yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Һырға (биҙәүес)

Һырға, алҡа (рус. Серьги, вид украшения) — ҡолаҡ йәрбесәге өсөн традицион биҙәүес.
Бәләкәй һырғалар халыҡ телендә — алҡа, сулпылар эленгәне суҡлы һырға тип йөрөтөлә. Урал аръяғының көнсығыш өлөшөндә оҙон алҡаларҙы ғына түгел, ҡушъяулыҡ ситенә тегелгән сәйлән суҡтарҙы ла «һырға» тип йөрөткәндәр. Эйәк аҫтынан сылбыр менән тоташтырылған алҡалар гел генә ҡолаҡ биҙәүесе итеп ҡулланылмаған. Ҡайһы бер осраҡтарҙа уларҙы баш аша һалынған таҫмаға беркеткәндәр.

# Һырға (биҙәүес)
## Тарихы

Һырғалар — ҡолаҡ йәберсәге биҙәүестәре бронза быуаты осоронан алып билдәле. Ирҙәр йөрөткән боронғо алҡа символик мәғәнәгә эйә булған; теге йәки был енескә ҡарауын һыҙыҡ өҫтөнә алған, ырыу аҡһаҡалын күрһәткән. Боронғо мысырҙар һәм ассириялыларҙың алҡаһы йәмғиәттәге юғары дәрәжәгә, ә инде боронғо Грецияла, ирҙәр ҡолағындағы алҡа билдәһеҙ енси ориентацияға ишаралаған. Рәсәй казактарының һул ҡолағында алҡа ғаиләлә берҙән-бер ул булыуын аңлата. Көнсығышта алҡалар үҙенсәлекле талисман һәм күҙ тейеүҙән һаҡлаусы тип иҫәпләнгән. Ҡыҙ балаға тыуғас та, алҡа таҡҡандар. Көнбайыш Европала һырғалар Ренессанс осоронда айырыуса модаға инә. Ун етенсе быуатта гәүһәр, башҡа аҫыл таштар һәм ынйы менән биҙәлгән күләмле һырға-жирандолиҙәр барлыҡҡа килгән. Хәҙерге заман алҡалары араһында түбәндәге төрҙәрҙе айырып күрһәтергә мөмкин: алҡа-дүңгәләктәр, алҡа-меллисеттар, алҡа-элмәктәрр, алҡа-ҡыҫҡыстар (клипсы).

# Һырға (биҙәүес)
## Башҡорттарҙа һырғалар

Башҡорттарҙа һырғалар формаһы буйынса ярым ай йәки өҙөк балдаҡ рәүешендәге һәм оҙон һырға булған, уларҙың биҙәкле уртаһына тәңкәле сулпылар йәки муйынсаҡ менән мәрйен бөртөктәре тағылған (суҡлы алҡа). Башлыса көмөштән, һирәгерәк баҡырҙан эшләнгән. Зәргәр деталдәр гравировка, ҡарайтыу, бөртөк, семәр менән биҙәлгән. Оҙон һырға ярым затлы таштарҙан: аҡыҡ, фирүзә, яҡут, ҡырлы быяланан ҡаштар ҡуйылған. Һырға ҡыҙҙар кейеменең биҙәүесе булған. Ләкин башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары бөркәнсек һәм төрлө сулпылы баш кейеме: ҡашмау, ҡушъяулыҡ, таҫтар кейемендә алҡаны һирәк таҡҡан. Көмөш «сыңғыр» һырға һаҡлағыс ролен үтәгән, улар «яуыз көстән» һаҡлай, тип иҫәпләнгән. Ярым ай формаһындағы һырға башлыса Башҡортостандың төньяҡ һәм көнбайыш, оҙон Һырға көньяҡ һәм көнсығыш райондарында таралған. Көндәлек кейемдән традицион ҙур үлсәмле баш кейемдәре юҡҡа сығыу менән, һырға киң таралған биҙәүескә әйләнә.

