yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Четвергов Евгений Владимирович

Четвергов Евгений Владимирович (псевдонимы — Нуянь Видяз; 30 март 1934 йыл — СССР-ҙың агроном-ғалимы, эрзә һәм рус яҙыусыһы, 1994 йылдың декабренән Мордва Республикаһының баш ҡалаһы Саранскийҙа рус һәм эрзә телдәрендә «Эрзянь Мастор» исеме менән нәшер ителгән бойондороҡһоҙ ижтимағи-сәйәси гәзиттең баш мөхәрире.

# Четвергов Евгений Владимирович
## Биографияһы

Евгений Владимирович Четвергов 1934 йылдың 30 мартында Мордва АССР-ының Дубёнский районы Ардат ауылында тыуған. 1952 йылда урта мәктәпте тамамлағандан һуң Әзербайжан ССР-ының баш ҡалаһы Баҡыла Максим Горький исемендәге Йәш тамашасы театрында сәхнә эшсеһе булып хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай. 1953 йылдан тыуған ауылында клуб мөдире була.
1954—1959 йылдарҙа Евгений Четвергов Пенза ауыл хужалығы институтының агрономия факультетында уҡый. Юғары һөнәри белем алғандан һуң алты йыл Мордва АССР-ының Ардатов һәм Ковылкин райондары совхоздарында агроном булып эшләй.
1965 йылда Н. П. Огарёв исемендәге Мордва дәүләт университетының аспирантураһына уҡырға инә һәм уны уңышлы тамамлағандан һәм «ауыл хужалығы фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлағандан һуң артабан 28 йыл дауамында (1968—1996) ошо юғары уҡыу йортонда уҡыта, доцент.
# Вачи-Ях

Вачи-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Салым йылғаһының һул ярына тамағынан 145 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Вачи-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050215
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205021
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бишофсверда

Бишофсверда (нем. Bischofswerda, үр.-луж. Biskopicy) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 12130 кеше йәшәй. Майҙаны — 46,26 км². Диңгеҙ кимәленән 304 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 1877 һәм автомобиль коды BZ.
# Ушлеп

Ушлеп — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чулда йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Ушлеп
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100001141
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100114
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Латвияның административ бүленеше

Латвия дәүләте хәҙерге ваҡытта 110 крайға(латыш. novadi, берлектә novads) һәм 9 республика ҡалаһына (латыш. republikas pilsētas, ед. ч. republikas pilsēta) бүленә. Урыҫ телле сығанаҡтарҙа республика ҡалалары "республика әһәмиәтендәге ҡалалар" тип тә аталырға мөмкин.
2009 йылдың 1 һөтай (июнь) көнөнә хәтлем Латвия 26 район һәм 7 республика ҡалаһына бүленгән булған.

# Латвияның административ бүленеше
## Хәҙерге административ бүленеш
### Реформа

2008 йылдың 19 аҡъюлай (декабрь) көнө Латвияның хөкүмәте илдең административ бүленешен рәсми рәүештә үҙгәрткән: элекке 553 үҙидара берәмеге (район, улыҫ һ.б.) урынына 109 но́вад (латыш. novads, күплектә: novadi, ) һәм туғыҙ республика ҡалаһы барлыҡҡа килгән .
Край (новад) ҡоролһон өсөн, уның ерендә даими рәүештә кәм тигәндә 4 мең кеше, ә уның административ үҙәге булған ҡала йәки ҡасабала кәм тигәндә 2 мең кеше йәшәргә тейеш. Новадтың административ үҙәгенән уның эсендәге ниндәй ҙә булһа тораҡ пункт араһындағы ара 50 саҡрымдан да ашмаҫҡа тейеш. Был дөйөм ҡағиҙәне үтәмәгән крайҙар ҙа бар. Илдең иң бәләкәй крайҙары: Балтинава крайы (халыҡ һаны: 1420 кеше) һәм Алсунга крайы (1730 кеше). Иң күп кеше йәшәгән административ берәмектәр иһә — Огре крайы (38 мең кеше) һәм Талсина крайы (35 мең кеше).
2009 йылдың 1 июль (майай) көнөндә Екабпилс һә Валмиера ҡалалары республика ҡалаһы статусына эйә тип билдәләнгән.
Хәҙерге ваҡытта республика калаларының һаны туғыҙ:
| № | Башҡортса исеме | Төп исеме | Халыҡ һаны (2011) |
| 1 | Рига | Rīga | 658 640 |
| 2 | Даугавпилс | Daugavpils | 93 312 |
| 3 | Лиепая | Liepāja | 76 731 |
| 4 | Елгава | Jelgava | 59 511 |
| 5 | Юрмала | Jūrmala | 50 840 |
| 6 | Вентспилс | Ventspils | 38 750 |
| 7 | Резекне | Rēzekne | 32 328 |
| 8 | Валмиера | Valmiera | 25 130 |
| 9 | Екабпилс | Jēkabpils | 24 635 |
# Кокова

