yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡалҡан

Ҡалҡан — һалҡын ҡул ҡоралынан һәм бәрә торған, ниндәйҙер кимәлдә ата торған ҡоралдан һаҡланыр өсөн тәғәйенләнгән ҡорал-ҡорамал.
Ҡалҡан борондан барлыҡҡа киләгән, әммә урта быуаттар аҙағына, фехтование үҫешеү һәм һаҡлыҡ ҡорамалдары камиллашыу сәбәпле, уның әһәмиәте кәмей. Атыу ҡоралдары таралғас, ҡалҡан хәрби ҡиммәтен дә юғалта. Шуға ҡарамаҫтан, Европа илдәрендә ҡалҡанды аристократия замоктарын һәм һарайҙарын биҙәү өсөн ҡулланыла.
Беренсе донъя һуғышы барышында пехотала хеҙмәт итеүселәрҙең алыштарҙа һаҡланыу сараһы булараҡ яңынан ҡулланыла башлай.

# Ҡалҡан
## Ҡалҡан символизмы

Донъя мәҙәниәтендә, төрлө халыҡтарҙың мифологияһында ҡалҡан ҙур символик мәғәнәгә эйә. Ҡайһы бер мифтарҙа ҡалҡан мөһим роль уйнай. Айырым мәжүси диндәрҙә ҡалҡан ҡурсалаусы изге илаһи тамға булараҡ ҙурланған .
* Мәҫәлән, Грецияла ҡалҡанды игеҙәк Прет һәм Акрисий Аргоста власть өсөн һуғыш ваҡытында уйлап сығарған тип һанайҙар. Ҡайһы бер ҡалҡанды илаһтар бүләк иткән, улары ғәҙәттән тыш үҙенсәлектәргә эйә тип уйлағандар. Ахиллға ҡалҡанды Гефест эшләгән, Ахилл уның буйынса карта кеүек итеп теләгән бер ерҙе таба алған. Персей, Медуза горгонаны, Афинаның көҙгө кеүек шымартылған баҡыр ҡалҡанынан күреп үлтерә.
* боронғо Римдә Анкил — Марс ҡалҡаны билдәле булған. Легенда буйынса, был ҡалҡан күктән төшкән һәм үләтте туҡтатҡан. Был ҡалҡанды римлеләр ғибәҙәтханала һаҡлаған һәм 11 күсермәһен эшләп тотҡан.
Ҡалҡандың өҫтөндәге һүрәттәр күп кенә халыҡтарҙа бик мөһим роль уйнай. Бигерәк тә америка индейҙары биҙәктәр мистик үҙенсәлектәргә эйә һәм һаҡлай тип инана торған булған..

# Ҡалҡан
## Геральдикала

Ҡалҡан һәр гербтың нигеҙендә ята. Хәҙерге заман геральдикаһында ҡалҡандың төп формалары барлыҡҡа килгән:
* Варяг — өс мөйөшлө; иртә гот — өсмөйөшлө, ситтәре түңәрәк, аҫҡа һуҙылған.
* Итальян — оҙонса түңәрәк ҡалҡан.
* Испан — квадрат, тышҡа бөгөлөп сыҡҡан, сите түңәрәкләнгән. .
* Француз — квадрат, аҫта йөрәккә оҡшаған йәйә.
* Немец — тәрән итеп ырылған, кәкерсәкле биҙәкле матур ҡырлы ҡалҡан.
* «Урыҫ» — тамсы кеүек ҡалҡан.
* Икенсе, ҡағиҙәгә һыймаған, төрҙәре лә бар: ромб, өсмөйөш, бишмөмйөш һ. б.
# Филевский йорто (Таганрог)

1866
Филевский йорто — Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһындағы бер ярым ҡатлы йорт. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты. 1992 йылдың 18 ноябрендәге 301-се һанлы ҡарар.
Адресы: Таганрог ҡалаһы, Греческая урамы, 78.

