yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы

Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы (ЫҮФТ) —математик анализдың функцияларҙы күрһәтеү һәм яҡынайтыу мәсьәләләрен, уларҙың локаль һәм глобаль үҙенсәлектәрен өйрәнгән бүлеге. Шуның менән бергә, классик дифференциаль һәм интеграль иҫәпләмәнән айырмалы рәүештә, ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы күмәклектәр теорияһына һәм үлсәм теорияһына таяна, уларҙың төшөнсәләрен һәм ысулдарын киң ҡуллана, был классик һөҙөмтәләрҙе һиҙелерлек дөйөмләштерергә, ҡәтғи дәлилләргә һәм яңы һөҙөмтәләргә өлгәшергә мөмкинлек бирә.
XVII—XIX быуаттарҙың классик анализы башлыса шыма йәки киҫәкле-шыма функцияларҙы тикшереү менән сикләнде. XIX быуаттың икенсе яртыһында функцияларҙың дөйөм кластары ла практик ҡыҙыҡһыныу тыуҙырыуы асыҡланды; шулай уҡ өҙлөкһөҙлөк, кәкре оҙонлоғо йәки өҫкө йөҙ майҙаны кеүек интуитив булып күренгән төшөнсәләрҙең анығыраҡ билдәләүҙе талап итеүе асыҡланды. Проблема Лебег үлсәме һәм функция төшөнсәһенә бинар бәйләнеш булараҡ теоретик-күмәклекле ҡараш барлыҡҡа килгәс хәл ителә. Яңы анализ нигеҙе быға тиклем тупланған белемде һаҡларға (формулировкаларҙың бер өлөшөн аныҡларға тура килһә лә) һәм Гейне — Борель леммаһы, Асколь — Арцел теоремаһы, Вейерштрасс — Стоун теоремаһы, Фату леммаһы, Лебегтың мажорлатылған йыйылыусанлыҡ тураһында теоремаһы кеүек бик күп башҡа яңы тәрән теоремалар иҫбатларға мөмкинлек бирә.
Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы математиканың геометрия, һыҙыҡлы алгебра, функциональ анализ, топология һәм башҡа бүлектәре менән тығыҙ бәйләнгән.

# Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы
## Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы составы

Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы составына төрлө аҫбүлексәләр инә, улар араһынан иң мөһим өсәүһен айырып күрһәтергә мөмкин:
* Функцияларҙың дескриптив теорияһы. Унда сикләнмәле күсеүҙәр һөҙөмтәһендә алынған функциялар кластарының дөйөм үҙсәлектәре өйрәнелә. Был аҫбүлексәлә, айырым алғанда, Борель күмәклектәрен классификациялау менән тығыҙ бәйләнгән Бэр функциялары класы асыла.
* Функцияларҙың үлсәм теорияһы. Ул функцияларҙың үҙсәнлектәрен күмәклектең Лебег үлсәме (Анри Лебег тарафынан 1902 йылда индерелгән) төшөнсәһе һәм Лебег интегралы теорияһы нигеҙендә өйрәнә. Функцияларҙан тыш, бында сығарылмалар, интегралдар, функциональ рәттәр үҙсәнлектәре өйрәнелә, рәттәрҙе һәм эҙмә-эҙлелектәрҙе ҡушыуҙың дөйөм теорияһы төҙөлә. Шыма функциялар урынын киңерәк үлсәнмәле, ҡушылыусы һәм дөйөмләштерелгән функциялар кластары биләй.
* Функцияларҙың яҡынайыу теорияһы (мәҫәлән, күпбыуындар менән).
# Ромадановка йырыны

Ромадановка йырыны — Башҡортостандың Ишембай районындағы йырын, Ромадановка ауылының көнсығыш ситендә Ҡартышла йылғаһы (Тор йылғаһы бассейны) үҙәнендә урынлашҡан тәбиғәт ҡомартҡыһы (1965 йылдан алып). Болон һәм болон-дала үҫемлектәре менән ҡапланған.

