yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Явголото-Се

Явголото-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Байдарата мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Явголото-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300036934
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303693
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Еремиха

Еремиха — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Енгиш йылғаһының уң ярына тамағынан 8,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Еремиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014733
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001473
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Таут-Ега

Таут-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пыв-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Таут-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050116
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205011
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кәкүк әшәлсәһе

Кәкүк әшәлсәһе (лат. Gymnadénia) — әшәлсә һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлектәр заты.

# Кәкүк әшәлсәһе
## Таралышы

10 төрө билдәле, Евразияның, Төньяҡ Американың уртаса бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда 2 төрө үҫә. Таулы болондарҙа, урман аҡландарында, ҡыуаҡлыҡтар араһында, һирәкләнгән урмандарҙа, түбән ятҡан һаҙлыҡтарҙың ситтәрендә һәм тау тундраларында үҫәләр. Оҙонмөгөҙ кәкүк әшәлсәһе Башҡортостан Республикаһының бөтә биләмәһендә, еҫле әшәлсә Салауат районының Арҡауыл һәм Лағыр һаҙлыҡтарында осрай. Декоратив үҫемлек, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Ике төрө лә Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.

# Кәкүк әшәлсәһе
## Ботаник өылыҡһырлама

Бер аҙ тығыҙланған бармаҡса-айырсалы бүлбеләре булған күп йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, нескә, 15—65 см бейеклектә. Япраҡтары тар, буй бөкләнгән, ҡыяҡ, таҫмалы‑ланцет формаһында (оҙонмөгөҙ кәкүк әшәлсәһе киңерәк). Сәскәләре ваҡ, хуш еҫле, асыҡ алһыу зәңгәр, алһыу зәңгәр, ҡуйы ҡыҙыл төҫтә. Оҙонмөгөҙ К.ә. сәскә эргәлегенең тышҡы әйләнәһенең өҫкө япраҡтары һәм эскеһенең 2 япрағы торҡа барлыҡҡа килтерәләр, ирене тупаҡ, тигеҙ тиерлек 3 айырсалы, типкесе еп һымаҡ, мөгөҙ формаһында. Еҫле әшәлсә ирененең урта ҡалаҡсаһы оҙонораҡ, типкесе ҡыҫҡа, цилиндр формаһында. Сәскәлеге — цилиндр формаһындағы башаҡ. Июнь—июлдә сәскә ата. Емеше — ҡумта, август—сентябрь өлгөрә.
# Грузия гимны

Грузия Республикаһының Дәүләт гимны — байраҡ һәм герб менән бер рәттән Грузияның төп дәүләт символы. Гимн көйө Захарий Палиашвилиның "Даиси" һәм "Абессалом һәм Этери" операларынан алынған. Тексттың төп авторы — билдәле грузин шағиры Давид Маградзе.

# Грузия гимны
## Гимн тексы

| Грузинса текст | Транслитерация | Урыҫсаға һүҙмә-һүҙ тәржемә |
| თავისუფლება ჩემი ხატია სამშობლო, სახატე მთელი ქვეყანა, განათებული მთა-ბარი, წილნაყარია ღმერთთანა. თავისუფლება დღეს ჩვენი მომავალს უმღერს დიდებას, ცისკრის ვარსკვლავი ამოდის ამოდის და ორ ზღვას შუა ბრწყინდება, და დიდება თავისუფლებას, თავისუფლება დიდებას! | Чеми хатиа самшобло, сахатэ мтэли квэкана, ганатэбули мта-бари, цилнакариа гмерттана. Тависуплэба дгэс чвэни момавалс умгэрс дидэбас, цискрис варсквлави амодис амодис да ор згвас шуа брцкиндэба, да дидэба тависуплэбас, тависуплэбас дидэба! | Моя икона — это моя родина, Иконостас её — весь мир, Освещённые горы и долины, Разделённые меж равными Богу Свобода сегодняшняя наша Поёт нашему будущему во Славу, Звезда рассвета поднимется И засветит меж двух морей, Слава свободе, Свободе слава! |
# Лек-Ю

