yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Няутялысъяга

Няутялысъяга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Песчанка-То күле - №5712 исемһеҙ йылға ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Няутялысъяга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000057135
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005713
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мюльтроф

Мюльтроф (нем. Muhltroff) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 1794 кеше йәшәй. Майҙаны — 27,7 км². Диңгеҙ кимәленән 482 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 7919 һәм автомобиль коды V.
# Бәрҫеүән (йылға)

Бәрҫеүән (рус. Берсувань, Берсианка) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙелгә ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.
XVIII быуаттың 30-сы йылдар аҙағына тиклем йылға буйында Ҡазый мәсете урынлашҡан булған.

# Бәрҫеүән (йылға)
## Этимологияһы

Гидронимдың килеп сығышын Азат Камалов «бер» һәм диалекттағы «ҫеүән» — тиҙ, шәп һүҙҙәренә бәйләп аңлатһа, иран телендә bard/berd — таш, ҫew — ҡом, таш тигәнде аңлата, ә -ән/-ан — һүҙ барлыҡҡа килтереүсе аффикс. Шуға ла Бәрҫеүән йылғаһы үҙенең атамаһын ташлы-ҡомло урында урынлашҡан булыуынан алған тип раҫларға ерлек бар.

# Бәрҫеүән (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Охлебинин ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Өфөгә тиклем, Ҡариҙел (инешенән Шаҡша ҡасабаһына тиклем) һәм Дим (инештән Бочкарёво һыу үлсәү посына тиклем) йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201412111100020091
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102009
* Бассейн коды — 10.01.02.014
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Уолш Родольфо

Родольфо Хорхе Уолш (исп. Rodolfo Jorge Walsh; 9 ғинуар 1927 йыл — 25 март 1977 йыл) — Аргентина журналисы, ирланд сығышлы яҙыусы һәм драматург. «Монтонерос» һул-перонистик ойошмаһының иң мөһим ағзаларының береһе. Виктория (1976 йылда һәләк була) һәм Патрис Уолштың атаһы.

# Уолш Родольфо
## Биографияһы

1927 йылда бәләкәй генә Пуэбло-Нуэво-де-ла-Колония-Чоэле-Чоэль ҡалаһында тыуа.
Буэнос-Айрес университетының философия факультетына уҡырға инә, әммә уҡыуын ҡалдыра һәм бер нисә һөнәр алыштыра. Йәш сағында ультрауң ойошмала тора, һуңынан Хуан Доминго Перонға ҡаршы түңкәрелеште хуплай, әммә 1956 йылда урынлашҡан хәрби режимды фашлай. Үҙенең бойондороҡһоҙ журналист тикшереүе материалдары (докуромандар, non-fiction романдары) менән билдәле. Шуларҙың араһында ошо жанрҙа беренсе урында — «„Бойня“ Операцияһы» (1957) тора (Трумен Капотеның «Хладнокровное убийство»һын да үтеп китә).
Куба революцияһынан һуң Хорхе Рикардо Масетти һәм Габриэль Гарсиа Маркес менән бергә Кубаға китә, «Пренса Латина» Куба яңылыҡтар агентлығын ойоштороуҙа ҡатнаша. Ул ЦРУ-ның Кочинос ҡултығына (Сусҡа ҡултығы) төшөү тураһындағы шифрлы телексын уҡый алған, тип иҫәпләнә.
Аргентинаға ҡайтҡас, Аргентина Дөйөм хеҙмәт конфедерацияһы профсоюздары берләшмәһе менән тығыҙ бәйләнештә була, «Перонистик ҡораллы көстәр» сафына баҫа, улар менән бергә 1975 йылда ҡаланың «Монтонерос» йоғонтоло һул радикал ҡала партизандары йәшерен төркөмөнә инә. Ләкин ваҡыт үтеү менән уларҙың ҡарашында айырмалыҡтар барлыҡҡа килә — Уолш ҡоралға ҡарағанда ҡәләм көсөнә өҫтөнлөк бирә, хәрби хунта терроры һәм кеше хоҡуҡтарын боҙоу тураһында һөйләй. Шуға ҡарамаҫтан, Уолш революцион көрәш ысулдарынан баш тартмай.
1976 йылда ул ике яҡын кешеһен — ҡыҙы Виктория һәм дуҫы Урондо Франсисконы юғалта. Улар ҙа "Монтонерос"та тора һәм «үлем эскадроны» тарафынан атып үлтерелә.
1976 йылда хәрби-фашистик диктатура урынлаштырылғандан һуң Уолш, репрессияларҙан ҡасып, подпольеға китергә мәжбүр була. 1977 йылдың 24 мартында "Яҙыусының хәрби хунтаға Асыҡ хаты"н тамамлай. Унда диктатураның репрессиялар сәйәсәтен фаш итә һәм шул йылдарҙағы ауыр иҡтисади көрсөк эҙемтәләре тураһында һөйләй. Хат Уолштың дуҫтарына һәм гәзит редакцияларына таратыла. Икенсе көндө Уолшты урамда урларға маташалар, әммә ул ҡаршылыҡ күрһәтә һәм атыш ваҡытында һәләк була.
Уның үлеме буйынса процесс 2005 йылда ғына башлана.
«Асыҡ хат» — диктатураға ҡаршылыҡ акттарының иң әһәмиәтлеһе тип һанала. Хатҡа һәйкәл (текстың быяла пластиналары) элекке йәшерен язалау үҙәгенә — Аргентина хәрби-диңгеҙ көстәре механиктары мәктәбендә ҡуйыла.