# Һырға (биҙәүес)
## Йолаларҙа

Һырға һабағы бирешеү — бәләкәй балаларҙың ата-әсәһе менән никах килешеү йолаһы, боронғо һум тәңкә рәүешендә була.
   Алтын еңгәм минең сулпыларымды күреп ғәжәп итте:
   — Атаҡ, ҡалай аҫыл ҡомартҡылар биргән әле был бабай. Ҡалай ҙа ҡаштары һәйбәт инде, ысын аҡыҡ бит, — тип телен шапылдатып ҡуйҙы. Ммн, уның сулпыны маҡтағанына ҡыуанып, уны сәс үременә тағып сылтыратып ҡараным, оҙон йыуан ҡара сәс үремдәремде бер алға, бер артҡа бәүелтеп ебәрҙем. … Миңә ҡайным һырға һабағы биргән саҡта мин дә ун өс кенә йәштә инем, — тине еңгәм.
* Ынйы менән биҙәлгән һырға
* Хәҙерге заман алҡаһы
# Нанг-Я

Нанг-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Огур-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 93 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Нанг-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300027278
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302727
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Конти Николас

Николас Конти (1904-1990) — Уругвай футболсыһы.1926 йылда Чилиҙа үткәрелгән футбол буйынса Көньяҡ Америка чемпионатында еңеүсе.

# Конти Николас
## Карьераһы
### Клуб карьераһы

Конти Николас башта уң вингер йәки уң һөжүмсе позицияһында уйнай башлай. Һуңынан, 1920-се йылдарҙың икенсе яртыһында, ул хәҙерге көн амплуаһындағы ярым һөжүмсе позицияһына күсеп китә. 1929 йылдан башлап үҙ карьераһының аҙағына тиклем Конти Николас һул яҡ һөжүмсеһе булып уйнап килә.
Конти Николас иң тәүҙә, 1910-сы йылдар аҙағында, «Сан-Карлос» клубы өсөн уйнай. Һуңынан ул «Монтевидео Уондерерс» өсөн сығыш яһай башлай, һәр хәлдә, 1923 йылдан алып 1929 йыл бөткәнсе һәм 1931 йылда был команда өсөн уйнай. Был осорҙа «Уондерерс» 1923 йылда Уругвай футбол федерацияһы (ФУФ) ойошторған чемпионатта еңеүсе була — ул саҡта уругвай футболы бер үк ваҡытта параллель рәүештә ике чемпионат үткәреп килгән була, клуб «Атлетико Уондерерс» исеме аҫтында сығыш яһай. 1924 йылда клуб турнирҙың вице-чемпионы исемен яулап ала. Шул йылда уҡ команда Альдао Кубогын яулап ала. 1931 йылда Конти Николас «Уондерерс» командаһы составында Уругвай чемпионы титулына эйә була, ә был саҡта чемпионат Уругвай футбол ассоциацияһы эгидаһы аҫтында үткәрелгән була. Дөйөм алғанда Конти «Уондерерс» өсөн 152 уйын үткәрә һәм бөтәһе 42 гол индерә. Артабан Контиға уйындарҙа алған йәрәхәттәре арҡаһында үҙ карьераһын тамамларға тура килә.

# Конти Николас
## Карьераһы
### Милли йыйылма командала

Конти башта ФУФ йыйылма командаһына саҡырыла.Чилиҙа үткән Көньяҡ Америка чемпионатында төп команда составында була, унда Уругвай командаһы чемпион титулын яулай. Әммә турнир барышында Конти уйнамай ҡала. 1927 йылда ул Чилиҙың «Коло-Коло» клубына ҡаршы иптәштәрсә матчта уйнай.

# Конти Николас
## Ҡаҙаныштары

* Уругвай чемпионы: 1923 (ФУФ), 1931
* Көньяҡ Америка чемпионы: 1926

# Конти Николас
## Иҫкәрмә

* ↑ Salón de la fama Nº 12: Nicolás Conti (исп.) www.mwfc.com.uy
* ↑ Southamerican Championship 1926 rsssf.com
# Инйәр (ауыл)

Инйәр (рус. Инзер) — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл. Инйәр ауыл советының үҙәге.
2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 4329 кеше. Почта индексы — 453560, ОКАТО коды — 80211820001.

