yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Нәфәҡә

Нәфәҡә (ғәрәп. نَفَقَة Нафака — шәриғәт буйынса ир кеше үҙенең даими йәшәгән ҡатынын йәки ҡатындарын, йәки даими никахтан йәки ваҡытлы никахтан (жәғәфәри мәҙһәбтә) тыуған балаларын тәьмин итеүе. «Нәфәҡә» термины етлеккән балаларҙың оло йәштәге ата-әсәләрен тәьмин итеүгә бүленгән аҡсаны ла аңлата.

# Нәфәҡә
## Ҡатындарға нәфәҡә

Нәфәҡә мәһәр (никах бүләге) кеүек түгел: мәһәр күләменә ҡарамаҫтан, ҡатын үҙен аҫрауға хоҡуғын юғалтмай. Мәгәр иренә ҡаршылыҡ күрһәтһә, нәфәҡә күләме кәметелергә мөмкин.
Нәфәҡә һүҙенең дөйөм мәғәнәһендә ҡатынын, уның опекуны (атаһы, олатаһы) йәки ул никахҡа ингәнгә тиклем финанс яҡтан үҙ аллы булыуына ҡарап, шул кимәлдән төшөрмәйсә даими рәүештә аҙыҡ, кейем һәм торлаҡ менән тәьмин итеүҙе аңлата. Шуға ҡарамаҫтан, төрлө мәзхәб ғалимдары нәфәҡәнең төрлө нескәлектәрен (йөкмәткеһен) аңлатыуҙа айырыла, ҡайһы берҙә ошо дөйөм формуланан сигенә, сөнки жәғәфәри мәҙһәбтә ваҡытлы никах бар, ваҡытлы ҡатындан тыуған балалар була.

# Нәфәҡә
## Баланың нәфәҡәһе

Законлы шәриғәт никахынан тыуған балалар, даими никахта торған ҡатындар кеүек, аталары яғынан аҫрауға хоҡуҡлы. Был баланың бөтә ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереүҙе аңлата. Бында бала үҙе аҡса эшләй ала башлағанға тиклем аҙыҡ-түлек, торлаҡ һәм кейем менән тәьмин итеү; уйынсыҡтар һәм аң үҫтереүсе уйындар һатып алыу, уҡытыу, репетиторҙарға һәм түңәрәктәрҙә өҫтәмә дәрестәр өсөн түләү, транспортта йөрөү һәм башҡалар инә.

# Нәфәҡә
## Ата-әсәһенә һәм башҡа туғандарына нәфәҡә

Мәликиҙәр мәҙһәбе буйынса, туғанының аҫрауға мохтажлығын иҫбатлау өсөн ике ғәҙел шаһиттың ошо фактты раҫлауы кәрәк. Шәфиғиҙәр, мохтажлыҡ кисергән атаның улына бер мөрәжәғәт итеүе лә аҫрай башлау өсөн етерлек, тип иҫәпләй. Хәнәфиҙәр раҫлауынса, туғаны ысынында аҫрауҙа мохтажлыҡ кисермәй башлағанса ярҙамға үтенесе ҡәнәғәтләндерелергә тейеш; әммә тотороҡло килеме булһа, уның мохтажлыҡ кисерә башлауын иҫбатларға кәрәк. Жәғәфәри мәҙһәб ғалимдары хәнәфиҙәр кеүек үк фекерҙә.
# Оло Австралия ҡултығы

Оло Австралия ҡултығы — Австралия ҡитғаһының көньяҡ яр буйындағы Һинд океаны ҡултығы.

# Оло Австралия ҡултығы
## География

Оло Австралия ҡултығы көнсығышҡа ҡарай Көнбайыш морононан (Көнбайыш Австралия штаты) Көньяҡ-Көнбайыш моронона (Тасмания утрауы) тиклем һуҙылған. Ҡултыҡ яр буйының оҙонлоғо околояҡынса 1160 км. Майҙаны яҡынса 1335 мең км². Иң ҙур тәрәнлеге — 5670 м. Төп порт — Аделаида.
Яр буйында ҡаялар (бейеклектәре 60 м барып етә), ҡомло пляждар һәм ҡаялы террасалар бар. Уилсон бухтаһына Денмарк йылғаһы ҡоя.

