yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# «Диңгеҙ ҡаҙаныштары өсөн» ордены

«Диңгеҙ ҡаҙаныштары өсөн» ордены — Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградаһы. Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Путиндың 2002 йылдың 27 февралендәге 245-се Указына ярашлы булдырыла.

# «Диңгеҙ ҡаҙаныштары өсөн» ордены
## Орден статуты

«Диңгеҙ ҡаҙаныштары өсөн» ордены менән илдең оборона һәләте мәнфәғәтендә Донъя океанын өйрәнеү, үҙләштереү һәм файҙаланыу, уның милли хәүефһеҙлеген, социаль-иҡтисади һәм мәҙәни үҫешен тәьмин итеү өлкәһендәге ҡаҙаныштар, шулай уҡ Рәсәйҙең диңгеҙ ҡеүәтенә ҙур өлөш индергән өсөн бүләкләнә.
«Диңгеҙ ҡаҙаныштары өсөн» ордены менән бүләкләү үлгәндән һуң булыуы мөмкин.
«Диңгеҙ ҡаҙаныштары өсөн» ордены күкрәктең һул яғында йөрөтөлә һәм рәсәй федерацияһының башҡа ордендары булған осраҡтарҙа «Хәрби ҡаҙаныштар өсөн» орденынан һуң урынлаштырыла.

# «Диңгеҙ ҡаҙаныштары өсөн» ордены
## Ордендың тасуирламаһы

«Диңгеҙ ҡаҙаныштары өсөн» ордены билдәһе эмаль һәм көмөштән эшләнә. Дүрт мөйөшлө тәре остары нурҙарҙы сағылдыра, тәре остары араһында арҡыс-торҡос ятҡан ике якорь. Урталағы медальонда зәңгәр эмалле түңәрәк буйлап — лавр тажы һәм «За морские заслуги» яҙыуы. Медальондың үҙәгендә — Рәсәй Федерацияһының Дәүләт гербы һүрәте. Тәренең остары араһындағы арауыҡ — 40 мм, медальон диаметры — 16 мм. Ордендың кире яғында — ордендың һаны.
Орден билдәһе биш мөйөшлө ҡалып менән элмәк һәм дүңгәләк ярҙамында тоташтырыла. Ҡалып ебәк муар таҫма менән ҡапланған. Таҫма аҡ төҫтә, уның уртаһынан өс зәңгәр төҫтәге буй үтә. Таҫманың киңлеге — 24 мм, зәңгәр буйҙарҙың киңлеге — 2 мм, уларҙың араһы — 3 мм.
# Саҙретдинов Миңлеғәле Ғизетдин улы

Саҙретдинов Миңлеғәле Ғизетдин улы (рус. Садретдинов Минигали Гизитдинович; 30 май 1924 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, 1-се дәрәжә һәм 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры, Дәүләкән районы мәғариф бүлеге мөдире (1954—1959), СССР-ҙың юғары мәктәп отличнигы, тарих фәндәре кандидаты.

# Саҙретдинов Миңлеғәле Ғизетдин улы
## Биографияһы

Миңлеғәле Ғизетдин улы Саҙретдинов 1924 йылдың 30 майында Башҡорт АССР-ының Бәләбәй кантоны (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы) Ташлы-Шәрип ауылында тыуған.
1941 йылда урта мәктәпте тамамлағас, мәктәптә физика, математика уҡытыусыһы булып эшләй.
1942 йылда фронтҡа китә. 1943 йылдың башында Төньяҡ фронтҡа Северодвинск районы Молотовск ҡалаһына ебәрелә. Сержант дәрәжәһендә бүлек командиры булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың аҙағында Калинин фронтына күсә. Калининград һәм Смоленск өлкәләрен азат итеүҙә ҡатнаша.
1943 йылда Смоленск өсөн барған ҡаты һуғышта ауыр яралана. Фашистарҙан яңы азат ителгән Калининград ҡалаһына эвакогоспиталгә ебәрелә, артабан Ҡытай сигендәге Сретенск ҡалаһындағы госпиталдә дауалана.
1944 йылдың ноябрь айында тыуған яғына ҡайта. Һаулығын бер аҙ нығытҡас, военкомат йүнәлтмәһе менән Дәүләкән ҡалаһының икенсе һанлы мәктәбендә военрук булып эшләй башлай.
1945 йылдың август айында шул уҡ ҡаланың өсөнсө һанлы мәктәбенә күсә. Тиҙҙән район комсомол комитетының беренсе секретары итеп һайлана. Ситтән тороп К. А. Тимирязов исемендәге педагогия институтының тарих факультетын тамамлай.
1954—1959 йылдарҙа Дәүләкән районының мәғариф бүлеге мөдире булып эшләй. Мәскәү дәүләт университеты эргәһендәге аспирантураны тамамлай, Башҡорт дәүләт университетында уҡыта, доцент.

