yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Некрасов Николай Николаевич (дирижёр)

Некрасов Николай Николаевич (30 июнь 1932 йыл — 21 март 2012 йыл) — дирижёр, уҡытыусы. СССР-ҙың халыҡ артисы (1988).

# Некрасов Николай Николаевич (дирижёр)
## Биографияһы

Николай Николаевич Некрасов 1932 йылдың 30 июнендә Мәскәүҙә музыканттар ғаиләһендә тыуған.
1947-1952 йылдарҙа Октябрь революцияһы исемендәге музыка училищеһында (хәҙерге ваҡытта А. Г. Шнитке исемендәге Мәскәү дәүләт музыка институты) балалайкала яңғыҙ башҡарыу һәм дирижерлыҡ класы буйынса, 1952-1954 йылдарҙа — Умандә летчиктар училищеһында, 1954-1960 йылдарҙа — Гнесиндар исемендәге музыка-педагогик институтта (хәҙер Гнесиндар исемендәге Рәсәй музыка академияһы) Г. Ф. Зимин һәм С. С. Сахаровтың дирижерлыҡ класы буйынса уҡый, дирижер һәм балалайкала концерт башҡарыусыһы һөнәре ала.
1957 йылдан - М. Е.Пятницкий исемендәге рус халыҡ хоры оркестрының баш дирижеры. 1959 йылда АҠШ та «Рус фестивалендә» симфоник дирижер булараҡ беренсе башлап сығыш яһай. 1960 йылдан-СССР Дәүләт халыҡ бейеү ансамбле оркестрының баш дирижеры (хәҙер Игорь Моисеев исемендәге Дәүләт халыҡ бейеүе академия ансамбле).
1973—2012 йылдарҙа Бөтә Союз радио һәм Үҙәк телевидениеның рус халыҡ уйын ҡоралдары оркестры баш дирижеры һәм сәнғәт етәксеһе.
Совет композиторҙарының күп әҫәрҙәренең беренсе башҡарыусыһы. Уның етәкселегендә рус, совет һәм сит ил композиторҙарының күп әҫәрҙәренең урыҫ халыҡ ҡоралдары оркестры өсөн транскрипциялары башҡарыла.
Сит илдәрҙә гастролдәрҙә була.
1985—1998 йылдарҙа тиклем Гнесиндар исемендәге музыка-педагогия институтында уҡыта, оркестр дирижёрлыҡ итеү кафедраһын етәкләй (1988 йылдан — доцент, һуңынан профессор). 2001 йылдан-П. Чайковский исемендәге Мәскәү консерваторияһы профессоры (композиция һәм инструментовка кафедраһы).
2007 йылдан 2012 йылға тиклем - халыҡ ижадын үҫтереүгә индергән өлөш өсөн Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең «Душа России» премияһын биреү буйынса Сәнғәт-эксперт советы ағзаһы. Халыҡ-ара музыка эшмәкәрҙәре союзы вице-президенты.
1962 йылдан - КПСС ағзаһы.
2012 йылдың 21 мартында Мәскәүҙә вафат була, Троекуров зыяратында ерләнә.

# Некрасов Николай Николаевич (дирижёр)
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (12/01/1971)
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы (04.12.1980)
* СССР-ҙың халыҡ артисы (04/11/1988)
* Әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә СССР Дәүләт премияһы (1991) - 1988-1990 йылғы концерт программалары өсөн
* IV дәрәжә Ватан алдындағы хеҙмәттәр өсөн ордены(27/27/1995)
* «Почёт Билдәһе» ордены (29.07.2002)
* Алтын миҙал һәм Мәскәүҙә VI бөтә Донъя йәштәр һәм студенттар фестиваленең халыҡ-ара конкурсы лауреаты исеме (1957)
* Ирина Архипова фонды премияһы (2001)
* «Фолк-музыка» номинацияһында «Овация» Рәсәй милли премияһы (2008).

