yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Камаев Рәшит Борхан улы

Камаев Рәшит Борхан улы (22 февраль 1937 йыл — 6 май 2000 йыл) — СССР һәм Рәсәй философы һәм социологы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Философия фәндәре докторы (1987), профессор (1987). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997).

# Камаев Рәшит Борхан улы
## Биографияһы

Рәшит Борхан улы Камаев 1937 йылда 22 февралендә Яңауыл ауылында тыуа.
1961 йылда Бөрө дәүләт педагогия институтын тамамлай. ВЛКСМ-дың Тәтешле район комитеты секретары була.
1962 йылдан — Әлшәй ауыл производство идаралығының комсомол ойошмаһы секретары.
1965 йылдан — Айбүләк урта мәктәбе директоры.
1967 йылдан — КПСС-тың Яңауыл район, 1969 йылдан — Нуриман район комитеттарының агитация һәм пропаганда бүлеге мөдире.
1974 йылда Н. Г. Чернышевский исемендәге Саратов дәүләт университетында «Колхоздың социаль үҫешен планлаштырыу: (Методология һәм методика)» темаһына диссертация яҡлай һәм «философия фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһен ала.
1974 йылдан — уҡытыусы, 1987 йылдан — профессор, 1989 йылдың 30 июненән 1990 йылдың 12 мартына тиклем — Өфө дәүләт авиация институтының ғилми коммунизм кафедраһы етәксеһе.
1987 йылда Суслов Михаил Андреевич исемендәге Дондағы Ростов дәүләт университетында «философия фәндәре докторы» ғилми дәрәжәһен алыу өсөн «СССР-ҙа ауыл һәм ҡала араһындағы һиҙелерлек айырмалар юйылыу процессын етәкләүҙең теоретико-методология мәсьәләләре» темаһына диссертация яҡлай.
1990 йылдан — Өфө дәүләт нефть техник университетындағы философия кафедраһының профессоры һәм етәксеһе.
1995 йылдан — Өфө дәүләт нефть техник университетының гуманитар факультеты деканы.
«Белем» йәмғиәтенең социаль сәйәсәт һәм ауылдың социаль проблемалары темалары буйынса әүҙем лекторы.
100-ҙән ашыу фәнни-ғәмәли эштәр авторы. Ғилми эшмәкәрлеген ауыл һәм ҡаланың үҙ-ара мөнәсәбәте, ауыл производство коллективтарының социаль үҫеш методология проблемаларын, урбанизация процесстарын моделләштереү һәм көйләүгә бағышлай.

# Камаев Рәшит Борхан улы
## Хеҙмәттәре
### Монографиялары

* Камаев Р. Б. Планирование социального развития колхоза: Методология обоснование и опыт разраб. плана в колхозе «Победа» Альшеев. р-на БАССР на 1976—1980 гг. / Под ред. проф. Н. А. Аитова. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1976. — 112 с.
* Аитов Н. А., Камаев Р. Б. Новый промышленный центр и село. — М.: Экономика, 1983. — 104 с.

# Камаев Рәшит Борхан улы
## Хеҙмәттәре
### Мәҡәләләре

* Аитов Н. А., Камаев Р. Б. О методологии изучения социальных различий города и деревни // Социологические исследования. — 1983. — № 2. — С. 136—140.
* Авдонин А. Н., Камаев Р. Б., Рыжевская Д. С. Экологическое сознание: состояние и причины пассивности //|Социологические исследования. — 1997. — № 8. — С. 88—92.

# Камаев Рәшит Борхан улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997).
# Нюхсат-Юган

Нюхсат-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Назым йылғаһының уң ярына тамағынан 239 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Нюхсат-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051151
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205115
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Жабыга

Жабыга (Джабыга) — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кукпыкта йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Жабыга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Иглинск гидроузеленән Орск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000412112200003000
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200300
* Бассейн коды — 12.01.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Половинка (Чертала ҡушылдығы)

Половинка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чертала йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Половинка (Чертала ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030300
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203030
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Лядгей-Яха

Оло Лядгей-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лядгей-Яхайылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Оло Лядгей-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090370
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009037
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Гуж (Сысола ҡушылдығы)

Оло Гуж — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының уң ярына тамағынан 375 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Оло Гуж (Сысола ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000018778
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001877
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡарҡиғән

Ҡарҡиғән (ғәр. قرقيعان‎; рус. Каркиан) — башлыса Фарсы ҡултығындағы ғәрәп дәүләттәрендә йылына ике тапҡыр үткәрелгән саралар.

