yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Беҙ (Арей ҡушылдығы)

Беҙ — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы/ Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Арей йылғаһының һул ярына тамағынан 5,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Беҙ (Арей ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Беүә башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101112111100016106
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101610
* Бассейн коды — 10.01.01.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ягатка

Ягатка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Сага йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ягатка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300017914
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301791
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# ЛаттапАй-Яха

ЛаттапАй-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Танлова йылғаһының һул ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# ЛаттапАй-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300048559
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304855
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мөьминә хатун төрбәһе

Мөьминә хатун төрбәһе (әзерб. Möminə Xatun türbəsi) — Әзербайжанда XII быуатта Атабәктәр хакимлығы осоронда Нахчиванда төҙөлгән төрбә.
* 50000 Әзербайжан манаты. 1995
* Әзербайжан. 1997
* Әзербайжан. 2016
* Tөрбәһ. 1896
# Городилиха

Городилиха — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел Холуница йылғаһының һул ярына тамағынан 134 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Городилиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100032072
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103207
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Имам Шамил

Шамил (авар. Шами́л, ҡум. Шами́л; 7 июль (26 июнь) 1797, Гимралар, хәҙерге Унсукуль районы, Дағстан — 16 февраль 1871, Мәҙинә, хәҙерге Сәғүд Ғәрәбстаны) — Кавказ таулыларының башлығы, Төньяҡ Кавказ милли-азатлыҡ ҡаршылығы юлбашсыһы.
1834 йылда Дағстан менән Чечня мосолмандарын Русияға ҡаршы һуғышта етәкләүсе имам булараҡ иғлан ителә. Дағстандың көнбайышы һәм Чечня, һуңыраҡ бөтә черкес ерҙәре Төньяҡ Кавказ имаматы — теократик дәүләткә берләштерә (Шамил имаматы).
Төньяҡ Кавказ халыҡтарының милли геройы.
1859 йылда Гуниб штурмы ваҡытында Барятинский Александр Иванович тарафынан әсирлеккә алына. Тотҡонлоҡ ваҡытында Калугала һәм Киевта йәшәй. Мәккәгә хаж ҡылыу ниәте менән китә һәм шунда вафат була.

# Имам Шамил
## Биографияһы

Авар үҙҙәне (уздень) тимерсе Денгав-Мөхәммәт һәм авар бәге Бәйер-Будах ҡыҙы Баху-Меседаның улы.
Шамилдың әсәһе Ашильта тигән ауылдан, уның ата-бабалары Манташилал тигән ҡумыҡ фамилияһын йөрөткән.
Атаһы яғынан олатаһы ҡумыҡ Әмирхан
Ҡарт олатаһы Ҡумыҡ Әмир Хан XIX быуаттағы Шамилдың үҙ һүҙҙәренән рус сығанаҡтарында теркәлгәнсә, «Кавказда бик билдәле кеше» булған
Бер нисә сығанаҡ Шамилдың милләтен авар тип күрһәтә.
Вердеревский һүҙҙәре буйынса, бер ваҡыт Шамил үҙен «ябай татар» тип атаған. Революцияға тиклемге төрлө сығанаҡтарҙа ҡумыҡтар «татар» исеме менән билдәле булған.
1797 йылдың 26 июнендә (7 июль) Гимры тигән авар ауылында тыуған (хәҙерге Унцукул районы, Дағстан). Рәсәй иҫәпләүҙәре буйынса ул 1798 йылда тыуған..
* Шамил профессор Мирза Ҡаҙембәк менән. В. Ф. Тимм литографияһы. "Русский художественный листок», 1859
* Калугалағы Шамил йәшәгән йорт
# Нял-Холты-Юган

Нял-Холты-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тапры-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Нял-Холты-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021729
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302172
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сюмозерка

Сюмозерка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сюма йылғаһының һул ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Сюмозерка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032565
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003256
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Паравани

Паравани (груз. ფარავნის ტბა pʰɑˈrɑvnis tʰbɑ) — Грузияның көньяғында Самцхе-Джавахети крайындағы күл, Ниноцминд муниципалитеты биләмәһендә, Джавахет һәм Самсар һырттары араһында ята. Илдәге иң ҙур күл.