# Некрасов Николай Николаевич (дирижёр)
## Хәтер

* 2012 йылдан Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһының рус халыҡ уйын ҡоралдары академия оркестры Н. Н. Некрасов исемен йөрөтә
# Равелло

Равелло (итал. Ravello) — Италия коммунаһы. Был коммуна Кампания төбәгенең Салерно провинцияһында урынлашҡан.
Равеллоның халҡы 2506 кеше тәшкил иткән (2001 йыл мәғлүмәттәре буйынса.) Равелло 7 км2 майҙанды биләй. Равелло диңгеҙ кимәленән 365 метр бейеклектә ята. Коммунаның халыҡ тығыҙлығы — 358 кеше/км2. Почта индексы — 84010. Телефон коды — 089.
Равелло коммунаһының ҡурсалаусыһы Рәсәйҙә айырыуса хөрмәт ителгән великомученик Пантелеимон (San Pantaleone. 1086 йылда төҙөлгән Равелло соборында Изге Пантелеймондың ҡаны һалынған һауыт һаҡлана. Уның хәтер байрамы йыл һайын 27 июлдә үткәрелә.
Равелло — популяр курорт. Элек-электән яҡшы климаты һәм ҡаланың күркәм даирәһе ижад кешеләрен һәр саҡ үҙенә йәлеп итеп торған, улар араһында композитор Эдвард Григ, рәссамдар Уильям Тернер һәм Жоан Миро, актриса Грета Гарбо һәм Софи Лорен, яҙыусылар Дэвид Лоуренс, Теннеси Уильямс һәм Гор Видал бында йыш булған. Гор Видал 2000 йылда бында хатта үҙенә йорт һатып ала.
* Равелло соборы.
* Равеллонан амальфитан яры күренеше

# Равелло
## Билдәле шәхестәр

* Андреа Франческо' (ингл. Andrea Francesco D) (1625-1698), итальян юрисы, философ һәм сәйәсмән.
# Һыҙыҡса һуғышы

Һыҙыҡса (дефис) һуғышы (чех Pomlčková válka, словак. Pomlčková vojna) — 1989 йылдағы "Бәрхәт революция"нан һуң чехтар һәм словактар араһында Чехословакияның атамаһы буйынса бәхәсе.
«Бәрхәт революция» 1989 йылдың ноябрендә булыуға ҡарамаҫтан, 1990 йылдың башында да ил «Чехословакия Социалистик Республикаһы» (чех һәм словак телдәрендә лә «československá socialistická republika», ČSSR) тип йөрөтөлә. Президент Вацлав Гавел атаманан «социалистик» һүҙен алырға тәҡдим итә, әммә словак сәйәсмәндәре тағы ла бер үҙгәреш талап итә — ил исеме 1918—1920 (һәм һуңыраҡ та) һәм 1938—1939 йылдарҙағыса һыҙыҡса аша яҙылырға («Чехо-Словакия») тейеш.
1990 йылдың 29 мартында Чехословакия парламенты илдең атамаһы чех телендә — һыҙыҡсаһыҙ (чех Československá federativní republika, рус. Чехословацкая Федеративная Республика), һәм словак телендә дефис аша (словак. Česko-slovenská federatívna republika, рус. Чехо-словацкая Федеративная Республика) тип яҙылырға тейеш, тигән ҡарар ҡабул итә. Әммә был хәл ҡәнәғәтләнерлек түгел тип таныла, һәм 1990 йылдың 20 апреленән парламент тағы ла илдең атамаһын үҙгәртә — хәҙер ул «Чех һәм Словак Федератив Республикаһы» (чех Česká a Slovenská Federativní Republika, словак. Česká a Slovenská Federatívna Republika) тип атала. Чех телендә лә, словак телендә лә фразаның тәүге һүҙе генә ҙур хәреф менән яҙылғанлыҡтан, «словак» һүҙен нисек яҙыу мәсьәләһе килеп тыуа; атаманың барлыҡ һүҙҙәрен дә ҙур хәреф менән яҙырға ҡарар итеп, проблема урап үтелә.
Ил атамаһы буйынса бәхәс тел һәм мәҙәниәт буйынса ике туғандаш халыҡтың бәхәсе юҡ ҡына сәбәп буйынса милләт-ара мөнәсәбәттәрҙең киҫкенләшеү миҫалдарының береһе булып тора. Конструктив хәл ителмәгән ҡапма-ҡаршылыҡтарҙың йыйылыуы 1993 йылда илдең Чехия һәм Словакияға бүленеүенә килтерә. Хәҙерге Чехия һәм Словакия дәүләттәрендә ике бойондороҡһоҙ милли дәүләттәрҙең барлыҡҡа килеүен ҡыҙыҡлы аспекттарының береһе «дефис һуғышы» булған тарихи ихтыяж тип ҡарала.
# Иҙеүкәй (спектакль, 2023)