# Оло Австралия ҡултығы
## Флора һәм фауна

Уртаса тәрәнлеге сағыштырмаса һай булыуына ҡарамаҫтан ҡултыҡ флора һәм фауна байлылығы менән айырылып тормай. Ҡултыҡ һыуҙарында акулалар, шыма киттар тереклек итә.

# Оло Австралия ҡултығы
## Тарих

Оло Австралия ҡултығы тәүге тапҡыр европалылар менән 1627 йылда өйрәнелгән. Был ваҡытта голланд диңгеҙсеһе Тиссен ҡултыҡтың көнбайыш сиктәре буйлап үткән. Һуңыраҡ, 1802 йылда инглиз тикшеренеүсеһе капитан Мэтью Флиндерс, уның яр буйын картала һүрәтләй.
# Махатма Ганди һәйкәле (Мәскәү)

Махатма Ганди һәйкәле Мәскәүҙә Ломоносов проспектында Индира Ганди майҙанынан алыҫ түгел ҡуйылған.

# Махатма Ганди һәйкәле (Мәскәү)
## Тарихы

Махатма Ганди һәйкәле Һиндостан хөкүмәтенән һәм халыҡтарынан Мәскәүгә бүләк. Уны асыу тантанаһы 1988 йылдың 8 июлендә үтә.
Һәйкәлдең авторы һинд скульпторы Гаутам Пал, һәйкәл өсөн постаментты архитекторҙар В. В. Пасенко һәм И. П. Круглов проектлай, ә уны башҡарыусы конструктор В. Е. Кореи.
Һәйкәл Махатма Ганди скульптуралары өсөн традицион булған стилистика буйынса эшләнгән: ул дәрүиштәрҙең традицион кейемендә хаж таяғына таянып киң аҙымдар менән атлап барыусы итеп һүрәтләнгән. Был образ Гандиҙың юғары рухлы ҡаһарманлығын, уның хәҡиҡәт эҙләүҙә фиҙаҡәрлеген кәүҙәләндерә. Постаментта ябай нескәлекһеҙ яҙыу килтергән
   МАХАТМА ГАНДИ
Тәүҙә Махатма Ганди күҙлек кейеп һүрәтләнгән була, ләкин улар онтала һәм урынына кире ҡайтарылмай. Шулай уҡ таяғы вандаль атакаға дусар була һәм уны яңынан тергеҙергә тура килә.
Һәйкәл эргәһендә плита ҡуйылған, унда ҡыҫҡаса Махатма Ганди тураһында әйтелгән һәм һәйкәлдең авторҙары күрһәтелгән.
# Колмогорская Курья

Колмогорская Курья — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының һул ярына тамағынан 225 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Колмогорская Курья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000046101
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004610
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тундра-Юган

Тундра-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вандм-Тор куле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Тундра-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019580
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301958
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Кутис

Кесе Кутис — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кутис йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кесе Кутис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300006850
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300685
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гнилуха (Тяжин ҡушылдығы)

Гнилуха — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тяжин йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Гнилуха (Тяжин ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200019108
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201910
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Митиха (Иня ҡушылдығы)

Митиха — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының уң ярына тамағынан 230 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Митиха (Иня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200006186
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200618
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пежь-Ю

Пежь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының уң ярына тамағынан 574 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Пежь-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000044206
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004420
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ефимова Әминә Кәрим ҡыҙы

Ефимова Әминә Кәрим ҡыҙы (7 ноябрь 1917 йыл, Ҡазан — 18 ноябрь 2000 йыл, Өфө) — ғалим-химик-органик. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1967) һәм атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1981).

# Ефимова Әминә Кәрим ҡыҙы
## Белеме

Ҡазан университетында уҡый һәм уны 1947 йылда тамамлай.

# Ефимова Әминә Кәрим ҡыҙы
## Хеҙмәт юлы

Университетты тамамлағандан һуң, Өфө ғилми-тикшерернеү институтында хеҙмәт итә, 1950 йылдан алып унда лаборатория етәксеһе булып эшләй. 1956—1977 йылдарҙа Башҡортостан нефть эшкәртеү ғилми-тикшеренеү институтында 1962 йылдан алып лаборатория етәксеһе була. Фәнни хеҙмәттәре көкөртлө нефттәрҙе эшкәрткән ваҡытта технологик ҡорамалдарҙы коррозиянан һаҡлау проблемаларына арналған.
Ғалим етәкселегендә ИКБ-1, ИКБ-2 һәм ИКБ-4 коррозия ингибиторҙары эшләнелә. Ул 30‑ҙан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 20 уйлап табыу авторы.