Кокова — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Түбәнге Шукша йылғаһының уң ярына тамағынан 69 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кокова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037415
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003741
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡандаһар

Ҡандаһар (пушту һәм дари کندهار — Кәндәһар, бор. грек. Ἀλεξάνδρεια Ἀραχωσίας, Искәндәриә Арахозияла) — Афғанстандың көньяҡ-көнсығышында урынлашҡан ҡала. Ҡандаһар провинцияһының административ үҙәге.
# Билдәһеҙ һалдат һәйкәле (Стәрлетамаҡ)

1967
Билдәһеҙ һалдат һәйкәле («Мәңгелек ут» «Вечный огонь» мемориаль комплексы) — Стәрлетамаҡта Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған яугирҙар хөрмәтенә асылған ҡаланың үҙәк скульптура композицияһы. Еңеү паркында урынлашҡан.

# Билдәһеҙ һалдат һәйкәле (Стәрлетамаҡ)
## Төҙөлөүе һәм асылыуы

1965 йылда ике проспект һәм Хоҙайбирҙин урамы сатында буласаҡ һәйкәлдең - Бөйөк Ватан һуғышы фронттарынан ҡайта алмаған стәрлетамаҡлылар хөрмәтенә обелиск урынын билдәләгән таш һалынғайны. Монумент өҫтөндә эш скульптор Михаил Павлович Шабалтинға һәм буласаҡ архитектор, ул саҡтағы Мәскәү архитектура институты студенты Борис Александрович Милютинға йөкмәтелә. 1967 йыл 9 майында һәйкәлде тантаналы асыу сараһы булды. Дүрт метр бейеклегендәге факел тотҡан совет һалдаты һынының аяғы осонда уртаһында Мәңгелек ут баҙлап янып торған йондоҙ урынлашҡан. Элгәре һалдаттың артында символик киренке ике - бер ҡанаты күккә талпынған һәм икенсеһе аҫҡа ауышҡан - ҡанаттан торған стела бар ине.Һалдат итеге менән тәреле свастика касканы, һанға һуҡмай, тапай.

# Билдәһеҙ һалдат һәйкәле (Стәрлетамаҡ)
## Һәйкәл

Мемориал ансамбленә түбәндәгеләр инә:
* Билдәһеҙ һалдат һәйкәле (азат итеүсе яугир );
* Мәңгелек ут — һәйкәлдең нигеҙендә;
* Һуғыш ваҡытында һәләк булған стәрлетамаҡлылар иҫтәлегенә Стела. Һәм унда бындай яҙыу бар: «Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугирҙарҙы хәтерләп».

# Билдәһеҙ һалдат һәйкәле (Стәрлетамаҡ)
## Әһәмиәте

Бөйөк Ватан һуғышы менән бәйле ҡала тантаналары һәр Еңеү көнөндә ошо һәйкәл янында ветерандар өсөн байрам һәм Мәңгелек утҡа сәскәләр һалыу ойошторола. Мемориал шулай уҡ никахлашҡан йәш ғаиләләрҙең яратҡан урындарының береһе — улар һалдат фонында фотоға төшәләр һәм монумент артында урынлашҡан Еңеү паркы буйлап үтәләр.