Лек-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының уң ярына тамағынан 134 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Лек-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047771
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004777
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 1846 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1846 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1846 MDCCCXLVI |
| Юлиан стилендә | 1845—1846 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2598—2599 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7354—7355 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5606—5607 ה'תר"ו — ה'תר"ז |
| Мосолман календары | 1262—1263 |
| Боронғо әрмән календары | 1295 ԹՎ ՌՄՂԵ |
| Ҡытай календары | 4542—4543 乙巳—丙午 синяя змея — красный конь |
| Эфиопа календары | 1838—1839 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1902—1903 |
| - Шака самват | 1768—1769 |
| - Кали-юга | 4947—4948 |
| Иран календары | 1224—1225 |
1846 йыл — кесаҙна көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Шоча (Пинега ҡушылдығы)

Шоча (Шеча) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының уң ярына тамағынан 518 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 120 км.

# Шоча (Пинега ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035718
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003571
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Коон-Ях

Коон-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Балык йылғаһының һул ярына тамағынан 130 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Коон-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049134
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204913
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ғиниәтуллин Марат Ғиндулла улы

Ғиниәтуллин Марат Ғиндулла улы (8 март 1953 йыл) — ғалим-зоотехник. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1999), профессор (2006), 1989—1991 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтының умартасылыҡ кафедраһы мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2005).

# Ғиниәтуллин Марат Ғиндулла улы
## Биографияһы

Марат Ғиндулла улы Ғиниәтуллин 1953 йылдың 8 мартында Үзбәк ССР-ының Әндижан өлкәһе Балыкчи районы Балыкчи ауылында тыуған.
1975 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтының (хәҙерге Башҡорт дәүләт аграр университеты) зоотехния факультетын отличие менән тамамлай. Академик Д. Т. Шәкировтың уҡыусыһы.
1979—1981 йылдарҙа умартасылыҡ ғилми-тикшеренеү институтында көндөҙгө бүлектә аспирант (Рыбное ҡалаһы), унда 1982 йылдан кесе, ә 1985-88 йылдарҙа өлкән ғилми хеҙмәткәр була. 1986 йылда Мәскәүҙә Тимирязев исемендәге ауыл хужалығы академияһында «Бал ҡорттарын йыл әйләнәһенә павильондарҙа тотоу» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1988 йылдан үҙе белем алған юғары уҡыу йортонда уҡыта, унда 1989—1991 йылдарҙа умартасылыҡ һәм зоология кафедраһы мөдире, 2002 йылдан мал үрсетеү һәм умартасылыҡ кафедраһында профессор, хәҙер умартасылыҡ, хайуандарҙы үрсетеү һәм шәхси зоотехния кафедраһы профессоры, университетта докторлыҡ диссертация советы Д 220.003.03 ғилми секретары булып тора. Бер үк ваҡытта Башҡортостандың бал ҡорто һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәге директорының фәнни эштәр буйынса урынбаҫары булып эшләй.
1999 йылда «Бал ҡорттарын комплекслы файҙаланыу технологияһының теоретик һәм практик аспекттары: Apis mellifera L.» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
Апитерапия өлкәһендә эшләй.
Өс фән кандидаты әҙерләгән.
Башҡортостан Республикаһы умартасылар һәм апитерапевтар Ассоциацияһы вице-президенты, «Прополис» гәзитенең баш мөхәррире, «Умартасылыҡ һәм апитерапия» журналының редколлегия ағзаһы.
Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2005). Шулай уҡ Башҡортостан Республикаһы ауыл хужалығы Министрлығының (2003, 2005), Башҡорт дәүләт аграр университетының (2003, 2013) Маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнгән.