# Инйәр (ауыл)
## Халыҡ һаны

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

# Инйәр (ауыл)
## Географик урыны

Ҡасаба Инйәр йылғаһы буйында урынлашҡан, уның ситендә Кесе Инйәр һәм Оло Инйәр йылғалары ҡушыла.
Инйәр аша 80К-031 Өфө — Белорет автомобиль трассаһы үтә. Инйәр тимер юлы станцияһы бар.
* Район үҙәгенә тиклем (Белорет): 85 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Инйәр): 0 км

# Инйәр (ауыл)
## Тарихы

ХVIII быуат аҙағында әлеге Инйәр ауылы урынында Хәсән тип аталған башҡорт ауылы булған. 1795 йылғы халыҡ һанын алғанда 30 йорт-ихата теркәлгән, ҡатай ырыуы башҡорттары йәшәй.
Инйәр ауылы (ҡасаба ла булып алған) 1859 йылда барлыҡҡа килгән тип һанайҙар. Тап шул ваҡытта урман менән кәсеп итеүсе сәнәғәтселәр килеп сыҡҡан, улар артынан тау сәнәғәте әһелдәре килгән. Суйын иретеү заводы асҡандар.
Хәсән ауылы иһә йылға ағымынан түбәнгәрәк күсенеп, Яңы Хәсән ауылы булып киткән
Инйәрҙәр күп йылдар ошо заводта эшләгән, завод өсөн ағас ҡырҡҡан, шул уҡ ваҡытта арыш, тары, ҡарабойҙай үҫтергән.
1927 йылда тәүге паровоз килгән. Ҡасабала төбәктәге башҡа ауылдарҙан алда радио, боҫтан эшләгән электр станцияһы, балалар баҡсаһы һәм яслиҙар, клуб һәм кино донъя күргән.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәм унан һуң да бер нисә йыл Инйәр йылғаһы буйында цех - күмер әҙерләү мейестәре (рус. углежжение) булған; унда ағас яндырып, Белорет металлургия заводы өсөн күмер етештергәндәр. Заводҡа эшкә республиканың төрлө яҡтарынан йәштәрҙе (башлыса ҡыҙҙар) йыйып килтергәндәр . Күмер яндырған урын әле лә ҡарайып күренеп ята.
1972 йылда Ҡарламандан Белоретҡа киң колеялы тимер юл Өфө яғынан Белоретҡа шоссе юл һалыныу ҡасаба тормошона ла ҙур үҙгәрештәр индерә

# Инйәр (ауыл)
## Тарихы
### Инйәр бөгөн

Инйәр күп милләтле һәм күп телле төйәк. Бында бөгөн 30-ҙан ашыу милләт кешеһе йәшәй.
Әлеге көндә Инйәр ауыл советы – Белорет районының иң ҙур урындағы хакимиәте булып тора: уға 21 ауыл инә.

# Инйәр (ауыл)
## Билдәле шәхестәре

* Алтынбаев Рәнис Рәйес улы (18.08.1976), дәүләт эшмәкәре, ғалим, ҡурайсы-педагог. 2011 йылдан Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры урынбаҫары. Филология фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2019).
* Качалкова Ольга Александровна (2.06.1979), спортсы. Йәйге биатлон буйынса Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1999). Европа чемпионы (2 тапҡыр, 1998).
* Ситдиҡова Гүзәл Рамаҙан ҡыҙы (10.06.1952), яҙыусы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы, Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика дәүләт премияһы лауреаты.
* Әлибаева Ләлә Әмирйән ҡыҙы (4.03.1949), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе һәм профсоюз эшмәкәре. 2002— ... йылдарҙа Инйәр участка дауаханаһының баш табибы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1998) һәм почётлы доноры.
# Тоя (Чая ҡушылдығы)

Тоя — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чая йылғаһының һул ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 76 км.

# Тоя (Чая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023776
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202377
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Айрон (округ, Юта)

Ҡалып:Мәғәнәләр
"'Айрон"' (ингл. Iron County) — Америка Ҡушма Штаттарының Юта штатында округ урынлашҡан (өлкә). Үҙәге - Парова ҡалаһы.

# Айрон (округ, Юта)
## Тарихы

Округ рәсми рәүештә 1852 йылда ойошторола.

# Айрон (округ, Юта)
## Халҡы

Округ халҡы 2019 йылда 46 163 кеше тәшкил иткән. Халыҡ тығыҙлығы - бер км2-ға 36,3 кеше.

