yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мечев Мюд Мариевич

Мюд Мариевич Мечев (1929 йылдың 31 августа, Мәскәү - 27 сентябрь 2018, Мәскәү) - Рәсәй рәссам-графигы, иллюстратор, пейзажист, Рәсәй Федерацияһының халыҡ рәссамы (2000), Рәсәй Сәнғәт академияһы ағзаһы (2004).

# Мечев Мюд Мариевич
## Биография

Рәссам Константин Пантелеев-Киреев (1891-1946) ғаиләһендә тыуа. Ата-анаһы малайҙы халыҡ-ара йәш үҫмерҙәр көнө (рус. Международный Юношеский День) хөрмәтенә, ә отчествоһы, ул йылдарҙа ҡатын-кыҙҙар эмансипацияһы популярлығы менән бәйле рәүештә, анасы Мария Мечева хөрмәтенә атағандар. 1936 йылда әтиһе репрессиялана һәм хөкөм ителә.
1946-1949 йылдарҙа Мәскәү юғары сәнғәт-сәнәғәт училищеһында уҡый. 1949 йылда училище студенты булараҡ, «Калевала» карел-фин эпосына иллюстрациялар буйынса Бөтөнрәсәй конкурсында III урынды ала.
Училищены тамамлағандан һуң, Карел-Фин ССР-ға килә, Петрозаводск янында, Соломенный тигән урында йәшәй. Шул йылдарҙа рәссам «Калевала» эпосын иллюстрациялауҙы дауам итә. 1956 йылда ул тушь менән акварельдән ҙур рәсем яһай, Петрозаводскила «Карелия» нәшриәтендә рәссам иллюстрациялары менән тәүге китап сыға. Шул осорҙан башлап урыҫ төньяғы табигате рәссам ижадындағы төп темаларҙың береһенә әүерелә. 1957 йылда СССР Рәссамдар союзы ағзаһы итеп ҡабул ителә, уға Карелия АССР атҡаҙанған сәнғәт эшлеклеһе исеме бирелә.
1963 йылда Мәскәүгә ҡайта, унда «Калевала»ны иллюстрациялаү эшен дауам итә. 1978 йылда «Калевала»ны график иллюстрациялаған өсөн РСФСРның И.Е. Репин исемендәге Дәүләт премияһына лайыҡ була, СССР сәнғәт академияһы медале тапшырыла, Финляндия Хөкүмәте Аҡ роза ордены һәм Элиас Леннрот көмөш медале менән бүләкләнә.
1975-1990 йылдарҙа «Ваҡытлы йылдар повестьы» буйынса 400-ҙән артыҡ гравюра ижад итә. 1994 йылда Мечев гравюралары менән «Ваҡытлы йылдар повестьы» беренсе тапҡыр Финляндияла «Нестер хроникаһы» исеме аҫтында баҫыла.
1990-сы йылдарҙан Яңы Заветтың китаптарын иллюстрациялаү өҫтөндә эшләй. 1993 йылда сәнғәт әһеле Иоанн Павел II «Сәнғәттә гуманизм һәм ҡаҙаныштар өсөн» Рим понтификтар көмөш медале менән бүләкләнә.
Мюд Мечев 2018 йылдың 27 сентябрендә Мәскәүҙә вафат була. Рәссам васыятнамәһе буйынса, 2018 йылдың 5 октябрендә Карелияла Кижи утрауындағы ауыл зыйаратында ерләнә.
Юл эштәре Третьяков галереяһында, «РОСИЗО» Дәүләт музей-күргәҙмә үҙәгендә, Карелия Республикаһы Һынлы сәнғәт музейында, Дәүләт Кремль һарайында, Рәсәй мәҙәниәт фондында, АҠШ китапханаһы йыйылмаһында, Ватикан апостол китапханаһында, Финляндия Милли банкы йыйылмаһында, Рәсәй һәм сит ил илдәрҙәге шәхси коллекцияларҙа һәм йыйылмаларынҙа урынлашҡан.
# Чумук

