yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Темерник таможняһы һәйкәле (Дондағы Ростов)

Темерник таможняһы һәйкәле — 2010 йылда Дондағы Ростов ҡалаһына нигеҙ һалыу көнөндә, Темерник таможняһы һәйкәлен асыу тураһында Указ яҙылыуға арнап ҡала яры буйында тантаналы рәүештә асылған һынлы монумент. Һәйкәл ҡала хакимиәте №890 ҡарарына (24.11.2010) ярашлы Дондағы Ростов ҡалаһында урынлаштырылған.

# Темерник таможняһы һәйкәле (Дондағы Ростов)
## Тарих

Дондағы Ростов ҡалаһында 2010 йылдың 15 декабрендә рәсми рәүештә Темерник таможняһы һәйкәле асыла. Был ваҡиға Дондағы Ростов ҡалаһының тыуған көнөн байрам итеү маҡсатында һәм Темерник таможняһы һәйкәлен асыу тураһында указға ҡул ҡуйыуға арнап үткәрелә. Скульптураны Новороссийск ҡалаһында иң оҫта етәкселәр эшләгән. Һәйкәл төҙөү скульпторҙары Сергей Олешня һәм Анатолий Дементьев. Монументты эшләүгә 7 айҙан күберәк ваҡыт кәрәк булған.
2017 йылдың 24 февралендә һәйкәл өлөшләтә зыян күргән тигән мәғлүмәт була. Версия буйынса был вандаллыҡ һөҙөмтәһе тип атала, ләкин һәйкәлдең өлөшләтә зыянланыуы юл-транспорт ваҡиғалары арҡаһында булып сыға.

# Темерник таможняһы һәйкәле (Дондағы Ростов)
## Тасуирлама

Композиция үҙәгендә — таможня офицеры фигураһы, ул ҡулында 1731 йыл менән билдәләнгән Сауҙа уставын тотҡан. Шулай уҡ уның ҡулында таможня эштәрен көйләүсе башҡа документтар ҙа бар. Һәйкәлде төҙөгән саҡта шул осорға һәйкәлдең тышҡы ҡиәфәтен оҡшатыу маҡсатында тарихсылар консультациялар алып бара. Һәйкәлдең бейеклеге 2 метр 20 сантиметр. Бронзанан эшләнгән. Һәйкәлде яр буйында асыу алдынан монтаж эштәре бер нисә сәғәт буйы барған.
Һәйкәл Яр урамындағы 15-се йорт ҡаршыһында ҡуйылған.
# Әлибаева Зәйтүнә Рәхмәтулла ҡыҙы

Әлибаева Зәйтүнә Рәхмәтулла ҡыҙы (1922 йыл — 9 август 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, ПВО часы элемтәсеһе.

# Әлибаева Зәйтүнә Рәхмәтулла ҡыҙы
## Биографияһы

Зәйтүнә Рәхмәтулла ҡыҙы Әлибаева 1922 йылда Башҡорт АССР-ы Бәләбәй кантонының (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Миәкә районының) Ҡырғыҙ-Миәкә ауылында тыуған. 1930-сы йылдарҙа атаһы Маҡар районының 12-се һанлы совхозы директоры була, ҡатыны менән өс ҡыҙ бала үҫтерәләр.
Петровский мәктәбендә 1-се синыфтан 7-се синыфҡа тиклем уҡый. Артабан Өфө сәнғәт училищеһының актёр бүлегендә белем ала. ВЛКСМ-ға инә. Атаһы һуғышҡа киткәс, тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта, совхозда эшләй.
Һуғышҡа барырға ҡарар иткәс, Стәрлетамаҡ ҡалаһына барып медицина курстарында уҡый, әммә уны тамамлап бөтмәй һәм 1942 йылдың 8 майында Бөйөк Ватан һуғышының Сталинград фронтына оҙатыла. ПВО частарында элемтәсе булып хеҙмәт итә.
1942 йылдың 9 авгусында бейеклекте дошмандан бер үҙе һаҡлап ҡалып һәләк була.