Иҙеүкәй — татар халҡының тарихи «Иҙеүкәй» дастаны буйынса ҡуйылған спектакль. Ул Алтын Урҙа сәселеү осоронда Туҡтамыш хан һәм Иҙеүкәй әмир тураһында күп яҙылған риүәйәт һәм легендаларҙан ғибәрәт, дастанындағы тарихи ваҡиғалар XIV быуат аҙағы — XV быуат башында Алтын Урҙа дәүләтендә тәхет тирәһендә барған ҡанлы көрәштең дәүләтте тарҡатыуға килтергән бер ҡаты осорон һүрәтләй.

# Иҙеүкәй (спектакль, 2023)
## Тарихы

Спектакль беренсе тапҡыр 2023 йылда, өс тапҡыр - 26 һәм 27 ғинуарҙа һәм 9 февралдә Ҡазандың Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры сәхнәһендә уйнала. Волга буйы Болғария дәүләтендә ислам динен ҡабул итеүгә 1100 йыл тулыуға арналған. Режиссеры Туфан Имаметдинов.
Тамашалар алдында театр музейында «Идегәй» дастанына һәм эпостың реконструкцияланған тексты авторы Нәҡи Иҫәнбәткә арналған күргәҙмә ойошторолған.

# Иҙеүкәй (спектакль, 2023)
## Төп ҡаһармандар

* Иҙеүкәй
* Туҡтамыш хан
* Шаһ Тимер
* Ҡотлоҡая
* Йәникә
* Субра
* Йәнтимер би
* Аңғысын
* Сапҡын
* Бодайби
* Ҡәҙербирҙе
* Киң Йанбай
* Морза
* Аңғысын
* Дөрмән би
* Саҡмағош би
* Сәсән
* Иҙеүкәйҙең әсәйе

# Иҙеүкәй (спектакль, 2023)
## Ҡыҫҡа эстәлеге

Эпоста сәнғәти формала татар халҡының формалашыу осоро тасуир ителә. «Идегәй» дастаны буйынса ҡуйылған спектаклдең нигеҙендә бәйлелектең үҙ-ара ни тиклем зарарлы булыуы, көслө шәхестәрҙең дәүләт мәнфәғәттәре дәрәжәһендә ҡаршы көрәшеү, йәки көнкүрешкә бәйле рәүештә кешеләрҙең бер-береһе менән мөнәсәбәттәре боҙоу идеяһы ята. Эпостың ла, «Идегәй» спектакленең лә төп мотивтары – батырлыҡ, тыуған ергә һөйөү, дошмандарға нәфрәт, дуҫлыҡ һәм үҙ-үҙеңде ҡорбан итеү, намыҫлылыҡ һәм гаделлеккә дан йырлауҙан ғибәрәт.