# Паравани
## Географияһы һәм гидрографияһы

Күл диңгеҙ кимәленән 2073 м бейеклектә ята, майҙаны — 37,5 км², уның максималь һәм уртаса тәрәнлеге ярашлы рәүештә 3,3 метрҙан 2,2 метрға тиклем. Күлдең күләме — 91 млн кубометр һыу. Иң юғары һыу кимәле октябрҙә һәм ноябрҙә, ә иң түбәне — май һәм июнь айҙарында. Ҡышын күл туңа һәм боҙ ҡалынлығы 73 см-ға барып етә.
Ул Шаора, Сабадосцкали һәм Родионовскисцкали йылғалары, шулай уҡ ер аҫты һыуҙары ярҙамында тулылана.
Күлдән Паравани йылғаһы — Кура йылғаһының уң ҡушылдығы ағып сыға.

# Паравани
## ГЭС

2010 йылдың 9 апрелендә Грузия президенты Михаил Саакашвили меморандумға ҡул ҡуя, уның маҡсаты — Самцхе-Джавахети крайында, Ахалкалаки ҡалаһы янында яңы Параван ГЭС-ын төҙөү.
# Тиня-Силова-Шор

Тиня-Силова-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сейда йылғаһының уң ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Тиня-Силова-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000066596
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006659
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Асыв-Вож (Кулом-Ю ҡушылдығы)

Асыв-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кулом-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Асыв-Вож (Кулом-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016125
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001612
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Море-Шор

Море-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нямдо-Вож йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Море-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000087921
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008792
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тахо

Та́хо (исп. Tajo), йәки Те́жу (порт. Tejo), лат. Tagus — Пиреней ярымутрауының иң ҙур йылғаһы.

# Тахо
## География

Испанияла башлана һәм Португалияның баш ҡалаһы Лиссабон тирәһендә Атлантик океанға ҡоя. Оҙонлоғо — 1038 км, шуларҙың 716 км Испания территорияһы, 47 км Испании һәм Португалия сиге һәм 275 км Португалия территорияһы буйлап аға. Бассейн майҙаны — 81 мең км².
Тахо йылғаһы Испанияла Арагон, Кастилия — Ла-Манча, Мадрид һәм Эстремадура провинцияларының территорияһы буйлап аға, артабан йылғаның бәләкә генә өлөшө Испания һәм Португалия илдәре араҙында сик бурлыҡҡа килтерә. Португалия территорияһында йылға Тежу исемен йөрөтә. Йылға Мар-да Палья бухтаһына ҡоя, ул ҡайһы берҙә уның эстуарийы тип иҫәпләнә.
Тахо буйында иң ҙур ҡала — Толедо, Тежула — Лиссабон.
Йылға утрауҙарының береһендә Алмоурол һарайы урынлашҡан.
# 1742 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1742 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1742 MDCCXLII |
| Юлиан стилендә | 1741—1742 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2494—2495 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7250—7251 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5502—5503 ה'תק"ב — ה'תק"ג |
| Мосолман календары | 1155—1156 |
| Боронғо әрмән календары | 1191 ԹՎ ՌՃՂԱ |
| Ҡытай календары | 4438—4439 辛酉—壬戌 белая курица — чёрная собака |
| Эфиопа календары | 1734—1735 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1798—1799 |
| - Шака самват | 1664—1665 |
| - Кали-юга | 4843—4844 |
| Иран календары | 1120—1121 |
1742 йыл — дүшәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Рудерсдорф (Тюрингия)

Рудерсдорф (Тюрингия) (нем. Rudersdorf (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 340 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,76 км². Диңгеҙ кимәленән 200 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99628 һәм автомобиль коды — SOM.
# Пухтюга

Пухтюга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тарня йылғаһының һул ярына тамағынан 93 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Пухтюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032435
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003243
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Килик (Иртыш ҡушылдығы)

Килик — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртыш йылғаһының уң ярына тамағынан 887 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Килик (Иртыш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012274
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301227
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Үрге Тайжасу

Үрге Тайжасу — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Бельсу йылғаһының һул ярына тамағынан 72 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Үрге Тайжасу
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200007719
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200771
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Каквъя

Каквъя — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Пелым йылғаһының һул ярына тамағынан 643 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Каквъя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011727
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201172
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Визенталь (Тюрингия)

Визенталь (Тюрингия) (нем. Wiesenthal (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 756 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,57 км². Диңгеҙ кимәленән 380 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36466 һәм автомобиль коды — WAK.
# Качанка

Качанка — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уперта йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Качанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000018925
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001892
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Каскунка

Оло Каскунка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ляля йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Оло Каскунка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011185
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201118
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Руокко йорто (Таганрог)

Руокко йорто— Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһындағы ике ҡатлы йорт. Йортта йәшәүселәр яҙыусы А. П. Чехов ғаиләһе менән бәйле булған.
Адресы: Таганрог ҡалаһы, Грек урамы,100.

