglianodarco.na.it/
# Бәйәк

Баяк — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡариҙел йылғаһының һул ярына тамағынан 517 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Бәйәк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем, Әй (йылға)Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100021008
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102100
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тарас Шевченко һәйкәле (Львов)

Тарас Шевченко һәйкәле — Львов ҡалаһының Азатлыҡ проспектында украин шағиры Шевченко Тарас Григорьевич һәйкәле. Ағалы-ҡустылы скульпторҙар В. һәм А. Сухорскойҙар, архитекторҙар Ю. Дыба һәм һәм Ю. Кромей эше.
Фигураның бейеклеге метр 4,45 тәшкил Шағирҙың һынынан һулда фигуралы рельефтар менән ун ике метрлы символик стела — бронза «Милли яңырыу тулҡыны» урынлашҡан (1995 йыл).
Львовтың үҙәк урамында — Азатлыҡ проспектында урынлашҡан.

# Тарас Шевченко һәйкәле (Львов)
## Төҙөлөү тарихы

Львовта Т.Г. Шевченкоға һәйкәл төҙөү тураһында ҡарар 1987 йылдың 22 июнендә ҡабул ителә. Киләһе йылда иң яҡшы һәйкәл проектына өлкә конкурсы иғлан ителә, ул көтөлгән һөҙөмтәгә килтермәй: 40 автор коллективы араһында бер генә булһа эш билдәләнмәй. Киләһе йылда шулай уҡ һөҙөмтәһеҙ республика конкурсы үтә. Шуға ҡарамаҫтан, Львов ҡалаһы башҡарма комитеты йәш скульпторҙар ағалы-ҡустылы А.һәм В. Сухорскойҙар менән проектты эшләү буйынса хеҙмәт килешеүе төҙөү. Һәйкәлде төҙөү Украиның барлыҡҡа килеүе һәм ауыр финанс көрсөгө менән тап килә. Йәш скульпторҙарҙың проекты украин диаспораһы ярҙамы арҡаһында уңышлы тормошҡа аша
Т.Г. Шевченко һәйкәлен асыу тантанаһы 1992 йылдың 24 авгусында Украинаның бойондороҡһоҙлоҡ тураһында декларация ҡабул итеү йыллығында үтә, ә дүрт йылдан һуң шағирҙың 12- метрлыҡ бронза һәйкәленең элементы асыла.
# Ubuntu

Ubuntu (әйтелеше: «убу́нту») – иң таралған Linux дистрибутивтарының береһе.
Зулу теленән тәржемә иткәндә "убунту" һүҙе "кешелеклелек" тигәнде аңлата. Ubuntu Debian GNU/Linux проектынан килеп сыҡҡан. (Беренсе Ubuntu сығарылышы – 2004 йылдың 20 октябре)
Аҙаҡҡы Ubuntu сығарылышы - 2010 йылдың 10 октябрендәге 10.10 (Maverick Meerkat) өлгөһө. Ғәҙәттә 6 ай һайын яңы өлгөһө сыға. Ubuntu-ның төп ойошторыусоһы һәм спонсоры — Марк Шаттлворҫтың Canonical Ltd ойошмаһы. Күп телле, түләүһеҙ. Эшләүе өсөн 256 мегабайт RAM һәм дискта 3 Гигабайт буш урын кәрәк.
Дистрибутив:
* OpenOffice.org офис пакеты,
* Mozilla Firefox Интернет браузеры
* GIMP Графика мөхәррирләүсеһе.
Live-CD (Компьютерға ҡуймайынса эшләргә була) технологияһы менән ойошторолған.

# Ubuntu
## Варианттары

Был Linux дистрибутивтың үҙ варианттары ла сыға башланы - Xubuntu, Runtu, һ.б.
* UbuntuME (Möselman Edition) 2021 йыл 11 апрель архивланған. тураһында ла әйтергә кәрәк. Был йыйынтыҡта мосолмандар өсөн бик күп программалар бар.