# Иҙеүкәй (спектакль, 2023)
## Тәнҡит

Спектакль белгестәрҙә, айырым алғанда, тарихсыларҙа һәм әҙәбиәтселәрҙә оло һорауҙар тыуҙырған.
# Хужа Насретдин

Хужа Насретдин (иҫк. башҡ.: نصر الدین خواجه) — Урта Азия, Яҡын һәм Урта Көнсығыш халыҡтары фольклорындағы аҡыл эйәһе, тапҡыр һүҙле кеше образы, башҡорт көләмәстәрендә, уйҙырмаларында, мәҙәктәрендә, латифаларында ла сағыла. Хужа Насретдин прототибы тыумышы менәнн Төркиәнән сыҡҡан ниндәйҙер имам булған, тип раҫлайҙар. Фәҡирҙәрҙе яҡлаусы, ғәҙеллек өсөн көрәшеүсе тора-бара халыҡ юморы кәүҙәләнешенә әүерелеп киткән. Хужа Насретдин тураһындағы тәүге көләмәстәр 16 быуат башында Төркиәлә яҙылған, ә 19 быуаттан алып бер нисә тапҡыр нәшер ителгән. Көләмәстәр күпселек социал-көнкүреш хәлдәренә ҡағыла.
Хужа Насретдин тураһында көләмәстәр башҡорттар араһында ла таралған.

# Хужа Насретдин
## Һәйкәлдәр

* Бохара ҡалаһында Хужа Насретдинға һәйкәл, Үзбәкстан
* Анкаралағы һәйкәл, Төркиә

# Хужа Насретдин
## Хужа Насретдин тураһында фильмдар

* «Насреддин в Бухаре» (1945)
* «Похождения Насреддина» (1946)
* «Насреддин в Ходженте или очарованный принц» (1959)
* «Двенадцать могил Ходжи Насреддина» (1967)
* «Вкус халвы» (1975)
* «Первая любовь Насреддина» (1977)
* «Гляди веселее» (1982)
* «Возвращение Ходжи Насреддина» (1989)
* «Ходжа Насреддин» (м/ф)
* «Ходжа Насреддин — возмутитель спокойствия» (радиоспектакль)
# Ромео һәм Джульета: төрбәлә күренеш