Чумук — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының һул ярына тамағынан 237 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Чумук
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005799
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100579
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хикәйә

Хикәйә — прозаның иң оператив жанрҙарының береһе. Унда кеше тормошондағы башы, хәл ителеше, аҙағы булған ваҡиға һүрәтләнә. Хикәйәлә, ғәҙәттә, ике-өс персонаж ҡатнаша, яҙыусы герой характерындағы ниндәйҙер бер һыҙатты ғына асыуҙы күҙ уңында тота. Мәҫәлән, Сәғит Агиштың «Фәтхи һалдат» әҫәрендә граждандар һуғышында ҡатнашҡан төп персонаж тормошонан бер хәл-ваҡиға хикәйәләнә.
Был әҙәбиәт тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
# Оло Мновица

Оло Мновица — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Остапенец йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Оло Мновица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010675
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001067
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бондаренко Виктор Николаевич

Бондаренко Виктор Николаевич (7 июль 1953 йыл) — ғалим-философ. 2003 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы. Философия фәндәре докторы (1996), профессор (1997).

# Бондаренко Виктор Николаевич
## Биографияһы

Виктор Николаевич Бондаренко 1953 йылдың 7 июлендә Петухов ҡалаһында тыуған. 1976 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай һәм хеҙмәт юлын Башҡорт АССР-ы Ҡыйғы районы мәктәптәрендә башлай, 1980 йылдан алып Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтына уҡытыуға күсә, 1984—1992 йылдарҙа һәм 1996 йылдан алып — БДУ-ла уҡыта, 2001 йылдан алып — Өфө дәүләт авиация техник университетында уҡыта, философия һәм социология кафедраһы мөдире. 2003 йылдан башлап Башҡорт дәүләт педагогия университетында уҡыта.
БДУ аспирантураһында — кандидатлыҡ диссертацияһын (1980—1984), ӨДАТУ докторантураһында докторлыҡ диссертацияһын яҡлай (1992—1995).

# Бондаренко Виктор Николаевич
## Фәнни эшмәкәрлеге

В. Н. Бондаренконың фәнни хеҙмәттәре марксистик философияға, онтология, гносеология, политология һәм метафизика мәсьәләләренә арналған. 80-дән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 18 шиғри йыйынтыҡ авторы.
Төп ғилми хеҙмәттәре
Из опыта философского исследования методологии и теории марксистского социализма. Уфа, 1990;
Марксистская светская религия. Уфа, 1994;
Методологические принципы гносеологической концепции классического марксизма. Уфа, 1997.
2013—2015 йылдарҙа — «Философская психология: методология, теория и практика», 2015—2017 йылдарҙа — «Духовно-психологическое консультирование и немедицинская психотерапия», 2016—2019 йылдарҙа «Духовная психология и психотерапия» темалары буйынса үҙе әҙерләгән мәғариф программалары нигеҙендә практик психологтар өсөн семинарҙар һәм тренингтар үткәрә.
# Кунева

Кунева — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Серп йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кунева
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029423
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002942
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Орбашка

Орбашка (Урбашка) — Рәсәй йылғаһы. Сыуашстан биләмәләрендә аға. Йылға Сорма йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Орбашка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цивиль йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга ҡушылдыҡтары Ҡуйылыһыу аралығында, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400412112100000131
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100013
* Бассейн коды — 08.01.04.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Топкая (Ача ҡушылдығы)

Топкая — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ача йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Топкая (Ача ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300412115200012506
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201250
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йылға бассейны

Йылға бассейны (рус. водосборный бассейн) — ер өҫтөндә барлыҡ йылғалар һәм грунт һыуҙары ағып төшә торған ер өҫтө майҙаны йылғаның һыу йыйыу бассейны тип атала.
Һәр бәләкәй генә йылғаның үҙ һыу йыйыу бассейны (һыу йыйғыс - рус. водосбор) була. Бәләкәй йылғалар ҙурыраҡ йылғаға ҡушыла. Төп йылға бассейны барлыҡ ҡушылдыҡтарҙы үҙ эсенә ала һәм йылға бассейны барлыҡҡа килтерә.
Һыу айырғыс тип күрше йылға бассейндарын айырып тороусы сикте әйтәләр. Һыу айырғыс сик тауҙарҙа тау һырты буйлап, тигеҙлектәрҙә бер аҙ ҡалҡыу урындан үтә.