# Филевский йорто (Таганрог)
## Тарихы

Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһының Греческая урамындағы 78-се һанлы бер ярым ҡатлы йорт 1866 йылда төҙөлгән. Йорт теш табибы Григорий Александрович Вальтер аҡсаһына төҙөлгән. Уның һорауы буйынса Греческая урамында 64-се (хәҙер 78) йортто төҙөргә проект төҙөлә. Төҙөлгән йортонда Вальтерҙар ғаиләһе оҙаҡ йәшәмәй, уның төҙөлөп бөткәнен көтмәй күсеп китә. 1870-се йылдар башында сауҙагәр Цысаренко вариҫтары йортҡа хужа булалар, һуңынан унда тимер юлдар инспекторы Николай Юлианович Майер йәшәй. Ул үҙенең ҙур картиналар коллекцияһы менән билдәле кеше. Уның атаһы Мария ҡатын-кыҙҙар гимназияһында рәсем уҡытыусыһы була. Ул шулай уҡ 4 класлы училищелә техник һыҙым уҡытыусыһы булып эшләй.
1870-се йылдар уртаһында йорт Гобято дворян ғаиләһенә күсә. Чиновник Николай Гобято, урыҫ армияһы генерал-лейтенанты, миномет уйлап табыусы Леонид Николаевич Гобятоның атаһы, 1874—1886 йылдарҙа йорт хужаһы була.
Унан һуң йортто инженер технолог Александр Богданович Нентцель (1890—1898), ә унан һуң — статский советник ҡатыны Вера Матвеевна Филевская (1906—1915) һатып ала.
Был йортта шулай уҡ Таганрогтың почетлы кешеһе, Мария гимназияһының тарих һәм география уҡытыусыһы, тарихсы, ҡаланың 200 йыллыҡ юбилейына баҫып сығарылған «Таганрог ҡалаһы тарихы» китабының авторы, Павел Петрович Филевский йәшәй.

# Филевский йорто (Таганрог)
## Архитектураһы

Йорт фасадының хәҙерге биҙәлеше архитектор проектлағандан ныҡ айырыла.
Горизонталь буйынса ете тәҙрәле бер ярым ҡатлы йорт иртә классицизм стилендә төҙөлгән. Инеү ишеге бинаның һул өлөшөндә яһалған. Йорт ихатаһына инеү декоратив тимер рәшәткәле һәм колонналы тимер ҡапҡа аша, ул уң яҡта.
Икенсе ҡаттың тәҙрәләре өҫтөндә кәрниздәр яһалған. Ҡыйығында антефикстар (һыу ағымын ситкә ебәреү өсөн ҡуйылған вертикаль пластиналар, декоратив биҙәк ролен дә үтәй) урынлашҡан.
Бина төбәк әһәмиәтендәге тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыһы.
# Аҡманов Айтуған Ирек улы

Аҡманов Айтуған Ирек улы (16 май 1966 йыл) — ғалим-тарихсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (2003), профессор (2005).

# Аҡманов Айтуған Ирек улы
## Биографияһы

* Айтуған Ирек улы Аҡманов 1966 йылдың 16 майында Өфөлә тыуған. Ғалим Ирек Аҡмановтың улы.
* Өфөнөң 31-се мәктәбендә белем һәм тәрбиә ала.
* 1988 йылда Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетын яҡшы билдәләр менән тамамлай.
* 1988—1992 йылдарҙа Мәскәү дәүләт университетының тарих факультеты аспирантураһында уҡый һәм тарих фәне буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
* 1993 йылдан алып Башҡорт дәүләт университетында уҡыта, 2005 йылдан башлап Ватан тарихы кафедраһы мөдире.