# Уолш Родольфо
## Китаптары

* Diez cuentos policiales (1953)
* Variaciones en rojo (1953)
* Antología del cuento extraño (1956)
* Operación Masacre (1957, экранизация Хорхе Седрона, 1973)
* La granada (1965)
* La batalla (1965)
* Los oficios terrestres (1965)
* Un kilo de oro (1967)
* ¿Quién mató a Rosendo? (1969)
* Un oscuro día de justicia (1973)
* El caso Satanowsky (1973)
* Los oficios terrestres (1986)
* Cuento para tahúres y otros relatos policiales (1987)
* Ese hombre y otros papeles personales (1995)
# Ян(Тужа ҡушылдығы)

Ян — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тужа йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ян(Тужа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036917
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103691
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Погорелка (Тура ҡушылдығы)

Погорелка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тура йылғаһының һул ярына тамағынан 305 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Погорелка (Тура ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, Тагил йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Ницца һәм Пышма йылғаһы йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502312111200006305
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200630
* Бассейн коды — 14.01.05.023
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Эрмонела Яхо

Эрмонела Яхо (ингл. Ermonela Jaho, 1974, Тирана, Албания) — албан опера йырсыһы, сопрано.
Яхо йыр серҙәренә Тиранала өйрәнә. Һуңынан итальян опера йырсыһы Катя Риччарелли ойошторған конкурста еңеп, Яхо бер йыл буйы Мантуя ҡалаһының академияһында шөғөлләнә ала, унан һуң биш йыл буйы Римдағы Изге Цецилия академияһында вокал һәм фортепиано курстарында уҡый. Яхо бер нисә билдәле халыҡ-ара конкурста еңеүсе була. Улар араһында Миланда үткән Пуччини исемендәге конкурс (1997), Анконалағы Спонтини конкурсы (1998), Уэксфорд Фестивалендә иң яҡшы йырсы номинацияһында еңә (2000).
Һуңғы йылдарҙа Яхо ҙур уңыш менән Америка һәм Европаның төп опера театрҙары сәхнәләрендә сығыш яһай: Лондондағы Король операһы, Нью-Йорктағы Метрополитен-Опера, Гранд-Опера Парижда. Яхо репертуарында лирик һәм драматик характерлы опера партиялары бар. Йырсының иң яҡшы ролдәр иҫәбенә түбәндәгеләр ингән: Виолетта (Верди, «Травиата»), Мими (Пуччини, «Богема»), Анна Болей (Доницетти, «Болей Анна»).
2011 йылдың 8 ғинуарында Эрмонела Яхо Мәскәүҙә П. И. Чайковский исемендәге Концерт залында сығыш яһай.
# Ән-Нәсәйи cүнәне