# Ромадановка йырыны
## Тасуирламаһы

   Йырын битләүҙәрендә һәм төбөндә, ҡороған йылға урынында, тәбиғи яланғаслыҡта өҫкө йөҙөнә тимерле ҡомташ конкрециялары ятҡан ҡом һәм аҡ балсыҡ ултырмалары сыға. Был конкрецияларҙа кайнозой эраһының олигоцены дәүерендә үҫкән һоҡланғыс, яҡшы һаҡланған ағас япраҡтарының эҙҙәре ята. Табылдыҡ тикшеренеүселәргә был төбәктә ер ҡабығының барлыҡҡа килеү хәрәкәттәренә аныҡлыҡ индерергә мөмкинлек биргән.
Ромадановка йырыны – ғилми ҡиммәткә эйә булған геологик тәбиғәт ҡомартҡыһы (стратиграфик, палеонтологик, минералогия, мәғдән-петрографик, палеогеографик, геоморфологик типта). Бында көндөҙгө өҫкө ҡатламда палеогендың олигоцен ҡатламдарының иң яҡшы киҫелештәренең береһе асыҡ күренә, улар күмерле Урал алды серияһы ултырмаларын түшәй.
Дөйөм ҡалынлығы 6 метрлыҡ олигоцен ҡатламдарының эталон киҫелештәренең береһе. Ҡомташтарҙан, балсыҡтан, балсыҡлы ҡомдарҙан тора. Уларҙа олигоцен флораһы үҫемлектәре (күбеһенсә мәңге йәшел һәм яланғас орлоҡло Fagus speritus, Potomogeton speritus һ.б. ағас япраҡтары) эҙҙәре менән тимерле ҡомташ конкрециялары бар. Миллиондарса йыл элек бында үҫкән йылы яратыусы үҫемлек төрҙәрен билдәле совет палеонтологы А.Н. Криштофович тарафынан билдәләнгән: гинкго, граб, каштан, һаҙ кипарисы, платан һәм башҡалар.
Тәүге тапҡыр А.П.Тяжёва тарафынан тасуирлана (1937), Г.В.Вахрушев (1940), В.Л.Яхимович (1958) өйрәнә.
Статусы
Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советының 1965 йылдың 17 авгусындағы 465-се «Башҡорт АССР-ының тәбиғәт ҡомартҡыларын һаҡлау тураһында»ғы ҡарары менән һаҡланыусы тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителә. Башҡортостан Республикаһы министрҙар кабинетының 1999 йылдың 26 февраленедәге «Башҡортостан Республикаһында айырыуса һаҡланған тәбиғәт территориялары тураһында положениеларҙы раҫлау тураһында» 48-се ҡарары менән республика әһәмиәтендәге махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре исемлегенә индерелә.
# Ҡороюл (ауыл)

Ҡороюл (рус. Куруил) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл. Ҡороюл ауыл биләмәһе составына инә.

# Ҡороюл (ауыл)
## Географик урынлашыуы

Ҡороюл йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Ҡороюл (ауыл)
## Халҡы

2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (35 %) йәшәй.
# Кегульта

Кегульта — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға йылға - ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Кегульта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Дон һәм Волга йылғаларының ағымһыҙ тармаҡтары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек бассейнынан РФ сигенә тиклем Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07040000112108200000347
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200034
* Бассейн коды — 07.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Эль-Чокон

Эль-Чокон (исп. El Chocón) — гидроэлектростанция һәм Аргентинаның Лимай йылғаһы буйындағы һыуһаҡлағысы. 1973 —1975 йылдарҙа Неукен провинцияһының Конфлуэнсия департаментындағы Вилья-Эль-Чокон торама пункты янында, Лимайҙың Неукен йылғаһы менән ҡушылыуынан һәм провинцияның баш ҡалаһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 80 саҡрым алыҫлыҡта төҙөлгән.