# Аҡманов Айтуған Ирек улы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Айтуған Аҡмановтың фәнни тикшеренеүҙәре башҡорттарҙың ер биләү һәм ерҙе файҙаланыу, XVI быуат уртаһы — XX быуат башында Рәсәй Хөкүмәтенең Башҡортостандағы ер сәйәсәте проблемаларына арналған. 70-тән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

# Аҡманов Айтуған Ирек улы
## Хеҙмәттәре

* Земельная политика царского правительства в Башкирии в середине XVI — начале XX вв. Уфа: «Китап», 2000;
* Башкирское землевладение в XIX — начале ХХ вв. Уфа: РИЦ БашГУ, 2000;
* Земельные отношения в Башкортостане и башкирское землевладение во второй половине XVI — начале XX в. Уфа, «Китап», 2007;
* Историко-культурный энциклопедический атлас Республики Башкортостан. Главный редактор Акманов И. Г. Уфа-Москва, 2007.
# Румыния милли банкыһы

Румыния милли банкы (рум. Banca Națională a RomânieiNațională României a Banca) — Румынияның Үҙәк банкы.

# Румыния милли банкыһы
## Тарих

Иң тәүге румын ҡағыҙ аҡсалар 1853 йылда Милли революцион комитет тарафынан 10 дукат купюраһы әҙерләнә. Улар әйләнештә ҡулланылмаған. 1852 йылда барлыҡҡа килгән Молдова банкы 1856 йылдың 1 сентябрендә ике телдә номиналдары булған билеттар сығара: румын телендә (лей) һәм француз телендә (пиастра).
1877 йылда "ипотека билет" ике өлгөлә — Румынияның Милли банкы һәм Финанс министрлығы өлгөһөндә сығарыла (банк 1880 йылда ғына төҙөлгән булһа ла).
1880 йылдың 23 апрелендә Румыния Милли банкына нигеҙ һалына, ⅓ банк капиталы дәүләттеке булған. Румыния Милли банкыһының тәүге директоры Евгений Карада (1880) 30 йылдан ашыу эшләй.
1916 йылдың 15 ноябрендә Милли банк Яссыға Рәсәй ғәскәрҙәре яҡлауы аҫтына эвакуациялана. Көндөҙ шул уҡ ергә ҡаҙна эвакуациялана. 1917 йылда герман һәм австро-венгр ғәскәрҙәре тарафынан оккупацияланған Румыния биләмәһендә Румыния Генераль банкының ҡағыҙ аҡсалары әйләнешкә сығарыла.
1920 йылдың 31 декабрендә Румыния Милли банкы банкноттар сығарыуға монополь хоҡуҡ ала.
Банк менән идара итеүҙе административ кәңәшмә тормошҡа ашыра, ул парламент тарафынан 5 йылға һайлана, яңынан һайлау мөмкинлеге булғанда, губернаторҙан (Guvernator), беренсе вице-губернаторҙан (Prim-viceguvernator), ике вице-губернаторҙан (Viceguvernator) һәм 5 ағзанан (Membru)тора.
# Вилянга (Лонкас-Еган ҡушылдығы)

Вилянга — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лонкас-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Вилянга (Лонкас-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038835
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203883
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лиженьга

Лиженьга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Онега йылғаһының һул ярына тамағынан 181 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Лиженьга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002837
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000283
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Муравля

Муравля — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Колпяна йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Муравля
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Тверь ҡалаһынан Иваньков ГЭС-ына тиклем (Иваньков һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100712110000002756
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000275
* Бассейн коды — 08.01.01.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғабдуллаһ ибн Ғәббәс

Ғабдуллаһ ибн Ғәббәс (ғәр. عبد الله بن عباس‎)- Мәккә, хәҙерге Сәғүд Ғәрәбстаны — 686, Таиф)- Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм атаҡлы сәхәбәһе һәм ике туғаны, ислам экзегетикаһына нигеҙ һалыусы. Ғәббәс ибн Ғәбдел Мотталибтың улы була. Ул иң яхшы Ҡөрьән мөфәссирҙәренән була.

