yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лиллехаммер

Ли́ллехаммер (шулай у Лиллегаммер, норв. Lillehammer) — Норвегиялағы Оппланн губернаһындағы ҡала һәм коммуна.

# Лиллехаммер
## Географияһы

Лиллехаммер Эйер ҡалаһынан көрьяҡтараҡ, Гёусдал ҡалаһынан көньяҡ-көнсығышта һәм Йёвик ҡалаһынан төньяҡтараҡ урынлашҡан.
Был ҡалалар барыһы ла Оппланеның муниципалеттары булып тора. Лиллихамер Осло/Гардермуэн аэропортынан 145 км алыҫлыҡта ята.
Шулай уҡ, баш ҡала Ослонан 180 км алыҫлыҡта. Лиллихамерға барыуҙың иң еңел ысулы тимер юл хәрәкәте менән барыу тора.
Юлда үткән ваҡыт 1 сәғәт 45 мин., — поездар көн һайын бер сәғәт арауығында йөрөп тора. Ҡала аша Е6 шоссеһы уҙа.
Ҡалала сағыштырмаса ҡоро континенталь климат.

# Лиллехаммер
## Тарих

Ҡала биләмәһенә кешеләр тимер быуатында уҡ килеп ултырғандар. Боронғо сагаларҙа ҡала Литликаупангр (ҙур булмаған һатыу урыны) исеме менән телгә алына, йәки Литлихамарр (бәләкәй Хамар).
Был исем ҡаланы Хамар епархияһынан айырыу өсөн бирелгән.
1390 йылда ҡала урыны үҙидара органы үҙәге булараҡ та телгә алынған. 1880 йылдарҙа бында бик йәнле баҙар булған.
1827 йылдың 27 авгусында Лиллехаммер сауҙа ҡалаһы хоҡуғын алған. Был осорҙа уның сиктәрендә 50 рәсми теркәлгән халыҡ йәшәгән.
1973 йылда Лиллехамерҙа израиль разведкаһының операцияһы арҡаһында Марокко ашнаҡсыһы Бучикхи Әхмәд атып үлтерелә.
Уны яңылыш мюнхен терактында ҡатнашыусы «Ҡара сентябрь» террористик төркөмө лидеры Саламех Хәсән тип ҡабул итәләр..
1994 йылда Лиллехамерҙа Ҡышҡы Олимпия уйындары 1994 уҙғарыла. Ҡала бар төр спорт уйындарын үткәреүгә яраҡлы үҙәк тип табыла.
2016 йылда Лиллехамерҙа Ҡышҡы үҫмерҙәр Олимпия уйындары 2016 уҙа.

# Лиллехаммер
## Инфраструктура

Ҡаланың үҙәге XIX быуат аҙағынан һаҡланған. Ағастан төҙөлгән ҡоролмалар, Мьёса (Mjøsa) күленең төньяҡ өлөшөн һәм Логен (Lågen) йылғаһының тауҙар менән уратып алған яғында күркәм күренеш барлыҡҡа килтерә.
Үҙәк урамда променад, магазин, ҡәһүәхана, ресторандар бар.

# Лиллехаммер
## Иҫтәлекле урындар

* 185 ҡоролманан торған Маихёугендың асыҡ һауалағы этнографик музейы.
* Художестволы (нәфис) музей
* Норвегия автомобилдәр музейы
* Бик боронғо хәҙерге ваҡытта ла сафта булыусы тәгәрмәсле пароход, ул һыуға1856 йылда төшөрөлгән
* Шушен — тау саңғыһы үҙәге һәм курорт. Ул Лиллехамер үҙәгенән 20 км көнсығышта таулы- урманлы массивта урынлашҡан.

# Лиллехаммер
## Иҫтәлекле урындар
### Олимпия объекттары

* «Лисгардсбаккен» трамплин комплексы
* Лиллехаммерҙың Сана-бобслей трассаһы
* Håkons Hall|Аренаһы
* |Kanthaugen фристайл үҙәге

# Лиллехаммер
## Билдәле шәхестәре

* Квецинский Михаил Фёдорович — хәрби етәксе, генштаб генерал-лейтенанты. Төньяҡ Аҡтар хәрәкәте ҡатнашыусыһы. 1920 йылдан Лиллехамерҙа йәшәгән, ҡала һыра ҡайнатыу йортонда эшләгән һәм таксомотор йөрөткән. 1923 йылдың 31 мартында үлгән.