# Билдәһеҙ һалдат һәйкәле (Стәрлетамаҡ)
## Яңыртыу Реконструкция

Төҙөгәндән һуң, Һәйкәл яңыртылған, яугир артында урынлашҡан стела алынған.
2012 йылда 9 май алдынан прожектор ҡуйылды, һәм һәр Еңеү байрамында майҙан яҡтыртыла. Шулай уҡ яугирҙың һынын яҡтыртыу ҡуйылды.
2013 йылдың авгусында һәйкәлде һәм Еңеү паркын комплекслы яңыртып ҡороу реконструкциялау эше башҡарылған.
2013 йылда Стәрлетамаҡта Еңеү паркын һәм «Мәңгнелек ут» монументын реконструкциялау проекты төҙөлә. Скверҙың дөйөм майҙаны — 2,9 гектар. Үҙгәреш Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған стәрлетамаҡлылар һәйкәленә (билдәһеҙ һалдат һәйкәле) ҡағылды. Яңыртылған һәйкәл бронзанан эшләнгән, уның бейеклеге — алты метр, ауырлығы яҡынса 1,5 тонна, материалы — бронза. Яңыртылған һәйкәл 2013 йылдың 9 октябрендә асыла. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған стәрлетамаҡлылар һәйкәле менән бер рәттән интернационалист-яугирҙарға арналған мемориал комплекс та яңыртылған: бөтә гранит йөҙлөгө алмаштырылды, комплексҡа яҡтыртыу ҡоролдо, монументтан һыу ағыҙыу ҡоролмаһы ҡуйылды, мемориаль комплекстың майҙаны киңәйтелде. . 2014 йылда мемориал комплекс алдында сәскә түтәлдәре эшләнде. 2014 йылдың 9 майында яңыртылған Еңеү паркын асыу тантанаһы үтте. Бынан алда ундағы яугир-интернационалистарға арналған һәйкәл яңыртылды, Т-34-85 танкыһы, артиллерия пушкаһы, зенит пушкаһы, «Град» РЗСО-һы ҡуйылды.
# Дальвик

Дальвик (исл. Dalvík‎) — Исландияның ҡалаһы һәм общинаһы.

# Дальвик
## Географияһы

Дальвик ҡалаһы Исландияның төньяғында, Гренланд диңгеҙенә сығыусы Эйя-фьорд фьорды ярында, Акюрейриҙан төньяҡтараҡ урынлашҡан. Ҡала Нордюрланд-Эйстра төбәгенә ҡараусы Дальвикюрбиггд округының административ үҙәге. Дальвик ҡалаһының халҡы 1414 кеше тәшкил итә (01.12 2007 йыл).
Дальвик — эре балыҡ порты. Унан даими паром рейстары башҡарыла, улар Төньяҡ поляр түңәрәгендәге Гримсей утрауы менән Дальвик ҡалаһын бәйләп тора. Эйяфьордур һыуында, Дальвик алдында, Хрисей утрауы урынлашҡан, унда 180 кеше йәшәй. Был утрау Акурейри округына ҡарай. Бальвиктан Исландияның баш ҡалаһы Рейкьявикка тиклем ара 412 километр тәшкил итә.

# Дальвик
## Тарих

1916 йылда Дальвик ҡалаһында Исландияның өсөнсө президенты Кристиан Эльдьяурн тыуған (1968—1980).
1934 йылда Дальвик көслө ер тетрәү һөҙөмтәһендә ныҡ емерелгән.
1998 йылда ҡала 2 ауыл общинаһы менән берләштерелә, шулай итеп яңы Дальвикурбиггд округы барлыҡҡа килә.

