yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Антонов Коргон

Антонов Коргон — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы/ Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Коргон йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Антонов Коргон
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009150
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100915
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лимбах-Оберфрона

Лимбах-Оберфрона (нем. Limbach-Oberfrohna) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 25348 кеше йәшәй. Майҙаны — 50,17 км². Диңгеҙ кимәленән 349 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9212 һәм автомобиль коды GC.
# Зап. Поча

Зап. Поча — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Поча йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Зап. Поча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031285
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003128
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Поберсхау

Поберсхау (нем. Pobershau) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2014 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,41 км². Диңгеҙ кимәленән 550 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9496 һәм автомобиль коды MEK.
# Туп уйындары

Туп уйындары — туп ҡулланылған спорт һәм башҡа төр уйындар. Уларҙың күбеһендә тупты ҡаршы яҡ командала уйнаусылар туҡтата, тотоп ала алмаҫлыҡ итеп ташлау йә иһә уны кире һуғыу, башлыса ҡул һәм аяҡ йә ниндәйҙер уйын ҡоралдары ярҙамында тупты билдәле бер төрлө итеп йүнәлтеү, мәҫәлән баскетболда кәрзинкәгә ташлау, футбол һәм хоккейҙа ҡапҡаға индереү уйынсыларҙың төп маҡсаты итеп ҡуйыла.

# Туп уйындары
## Популяр туп уйындары

Уйындарҙың ҡағиҙәләрендә билдәләнгән төп маҡсаттарға нигеҙләнеп, туп уйындарын бер йәки бер нисә категорияға индереп ҡарарға мөмкин. Бер-береһенә оҡшаш булғандар йыш ҡына боронғо бер үк уйындан килеп сыҡҡан була. Ошондай категорияҙы түбәндәге миҫалдар аныҡ күрһәтә:
* Гол индерелергә тейешле уйындар — туп ҡапҡаға инергә йәки башҡа сәпкә тейергә тейеш. Бындай уйындар иҫәбенә, мәҫәлән, америка футболы, футбол, туплы хоккей, үләндә хоккей уйнау, һыуҙа туп уйнау (водное поло), поло (һыбай туп уйнау), баскетбол, гандбол һәм пушбол.
* Тупты сетка аша ташларға кәрәт булған уйындар — туп ҡаршы ярышыусы яғына ул тота йә кире бәрә алмаҫлыҡ итеп ташланырға йә һуғылырға тейеш. Мәҫәлән, волейбол, теннис, өҫтәл теннисы.
* Тупҡа таяҡ менән һуғыла йәки тупты таяҡ менән һуғып осора торған уйындар — һуғыусы ниндәйҙер билдәләнгән урынға (сәпкә) йүгереп барып етерлек итеп тупты һуғып осорорға тейеш. Мәҫәлән, бейсбол, крикет, ҡаҡма туп (лапта).
* Һәр уйынсы тупты сәпкә тейҙерергә тейеш — туп сәпкә мөмкин тиклем аҙ һуғыу (бәреү) һөҙөмтәһендә тейергә йә бер һуғыуҙа мөмкин тиклем күберәк сәпкә тейергә тейеш. Мәҫәлән, гольф, боулинг.
* Позицияның төгәллегенә өлгәшеү уйындары: мәҫәлән, петанк, боулз, бочче.
* Еңеүселәр һәм еңелеүселәр булмаған уйындар. Улар бары тик рәхәтлек алыу, күңел асыу, мәрәкә һәм уйын-көлкө өсөн ойошторола. Миҫалдар — Бирмала популяр булған чинлон һәм Япониялағы кэмари уйындары. Түңәрәктә торған уйынсыларҙың маҡсаты — ҙур булмаған тупты башлыса аяҡтар менән типкеләп, уны ергә төшөрмәй, мөмкин тиклем күберәк ваҡыт һауала тотоу.
Туп шулай уҡ спорттың уйын булмаған төрҙәрендә лә, мәҫәлән, художестволы гимнастикала ҡулланыла.