# Эль-Чокон
## ГЭС

Эль-Чокон — Лимай йылғаһы каскадындағы дүртенсе ГЭС, Рио-Негро йылғаһының уң ҡушылдығы. Патагонияның иң ҙур ГЭС-ы булып тора, ҡеүәте 1200 МВт (200 МВт радиаль-күсәрле типтағы 6 турбина, әйләнеше минутына 88,3. Уртаса йыллыҡ етештереү күләме — 3350 ГВт*с.
Дамба таштан, туфтан, ҡомдан һәм тупраҡтан яһалған. Бейеклеге 86 м, оҙонлоғо 2500 м һәм нигеҙенең киңлеге 388 м.
Hidronor (Hidroeléctrica Norpatagónica) дәүләт компанияһы тарафынан төҙөлгән. Электр энергияһы етештереү 1973 йылда башлана, проектлау ҡеүәтенә 1978 йылда барып етә. 1993 йылда электр станцияһы хосусилаштырыла һәм Hidroeléctrica El Chocon S. A. тарафынан хеҙмәтләндерелә. Гидроэлектростанция төҙөлөшө төҙөүселәрҙең Чоконасо исемен алған ризаһыҙлығы тигән исемен ала
* Электростанция төҙөлөшө
* Плотинала һәм дамбалағы юл

# Эль-Чокон
## Һыуһаҡлағыс

Формаль рәүештә һыуһаҡлағыс Эсекьель-Рамос-Мехия (исп. Embalse Ezequiel Ramos Mejía) исемен йөрөтә, ләкин ғәҙәттә гидроэлектростанция исеме менән атала. Илдә майҙаны буйынса иң ҙуры — 825 км² , күләме 20,2км³ (үле күләме — 17,8 км³), Неукен провинцияһында ла, Рио-Негро провинцияһында ла урынлашҡан. Оҙонлоғо 68 км, киңлеге 20 км, максималь тәрәнлеге 64 м, диңгеҙ кимәленән 381 бейеклектә урынлашҡан. Һуғарыу (500 мең гектар ер һуғарыу) һәм ағымдарҙы көйләү юлы менән ташҡынға ҡаршы тороу өсөн ҡулланыла .
Һыу йыйыу бассейнының майҙаны — 20 400 км².
* Һыуһаҡлағыстың юлдаштан фотоһы

# Эль-Чокон
## Иҫкәрмә

* ↑ Hidroelectrica El chocon 2014 йыл 29 апрель архивланған. — официальный сайт ГЭС (исп.)
* ↑ Hydroelectric Plants in Argentina 2014 йыл 18 февраль архивланған. — Power Plants Around the World (инг.)
* ↑ Эль-Чокон — Словарь современных географических названий. — Екатеринбург: У-Фактория. Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. 2006.
* ↑ El Chocon Hydroelectric Power Plant Argentina 2014 йыл 29 апрель архивланған. — Global Energy Observatory
# Шәһит (исем)

Шәһит — башҡорт ир-ат исеме, төрки телле халыҡтарҙа ла осрай.

# Шәһит (исем)
## Этимологияһы

Шәһит исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе ҡорбан (хаҡ эш ҡорбаны) тигәнде аңлата. Шәһит һүҙе Аллаһ юлында яуҙа динеңде, ватаныңды, иманыңды, ғаиләңде яҡлап ҡорбан булыусыларға ҡарата ҡулланыла.

# Шәһит (исем)
## Билдәле шәхестәр

Хоҙайбирҙин Шәһит Әхмәт улы (9 октябрь 1896 йыл — 21 декабрь 1924 йыл) — Башҡортостандың партия һәм дәүләт эшмәкәре, журналист һәм яҙыусы. Беренсе донъя һәм Граждандар һуғыштарында ҡатнашыусы. Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1921).
Шәһит Әхмәҙиев — татар яҙыусыһы, журналист, күренекле йәмәғәт эшмәкәре.
Шәһит Заһретдинов (рус. Шахид Загретдинов) — мәшһүр СССР спортсыһы, велосипедсы, шоссе велоуҙыштары буйынса СССР чемпионы.
Тайыпов Шәһит Лотфулла улы (15 апрель 1937) — нефтсе, Татарстандың 1-се, 2-се, 3-се миллиард нефтен табыуҙа ҡатнашыусы, «Татнефть» ААЯ капиталь төҙөлөш идараһының етештереү тармағы башлығы (1988—1998), СССР нефть сәнғәте министрлығының (1982) һәм «Татнефть» йәмғиәтенең (1997) маҡтаулы нефтсеһе, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.