Ән-Нәсәйи Сүнәне, Сүнән ән-Нәсәйи, әс-Сүнән әс-Сүғрә йәки Әл-Мөжтәбә (ғәр. سنن النسائي, السنن السغرى, المجتبة‎; рус. Су́нан ан-Наса́и, ас-Сунан ас-Сугра́ или аль-Му́джтаба) — Ән-Нәсәйи авторлығындағы хәҙистар йыйынтығы. «Әл-Мөжтәбә» "һайланмыш, йыйып алынған " тигәнде аңлата, сөнки хәҙистәр Ән-Нәсәйиҙең икенсе йыйынтығы — "әс-Сүнән әл-Күбра"нан һайлап алынған булған. Йыйынтыҡ ән-Нәсәйиҙең уҡыусыларынан тарала.

# Ән-Нәсәйи cүнәне
## Китаптың тасуирламаһы

Йыйынтыҡта 5758 хәҙис бар, әммә, ҡабатланып килгән хәҙистәрҙе иҫәпкә алмағанда, уларҙың һаны ике тапҡырға кәмей, сөнки бер үк хәҙисте бер нисә бүлектә килтереү ан-Нәсәйи "Сүнән"енең бер үҙенсәлеге булып тора. Сүнән ән-Нәсәйи Күтүб әс-ситтәләге (Алты китап) дүрт сүнән араһында иң эреһе булып тора.
Ән-Нәсәйи башҡа авторҙарға ҡарағанда хәҙистәргә ҡәтғиерәк талаптар ҡуйыуына ҡарамаҫтан, уның хеҙмәте шәрехселәр яғынан көсһөҙ һәм кире ҡағыла торған хәҙистәргә бай Әбү Дауыт һәм әт-Тәрмиә сүнәндәре кеүек иғтибарға алынманы. Ән-Нәсәйиҙең тәржемәләре шулай уҡ, Сәхих әл-Бохари , Сәхих Мөслим һәм Әбү Дауыт менән әт-Тирмиә сүнәндәренән айырмалы рәүештә, бер ҡасан да рус теленә тәржемә ителмәгән.
# Погор-Ега

Погор-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Атлым йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Погор-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018620
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301862
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Амурҙағы Комсомольск

Амурҙағы Комсомольск (рус. Комсомольск-на-Амуре) — Хабаровск крайындағы ҡала. Халыҡ һаны буйынса Хабаровскиҙан һуң өлкәлә икенсе урында тора.

# Амурҙағы Комсомольск
## Географияһы

Амур йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Амурҙағы Комсомольск
## Иҡтисад

* Комсомольск нефть эшкәртеү заводы
* Амурҙағы Комсомольск авиация заводы
# Перегудов Иван Григорьевич

Перегудов Иван Григорьевич (1933—1989) — СССР ғалим-педагогы һәм медигы, хирург, медицина фәнен һәм һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусы, медицина фәндәре докторы (1977), профессор (1979), медицина хеҙмәте полковнигы (1979). СССР дәүләт премияһы лауреаты (1988).

# Перегудов Иван Григорьевич
## Биографияһы

Иван Григорьевич Перегудов 1930 йылдың 23 октябрендә Воронеж ҡалаһында тыуған.
1953 йылдан алып 1958 йылға тиклем С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академияһында уҡый. 1958 йылдан академияның дөйөм хирургия клиникаһында үҙенең ғилми-педагогик эшмәкәрлеген өлкән ординатор вазифаһында башҡара. 1960 йылдан алып 1964 йылға тиклем был клиника ҡарамағында адъюнктурала уҡый, шунан һуң армияға китә һәм Вьетнамға Совет армияһы клиникаларының береһенә ебәрелә. Вьетнам һуғышында ҡатнашыусы.
1981 йылға тиклем — кесе уҡытыусы, уҡытыусы, өлкән уҡытыусы һәм профессор, 1981 йылдан алып 1986 йылға тиклем — дөйөм хирургия кафедраһы етәксеһе, 1986 йылдан 1989 йылға тиклем — С.М. Киров исемендәге хәрби-медицина академияһының хәрби-диңгеҙ һәм госпиталь хирургия кафедраһы начальнигы, аяҡ-ҡул артерияларының облитериялы зарарланыу, шулай уҡ ашҡаҙан сей яраһы һәм бөйән эсәге операциялары мәсьәләләрен өйрәнә.