# Туп уйындары
## Тарихы

Туплы гимнастик уйын цивилизацияға күптән аяҡ баҫҡан халыҡтарҙа ла, шулай уҡ мәҙәни донъянан ситтәрәк ҡалған ваҡ халыҡтарҙа ла ( Төньяҡ Америка индеецтары, Австралияла йәшәүселәр) осрай. Үҙәк Америкала тлачтли тип йөрөтөлгән туп уйыны таралған булған. Уның улама тигән хәҙерге заман төрөн индеецтар әле лә әүҙем уйнай.
# Миңлеғәле Шайморатов исемендәге башҡорт батальоны

Миңлеғәле Шайморатов исемендәге башҡорт ирекле батальоны— Рәсәй Федерацияһы Хәрби көстәре составындағы подразделение. 2022 йылдың май аҙағында «Диңгеҙ пехотаһы һәм Хәрби диңгеҙ флоты спецназы ветерандары» ойошмаһы РФ Президенты ҡарарына ярашлы башланған махсус операцияла ҡатнашыу өсөн Башҡортостанда ирекле батальон төҙөү тәҡдиме менән сығыш яһай. 2022 йылдың 6 июлендә Шишмә районында урынлашҡан «Патриот» паркында Башҡортостан Республикаһы башлығы Р.Ф.Хәбиров батальонға хәрби байраҡ тапшырҙы, яугирҙарҙың хәрби бурысты уңышлы башҡарыуына ышаныс белдерҙе һәм уларҙың тыуған яҡҡа иҫән-һау кире әйләнеп ҡайтыуын теләне. Шул уҡ көндө батальон хәрби оҫталыҡтарын камиллаштырыу өсөн Ырымбур өлкәһенә китте. Батальонды оҙатыу тантанаһында күп һанлы йәмәғәт эшмәкәрҙәре, яугирҙарҙың туғандары һәм яҡындары ҡатнашты.

# Миңлеғәле Шайморатов исемендәге башҡорт батальоны
## Командирҙар

Батальон командиры —
# Утка-Ты-Вис

Утка-Ты-Вис — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кара йылғаһының һул ярына тамағынан 173 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Утка-Ты-Вис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090455
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009045
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Абдрахманов Муллағәли Ғайса улы

Абдрахманов Муллағәли Ғайса улы (рус. Абдрахманов Муллагали Гайсинович) (1907—1989) — гвардия ҡыҙылармеецы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 14-се айырым гвардия сапёр эскадронының сапёры. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнгән.

# Абдрахманов Муллағәли Ғайса улы
## Биографияһы

Муллағәли Ғайса улы Абдрахманов 1907 йылда Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районы Табылды ауыл Советы) Ҡабыҡҡыуыш ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Уның бала сағы бик ауыр осорға тура килә.

# Абдрахманов Муллағәли Ғайса улы
## Хәрби хеҙмәте

1941 йылдың 3 декабрендә Стәрлебаш район хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына хеҙмәткә саҡыра.
Алкино станцияһында улар һыбай йөрөргә, кавалерия һуғыш алымдарына өйрәнә.
1942 йылдың апрель аҙағында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында һуғышҡа китә.
* «Беренсе өс эшелонда дивизия командованиеһы барҙы. Беҙҙән һуң Күсимов полкы. Биш тәүлек тигәндә Куйбышев ҡалаһына баып еттек»
тип хәтерләй торған булған ветеран.
112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 1942 йылдың 2 июлендә Тербуны-2 ауылы һәм Олым йылғаһы районында Покровское — Давыдово — Борки һәм Тербуны-2 станцияһы һыҙығындағы оборона һыҙатында 1942 йылдың 2 июлендә дошманға ҡаршы тора.
Чернухин ауылында торған атлылар ҡамауға эләгә, уларҙы өс фашист пехота дивизияһы уратып ала. Совет командованиеһы ла хәлде төҙәтеү буйынса ҙур тырышлыҡ һала. Ҡамауҙа ҡалғандарға ярҙамға артиллерия, авиация, танктар ынтыла.
Ҡараңғылыҡтан файҙаланып һәм кескәй төркөмдәргә ойошоп, башҡорт кавалеристары ҡамауҙы өҙөргә тырыша. Был мәшхәрҙә бик күп яугир һәләк була.
Муллағәли Ғайса улы 14-се айырым гвардия сапёр эскадронында сапёр булып хеҙмәт итә.
Ҡаты һуғыштар барышында аяғы яралана. Госпиталдә дауаланғандан һуң, тағы һуғышҡа оҙатыла.
Абдрахманов Муллағәли 1945 йылда тыуған ауылы Ҡабыҡҡыуышҡа әйләнеп ҡайта.
Тыуған колхозында хеҙмәт итә. Тормош иптәше менән өс бала тәрбиәләп үҫтерә.
Муллағәли Ғайса улы 1989 йылда вафат була.

