# Хәбир

Хәбир — төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

# Хәбир
## Этимологияһы

Хәбир исеме башҡорт теленә ислам дине йоғонтоһонда ғәрәп теленән килгән, ғәр. — белекле, белеүсе мәғәнәһенә эйә. Хәбирйән ғәр., фарс. тигән варианты ла «белекле» тигәнде аңлата.

# Хәбир
## Билдәле кешеләр

Ғәлимов Хәбир Латип улы (5 февраль 1905 йыл — 20 февраль 1996 йыл) — башҡорт опера йырсыһы (драматик тенор). РСФСР-ҙың (1947) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1942).
Мостафин Хәбир Өмөтҡужа улы (1891, Бөрйән районы Мәҡсүт ауылы — 1966, Мәҡсүт ауылы) —— башҡорт халҡының арҙаҡлы улы, әүлиә.
Сөләймәнов Хәбир Ғибәҙәт улы (17 декабрь 1980 йыл) — башҡорт спортсыһы, профессионал боксёр. Бөтә донъя бокс берлегенең алтын билбауын яулаусы һәм «WBO NABO вакант» титулын алыусы. Кикбоксинг буйынса донъя, бокс буйынса Нью-Йорк ҡалаһы чемпионы.
Дауытов Хәбир Кәрим улы (2 июнь 1936, Башҡорт АССР-ның Күгәрсен районы Аралбай ауылы) — Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы (1999). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре.
Сәғәҙиев Хәбир Әхмәтдин улы (рус. Сагадиев Хабир Ахметдинович 1905 йыл — 19 сентябрь (башҡа мәғлүмәттәр буйынса ноябрь) 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. Белоруссия ерҙәрендә барған яуҙа хәбәрһеҙ юғала.
Мусин Хәбир Хәләф улы (рус. Мусин Хабир Халяфович) (26 апрель 1950 йыл) — совет һәм партия эшмәкәре, 1991 йылдан Миәкә районы халыҡ депутаттары советының рәйесе — Миәкә районы администацияһы башлағы, Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының халыҡ мәғарифы, фән, мәҙәниәт, милли һәм интернациональ традициялар, тарихи мираҫты һаҡлау мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
Самохужин Хәбир Шаһи улы (18 апрель 1930 йыл — 5 сентябрь 1998 йыл; Башҡорт АССР-ы (хәҙерге Силәбе өлкәһе) Арғаяш районы Әбдер ауылы) — Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Хәбир
## Фамилиялар

Хәбиров Сәйфулла Хәлил улы (30 ғинуар, 1905, Абҙан, Архангел районы- 27 июнь, 1984 йыл, Өфө)-112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, полковник. Дивизияның 148-се артиллерия һәм миномет полкы командиры. Ленин, Хәрби Ҡыҙыл Байраҡ, I дәрәжә Ватан һуғышы, III дәрәжә Кутузов, Александр Невский, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.
Хəбиров Радий Фəрит улы (20 март 1964 йыл) — Рәсәйҙең дәүләт эшмәкәре, сәйәсмән. 2019 йылдың 19 сентябренән — Башҡортостан Республикаһы Башлығы. Хоҡуҡ белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Юридик фәндәр кандидаты (1998). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2008). Александр Невский ордены кавалеры (2021).
Хәбиров Фәрит Барый улы (1 ғинуар 1930 йыл — 29 июнь 2003 йыл) — педагог, дәүләт хеҙмәткәре. БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1986), РСФСР-ҙың атҡаҙанған һөнәри‑техник белем биреү уҡытыусыһы (1991), Луначарский исемендәге премия лауреаты (1991). «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн», «Хеҙмәт ветераны» миҙалдары менән бүләкләнгән (1995).
Хәбиров Илдус Хәйбулла улы (10 октябрь 1935 йыл — 29 май 2007 йыл) — балет артисы, балетмейстер, педагог. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы. Бөтә Союз балет артистары конкурсы (1957), Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы (1963; икеһе лә — Мәскәү) лауреаты.
Хәбиров Әнғәм Хәйбрахман улы (6 сентябрь 1936 йыл) — юғары мәктәп ветераны, ғалим-әҙәбиәт белгесе, тәнҡитсе. 1997 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы. 1966—2013 йылдарҙа Бөрө дәүләт педагогия институты һәм Бөрө социаль-педагогия академияһы (хәҙер Башҡорт дәүләт университетының Бөрө филиалы) уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты (1972). РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1977), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2006). Назар Нәжми исемендәге (2008), Фәтих Кәрим исемендәге (2011) премиялар лауреаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1986).

# Хәбир
## Атаһының исеме

Ҡоҙаяров Ғабдулла Хәбир улы (7 июнь 1899 йыл — 14 сентябрь 1984 йыл) — ғалим-офтальмолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Медицина фәндәре докторы (1962), профессор (1962), РСФСР-ҙың (1973) һәм Башҡорт АССР-ының (1967) атҡаҙанған фән эшмәкәре, РСФСР‑ҙың (1957) һәм Башҡорт АССР-ының (1940) атҡаҙанған табибы. Ленин (1961) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1949) ордендары кавалеры. Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (1969).
Заһитов Рәүис Хәбир улы (19 ноябрь 1948 йыл) — башҡорт театр актёры. 1985 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (1998), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1984) һәм халыҡ артисы (1989).

# Хәбир
## Мәҙәниәт

Хәбир — Туфан Миңнуллиндың «Һөйөү гонаһмы?» пьесаһы персонажы.