# Дальвик
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Виборг
* Ҡалып:Флаг Гренландии Скорсбисунн
* Лунд
* Порвоо
* Хамар
# Яхренка

Яхренка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кусь йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Яхренка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000014084
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001408
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Угот-Егарт

Угот-Егарт — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сорум-Помут йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Угот-Егарт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020722
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302072
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Магадан өлкәһе

Магада́н өлкәһе — Рәсәй Федерацияһы субъекты, Алыҫ Көнсығыш федераль округы составына инә.
Административ үҙәге — Магадан ҡалаһы.

# Магадан өлкәһе
## География

Магадан өлкәһе төньяҡта — Чукот автономиялы округы, көнсығышта — Камчатка крайы, көньяҡта — Хабаровск крайы, көнбайышта — Саха Республикаһы менән сиктәш. Өлкәнең көньяҡ ярҙарын Охот диңгеҙе һыуҙары йыуа. Майҙаны — 462 464 км².

# Магадан өлкәһе
## Тарих

Магадан өлкәһе 1953 йылдың 3 декабрендә ойошторолған.

# Магадан өлкәһе
## Халҡы

Рәсәй Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, өлкә халҡы 146 345 (2016) кеше тәшкил итә. Халыҡ тығыҙлығы — 0.32 кеше/км² (2016). Ҡала халҡы — 96.57 % (2015).
Магадан өлкәһендә 2002 йылда — 344 башҡорт йәшәгәне теркәлгән.
# Йоҡластар

?Йоҡластар :
| Урман йоҡласы | Баҡса йоҡласы |
| Сәтләүек йоҡласы | Япон йоҡласы |
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Һөтимәрҙәр |
| Отряд: | Кимереүселәр |
| Ғаилә: | Йоҡластар |
Латинса исеме :
Gliridae Muirhead, 1819 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 584940 NCBI 30650 |
Йоҡластар (лат. Gliridae, йәки лат. Myoxidae, (рус. Соневые ) —кимереүселәр отрядынан имеҙеүселәр ғаиләһе. 15 төрө билдәле, Евразия һәм Африкала таралғандар. Ҙур йоҡластар (Glis glis), баҡса йоҡластары (Eliomys quercinus), урман йоҡластары (Dryomys nitedula), сәтләүек йоҡластары (Mus¬cardinus avellanarius) аҙ һанда ҡалған.
Киң япраҡлы һәм ҡатнаш урмандарҙың яҡшы үҫкән ҡыуаҡлыҡтарында, баҡсаларҙа һәм парктарда йәшәйҙәр. Иң ҙурыһы − ҙур йоҡластар, кәүҙәһе 13-15 см, ҡойроғо 11-12 см оҙонлоҡта, 110-135 г ауырлыҡта; иң кескенәһе − сәтләүек йоҡластар, кәүҙәһе 9 см-ҙан артмай, ҡойроғо 7 см, ауырлығы 20 г-ға яҡын. Һырты көрән-ҡыҙғылт (баҡса йоҡластар), көрән-һоро (ҙур йоҡластар), охра-ерән (сәтләүек йоҡластар), һорғолт йә иһә һарғылт-ҡыҙғылт (урман йоҡластар), аҫты - һарғылт-аҡһыл. Баҡса йоҡластарның морононан күҙе һәм ҡолағы аша ҡара тап һуҙылған. Ҡолаҡтары кескенә, яланғас. Аяҡтары ҡыҫҡа, тырнаҡтары үткер. Күбеһенең ҡойроғо оҙон төктәр менән ҡапланған. Барлыҡ йоҡластар кис һәм төндә актив. Ағас ҡыуыштары улар өсөн йәшенеү урыны булып хеҙмәт итә. Ҡайһы ваҡыт ағас ботаҡтарынанда, ҡыуаҡтарҙа оя яһай йәки башҡа ҡоштарҙың ояларын файҙалана. Баҡса йоҡластар йыш ҡына йорт ҡоролмаларына оялай. Ҡышын 7-8 айға һуҙылған тирән йоҡоға тала (исеме шунан), ул ваҡытты ер аҫты өндәрендә үткәрә, уларҙы үҙҙәре ҡаҙа йәки кимереүселәр һәм һуҡыр сысҡандарҙың өнөнән файҙалана. Ҙур йоҡластар, бер нисәһе бергә йыйылып, ағас ҡыуышлыҡтарында ҡышлай.
Ағас һәм ҡыуаҡлыҡтарҙың емеш һәм орлоҡтары менән (шул иҫәптән имән сәтләүеге, сәтләүек, еләк) туҡлана. Аҙыраҡ хайуан аҙығын (бөжәктәр, ваҡ имеҙеүселәр, ҡайһы ваҡыт кескенә ҡоштарҙың йомортҡаларын һәм балаларын) ашай. Инә заттар йыл һайын һәр береһендә 2−8 бала булған 1−2 оя бала килтерә. Йоҡластар 5 йылға яҡын йәшәй.
# Кесе Корас