# Перегудов Иван Григорьевич
## Биографияһы
### Хирургия өлкәһендә ҡаҙаныштары

И. Г. Перегудовтың төп ғилми-педагогик эшмәкәрлеге аяҡ-ҡул артерияларының ауырыуҙары өлкәһендә мәсьәләләрҙе өйрәнеү, ҡан тамырҙары яраланған ваҡытта тергеҙеү операциялары менән бәйле.
1964 йылда И.Г. Перегудов медицина фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеп, «Ауто- и гомопластика кожи при лечении ран, простых и осложненных острой лучевой болезнью» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай, 1977 йылда «Механизм огнестрельных ранений магистральных артерий и восстановительные операции при их повреждениях и окклюзионных поражениях» теиаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1979 йылда И.Г. Перегудовҡа ғилми профессор исеме бирелә. 1888 йылда үҙ хеҙмәттәренең йыйылмаһы өсөн И.Г. Перегудовҡа СССР Дәүләт премияһы бирелә. И. Г. Перегудов йөҙҙән ашыу ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән монографиялар авторы, ете фән докторы һәм кандидаты әҙерләй.
Иван Григорьевич Перегудов 1989 йылдың 21 авгусында Ленинградта вафат була, Волков зыяратында ерләнә.

# Перегудов Иван Григорьевич
## Библиографияһы

* Ауто- и гомопластика кожи при лечении ран, простых и осложненных острой лучевой болезнью / Воен.-мед. ордена Ленина акад. им. С. М. Кирова. - Ленинград : [б. и.], 1964. - 14 с.
* Техника хирургических операций при ранениях и заболеваниях сосудов: Практ. пособие / В.А. Долинин, Л.В. Лебедев, И.Г. Перегудов. - Ленинград : б. и., 1978. - 146 с.
* Диагностика и лечение гнойных хирургических заболеваний кожи и подкожной клетчатки в войсковом звене медицинской службы / И. Г. Перегудов, И. Д. Косачев, Ю. Н. Юсупов; Воен.-мед. акад. им. С. М. Кирова. - Л. : ВМА, 1988. - 72 с.
* Техника хирургических операций на сосудах / В. А. Долинин, Л. В. Лебедев, И. Г. Перегудов. - СПб. : Гиппократ, 1996. - 139 с.: ISBN 5-8232-0112-5
# Исҡужин Әҙеһәм Динислам улы

Исҡужин Әҙеһәм Динислам улы (27 ғинуар 1928 йыл — 19 март 2003 йыл) — уҡытыусы, ҡурайсы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993).

# Исҡужин Әҙеһәм Динислам улы
## Биографияһы

Әҙеһәм Динислам улы Исҡужин 1928 йылдың 27 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Йылайыр кантоны Темәс ауылында тыуған. 1945 йылда Темәс педагогия училищеһын, 1954 йылда Уман летчиктар әҙерләү училищеһын, 1971 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. 1961—1996 йылдар — Рәми Ғарипов исемендәге Башҡорт гимназияһында уҡыта. Ҡурай түңәрәктәре алып бара.
Уҡыусылары: Азат Айытҡолов, Юлай Ғәйнетдинов, Роберт Юлдашев һ.б.
2003 йылдың 19 мартында вафат була.