# Ғиниәтуллин Марат Ғиндулла улы
## Төп хеҙмәттәре

200-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән 8 китап, монографиялар, практикумдар, уҡыу әсбаптары авторы, 2 патентҡа эйә.
* Комплексное использование пчелиных семей (рекомендации) / А. М. Ишемгулов, М. Г. Гиниятуллин, И. И. Буранбаев и др. — Уфа, 2004. — 48 с.
* Практикум по переработке продуктов пчеловодства: учеб. пособие. — Уфа: БГАУ, 2008. — 95 с .
* Практикум по производству продуктов пчеловодства: учеб. пособие / М. Г. Гиниятуллин, Н. М. Губайдуллин, А. А. Саттарова. — Уфа: БГАУ, 2008. — 120 с.
* Гиниятуллин М. Г., Ишемгулов А. М., Мишуковская Г. С., Туктаров В. Р. Пчеловодство Башкортостана. — Уфа, 2012.
* Смольникова Е. А., Гиниятуллин М. Г., Шелехов Д. В. Практикум по биологии пчелиной семьи. — Уфа, 2012.
* Гиниятуллин М. Г., Саттарова А. А. Практикум по производству продуктов пчеловодства. — Уфа, 2013.
# Сабитов Камил Басир улы

Сабитов Камил Басир улы (15 май 1951 йыл) — ғалим-математик, юғары мәктәп эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2006), физика-математика фәндәре докторы (1992), профессор (1993), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1999), Рәсәй Федерацияһының почетлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2001), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1996).

# Сабитов Камил Басир улы
## Биографияһы

Камил Басир улы Сабитов 1951 йылдың 15 майында БАССР-ҙың Стәрлебаш районы Елембәт ауылында тыуа.
1973 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын тамамлай.
1992 йылдан Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының физика-математика факультеты деканы (1992—2007); Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы Стәрлетамаҡ филиалының ойоштороусы директоры (1995), директоры (1996 йылдан) булып эшләй.
Сабитовтың фәнни эшмәкәрлек йүнәлештәре: тауышҡа тиклемге һәм тауыш эргәһендәге газ динамикаһы математикаһы, ҡатнаш типтағы дифференциаль тигеҙләмәләрҙең сик буйы мәсьәләләре, интеграль тигеҙләмәләр, махсус функция.
Сабитовтың уҡыусылары араһында — 3 фән докторы һәм 20-нән ашыу фән кандидаты.

# Сабитов Камил Басир улы
## Хеҙмәттәре

Сабитов Камил Басир улы — 160-тан ашыу ғилми хеҙмәт авторы.
Уравнения математической физики. М.: Высшая школа, 2003.
Функциональные, дифференциальные и интегральные уравнения. М.: Высшая школа, 2005.
К теории уравнений смешанного типа с двумя линиями изменения типа. Уфа: Гилем, 2006.
Кожанов А. И., Калиев И. А. Сабитов Камиль Басирович // Физико-математическому факультету — 50 лет. Сборник статей, посвященный юбилею СГПИ / Уфа: Гилем, 2004.

# Сабитов Камил Басир улы
## Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1999)
* Рәсәй Федерацияһының почетлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2001)
* Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1996).
# Шулдат

Шулдат — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тюхтет йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Шулдат
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200019535
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201953
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ғәзәли Сәлимә

Ғәзәли Сәлимә (рус. Салима Гезали, франц. Salima Ghezali; 1958, Буира, Француз Алжирында тыуған) — алжир хоҡуҡ яҡлаусыһы, журналистка, яҙыусы һәм сәйәсмән. Сахаров исемендәге һәм Улоф Пальме премиялары лауреаты (1997).

