# Верещагин Николай Кузьмич

Верещагин Николай Кузьмич (21 ноябрь 1908, Новгород губернаһы Петровка ауылы — 27 октябрь 2008, Санкт-Петербург) — СССР һәм Рәсәй зоологы, палеонтологы, биолог-һунар хужалығын алып барыу буйынса белгес, мамонтология өлкәһендә белгес, биология фәндәре докторы (1954), профессор (1970), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре.

# Верещагин Николай Кузьмич
## Биографияһы

Николай Кузьмич Верещагин 1908 йылдың 21 ноябрендә Новгород (хәҙер Вологда) губернаһының Пертовка ауылында тыуа, ул, уның һүҙҙәре буйынса, «1939 йылға тиклем булған һәм Шексна йылғаһының уң ярында, Череповец ҡалаһынан 35 километр түбән урынлашҡан» һуңынан Рыбинск һыуһаҡлағысы аҫтында ҡала. Николай Кузьмич дворян нәҫеленән, Вологда майын уйлап табыусы Николай Васильевич Верещагиндың ейәне була.
Буласаҡ ғалим йәш сағынан һунарсылыҡ менән мауыға, уның үҙ һүҙҙәре буйынса, һунарға 9 йәшендә үк 8-10 км алыҫлыҡҡа йөрөй.
1924 йылда Верещагин Череповец педагогия техникумын, ә унан һуң Мәскәү зоотехния институтын тамамлай. 1930 йылдан алып 1935 йылға тиклем осорҙа Мәскәү өлкәһендә тәжрибә йәнлек фермалары мөдире һәм ҡиммәтле тире әҙерләү хужалығы һәм пант болансылығы ғилми-тикшеренеү институтында ғилми хеҙмәткәр, артабан йыл дауамында Ленинград Арктика институтында хеҙмәткәр булып эшләй.
1936—1948 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Әзербайжан филиалы Зоология институтының фәнни хеҙмәткәре була, бында 1939 йылда кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. Зоология институтында эшләгән ваҡытта Николай Кузьмич Баҡы дәүләт университетында уҡыта, ә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Әзербайжан чумаға ҡаршы станцияһына мобилизациялана.
1948 йылда Верещагин Ленинград Зоология институтында докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, ә 1970 йылда ғилми профессор дәрәжәһен ала. 1970 йылдан Арктиканың палеофаунаһын тикшереү менән шөғөлләнә, Берелёх йылғаһында мамонттар зыяратын һәм мамонт балаһы Диманы өйрәнә, СССР Фәндәр академияһы президиумы ҡарамағындағы мамонттарҙы тикшереү буйынса комитет рәйесе була.
Һуңғы йылдарҙа Рәсәй фәндәр академияһы Мамонттар комитетының почетлы рәйесе булып тора
Николай Кузьмич ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем әүҙем тормош алып бара: 99 йәшендә Кенияға экспедицияға «ҡанһыҙ сафариға» бара, ғилми эш менән шөғөлләнә.

# Верещагин Николай Кузьмич
## Ғилми хеҙмәттәр

Ғалим бөтәһе 500-гә яҡын тикшеренеү эше яҙа, улар фәнни хеҙмәттәр йыйынтыҡтарында һәм журналдарҙа ғына баҫылмай, ә үҙаллы баҫма булып та сығарыла , улар араһында «Записки палеонтолога. По следам предков», «Зоологические путешествия», «Млекопитающие Кавказа», «Почему вымерли мамонты» һәм башҡалар бар.

# Верещагин Николай Кузьмич
## Ғилми хеҙмәттәр
### Китаптары

* Верещагин Н. К. Млекопитающие Кавказа: История формирования фауны. — М.; Л.: Изд-во АН СССР, 1959. — 704 с.
* Макридин В. П., Верещагин Н. К. и др. Крупные хищники и копытные звери. — М.: Лесная промышленность, 1978. — 304 с. — 35 000 экз.
* Верещагин Н. К., Русаков О. С. Копытные Северо-Запада СССР: история, образ жизни и хозяйственное использование. — Л.: Наука, 1979. — 312 с. — 1700 экз.
* Верещагин Н. К. Почему вымерли мамонты. — Л.: Наука, 1979. — 200 с. — 50 000 экз.
* Верещагин Н. К. Записки палеонтолога: По следам предков / Отв. ред. акад. В. Е. Соколов. — Л.: Наука, 1981. — 168 с. — (Человек и окружающая среда). — 100 000 экз.
* Верещагин Н. К. Зоологические путешествия. — Л.: Наука, 1986. — 200 с. — (Человек и окружающая среда). — 73 000 экз.
* Верещагин Н. К. От ондатры до мамонта: Путь зоолога. — СПб.: Астерион, 2002. — 336 с. — ISBN 5-94856-005-8.

# Верещагин Николай Кузьмич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре исеме (1997) — фәнни эшмәкәрлегендә ҡаҙаныштары өсөн;
* Петр академияһының почетлы академигы
* Мәскәү тәбиғәтте һынаусылар йәмғиәте лауреаты

# Верещагин Николай Кузьмич
## Хәтер

* Хатангала 1999 йылдан профессор Верещагин исемендәге музей эшләй
* 2008 йылда Николай Кузьмич Верещагиндың 100-йыллығына Череповец ҡалаһының 12-се телевизион каналы ғалим тураһында фильм төшөрә.
* Ғалим хөрмәтенә мәмерйә арыҫланының төрсәһе — Көнсығыш-Себер арыҫланы аталған (лит. Panthera leo vereshchagini).