# Исҡужин Әҙеһәм Динислам улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993).

# Исҡужин Әҙеһәм Динислам улы
## Ғаиләһе

* Ҡатыны — башҡорт тел белгесе, антропонимист, филология фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Кусимова Таңһылыу Хажим ҡыҙы (1927—1999)
# Коктейль күлдәге

Коктейль күлдәге (киске мәжлес күлдәге) — ҡатын-ҡыҙҙарҙың ниндәйҙер тантаналы шарттарҙа кейә торған ҡыҫҡартылған итәкле, яғаһыҙ һәм еңһеҙ күлдәге.

# Коктейль күлдәге
### Тарихы

Тәү башта Америка Ҡушма Штаттарында «ҡоро закон» ваҡытында киске күлдәктәрҙең демократлаштырылыу барышында барлыҡҡа килгән. Йәш ҡыҙҙар өсөн тәғәйенләнгән. Тубыҡты саҡ ҡына ҡаплап торған, һуңғы мода осорона тап килгән һәм ҡыйбатлы, ләкин шул уҡ ваҡытта сағыу булмаған тауарҙарҙан тегелгән. Тәүге осорҙа ул күлдәктә Чарльстон бейеүен башҡарырға мөмкин булған. Коктейль күлдәктәргә стеклярус менән биҙәлгән, эсенә аҡса, пудра һәм портсигар ғына һыйған бәләкәй муҡса кеүек махсус аксессуарҙар ҡаралған. Күлдәк төҫөндәге ҡайышлы асыҡ туфлиҙар, терһәккә тиклем оҙонлоҡтағы бирсәткәләр, бәләкәй эшләпәләр ҡулланырға булған.
Хәҙерге ваҡытта коктейль күлдәктәрен күп осраҡта корпоратив сараларҙа, ғаилә байрамдарында һәм киске мәжлестәрҙә күрергә мөмкин. Коктейль күлдәктәре төнгө клубтарға, казино йәки ресторанда үткәрелгән осрашыуҙарға тәғәйенләнгән. Ҡағиҙә булараҡ, бындай күлдәк киске сәғәт етенән һуң башланған сараларға кейелә. Йәйге коктейль күлдәк асығыраҡ була. Ул сағыу төҫтәрҙән һәм еңел шифон, ебәк туҡыманан тегелә. Ҡыш көндәрҙә кейелгән күлдәктәр өсөн ҡара, ҡыҙыл, күк һәм зәңгәр төҫтәр традицион булып һанала. Туҡыманан бәрхәт һәм атлас ҡулланыла, бер төҫтәгеһенә өҫтөнлөк бирелә.

# Коктейль күлдәге
## Библиография

* Laird Borrelli-Persson. The Cocktail Dress. — HarperCollins, 2009. — ISBN 978-0-06153-613-7.
# Рысаев Дамир Ринат улы

Рысаев Дамир Ринат улы (22 ноябрь 1997 йыл, Стәрлетамаҡ, Башҡортостан) — Рәсәй шашкасыһы. Рәсәй гроссмейстеры. Халыҡ-ара шашка буйынса Рәсәйҙең команда чемпионатында (2014, классик программа) бронза призер.

# Рысаев Дамир Ринат улы
## Биографияһы

Рысаев Дамир Ринатович 1997 йылдың 22 ноябрендә Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған. Шашка менән Дамир беренсе класта уҡ шөғөлләнә башлай.
Уның атаһы — Рысаев Ринат Мөҙәрис улы, үҙе лә шашка уйыны менән мауыға. Улы менән балалар баҡсаһына йөрөгәндә үк уйнай торған булған. Дамирҙы тренер Фәтҡуллин Әмир Кәли улы етәкләгән шашка түңәрәгенә бирә, унда Дамир спорт мастеры кандидаты була. Шул осорҙа Башҡортостанға, Стәрлетамаҡҡа халыҡ-ара гроссмейстер, рус һәм йөҙ шаҡмаҡлы шашка буйынса күп тапҡыр донъя чемпионы Муродулло Амриллаев килә, ул Дамирҙың тренеры булып китә. Дамир:
* Дүрт тапҡыр Европа чемпионы:
** 19 йәшкә тиклем 64 шаҡмаҡлы шашка буйынса;
** 16 йәшкә тиклем — йөҙ шаҡмаҡлы шашка буйынса;
* егеттәр араһында рус шашкалары буйынса дүрт тапҡыр донъя чемпионы.
* 19 йәшкә тиклемге төркөмдә ғәмәлдәге:
** донъя чемпионы (блиц һәм тиҙ шашка 2015 йыл)
** һәм Европа чемпионы (2016 йылда блиц һәм тиҙ шашка).
* Халыҡ-ара мастер.