# Ғабдуллаһ ибн Ғәббәс
## Хеҙмәте

Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм вафат булғас, олораҡ сәхәбәләрҙән хәҙистәр өйрәнә башлай. Унан Бохари һәм Мөслим йыйынтыҡтарына 1660 хәҙис яҙып алына.
Ибн Ғаббас Мәккә Ҡөрьән тәфсирләү мәктәбенә нигеҙ һала. Унан белем алырға халыҡ урамға һыймай килә торған булған. Ғабдуллаһ ибн Ғаббастың атаҡлы уҡыусылары: Сәғит ибне Жүбәйер, Мүжәһид ибне Жәбр әл-Мәкки, Иҡрима, Тавус ибн Кәйсан әл-Йәмәни һәм Ғата ибн Әбу Рабах.

# Ғабдуллаһ ибн Ғәббәс
## Биографияһы

Ибн Ғаббас һиҗрәттән 3 йыл элек тыуа. Ул бәләкәй сағынан Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм янында була: көсөнән килгәнсә ярҙамлаша, артына баҫып намаҙ уҡый. Миләди 630 йылға тиклем ғаиләһе менән Мәккәлә йәшәй. Мәккәне яулар алдынан улар Мәҙинәгә күсенә.
Мәккәне алыуҙа ҡатнаша. Беренсе хәлифәләр ваҡытында уларҙың ярҙамсыһы була була, Төньяк Африка һәм Табаристанға һөжүмдәрҙә була.
Хәҙрәте Усман үлеменән һуң, Али уны Бәсрә әмире итеп тәғәйенләй. Шунда ул харижиҙар фетнәһендә катнашҡан 20 000 кешегә хәҙрәте Алиҙы аҡлап, ғәйепләүҙәр нигеҙһеҙ икәнен аңлатыуға өлгәшә. Мәгәр һуңынан хакимиәттән китә. Ғүмеренең ахырына тиклем фәнни эш менән шөғөлләнә.
687 йылда (һ. 68) Ғабдулла ибн Ғаббас Таифта 70 йәшендә вафат була. Йыназа намаҙын Мөхәммәт Ибн әл-Хәнәфиә уҡый.
# Көнсығыш ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)

Көнсығыш ҡасабаһы (халыҡта — Собачий) — Ишембай ҡалаһы биҫтәһе, Перегонный ҡасабаһына сиктәш, Ағиҙел йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан.