# Саҙретдинов Миңлеғәле Ғизетдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1972)
* СССР-ҙың юғары мәктәп отличнигы
# Солянка (Еруслан ҡушылдығы)

Солянка — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Еруслан йылғаһының уң ярына тамағынан 130 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Солянка (Еруслан ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Еруслан башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002012112100011168
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101116
* Бассейн коды — 11.01.00.020
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Коллектор

Колле́ктор (ингл. collector, йыйырға) — объект, йыһаз һ.б, нәмәлер йыйыусы.

# Коллектор
## Техникала

* Коллектор — канализация, вентиляция, йылылыҡ һәм башҡа инженер селтәре урынлашҡан ҡоролма.
* Коллектор — газ ҡаҙандар элементы.
* Канализация коллекторы — канализация селтәре участкаһы
* Коллектор (электротехника) — колектор электро двигателе детале.

# Коллектор
## Электронн компоненттар

* Коллектор (электрод) — эмиттер менән, Электрод компоненты.

# Коллектор
## Башҡа

* Ҡояш коллектор
* Гидрогеология коллекторы
* Коллектор агентстлыҡ — бурыстарҙы йыйған ойошма
# Әләнейәнғол Ҡотлоғужин

Әләнейәнғол Ҡотлоғужин (1670 — 25 август 1740) — башҡорт старшинаһы. 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе.

# Әләнейәнғол Ҡотлоғужин
## Биографияһы

Әләнейәнғол Ҡотлоғужин сығышы менән Себер даруғаһы Әйле улусы башҡорттарынан. Әйле улусы старшинаһы булып хеҙмәт итә.
1737—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдарында әүҙем ҡатнаша.
1737 йылдың июнендә Себер даруғаһы башҡорттары ихтилалсыларының отрядтарын етәкләй.
1739 йылдың көҙөндә Аҙнабай Теләүғолов, Мәндәр Ҡарабаев, Йәрмөхәмәт Хажиев, Исламғол Юлдашев һәм Миңлеғол Юлаев (Ҡараһаҡал) менән бергә яңы ихтилалды ойоштороу эше менән шөғөлләнә. Ихтилалды ойоштороусылар Миңлеғол Юлаевты Солтангәрәй исеме аҫтында хан итеп һайлайҙар һәм шулай итеп батша хөкүмәтенән үҙ аҫаба хоҡуҡтарын һаҡларға теләйҙәр. Шулай уҡ ханды иғлан итеүҙе милли дәүләт төҙөүҙе башлау һымаҡ ҡарарға мөмкин, башҡорт халҡының милли-азатлыҡ хәрәкәте яңы сифатҡа эйә була. Һөҙөмтәлә 1740 йылдың ғинуарында Себер даруғаһы башҡорттары йәнә хәрби хәрәкәттәргә күсә.
1740 йылдың 1 апрелендә Ҡоҙаш Рахманғолов һәм Зәйсән Ҡарабашев етәкселегендәге «тоғро» башҡорттар Әләнейәнғол Ҡотлоғужиндың отрядын тар-мар итә, ә Әләнейәнғол үҙе әсиргә эләгә һәм Ырымбур комиссияһы начальнигы кенәз В. А. Урусов ставкаһына ебәрелә. Бында Әләнейәнғол Ҡотлоғужин ашауҙан баш тарта һәм аслыҡтан интегеп вафат була.
# Юл һарайы (Тверь)