# Рысаев Дамир Ринат улы
## Шәхси тормошо

Санкт-Петербург политехник университетының «Мәғлүмәт хәүефһеҙлеге» факультетында уҡый. Дамир дөйөм ятаҡта йәшәй.

# Рысаев Дамир Ринат улы
## Тренерҙары

Беренсе тренеры: Әмир Кәли улы Фәтҡуллин(мәрхүм) Тренерҙары: Амриллаев М. А., Лангина А. Л.
# Ди Стефано Альфредо

Альфредо Ди Стефано Лаулье (исп. Alfredo Di Stéfano Laulhé, испанса әйтелеше: [esˈtefano alˈfɾeðo ði]; 4 июль 1926 йыл, — 7 июль 2014 йыл) — Аргентина һәм Испания футболсыһы, һөжүмсе. Уйынсы карьераһы тамамланғандан һуң тренер булып эшләй. «Ривер Плейт», «Уракан», «Мильонариос», «Реал Мадрид» һәм «Эспаньол» клубтары өсөн сығыш яһай. Аргентина йыйылма командаһы составында 6 уйын үткәрә һәм 6 гол индерә, Колумбия йыйылма командаһы өсөн 4 уйын уйнай, Испания йыйылма командаһы өсөн 31 матч уйнай һәм 23 гол индерә.
Футболсыһы булараҡ ике тапҡыр — Аргентина, өс тапҡыр — Колумбия һәм һигеҙ тапҡыр Испания чемпионы була. Ди Стефано берәр тапҡыр Колумбия, Испания һәм Континенталь-ара кубоктпрын яулай. Ике тапҡыр Донъяның Бәләкәй кубогына һәм биш тапҡыр Европа чемпиондары кубогына эйә була. Тренер булараҡ Альфредо Аргентинаның — ике, Испанияның бер чемпионатын, бер Испания суперкубогын һәм бер тапҡыр УЕФА Кубогына эйә булыусылар кубогын яулай.
Ди Стефано бер тапҡыр Аргентина чемпионатының иң яҡшы бомбардиры була, ике тапҡыр — Колумбия чемпионатының, биш тапҡыр Испания чемпионатының иң яҡшы бомбардиры титулын яулай һәм ике тапҡыр Европа чемпиондары кубогының иң яҡшы бомбардиры тип таныла. Ул ике Алтын тупҡа, Европаның иң яҡшы футболсыһы нагарадаһына эйә була һәм дүрт тапҡыр Испанияның иң яҡшы спортсыһы тип табыла.
Альфредо ФИФА-ның Футбол комиссияһы версияһы буйынса XX быуаттың өсөнсө футболсыһы булып тора. МФФИИС һорау алыуҙары буйынса XX быуаттың иң яҡшы футболсылары араһында дүртенсе урын биләй. World Soccer журналы версияһы буйынса XX быуаттың иң яҡшы уйынсылары араһында — алтынсы. Football France версияһы буйынса XX быуаттың иң яҡшы уйынсылары араһында — дүртенсе. Sportivo Guerin версияһы буйынса XX быуаттың иң яҡшы уйынсылары араһында өсөнсө урында. Placar версияһы буйынса футболдың барлыҡ тарихында иң яҡшы уйынсылар араһында алтынсы урында тора. Foot Planète һәм International Voetbal версиялары буйынса донъяның иң яҡшы уйынсылары исемлегенә инә. УЕФА версияһы буйынса 1954—2003 йылдарҙа Испанияның иң яҡшы уйынсыһы.
2000 йылда Ди Стефано «Реал Мадрид» клубының почетлы президенты вазифаһын биләй. Ә 2008 йылдан — УЕФА-ның почетлы президенты.
ФИФА-ның Дан залының беренсе ағзаһы. Испанияның иң яҡшы уйынсыһына Ди Стефано исемендәге трофей тапшырыла. "Реал"дың резерв командаһы булған «Реал Мадрид Кастилья» клубы стадионына Альфредо Ди Стефано исеме бирелгән. Үҙе иҫән саҡта уҡ Сантьяго Бернабеу стадионы нан алыҫ түгел урында уға һәйкәл ҡуйыла.
# Соплек