# Әлибаева Зәйтүнә Рәхмәтулла ҡыҙы
## Хәтер

* Ҡалмыҡ Республикаһы Сарпан районының Садовое ауылының бер урамына уның исеме бирелгән. Ошо ауылдың 2-се мәктәбе алдында уға һәйкәл ҡуйылған.
# Көмәрле

Көмәрле (рус. Кумурлы) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 335 кеше. Почта индексы — 453036, ОКАТО коды — 80203834004.

# Көмәрле
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 27 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Благовещенка): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 38 км

# Көмәрле
## Урамдары

* башҡ. Александр Матросов (урамы) — рус. Александра Матросова (улица)
* башҡ. Ветерандар (урамы) — рус. Ветеранов (улица)
* башҡ. Инйәр (тыҡрығы) — рус. Инзерский (переулок)
* башҡ. Кирсанов (урамы) — рус. Кирсанова(улица)
* башҡ. Тыныслыҡ (урамы) — рус. Мира (улица)
* башҡ. Муса Гәрәев (урамы) — рус. Мусы Гареева (улица)
* башҡ. Яр буйы (урамы) — рус. Набережная (улица)
* башҡ. Салацуат Юлаев (урамы) — рус. Салавата Юлаева (улица)
* башҡ. Табын (урамы) — рус. Табынская (улица)
* башҡ. Үҙәк (урам) — рус. Центральная (улица)
* башҡ. Шайморатов (урамы) — рус. Шаймуратова (улица)
* башҡ. Мәктәп (урамы) — рус. Школьная (улица)
* башҡ. Көньяҡ (тыҡрыҡ) — рус. Южный (переулок)

# Көмәрле
## Тарихы

Инйәр йылғаһы Эҫемгә ҡойған ерҙә урынлашҡан Күрпәс-Табын улусының Көмәрле һәм Ҡыҙыляр ауылдары Күлсәйет тип аталған. Күлсәйет, күрәһең, был ауылдарҙың иртәрәк атамаһы. Әгәр Көмәрле ауылы, Күлсәйет ауылы кеүек үк, XIX 60-сы йылдарында барлыҡҡа килһә, Ҡыҙылъяр (Күлсәйет) быуат аҙағында хасил була.
1816 йылда Күлсәйеттә (Көмәрлелә) 118 кеше һәм 23 йорт була. VIII рәүизгә халыҡ һаны кәмегән (60). 1897 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙа 165 кеше һәм 32 ихата була.
Тәүге төпләнеүсе билдәле түгел. Әммә улдарының исемдәре, йәше VII ревизияла яҙыла. Дәүләкән Күлсәйетов 1756—1813 йылдарҙа йәшәй. Уртансы улы Ялсы 1758 йылда тыуған. Кесе Әүҙәким 1762—1815 йылдарҙа йәшәй.
60 кешенең (12 йорт) 60 аты, 50 һыйыры, 40 һарығы, 20 кәзәһе булған. 1843 йылда ауыл халҡы 64 бот ужым һәм 352 бот яҙғы иген сәскән. Хужалыҡтарында 700 умарта булған.

# Көмәрле
## Матбуғатта

* Инйәр. 11 ноябрь 2021, «Ниндәй көй, әйт!»
* Башҡортостан ҡыҙы. 30 декабрь 2017, Ысын уҡытыусы ине…
* Киске Өфө. Йүгереү йәшәртә лә. 13 февраль 2017 йыл

# Көмәрле
## Видеофильмдар

* «Орнамент» Архангел районы Көмәрле ауылы йөҙлөктәре. 2011 йыл

# Көмәрле
## Билдәле шәхестәре

* Йосопова Нәсиә Хәмиҙулла ҡыҙы (5.01.1949), педагог, журналист, йәмәғәтсе. 1978—1999 йылдарҙа Архангел районы Абҙан урта мәктәбе директоры, 2003—2009 йылдарҙа «Инйәр» район гәзите мөхәррире. Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы. Райондың почётлы гражданы.
# Китайка (Баской ҡушылдығы)

Китайка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Баская йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Китайка (Баской ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100021091
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102109
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Иғтисам Әмирханов