# Руокко йорто (Таганрог)
## Тарих

Таганрогтың Грек урамы мөйөшөндә төҙөлгән ике ҡатлы йорт ХIХ быуаттың 3-се сирегендә төҙөлгән. Хәҙерге ваҡытта йорт яңынан төҙөлгән, элек ул көмбәҙле ҡапҡалар менән ике тигеҙ өлөшкә бүленгән булған. Унан йорттоң эске ишек алды күренеп торған. 1880-сы йылдарҙа йорт сауҙагәр Константин Муссури милкендә булған, һуңынан уны италия гражданы Давид Януарьевич Руоккоға һатҡандар.
Давид Януарьевич тыумышы менән Италиянан, уның бик яҡшы музыка һәләте була, бер нисә музыка уйын ҡоралдарында уйнаған, бай таганрог ғаиләләрендә музыка дәрестәре биргән, Таганрог ҡала баҡсаһы оркестрының етәксеһе булған.
Ул Таганрогта үҙенең улы Евгенийҙы скрипкала уйнарға өйрәткән. Евгений һуңыраҡ яҙыусы А. П. Чехов дуҫының ҡыҙы Евгения Дмитриевна Савельеваға өйләнгән. Яҙыусының атаһы , Павел Егорович Чехов (1825—1898) Давид Януарьевичты үҙенең музыкаға һәләтле улы Николайҙы скрипкала уйнарға өйрәтеү өсөн саҡырған.
1910-сы йылдарҙан алып йорттоң хужаһы дворян Николай Иванович Демин булған. Уның ҡатыны Александра Васильевна йортта оранжерея һәм сәскәләр магазины тотҡан.
1912 йылда йортто Ветлицкийҙарҙың ғаиләһе (арендаға) ҡуртымға алған. Ғаилә башлығы Вадим Иванович Ветлицкий — коллежский кәңәшсе булған. Ошо уҡ йортта Таганрог коммерция училищеһы уҡытыусыһы Валентин Самойлович Исакович фатирҙа торған.
Хәҙерге ваҡытта был торлаҡ йорт.

# Руокко йорто (Таганрог)
## Әҙәбиәте

* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
# Фәтҡуллин Хөсәйен Әһлиулла улы

Фәтҡуллин Хөсәйен Әһлиулла улы (21 ноябрь 1926 йыл— 24 сентябрь 1996 йыл) — СССР-ҙың дәүләт һәм профсоюз органдары эшмәкәре. 1963—1970 йылдарҙа хеҙмәтсәндәр депутаттарының Салауат ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесе. Башҡортостанда спорт һәм физкультура-һауыҡтырыу эшен ойоштороусы. Педагогия фәндәре кандидаты. 1975 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостандың беренсе халыҡ-ара категориялы судьяһы (1965).

# Фәтҡуллин Хөсәйен Әһлиулла улы
## Биографияһы

Хөсәйен Әһлиулла улы Фәтҡуллин 1926 йылдың 21 ноябрендә Ҡаҙаҡ ССР-ының Ҡустанай ҡалаһында тыуған.
Тамамланмаған юғары белемле — авиация институтының дүрт курсы. 1961 йылда Свердловск ҡалаһындағы Юғары партия мәктәбен тамамлай.
1944-1949 йылдар — Николай Гастелло исемендәге Өфө спортклубы тренеры.
1950 йылдан — ВЛКСМ-дың Черниковка ҡала комитетының хәрби-физкультура бүлеге мөдире.
1951 йылдан — Черниковка ҡала спорткомитеты, Стәрлетамаҡ өлкә физкультура һәм спорт комитеты рәйесе.
1953 йылдан — БАССР һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары.
1954-1957 йылдарҙа — БАССР Министрҙар Советы ҡарамағындағы Физкультура һәм спорт эштәре буйынса комитет рәйесе.
1956-1965 йылдарҙа — БАССР-ҙың Ауыр атлетика федерацияһы рәйесе.
1963-1970 йылдарҙа — Салауат ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесе. Шул уҡ йылдарҙа ҡалалар араһында Бөтә союз спорт һәм һаулыҡ поход-конкурсы инициаторҙарының береһе.
1970 йылдарҙа, Профсоюздарҙың Башҡортостан өлкә советы секретары булараҡ, Фәтҡуллин автономиялы республикала физкультура һәм спортты дәүләт тарафынан планлаштырыу системаһын индереү менән шөғөлләнә. 1970 йылдың 27 декабрендә БАССР Юғары Советы сессияһы «1971-1975 йылдарға Башҡорт АССР-ы халыҡ хужалығы үҫешенең биш йыллыҡ дәүләт планы»н ҡабул итә, һәм был документта республикала физкультура һәм спортты артабан үҫтереү буйынса Х. Ә. Фәтҡуллиндың тәҡдимдәре раҫлана
Хеҙмәт ветераны 1996 йылдың 24 сентябрендә Өфө ҡалаһында вафат була.