# Ғәзәли Сәлимә
## Биографияһы

Ғәзәли Сәлимә 1958 йылда Француз Алжирында тыуған. 1980-се йылдарҙа ул алжир феминист хәрәкәтенә ҡушылып китә. Үҙенең һүҙҙәре буйынса, уның быуынын Алжирҙың үҙаллылыҡ өсөн һуғышында ҡатнашҡан ҡатын-ҡыҙ һалдаттар өлгөһө илһамландыра һәм ҡатын-ҡыҙ тиң хоҡуҡлы булырға тейеш икәнлегенә инандыра . Ул педагог белеме ала һәм профсоюз эшмәкәрлегенә тотона .
Ғәзәли — ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтары, демократия һәм кеше хоҡуҡтарын өсөн көрәш активисткаһы, «Европа һәм Мәғриб ҡатын-ҡыҙҙары» (франц. Femmes d'Europe et du Maghreb) ассоциацияһына нигеҙ һалған, Ҡатын-ҡыҙҙар үҫешенә булышлыҡ итеү ассоциацияһы президенты, NYSSA ҡатын-ҡыҙҙар журналы мөхәррире. 1993 йылда Алжир La Nation аҙналыҡ баҫмаһы мөхәррире булып китә.
1991 йылда Алжир граждандар һуғышы барышында Сәлимә Ғәзәли пацифистар позицияһында тора. La Nation кеше хоҡуҡтарын һәм һүҙ азатлығын яҡлап, хөкүмәт эшмәкәрлеген дә, исламсылар эшмәкәрлеген дә тәнҡитләп тора. 1996 йылда аҙналыҡ тыйыла. 2011 йылда ул яңынан интернетта сығарыла башлай. Ғәзәли эшмәкәрлеге өсөн күп бүләктәргә лайыҡ була.
2017 йылдың майында Ғәзәли Социалистик көстәр фронтынан депутат итеп һайлана. 2018 йылдың 23 сентябрендә Әхмәт Ғәид Сәләхҡә асыҡ хат менән мөрәжәғәт иткәндән һуң мандатынан мәхрүм ителә.

# Ғәзәли Сәлимә
## Бүләктәре

* Prix du Club de la Presse (1995)
* ru:Премия имени Сахарова (1997)
* ru:Премия Улофа Пальме (1997)
* Theodor Haecker Price (1999)

# Ғәзәли Сәлимә
## Библиография

* Les amants de Shahrazade (1999)
* Jours intranquilles (2009)
# Урман Шишмәһе

Урман Шишмәһе рус. Лесная Шешма— Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Шешма йылғаһының уң ярына тамағынан 212 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Урман Шишмәһе
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шишмә йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000212112100003556
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100355
* Бассейн коды — 11.01.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ильдан

Ильдан — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Выя йылғаһының һул ярына тамағынан 137 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ильдан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300013685
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301368
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Затон (Өфө)

Затон — Өфөнөң көнбайышындағы йоҡо биҫтәһе. Ағиҙел йылғаһының иҫке йырҙаһы буйлап урынлашҡан. Ленин районына ҡарай. РЭБОР заводы райондың тарихи үҙәге була, ул әле лә бар, хәҙер Суднолар ремонтлау һәм суднолар төҙөү заводы тип атала, йылғаның йөҙөү составын реконструкциялау һәм ремонтлау менән шөғөлләнә. Ағиҙелдең иҫке йырҙарһында Башҡортостан йылға пароходлығының ҡышҡы туҡталҡаһы урынлашҡан. Затон элек йылғасылар биҫтәһе була. Бында Өфөләге берҙән-бер командалыҡ йылға училищеһы бар, бер аҙ ваҡыт вертолет училищеһы эшләп ала.
Затон территорияһында 4 мең йыл элек кешеләр төйәкләнгән. Затон торамаһы шул осорға ҡарай (бронза дәүере, бура мәҙәниәте). Ул Затондың көньяҡ-көнбайышында Союз урамындағы йорттар территорияһында, Ағиҙел йылғаһының һаҙамыҡлы иҫке йырҙаһы эргәһендә урынлашҡан булған. Торама территорияһы әлеге ваҡытта һөрөлгән һәм баҡсаларға әүерелгән. Бында күп кенә балсыҡ әйберҙәр табылған.
Төбәктә 3 урта мәктәп (№ 4, 46, 128-се лицейҙар), спорт йүнәлешле мәктәп-интернат бар. 2016 йылда Затонды Өфө менән тоташтырған икенсе күпер файҙаланыуға индерелгән.