Иғтисам Әмирханов (1786—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

# Иғтисам Әмирханов
## Биографияһы

Иғтисам Әмирханов Ырымбур губернаһы Дыуанай улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы) Яңы Ҡалмаш ауылында йәшәгән. Зауряд-есаул булып хеҙмәт итә.
1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, 1814 йылдың аҙағына тиклем 4-се Башҡорт атлы полкы составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 4-се Башҡорт атлы полкы 12-се, 8-се, 5-се һәм 4-се кантон башҡорттарынан ойошторола һәм 1812 йылдың 25 июлендә Түбәнге Новгородҡа бара. 3 ноябрҙә полк Волконскийҙың отряды менән бергә Витгенштейн корпусына керә, 14-16 ноябрендә Березина буйындағы алыштарҙа ҡатнаша. Рус армияһының сит илгә походтары барышында Лейпциг һәм Дрезден янындағы алыштарҙа ҡатнаша. 1813 йылдың декабрендә Богемия армияһының Төп фатиры ҡарамағында хеҙмәт итә. 1814 йылдың 19 мартында союздаш ғәскәрҙәре составында 4-се Башҡорт атлы полкы Парижға инә.

# Иғтисам Әмирханов
## Бүләктәре

* «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
# Батталов Булат Фәсхетдин улы

Батталов Булат Фәсхетдин улы (шулай уҡ Булат Баттал булараҡ билдәле; 19 апрель 1928 йыл — 21 июль 2011 йыл) — инженер-металлург, шағир һәм дини хеҙмәткәр. Силәбе өлкәһе башҡорт һәм татар яҙыусыларының Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге әҙәби берекмәһе ағзаһы.

# Батталов Булат Фәсхетдин улы
## Биографияһы

Булат Фәсхетдин улы Батталов 1928 йылдың 19 апрелендә Башҡорт АССР-ы Әбйәлил районы Асҡар ауылында тыуған.
Асҡар урта мәктәбенең туғыҙ класын тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында колхозда эшләй.
1946—1952 йылдарҙа — Магнитогорск тау-металлургия институты студенты. Уҡыуын тамамлағандан һуң Түбәнге Тагил ҡалаһында эшләй. 1957 йылдан алып пенсияға сыҡҡанға тиклем Силәбе металлургия заводында инженер була.
1980 йылдар аҙағында һәм 1990 йылдар башында Силәбе ҡалаһы янындағы Мейәс утарында мәҙрәсәлә уҡый. 1994 йылда Өфөлә Европа һәм Себер мосолмандарының Диниә назаратында уңышлы имтихан тота һәм имам-хатиб дәрәжәһе ала. 1990-сы йылдарҙа Силәбе ҡалаһының Металлургия районындағы мәсет мәҙрәсәһендә уҡыта.
Тәүге шиғри өлгөләре «Солнце на ладони» коллектив йыйынтыҡта урыҫ теленә тәржемәләп баҫыла (1970). Башҡортостан китап нәшриәтендә баҫтырып сығарылған «Тау һуҡмағы» исемле тәүге шиғри китабы «Осенее полноводье» коллектив йыйынтығына индерелгән (1997). Икенсе «Һағыш» исемле шиғри йыйынтығы 2008 йылда Өфөлә баҫтырыла. Булат Батталовтың шиғырҙары «Силәбе шишмәләре» (Силәбе, 2002), «Мировая антология тюркоязычных народов» (Анкара, 2005), «Гәүһәрҙәрҙе йыйыр ваҡыт» (Учалы, 2006), «Мелодии Челябинска» (Ҡаҙан, 2006), «Силәбе башҡорттарының әҙәби антологияһы» (Өфө, 2011) кеүек әҙәби йыйынтыҡтарға ингән.
2011 йылдың 21 июлендә Силәбе ҡалаһы мосолмандары Зәйнулла Ишан Рәсүлевтың бүләһен, имам-хатиб һәм шағир Булат Батталовты һуңғы юлға оҙата.