# Фәтҡуллин Хөсәйен Әһлиулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Халыҡтар дуҫлығы ордены (ГДР, 1975 йыл),
* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы.
# Социаль-иҡтисади тикшеренеүҙәр институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)

Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Социаль-иҡтисади тикшеренеүҙәр институты — ғилми-тикшеренеү учреждениеһы (Өфө).
Институт тикшеренеүҙәренең төп йүнәлештәре араһында түбәндәгеләр бар:
* стационар булмаған динамикалы макроиҡтисади процестарҙы анализлау;
* Рәсәй Федерацияһының потенциалы һәм милли байлыҡтарын ишәйтеү мәсьәләләре; тотороҡло һәм экологик хәүефһеҙ иҡтисади үҫеште тәьмин итеү мәсьәләләре;
* Рәсәйҙең социаль-иҡтисади киңлеген трансформациялау; территориаль үҫеш стратегияһы.
Институттың төп структур подразделениелары (секторҙары): төбәк иҡтисады мәсьәләләре; төбәк финанстары һәм бюджет-һалым сәйәсәте; иҡтисадты математик моделләү; иҡтисади хәүефһеҙлек; территориаль үҫеште прогнозлау; социаль-хоҡуҡи тикшеренеүҙәр.

# Социаль-иҡтисади тикшеренеүҙәр институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
## Директорҙары

1997—2004 иҡтисад фәндәре докторы, профессор Фәттәхов Рафаэль Вәлиәхмәт улы
2004—2006 иҡтисад фәндәре докторы, профессор Климова Нина Ивановна
2006 — әлеге ваҡытҡа тиклем, иҡтисад фәндәре докторы, профессор Ғайнанов Дамир Әхнәф улы.
# «Ололоҡлау» («Поклон») мемориаль ансамбле

«Ололоҡлау» мемориаль ансамбле — Ростов өлкәһенең Сальск ҡалаһында Азатлыҡ майҙанында урынлашҡан мемориаль комплекс.

# «Ололоҡлау» («Поклон») мемориаль ансамбле
## Тарихы

1918 йылдың 23 апрелендә хәҙерге мемориаль комплекс урынында Совет власы өсөн алыштарҙа 20 — 22 апрелдә Урта Егорлык ауылы эргәһендә үлтерелгән ҡыҙыл армеецтар хөрмәтенә матәм митингыһы үтә. Тәүҙә туғандар ҡәберендә пирамида формаһында ағас һәйкәл ултыртыла.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында туғандар ҡәберенә Совет Армияһының 1942 йылда Сальскты обороналауҙа һәм бер йылдан һуң уны азат итеүҙә һәләк булған һалдаттары ерләнелә.
1947 йылда туғандар ҡәберендә төҙөкләндереү эштәре башҡарыла, уға гипстан һалдат скульптураһы ҡуйыла. Осонда йондоҙ булған һәм «Тыуған ил өсөн алыштарҙа башын һалған геройҙарға мәңгелек дан!» тигән яҙыу урынлаштырылған пирамидаға гипстан венок эшләп ҡуйылған .
1967 йылда комплекс реконструкциялана һәм хәҙерге йөҙөн ала. Уның скульпторы ла (В. Л. Глухов), архитекторы ла (Б. В. Игнатенко) Сальск кешеһе. Мемориал ҡалҡыулыҡта урынлашҡан алһыу мәрмәр онтаҡтарынан торған ете метрлыҡ уҡтан ғибәрәт. 1975 йылда туғандар ҡәберенә ҡалҡыулыҡ артына, туғыҙ ҡәбер ташы ҡуйыла. Уларға ерләнгән 177 һалдаттың фамилиялары яҙылған аҡ Урал мәрмәренән эшләнгән плиталар нығытыла.
1981 йылда туғандар ҡәберлеге эргәһенә Советтар Союзы Геройы, Сальскта йәшәгән Б. И. Терентьев ерләнә.
Бөйөк Еңеүҙең 60 йыллығына һәйкәлгә илтеүсе аллеяла Сальскта йәшәгән Советтар Союзы Геройҙарының реконструкцияланған барельефтары урынлаштырыла.