Ромео һәм Джульета: төрбәлә күренеш — инглиз рәссамы Джозеф Райт картинаһы. Был картина 1790 йылда яҙылған һәм 1790, 1791 йылдарҙа Дерби күргәҙмәһендә, 1839 йылда Механика Институтында, һәм хәҙерге көндә Дерби музейы һәм сәнғәт галереяһында күрһәтелә. Картинала, Уильям Шекспир драмаһындағы,Ромео кәүҙәһе янында теҙленеп торған Джульетта төшөрөлгән. Джульетта кемдеңдер аяҡ тауышын ишетеп, үҙен үлтереү өсөн, үҙенә кинжал сәнсә.
Картинанаң үлсәмдәре — 180-гә 240 см. Музейҙа картинанан башҡа табут рәсемен үҙгәртеп, уң яң уйымды яҡтыртып, рәсем үлсәмдәрен ҙурайтып эшләгән эскиздар күрһәтелә. Рәсемдә Джульеттаның героик һыны, Ромеоның Микеланджелоның «Титий» һыны менән оҡшаш булыуы күҙгә салына. Картинала Райт шәмдән төшкән яҡтылы эффектын бик оҫта файҙалана.
1776 йылда Райтҡа «Джульетта төрбәлә уяна» тигән картина яҙыу фекере килә. Картина яҙырға заказды «Шекспир галереяһы» өсөн Альдерман Джон Бойделл (Alderman John Boydell) нәшриәте бирә (Шекспир пьесаларын иллюстрацияған инглиз рәссам мәктәбен дәртләндереү өсөн йүнәлтелгән проекттың беренсе өлөшөндә). Әммә был хеҙмәт улар араһында бәхәс тыуҙыра. Бойделл художниктарҙы ике сортҡа бүлеүе билдәле була, Райт икенсе сортлы була. Башҡа художниктарҙың килеме меңәрләп иҫәпләнгәндә, уға 300 фунт түләргә тейеш булалар. Бәхәс аҡса өсөн түгел, абруйын һаҡлап ҡалыу өсөн сыға.
Картина ваҡытында әҙер булһала, Бойделл бирешмәй. Хәҙерге заманда иң яҡшылар иҫәбендә йөрөгән «Ромео һәм Джульетта» картинаһы Райтта ҡала, галереяға уның «Буран» (юғалған), «Ҡышҡы әкиәт» тигән картиналары ҡуйыла. Бәлки, Райт менән Бойделл араһында башҡа килешмәүсәнлектәр булғандыр. Ошо сәбәп менән Джеймсон Норткот 9-ға 11 фут үлсәмле Ромео һәм Джульетта ҡәбер янында күренешен күрһәткән картина яҙа. Был картинаны музейға килеүселәр бик йылы ҡабул итә.
Райт картинаһы 1790 йылда Король Академияһында күрһәтелә, әммә ул картина һуң ҡуйылғанға ҡәнәғәт булмай. Райт үҙен Король сәнғәт академияһы тарафынан кәмһетелгән тип иҫәпләй һәм Бөйөк Британия рәссамдары Йәмғиәтенә биш картинаһын ҡуя. Картина Йәмғиәттә ике йыл күрһәтелә, әммә һатып алыусы булмай. Картина дерби механика институты күгәҙмәһенә ҡуйылыуы билдәле, был картина Самуэл Райнер рәсемендә күренә. Рейнер коллекцияһының бик күп экспонаттары Дерби музейы йыйынтығында һаклана, әммә «Ромео һәм Джульетта»ға коллекцияға әйленеп ҡайтыу өсөн бик күп йылдар талап ителә.
Картина Райт үлгәс тә (1797 йыл) 1801 һәм 1810 йылдарҙа һатыуға ҡуйыла,әммә был юлы ла һатып алыусы табылмай. Һәм ниһайәт, 1883 йылда Окс ғаиләһе Райттың васыятын үтәүселәрҙән картинаны һатып ала. 1981 йылда картинаны Дерби музейы һәм сәнғәт галереяһы 33250 фунт стерлигҡа һатып ала.
# Шора (Илеть ҡушылдығы)

Шора — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Илеть йылғаһының һул ярына тамағынан 154 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Шора (Илеть ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001555
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100155
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Гамбург (аэропорт)

Гамбург (нем. Flughafen Hamburg-Fuhlsbüttel) (IATA: HAM, ICAO: EDDH) — Гамбург халыҡ-ара аэропорты, Германия. Ҡала үҙәгенән 8,5 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Илдең иң көсөргәнешле эшләгән биш аэропорты иҫәбенә инә, пассажирҙар әйләнеше йылына яҡынса 12,84 миллион кеше.

# Гамбург (аэропорт)
## Тарихы

«Гамбург» халыҡ-ара аэропорты Германияла иң боронғо эшләүсе аэропорт һанала. Ул 1911 йылдың ғинуарында асыла. XX быуаттың 90-сы йылдарында уны Гамбургтан төньяҡҡараҡ күсерергә планлаштырыла, ләкин һуңыраҡ проекттан реконструкциялау файҙаһына баш тарталар: инфраструктураның һәм пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереүҙең яңы биналары, ҡунаҡхана, транспорт инә торған юлдар төҙөлә. Шулай уҡ ҡала электричкаһы линияһы үткәрелә. 2016 йылдың 10 ноябренән Гамбург аэропорты Гельмут Шмидт исемен йөрөтә.

# Гамбург (аэропорт)
## Характеристика

Аэропорттың асфальт менән ҡапланған ике осоу-ултырыу һыҙаты бар. Береһенең оҙонлоғо 3 250 метр, икенсеһенеке — 3 666 метр. Ике осоу-ултырыу һыҙаты ла, шулай уҡ ерҙән тәгәрләп барыу юлдары һәм платформалар барлыҡ һауа судноларын ҡабул итергә әҙер, шул иҫәптән Airbus A380. Ошо типтағы самолеттар авиакомпанияларға тапшырыу алдынан нәҡ бында буяу процесы үтә.