# Шәһит (исем)
## Топонимикала

Шәһит (йылға) (рус. Шаит) — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Күккәй йылғаһының уң ярына тамағынан 4,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Шәһит (исем)
## Диндә

Шәһит (ғәр. شَهيد‎ šahīd, күплектә شُهَداء šuhadā' (шүһәдә); ғәр. شهادة‎ šahāda шәһәҙә һүҙенән барлыҡҡа килгән, ул башҡортса «шаһитлыҡ» һүҙенә тап килә). Исламда шәһитлек хөкөм эшендә шаһит булып ҡатнашыуҙы ла аңлата, Аллаһ юлында яуҙа динеңде, ватаныңды, иманыңды, ғаиләңде яҡлап ҡорбан булыусыларға ҡарата ла ҡулланыла.
# Качкаев Павел Рюрикович

Качкаев Павел Рюрикович (4 октябрь 1951 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, сәйәсмән. «Берҙәм Рәсәй» партияһынан 6-сы һәм 7-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, 2006—2011 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы.

# Качкаев Павел Рюрикович
## Биографияһы

Павел Рюрикович Качкаев 1951 йылдың 4 октябрендә Башҡорт АССР-ының Шишмә районы Черниговка ауылында тыуған.
1973 йылда «Сәнәғәт электроникаһы» һөнәре буйынса Өфө авиация институтын тамамлай. Ошо уҡ йылда В. И. Ленин исемендәге Өфө приборҙар эшләү заводында инженер-көйләүсе вазифаһында эш башлай. 1976 йылда Качкаев цех начальнигы урынбаҫары, һуңынан бүлек начальнигы була, артабан «Прогресс» БПО-һы генераль директорының беренсе урынбаҫары вазифаһын биләй.
Павел Рюрикович 1994 йылда Өфө ҡалаһы Ленин районы хакимиәте башлығы була, ә киләһе йылына Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары булып китә. 2001 йылдың 13 февраленән 2003 йылдың 16 майына тиклем — Башҡортостан Республикаһының торлаҡ-коммуналь хужалығы министры. 2003 йылдың майынан 2006 йылдың ғинуарынатиклем Өфө ҡала хакимиәте башлығы вазифаһын биләй. 2006 йылдың 1 ғинуарынан — Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы.
2011 йылдың декабрендә Рәсәйҙең алтынсы саҡырылыш Федераль Йыйылышының Дәүләт Думаһына «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Башҡортостан Республикаһы буйынса кандидаттар исемлегенән депутат итеп һайлана.

# Качкаев Павел Рюрикович
## Депутат эшмәкәрлеге

Качкаев П. Р. Рәсәй Федерацияһында парламентаризмды үҫтереү һәм закондар сығарыу процесында әүҙем ҡатнаша, ул 17 закон проекты авторы булып тора, шуларҙың туғыҙы ҡабул ителә. Пленар ултырыштарҙа Павел Качкаев «Берҙәм Рәсәй» фракцияһы исеменән дә, торлаҡ сәйәсәте һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ исеменән дә сығыш яһай. Шулай уҡ ул Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай ҡушыуы буйынса Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Думаһына закон проекттарын да индерә.

# Качкаев Павел Рюрикович
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* 2019 йылдың 25 апреленән Башҡортостан рустары Соборы башҡарма комитетының президиум рәйесе

# Качкаев Павел Рюрикович
## Ғаиләһе

Өйләнгән, 2 улы һәм 7 ейәне бар.