Кесе Корас — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кая йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Корас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035072
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103507
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Таловая (Чуган ҡушылдығы)

Таловая балка Таловая) — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чаган йылғаһының уң ярына тамағынан 131 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 65 км.

# Таловая (Чуган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы бассейны (Рәсәй булеге) Һаҡмар йылғаһынан түбәнерәк, Илек йылғаһын керетмәй. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010001012112200010320
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112201032
* Бассейн коды — 12.01.00.010
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бандероль (Лопья ҡушылдығы)

Бандероль — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы/ Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопья йылғаһының һул ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Бандероль (Лопья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100003284
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100328
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Иҫке Ҡормаш (Татарстан)

Иҫке Ҡормаш — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районы ауылы. Иҫке Ҡормаш ауыл биләмәһе үҙәге.

# Иҫке Ҡормаш (Татарстан)
## География

Ауыл Шәбеҙ йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан 24 км көнбайыштараҡ урынлашҡан.

# Иҫке Ҡормаш (Татарстан)
## Тарих

Иҫке Ҡормаш — бүләр ырыуы башҡорттарының ауылы. Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Бүләр улысына ҡарай, 1865 йылда был өйәҙ Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Байсар улусы составына керә.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составында була.

# Иҫке Ҡормаш (Татарстан)
## Халҡы

1795 йылда ир енесле 57 йән башҡорт; 1816 йылда — 165 йән башҡорт (уларҙың 5-һе күп ҡатынлы); 1834 йылда — 247 йән башҡорт, шул иҫәптән 88 аҫаба (бүләр ырыуы) һәм 159 керҙәш башҡорт (байлар ырыуы); 1859 йылда — 327 керҙәштәр (типтәрҙәр); 1870 йылда — 741 типтәр йәшәй.

# Иҫке Ҡормаш (Татарстан)
## Инфраструктура

Игенселек, малсылыҡ үҫешкән. Ауылда мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

# Иҫке Ҡормаш (Татарстан)
## Билдәле шәхестәре

* Басиров Зилфәт Рәүеф улы (1927—2000) — скульптор, Башҡортостандың халыҡ (2000) рәссамы (1977).
# Яңы Урсай ауыл Советы (Баҡалы районы)

Яңы Урсай ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Яңы Урсай ауылы.

# Яңы Урсай ауыл Советы (Баҡалы районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законы нигеҙендә ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре билдәләнә.
2008 йылда уның составына Нуғайбәк ауыл Советы инә һәм уның яңы положениелары Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын һәм торплаҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1 п.6) г) түбәндәге юлдар бар:
   Нуғайбәк ауыл Советының Батрак, Нуғайбәк, Ивановка ауылдарын Яңы Урсай ауыл Советы составына индерергә. Яңы Урсай ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
# Кәримова Роза Шәйхетдин ҡыҙы

Кәримова Роза Шәйхетдин ҡыҙы (7 ноябрь 1935 йыл—10 август 2020 йыл, БАССР, Нуриман районы, Иҫке Күл ауылы) — театр актёры. 1961 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1985), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1977) һәм атҡаҙанған (1972) артисы.