# Йылға бассейны
## Башҡортостандың йылға бассейндары

Ер өҫтө һәм ер аҫты һыу йыйыу бассейндары һәр береһе үҙенә башҡа, уларҙың сиктәре тап килмәүе мөмкин. Башҡортостан йылғалары һәм уларҙың үҙ бассейндары Волга һәм Яйыҡ, Обь йылғаларының һыу йыйыу бассейндарына ҡарай. Улар үҙ сиратында ярашлы рәүештә Каспий диңгеҙе һәм Төньяҡ Боҙло океан һыу йыйыу бассейндарына инә.
Республика сиктәрендә Волга һыу йыйыу бассейнына ингән йылғаларҙың майҙаны 114,2 мең км² тәшкил итә. Уның иҫәбендә Ағиҙел, Беүә, Ыҡ һ.б. йылғаларҙың һыу йыйыу бассейндары.
Яйыҡ йылғаһы майҙанына Оло Ҡыҙыл, Таналыҡ, Һаҡмар һ.б. йылғаларҙың һыу йыйыу бассейндары инә — 27,3 мең км² тәшкил итә.
Обь һыу йыйыу майҙаны — 2,1 мең км², уға Мейәс, Уй һ.б. йылғаларҙың һыу йыйыу бассейндары инә.
Башҡортостан йылғалары күлдәргә лә ҡоя. Күрше Силәбе өлкәһендәге Сыбаркүл һыу йыйыу бассейнына республиканан килгән һыу майҙаны- 369,0 км². Республика күлдәр араһында иң ҙур һыу йыйыу бассейны Асылыкүлгә ҡарай — 106,0 км², Атауҙы күле 69,8 км² һыу йыя.

# Йылға бассейны
## Донъяның төп һыу йыйыу бассейндары
### Иң эре йылға бассейндары

Һыу йыйыу майҙаны буйынса иң ҙур йылға бассейны Амазонканыҡы, артабан Конго и Миссисипи йылғалары килә.
Һыу йыйыу күләме буйынса ла Амазонка беренсе урында, икенсе урында Конго йылғаһы, өсөнсө урында Ганг йылғаһы килә.
# Хәйретдинов

Хәйретдинов — ир-ат фамилияһы. Әбсәләм исеменән барлыҡҡа килгән. Төрки халыҡтарҙа киң ҡулланыла.
Хәйретдинова — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Хәйретдинов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Хәйретдинов Фәүзин Нуретдин улы (1914—) — ҡыҙылармеец, гвардия рядовойы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы. «Ҡыҙыл Йондоҙ» ордены (1944) кавалеры.
* Хәйретдинов Әлфәт Фазлетдин улы (16.09.1938) — СССР һәм Рәсәй урман белгесе. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1991), профессор (1991). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған урман белгесе (1998), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2011), Башҡорт ССР‑ының атҡаҙанған урман белгесе (1990).
* Ринат Хәйри (19 ғинуар 1950 йыл — 5 сентябрь 1990 йыл) — башҡорт шағиры һәм журналисы, 1986 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Ғәлимов Сәләм исемендәге премия лауреаты (1990).
* Хәйретдин Мөжәй (төп исеме Хәйретдинов Мозаһит Хәйретдин улы; 26 март 1901 йыл — 4 сентябрь 1944 йыл) — шағир һәм прозаик. 1938 йылда Хасан күле эргәһендә совет‑япон ҡораллы конфликтында һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, әсирлектә һәләк булған хәрби хеҙмәткәр, полковник. Хәрби тотҡондарҙың туғандаш берлеге, антифашистик йәшерен ойошма етәкселәренең береһе (1943—1944).
* Хәйретдинов Ғәлей Ғәләүетдин улы (4 ғинуар 1958 йыл) — хужалыҡ һәм дәүләт эшмәкәре. 2009—2017 йылдарҙа Салауат районы хакимиәте башлығы. Башҡортостан Республикаһының хеҙмәтләндереү тармағының атҡаҙанған хеҙмәткәре (2005).
# Оло Томбаш