# Абдрахманов Муллағәли Ғайса улы
## Наградалары

* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы һәм күп юбилей миҙалдары менән бүләкләнгән.

# Абдрахманов Муллағәли Ғайса улы
## Хәтер

Абдрахманов Муллағәли Ғайса улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм Стәрлебаш районының Ҡабыҡҡыуыш ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
# Жигалан 2-се

Жигалан 2-се — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Улс йылғаһының һул ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Жигалан 2-се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004440
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100444
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Биттерфельд

Биттерфельд (нем. Bitterfeld) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 15 709 кеше йәшәй. Майҙаны — 27,85 км². Диңгеҙ кимәленән 75–90 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 06731–06749 һәм автомобиль коды — BTF.
# Шубот

Шубот — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вохма йылғаһының уң ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Шубот
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041127
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004112
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Красивка

Красивка — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вышенка йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Красивка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029256
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002925
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дергачевка

Дергачевка (рус. Дергачевка) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 357 кеше. Почта индексы — 453138, ОКАТО коды — 80249864010.

# Дергачевка
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 48 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 48 км
# Кесе Каирка

Кесе Каирка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ягыл-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 106 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кесе Каирка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030553
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203055
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пизау

Пизау (нем. Piesau) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан община.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса общинала 778 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,86 км². Диңгеҙ кимәленән 640 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98739 һәм автомобиль коды — SLF.
# Нерлейка

Нерлейка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2064/445 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Нерлейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036722
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003672
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Илья Чавчавадзеның йорт-музейы (Кварели)

Илья Чавчавадзеның йорт-музейы ― Грузияның Кварелиҙағы мәҙәни ҡомартҡыһы. Ул ҡаланың үҙәгендә, Руставели урамында урынлашҡан.

# Илья Чавчавадзеның йорт-музейы (Кварели)
## Тасуирламаһы

Илья Чавчавадзеның йорт-музейы 1938 йылдың 1 майында китапхана-музей булараҡ асылған. 1943 йылда ул дәүлт музейына әйләндерелә.
Комплексҡа Чавчавадзеларҙың ғаилә башняһы, Илья Чавчавадзеның атаһының йорто, мөгәрәп, икмәкхана, боҙ баҙы, һыу тирмәне инә. 1981 йылда мемориаль музей өс ҡатлы бинала урынлаштырыла. 1983 - 1984 өҫтәмә реставрация эштәре үткәрелә.
1985 - 1987 йыл атаһының йортонда реставрация эштәре үткәрелә.
Музей экспозицияһы төҙөлгән бинаның икенсе-өсөнсө ҡаттарында ҡуйылған.
2018 йылда Илья Чавчавадзеның йорт-музейы милли әһәмиәткә эйә булған дәүләт күсемһеҙ мәҙәни мираҫ ҡомартҡыһы тип танылған.
# Норфолк (хәрби-диңгеҙ база)