# Лиллехаммер
## Факттар

* 2012 йылда АҠШ-Норвегия «Лиллехаммер» телесериалы төшөрөлә. Уның төп геройы Нью-Йорктан йәш булмаған гангестр була.
* 2 сезонлы 15 сериялы «Металлопокалипсис» сериалының Dethklok төркөмө бер ҡатнашыусының атаһы менән хушлашыу өсөн Лиллехаммерға килә.
# Овраг Красный

Овраг Красный — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Ростов өлкәһе, Белгород өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Россошь йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Овраг Красный
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Павловск ҡалаһынан Хопёр йылғаһы ҡушылғанға тиклем, Подгорная йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010101212107000004447
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000444
* Бассейн коды — 05.01.01.012
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Грачи (Калитвенца ҡушылдығы)

Грачи (Каменная) — Рәсәй йылғаһы. Ростав өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Калитвенец йылғаһының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Грачи (Калитвенца ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Донец (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Северский Донец (һыу бассейнының Рәсәй бүлеге), йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400512107000013990
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001399
* Бассейн коды — 05.01.04.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡупшыҡайҙар

?Ҡупшыҡайҙар :
| Черноголовый щегол | Американский чиж |
| Чиж | Обыкновенная зеленушка |
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Турғай һымаҡтар |
| Подотряд: | Һайраусы турғайҙар |
| Ғаилә: | Алаҡас турғай һымаҡтар |
| Ырыу: | Ҡупшыҡайҙар |
Латинса исеме :
Carduelis Brisson, 1760 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 179225 NCBI 36252 |
Көйәҙ турғайҙар, ҡупшыҡайҙар, һылыуҡас турғайҙар — Европала, Азияның көньяғында һәм Төньяҡ Африкала йәшәй торған, аҡ, ҡара, көрән-ҡыҙыл, аҡһыл-көрән һәм һары төҫтәр ҡатыш ала булған һайраусы турғайҙар ырыуы.
Ағас һәм ҡыуаҡтарҙа, яр буйындағы үләнле әрәмәлектә оялайҙар. Баҡсалардҙа һәм парктарҙа йәшәйҙәр. күсмә ҡоштар. Һары башлы кәрлә турғай йыл дауамында йәшәй. Һоро, ҡоңғорт, йәшкелт-һары төҫтә булалар. Кескенә башлы, нескә тура суҡышлы. Ҡанаттары төрлө ҙурлыҡта. Түңәрәкләнеп килгән йә иһә киртләч ҡойроҡло. Әрәмә сыпсыҡтары йәшерен тормош алып бара, уларҙы һайрауҙары буйынса, фәҡәт оялау һәм бала сығарыу ваҡытында ғына күрергә мөмкин. Әлеге ҡоштарҙың оялары яһалыуы һәм урынашуы буйынса күп төрлө. Күбеһенсә — асыҡ, каса һымаҡ. Ерҙән бейек түгел — ағас һәм ҡыуаҡлыҡтарҙың ҡыуыш кәүсәһендә (әрәмә турғайы) йәки оҙон үлән һабаҡтары араһында (ҡамыш турғайы) урынлашалар. Ҡарағай турғайы ер өҫтөндәге ояларын эргәһенән керә торған ҡыуыш формаһында яһайҙар. 4—7 йомортҡа һалалар. Ҡамыш һәм ҡарағай турғайҙары бары тик хайуан аҙыҡтары: бөжәктәр һәм уларҙың личинкалары, үрмәксе һымаҡтар, ваҡ моллюсклар менән, ә ҡалғандары еләк һәм ваҡ сүп үлән орлоҡтары менән туҡланалар. Зарарлы бөжәктәрҙе юҡ итәләр. Август аҙағында әрәмә турғайҙары ҡышлау өсөн осоп китә башлайҙар.

# Ҡупшыҡайҙар
## Сығанаҡ

* Татар энциклопедияһы. — Ҡазан, 2008 2013 йыл 7 декабрь архивланған. (тат.)
# Евлыч-Юган

Евлыч-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Собь йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Евлыч-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031968
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303196
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Яны-Ху-Юм

Яны-Ху-Юм — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сысконсын-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Яны-Ху-Юм
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028336
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302833
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Хәлилов Мәүлитбай Рамаҙан улы

Хәлилов Мәүлитбай Рамаҙан улы (2 декабрь 1952 йыл) — СССР һәм Рәсәй скульпторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2003).