# Ефимова Әминә Кәрим ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены (1971 йыл)
# Варук-Йоль

Варук-Йоль — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лесми-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Варук-Йоль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030589
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303058
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Үрге Гусиха

Үрге Гусиха — Рәсәйҙәге йылға. Силәбе өлкәһенең Ҡыҙыл районы һәм Ырымбур өлкәһенең Кваркено районы биләмәләрендә аға. Йылға Яйыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 1938 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Үрге Гусиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002301
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200230
- Бассейн коды — 12.01.00.003
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Юртышинская

Юртышинская — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 1018 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Юртышинская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018491
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301849
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡандракүл (мәғәнәләр)

Ҡандракүл — күп мәғәнәле һүҙ.

# Ҡандракүл (мәғәнәләр)
## Мәҡәләләр

* Ҡандракүл — Башҡортостандағы күл.
* Ҡандракүл (Бишбүләк районы) — Башҡортостандың Бишбүләк районындағы ауыл.
* Ҡандракүл (Туймазы районы) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл.
* Ҡандракүл (тәбиғәт паркы) — Башҡортостандың Туймазы районында махсус һаҡланыусы биләмә.
# Национальный ҡасаба (Лянтор)

Национальный ҡасаба, Национальный — микрорайон Лянтор ҡала . Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Сургут райондағы ҡасаба.
2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628449, ОКАТО коды — 71126605000.

# Национальный ҡасаба (Лянтор)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Национальный ҡасаба (Лянтор)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Лопси-Я (йылға)

Лопси-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 662 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 95 км.

# Лопси-Я (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300023737
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302373
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Перов Николай Сергеевич

Перов Николай Сергеевич (22.05.1954) — физика-математика фәндәре докторы, профессор. 2013 йылдан Мәскәү дәүләт университетының физика факультетында магнетизм кафедраһы мөдире. Магнит үҙенсәлектәрен тикшереү лабораторияһы мөдире. Хирша индексы — 17.

# Перов Николай Сергеевич
## Биографияһы

Перов Николай Сергеевич 1954 йылдың 22 майында тыуған.
1977 йылда Мәскәү дәүләт университетының физика факультетын тамамлай.
1983 йылда КПСС-тың Мәскәү ҡала комитеты янындағы маркси́зм-ленини́зм университе́тын тамамлай.
1986 йылда «Исследование ансамблей мелких магнитных частиц» темаһы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
2007 йылдан алып — магнетизм кафедраһы мөдире урынбаҫары.
2009 йылда «Исследование магнитных свойств микро- и нанонеоднородных систем» темаһы буйынса докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
2013 йылдан алып — Мәскәү дәүләт университетының физика факультетында магнетизм кафедраһы мөдире.
7 фән кандидаты әҙерләгән.
Магнит йәмғиәте (МАГО) президенты .
Мәскәү магнетизм буйынса Халыҡ-ара симпозиумды ойоштороу комитеты рәйестәше (MISM-2017).
Төбәк-ара ғилми хеҙмәткәрҙәр йәмғиәте ағзаһы

# Перов Николай Сергеевич
## Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары

Функциональ материалдарҙың магнит үҙсәнлектәре
Магнетизмда эксперименталь ысулдар
Шыйығайтылған магнит ярымүткәргестәр
Магнит нано структуралар һәм нано киҫәксәләр

# Перов Николай Сергеевич
## Педагогик эшмәкәрлеге
### Уҡыған махсус курстары

Физик экспериментты автоматлаштырыу (6 семестр) (программа)
Заманса магнит лабораторияһын эксперименталь йыһазландырыу (10 семестр) — һайлау буйынса (программа)
Студенттар өсөн семинар «Современные проблемы магнетизма» (факультатив) (программа)
«Магнетизм вокруг нас» (факультет ара курс, 30 сәғәт)

# Перов Николай Сергеевич
## Баҫма хеҙмәттәре
### Баҫмалары исемлеге

* Перечень публикаций в базе данных ИСТИНА
* Перечень публикаций в РИНЦ
* Перечень основных трудов на персональной странице на сайте кафедры магнетизма
# Телескоп (мәғәнәләр)