Тверь император юл һарайы — архитектура ҡомартҡыһы XVIII быуаттың архитектура ҡомартҡыһы Тверь ҡалаһының тарихи үҙәгендәге Собор майҙанында тора, Совет (элекке Миллионлы) урамы, Иҫке Волга күпере һәм Ҡала баҡсалары араһында урынлашҡан.

# Юл һарайы (Тверь)
## Тарих

Ике павильонлы һарай 1764—1766 йылдарҙа классицизм менән барокко стилдәре элементтары ҡулланылып, П. Р. Никитин проекты буйынса төҙөлә . Проекттың авторы М. Ф. Казаков булыуы тураһында киң таралған фекер үҙе аҫтында үҙенең тарихи нигеҙгә эйә түгел.
Һарай император ғаилә ағзаларына Петербургтан Мәскәүгә барғанда ял итеү өсөн тәғәйенләнгән була, үҙенең исемен дә шунан алған һәм ҡайҙан ала. 1767 йылдың 12 февралендә император Екатерина II Твергә тәүге тапҡыр килә.
Һарай К. И. Росси тарафынан XIX быуат башында үҙгәртеп ҡорола Был ваҡытта бында император Александр I апаһы, Екатерина Павловна, Тверь губернаторы ҡатыны йәшәй. Ул һарайҙы илдең бай кешеләре тормошоноң үҙәгенә һәм модалы илдә әҙәби салонға әйләндерә, унда Мәскәү, Петербург һәм башҡа ҡалаларҙан күп күренекле кешеләр йыйыла. Н. М. Карамзин император Александрға үҙенең «Тарихынан» өҙөктәр уҡый.
1864 йылда һарай А. И. Резанов тарафынан тулыландырыла, ул һарайҙы сираттағы тапҡыр, был юлы «иҫке стилдә» үҙгәртеп ҡора, шуға күрә уныңбинаға индергән өҫтәмәһен айырыу бик ҡатмарлы була.
Революциянан һуң һарай бинаһында Эшсе һәм крәҫтиән депутаттары советы, шулай уҡ губерна башҡарма комитеты эшләй. 28 октябрь (10 ноябрь) революционер П. А. Вагжанов совет власы еңеүе тураһында иғлан итә. 1941 йылдың көҙөндә бина фашистар тарафынан өлөшләтә емерелә, 1942—1948 йылдарҙа тергеҙелә.
Әлеге ваҡытта Юл һарайында Өлкә картиналар галереяһы урынлашҡан. 1990 йылдар аҙағынан алып Юл һарайы реконструкциялана. 2012 йылдың авгусында һарай реставрацияға тулыһынса ябыла. 2015 йылдың июлендә реставрация тамамлана, император баҡсаһы тергеҙелә. Һынау режимында һарай 2017 йылда асыла— ойошҡан төркөмдәр өсөн экскурсиялар ойошторола, туристик һәм индивидуаль төркөмдәр менән килеүселәр өсөн һарай 2017 йылдың 30 ноябрендә асыла.
# Әлбияҙ

Әлбияҙ (рус. Алпияз) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға.

# Әлбияҙ
## Географияһы

Башҡортостандың Мишкә районында, Бөкләнде ауылынан көнбайыштараҡ урынлашҡан урмандан баш ала. Көньяҡҡа табан аға.
Йылға Шаҙы йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк, Ҡайраҡ ауылы янында ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Әлбияҙ
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025490
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102549
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Әлбияҙ
## Этимологияһы

Йылға исеме ике һүҙҙән — Әлбәй (Әлибай) антропонимы һәм уяҙ тигән һүҙҙәр ҡушылыуынан килеп сыҡҡан.
# Монтгомери Бернард Лоу

Бернард Лоу Монтгомери, 1-се виконт Аламейн Монтгомери (ингл. Bernard Law Montgomery, 1st Viscount Montgomery of Alamein; 17 ноябрь 1887 йыл — 24 март 1976 йыл, Бөйөк Британия) — Британия фельдмаршалы (1944 йыл), Икенсе донъя һуғышының ҙур хәрби начальнигы. «Еңеү» ордены кавалеры.