# Ubuntu
## Ubuntu тураһында

* www.ubuntu.com
* www.ubuntu.ru
* download ubuntu
Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
{{|bs}} {{|de}} {{|hr}} {{|it}} {{|ml}} {{|tt}} {{|uk}}
# Журнал

Журнал — китап һымаҡ сығарылған ваҡытлы баҫма. Журналдар ғәҙәти китаптарға оҡшамаған. Журналдың йылына бер нисә мәртәбә баҫыла. Журнал ваҡытлы баҫма тип атала, сөнки яңы сығарылыша сығып тора. Журналдар ҡағыҙға баҫыла. Кешеләр журналдарға яҙыла. Time журналын миҫалға килтерергә була. Журналдарҙа бик күп өлкәләрҙән мәҡәләләр баҫыла. Журналдар гәзит кеүек, әммә журналды әҙерләү өсөн оҙағыраҡ ваҡыт кәрәк, журнал биттәре төҫлө итеп баҫыла һәм гәзиттән ҡыйбатыраҡ тора. Һирәк кенә журналдар уҡыусыларна бәләкәй генә бүләктәр менән килә.
Журнал, гәзит кеүек үк, билдәле бер идеологик төркөмдөң, ижтимағи синыфтың, сәйәси фирҡәнең мәнфәғәтенә ярашлы йәмәғәт фекерен тыуҙырыусы киң мәғлүмәт һәм пропаганда сараһы. Компьютер версткаһы технологияһы һәм төҫлө баҫыу ысулы барлыҡҡа килгәс, Рәсәйҙә XX быуат аҙағы — XXI быуат башында журналдар реклама сараһына әйләнә. Ҡағиҙә булараҡ журналдар билдәлә бер төркөмгә тәғәйенләнгән, йәки реклама каталогы булып тора.
Интернет барлыҡҡа килгәс журналдар интернет селтәрендә сыға башланы. Элек сығарылған ҡағыҙ журналдарҙың архивы барлыҡҡа килде, һуңыраҡ онлайн-журналдар сыға башланы.

# Журнал
## Журнал төрҙәре

Журнал һәм гәзиттәр түбәндәгесә классификацияға бүленә:
* сығыу йышлығы буйынса — аҙналыҡ, айлыҡ, ике айға бер мәртәбә сығыусы һ.б.;
* форматы буйынса;
* тематикаһы буйынса;
* мәғлумәт биреү стиле буйынса.

# Журнал
## Журнал үзенсәлектәре

Журнал гәзиткә ҡарағанда һирәгенрәк сыҡҡанға күрә мәғлүмәт тапшырыу тиҙлеге ҡалыша. Әммә журналдың ваҡиғаларҙы анализлау, уйланыу, һөҙөмтә сығарыу өсөн ваҡыты киңерәк.
# Исҡужа

Исҡужа — топоним.
* Исҡужа (Йылайыр районы) — Башҡортостандың Йылайыр районындағы ауыл.
* Исҡужа (Әбйәлил районы) — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл.
# Рәзтәк

Рәзтәк, Эрәзтәк (рус. Рясток) — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан Республикаһы Учалы районы биләмәләрендә аға. Йылға Миндәк йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Рәзтәк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, инешенән Верхнеурал һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000112112200001504
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200150
* Бассейн коды — 12.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мөхәммәт әл-Арифи

Мөхәммәт ибн Абдуррахман әл-Арифи (ғәр. محمد بن عبد الرحمن العريفي‎; род. 15 июль 1970, Эр-Рияд, Сәғүд Ғәрәбстаны) — сәғүд ислам вәғәзсеһе, Сәғүд короле университеты профессоры, Бөтә донъя ислам лигаһы һәм Мосолман ғалимдары ассоциациялары ағзаһы.
Сәғүд Ғәрәбстанындағы иң йоғонтоло блогер булып тора: Ул Youtube ресурсындағы роликтары менән бөтә донъяла билдәлелек яулай.