# Качкаев Павел Рюрикович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Дуҫлыҡ Ордены,
* Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы,
* Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округының Почёт грамотаһы,
* «Хеҙмәт отличиеһы өсөн» миҙалы,
* «Рәсәй флотына 300 йыл»,
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған торлаҡ-коммуналь хужалығы хеҙмәткәре,
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған хеҙмәтләндереү өлкәһе хеҙмәткәре,
* Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы (12 июнь, 2013 йыл) — Рәсәй парламентаризмын үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне һәм закондар сығарыуҙағы әүҙем эшмәкәрлеге өсөн.
# Алтын Балыҡ (персонаж)

Алтын Балыҡ — әҙәби һәм фольклор персонажы. Кеше телендә һөйләшә һәм теләктәрен үтәй белгән балыҡ.

# Алтын Балыҡ (персонаж)
## Фольклор һәм әҙәбиәт

Алтын балыҡ (йәки тылсымлы сифаттарға эйә булған башҡа балыҡ) ҡайһы бер халыҡтарҙың фольклорында осрай. Әкиәттәрҙә ул, ғәҙәттә, тылсымлы ярҙамсы ролен башҡара, тотоп алыусыға уны ебәргән өсөн рәхмәт йөҙөнән билдәле бер хеҙмәт тәҡдим итә (теләкте үтәү йәки ҡатмарлы хәлдә ярҙамға килеү). Шул уҡ ваҡытта изгелек яһаусының ҡомһоҙлоғо, ҡағиҙә булараҡ, ҡаты язалана.
Рәсәйҙә иң билдәле әҫәре — А. С. Пушкиндың «Сказка о рыбаке и рыбке» әкиәте. Сюжет Пушкин тарафынан ағалы-ҡустылы Гриммдарҙың «О рыбаке и его жене» әкиәтенән алынған, тигән фекер бар.

# Алтын Балыҡ (персонаж)
## Совет мультипликацияһында алтын балыҡ

Теләктәрҙе үтәй алған тылсымлы ярҙамсы ролендә алтын балыҡ бер нисә совет йәнһүрәттәре персонажы булып тора:
* «Сказка о рыбаке и рыбке» (режиссёр А. Птушко, «Мосфильм», 1937)
* «Сказка о рыбаке и рыбке» (режиссёры М. Цехановский, «Союзмультфильм», 1950)
* «Вовка в Тридевятом царстве» (режиссёры Б. Степанцев, «Союзмультфильм», 1965)
* «Леопольд и золотая рыбка» (режиссёры А. Резников, т/о «Экран», 1975)
* «Мама, папа и Золотая рыбка» (режиссёры В. Костылева, «Киевнаучфильм», 1976)

# Алтын Балыҡ (персонаж)
## Алтын балыҡтың тыуған ере

Алтын Балыҡ рус фольклоры геройы булараҡ, бер юлы ике «туған ил»гә эйә, унда персонаж территорияның туристик бренды сифатында була.
* 2008 йылда Вологда өлкәһенең Вашкинский районында «Белоозеро — Алтын Балыҡ батшалығы» проекты старт ала. Әкиәт геройының тыуған төйәге тип райондың административ үҙәге — Липин Бор ауылы иғлан ителә. Районда балыҡсылыҡ кәсебенең (Липин Бор ауылы Аҡ күл буйында урынлашҡан) традицион үҫеше, шулай уҡ район гербында йәбештерелгән балыҡ һүрәте проекттың идеологик нигеҙе булып тора. Урындағы диалектта ул «вашкалок» тип атала; веп теленән «баҡыр балыҡ тигәнде аңлата, тип раҫлана». 2009 йылға ҡасабала музей экспозицияһы менән Балыҡ һәм балыҡсылыҡ йорто асыла, Алтын Балыҡ өйө төҙөлә, художество кәсептәре оҫталарының эше әүҙемләштерелә. Йыл һайын 16 июндә Липин Бор ауылында «Алтын Балыҡтың тыуған көнө» байрамы үтә. 2009 йылдың 9 айында туристар иҫәбе 12 мең кеше тәшкил иткән (2006 йылда, проект тормошҡа ашырыла башлағанға тиклем - 300 кеше).
2011 йылда «Рәсәйҙең әкиәт картаһы» проекты координаторы Алексей Козловский «Алтын Блыҡтың тыуған иле» тип Түбәнге Новгород өлкәһенең Оло Болдино ауылын иғлан итә, уның һүҙҙәре буйынса унда А.С. Пушкин үҙенең билдәле әкиәтен яҙа. Козловский шулай уҡ, шул саҡтағы өлкә губернаторы Валерий Шанцевҡа туристик инфраструктураны үҫтереү буйынса тәҡдимдәр менән хат ебәрелде, тип хәбәр итә. 2012 йылдың ғинуарына проектты киңәйтеү тураһында мәғлүмәт бирелмәй..