# Монтгомери Бернард Лоу
## Бала сағы

Лондонда валлий сығышлы рухани ғаиләһендә тыуа. 1889 йылда атаһы Тасмания утрауы епискобы итеп тәғәйенләнә һәм ғаиләһе менән шунда күсенә. 1902 йылда Бернард Лоу Монтгомери Англияла Изге Павел мәктәбендә уҡый. 1907 йылда Сандхерста Король хәрби училищеһына уҡырға инә. Үҙ хәтирәләре буйынса, бәйләнсеклеге менән айырыла, йыш ҡына курсанттарҙың һуғышында һәм уларҙы аяуһыҙ шаяртыуҙа ҡатнаша. Бының өсөн капралдан ябай курсантҡа төшөрөлә, һуңынан саҡ училищенан ҡыуылмай. Шунна һуң ғына уҡыуға етди тотона.

# Монтгомери Бернард Лоу
## Хәрби хеҙмәте башы

1908 йылда академия тамамлап кесе лейтенант дәрәжәһен ала. Үҙ теләге менән Уорикширск король полкына ебәрелә, полкта Британия Һиндостанында булған частарға ебәреүҙәренә өлгәшә (уның һайлауына колониаль ғәскәрҙәр офицерҙарының эш хаҡы юғары булыуы йоғонто яһай). Пешаварҙа хеҙмәт итә, 1910 йылдан — Бомбейҙа, взвод командиры була. 1914 йылда метрополия ғәскәрҙәренә күсерелә.
# Шоңҡаров Ниғмәт Динәхмәт улы

Шоңҡаров Ниғмәт Динәхмәт улы (1 ғинуар 1931 йыл — 4 март 1994 йыл) — башҡорт фольклорсыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988), СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Шоңҡаров Ниғмәт Динәхмәт улы
## Биографияһы

Ниғмәт Динәхмәт улы Шоңҡаров 1931 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Әлшәй районы Ташлы ауылында тыуған.
Ташлы ете йыллыҡ мәктәбендә һәм Өфөләге 1-се мәктәп-интернатта уҡыған.
1954 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының филология факультетын (башҡорт теле һәм әҙәбиәте бүлеге) тамамлай. Дәүләкән районының Ивановка урта мәктәбендә уҡыта. Совет армияһы сафтарында хеҙмәт итә.
1956—1958 йылдарҙа тыуған ауылы мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта.
1958—1990 йылдарҙа — СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында кесе ғилми хеҙмәткәр.

# Шоңҡаров Ниғмәт Динәхмәт улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Ниғмәт Шоңҡаров 40-тан ашыу фольклор экспедицияларҙа ҡатнаша, Башҡортостан территорияһындағы бөтә ауылдарҙы йөрөп сыға һәм башҡорт халҡы йәшәгән Баулы, Бөгөлмә, Минзәлә райондарында (Татар АССР-ы) Ырымбур, Куйбышев, Һарытау, Силәбе, Свердловск, Пермь өлкәләрендә тикшеренеүҙәр үткәрә.
Экспедиция фольклор материалдарының систематикаһы һәм эшкәртеүе һөҙөмтәһендә улар жанрҙар һәм тематика буйынса классификациялана һәм 30 томға туплана. Материалдар барыһы 300 баҫма табаҡ тәшкил итә, ентекле аңлатмалар менән тәьмин ителгән. Шоңҡаров йыйған фольклор материалдары әленән-әле «Башҡорт халыҡ ижады» йыйынтығында, «Башҡорт музыкаль мәҙәниәте ҡомартҡылары»нда, башҡорт фольклоры монография тикшеренеүҙәрендә, дәреслектәрҙә һәм уҡыу әсбаптарында баҫылалар.
Шулай уҡ Шоңҡаров 300-ҙән ашыу иҫке баҫмаларҙы һәм ҡулъяҙмаларҙы йыя, улар РФА Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты әҙәби бүлегендә һаҡлана (Һирәк китаптар һәм ҡулъяҙмалар фондында). Институттың тауыш яҙыу кабинетында 1500 самаһы аудияҙма һаҡлана, уларҙы Шоңҡаров Ниғмәт Динәхмәт улы фольклор экспедициялар барышында шәхсән үҙе яҙҙырып алған.
Н. Д. Шоңҡаров тарафынан йола «Ямғыр теләү», «Ҡояш теләү» йола йырҙары, «Сак-Суҡ», «Аҡмулла бәйете» бәйеттәре, «Етем ҡыҙ Хәтирә», «Ҡарағай» йырҙары һәм башҡалар яҙып алынған.