Оло Томбаш — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томбаш йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Оло Томбаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024365
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002436
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бычий Лог

Бычий Лог — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нетьва йылғаһының һул ярына тамағынан 8,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Бычий Лог
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200009571
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200957
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Яңы Нуғай ауыл Советы (Краснокама районы)

Яңы Нуғай ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Краснокама районындағы муниципаль берәмек. Яңы Нуғай ауыл Советы Яңы Йәнйегет ауыл Советы, Яңы Ҡабан, Арлан ауыл Советы, Шушнур ауыл Советтары менән сиктәш.
Административ үҙәге — Яңы Нуғай ауылы.
Почта индексы 452948

# Яңы Нуғай ауыл Советы (Краснокама районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Яңы Нуғай ауыл Советы (Краснокама районы)
## Ауыл биләмәһе составы

Милли составы: башҡорттар, татарҙар
# Парка

Парка — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Урей йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Парка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000027896
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002789
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Соль-Вож

Соль-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Соль йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Соль-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017832
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001783
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мирон-Ю

Мирон-Ю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының уң ярына тамағынан 153 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Мирон-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000070906
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007090
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Холка

Оло Холка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Холка йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 4 км.

# Оло Холка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000004415
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000441
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Зелёна-Гура (станция)

Зелёна-Гура (пол. Zielona Góra) — Польшаның Зелена Гура ҡалаһындағы пассажирҙар һәм йөк ташыу тимер юл станцияһы төйөнө. Был станция Польшалағы Любуский воеводствоһының Зелена-Гура ҡалаһында урынлашҡан. Зелена Гура станцияһында 3 платформа һәм 4 тимер юлдары бар. Зелена-Гура станцияһы классификация буйынса С категорияһына ҡарай, йәғни ул йыл һайын Зелена Гура ҡалаһының һәм яҡын-тирәһендәге гминаларының бер миллион өс йөҙ меңгә яҡын пассажирын хеҙмәтләндерә ала.
Польшаның Зелена-Гура станцияһын төҙөү 1871 йылда башланған була. Ул саҡта Зелена Гура ҡалаһы (нем. GrünbergGrünberg) Германия империяһы составында торған ваҡыт була. Бөгөнгө көндәге Зелена-Гура тимер юл станцияһының вокзал бинаһы XX быуаттың 60-сы йылдарында төҙөлгән.
# Мысовая (Пинега ҡушылдығы)

Мысовая — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының уң ярына тамағынан 399 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 64 км.

# Мысовая (Пинега ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036395
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003639
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тирәк (йылға)

Тирәк (груз. თერგი (Тэрги); осет. Терк; ҡаб.-черк. Тэрч; ҡарас.-балҡ. Терк суу; чеч. Терк; ҡум. Терек сув) — Төньяҡ Кавказдағы йылға.
Оҙонлоғо 623 км. Бассейнының майҙаны 43,2 мең км². Оло Кавказдың төньяҡ битләүҙәрендә башлана; түбәнерәк, Дарьял тарлауығында Ян теҙмәне киҫеп үтә. Тауҙарҙан сыҡҡандан һуң тигеҙлек буйлап ағып, Каспий диңгеҙенә ҡоя.
Ҡар, ямғыр, грунт һыуҙарына туйына. Ҡышын аҙ ғына ваҡытҡа боҙ менән ҡаплана. Һыуы һүғарыуға сарыфлана. Төп ҡушылдыҡтары: һул — Ардон, Урух, Малка (Баксан менән); уңда — Сунжа. Моздок ҡалаһынан юғарыраҡ Теректан Терек-Кума каналы башлана.
# Зарипов Хөсәйен Ғабдрахман улы

Зарипов Хөсәйен Ғабдрахман улы (31 март 1916 йыл — 17 август 1956 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкы сапёры, рядовой. Дан орденының тулы кавалеры.