# Гамбург (аэропорт)
## Авиакомпаниялар һәм йүнәлештәр

| Авиакомпания | Тәғәйенләнгән пункт | Терминал |
| Aer Lingus | Дублин | 1 |
| Аэрофлот | Москва-Шереметьево | 1 |
| AirBaltic | Рига, Вильнюс | 1 |
| Air France | Лион, Париж-Шарль де Голль, Роттердам | 1 |
| Air Malta | Мальта | 1 |
| Austrian Airlines | Вена (сезонный) | 2 |
| British Airways | Лондон-Хитроу | 1 |
| Brussels Airlines | Брюссель | 2 |
| Bulgarian Air Charter | Бургас (сезонный), Варна (сезонный) | 1 |
| Cirrus Airlines | Дрезден | 1 |
| Czech Airlines | Прага | 1 |
| EasyJet | Лондон-Гатвик, Манчестер | 1 |
| Lufthansa | Дюссельдорф, Кёльн/Бонн, Лондон-Хитроу, Мадрид, Москва-Домодедово, Мюнхен, Пальма-де-Мальорка, Париж-Шарль де Голль, Рейкьявик-Кефлавик, Санкт-Петербург, Франкфурт, Цюрих, Штутгарт | 2 |
| Lufthansa Regional | Штутгарт | 2 |
| Россия | Санкт-Петербург | 1 |
| Turkish Airlines | Анталья, Стамбул-Ататюрк | 1 |
| Viking Hellas | Ларнака | 1 |
# Мишкә заказнигы

Мишкә дәүләт тәбиғәт заказнигы – Башҡортостан Республикаһының Мишкә районы биләмәһендә урынлашҡан заказник.

# Мишкә заказнигы
## Этимиологияһы

Мишкә дәүләт заказнигы Башҡортостан Республикаһының Мишкә районы биләмәһендә урынлашҡанға күрә атамаһы ла район исеменән алынған. Райондың атамаһы үҙ сиратында был урынға беренсе килеп ултырыусы Михаил Исенбаев (Мишка) исеменән килеп сыҡҡан тигән фараз йәшәй.

# Мишкә заказнигы
## Тасуирламаһы

Башҡортостан Республикаһы Мишкә районының көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан. Был биләмәгә Бөрө йылғаһының бер өлөшө лә ингән. Мишкә дәүләт заказнигы 2002 йылда булдырылған. Дөйөм биләмәһе 32869 га. Заказникта карст һаҙлыҡтары күп кенә. Уның көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә Башҡортостан Республикаһының тәбиғәт ҡомартҡылары исемлегенә ингән Наратһаҙ һаҙлығы урынлашҡан.

# Мишкә заказнигы
## Флораһы

Мишкә дәүләт тәбиғәт заказнигы биләмәһендә 576 төргә яҡын 79 көпшәле үҫемлектәр ғаиләһенә ҡараған үҫемлектәр теркәлгән. Һаҡлау объекттарына оҫҡон йыуаһы (Себер флораһы реликты), биологик күп төрлө гетеротрофлы һаҙлыҡтар, Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән һирәк төрҙәр мүк еләге, тутыҡ схенус, аҡ мүк һәм башҡалар инә. Шулай уҡ заказник биләмәһендә Рәсәй Федерацияның Ҡыҙыл китабына индерелгән диңгеҙ бөркөтө (орлан-белохвост) оялары бар. Урмандары ҡатнаш. Биләмәнең 40% йүкә ағастары биләй. Мишкә дәүләт заказнигы биләмәһендә мышы, болан, ҡабан, шәшке күрергә мөмкин. Һаҙлыҡтарында һыу ҡомағы, һаҙ ҡондоҙо тереклек итә. Заказник биләмәһенән еләк-емеш, үһемлектәр йыйыу ҡәтғи тыйылған, йәнлектәрҙең үрсеү осоронда һәм янғын хәүефһеҙлеге юғары булған ваҡыттарҙа инеү тыйыла.
# Равдоникас Владислав Иосифович

Равдоникас Владислав Иосифович (27 ноябрь (9 декабрь) 1894 йыл — 28 ноябрь 1976 йыл) — совет археологы, СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1946).