# Айрон (округ, Юта)
## Территорияһы

Округ майҙаны 8549,8 км2 тәшкил итә.
# Нгэва-Седа-Яха

Нгэва-Седа-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нурма-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Нгэва-Седа-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046250
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304625
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ибраһим (Ырымбур өлкәһе)

Ибраһим — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.

# Ибраһим (Ырымбур өлкәһе)
## Географик урынлашыуы

Һаҡмар йылғаһы үҙәнендә ҡала округы үҙәге Ҡыуандыҡтан төньяҡ-көнсығышҡа табан 5 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.
Ауыл эргәһендә Һаҡмар йылғаһының һул ярында Байсура һаҙы тип аталған һаҙлыҡ бар

# Ибраһим (Ырымбур өлкәһе)
## Климаты

Территорияның климаты, төбәк диңгеҙҙәрҙән һәм океандарҙан бик йыраҡ булғанға күрә, континенталь. Климатының төп үҙенсәлектәре: ҡыш һалҡын, оҙон (134 көн), ҡарлы (ҡарҙың максималь уртаса ҡалынлығы 53 см), яҙ һәм көҙ ҡыҫҡа (ярашлы рәүештә 58 һәм 65 көн), йәй эҫе, ҡоро, сағыштырмаса оҙон (108 көн).
Атмосфера яуым-төшөмөнөң тотороҡһоҙлоғо һәм етмәүе, дымдың, һыуҙың кибеүе процесстарының интенсивлығы йыл дауамында күҙәтелә. Ғинуарҙа уртаса айлыҡ температура −15,5°C, июлдә +20,5°C, йыллыҡ уртаса температура 3,4°C. Абсолют максимум +42°C; абсолют минимум —44°C .
Таулы ерҙәрҙә яҙҙың һәм көҙ башында ҡырауҙар йыш күҙәтелә. Ҡырауһыҙ ваҡыттың оҙонлоғо — 128 көн, вегетация ваҡыты — 175 көн (көндәлек уртаса температура 10 °C һәм унан да юғары).
Йылдар дауамындағы уртаса йыллыҡ яуым-төшөм 470 мм, уларҙың күбеһе йылы сезонға (апрель — октябрь) тура килә. Ноябрҙең икенсе декадаһында ҡар ята, апрелдең беренсе декадаһына тиклем яҡынса 140 көн һаҡлана. Мартта максималь ҡеүәткә етә — 53 см тәшкил итә.
Ер аҫты һыуҙары 10-15 метр тәрәнлектә ята һәмҡатламлы-ярыҡлы төргә инә.
Ауылдан бер саҡрым алыҫлыҡта Ырымбур өлкәһенең икенсе ҙур йылғаһы — Һаҡмар аға. Ауыл буйлап Көмәҙәй йылғаһы ағып ята. Ул йәй аҙағында ғәҙәттә кибә.

# Ибраһим (Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

Ибраһим (Көймәҙей тамағы) ауылы документтарҙа тәүге тапҡыр 1775 йылда (йәки 1795 йылда) телгә алына. Ырымбур губернаһы Үҫәргән улусы составында була. Ауылда үҫәргән башҡорттары йәшәй. Телсе М. Ғ. Усманова буйынса, ауылда башҡорттарҙың бөрйән ҡәбиләһе (Татлыбай, Торсонбай, Уҙаман аралары) вәкилдәре лә бар.
Революцияға тиклем ауылда кибет, мәсет булған. 1917 йылдан Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Үҫәргән кантоны составында була. 1922 йылдың 5 октябренән Йылайыр кантоны составына индерелә. 1930 йылдың 20 авгусынан Башҡортостан АССР-ының Ейәнсура районы составына керә. 1934 йылда яңы ойошторолған Ырымбур өлкәһенең составына бирелә. 1934—1959 йылдарҙа Ырымбур өлкәһе Ейәнсура районы составында була. 1959 йылда Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ районы составына индерелә
2016 йылға тиклем Ибраһим ауыл Советының административ үҙәге була.

# Ибраһим (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

Ауыл башҡорттарының иҫәбе :
| 1795 | 1816 | 1834 | 1866 | 1889 | 1892 | 1900 | 1917 | 1920 | 1926 |
| 119 | 179 | 287 | 230 | 249 | 271 | 252 | 387 | 280 | 253 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башҡорттар 28 % тәшкил итә.