# Зарипов Хөсәйен Ғабдрахман улы
## Биографияһы

Хөсәйен Ғабдрахман улы Зарипов 1916 йылдың 31 мартында Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Ҡатай улусы (хәҙерге Ҡурған өлкәһе Әлмән районы) Асҡар ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте башҡорт.
2 класс тамамлай, колхозда көтөүсе булып эшләй. 1939 йылдың 29 сентябрендә Силәбе өлкәһе Ялан-Ҡатай район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 1941 йылда демобилизациялана.
Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, йәнә армияға алына. 1943 йылдың сентябренән Бөйөк Ватан һуғышы фронтарында хеҙмәт итә. 52-се армия 373-сө Миргород Ҡыҙыл Байраҡ уҡсылар дивизияһы 439-сы айырым саперҙар батальоны рядовой сапёры булып, Дала, 2-се Украина һәм 2-се Белоруссия фронттарында һуғыша.
1944 йылдың ғинуарынан ВКП(б) ағзаһы.
1945 йылдың июлендә демобилизациялана. Туған яғына ҡайта, Әлмән районы Юламан ауылында йәшәй. Һуңыраҡ Силәбе өлкәһе Коркино ҡалаһына күсә, «Коркиноуголь» тресында шартлатыусы булып эшләй. Һаулыҡ хәле буйынса эшенән сығарыла, туған яҡтарына ҡайта. Ғаиләһе менән Әлмән районы Озерное ауылында йәшәй.
1956 йылдың 17 авгусында үҙ үҙенә ҡул һала. Мосолман йолаһы буйынса Юламан ауылы зыяратының тышында ерләнә. 1980 йылда ҡәбере ҡоймалана һәм унда мәрмәр һәйкәл ҡуйыла.

# Зарипов Хөсәйен Ғабдрахман улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1-се дәрәжә Дан ордены (24 март 1945 йыл)
* 2-се дәрәжә Дан ордены (29 июль 1944 йыл)
* 3-сө дәрәжә Дан ордены (25 май 1944 йыл)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (30 ғинуар 1944 йыл)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (24 февраль 1944 йыл)
* «Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн 1941—1945 йй.» миҙалы.
# Лимпопо

Лимпо́по — Көньяҡ Африкалағы йылға.

# Лимпопо
## География

Йылғаның башы Көньяҡ Африка Республикаһы баш ҡалаһы Преториянан көньяҡтараҡ Витватерсранд тауҙарында (1800 м), Марико һәм Крокодил йылғалары ҡушылған ерҙә урынлашҡан. Үҙен үрге ағымында Могали тауҙары аша үтә. 1600 км үтеп һәм үҙенә күп ҡушылдыҡтар алып, Делагоа ҡултығынан төньяҡтараҡ Һинд океанына ҡоя.
Йылғала бер нисә тупһалар бар, ул зигзаг рәүештә бормаланып аға һәм Көньяҡ Африка Республикаһы, Ботсвана, Зимбабве һәм Мозамбик илдәре араһында тәбиғи сик барлыҡҡа килтерә.
Оҙонлоғо 1750 км, бассейнының майҙаны — 440 000 км². Төп ҡушылдығы — Элефантес йылғаһы. Йылғанан төньяҡ-көнсығыштараҡ Крюгер милли паркы урынлашҡан.
Нуанетси йылғаһы менән ҡушылған урындан алып Лимпопо суднолар йөрөшлө була башлай.
# Ҡатын-ҡыҙ - милләт әсәһе (конкурс)

Ҡатын-ҡыҙ — милләт әсәһе — 2014 йылда Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте рәйесе урынбаҫары Гөлнур Ҡолһарина инициативаһы менән башланған проект. 2022 йылдан Бөтә Рәсәй форматына күсә.