# Көнсығыш ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)
## Тарихы

1932 йылда Ишембай ауылы эргәһендә нефть ятҡылығының асылыуы менән Стәрлетамаҡ районының Ишембай ауылы тарафына эшкә мохтаж кешеләр ағыла башлай. 1933 йылда урындағы новатор һәм рационализатор Ф. П. Похлебаев Ағиҙелдең һул яҡ ярында тәүге нефть эшкәртеү ҡоролмаһын ҡуя.
Тәүге көндәрҙә ҡоролма 750 литр бензин бирә, ә 1933 йылдың икенсе яртыһынан — тәүлегенә 15 тоннаға яҡын бензин. Әлбиттә, бик түбән октанлы һәм көкөртө үтә күп булған, сифаты менән «маҡтана алмаған» бензин була ул. Заводта торбалы нефть ҡыуҙырыу ҡоролмаһы, таҙартыу ҡоролмалары, һыу менән тәьмин итеүсе һәм тауар хужалығы, ҡаҙан цехы, лаборатория, ремонт цехы була. Бында бензин һәм мазут етештерелә.
1934 йылдың 1 октябрендә СССР-ҙың Ауыр сәнәғәт министрлығының "Главнефт"енең 350-се Күрһәтмәһендә «Востокнефть» тресына түбәндәге эш ҡушыла: «…кисекмәҫтән Ишембайҙа нефттән бензин алыу ҡоролмаһын урынлаштырыуҙы башларға». "Нефтепроект"тан килгән проектлаусылар Монаков менән Смуров талап ителгән әҙерлек эштәрен үтәп ҡуя. Ә 1935 йылдың 31 майында проект әҙер була, һәм ҙур завод төҙөүҙе[2] күҙҙә тотҡан «Главнефть» уны раҫлай. Төҙөлөшкә Иван Иванович Новиков етәкселек итә, артабан ул директоры булып китә. Яңы завод төҙөлөшөнә бөтә илдән белгестәр, төҙөүселәр, квалификациялы эшселәр ағыла. Бер йылдан завод төҙөлөп бөтә, яңы завод өсөн ҡорамалдарҙы илдең бик күп предприятиелары етештерә: колоннаны һәм йылылыҡ алмаштырғыстарҙы Подольск ҡалаһы заводы, ҡаҙандарҙы — «Ленкузница», насостарҙы «Красный молот», моторҙарҙы «Электросила», торбаларҙы — Таганрог һәм Днепропетровск заводтары.
1935 йылдың август аҙаҡтарына завод Перегонный ҡасабаһында төҙөлөп бөтә, 31 августа нефттең тәүге ағымы килә башлай. 1936 йылдың 17 октябрендә завод проект ҡеүәтенә сыға, 23 ноябрҙә Советтарҙың VIII съезына бүләк сифатында Ишембай бензины ҡойолған 18 цистернанан торған состав Мәскәүгә килә, 20 декабрҙә Ишембай нефть ҡыуҙыртыу заводын (433-сө һанлы завод) дәүләт комиссияһы ҡабул итә
Был предприятиеға эшкә урынлашҡандар Бурансы ауылына терәлеп кенә ятҡан Перегонный ҡасабаһында урынлаша, ә йәшәр урыны булмаған йәштәр заводтан алыҫ булмаған урында йәшәү өсөн торлаҡ — землянкалар ҡаҙып инә. Тәүҙә Көнсығыш ҡасабаһы ваҡытлыса ғына төҙөлгән землянкаларҙан торһа, ваҡыт үтеү менән был тораҡ пункты рәсмиләштерелә һәм халыҡ араһында һаҡланған «Собачий» атамаһы аҫтында түгел, ә «Көнсығыш» атамаһы аҫтында теркәлә. Хәҙер инде ул — матур-матур йорттары, ихаталары менән маҡтанырлыҡ ҡала биҫтәһе.

# Көнсығыш ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)
## Урамдары

* Вавилов урамы
* Карбышев урамы

# Көнсығыш ҡасабаһы (Ишембай ҡалаһы)
## Транспорт

* 1, 5-се ҡала автобус маршруттарында барырға мөмкин.
# Пайненз-Яха

Пайненз-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пензевы-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Пайненз-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043464
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304346
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вальбек (Оре)

Вальбек (Оре) (нем. Walbeck (Landkreis Börde)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2005 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 775 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,61 км². Диңгеҙ кимәленән 89 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39356 һәм автомобиль коды — BK.
# Афанасьев Сергей Валерьевич

Афанасьев Сергей Валерьевич (29 ғинуар 1987 йыл) — Рәсәй спортсыһы (янғын һүндереү спорты). 2011 йылда янғын һүндереү спорты буйынса Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының иң яҡшы спортсыһы. Халыҡ-ара класлы Рәсәй спорт мастеры(2011). Ике төр ярышта, шулай уҡ команда зачетында Рәсәй йыйылма командаһы составында 2008 йылда Рәсәй чемпионы, 2011 йылда донъя чемпионы. 2011 йылдың 3-4 сентябрендә Котбуста (Германий Федератив Республикаһы) үткән янғын һүндереү-ҡотҡарыу спорты буйынса VII донъя чемпионатында ҡуйған ике төр ярыш буйынса донъя рекорды (28,62 с.) эйәһе. 2012 йылда был күрһәткесте үтеп китәләр.