# Ҡарҡиғән
## Тарихы

Йыл һайын Мосолман календары буйынса шәғбан һәм рамаҙан айҙарының 15-се төнөндә, балалар йоласа кейемдәрен кейеп, традицион ғәрәп йырҙарын йырлай-йырлай, сәтләүек, кәнфит, тәм-том алыу өсөн күршенән-күршегә байрамсылап йөрөйҙәр. Ҡарҡиғән йолаһы Фарсы ҡултығы халыҡтары мәҙәниәтендә тәрән тамырланған һәм инде йөҙҙәрсә йыл йәшәй.
Был йоланың килеп сығышы Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең ейәне Хәсән ибн Алиҙың тыуыуына барып тоташа, ул рамаҙан айының 15-се көнөндә донъяға килгән. Хәсән тыуғандан һуң, уның әсәһе Фатима Зәһрә төҫлө шәкәр шаҡмаҡтары таратҡан. Мәҙинә балалары Хәсәндең тыуыуы тураһында ишеткәс, Пәйғәмбәрҙең йорто тирәләй йыйылып, ейәненең тыуыуы менән ҡотлай башлаған. Мөхәммәт Пәйғәмбәр уларҙы тәмлекәстәр, финик һәм йөҙөм емештәре менән һыйлаған.

# Ҡарҡиғән
## Дини әһәмиәте

Ике көн дә шиғый мосолмандар өсөн мөһим булып тора. Шәғбан айының 15-се көнөндә 12-се шиғый имамы Мөхәммәт әл-Мәхдиҙең тыуған көнө билдәләнә, ә рамаҙан айының 15-се көнөндә икенсе шиғый имамы һәм Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең ейәне Хәсән ибн Али донъяға килгән. Был көндәрҙә мәсеттәрҙә хәҙис мосолман шиғыйҙар өҫтөнлөк иткән ҡалаларҙа вәғәздәр (хөтбә) уҡыла
# Остроленка воеводалығы

Остроленкский воеводствоһы (пол. województwo ostrołęckie) — Польша воеводствоһы, 1975—1998 йылдарҙа ғәмәлдә булған, ойошторолоу датаһы — 1 июнь 1975 йыл.
Польшаның административ бүленешендәге 49 төп берәмектәренең береһе булып торған, 1998 йылда Польшала үткәрелгән административ реформа һөҙөмтәһендә 1998 йылдың 31 декабрендә ғәмәлдән сығарылған. Остроленкский воеводствоһы 6498 квадрат километр майҙанды биләгән. Остроленок ҡалаһы воеводствоның административ үҙәге була, унда 1998 йылда 411 600 кеше йәшәй. Воеводстоның рәсми теле-поляк теле була. Административ реформанан һуң, воеводство үҙенең эшмәкәрлеген туҡтата һәм уның территорияһының ҙур өлөшө Мазовецкий воеводствоһына ҡарай, бәләкәйерәк бер өлөшө — Варминьско-Мазурский воеводствоһына (Розоги гминаһына) индерелә.

# Остроленка воеводалығы
## Ҡалалары

Воеводствоның халыҡ һаны буйынса иң эре ҡалалары (1998 йылдың 31 декабренә ҡарата):
* Остроленка — 55 271
* Вышкув — 26 154
* Острув-Мазовецка — 22 592
* Пшасныш — 17 556
* Макув-Мазовецки —10 651
# Иркутск дәүләт тимер юл университеты

Иркутск дәүләт тимер юл университеты — юғары уҡыу йорто, Себер һәм Алыҫ Көнсығыштың тимер юл транспорты өлкәһендә әйҙәүсе уҡыу-уҡытыу һәм фәнни-инженерлыҡ үҙәктәренең береһе.
Тулы исеме — Иркутск дәүләт тимер юл университеты юғары белем биреү федераль дәүләт бюджет мәғариф учреждениеһы. Университетты ойоштороусы — Рәсәй Федерацияһы. Ойоштороусы функцияларын һәм вәкәләттәрен Федераль тимер юл транспорты агентлығы башҡара.
Ойоштороу яғынан Рәсәй Федерацияһының дүрт субъектында һәм Монгол Халыҡ Республикаһында филиалдары булған төбәк-тармаҡ университет комплексы, уның составына Иркутскиҙағы төп вуз, дүрт филиал һәм өс коллдеж менән ике техникум инә.
Тимер юл тармағы һәм халыҡ хужалығының башҡа тармаҡтары өсөн 32 йүнәлеш буйынса юғары һәм 12 йүнәлеш буйынса урта махсус һөнәри белемле белгестәр әҙерләй.
Университет йыл һайын юғары һәм урта махсус белемле 4000-дән артыҡ белгес сығара.
Юғары уҡыу йорто үҙ тамамлаусыларын эшкә урынлаштырыу күрһәткесе һәм йәш белгестәрҙең уртаса айлыҡ эш хаҡы буйынса төбәктә беренсе урынды алып тора.
Ректоры — Каргапольцев Сергей Константинович, техник фәндәр докторы, профессор.