# Шоңҡаров Ниғмәт Динәхмәт улы
## Фәнни эшмәкәрлеге
### Хеҙмәттәре

* Четыре новых баита о войне 1812 года. // Фольклор народов РСФСР: Межвуз. науч. сб. Уфа, 1983.
* Баиты 1905—1907 гг. // Башкирский фольклор: Иссл. последних лет. Уфа, 1986.

# Шоңҡаров Ниғмәт Динәхмәт улы
## Хәтер

2013 йылда «Дим моңо» башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыусыларҙың конкурсына Ниғмәт Шоңҡаров исемен биреү тураһында ҡарар ҡабул ителде.
# Салай (Сундовик ҡушылдығы)

Салай — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сундовик йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Салай (Сундовик ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000034974
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003497
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нела Ержишник

Нела Ержишник (хорв. Nela Eržišnik; Баня-Лука, 18 июнь,1922 йыл — Волоско ( янында), 14 август, 2007 йыл) — хорват һәм югослав актрисаһы и комик. Тыуғандағы исеме — Невенка Марас (хорв. Nevenka Maras), икенсе никахынан һуң (Звонимир Блажевич менән, 1952 йыл) суҡындарғанда бирелгән исемен Марияны һәм иренең фамилияһын ала (хорв. Marija Blažević).

# Нела Ержишник
## Биографияһы

Баня-Лука ҡалаһында Иван һәм Матилда Марас ғаиләһендә тыуа. Бала сағы Госпич һәм Оточаце ҡалаларында үтә, ошонда уҡ башланғыс синыфты һәм гимназияның өс синыфын тамамлай. 1935 йылда ғаилә Загребҡа күсенә, унда Горнийград гимназияһын тамамлай. Хорватия бойондороҡһоҙ дәүләте осоронда ҡаланың төп почта бүлексәһендә эшләй. Икенсе донъя һуғышынан һуң 1948 йылда Ерле актёр мәктәбен тамамлай.
Актёр карьера8ын Хорват милли театрында башлай, 1953 йылдаЗагреб драма театрына (хәҙер — Бранко Гавелла исемендәге драма театры) күсә. 1952 йылда Аристофандың "Лисистрат"ындағы төп роль актрисаға танылыу килтерә. Бранислав Нушичтың «Байбикә министерша» комедияһындағы төп роль уның һуңғы театрҙағы эше була.
1953 йылда «Зәңгәр аҡсарлаҡ» (рус. «Синяя чайка», хорв. «Galeb Sinji») фильмындағы актриса өсөн кинолағы тәүге эш була.
1950-се йылдар аҙағында Загреб радиоһындағы «Веселич ғаиләһе» юмористик тапшырыуы уға ҙур популярлыҡ килтерә. Унда ул Марица Хрдало исемле ябай ҡыҙ образында илдә һәм донъяла барған ваҡиғаларға комик алымы менән комментарийҙар бирә. Иосип Броз Тито уның персонаждарын хөрмәт итә.
2003 йылда «Минең өс ғүмерем» (хорв. Moja tri života) тигән автобиографик китап баҫтырып сығара