# Равдоникас Владислав Иосифович
## Биографияһы

Равдоникас Владислав Иосифович 1894 йылдың 27 ноябрендә (9 декабрь) Новгород губернаһының Тихвин ҡалаһында тыуа. Дүрт йәшендә етем ҡала. 1910 йылдар уртаһында археология менән мауыға башлай, Сясь йылғаһы үрендә Тихвин ҡурғандарында ҡаҙыу эштәре алып бара.
1916—1917 йылдарҙа Михайловск артиллерия училищеһында уҡый, Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша. Октябрь революцияһын энтузиазм менән ҡаршылай, IX Бөтә Рәсәй Советтар съезына делегат итеп һайлана. Ҡыҙыл Армияның артдивизион командиры була (Карел-фин фронты, Юденичҡа ҡаршы фронт). Тихвинда Педагогия техникумы мөдире була, монастырға музей статусын биреү инициаторы, өйәҙ гәзитен мөхәррирләй.
1922 йылда РКП (б) Губерна комитетының Череповецҡа гәзиткә партия эшенә күсергә тигән бойороғон үтәмәй, сөнки үҙен фәндә һәм уҡытыу эшендә ген күрә. Үҙ теләге менән партиянан сыға.
1918 — 1923 йылдар осоронда Петроград университетының Тарих-филология факультетында өҙөклөктәр менән уҡый.
1927 йылда Ленинградҡа күсенә, Маиди мәҙәниәт тарихы дәүләт академияһында хеҙмәткәр булып эшләй. 1928 йылдан — Матди мәҙәниәт тарихы институты хеҙмәткәре.
1929 йылдан уҡыу Ленинград дәүләт университетында уҡыта, профессор. 1934 йылдан — тарих фәндәре докторы.
1935 йылда — Онега күленең, 1936 йылда Беломор петроглифтарын тикшерә.
1936—1938 йылдарҙа Карелияла Боландар утрауы ҡәберлеген тикшерә 2350 квадрат метр майҙанда 177 ҡәберлек асыла, мезолит дәүеренең 7132 предметы табыла.
Һуңыраҡ Иҫке Ладогала Ладога буйының урта быуат ҡурғандарында ҡаҙыныу эштәре алып бара.
Был йылдарҙа кафедра мөдире вазифаһын биләй 1936—1948 йылдарҙа Ленинград дәүләт университетының кафедра (бүлек) мөдире вазифаһын башҡара. 1930—1940 йылдарҙа совет археологияһының теоретик нигеҙҙәрен булдырыусыларҙаң береһе.
1944—1945, 1946—1949 йылдарҙа — Матди мәҙәниәт тарихы институтының Ленинград бүлеге мөдире.
1946 йылда Норвегия фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана.
Рәсәй төньяҡ-көнбайышының боронғо һәм урта быуаттарҙағы тарихы (балтик буйы-фин ҡәбиләләренең таралып ултырыуы, төбәктә дәүләтселек урынлашыуы), тәүтормош йәмғиәтенең теоретик проблемалары буйынса хеҙмәттәр авторы.
1940 йылдар һуңынан ғилми эшмәкәрлектән ситләшә.
Комаров зыяратында ерләнгән.

# Равдоникас Владислав Иосифович
## Наградалары

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (10.06.1945)
# Грайворонка

Грайворонка — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кшень йылғаһының уң ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Грайворонка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100212107000001487
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000148
* Бассейн коды — 05.01.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Косцюшко (тау)

Косцю́шко (пол. Kosciuszko, төбәк әйтелеше — Кози-оско (ˈkɔziˌɔskoʊ, МФА)) — Австралия ҡитғаһының иң бейек түбәһе. Ҙур Һыу айырғыс һыртының Австралия Альптарында тау.