# Хәлилов Мәүлитбай Рамаҙан улы
## Биографияһы

Мәүлитбай Рамаҙан улы Хәлилов 1952 йылдың 2 декабрендә Башҡорт АССР-ының Ишембай ҡалаһында тыуа.
1981 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтының (хәҙер — М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты) художество-графика факультетын тамамлай. Диплом эше — «Әсәй» скульптураһы була.
1995 йылдан РФ Рәссамдар союзы һәм «Артыш» ижади берекмәһе ағзаһы.
Скульпторҙың ижад өлгөләре М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында (Өфө), Учалы тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейында, «Янғантау» картиналар галереяһында (Салауат районы, «Янғантау» курорты) һаҡлана.

# Хәлилов Мәүлитбай Рамаҙан улы
## Ижады

Башҡортостандың Дүртөйлө районында шағир Назар Нәжмигә дүрт метр ярымлыҡ мәрмәр һәйкәл; Өфөләге «Ҡашҡаҙан» ял һәм мәҙәниәт паркында «Яңғыҙ романтик» скульптура төркөмө.
2018 йылда Р. Ф. Ғәбиҙуллина менән берлектә Ишембай ҡалаһында З. А. Космодемьянская һәйкәлен тергеҙә.

# Хәлилов Мәүлитбай Рамаҙан улы
## Күргәҙмәләре

Мәүлитбай Рамаҙан улы Хәлилов 1982 йылдан республика, декада, зона, төбәк-ара, Бөтә Рәсәй, Бөтә союз һәм халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнаша.

# Хәлилов Мәүлитбай Рамаҙан улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2003)
* Назар Нәжми исемендәге премия лауреаты (2003).
# Хильберсдорф (Тюрингия)

Хильберсдорф (Тюрингия) (нем. Hilbersdorf (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 220 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,01 км². Диңгеҙ кимәленән 300 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7580 һәм автомобиль коды — GRZ.
# Пырьях

Пырьях — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Ханты-Мансийск райондағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 243 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628503, ОКАТО коды — 71129924003.

# Пырьях
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 243 |

# Пырьях
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Бәшәләй һөйәге

Бәшәләй һөйәге (лат. metatarsus, рус. Плюсна) — аяҡ башының үксә менән бармаҡтар араһы өлөшө, биш көпшәле һөйәктән тора.
# Магний

Магний — ер ҡабығында таралышы буйынса алтынсы урында тороусы (кислород, кремний, алюмин, тимер һәм кальцийҙан ҡала) элемент.

# Магний
## Тарихи белешмә

XIX быуат башында инглиз ғалимы Һемфри Дэви (1778—1829) магний табыу өсөн бик күп тырышлыҡ һала, ләкин уның күп ынтылыштары емешһеҙ була. Шулай ҙа ул уңышҡа өлгәшә — Дэви еүеш магнезияны (MgSO₄) терегөмөш оксиды менән бутай, ҡатнашманы платина пластинкаға һала һәм уның аша ток үткәрә; амальгаманы йылытып терегөмөштән арындыра һәм яңы металл таба.
Дэви металлды magnium тип атай.
Металлик магнийҙы еңелерәк табыу ысулын 1828 йылда А. Бюсси аса. Ул һыуһыҙ MgCl₂ менән калий ҡатнашмаһын быяла көпшәлә йылытып, магнийҙы таба. Был реакцияла калий ҡушылманан магнийҙы ҡыҫырыҡлап сығара һәм калий хлориды менән магний барлыҡҡа килә. Был алым 19-сы быуат аҙағына тиклем ҡулланыла, шунан һуң электролитик ысул табыла.

# Магний
## Физик һәм химик үҙенсәлектәре

Магний — көмөшһыу-аҡ ялтырауыҡ металл. Ул сағыштырмаса йомшаҡ һәм пластик, яҡшы электр һәм йылылыҡ үткәргесе. Һауала оксидтан тороусы яры менән ҡаплана. Магнийҙың тығыҙлығы 1,739 г/см³ (20⁰ С та); иреү һәм ҡайнау температуралары 651⁰ С һәм 1107⁰ С; электр үткәреүсәнлеге 22 (Hg=1). Магний 600—650⁰ С та ялҡынлана һәм MgO, өлөшләтә Mg 3 N 2 барлыҡҡа килә. Магний электр тогын насар үткәрә.