# Алтын Балыҡ (персонаж)
## Алтын Балыҡҡа һәйкәлдәр

Ҡайһы бер ҡалаларҙа Алтын Балыҡҡа һәйкәлдәр ҡуйылған, улар ҡала халҡы һәм туристар араһында «теләктәрҙе үтәүсе» репутацияһын яулай. Әлеге ваҡытта А.С.Пушкиндың әкиәт героиняһына һәйкәлдәр Ишембай, Калуга, Санкт-Петербург, Әстерхан, Кемеров, Донецк, Новосибирск ҡалаларында ҡуйылған.
# Көнәфин Хәлил Шәмсетдин улы

Көнәфин Хәлил Шәмсетдин улы (1 июль 1966 йыл) — запастағы подполковник, II дәрәжәләге «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены миҙалы менән бүләкләнеүсе

# Көнәфин Хәлил Шәмсетдин улы
## Биографияһы

Хәлил Шәмсетдин улы Көнәфин 1966 йылдың 1 июлендә Башҡорт АССР-ы Бөрйән районы Иҫке Монасип ауылында тыуған. Атаһы — Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Ҡонафин Шәмсетдин Сиражетдин улы.
1998 йылда Минск юғары зенит ракета инженерҙар училищеһын тамамлай. Тверь ҡалаһында Рәсәй Федерацияһы оборона министрлығының Икенсе Үҙәк фәнни-эҙләнеү институтында хеҙмәт итә. Һауа көстәренә ҡаршы системалар төҙөү һәм уларҙы һынау эшендә ҡатнаша. 2010 йылдан «ru:Алмаз-Антей» дәүләт махсус конструктор бюроһында (Мәскәү ҡалаһы) фәнни бүлек етәксеһе булып эшләй.

# Көнәфин Хәлил Шәмсетдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы (1999)
* I, II, III дәрәжәләге «Хәрби хеҙмәттәге ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы (1994, 1996, 1999)
* «Фиҙәҡәр хеҙмәт өсөн» миҙалы (2014)
* Диплом
# Парамонов Сергей Владимирович (фехтовальщик)

Парамонов Сергей Владимирович (16 сентябрь 1945 йыл) — СССР фехтовальщигы, халыҡ-ара класлы спорт мастеры, олимпия призеры.

# Парамонов Сергей Владимирович (фехтовальщик)
## Биографияһы

Сергей Владимирович Парамонов 1945 йылдың 16 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Белорет ҡалаһында тыуған. Сергей Парамонов — 1969 йылда Донъя чемпионаты еңеүсеһе (команда беренселегендә), 1970 йылғы Донъя чемпионатында шәхси беренселектә көмөш призер һәм 1971 йылғы Донъя чемпионатында команда ярышында көмөш призер, 1973 йылғы Донъя чемпионатында команда беренселеге бронза призеры. 1972 йылда Мюнхенда Йәйге Олимпия уйындарында ҡатнаша, унда команда беренселегендә бронза миҙал яулай. 1971, 1972, 1973 йылдарҙа Европа команда Кубогы еңеүсеһе.
Тренеры — В. Х. Быков.
# Зөлхәбирә (йыр)

Зөлхәбирә (рус. Зульхабира) — йыр, башҡорт халҡының оҙон көйҙәренең береһе.