# Афанасьев Сергей Валерьевич
## Биографияһы

Сергей Валерьевич Афанасьев 1987 йылдың 29 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған.
Бала сағынан спортты ярата, карате, йөҙөү менән шөғөлләнә. Сергейға 11 йәш тулғас, Стәрлетамаҡтың йыйылма командаһы өсөн сығыш яһаусы Николай Захаров бабайы уны янғын һүндереү спортына алып килә.
2000 йылда, 13 йәшендә беренсе тапҡыр ярышта ҡатнаша, Сергей зона ярыштарында йөҙ метрлыҡ ҡаршылыҡтар һыҙатында икенсе һәм штурмлау баҫҡысы буйлап күтәрелеүҙә өсөнсө урын ала.
2001 йылда Башҡортостан йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай.
2004 йылда Рәсәй спорт мастеры нормативын үтәй.
Екатеринбургта Рәсәй ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Урал Дәүләт янғын хеҙмәте институтында уҡый (2004—2007). Рәсәй ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы уҡыу йорттары беренселегенең күп тапҡыр чемпионы.
2007—2009 йылдарҙа янғын һүндереү спорты буйынса Рәсәй йәштәр йыйылма командаһы составында сығыш яһай.
2008 йылда Санкт-Петербургта йәйге Рәсәй чемпионатында 100 метрлыҡ ҡаршылыҡтар һыҙатында йүгереү буйынса 1-се урынды яулай.
2009 йылда Өфөгә күсә, янғын һүндереү-ҡулланма спорты буйынса Рәсәй йыйылма командаһы составында сығыш яһай башлай. «Штурмлау баҫҡысы буйлап уҡыу башняһының 4 ҡаттағы тәҙрәһенә күтәрелеү» дисциплинаһында Рәсәй Кубогына эйә була.
2010 йылда Түбәнге Новгородта Рәсәй ҡышҡы чемпионатында 100 метрлыҡ ҡаршылыҡтар һыҙатында йүгереү буйынса 1-се урынды биләй.
Башҡортостан Республикаһы, шулай уҡ Бөтә Рәсәй ярыштарының күп тапҡыр призёры һәм чемпионы була.
Котбуста (Германия) 2011 йылда үткән янғын һүндереү-ҡотҡарыу спорты буйынса VII донъя чемпионатында Афанасьев Сергей ике төр ярыш буйынса ярышта 28,62 с донъя рекорды ҡуйып чемпион, шулай уҡ 100 метрлыҡ ҡаршылыҡтар һыҙатында йүгереү буйынса көмөш призер була. Ошо уҡ ярыштарҙа Рәсәй рекорды һәм өс Башҡортостан Республикаһы рекорды ҡуя. Халыҡ-ара класслы Рәсәй спорты мастеры нормативын үтәй. Рәсәй йыйылма командаһының дөйөм зачетта еңеүенә ҙур өлөш индерә, уның составында команда зачетында донъя чемпионы була.

# Афанасьев Сергей Валерьевич
## Эш урыны

2009 йылдан алып Өфө ҡалаһында йәшәй, «Башҡортостан Республикаһы буйынса янғынға ҡаршы федераль хеҙмәтенең 22-се отряды» федераль ҡаҙна учреждениеһының ПЧ-9 ҡарауыл начальнигы.
# Потаповская (Ольшанка ҡушылдығы)

Потаповская — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Липецк өлкәһе, Белгород өлкәһе, Курск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ольшанка йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Потаповская (Ольшанка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Задонск ҡалаһынан Лиски ҡалаһына тиклем, Воронежот (башынан Воронеж һыуһаҡлағысына тиклем) һәм Тихая Сосна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100812107000002228
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000222
* Бассейн коды — 05.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Терновка (Сухая Буйвола ҡушылдығы)

Терновка — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сухая Буйвола йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Терновка (Сухая Буйвола ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокрая Буйвола йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07010000912108200002304
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200230
* Бассейн коды — 07.01.00.009
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Победа кинотеатры (Новочеркасск)

1846
Еңеү кинотеатры — Ростов өлкәһенең Новочеркасск ҡалаһы кинотеатры. 1846 йылда төҙөлгән тарихи бинала урынлашҡан. Әлеге ваҡытта бинала шул исемдәге сауҙа үҙәге эшләй.
Адресы: Рәсәй, Ростов өлкәһе, Новочеркасск ҡалаһы, Мәскәү урамы, 16 -сы һанлы йорт.

