# Ҡарасуҡ (ҡала)

Ҡарасуҡ (төрки, сағ чулым. карасук, себ. қарасу, южноалт. қарасуу, хак. карасуғ — ҡара һыу) — ҡала (1954 й., 1943 й. п. р.) . Рәсәйҙең Новосибирск өлкәһе ҠарасуҠ районы ҡалаһы.

# Ҡарасуҡ (ҡала)
## Географик урыны

Ҡулунда далаһының көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, Новосибирск өлкәһендә урынлашҡан. Новосибирск ҡалаһына тиклем ара 386 км. Ҡарасуҡ ҡалаһы XХ быуат башында Транссебер магистраленең тимер юл тармағы Татар — Славгородты төҙөгәндә барлыҡҡа килгән. 1954 йылдың 3 июнендә РСФСР Юғары Советы Президиумы указына ярашлы, Ҡарасуҡ эшселәр ҡасабаһы район ҡарамағындағы ҡала статусын ала. СССР тарҡалғандан һуң суверенлы Ҡаҙағстан менән сиктәш.

# Ҡарасуҡ (ҡала)
## Климат

Континенталь климат өҫтөнлөк итә. Ҡыш оҙайлы һәм һыуыҡ. Эҫе йәй аяҙ була.
Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм күләме — 345 мм.2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халҡы буйынса ҡала Рәсәй Федерацияһының 1112 ҡалаһы араһында 375-се урында була
Халыҡтың гендер составы
2010 йылда бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡала халҡы һаны даими 28 586 кеше тәшкил итә, шуларҙың 13 221 (46,2 %) ир-ат, ә 15 365 (53,8 %) — ҡатын-ҡыҙ.
Милли составы
1939 йылдағы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса: урыҫтар — 55,8 % кеше йәки 4055, украиндар — 37,7 % кеше йәки 2735, ҡаҙаҡтар — 3,1 % йәки 226 кеше.

# Ҡарасуҡ (ҡала)
## Сәнәғәте

Ҡарасуҡ ҡалаһы — ҙур тимер юл үҙәге, ул ике станцияны үҙ эсенә ала: Карасук-1 һәм Карасук-3. Аҙыҡ-түлек сәнәғәте предприятиелары бар: ЯСЙ"Ҡарасуҡ ит комбинаты", ЯСЙ "Ҡарасуҡ икмәк йорто ", ААО «Ҡарасуҡ иген продукттары комбинаты», «Комета», балыҡ заводы. Ҡарасуҡ һөт-консерва комбинаты (2010 йылда ябылған).

# Ҡарасуҡ (ҡала)
## Белем

Ҡалала 6 дөйөм белем биреү учреждениеһы эшләй: гимназия, лицейҙар, 3 урта мәктәп, 1 төп мәктәп. Очно-ситтән тороп урта дөйөм белем биреү мәктәбе, балалар музыка мәктәбе, балалар-үҫмерҙәр үҙәге, сәнғәт мәктәбе, балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе, Ҡарасуҡ политехник лицейы (һөнәри: тимер юл транспорты), ПУ № 86 (һөнәри: ауыл хужалығы), Ҡарасуҡ педагогия колледжы, шулай уҡ Томск, Омск, Бердск, Новосибирскийҙың юғары һәм урта махсус белем биреү уҡыу йорттарының вәкиллектәре эшләй. 9 мәктәпкәсә белем биреү өлкәһендә балалар баҡсаһы эшләй.

# Ҡарасуҡ (ҡала)
## Фән

Ҡарасуҡтан көнбайышта, Троицк ауылы янында, Кротов күле буйында РФА СО хайуандарҙың экологияһы һәм систематикаһы институтының биологик стационары эшләй.

# Ҡарасуҡ (ҡала)
## Мәҙәниәт һәм сәнғәт

«Ситтә» театры
Берҙән-бер ҡала драма театры. 2005 йылдан алып эшләй.
Кинотеатрҙар
Әлеге мәлдә эшләй «Йыһан» кинотеатры эшләй.
Тыуған яҡты өйрәнеү музейы
Төп экскурсиялар:
* «Ҡарасуҡ һәм район тарихы залдары буйлап»
* «Бөйөк Ватан һуғышы залы»
* «Флора һәм фауна залы»
* «Палеонтология һәм археология залы»
* «Картиналар галереяһы»

# Ҡарасуҡ (ҡала)
## Спорт

Ҡаланың төп спорт ҡоролмалары:
| — Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең бүлектәре: шайба менән хоккей футбол мини-футбол волейбол баскетбол өҫтәл теннисы саңғы ярыштары еңел атлетика ҡул һуғышы бокс йөҙөү гир спорты; | — Стадион «Локомотив»; — Бассейн «Садко»; — СК «Йәшлек»; — СК «Динамо»; — Саңғы базаһы; — Ауыр атлетика залы «Һаулыҡ»; — Хоккей ҡумталары 2 (Команда: карасук «локомотив» хоккей клубы); — 3 тренажер залы. |

# Ҡарасуҡ (ҡала)
## Билдәле кешеләре

* Юрченко Василий Алексеевич — Новосибирск өлкәһенең экс-губернаторы
* Русских Леонид Валентинович — Рәсәй Федерацияһы Геройы. Осетино-ингуш конфликтында, беренсе һәм икенсе чечен һуғышында ҡатнашыусы,
* Тимонов Василий Николаевич — Советтар Союзы Геройы. Бөйөк ватан һуғышындаҡатнашҡан.
* Ландик Иван Иванович — Советтар Союзы Геройы.
* Михаил Ильич Карбышев — Советтар Союзы Геройы. М. Карбышевтың атаһы.
* Карнаущенко Марина Николаевна — Рәсәй еңел атлетсыһы, Ррәсәй спорт мастеры.
* Логинов Евгений Юрьевич — Рәсәй Федерацияһының Дәүләт думаһы депутаты.
* Сорокин Захар Артемович — совет летчигы, Бөйөк Ватан һуғышы ҡаһарманы, Советтар Союзы Геройы.
* Сметанин Григорий Андреевич —10-авиация полкының айырым разведка батальонының өлкән лётчик-күҙәтеүсеһе, капитан. Советтар Союзы Геройы.
* Орлов Яков Никифорович — майор, Советтар Союзы Геройы.
* Молочков Григорий Аксентьевич — эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһының лейтенанты, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы.
* Климовский Николай Афанасьевич — Совет Армияһының полковнигы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы.

# Ҡарасуҡ (ҡала)
## Иҫтәлекле урындар

* Изге апостол Андрей Первозванный ҡорамы.
* Граждандар һуғышы геройҙарына һәйкәл.
* Паровоз-ҡомартҡы Ла-3609.
* Хәрби Дан Мемориалы.
* Хеҙмәт даны мемориалы
* Мелковский ҡурғаны .
* Ҡурған (Благодатный ауылы).
* Һыу күтәргес башня, 1915 йылда төҙөлгән.
* [Тоҙло күл — ләм һәм һыу менән дауалай торған тоҙло күл.