# Ҡатын-ҡыҙ - милләт әсәһе (конкурс)
## Тарихы

1917 йылда Ырымбурҙа үткән I Бөтә башҡорт ҡоролтайында (съезы)нда 17 йәшлек Рабиға Ҡушаева Һамар губернаһының Пугачев (Николаевск) өйәҙенән делегат булып ҡатнаша һәм башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарына ир-егеттәр менән бер рәттән граждандар һәм сәйәси хоҡуҡтар бирелеү талабын ҡуйып актив сығыш яһай, уларҙы үтәү буйынса ун пункттан торған аныҡ саралар тәҡдим итә. Сығышын ул: «Ҡатын-ҡыҙ — милләт әсәһе» тигән әһәмиәтле юлдар менән тамамлай. Уның докладына ярашлы, ҡоролтай резолюцияһына тиң хоҡуҡлылыҡ буйынса пункттар индерелә.

# Ҡатын-ҡыҙ - милләт әсәһе (конкурс)
## Конкурстың маҡсаттары һәм бурыстары

Ҡатын-ҡыҙҙарҙың йәмәғәтселек эшмәкәрлеген әүҙемләштереү, уларҙың эшмәкәрлеген баһалау, йәмғиәттә гүзәл заттың статусын күтәреү, башҡорт һәм башҡа халыҡтарҙың ғаилә, халыҡ педагогикаһы ҡиммәттәрен тергеҙеү, ғаиләләрҙе нығытыуға ярҙам итеү, әсәлектең, ҡатын-ҡыҙҙың көндәлек һәм ижтимағи-сәйәси хеҙмәтен таныу.

# Ҡатын-ҡыҙ - милләт әсәһе (конкурс)
## Номинациялар

* «Ҡатын-ҡыҙ — әсә» — күп балалы ҡатын ҡыҙҙар өсөн
* «Ҡатын-ҡыҙ — лидер» — төрлө ойошма-предприятиеларҙы етәкләгән, тормоштоң башҡа өлкәләрендә әйҙәүсе булған ҡатын-ҡыҙ өсөн
* «Ҡатын-ҡыҙ — ғалим» — фән менән шөғөлләнгән ҡатын-ҡыҙҙар өсөн
* «Ҡатын-ҡыҙ — педагог» — мәғариф өлкәһендә юғары уңыштарға өлгәшкәндәр өсөн
* «Ҡатын-ҡыҙ — бизнес-леди» — эшҡыуар ҡатын-ҡыҙҙар өсөн
* «Ҡатын-ҡыҙ — оҫта» — үҙ эшенең оҫтаһы булған ҡатын-ҡыҙҙар өсөн
* «Ҡатын-ҡыҙ — йыл өлгөһө» — конкурс иғлан ителгәндән йылда ниндәйҙер тармаҡта эшмәкәрлеге менән өлгө булған ҡатын-ҡыҙ
* «Оло йәштәге йәмәғәтсе» — оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, йәмәғәт эшендә әүҙем ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙ өсөн
* «Йәш йәмәғәт эшмәкәре» — йәш йәмәғәтсе ҡатын-ҡыҙ
* «Мәҙәниәттә ҡатын-ҡыҙ» — мәҙәниәт өлкәһендә уңыш ҡаҙанған ҡатын-ҡыҙ.

# Ҡатын-ҡыҙ - милләт әсәһе (конкурс)
## «Ҡатын-ҡыҙ — милләт әсәһе» миҙалы

Йәмғиәт тормоштонда иң әүҙем ҡатнашыусы ҡатын-ҡыҙҙар бүләкләнгән Рабиға Ҡушаева исемендәге «Ҡатын-ҡыҙ — милләт әсәһе» миҙалы. Бөгөнгә 100-ҙән ашыу гүзәл зат бүләкләнгән.