# Победа кинотеатры (Новочеркасск)
## Тарих

«Победа» кинотеатры (хәҙерге сауҙа үҙәге) "Новочеркасск ҡалаһының Комитет һәм Мәскәү урамдары киҫелешендә урынлашҡан булған. Бында әлеге ваҡытта магазин, сауҙа үҙәге эшләй.
1846 йылда бина ҡаланың сауҙа итеүсе казактар йәмғиәте аҡсаһына төҙөлә. Үҙ бинаһының бәләкәй өлөшөн йәмғиәт ҙүҙ маҡсатында тотонған, ҡалғанын ҡуртымға биргән. ХІХ быуат аҙағында — ХХ быуат башында сауҙагәр И. В. Игнатовтың бакалея магазины бинала эшләй. 1910 йылда бында казак А. Н. Леоновтың мануфактура магазины тора. 1912 йылда йорт бинаһында дүрт магазин, Беренсе Рәсәй страховкалау йәмғиәте, "Солей"кинотеатры эшләй.
Бинала Рәсәй империяһының юғары дәрәжәле кешеләре булғылаған .1850 йылдың ноябрендә бында бөйөк кенәз Александр Николаевич була, 1860 йылда — бөйөк кенәз Александр Александрович, 1872 йылда — император Александр II ; Александр II вариҫы Александр Александрович менән, 1887 йылда император Александр III Николай II менән була. Уларҙың был бинала тороуы иҫтәлегенә бина эсендә, икенсе ҡатта алтын менән ялатылған дүрт таҡтаташ ҡуйылған.
Бынан тыш, 1906 йылда бинала күсмә-рәссамдарҙың(передвижниктарҙың) күргәҙмәләре үтә. Рус рәссамы Николай Никанорович Дубовский «Йәйғор» картинаһы күрһәтелә. Урындағы рәссамдар К. С. Семерников, А. Г. Пемовтың картиналары күргәҙмәгә ҡуйылған
Беренсе бөтә донъя һуғышы йылдарында, 1914 йылда, бинала һалдат лазареты урынлашҡан.
Совет власы йылдарында (ХХ быуаттың 30-сы йылдары) бында "Солей"электр-биограф (кинотеатры) торған, аҙаҡ ул «Рот-фронт» тип үҙгәртелгән. 1932 йылда «Рот-фронт» кинотеатры иң беренсе булып тауышлы фильмдар күрһәтеү өсөн яраҡлаштырылған . Бөйөк Ватан һуғышынан һуң уны "Победа" кинотеатры тип атайҙар. 1927 йылда был бинала шағир Владимир Маяковский «Даешь изящную жизнь» тигән лекция менән сығыш яһаған.

# Победа кинотеатры (Новочеркасск)
## Архитектура

Новочеркасск ҡалаһы Мәскәү урамындағы 16- сы йортта, «Солей», «Победа» кинотеатрҙары, магазиндар һ. б. торған 16- сы һанлы йорт ике ҡатлы, ике яҡтан ябылған ҡыйыҡлы кирбес йорттан ғибәрәт. Бина штукатурланған, ике ҡат араһында һәм юғары ҡатө ҫтөндә кәрниз ҡуйылған, өсмөйөшлө молдинглы, пилястрлы. Беренсе ҡаттың ҙур тәҙрәләре витрина итеп яраҡлаштырылған.
# Яны-Хулюм (Самыр-Я ҡушылдығы)

Яны-Хулюм — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Самыр-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Яны-Хулюм (Самыр-Я ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025458
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302545
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сухокарасук

Сухокарасук — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бызовка йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Сухокарасук
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300005372
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300537
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3