# Зөлхәбирә (йыр)
## Йырҙың тексы

Зөлхәбирә китап уҡый, Ҡыя ябып шәлен башына. Зөлхәбирә үкһеп илай, Хур булдым тип кеше ҡаршында.
Мостафа мулла бай икән, Ун ике лә кәртә тотторған. Бай булһа ла, аҡылы һай икән, Кәрт уйнатып, ҡыҙын отторған.
«Зөлхәбирә» йыры бер нисә вариантта йәшәп килгән. Уны беренсе тапҡыр совет музыка белгесе, фольклорсы Л. Н. Лебединский 1937 йылда Баймаҡ районында ҡурайсы Х.Ғ.Муллаҡаевтан яҙып алған. 1969 йылда «Азия һәм Көнсығыш халыҡтары музыкаһы» йыйынтығында ул «Башҡорттарҙың оҙон көйлө йыры „Зөлхизә“» тигән мәҡәләһен баҫтыра. Йыр «Башҡорт халыҡ йырҙары» йыйынтығына индерелә.
«Зөлхәбирә» йыры — лирик‑драматик эстәлекле йыр, куплетлап башҡарыла, трагик аһәңле.
«Зөлхәбирә» йырының бер вариантын Ф. А.Нәҙершина яҙып ала.

# Зөлхәбирә (йыр)
## Йырҙың тексы
### Легендаһы

Йырҙа бәйән ителгәнсә, Мостафа мулла кәрт уйнарға әүәҫләнә һәм өйәҙ исправнигы менән Зөлхәбирә исемле ҡыҙын кәрткә һалып уйнатып, отола. Ҡыҙ баланың яҙмышы фажиғә менән тамамлана.

# Зөлхәбирә (йыр)
## Йырҙы башҡарыусылар һәм эшкәртеүселәр

«Зөлхәбирә» йырын башҡарыусылар араһында С.Ә.Абдуллин ,А. А. Солтанов Я. Ф.Аҡмырҙин, З.Ғ.Мәхмүтов, Ғата Сөләймәновтар.
Йырҙы музыка ҡоралдарында һәм музыкаһыҙ башҡарыуға эшкәртеүселәр: Р. Х.Ғәзизов — тауыш һәм фортепьяно, А. Г. Тихомиров хор (а cappella) өсөн эшкәрткән.
Татар композиторы Мансур Мозаффаров был легенданы файҙаланып, татар ерлегенә күсереп, «Зөлхәбирә» тигән опера яҙған.
# Шаумян урамы (Дондағы Ростов)

Шаумян урамы — Дондағы Ростовта урам. Исеме 26 баҡы комиссарҙарының береһе Степан Георгиевич Шаумян (1878—1918) хөрмәтенә бирелгән.

# Шаумян урамы (Дондағы Ростов)
## Географияһы

Доломанов тыҡрығынан башлана, Ворошилов проспекты менән тамамлана. Йорттарҙың нумерацияһы көнбайыштан көнсығышҡа ҡарай китә. Урам ике яҡ һыҙатлы.

# Шаумян урамы (Дондағы Ростов)
## Төҙөлөшө

Шаумян урамында күберәк уртаса ҡатлы килем йорттары төҙөлгән. Урамда автомобиль юлдары колледжы, Ростов дәүләт консерваторияһы урынлашҡан.