# Ибраһим (Ырымбур өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Ҡунаҡҡужа Әмирбаев (1778—?) — хәрби эшмәкәр. 1807 йылғы Рус-прусс-француз һуғышында ҡатнашыусы.
# Элисса Аалто

Эльза Кайса Аалто (фин. Elsa Kaisa Aalto, тыумыштан Мякинеми, фин. Mäkiniemi; 22 ноябрь 1922({{padleft:1922|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:22|2|0}}), Кеми, Лапландия — 12 апрель 1994({{padleft:1994|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:12|2|0}}) (71 йәш), Хельсинки) — фин архитекторы һәм дизайнеры. Алвар Аалтоның икенсе ҡатыны.

# Элисса Аалто
## Биографияһы

Элисса Аалто 1922 йылда Кеми ҡалаһында полковник Аугуст Мякинеми ғаиләһендә тыуған. 1949 йылда Хельсинки ҡалаһында Политехник институтта белем ала һәм архитектор Алвар Аалтола эшләй башлай. Аалтоның шул ваҡытта беренсе ҡатыны, шулай уҡ архитектор һәм дизайнсы Айно вафат була. 1952 йылда Элисса һәм Алвар өйләнешә. Ул ваҡытта Алварға 54 йәш, ә Элиссаға 29 йәш була.
Ирле-ҡатынлы Аалто архитектура проекты өҫтөндә берлектә эшләй башлай. Элисса иренең бөтә конкурс эштәрендә ҡатнаша. Ул Алвар һәм Айно ойошторған мебель етештереү буйынса Artek компанияһы өсөн минимализм жанрында обойҙар серияһын эшләй.
1976 йылда Алварҙың вафатынан һуң Элисса Artek компанияһы менән идара итә. Ул иренең проектын, шул иҫәптән Эссенда опера бинаһын, Ольборгта заман сәнғәте музейы, Люцернала торлаҡ комплексын, Лахтиҙа сиркәү эштәрен тамамлау өҫтөндә эшләй. Уның шулай уҡ Выборгта китапхана реконструкциялау пландары ла була.
Элисса Аалто 1981 йылда Америка архитекторҙары институтының почетлы ағзаһы титулына лайыҡ була. 1994 йылда 72 -се йәшендә яман шештән вафат була. Хиетаниеми зыяратында ерләнә.
# Нидервюршниц

Нидервюршниц (нем. Niederwurschnitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2832 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,06 км². Диңгеҙ кимәленән 420 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9399 һәм автомобиль коды STL.
# Сиссако Абдеррахман

Абдеррахман Сиссако (ингл. Abderrahmane Sissako, 13 октябрь 1961 йыл, Киффа) – Мавритания кинорежиссёры.

# Сиссако Абдеррахман
## Биографияһы

Абдеррахман Сиссако тыуғандан һуң ғаилә оҙаҡламай Малиға күсә, Абдеррахман шунда үҫкән һәм белем ала. 1983– 1989 йылдарҙа С.А. Герасимов исемендәге Бөтә Рәсәй дәүләт кинематография институтында уҡый. 1990 йылдар башында Францияла йәшәй. СССР-ҙа, Мавритания, Мали, Туниста фильмдар төшөрә