# Кәримова Роза Шәйхетдин ҡыҙы
## Биографияһы

Роза Кәримова 1959 йылда Мәскәүҙә А. В. Луначарский исемендәге Театр сәнғәте дәүләт институтын тамамлағандан һуң (Б. В. Бибиков һәм О. И. Пыжова курсы) Башҡорт академия драма театрына эшкә ҡайта. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры ҡуйған спектаклдәрҙәге төрлө ролдәрҙә уйнай. Ул лирик-һәм драматик ролдәрҙе лә, комик‑сатирик ролдәрҙе лә уңышлы башҡара. Сит ил, рус һәм башҡорт авторҙары пьесалары буйынса был театр сәхнәһендә ҡуйылған спектаклдәрҙә 80-дән ашыу образ ижад итә.
1989 йылдан 1995 йылға тиклем Республика йәш тамашасы театры (хәҙерге Мостай Кәрим исемендәге БР Милли йәштәр театры) актёры була.
1961 йылдан алып Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы.
1966 йылда СССР-ҙағы поляк драматургияһы фестивалендә «Улар дүртәү ине» (Х. Вуолийоки, режиссёры Изабелла-Мария Цивиньска, Польша) трагикомедияһында Ҡатын роле өсөн Роза Каримова тәнҡитселәрҙең һәм фестиваль комиссияһы ағзаларының юғары баһаһына лайыҡ була. 1977 йылда Польшала үткәрелгән Совет драматургияһы фестиваленә почетлы ҡунаҡ сифатында саҡырыла.

# Кәримова Роза Шәйхетдин ҡыҙы
## Ғаиләһе

Роза Кәримованың ире — актёр, режиссёр, 1969—1976 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы мәҙәниәт министры Вил Сәғит улы Кәримов. Роза Шәйхетдин ҡыҙы үҙен ирҙән уңдым тип һанай, театр һәм сәнғәтте бик яҡшы белгән Вил Сәғит улы уның ижади эшмәкәрлеген баһалаусы, тәнҡитсе була. Кәримовтарҙың улы Булат Кәримов — режиссёр, БСТ тапшырыуҙарын алып барыусы. Тамашасылар уның эшмәкәрлеге менән «Следопыт» тапшырыуы аша таныш.

# Кәримова Роза Шәйхетдин ҡыҙы
## Спектаклдәрҙәге ролдәре

Башҡорт драма театрында тыуҙырған образдары: Люся («Эҙләнеү йылдары» — «Годы странствий», А. Н. Арбузов; дебют, 1959), Ғилминур («Әсәләр көтәләр улдарын», Ә.М.Мирзаһитов), Хәҙисә («Ҡыҙыл паша», Н.Асанбаев), Бимаза («Диктаторға ат бирегеҙ!», М.Кәрим), Мирандолина («Хозяйка гостиницы» К.Гольдони), Джен («Мария Тюдор», В.Гюго), Ғилминур («Әсәләр көтәләр улдарын», Ә. Мирзаһитов) һ.б.
Милли Йәштәр театрындағы ролдәре — Палапан («Иҙеүкәй менән Мораҙым», М. А. Буранғолов), Кукушкина («Төшөмлө урын», А. Н. Островский), Макпал («Мөхәббәт тураһында легенда», Г. М. Мусрепов).
Актёрҙың таланты классик репертуар спектаклдәрендә тулы асыла: Джульетта («Ромео һәм Джульетта», У.Шекспир), Нина Заречная («Аҡсарлаҡ», А. П. Чехов), Надежда Коломийцева («Һуңғылар», М.Горький), Акулина, Анна Дмитриевна («Ҡараңғылыҡ хөкөм һөргәндә», «Тере мәйет», Л. Н. Толстой) һ.б..
# Дый (Лопан ҡушылдығы)

Дый — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопан йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Дый (Лопан ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002706
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100270
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дёрен (Оре)

Дёрен (Оре) (нем. Döhren (Landkreis Börde)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 220 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,01 км². Диңгеҙ кимәленән 105 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39356 һәм автомобиль коды — BK.