# Мөхәммәт әл-Арифи
## Йәшлеге һәм белем алыуы
### Академик квалификациялары

Мөхәммәт әл-Арифи 1991 йылда Эр-Риядта Ибн Сәғүд ислам университетында мосолман дин ғилеме өлкәһендә бакалавр дәрәжәһенә эйә була.
В 1996 йылда ул шулай уҡ ислам дине һәм ислам секталары нигеҙҙәре темаһына ислам теологияһы магистры дәрәжәһен ала.

# Мөхәммәт әл-Арифи
## Блогерлығы

Твиттерҙа аль-Арифи аккаунтына 20 миллиондан ашыу кеше яҙылған. 2019 йылдың 6 майына Facebook аккаунтына 24 миллиондан ашыу лайк йыйған , был уның аккаунтын топ-100 иң популяр һәм ғәрәп донъяһының һәм Яҡын Көнсығыштың шәхестәре араһында иң популяр топ-10 аккаунттары иҫәбенә инә. BBC ярашлы, әл-Арифиҙы «Мосолман дини тәғлимәте мөхитенең Бред Питы» тип атарға мөмкин.
Әл-Арифи үҙенең ҡырҡыу һәм ксенофоб һүҙҙәре менән билдәле. Шиғыйҙарҙы «яуызлыҡ» тип атап, ҡаты тәнҡит менән сығыш яһай. Шиғый дин әһеле аятолла Систаниға тәҡфир сығарҙы. Сәғүд Ғәрәбстанында мавзолейҙар, йәмәғәт статуялары, мәсих тәреләре юҡ, тип ғорурланып әйтә.

# Мөхәммәт әл-Арифи
## Тәнҡит

2013 йылдың июлендә әл-Арифи үҙенең YouTube-каналында Мысырҙағы хәрби түңкәрелешкә ҡарата тәнҡитле фекерҙәре арҡаһында Сәғүд Ғәрәбстаны властары тарафынан тотолған.
2013 йылдың июлендә Швейцария 5 йылға уға илгә инеүҙе тыйҙы.
# Ҡырҡнарат (Рә ҡушылдығы)

Ҡырҡнарат — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Рә йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ҡырҡнарат (Рә ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100027872
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102787
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ратуша майҙаны (Тарту)

Майҙан (эст. Raekoja plats) Тарту ҡалаһының тарихи өлөшөндә урынлашҡан, Тарту ратушаһынан алып Эмайыги йылғаһының яры буйына тиклем һуҙыла.

# Ратуша майҙаны (Тарту)
## Тарихы

1990 йылдан хәҙерге исеме менән. Совет власы заманында — Совет майҙаны.
XIII быуатта Эмайыги йылғаһындағы порт янында сауҙа майҙаны булараҡ барлыҡҡа килә (Оло баҙар). Тәүҙә йылғанан ҡәлғә диуары менән айырылып тора. Майҙанда йәмәғәт ҡоҙоғо урынлаша.
1775 йылда тарихи ағас ҡоролма ҙур ҡала янғынында һәләк була. Майҙан исемен билдәләгән ратушаның яңы бинаһы 1789 йылда архитектор Иоганн Генрих Вальтер проекты буйынса төҙөлгән. Майҙандағы 12 һәм 18-се йорттарҙы билдәле архитектор Ланге проектлаған.
Көньяҡ яҡтағы биналар 1944 йылда Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында ҡаланы утҡа тотоу һөҙөмтәһендә емерелә һәм һуңғы ваҡыттағы архитектура стилендә яңынан үҙгәртеп ҡорола. 1951 йылда майҙанда фонтан ойошторола, 1998 йылда фонтанды «Үбешеүсе студенттар» һыны биҙәй.