«Норфолк» хәрби-диңгеҙ базаһы — АҠШ хәрби-диңгеҙ көстәре Атлантик флотының төп хәрби-диңгеҙ базаһы. Норфолк ҡалаһында урынлашҡан. Донъяла иң ҙур хәрби-диңгеҙ база булып тора: 2011 йылға унда 75 карап, шул иҫәптән 5 авиаташыусы урынлаша. База акваторияһы 2-се оператив флоттың яуаплылыҡ зонаһында ята.
Хәрби-диңгеҙ база акваторияһының һәм порттың майҙаны — 25,8 км², фарватерҙарҙың килеп инеү тәрәнлеге — 13,8 м тиклем. Фарватер тәрәнлеге хәрби-диңгеҙ базала бөтә кластағы караптарҙың, шул иҫәптән атом авиаташыусыларының да урынлашыуын тәьмин итә. База 20 км дөйөм оҙонлоҡтағы һәм причалдар янында 14 м тиклем тәрәнлектәге 10 причалға, тейәү-бушатыу сараларына, һуғыш кәрәк-яраҡтары складына, нефть һаҡлау урынына эйә.
Был хәрби-диңгеҙ базала АҠШ ҡораллы көстәре юғары командованиеһының һәм Атлантик флот баш командующийының штабы, хәрби-диңгеҙ уҡыу йорттары урынлашҡан. Базанан йыраҡ түгел ете ҡоро һәм өс йөҙмә доктар, шулай уҡ ун алты стапель менән 8 суднолар төҙөү һәм суднолар ремонтлау заводы урынлашҡан.
# Пёделист

Пёделист (нем. Pödelist) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 338 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,57 км². Диңгеҙ кимәленән 169 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6618 һәм автомобиль коды — BLK.
# Под-Вэр-Ю

Под-Вэр-Ю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хоседа-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 128 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Под-Вэр-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000070630
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007063
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Саяпов Искәндәр Әғзәм улы

Саяпов Искәндәр Әғзәм улы (15 сентябрь 1934 йыл — 8 июль 2008 йыл) — сценограф, рәссам. 1985—1997 йылдарҙа Туймазы татар дәүләт драма театрының баш рәссамы. 1980 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1994). Халыҡ театрҙарының зона смотры (Өфө, 1973), Бөтә Рәсәй СССР художество вуздары студенттарының диплом эштәре күргәҙмәһе (Ленинград, 1978) лауреаты.

# Саяпов Искәндәр Әғзәм улы
## Биографияһы

Искәндәр Әғзәм улы Саяпов 1934 йылдың 15 сентябрендә БАССР-ҙың Борай районы Шишмә-Борай ауылында тыуған.
Әғзәм Саяпов 1967 йылда Өфө сәнғәт училищеһын (педагогтары А. М. Кудрявцев, Л. В. Кузнецов), 1978 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын (педагогтары М. Н. Арыҫланов, Р. М. Нурмөхәмәтов) тамамлай.
Саяпов Искәндәр Әғзәм улы 1958—1962 һәм 1968—1973 йылдарҙа Борай татар халыҡ театры рәссамы, 1978 йылдан — Башҡортостан ижади‑производство комбинатының цех етәксеһе, 1987 йылдан — баш рәссамы булып эшләй. 1985—1997 йылдарҙа Туймазы татар дәүләт драма театрының баш рәссамы. Һуңғы йылдарҙа Өфө ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. 2002—2008 йылдарҙа Башҡорт дәүләт художество музейының «Ижад» күргәҙмә залы мөдире. Ф. Ә. Ғәскәровтың бейеү постановкалары өсөн костюмдар эскиздарын эшләй.
2008 йылдың 8 июлендә Өфө ҡалаһында вафат була.
Рәссамдың картиналары, сәхнә эштәре Өфөлә М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы, Борай музейы коллекцияларында, Рәсәйҙә шәхси йыйылмаларҙа һаҡлана.

# Саяпов Искәндәр Әғзәм улы
## Күргәҙмәләр

Искәндәр Әғзәм улы Саяпов — 1960 йылдан художество күргәҙмәләрендә ҡатнашыусы. Шәхси күргәҙмәләре Өфө ҡалаһында 1984, 1994, 2009 йылдарҙа үтә.