Телескоп:
* Телескоп — астрономя приборы
* Телескоп — Көньяҡ ярымшарҙағы йондоҙлоҡ
* Телескоп — телевизион тапшырыу.
* Телескоп һәм Ҡара телескоп — аквариум балыҡтары.
# Михаль

Михаль — Рәсәй йылғаһы. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №239 Ик йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Михаль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Курган ҡалаһынанЕсет йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500412111200002418
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200241
* Бассейн коды — 14.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# 2006 йыл

III мең йыллыҡ :
XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат — XXIII быуат :
Хронологик таблица :
2006 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 2006 MMVI |
| Юлиан стилендә | 2005 — 2006 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2758 — 2759 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7514 — 7515 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5766 — 5767 ה'תשס"ו — ה'תשס"ז |
| Мосолман календары | 1427 — 1428 |
| Боронғо әрмән календары | 1455 ԹՎ ՌՆԾԵ |
| Ҡытай календары | 4702 — 4703 (с 29 январь) 乙酉 — 丙戌 синяя курица — красная собака |
| Эфиопа календары | 1998 — 1999 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 2062 — 2063 |
| - Шака самват | 1928 — 1929 |
| Иран календары | 1384 — 1385 |
2006 (ике мең алтынсы) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса йәкшәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 2006 йылы, 3 мең йыллыҡтың 6 йылы, XXI быуаттың 6 йылы, XXI быуаттың 1 ун йыллығының 6 йылы, 2000 йылдарҙың 7 йылы.

# 2006 йыл
## Ваҡиғалар

* Олимпия уйындары Туринда.
* Студент күмәк ҡаршылыҡ Францияла.
* Операцион система Windows Vista сыҡты.

# 2006 йыл
## Вафат булғандар

* Анна Политковская, Рәсәй журналист.
* Слободан Милошевич, Югославия президенты.
* Саддам Хусейн, Ираҡ президенты.
* 8 октябрь — Бикәев Солтан Хәмит улы, совет-фин (1939—1940) һәм Бөйөк Ватан һуғыштарҙа ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1943).
* 4 декабрь — Хәйҙәршин Ғәйнанша Хәйҙәрша улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
# Елга (Лопь-Ю ҡушылдығы)

Елга — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопь-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Елга (Лопь-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012242
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001224
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нетгау

Нетгау (нем. Nettgau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 340 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,86 км². Диңгеҙ кимәленән 73 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38489 һәм автомобиль коды — SAW.
# Каракуц Владимир Никитович

Каракуц Владимир Никитович (28 май 1941 йыл ) — совет һәм партия эшмәкәре, 1987 йылдан «Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводы»ның (Башнефть-Новойл) генераль директоры, Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының сәнәғәт, энергетика, транспорт, элемтә, информатика, төҙөлөш һәм архитектура буйынса комиссия рәйесе. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

# Каракуц Владимир Никитович
## Биографияһы

Каракуц Владимир Никитович 1941 йылдың 28 майында Башҡорт АССР-ының Бәләбәй ҡалаһында тыуған. Милләте буйынса украин, юғары белемле — 1975 йылда Өфө нефть институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын,1958 йылда Черниковка нефть эшкәртеү заводында оператор ярҙамсыһы булып башлай. 1962—1978 йылдарҙа XXII партсъез исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводында синтетик май кислоталары производствоһында оператор, смена начальнигы, завод директоры урынбҫары булып эшләй.
1987 йылдан «Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводы»ның (Башнефть-Новойл) генераль директоры.
Өфө ҡалаһының Орджоникидзе районы 50-се Нефтезавод һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының сәнәғәт, энергетика, транспорт, элемтә, информатика, төҙөлөш һәм архитектура буйынса комиссия рәйесе.
# Убъенная

Убъенная — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ишим йылғаһының һул ярына тамағынан 437 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Убъенная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ишим (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Ишим (бассейндың Рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010300212115300011439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301143
* Бассейн коды — 14.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡоро Алатырь

Сухой Алатырь — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Алатырь йылғаһының һул ярына тамағынан 263 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Ҡоро Алатырь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000037805
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003780
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Манъяга (йылға)

Манъяга (Ману-Яга) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Манъяга (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000052093
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005209
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0