# Нела Ержишник
## Фильмографияһы
### Кинолағы эштәре

* «Синяя чайка» (хорв. «Sinji galeb»), 1953.
* «Концерт» (хорв. «Koncert»), 1954.
* «Юбилей господина Икла» (хорв. «Jubilej gospodina Ikla»), 1955.
* «Не оглядывайся, сынок» (хорв. «Ne okreći se sine»), 1956.
* «Хозяин своего тела» (хорв. «Svoga tela gospodar»), 1957.
* «Только народ» (хорв. «Samo ljudi»), 1957.
* «Кровь на 148 км» (хорв. «H-8»), 1958.
* «Сигналы над городом» (хорв. «Signali nad gradom»), 1960.
* «Uzbuna u Grand Hotelu», 1960.
* «Мартин в облаках» (хорв. «Martin u oblacima»), 1961.
* «Призраки» (хорв. «Sablasti»), 1964.
* «Берёза» (хорв. «Breza»), 1967.

# Нела Ержишник
## Фильмографияһы
### Телевидениялағы эштәре

* «Poletarac», 1979.
# Көсөков Хәмиҙулла Шаһингәрәй улы

Көсөков Хәмиҙулла Шаһингәрәй улы (рус. Кучуков Хамидулла Шагингареевич; 1871 — ?) — уҡытыусы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, сәйәсмән.

# Көсөков Хәмиҙулла Шаһингәрәй улы
## Биографияһы

Хәмиҙулла Шаһингәрәй улы Көсөкөв Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе (хәҙер Силәбе өлкәһе Арғаяш районы) Миҙиәк ауылында тыуа. Сығышы менән Көсөковтар дворян нәҫеленән. Һөнәре буйынса уҡытыусы-мөғәллим булараҡ ул йәштән үк ил-көн хәстәре менән яна, шуға ла дәүләт эшмәкәре, сәйәсмән һәм йәмәғәт эшмәкәре булып таныла. Сәйәси йәһәттән ышанысһыҙ тип татынып, полиция күҙәтеүендә тотола. 1908 йылда бер йылға Ырымбур губернаһынан ҡыуыла.
Февраль революцияһынан һуң, 1917 йылдың яҙында, Йәмәғәт хәүефһеҙлеге комитетына һайлана, әммә тиҙҙән уның составынан сығырға мәжбүр була. 1917-1918 йылдарҙа Башҡортостандың Урал аръяғында йәйелгән сәйәси көрәштә Совет власы яҡлы булып сығыш яһай. 1918 йылда, башҡорт халҡының вәкиле булараҡ, Силәбе өйәҙенең ер комитеты составына индерелә. Шул төбәктә йәшәгән башҡорт һәм урыҫтар араһында ер мөнәсәбәттәрен яйға һалыуҙа мөһим роль уйнай. Әммә 1918 йылдың июнендә Чехословак корпусы башлаған фетнә арҡаһында, власҡа аҡтар килә һәм Көсөков ҡулға алына. Уны төрмәнән ҡыҙыл партизандар отряды килеп ҡотҡара.
Арғаяш эшсе, крәҫтиән һәм һалдат депутаттары Советы рәйесе С. А. Ходов етәкселегендә шул төбәктә йәшәгәндәрҙән ойошторолған 1-се тау полкы штабында тәржемәсе булып хеҙмәт итә. 1919 йылда, власть ҡыҙылдар ҡулына күскәс, Арғаяшҡа эшкә ебәрелә. Халыҡ судъяһы, Арғаяш кантоны башҡарма комитет ағзаһы булып эшләй. Ауырыу сәбәпле 1923 йылда эшенән китергә мәжбүр була.
# Игол-Его

Игол-Его — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Котыг-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Игол-Его
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039801
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203980
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кәбеҫтә ашын дегет менән ағартмайҙар, уның өсөн ҡаймаҡ бар