Соплек — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сумыч йылғаһының һул ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Соплек
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100003818
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100381
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ғосман империяһы солтандары исемлеге

Ғосман империяһы солтандары исемлеге — Ғосмандар династияһынан 1299—1924 йылдары араһында иң юғары хакимдарҙарының хронологик исемлеге .
Ғосман төрөктәре Урта Азияның Мәрүә ҡалаһы тирәһендәге кайы уғыҙ ҡәбиләһенән килеп сыҡҡандар. Монголдар хжүменән ҡотолор өсөн был ҡәбиләләрҙең бер өлөшө көнбайышҡа күсенгән, бында уларҙың етәкселәре Джалал-уд-Дингә хеҙмәт иткәндәр. Һуңынан Эртогрул етәкселегендә бер төркөм кайы рум солтаны I-се Кей-Кубад биләмәләренә күсте. Эртогрулға византия сигендә Анатолияла Сегют ерҙәре бирелде.
1402 йылда урта азия яугире Тамерлан Анкара тирәһендәге һуғышта ғосмандарҙы ҡыйратты. Солтан I Баязит әсир төшә, һәм шунда вафат була. Тимур ғосман дәүләтенең бер нисә өлөшкә бүлә. Бары тик II Морат дәүләтте ҡабат берләштереп тергеҙә алған. XVI-сы быуатта башлап төрөктәрҙең көслө экспансияһы дауам итә.
1517 йылында Сәлим I Мысырҙағы мәмлүк дәүләтен юҡ итте һәм Мысырҙы үҙенең биләмәләренә ҡушты. Шулай уҡ ул үҙенә мосолмандарҙың хәлифе титулын алды. Ғосман солтандары хәлиф титулдарын 1924 йылға тиклем йөрөткән.
Яйлап көсәйгәс, төрөк-ғосмандар бик ҙур территорияны яулап алды һәм бөтә Балҡан ярымутрауын, Кесе Азия, Төньяҡ Африканы (Мароккоға тиклем), Сүриә, Фәләстин, Ғәрәп ярымутрауы, Месопотамия, Кавказ Аръяғы һәм Ҡырым был илгә инде.
1909 йылда II-се Ғәбделхәмит солтанды тәхеттән төшөрәләр һәм шул ваҡиға менән Ғосман Империяһындағы абсолют монархия йығыла. Быға хәҙәре тәхет хоҡуҡтары булмаған II-се Ғәбделхәмид ҡустыһы V-се Мәхмәт тәхеткә килә. Шул мәлдән Ғосман империяһының хәле тиҙ рәүештә боҙола башлай.
1922 йылда VI Мәхмәт солтан илде ҡалдырып китә. Ошо ваҡытта Ғосман империяһында монархия дефакто бөтә. Документаль рәүештә де-юре бының билдәләүе 29 октябрь 1923 йыл Төркиә Республикаһы иғлан ителеүе менән тамамлана. 1924 йылдың 3 мартында хәлифлек бөтөрөлә. Артабан Төркиәлә монархия тергеҙелмәне.

# Ғосман империяһы солтандары исемлеге
## Хакимдарҙар исемлеге
### Ғосман династияһының шәжәрәһе

* Альп Гюндюз[12]
* Эртогрул-бей, Альп Гюндюздың улы, 1281(?) йылға тиклем Сегют уджбейе
# Ямки (Кондинское районы)

Ямки — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Кондинское районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 624 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628216, ОКАТО коды — 71116925002.

# Ямки (Кондинское районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 624 |

# Ямки (Кондинское районы)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.