# Батталов Булат Фәсхетдин улы
## Ғаиләһе

Булат Батталов билдәле ишан Зәйнулла Рәсүлевтың ейәне. Уның атаһы Фәсхетдин бин Исмәғил Троицк ҡалаһында «Рәсүлиә» мәҙрәсәһендә белем алған һәм унда мөғәллим булған, ә совет власы йылдарында Әбйәлил районында уҡытыусы булып эшләгән һәм Ленин ордены менән бүләкләнгән.

# Батталов Булат Фәсхетдин улы
## Китаптары

* Һағыш. — Өфө : Китап, 2008. — 70, [2] с. : ил.; 16 см; ISBN 978-5-295-04403-8
* «Тау һуҡмағы», Батталов, Булат.
# Кесе Иночь

Кесе Иночь — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе, Смоленск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/855/415/12 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Иночь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мәскәү башынан Можайск һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ока ҡушылдыҡтары бассейны, Мокша тамағына тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010101012110000023059
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002305
* Бассейн коды — 09.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кожевников йорто

Кожевников йорто — килем йорто, 1834 —1835 йылдарҙа архитектор П. Ф. Воцкий проекты буйынса рус классицизмы стилендә төҙөлгән. Йорт Санкт-Петербург ҡалаһында Невский проспекты, 51 адресы буйынса урынлашҡан. Йорт беҙҙең көндәргә тиклем үҙгәрешһеҙ тиерлек килеп еткән.

# Кожевников йорто
## Тарихы

Йорт 1834 —1835 йылдарҙа гвардия поручигы Кожевников өсөн архитектор П. Ф. Воцкий тарафынан төҙөлгән.
1855 —1856 йылдарҙа йорттоң бер фатирында Иван Александрович Гончаров йәшәгән. Яҙыусы тап бында «Обломов» романы өҫтөндә эшләй.
XX быуаттың башында йортто беренсе гильдиялы сауҙагәр Соловьев һатып ала, шул ваҡытҡа ул Невский проспекты районында бер нисә ҡоролма хужаһы була, ул айырым йортта «Ҙур Төньяҡ» ҡунаҡханаһының филиалын һәм «Мулен Руж» синематографын (кинотеатр) аса. Шулай уҡ Кожевниковтың элекке йортонда төрлө ваҡыттарҙа П. Ефимовтың банк йорто һәм Скороход» ширҡәтенең аяҡ кейемдәре магазины урынлаша.
1928 йылға ҡарата йортта Петербург рәссамы Хидекель Юрий Михайловичтың «Красная светопись» фото-сәнғәт студияһы урынлашҡан.
Әлеге ваҡытта йортта «Дельта» сәнғәт галереяһы урынлашҡан. .
# Керәүле-Илюшкин ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)

Керәүле-Илюшкин ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Керәүле-Илюшкин ауылы.

# Керәүле-Илюшкин ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)
## Тарихы

Керәүле-Илюшкин ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Көйөргәҙе районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Керәүле-Илюшкин ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)
## Билдәле шәхестәре

* Ғәниева Тамара Әхмәтшәриф ҡыҙы (1951 йыл, 25 ғинуар) — башҡорт шағирәһе, тәржемәсе, драматург, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993), БАССР-ҙың яҙыусылар союзы ағзаһы (1986), Рәми Ғарипов (1998), Ф Кәрим (2004) премиялары лауреаты.
* Сәхәутдинов Венер Ғәзиз улы (1939 йыл, 1 ғинуар) — хирург, Башҡортостан Республикаһының фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1995), медицина фәндәре докторы (1975), профессор (1975), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1990), БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1983), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1993), СССР-ҙың уйлап табыусыһы, Рәсәй һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1991).
# Хеллинген

Хеллинген (нем. Hellingen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1048 кеше йәшәй. Майҙаны — 44,56 км². Диңгеҙ кимәленән 299 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98663 һәм автомобиль коды — HBN.
# Ҡотошов Салауат Шәйхелислам улы

Ҡотошов Салауат Шәйхелислам улы (13 февраль 1976 йыл) — юрист, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. Рәсәй граждандар авиацияһы топ-менеджеры, илдең аэропорт һәм аэродромдар селтәре үҫеше инициаторы. 2008—2011 йылдарҙа «Өфө» халыҡ-ара аэропортының, 2014 йылдан «Калуга» халыҡ-ара аэропортының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2010), II дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены кавалеры (2019).