# Сиссако Абдеррахман
## Фильмографияһы

Миланда Африка, Азия һәм Латин Америкаһының 8-се Кино фестивалендә
* 1989 : Игра/ Le Jeu (35mm, 23 minutes, ВГИК-та диплом фильмы, Төркмәнстанда төшөрөлә)
* 1993 : Октябрь/ Octobre (35mm, 37 minutes, Мәскәү янында төшөрөлә; Каннда Халыҡ-ара кинофестивалдә (МКФ) Айырым ҡараш премияһы, Миланда Африка, Азия һәм Латин Америкаһының 3-сө Кино фестиваленең премияһы, (иң яҡшы ҡыҫҡа метражлы фильм өсөн)
* 1995 : Le chameau et les bâtons flottants (6 minutes, видео по басне Лафонтен басняһы буйынса, Мавританияла төшөрөлә)
* 1996 : Sabriya (26 minutes, видео, Туниста төшөрөлә)
* 1997 : Ростов-Луанда/ Rostov-Luanda (59 minutes, видео; Миланда Африка, Азия һәм Латин Америкаһының 8-се Кино фестивалендә иң яҡшы видео өсөн премия)
* 1998 : Жизнь на земле/ La Vie sur terre (35mm, 67 minutes, Малиҙа төшөрөлә; Миланда Африка, Азия һәм Латин Америкаһының 9-сы Кино фестивалендә иң яҡшы тулы метражлы фильм өсөн премия, Фрибурҙа МКФ-та өс премия, Уагадугула Африка киноһы һәм телевидениеһының 16-сы фестивалендә жюриҙың махсус премияһы)
* 2002 : Heremakono (En attendant le bonheur) (35mm, 90 minutes, премия France Culture и ФИПРЕССИ Канн МКФ-да, Уагадугула Африка киноһы һәм телевидениеһының 18-се фестивалдең төп премияһы, Буэнос-Айреста бойондороҡһоҙ киноның халыҡ-ара фестивалдә иң яҡшы фильм өсөн премия)
* 2006 : Бамако/ Bamako (Уму Сангаре башҡарыуында йыр; Paris Cinéma фестивалендә тамашасының Ҙур премияһы, FACE Европа Советының кинопремияһы, ағалы-ҡустылы Люмьерҙар премияһы, Истанбулда МКФ премияһы)
* 2008 : 8 (коллектив проект, Тия и её мечты эпизоды)
* 2008 : Рассказы о правах человека/ Stories on Human Rights (коллектив проект)
* 2010 : Желаю вам дождя/ Je vous souhaite la pluie (документаль ҡыҫҡа метражлы)
* 2014: Тимбукту

# Сиссако Абдеррахман
## Танылыуы

20-нән ашыу премиялар лауреаты. Берлин (2003), Анжер (2007) һәм Каннда (2000, 2003, 2007) фестивалдәр жюри ағзаһы. Францияның иң ҙур La Fémis (2008) киномәктәбендә имтихандар комиссияһын етәкләй.
* «Тимбукту» фильмы өсөн «Сезар» премияһының өс наградаһына наградаһына лайыҡ була: иң яҡшы үҙенсәлекле сценарий өсөн, иң яҡшы фильм һәм иң яҡшы режиссура өсөн.

# Сиссако Абдеррахман
## Документаль фильм

* 2017 - Абдеррахман Сиссако, илдәр гиҙеүсе режиссёр /Abderrahmane Sissako, cinéaste aux semelles de vent (реж. Валери Осуф / Valérie Osouf)
# Гильберт проблемалары

Ги́льберт проблемалары — Давид Гильберт тарафынан 1900 йылда Парижда математиктарҙың II Халыҡ-ара Конгрессында тәҡдим иткән математиканың 23 кардиналь проблемалары исемлеге. Ул ваҡытта был (математиканың нигеҙен тәшкил итеүсе, алгебраны, һандар теорияһын, геометрияны, топологияны, алгебраик геометрияны, Ли төркөмдәрен, ысын һәм комплекслы анализды, дифференциаль тигеҙләмәләрҙе, математик физиканы һәм ихтималлыҡ теорияһын, шулай уҡ вариацион иҫәпләмәне үҙ эсенә алған) проблемалар хәл ителмәгән була.
Әлеге ваҡытта 23 проблеманың 16-һы хәл ителгән. Тағы ла 2-һе корректлы математик проблема түгел (береһе бик аңлайышһыҙ итеп әйтеп бирелгән, хәл ителгәнме әллә юҡмы икәне аңлашылмай, икенсеһе, хәл итеүҙән йыраҡ торғаны, — физик проблема, ә математик түгел). Ҡалған 5 проблеманың икәүһе бер нисек тә хәл ителмәгән, ә өсәүһе айырым осраҡтар өсөн генә хәл ителгән. Гильберт исемлеген иғлан иткәндән һуң теүәл йөҙ йыл үткәс, Америка математигы Стивен Смейл хәҙерге хәл ителмәгән проблемаларҙың яңы исемлеген тәҡдим итте (уларҙың ҡайһы берҙәре хәҙер хәл ителгән инде). Үҙенең исемлеген Клэйҙың математика институты халыҡҡа иғлан итте.