# Магний
## Тәбиғәттә таралышы

Литосферала магний 2,1 % -ты алып тора. Тәбиғәттә магний ҡушылмаларҙа ғына осрай, ул карбонаттар, силикаттар һ.б. төҙөлөшөнә инә. Ерҙәге тереклектә магний 10¹¹ тоннаға тиклем.
Иң күп магний экспортлаусы илдәр (2014, млн $, донъя магний экспортының %-ы): Ҡытай — 1040 (57 %), Израиль — 115 (6.3 %), Германия — 109 (6 %), АҠШ — 103 (5.6 %), Австрия — 72.4 (4 %), Нидерланд — 37.5 (2 %), Чехия — 28.9 (1.6 %), Канада — 26.7 (1.5 %), Венгрия — 18.6 (1 %).
Иң күп магний импортлаусы илдәр (2014, млн $, донъя магний импортының %-ы): АҠШ — 198 (11 %), Канада — 195 (11 %), Германия — 178 (9.7 %), Япония — 112 (6.1 %), Мексика — 72.3 (3.9 %), Көньяҡ Корея — 66.4 (3.6 %), Франция — 59.6 (3.3 %), Нидерланд — 55.4 (3 %), Бразилия — 52.9 (2.9 %), Һиндостан — 49.8 (2.7 %), Италия — 46.9 (2.6 %), Австрия — 45.3 (2.5 %), Норвегия — 41.2 (2.2 %), Румыния — 40.2 (2.2 %), ППольша — 34 (1.9 %), Төркиә — 31.8 (1.7 %), Чехия — 29.7 (1.6 %), Испания — 29.2 (1.6 %), Швейцария — 29.2 (1.6 %).
# Болотное (Уруна ҡушылдығы)

Болотное — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Уруна йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Болотное (Уруна ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100001172
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100117
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Wink

«Wink» — «Ростелеком»дың интерактив телевидение һәм онлайн-кино өҫтөнлөктәрен берләштергән цифрлы видеосервисы. Видеосервис контентын 300-ҙән ашыу телеканал, шулай уҡ 60 000-дән ашыу видеоконтент берәмеге (фильмдар, сериалдар, йәнһүрәттәр, концерттар, спорт, шоу, блог контенты һәм башҡалар) тәҡдим итә. Шулай уҡ сервиста аудиокитаптар, караоке һәм болотта уйнауҙар бар.

# Wink
## Тарих

2022 йылдың 20 майында «Wink» видеосервисы ватан программа тәьминәте реестрына индерелә.
2022 йылдың июлендә Rostelecom һәм National Media Group берлектәге предприятие сиктәрендә Wink һәм More TV видеосервистарын берләштереү буйынса ниәттәр тураһында килешеү төҙөй, унда "Ростелеком" 70%, ә "National Media Group" устав капиталының 30% ала. Берләшкән бизнес «Wink» бренды аҫтында эшләйәсәк.
# Кыссара

Кыссара — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тарня йылғаһының уң ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Кыссара
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032398
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003239
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ямбу-То-Се

Ямбу-То-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Салета йылғаһының һул ярына тамағынан 69 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Ямбу-То-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046779
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304677
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Һағышты

Һағышты (урыҫса Сагишты)- Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районындағы күл. Силәбе ҡалаһынан 80-90 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Һағышты
## Этимологияһы

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса Һағышты күленең икенсе атамаһы - Мөгөштө (рус. Могишты). Киң билдәле Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Шувалов Николай Иванович үҙенең «От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь» тигән һүҙлегендә күлде Могишты тип атай һәм Могишты, озеро, Кунашакский район. От распространенного в прошлом у татар и башкир тюркского личного мужского и Могишты тигән аңлатма бирә.
Был аңлатма шулай ҙа шик уята, гидроним боронғо башҡорт телендәге "мөгөш" (мөйөш) тигәндән килеп сығыуы ихтимал. Башҡортостандың Дүртөйлө районындағы Миңеште (рус. Миништы) ауылының этимологияһын да тап "мөгөш" һүҙе менән бәйләйҙәр.
Икенсе атамаһы башҡорт телендәге "һағыш" (һағыныу) һүҙенән килеп сыҡҡаны аңлатмаларһыҙ ҙа күренеп тора.

# Һағышты
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса Һағышты (икенсе исеме Мөгөштө) ошондай күрһәткестәргә эйә:
* Һыу объекты коды: 14010500711111200007817
* Урынлашыуы: Тинес йылғаһы, Солтан ауылы эргәһе. Тинес йылғаһы ағып сыға
* Һыу бассейны округы: Иртыш бассейн округы
* Йылға бассейны: Иртыш
* Һыу ятҡылығы майҙаны(км2): 5.44
* Бәләкәй йылға бассейны: Тубыл ( бассейндың Рәсәй өлөшө)
* Хужалыҡ итеү участкаһы: Тинес
* Һыуйыйғыс майҙаны (км2): 0
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды: 211200781
* ГӨ буйынса һаны (номеры): 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Һағышты
## Тасуирламаһы