# Иркутск дәүләт тимер юл университеты
## Тарихы

Тарихи ваҡиғалар һәм даталар:
1932 — ике һөнәр буйынса әҙерлек менән Көнсығыш-Себер транспорт инженерҙары институты (СИТ) асыла. Иннокентьевск станцияһында (хәҙер Иркутск-сортировка) институт урынлаша.
1934 — ВСИТ үҙгәртеп ҡороу юлы менән Новосибирск инженерҙар юлдары институты бел берләштерелә.
1946 — тимер юл транспорты Иркутскиҙа инженерҙарының Бөтөнсоюз ситтән тороп уҡыу-консультация пункты (УҠЫП) асыла. УҠЫП Хабаровск институтына тапшырыла.
1961 — УКП филиал статусын ала.
1962 — УКП (филиал) Новосибирск тимер юл транспорты инженерҙары институтына тапшырылған.
1963 йылдың 9 майында КПСС Үҙәк Комитеты һәм СССР Министрҙар Советының Иркутск ҡалаһында тимер юл транспорты инженерҙары институтын ойоштороу тураһында № 533 ҡарары сыға.
1975 йыл вуздың тыуған йылы тип һанала. СССР бәйләнеш юлдары министрлығы 1975 йылдың 18 июлендәге 1534 номерлы бойороҡто сығара, ул тимер юл транспорты Иркутскиҙа үҙ институтын ачуга ризалыҡ ия бирә. Уны асыу өсөн база яңы ғына була. Институт Курчатова ур., 10, 1, 2-се ҡатта урынлашҡан. Ҡалған ҡаттарҙа студенттар өсөн дөйөм кеше торған була.
2002 йылдың 13 февралендә Рәсәй Мәғариф министрлығының Аккредитация Коллегияһы ҡарары менән Иркутск тимер юл транспорты инженерҙары институты университет статусына эйә була.
2005 йылдың 1 декабрендә РФ Хөкүмәте ҡарары менән университет төбәк-тармаҡ университет комплексы итеп үҙгәртелә. Юғары уҡыу йорто төбәктә үҙ структураһында Красноярск Чита һәм тимер юл транспорты техникумдары, Улан-Удэ тимер юл транспорты көллиәтен һәм Иркутск тимер юл транспорты медицина көллиәтен берләштереп, берҙән-бер университет комплексы булып ҡала.
# Кэтэкэ-Тинголь-Кикя

Кэтэкэ-Тинголь-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кыпа-Печаль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кэтэкэ-Тинголь-Кикя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067417
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306741
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гертероде

Гертероде (нем. Gerterode) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 390 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,32 км². Диңгеҙ кимәленән 295 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37355 һәм автомобиль коды — EIC.
# 1844 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1844 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1844 MDCCCXLIV |
| Юлиан стилендә | 1843—1844 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2596—2597 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7352—7353 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5604—5605 ה'תר"ד — ה'תר"ה |
| Мосолман календары | 1260—1261 |
| Боронғо әрмән календары | 1293 ԹՎ ՌՄՂԳ |
| Ҡытай календары | 4540—4541 癸卯—甲辰 чёрный заяц — синий дракон |
| Эфиопа календары | 1836—1837 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1900—1901 |
| - Шака самват | 1766—1767 |
| - Кали-юга | 4945—4946 |
| Иран календары | 1222—1223 |
1844 йыл — дүшәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә.
# Ельцинский Василий Иванович

Ельцинский Василий Иванович (25 ғинуар (6 февраль) 1832, Владимир — 13 (25) сентябрь 1895 (63 йәш), Владимир) — терапевт, Мәскәү университетының ординар профессоры.