# Шаумян урамы (Дондағы Ростов)
## Иғтибарға лайыҡ биналар һәм ҡоролмалар

* № 2/10 — Я Бикерниктың килем йорто. XX быуат башында модерны стилендә төҙөлгән. Архитектура ҡомартҡыһы.
* № 10/29 — О. Базинерҙың килем йорто. Бинаның декоры аҡ кирбестән төҙөлгән. XIX быуат аҙағы - XX быуат башында эклектика стилендә төҙөлгән. Архитектура ҡомартҡыһы.
* № 11 — Килем йорто. XX быуат башында төҙөлгән. Архитектура ҡомартҡыһы.
* № 13/43 — «Советский юг» гәзите редакцияһы. 1911 йылда модерн стилендә төҙөлгән.
* № 29 — С. В. Рахманинов исемендәге Ростов дәүләт консерваторияһы
* № 40 — В. И. Полтарактың торлаҡ йорто
* № 42 — И. П. Волковтың торлаҡ йорто
* № 45/28 — Л.М. Пивоварованың килем йорто. XIX быуат аҙағында XX быуат башында эклектика стилендә төҙөлгән. Граждандар архитектураһы ҡомартҡыһы. Декорҙы биҙәгәндә классицизм өсөн хас булған декор ҡулланылған
* № 48 — М.Ф. Кофустың килем йорто
* № 48 — Дмитровскийҙа заманса һынлы сәнғәт музейы. Бина 1898 йылда архитектор Е.М. Гулин проекты буйынса модерн стилендә төҙөлгән.
* № 53/55 — Ағалы-ҡустылы Шилтовтарҙың килем йорто
* № 79 — Г. Бейхмандың килем йорто
* № 80/33 — П. М. Коновалованың килем йорто
* № 82/30 — М. Г. Бабиеваның килем йорто
* № 83 — Г. Бейхмандарҙың торлаҡ йорто
* № 94 — И. А. Риттенбергтың килем йорто
* № 96 — Б. Рувинскийҙың килем йорто
* № 98 — М.О. Кулаковтың килем йорто
* № 102 — О. К. Озеровтың килем йорто
* № 106 — Сапоговтарҙың килем йорто
* № 110 — Дерткезовтарҙың килем йорто

# Шаумян урамы (Дондағы Ростов)
## Башҡа урамы менән киҫешкән

Көнбайыштан көнсығышҡа ҡарай Доломанов тыҡрығы, Халтурин тыҡрығы, Островский тыҡрығы, Будённый проспекты, Собор тыҡрығы, Семашко тыҡрығы, Гәзит тыҡрығы, Ворошилов проспекты менән киҫешә.
# 1971 йылда йыһанға осороуҙар исемлеге

1971 йылдағы орбитаға осороуҙар исемлеге. Ҡыҙыл төҫ менән уңышһыҙ осороуҙар билдәләнгән. Осоусы йыһан аппараттары (ЙА) ҡалын итеп айырып билдәләнгән.
# Сәйәхов Саррах Сәйәх улы

Сәйәхов Саррах Сәйәх улы (рус. Саяхов Саррах Саяхович) — (1904 йыл —?), 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. Сәйәхов Саррах Сәйәх улының 1942 йылдың 5 авгусында һуғышта хәбәрһеҙ юғалыуы һәм һәләк булыуы тураһында мәғлүмәттәр ҡаршылыҡлы.

# Сәйәхов Саррах Сәйәх улы
## Биографияһы

Сәйәхов Саррах Сәйәх улы 1904 йылда хәҙерге Башҡортостандың Туймазы районы Балтай ауылында тыуа. 1941 йылдың 10 декабрендә Туймазы районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкында кавалерист булып хеҙмәт итә.
Ҡыҙыларемеец Сәйәхов Саррах Сәйәх улының 1942 йылдың 5 авгусында Курск өлкәһендә барған һуғышта хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында хәбәр ителә. Икенсе мәғлүмәт буйынса уның Курск өлкәһенең (хәҙер Липецк өлкәһе) Тербуны районы Тербуны ауылында һуғышта һәләк булып туғандар ҡәберлегендә ерләнеүе тураһында әйтелә. Юғалтыуҙар исемлегендә Сәйәхов Саррах Сәйәх улының Туймазы районы Балтай ауылында йәшәүсе ҡатыны Сәйәхова Ғәйникамал күрһәтелгән.
# Егам-Юган

Егам-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сорум йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 86 км.

# Егам-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020999
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302099
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Котлубань

Котлубань — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Ростов өлкәһе, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Цимлянское, зал. Цимлянский һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Котлубань
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Калач-на-Дону ҡалаһынан Цимлян һыуһаҡлағысына тиклем, Чир йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300912107000010349
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001034
* Бассейн коды — 05.01.03.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0