# Ҡотошов Салауат Шәйхелислам улы
## Биографияһы

Салауат Ҡотошов 1976 йылдың 13 февралендә Үзбәк ССР-ының баш ҡалаһы Ташкентта тыуған.
2000 йылда Башҡорт дәүләт университетынының юридик факультетын тамамлай.
2002 йылда Башҡорт дәүләт университетының Хоҡуҡ институтында аспирантура тамамлай.
2003 йылдан алып Башҡортостан Республикаһы Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығының хоҡуҡи тәьминәт бүлегендә начальник, мөнәсәбәттәргә контроллек буйынса баш белгес булып эшләй.
2005 йылда Дәүләт милке менән идара итеү буйынса Федераль агентлыҡтың Башҡортостан Республикаһындағы территориаль идаралығы етәксеһе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.
2010 йылда Граждандар авиацияһы академияһын (Санкт-Петербург), Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс академияһын тамамлай.
2008—2011 йылдарҙа «Өфө» халыҡ-ара аэропортын етәкләй, 2011 йылдан «Ермолин» халыҡ-ара аэропортының идарасы компанияһында етәксе була, 2014 йылдан — «„Калуга“ халыҡ-ара аэропорты» АЙ генераль директоры итеп тәғәйенләнә.
2009—2010 йылдарҙа Рәсәйҙә тәүге тапҡыр төбәк пассажирҙар авиацияһын тергеҙеү проектының инициаторы була, Башҡортостан Республикаһында Нефтекама, Сибай аэродромдарын реконструкциялай.
2011 йылдың 2 февралендә Салауат Ҡотошов Мысырҙағы Революция (2011—2013) сыуалыштары ваҡытында рәсәйлеләрҙе тыуған иленә ҡайтарыу экпедицияһын етәкләй.

# Ҡотошов Салауат Шәйхелислам улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Ҡотошов Салауат Шәйхелислам улы етәкселек иткән дәүерҙә «Өфө халыҡ-ара аэропорты» «Интенсив үҫешеүсе аэропорт» номинацияһында «БДБ илдәренең иң яҡшы аэропорты» булып таныла, шулай уҡ аэропортҡа транспорт тармағындағы Милли йәмәғәт премияһы тапшырыла.
Салауат Ҡотошов «Хәрби хеҙмәт өсөн», «Кавказдағы хеҙмәте өсөн», «Хәрби хәрәкәттәр ветераны», Жуков миҙалы, «Транспорт милицияһының 90 йыл» миҙалдары менән бүләкләнә, «Почетлы геодезист» маҡтаулы исеменә лайыҡ була.
* Башҡортостан Республикаһы Президентының 15.07.2010 N УП указына ярашлы Салауат Ҡотошевҡа «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы» исеме бирелә.
* РФ Президенты Указы менән (№ 622, 27 декабрь 2019 й.) С. Ш.Ҡотошов Икенсе дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены менән бүләкләнәhttp://docs.cntd.ru/document/564088643
# Ултырыш һөйәге

Ултырыш һөйәге (лат. os ischii, рус. седалищная кость) — ҡуш һөйәк. Тәндән (corpus) һәм тармаҡтан (ramus) тора. Ултырыш һөйәгенең тармағы тумһәләй һөйәгенең аҫҡы тармағы менән тоташа. Ә тән өлөшө быуын соҡороның аҫҡы (вертлужная впадина) фрагментын төҙөй.
# Турнесь-Иоль

Турнесь-Иоль — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Войкар йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Турнесь-Иоль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031302
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303130
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Һул Утка

Һул Утка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Утка йылғаһының һул ярына тамағынан 75 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Һул Утка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026064
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202606
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡараяр ауыл Советы (Ҡариҙел районы)

Ҡараяр ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ҡараяр ауылы.

