# Манас (аэропорт)

Манас халыҡ-ара аэропорты (ҡырғыҙ. Манас эл аралык аба майданы) — Ҡырғыҙстандың баш ҡалаһы Бишкәктең аэропорты. Ҡаланан төньяҡ-көнбайышҡа табан 23 км алыҫлыҡта Чуй өлкәһе территорияһында урынлашҡан. Яҙыусы Сыңғыҙ Айытматовтың башланғысы буйынса ҡырғыҙ эпосы геройы исеме менән аталған.
2014 йылға тиклем аэропортта АҠШ Хәрби-һауа көстәренең «Манас» авиабазаһы һәм транзит үҙәге урынлаша.

# Манас (аэропорт)
## Тарихы

1974 йылдың октябре — аэропорт бортында СССР Министрҙар Советы рәйесе А. Н. Косыгин булған Ил-62 самолетын ҡабул итә.
1975 йылдың 4 майы — Мәскәүҙең Домодедово аэропортына беренсе даими рейс яһала.
1981 йылдың октябре — баш ҡала аэропортының бөтә функциялары иҫке аэропорттан «Манас» аэропортына тапшырыла.
2001 йылдың апреле — «Манас халыҡ-ара аэропорты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ойошторола.

# Манас (аэропорт)
## Техник мәғлүмәттәр

«Манас» аэродромы «4Е» класына (ИКАО классификацияһы буйынса) ҡарай, бөтә типтағы һауа судноларын ҡабул итә ала. Осоу-ултырыу һыҙатының классификация һаны (PCN) 53/R/A/X/T. Аэродромдың метеорологик минимумы — 60×800 м. Майҙаны 242 000 м2 булған перронда уртаса һәм алыҫ араға осоусы самолеттар өсөн 38 туҡталҡа һәм 2 телескопик баҫҡыс бар.
Техник ресурстың бөтөүе, физик һәм әхлаҡи туҙыу сәбәпле, «Манас» аэродромында радиолокаторҙарҙы тулыһынса алмаштырыу талап ителә.

# Манас (аэропорт)
## Авиакомпаниялар һәм йүнәлештәр

2017 йылдың октябренә Манас аэропорты теҙмәһенә ярашлы түбәндәге авиакомпанияларҙың рейстары хеҙмәтләндерелә:
| Авиакомпания | Тәғәйенләнгән пункт |
| Air Astana | Алматы аэропортына Алматы |
| Air Astana осош яһала FlyArystan | Нурсултан Назарбаев аэропортына |
| Астана (2023 йылдың 2 майында тергеҙелә), Хәҙрәт Султан (аэропорт) | Төркөстан |
| Уральские авиалинии Ural Airlines | Кольцово (аэропорт) |
| Екатеринбург, Домодедово (аэропорт) | Мәскәү (Домодедово), Сочи (аэропорт) |
| Сочи | Air Kyrgyzstan |
| авиакомпании рейстары туҡтатылған | Avia Traffic Company |
| Алматы (аэропорт) | Алматы, Грозный (аэропорт) |
| Грозный, Дүшәнбе (аэропорт) | Дүшәнбе, Кольцово (аэропорт) |
| Екатеринбург, Ҡазан (аэропорт) | Ҡазан, Емельяново (аэропорт) |
| Красноярск, Домодедово (аэропорт) | Мәскәү (Домодедово), Толмачёво (аэропорт) |
| Новосибирск, Пулково (аэропорт) | Санкт-Петербург, Сургут (аэропорт) |
| Сургут, Ош, Воронеж (аэропорт) | Воронеж, Краснодар, Стамбул (Ататөрк). |
| Аэрофлот | Шереметьево |
| Мәскәү, Пулково (аэропорт) | Санкт-Петербург |
| Азимут | Ростов-На-Дону |
| Шанхай, Анталья | Tez Jet Airlines |
| Баткен, Ош, Исфана | Tajik Air |
| Дүшәнбе (аэропорт) | Дүшәнбе |
| flydubai | Дубай (аэропорт) |
| Дубай (Халыҡ-ара) | {{{60}}} |

# Манас (аэропорт)
## Авиакомпаниялар һәм йүнәлештәр
### Йөк рейстары

| Авиакомпания | Тәғәйенләнгән пункт |
| MNG Airlines | Алматы (аэропорт) |
| Алматы | Silk Way Airlines |
| Баку (аэропорт) | Баку, Дивопу (аэропорт) |
| Урумчи, Гонконг, Шанхай | Turkish Airlines Cargo |
| Алматы (аэропорт) | Алматы, Дели (аэропорт) |
| Дели, Чхеклапкок (аэропорт) | Гонконг, Инчхон (аэропорт) |
| Сеул (Инчхон), Ататюрк (аэропорт) | Стамбул (Ататюрк), Шанхай. Гуанчжоу, |
| Uzbekistan Airways | Навои (аэропорт) |
| Навои | Air ACT |
| Ататюрк (аэропорт) | Стамбул (Ататөрк) |

# Манас (аэропорт)
## Етәкселек

Аэропорт акциялары түбәндәге шәхестәргә ҡарай:
* 79,05 % — Ҡырғыҙстан Республикаһы Хөкүмәте Дәүләт мөлкәте менән идара итеү фонды ҡарамағында.
* 8,46 % — Ҡырғыҙ Республикаһының социаль фонды ҡарамағында.
* 12,48 % — башҡа юридик һәм физик шәхестәрҙә.

# Манас (аэропорт)
## «Манас» аэропорты төркөмө

«Манас Халыҡ-ара аэропорты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә 11 аэропорт ҡарай: 5 халыҡ-ара һәм 6 төбәк, шул иҫәптән:
* Манас халыҡ-Ара аэропорты (Бишкәк)
* Баткен халыҡ-ара аэропорты
* Ҡаракол халыҡ-ара аэропорты
* Ош халыҡ-ара аэропорты
* Ысыҡкүл Халыҡ-ара аэропорты
* Джалал-Абад аэропорты
* Исфана аэропорты
* Казарман аэропорты
* Нарын аэропорты
* Талас аэропорты
* Каруан (Кербен) аэропорты

# Манас (аэропорт)
## Бәхетһеҙ осраҡтар һәм һәләкәттәр

* 2002 йылдың 22 октябрендә Мәскәүҙән (Домодедово) техник рейс башҡарған Рәсәйҙең «Третьяково» авиакомпанияһының Ил-62 самолеты ергә төшкәндә экипаждың тупаҫ хаталары арҡаһында осоу-ултырыу һыҙатынан сығып китә һәм емерелә.
* 2006 йылдың 26 сентябрендә «Алтын Эйр» авиакомпанияһының Ту-154 самолеты осоу-ултырыу һыҙатында Американың KC-135 яғыулыҡ ҡойоусыһына ҡанаты менән тейә. Ту-154 самолеты имен генә ергә төшә ала, ә яғыулыҡ ҡойоусы машина яна.
* 2008 йылдың 24 авгусында Iran Aseman Airlines авиакомпанияһы идара иткән «Итек Эйр» Boeing 737—200 самолеты Манас аэропортынан 2 км алыҫлыҡта һәләкәткә осрай.
* 2017 йылдың 16 ғинуарында Turkish Airlines авиакомпанияһының Boeing 747-400F самолеты ергә төшкәндә һәләкәткә осрай.
* 2018 йылдың 1 мартында 107-се Бишкәк-Баткен рейсын башҡарған British Avro RJ85 самолеты, двигателенең эштән сығыуы сәбәпле, Бишкәк ҡалаһының Манас аэропортына ултырырға мәжбүр була.