«Кәбеҫтә ашын дегет менән ағартмайҙар, уның өсөн ҡаймаҡ бар» («Не обычай дёгтем щи белить, на то сметана») — Александр Солженицын эссеһе, «Литературная газета» ла 1965 йылдың 4 ноябрендә баҫыла. Солженицынындың СССРҙа үҙгәртеп ҡороуға тиклем сыҡҡан берҙән-бер мәҡәләһе.
Эссе — академик В. В. Виноградовтың шул уҡ "Литературная газета"ла донъя күргән «Заметки о стилистике» хеҙмәте менән полемикаға ингән әҫәр. Солженицын әйтеүенсә, «Заметки о стилистике» «беҙҙең телде тойоуыбыҙҙы ауырлаштыра, яйлата, ә телде кәрәк урында әсеттермәй генә майлап та ебәрергә кәрәк». Эссенең атамаһы — урыҫ мәҡәле, ул В. И. Далдең «Толковый словарь живого великорусского языка» китабында аңлатылған мәҡәл.
Мәҡәлә яҙыусы өсөн иң ауыр, уның әҫәрҙәрен КГБ конфискациялаған саҡта (сентябрь, 1965 йыл) яҙылған. Һуңғараҡ Солженицын «Бодался телёнок с дубом» әҫәрендәге хәтирәләрендә былай тип яҙа:
   …Бер нимәгә ҡарап тормаҫтан мин ҡуҙғала башланым. Хәҙер аңлауымса — дөрөҫ булмаған хәрәкәт эшләгәнмен. Үҙемдең стилемә һәм яратҡан әйберемә ҡаршы барғанмын. Үҙем тураһында кешеләргә белдереү өсөн «Литературная гәзитендә» академик Виноградов менән юҡҡа бәхәскә ингәнмен. Тел тураһындағы мәҡәләләрем күп булһа ла, мин уларҙы ашығыңҡырап яҙғанмын, һәм минең өсөн һис тә кәрәге булмаған гәзиттә… (Тағын да шуныһы: урыҫ телен бигерәк тә төрлө брошюралар яҙған Ленин кеүек белгестәр бөтөрөүе тураһындағы төп фекеремде йәшереп ҡалдырғанмын. Уйлап ҡараһаң, был мәҡәләмдең бар мәғәнәһе КГБ органдарына минең: «бына ҡарағыҙ, мин баҫылып сығам,— йәшәйем һәм һеҙҙән һис тә ҡурҡып тормайым!» — тип ҡысҡырыу ғына булды

# Кәбеҫтә ашын дегет менән ағартмайҙар, уның өсөн ҡаймаҡ бар
## Шулай уҡ ҡара

* Русский словарь языкового расширения
# Бильдерберг төркөмө

Бильдерберг клубы, Билдерберг төркөмө, Билдерберг конференцияһы (ингл. Bilderberg group — Билдерберг төркөмө) — рәсми булмаған йыл һайын үткәрелғән конференция. Конференцияла донъяның иң авторитетлы, абруйлы кешеләр ҡатнаша. Конференцияға инеү тик шәхси саҡырыу буйынса кына.
Клубтын активы — 383 кеше. Уларҙын 128 кеше АҠШтан, башҡалар Европа һәм Азия (япондар, корейҙар, сингапурсылар, Тайваня һәм Гонконг вәкилдәре) илдәре вәкилдәре. «Британника» энциклопедияһы буйынса ошо конференция абруйылы кешеләр аралашыу майҙаны булып тора.
Штаб-фатир Нью-Йоркта, Карнеги Фондында.
Рәсәйҙән йыйылышта Григорий Явлинский һәм Лилия Шевцова булдылар. Анатолий Чубайс йыйылышта ике тапҡыр ҡатнашты: 1998 йылда, Тернбэри (Шотландия) һәм 2012 йылда. 2011 йылда конференцияла Алексей Мордашов, Северсталь ААЙ башлығы ҡатнашты.
Клубтын төп маҡсат — донъяның берҙәм Хөкүмәтен төҙөү.