Һыу ятҡылығы көҙгөһө оҙонлоғо 4 км, киңлеге 2,5 км. Һыуҙың уртаса тәрәнлеге — 2,5 метр, айырым урындарҙа 5 метрға етә. Төбө ләмле-ҡомло, нигеҙе башлыса тигеҙ. Һыуы болғансыҡ, сит ҡушылмалар күп. Күлдең ҡайын урмандары ҡаплаған көнбайыш ярында башҡорт ауылы Солтан урынлашҡан, көнсығыш ярында — ҡамышлыҡтар һәм ҡайын ҡулҡылары.
Балыҡҡа бай. Күлдә карп, сабаҡ, табан, һаҙан, алабалыҡ, алабуға күп
Күл радиация менән ағыуланған Мөслим ауылынан йыраҡ түгел. Шуға күрә урмандарындағы мул булып үҫкән еләк-емеште, бәшмәкте йыйырға ярамай.Йылға ярҙарындағы ҡамышлыҡтарҙа һыу ҡоштары күп. Күлдән балыҡ тотоуға ла шик бар

# Һағышты
## Видео

* YouTube сайтында Видео
* YouTube сайтында Видео

# Һағышты
## Шулай уҡ ҡара

* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге
# Үрге Ласынтау ауыл Советы (Бөрө районы)

Үрге Ласынтау ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Бөрө районы составындағы муниципаль берәмек

# Үрге Ласынтау ауыл Советы (Бөрө районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Кореш

Кореш — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Перья йылғаһының һул ярына тамағынан 1,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кореш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000013035
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001303
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Еловка (Ямская ҡушылдығы)

Еловка — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ямская йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Еловка (Ямская ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000025249
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002524
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Үрге Тар-Тагай

Үрге Тар-Тагай — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чулышман йылғаһының һул ярына тамағынан 135 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Үрге Тар-Тагай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100001791
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100179
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Атузенок

Атузенок — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шегарка йылғаһының уң ярына тамағынан 308 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Атузенок
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200013305
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201330
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡаткүл

Ҡаткүл рус. Каткуль, Кадкуль, Садкуль - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡыҙыл Армия районындағы күл.

# Ҡаткүл
## Географияһы

Ҡаткүл Урал регионының урманлы далаһы өсөн ғәҙәти һыу ятҡылығы, Силәбе ҡалаһынан 100 – 110 , Екатеринбургтан – 220 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.
Ярҙарында – Ҡаткүл, Терекүл ауылдары, Алабуға, Тәрәнкүл ҡасабалары.
Географик координаты: оҙонлоғо - 62°17′20.45″E (62.289014), киңлеге - 55°34′6.89″N (55.56858).

# Ҡаткүл
## Тасуирламаһы

* Уртаса тәрәнлеге: 2,5 м.
* Максималь тәрәнлеге : 3,7 м
* Максималь оҙонлоғо һәм киңлеге (км): 3,6*2,3 км.
* Төбө - ләмле, ҡомло, балсыҡлы
Ҡоролоҡло йылдарҙа күл береһе ҙурыраҡ ике өлөшкә бүленә, ташҡынлы йылдарҙа яңынан ҡушыла ла ҡылымыҡтар аша Терекүл менән дә тоташа.Тап шуның өсөн дә уларҙа бер үк төрлө балыҡтар үрсей.

# Ҡаткүл
## Флораһы һәм фаунаһы

Үҫемлектәре урманлы далаға хас. Ярҙарын ҡамыш баҫҡан.
Күлдә алабуға, табан балыҡ, ротан менән верховка үрсей.Күлгә карп, алабалыҡ һәм рипус ебәрелеп тора.

# Ҡаткүл
## Этимологияһы

Күлдең атамаһы башҡортса "ҡат" һәм "күл" тигән һүҙҙәрҙән килеп сыҡҡан булыуы ихтимал.
Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа: Кадкуль (Каткуль), озеро, деревня, Красноармейский район; Катбаш, озеро, территория города Миасса. От ... кад — «повторно», «вторично».
Әйткәндәй Шувалов Н.И. бик күп йылға-күлдәрҙең атамаларын ир-ат исеме менән бәйләй. Был осраҡта ла ул Ҡатҡол тигән исем булыуы ихтимал тип фаразлай. Әммә башҡорт халҡы ғәҙәттә күлдәргә тәүге өлөшөнә ниндәйҙер сифат, хәл-ваҡиғаға бәйле һүҙгә "күл" һүҙен ҡушып атама биреүсән.