# Байыш (Ейәнсура районы)

Байыш (рус. Баишево; боронғо атамалары Назар, Ураҙ) — Башҡортостан Республикаһының Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453392, ОКАТО коды — 80226806001.

# Байыш (Ейәнсура районы)
## Тарихы

Ауылға Нуғай даруғаһы Үҫәргән улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала, 1760 йылдан билдәле. Тәүге төпләнеүсенең исеме менән аталған, уның улдары Аллабирҙе, Назарбай һәм Ураҙбай Байышевтар билдәле. Ауыл шулай уҡ Назар, Ураҙ булараҡ теркәлгән. 1866 йылда 60 йортта 339 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 1900 йылда шулай уҡ мәҙрәсә теркәлгән

# Байыш (Ейәнсура районы)
## Хәҙерге осор

Байыш ауылы — административ үҙәк. Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет, магазиндар бар.

# Байыш (Ейәнсура районы)
## Географик урыны

Байыш ауылы Ҡасҡынсы йылғаһы (Ҡаҫмарт ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
Район үҙәгенә (Иҫәнғол) тиклем алыҫлыҡ: 97 км.
Яҡындағы тимер юл станцияһына (Ҡыуандыҡ) тиклем алыҫлыҡ: 66 км

# Байыш (Ейәнсура районы)
## Халыҡ һаны

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (99 %) йәшәй.

# Байыш (Ейәнсура районы)
## Урамдары

* Һыуһыҙ урам (рус. Безводная улица)
* Комсомол урамы (рус. Комсомольская улица)
* Урман урамы (рус. Лесная улица)
* Йәштәр урамы (рус. Молодежная улица)
* Мөхәмәтйәнов урамы (рус. улица Мухамедъянова)
* Яр буйы урамы (рус. Набережная улица)
* Дала урамы (рус. Степная улица)
* Мәктәп урамы (рус. Школьная улица)
* Үҙәк урам (рус. Центральная улица)

# Байыш (Ейәнсура районы)
## Тирә-яҡ мөхит

Тауҙар
* Аҙаҡҡол тауы
* Аҡтау тауы
* Һәнәр үҙәге йырыны
Йылғалар
* Ҡасҡынсы йылғаһы
* Марай йылғаһы
* Ҡойолойорт йылғаһы

# Байыш (Ейәнсура районы)
## Билдәле шәхестәре

* Аҡманов Алмас Ғайса улы (27.03.1939—12.01.2023), ғалим-физик, юғары мәктәп һәм дәүләт хеҙмәткәре. 1969 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1974—1977 йылдарҙа физика факультетының декан урынбаҫары, 1983—1989 йылдарҙа — деканы; 1995—1999 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Фән, юғары һәм урта һөнәри белем биреү буйынса дәүләт комитетының рәйес урынбаҫары. Физика-математика фәндәре кандидаты (1968), профессор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1999), Рәсәйҙең почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2002).
* Арыҫланова Минзилә Фәсхи ҡыҙы (6.09.1948) — Баймаҡ районының 1-се Этҡол ауылындағы Башҡорт республика компьютер лицей-интернатының ветеран-педагогы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* Назаров Айрат Әхмәт улы (1.10.1959) — ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Физика‑математика фәндәре докторы (1999).
* Әхмәт Зыя Өсҡайнаҡ (Зыя Ураҙов; 1904—1967) — Төркиә уҡытыусыһы, профессор.
* Садиҡова Фәриҙә Вәли ҡыҙы (11.07.1956) — ғалим-селекционер. Биология фәндәре кандидаты (1997). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урман белгесе (2003), Рәсәй Федерацияһының почётлы урман хеҙмәткәре (2007).

# Байыш (Ейәнсура районы)
## Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары

* Хазина. 1966 йылда Ейәнсура р-ны Байыш ауылы Зәйнәп Исхаҡованан (1902 йылғы) И. Бүләков менән Ғ. Әйүпов яҙып алган. Башҡорт халыҡ ижады. ΙΙ том. — БЛ, 134-се б.; БХИ, РЛ, № 23; БНТ, ПЛ, № 422.
* Аҡтау хазинаһы. 1966 йылда Ғйәнсура р-ны Байыш ауылы Зәйнәп Исхаҡованан (1902 йылғы) И. Бүләков менән Ғ. Әйүпов яҙып алған. — БЛ, 134- ее б.; БХИ, РЛ. № 20; БПЛ, № 250; БНТ, ПЛ, № 417.

# Байыш (Ейәнсура районы)
## Видеояҙмаларҙа

* YouTube сайтында Видео Байыш мәктәбенә 90 йыл / 90 лет школе Баишево Зианчуринский район
* Баишево