# Гильберт проблемалары
## 24-се проблема

    Төп статья: Гильберттың егерме дүртенсе проблемаһыₑₙ
Башта исемлектә 24 проблема була, ләкин докладҡа әҙерләнеү барышында Гильберт уларҙың береһенән баш тарта. Был проблема ябайлыҡ критерийын һәм дөйөм ысулдарҙы иҫбатлау теорияһы менән бәйле була. Был проблеманы Гильберттың мәҡәләләрендә немец фәндәр тарихсыһы Рюдигер Тиле 2000 йылда таба.

# Гильберт проблемалары
## Шулай уҡ ҡара

* Проблемы Смейла
* Проблемы тысячелетия
* Открытые математические проблемы
# Рубка (Молома ҡушылдығы)

Рубка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының уң ярына тамағынан 162 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Рубка (Молома ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035645
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103564
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Фәйезов Фәнүз Фәйез улы

Фәйезов Фәнүз Фәйез улы (1935 йылдың 22 июле, Мишкә районы Ҡыйғаҙытамаҡ ауылы, Башҡорт АССР-ы — 15 ноябрь, 2009, Краснохолмский, Башкортстан Республикаһы) - «Башнефть» етештерү берләшмәһенең Краснохолмский эштәре идараһы быраулаусыһы, Социалистик Хезмәт Геройы.

# Фәйезов Фәнүз Фәйез улы
## Биографияһы

Фәнүз Фәйез улы Фәйезов 1935 йылдың 22 июлендә БАССР-ҙың Мишкә районы Ҡыйғаҙытамаҡ ауылында тыуа. Белеме-тулы булмаған урта.
Хезмәт эшмәкәрлеген 1952 йылда Башҡорт АССР-ының Ҡариҙел урман хуҗалығында тракторсы булып башлай, быраулау эштәре идараһының уҡытыу-курс комбинатында быраулаусылар курстарын тәмамлағандан һуң (1953) «Башвостокнефтеразведка» тресының Ҡалтасы быраулау контораһында слесарь булып эшләй. 1955—1957 йылдарҙа — «Свердловск өлкәһе» тресының Свердлов исемендәге шахта электр слесары, 1958-1963 йылдарҙа — «Башвостокнефтеразведка» тресының Ҡалтасы быраулау контораһы быраулаусыһы ярҙамсыһы, 1969—1983 йылдарҙа - «Башнефть» етештереү берләшмәһенең Краснохолмский быраулау эштәре идараһы быраулаусыһы.
Ф.Ф. Фәйезов етәкләгән быраулау вахтаһы юғары хеҙмәт әүҙемлеге менән айырылып тора. Унынсы биш йыллыҡ йылдарында (1976—1980) вахта план буйынса 27 400 метр тау тоҡомдарын 35 577 метр быраулай. Быраулауҙың коммерция тиҙлеге айына 2 640 метр тәшкил итә. Ф.Ф. Фәйезов етәкселегендәге быраулау бригадаһы яңы быраулау яйланмаларын уҙләштерә, Башкортстандың ҡайһы бер нефть ятҡылыҡтарын асыуҙа әүҙем ҡатнаша.
Нефть сығарыу буйынса унынсы биш йыллыҡ пландарын ваҡытынан алда үтәүҙә ирешкән һәм шул уҡ ваҡытта күрһәткән хеҙмәт батырлығы өсөе СССР Юғары Советы Президиумының 1981 йылдың 6 февралендәге Указы менән Ф.Ф. Фәйезовҡа Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1995 йылда пенсияға киткәнсе «Башнефть» етештерү берләшмәһенең Краснохолмск быраулау эштәре идараһының быраулау мастеры, быраулаусы булып эшләй.
Фәйезов Фәнүз Фәйез улы 2009 йылдың 15 ноябрендә вафат була.

# Фәйезов Фәнүз Фәйез улы
## Наградалары

* Социалистик Хезмәт Геройы (1981) Ленин ордены (1974, 1981), «Почет Билдәһе» (1966), төрле миҙалдар менән бүләкләнгән.