# Затон (Өфө)
## Киләсәге

2020 йылға Затон Башҡортостан урмансылары исемендәге урман паркы һәм трамплин аҫтынан үткән тоннель аша Ҡариҙелдең аръяғы менән тоташтырыласаҡ һәм М5, М7 трассаларына сығыу мөмкинлеге аласаҡ.
2020 йылдан һуң Затонды Черниковка биҫтәһе менән бәйләү планлаштырыла.
# Лымбака-Яха

Лымбака-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 91 км.

# Лымбака-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046489
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304648
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Верхненильдина

Верхненильдина — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Берёзово районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628145, ОКАТО коды — 71112928002.

# Верхненильдина
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Верхненильдина
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Ҡушйылға (Яманйылға ҡушылдығы)

Ҡушйылға — рус. Кушу-Елга - Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яманйылғаның уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ҡушйылға (Яманйылға ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020964
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102096
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Крахалиха

Крахалиха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 121 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Крахалиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009600
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100960
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Әминев Ағзам Яхъя улы

Әминев Ағзам Яхъя улы (1 февраль 1933 йыл — 15 февраль 2015 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы (19 октябрь 1994 йыл), ҡурайсы

# Әминев Ағзам Яхъя улы
## Биографияһы

Ағзам Яхъя улы Әминев 1933 йылдың 1 февралендә БАССР-ҙың Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылында тыуа. Ғәлиәкбәр мәктәбенең 7 синыфын бөткәс, «Ҡыҙыл байраҡ» промартелендә эшләй. 1952 йылда армияға алына. Тымыҡ океанда матрос булып хеҙмәт итә. Армиянан һуң эшен промартелдә иҫәпсе булып дауам итә. Промартель бөтөрөлгәс, Фрунзе исемендәге колхозда радиоузелдә эшләй. 1961 йылда Краснокама районы Никола-Березовка ауылында бер йыллыҡ урман мастерҙары курсында уҡый.
Ағзам Яхъя улы 1962 йылдың октябрендә Бөрйән районы Ғәҙелгәрәй участкаһында урман технигы булып эшләй башлай. 1963 йылдың мартынан Ағиҙел урмансылығының лесничийы ярҙамсыһы итеп күсерелә. Нөгөш урмансылығының контораһы Иҫке Собханғолдан Ғәлиәкбәр ауылына күсерелгәс, 1963 йылдың 15 июненән лесничий ярҙамсыһы, 1967 йылдан Нөгөш урмансылығының лесничийы итеп ҡуйыла. 1995 йылдың февраленә тиклем ошо вазифаны башҡара.

# Әминев Ағзам Яхъя улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Ул бәләкәйҙән ҡурай уйнай. 1969 йылда Башҡортостан ҡурайсылары менән (Бөрйән районынан 10 ҡурайсы) Ленинград, Мәскәү сәхнәләрендә сығыш яһай. Оҫта ҡурайсы ғүмеренең аҙаҡҡы йылдарына тиклем сәхнәлә сығыш яһай. Ҡурайға һөйөүен улдары һәм ейәндәренә рухи мираҫ итеп тапшыра алған.

# Әминев Ағзам Яхъя улы
## Ғаиләһе

Әминев Ағзам Яхъя улының оло улы Иҙел мәктәптә уҡыта, Ғәлиәкбәр ауыл советы башлығы була, хәҙер пенсияла. Шамил атаһы юлынан китә. Бөтә эшмәкәрлеге урмансылыҡҡа бәйле. Йәмил, Санкт-Петербургта урман академияһын бөтөп, Себерҙә эшләй. Әлфиә тормошон медицинаға бәйләй. Фәнил, Салауатта заводта эшләп, хәҙерге көндә хаҡлы ялда.

# Әминев Ағзам Яхъя улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы (19 октябрь 1994 йыл)