# Саяпов Искәндәр Әғзәм улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1994).
* СССР художество юғары уҡыу йорттары студенттарының диплом эштәре күргәҙмәһе (Ленинград, 1978) лауреаты.
# Кесе Сыр-Яга

Кесе Сыр-Яга — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сыр-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Сыр-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000066305
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006630
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ламшино

Ламшино — Башҡортостан Республикаһы Ишембай районындағы бөткән ауыл, Верхотор ауыл советыына ҡараған була.
1981 йылда Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 14.09.1981 № 6-2/327-се «Ҡайһы бер тораҡ пункттарын Башҡорт АССР-ының административ-территориаль бүленеше буйынса иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташлау тураһындағы» Указына ярашлы райондың тағы ла өс тораҡ пункты менән бергә: Ҡолғона ауыл Советының Ҡоҙаш ауылы, Көҙән ауыл Советының Фарейкино һәм Петровский ауыл советының Тоҙло ауылдардары менән бергә рәсми рәүештә юҡҡа сығарыла.
# Калганчиха

Калганчиха — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тагил йылғаһының уң ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Калганчиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005781
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200578
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ханов

Ханов — фамилия.
* Ханов Закир Хан улы (1920—1990) — актёр, БАССР-ҙың халыҡ артисы (1978).
* Ханов Олег Закир улы (1951 т.) — актёр, режиссёр, РСФСР-ҙың атҡаҙанған, Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы.
* Ханов Сыңғыҙ Һаҙый улы (1915—1941) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған башҡорт яҙыусыһы.
* Ханова Зәйтүнә Ҡәнзәфәр ҡыҙы (1956 т.) — журналист, публицист. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993).
* Ханова Рәзифә Сәлих ҡыҙы (1948 т.) — Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры.
# Нәфисә

Нәфисә — мосолман, шул иҫәптән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары исеме.

# Нәфисә
## Этимологияһы

Нәфисә исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе сибәр, зифа, нәзәкәтле, гүзәл, матур, күркәм тигәнде аңлата.

# Нәфисә
## Билдәле шәхестәр

Горбушина Нәфисә Муллайән ҡыҙы (20 август 1923 йыл) — Өфөләге 4-се тегеү фабрикаһы оҫтаһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы.
Ляпина Нәфисә Кәбир ҡыҙы (15 декабрь 1933 йыл) — ғалим-химик, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1995), химия фәндәре докторы (1983), профессор (1986), БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1976).
Йосопова Нәфисә Ислам ҡыҙы (26 ғинуар 1953 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалим-физигы. Техник фәндәр докторы (1998), профессор (1998). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре(2007). СССР уйлап табыусыһы (1988).
Тулыбаева Нәфисә Булат ҡыҙы (1965), мәҙәниәт эшмәкәре. Республика халыҡ ижады үҙәгенең генераль директор урынбаҫары, Республика сәсәндәр үҙәге етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
Яҡшымбәтова Нәфисә Хажимөхәммәт ҡыҙы — Әхмәтзәки Вәлидиҙең тәүге ҡатыны.
Нәфисә Хәйруллина (Нәфисә Шамил ҡыҙы Хәйруллина) — драма актеры, Камал театры артисы.
Нәфисә Хәкимова (? — июль 2002 йыл) — йырсы, Ризуан Хәкимовтың ҡатыны.
Нәфисә Сабирйәнова — Әлмәттең «Луч» телекомпанияһында «Йома» тапшырыуының авторы һәм алып бараусыһы. Татарстандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәй һәм Татарстан Журналистар берлеге ағзаһы, Р. Төхфәтуллин исемендәге премия лауреаты.
Джозеф, Нәфисә (28 март 1978 йыл, Бангалор (штат Карнатака, Һиндостан — 29 июль 2004 йыл, Мумбаи (штат Махараштра, Һиндостан) — артист һәм телевидение алып барыусыһы. 1997 йылда Джозеф Мисс Һиндостан конкурсының иң йәш ҡатнашсыһы була һәм унда еңеү яулай. Шул уҡ йылда «Мисс Вселенная» конкурсында ҡатнаша һәм 10 ярымфиналистар исемлегенә инә.
# Черёмушка (Кесе Коряжемка ҡушылдығы)

Черёмушка — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Коряжемка йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Черёмушка (Кесе Коряжемка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000025072
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002507
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0