# Ратуша майҙаны (Тарту)
## Иҫтәлекле урындары

«Үбешеүсе студенттар» фонтаны (1998)
18 -се йорт — «Йығылып барыусы йорт», хәҙер — Тарту сәнғәт музейы
Конрад Мяга ательеһы

# Ратуша майҙаны (Тарту)
## Билдәле кешеләре

18-се йортта М. Барклай-де-Толли йәшәгән

# Ратуша майҙаны (Тарту)
## Майҙан кинематографияла.

«Йәй» фильмының ҡайһы бер эпизодтары майҙанда төшөрөлгән (Таллинфильм, 1976)
# Запорожье өлкәһе

Запорожье өлкәһе (укр. Запорізька область) — Днепрҙың түбәнге ағымында урынлашҡан Украинаның административ-территориаль берәмеге.
Көнбайышта Херсон өлкәһе, төньяҡта Днепропетровск өлкәһе, көнсығышта Донецк өлкәһе менән сиктәш, көньяҡта Азов диңгеҙе менән йыуыла.
Өлкәнең майҙаны 27,1 мең км² тәшкил итә (Украинала 9-сы урын), халыҡ 2022 йыл башына 1,6 миллион кеше (7-се урын) иҫәпләнгән. Административ үҙәге һәм иң ҙур ҡалаһы — Запорожье, башҡа ҙур ҡалалары — Мелитополь, Бирдянск, Энергодар, Тоҡмаҡ.
Өлкә 1939 йылда Украина ССР-ының Днепропетровск өлкәһенән бүленеп сыға. 1944 йылда өлкә составынан Херсон өлкәһенә көнбайыш өлөшө бүленә.

# Запорожье өлкәһе
## Административ ҡоролошо

20 район:
* Бердянск районы
* Васильевка районы
* Великая Белозёрка районы
* Весёлое районы
* Вольнянск районы
* Гуляйполе районы
* Запорожье районы
* Каменка-Днепровская районы
* Куйбышево районы
* Мелитополь районы
* Михайловка районы
* Новониколаевка районы
* Орехов районы
* Пологи районы
* Приазовское районы
* Приморск районы
* Розовка районы
* Токмак районы
* Черниговка районы
* Якимовка районы
5 ҡала округы:
* Запорожье
* Бердянск
* Энергодар
* Мелитополь
* Токмак
# Шебелик (Сёма ҡушылдығы)

Шебелик — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сёма йылғаһының уң ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Шебелик (Сёма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006923
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100692
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Зееберген

Зееберген (нем. Seebergen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1311 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,88 км². Диңгеҙ кимәленән 285 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99869 һәм автомобиль коды — GTH.
# Восточный Седь-Ю

Восточный Седь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Седь-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Восточный Седь-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017542
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001754
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рабита

Рабита (ғәр. رابطة‎ — бәйләнеш, элемтә‎) — суфыйлыҡта шәкерт (мөрит) менән уның остазы (мөршид) йәки «әүлиә» араһында рухи бәйләнеш. Аллаһты танып белеү һәм унда «иреү» (фани) баҫҡыстарының береһе.

# Рабита
## Тасуирлама

Рабита көнсығыш суфыйҙарға хас. Ул мөриттең уй-фекерҙәрен мөршид образына туплау, шулай уҡ уның менән аралашыу һәм унда үҙ шәхесен «иретеү» ярҙамында тормошҡа ашырыла. Ҡайһы бер нәҡшбәнди һәм ҡадири шәйехтәрҙең трактаттарына рабита зекерҙән өҫтөнлөклөрәк тип һаналған.
Суфыйсылыҡ тәғлимәтенән күренеүенсә, Аллаһҡа яҡынайыу өсөн «юлсы» (салиҡ) был бәйләнеште тормошҡа ашыра алырлыҡ конкрет шәхес менән рухи бәйләнеш булдырырға тейеш. Бындай объект булып суфый шәйехе тора.