# Ҡараяр ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы Ҡараяр ауыл Советы БАССР Юғары Советы Президиумының 1963 йылдың 12 мартындағы указына ярашлы барлыҡҡа килә. 1977 йылда Конституцияға ярашлы Ҡараяр ауыл Советы халыҡ депутаттарының Ҡараяр ауыл Советы итеп үҙгәртелә, ә 1992 йылдың 3 июлендә ауыл Советы Ҡараяр ауыл Советы хакимиәте итеп үҙгәртелә.
2002 йылдың 3 июлендә Ҡараяр ауыл Советы хакимиәте Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы Ҡараяр ауыл Советы муниципаль берәмеге тип үҙгәртелә.
2005 йылдың 19 декабрендә Ҡараяр ауыл Советы муниципаль берәмеге Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы Ҡараяр ауыл Советы ауыл биләмәһе тип үҙгәртелә..
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Автонормаль заводы (Бәләбәй)

Автонормаль заводы (Бәләбәй) — Рәсәйҙең машиналар эшләү компанияһы, ватан автоетештереүселәре өсөн автонормалдәр (нығытыу деталдәре) эшләүсе. Башҡортостандың Бәләбәй ҡалаһында урынлашҡан.
Тулы атамаһы «Бәләбәй автонормаль заводы» акционерҙар йәмғиәте".

# Автонормаль заводы (Бәләбәй)
## Тарихы

1967 йылдың 4 февралендә СССР Министрҙар Советы постановлениеһы менән Волга заводы өсөн комплектлаусы изделеиелар етештереү буйынса яңы предприятиелар, шул иҫәптән Бәләбәй нормалдәр һәм метиздар заводы төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә.
1970 йылдың ноябрендә Волга автозаводына беренсе партия продукция — 500 машина комплектына 10 төр деталь оҙатыла.
1971 йылда, производство киңәйтелеүгә бәйле, Кама автозаводын нормалдәр менән тәьмин итеү маҡсатында предприятие «Автонормаль» Бәләбәй заводы тип үҙгәртелә.
1992 йылдың 2 декабрендә «Автонормаль» заводы базаһында «Автонормаль» асыҡ акционерҙар йәмғиәте төҙөргә ҡарар ителә.
2002 йылдың 17 майында акционерҙарҙың дөйөм йыйылышында «Автонормаль» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, унан «Автонормаль» Бәләбәй заводы" (ОАО «БелЗАН») айырылып сығыу сәбәпле, тарҡатыла.

# Автонормаль заводы (Бәләбәй)
## Эшмәкәрлеге

«Автонормаль» Бәләбәй заводы " — заманса машиналар эшләүсе предприятие. Ул автомобиль сәнәғәте өсөн нығытыу изделиелары һәм пружиналар эшләүгә махсуслаша. «UTAC» француз ойошмаһы уҙғарған аудитор тикшереүе нигеҙендә, ISO 9001:2000 (2006 йылдың 15 сентябренән № SQ/1706) стандарт талаптары сифатының менеджмент системаһына яраҡлылыҡ сертификатына эйә. «БелЗАН» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә my SAP ERP программа тәьминәте нигеҙендә интеграцияланған мәғлүмәт системаһы индерелгән.
Завод менән идара итеүҙә Һамарҙың «СОК» компаниялар төркөмө ҡатнаша. Шулай уҡ «Ижевск автомобиль заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте лә заводтың акционеры булып тора. 2013 йылдың сентябренән активтар Тольятти ҡалаһының „АвтоВАЗагрегат“ асыҡ ркционерҙар йәмғите тарафынан һатып алынған.
Бәләбәй заводы асыҡ акционерҙар йәмғиәте продукцияһын ҡулланыусылар араһында ватан автоетештереүселәренең барыһы ла тиерлек бар: АвтоВАЗ», «КамАЗ», «УАЗ», «ГАЗ», «GM-АвтоВАЗ», АМО «ЗИЛ», «ИжАвто».
# Топлинка

Топлинка — Рәсәй йылғаһы. Белгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Северский Донец йылғаһының уң ярына тамағынан 972 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Топлинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Донец (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Северский Донец (һыу бассейнының Рәсәй бүлеге), йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400112107000010788
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001078
* Бассейн коды — 05.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Теш

Оло Теш — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/585/73 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Оло Теш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200009998
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200999
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2