# Ельцинский Василий Иванович
## Биографияһы

1832 йылдың 25 ғинуарында Владимир ҡалаһында священник ғаиләһендә тыуған.
1852 йылда Владимир дини семинарияһын тамамлай, артабан уҡыуын Мәскәү Император университетының медицина факультетында дауам итә, уны 1857 йылда табип дәрәжәһендә отличие менән тамамлай һәм госпиталь клиникаһының хирургия бүлегендә ассистент итеп ҡалдырыла.
1860 йылдан — Екатеринина дауаханаһында штаттан тыш кесе ординатор; 1865 йылдан — Мәскәү университетының госпиталь клиникаһында терапия бүлегенең штаттағы ординаторы.
1872 йылда «О прободении грудной клетки при скоплении в мешках грудной плевры жидкого выпота» темаһына диссертация яҡлай һәм медицина докторы дәрәжәһенә лайыҡ була; шул уҡ йылдың көҙөндә шәхси патология һәм терапия кафедраһы буйынса доцент итеп раҫлана. 1884 йылда экстраординар профессор, ә 1893 йылда — шул уҡ кафедраның ординар профессоры исеме бирелә. 1894 йылда отставкаға сыға.
Университетта уҡыта, ул 27 йыл дауамында тәхет вариҫы Николай иҫтәлегенә Император лицейында табип булып тора. Физика-медицина йәмғиәте (1860 йылдан) һәм Рус табиптары йәмғиәте (1860 йылдан) ағзаһы, 1874—1878 йылдарҙа «ru:Московская медицинская газета» редакторы булып тора.
1895 йылдың 13 сентябрендә 64-се йәшендә Владимирҙә вафат була, Кенәз-Владимир зыяратында ерләнгән.
Хеҙмәттәре:
* Коренное лечение сифилиса оспопрививанием. — М., 1860
* Сибирская язва и её лечение. — М., 1864
* О прободении грудной клетки при скоплении в мешках грудной плевы жидкого выпота. — М., 1872

# Ельцинский Василий Иванович
## Ғаиләһе

Атаһы — Ельцинский Иоанн Стафанович (үлгән 1848 й.), 1820 йылда Владимир дини семинарияһын тамамлай һәм Владимир ҡалаһының Петропавловск сиркәүендә священник була; 1825 йылдан Владимир дини училищеһында уҡыта.
# Тлюнуха

Тлюнуха — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Андийское Койсу йылғаһының һул ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Тлюнуха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы , инешенән Чиркейск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000112109300000582
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300058
* Бассейн коды — 07.03.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Худосей

Худосей — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Таз йылғаһының уң ярына тамағынан 412 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 409 км.

# Худосей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068797
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306879
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тимер (исем)

Тимер — башҡорт ир-ат исеме, башҡа мосолман халыҡтарында ла ҡуллыныла.

# Тимер (исем)
## Этимологияһы

Тимер башҡорт телендә «тимер» һүҙенән тимер һымаҡ ныҡ булһын тигән теләк менән ҡушылған исем

# Тимер (исем)
## Билдәле кешеләр

Аҡһаҡ Тимер, Тимер ибн Тарағай Барлас (рус. Тиму́р; Тамерлан) — (8 апрель 1336 йыл, Хужа Илгәр ауылы, хәҙерге Үзбәкстан — 18 февраль 1405 йыл, Отрар, хәҙерге Ҡаҙағстан; чагатай телендә تیمور (Temür‎, Tēmōr) — «Тимер») — Урта, Көньяҡ һәм Көнбайыш Азия, шулай уҡ Кавказ, Волга буйы һәм Русь тарихында тәрән эҙ ҡалдырған шәхес, яулап алыусы. Атаҡлы йыhангир, әмир (1370 йылдан). Баш ҡалаһы Сәмәрҡәнд булған империяға һәм Тимериҙәр династияһына нигеҙ һалыусы.
Тимер Арыҫлан (тулы исеме — Арыҫланов Тимер Гәрәй улы; 1 май 1915 йыл — 19 март 1980 йыл) — башҡорт шағиры. 1942 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1939 — 1940 йылдарҙағы совет‑фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы.
Саяпов Тимер Шәймөхәмәт улы (31 март 1914 йыл — 17 июль 2011 йыл) — тарихсы-ғалим, совет комсомол, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. Тарих фәндәре кандидаты (1969). Башҡорт АССР-ының 2—4-се һәм 7-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. 1965 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1975). Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1949, 1971) кавалеры.

# Тимер (исем)
## Фамилияла

Тимеров Азамат Камил улы (14 февраль 1969 йыл) — Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы йырсыһы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2006).
Тимерова Нәсимә Морат ҡыҙы (21 апрель 1971 йыл) — йырсы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2006).

# Тимер (исем)
## Ауылдар

Тимер (рус. Тимирово) — Башҡортостан Республикаһының Туймазы районындағы ауыл.
Тимер (рус. Тимирово) — Башҡортостан Республикаһының Шаран районындағы ауыл.
Тимер (рус. Тимирово) — Башҡортостан Республикаһының Бөрйән районындағы ауыл.