# Косцюшко (тау)
## Тасуирлама

Бейеклеге — 2228 м.
Яңы Көньяҡ Уэльс штатының көньяғында Виктория штаты менән сик эргәһендә, Косцюшко милли паркы территорияһында урынлашҡан.

# Косцюшко (тау)
## Тарих

1840 йылда асылған. Түбәһенә менгән тәүге кеше — поляк сәйәхәтсеһе, географ һәм геолог Павел Эдмунд Стшелецкий була. Стшелецкий тауҙы поляк хәрби һәм сәйәси эшмәкәре Анджей Тадеуш Бонавентура Костюшкоға арнап атай.
Башта тау Таунсенд исемен йөрөтә, ә был осорҙа Австралия Альптарындағы иң бейек булған түбә тип иҫәпләнгән күршеләге тау «Косцюшко» исемен йөрөтә. Артабанғы тикшеренеүҙәр Таунсенд тауының 20 метрға бейегерәк булыуы асыҡлағас, Павел Эдмунд Стшелецкийҙы хөрмәтләп иң бейек түбә Косцюшко тип аталһын өсөн, Яңы Көньяҡ Уэльс штатының ер департаменты тау атамаларының исемдәрен алмаштыра.
# Рамаҙанов Ғилемдар Йыһандар улы

Рамазанов Ғилемдар Йыһандар улы (16 июнь 1923 йыл — 25 август 1993 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан шағир, әҙәбиәт белгесе һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1950 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһында. Филологиянын, фәндәр докторы (1966). СССР-ҙың VI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1983), Салауат Юлаев исемендәге премияга лауреат (1982). 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байрагы(1973), ике Ҡыҙыл Йондоҙо (1944, 1945) һәм «Почёт Билдәһе» (1957) ордендаркына ккавалеры.

# Рамаҙанов Ғилемдар Йыһандар улы
## Биографияһы

Ғилемдар Йыһандар улы Рамазанов (Рамаҙанов) 1923 йылдың 16 июнендә Бәләбәй кантоны (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы) Иҫке Балаҡ ауылында тыуған. Бында башланғыс мәктәпте, күрше Тайнаш ауылында ете класс тамамлай һәм Дәүләкәндәге педагогия училищеһенә уҡырға инә. 1942 йылда училищеның өсөнсө курсынан фронтҡа китә.

# Рамаҙанов Ғилемдар Йыһандар улы
## Гәзит һәм журналдарҙа баҫылған әҫәрҙәре һәм мәҡәләләре

* Молоды мы были. «Литературная Россия», 1981, 20 ноябрь. (рус.)

# Рамаҙанов Ғилемдар Йыһандар улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985)
* Ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (30.04.1944; 30.09.1944)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙал (25.08.1943)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1973)
* Почёт Билдәһе ордены (1957)
* Салауат Юлаев исемендәге премия (1982)
* Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1983)

# Рамаҙанов Ғилемдар Йыһандар улы
## Фекерҙәр

•• Ғилемдар бер ҙә үҙен аяманы. Ҡайһы саҡтарҙа күтәрә алмаҫлыҡ йөктәрҙе лә өҫтөнә алды. Һуғыш ҡырында ике тапҡыр контузия алған, ғәрипләнеп ҡайтҡан инвалид булыуына ҡарамаҫтан, эш менән йәшәне. Артыҡ оҙон булмаған ғүмерен янып-ярһып үткәрҙе. Уның артығы менән активлығы, эшсәнлеге мине һәр саҡ борсоуға һала торғайны. Үҙенә йыш ҡына был хаҡта иҫкәртә инем, ләкин … һәр кем донъяла үҙе булып ҡалалыр … •• Фәниә Чанышева