# Тимер (исем)
## Әҙәбиәттә

«Тимер ташҡын» - совет яҙыусыһы, беренсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1943), Александр Серафимович Серафимовичтың повесы.
Тимер бүре - тылсымлы әүермән-бүре рәүешендәге Көнсығыш Европа фольклор персонажы.

# Тимер (исем)
## Сәнғәттә

«Тимер ташҡын» - (рус. Железный поток) — төҫлө нәфис киң форматлы совет фильмы.
# Якимовка

Якимовка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Заломная йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Якимовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011630
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201163
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Эстон теле

Эстон теле (eesti keel) — эстон халҡының теле. Фин-уғыр ғаиләһендәге балтик буйы фин тармағына инә. Эстонияның һәм Европа Берләшмәһенең рәсми теле. Яҙма латин алфавиты нигеҙендә.
Тел коды — et йәки est (ISO 639).
Эстон теле, балтик буйы фин телендәге ике-өс диалекттың яҡынайыуы иҫәбенә, 12-13 быуатта формалаша. Берҙәм эстон теленең формалашыуына герман һәм балтик буйы телдәре йоғонто яһай.

# Эстон теле
## Баҫым

Эстон телендә баҫым беренсе ижеккә төшә. Иҫкәртмәләр: aitäh, aitüma, sõbranna, шулай уҡ бер нисә ымлыҡ (мәҫ. ahah, ohoh) — унда баҫым икенсе ижеккә төшә. Яңы сит һүҙҙәрҙә оригиналь баҫымы ҡала (әммә сит телдәрҙән алынған иҫке һүҙҙәрҙә баҫым беренсе ижеккә төшә, мәҫ. vabrik)
Был тел йәки тел белеме тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
# «Һомай» сәнғәттәр музейы

Жанатай Шарденов исемендәге «Һомай» сәнғәттәр музейы — Ҡаҙағстандың Алматы ҡалаһында иң ҙур шәхси музей, Шарденов Жанатай хөрмәтенә аталған.

# «Һомай» сәнғәттәр музейы
## Тарихы

«Һомай» сәнғәт музейы Ю.А. Кошкин хәйриә программаһы сиктәрендә Алматының элекке НКВД-КГБ бинаһында асыла, ул музейға билдәле рәссамдарҙың, шул иҫәптән Жанатай Шарденовтың бай коллекцияһын тапшыра. Күренекле ҡаҙаҡ рәссамы Жанатай Шарденов хөрмәтенә музей уның исеме менән атала. 2002 йылда музей рәссамдың 75-йәшлек юбилейына арнап, ҙур шәхси күргәҙмәһен уҙғара
Музей янында художество мәктәбе асыла, унда бер үк ваҡытта 200 уҡыусы уҡый
2006 йылдан алып 2008 йылға тиклем музей бинаға ҡағылышлы суд эштәре арҡаһында эшләмәй. Был осорҙа сәнғәт мәктәбе Ҡаҙаҡ архитектура-төҙөлөш академияһының бинаһын ҡуртымға ала. Тикшереү ваҡытында һыу, электр һәм йылылыҡ туҡтатыла, тарихи бинаның торошо насарая. Судта еңеп сыҡҡандан һуң музей милексеһе бинаны һәм музей коллекцияһын һатырға теләй, сөнки күп халыҡ-ара бәйләнештәр юҡҡа сыға.
Әммә сәнғәт музейы үҙенең эшен дауам итә. Мәҫәлән, 2011 йылда һәләтле балаларға ярҙам йөҙөнән социаль-хәйриә проекты сиктәрендә 17 йәшкә тиклем йәш рәссамдарҙың график эштәре күргәҙмәһе үтә.

# «Һомай» сәнғәттәр музейы
## Экспозицияһы

Был музейҙа билдәле Жанатай Шарденов, Юрий Кошкин, Арыстан Шарденов, Дәриғә Назарбаева, Альжан Шәмиев, Нурлан Смагулов, Ричард Спунер кеүек рәссамдарҙың эштәре ҡуйылған. Музей коллекцияһында соцреализм, завод, ауыл темаһына яҙылған пейзаждар, тыуған ерҙең матурлығын асыу темаһын сағылдырған эштәр бар. Был темаға ҡағылышлы 2000-гә яҡын картина иҫәпләнә.
# Ново-Яблонка

Ново-Яблонка — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Терса йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Ново-Яблонка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Саратов һыуһаҡлағысынан Волгоград һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Ырғыҙ, Оло Караман, Терёшка, Еруслан, Торгун йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002212112100009514
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100951
* Бассейн коды — 11.01.00.022
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1