yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ибраһимов Шамил Шамил улы

Ибраһимов Шамил Шамил улы (15 июль 1922 йыл — 20 апрель 1993 йыл) — хор дирижёры, композитор, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1972), Башҡортостан Республикаһының Композиторҙар берлеге ағзаһы (1958). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

# Ибраһимов Шамил Шамил улы
## Биографияһы

Шамил Шамил улы Ибраһимов 1922 йылдың 15 июлендә Башҡорт АССР-ының Өфө кантоны Шишмә ҡасабаһында (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Шишмә районы) тыуа. Хәҙер был ҡасаба Башҡортостан Республикаһы Шишмә районының үҙәге булып тора.
Музыкаль һәләте кескәйҙән асыла. 1941 йылда ул П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү консерваторияһы Башҡорт студияһының композитор бүлексәһен тамамлай. Мәшһүр музыкант Генрих Ильич Литинский класында уҡый. Шамиль Ибраһимов Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Һуғыштан һуң музыкаль белем алыуын дауам итә.
Ибраһимов 1952 йылда П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү консерваторияһының хорға дирижерлыҡ итеү факультетын тамамлай һәм Өфөлә эш башлай.
Өфөлә ул ике профессиональ башҡорт хорына — Республика радиокомитеты хорына һәм Башҡорт дәүләт филармонияһы хорына етәкселек итә, бер үк ваҡытта Өфө музыка училищеһында уҡыта һәм унда хор класының етәксеһе була.
1958 йылда Шамил Ибраһимов Башҡортостан Республикаһының Композиторҙар берлегенә ағза булып инә.
1972 йылда уға «Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре» тигән исем бирелә.
Билдәле башҡорт композиторы, хор дирижер, педагог Шамил Ибраһимов 1993 йылдың 20 апрелендә 71-се йәшендә Өфөлә вафат була.

# Ибраһимов Шамил Шамил улы
## Ижады

Шамил Ибраһимов 50-нән ашыу вокал-хор әҫәре ижад итә, шул иҫәптән Яҡуп Ҡолмой шиғырҙарына «Дан һиңә, Башҡортостан!» (1961), «Тыныслыҡты яуланыҡ!», «Һалдат тураһында поэма», Шәриф Бикҡол шиғырына «Илем, илкәйем» кантата һәм хор поэмаларын, хор миниатюралары ижад итә. «Дилә» (Ҡадир Даян шиғыры), «Уралым» (Яҡуп Ҡолмой шиғыры) кеүек лирик миниатюралары әһәмиәтле күренеш була. «Беҙҙең ауыл ҡыҙҙары», «Иркен Ағиҙел буйҙары» һ.б. шаян йырҙары популярлыҡ яулай. Башҡорт халыҡ йырҙары «Алты егет», «Ике йәш йөрәк», «Ҡолой кантон», «Сыбай ҡашҡа» һәм башҡаларҙы юғары профессоналлек менән хорға һала 2021 йыл 15 ғинуар архивланған..
Ул етәкселек иткән хор коллективтары 1955 йылда Мәскәүҙә башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһында ҙур уңыш менән сығыш яһай. Элгәрге профессионалдар тәжрибәһенә һәм халыҡ музыка традицияларына таянып, Шамил Ибраһимов башҡорт профессиональ хор музыкаһын тағы ла юғарыраҡ кимәлгә күтәреүгә үҙ өлөшөн индерә. Ул күп классик башҡорт хор әҫәрҙәренең авторы була. Улар һәүәҫкәр һәм профессиональ хор коллективтарының репертуарына инә.

# Ибраһимов Шамил Шамил улы
## Хәтер

1994 йылда хор дирижерҙарының Шамил Ибраһимов исемендәге Асыҡ республика конкурсы булдырыла.
«Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы фондында Шамил Ибраһимов етәкселегендәге хорҙар башҡарыуында башҡорт композиторҙары әҫәрҙәренең 70-тән ашыу яҙмаһы һаҡлана.
# Азалия

Аза́лия (лат. Azalea) — арсалылар ғаиләһенә ҡарай (Вересковые (Ericaceae)) — Azalea L. .
Бейеклеге 1,5 метрға етеүсе был үҫемлек япраҡ ҡойоусы тармаҡлы ҡыуаҡтар төрөнә инә. Ырыуы — Рододендронд (Рододендрон (Rhododendron))

# Азалия
## Ҡылыҡһырлама

Япраҡтары ваҡ, ҡуйы йәшел төҫтә, йомшаҡ мамыҡ менән ҡапланған була. Япраҡ плпстинкаһының формаһы оҙонса осло, уртаһында тамырсыҡтары күренеп тора.
Сәскә атыу осоронда ҡыуышлы, ябай һәм ялбыр сәскәләре сыға, уларҙың төҫө аҡтан алып ҡара шәмәхә төҫөнә тиклем була. Сәскәләр 2-6 бөртөк булып бер төркөмгә йыйыла. Сәскәнең уртаһында бер нисә һеркәс япрағы бар.
# Моргрунд

Моргрунд (нем. Moorgrund) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3514 кеше йәшәй. Майҙаны — 53,39 км². Диңгеҙ кимәленән 275 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36433 һәм автомобиль коды — WAK.
# Нядиголова-Яха

Нядиголова-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ою-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Нядиголова-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300035852
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303585
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Алатауайыры (йылға, Оло Шешәнәк ҡушылдығы)

Алатауайыры-Башҡортостандың Ишембай районындағы йылға. Райондың төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә аға. Еҙем йылғаһы бассейнына ҡараған йылға, Оло Шешәнәк йылғаһы ҡушылдығы. Йылға буйында йүкә, имән, йыла һәм саған үҫә, тауҙың текә битләүҙәрендә ҡарағай осрай. Уның буйында 1930 йылдарға тиклем Ишембай районы Алатауайыры ауылы булған.
Атамаһы «Алатау+ айыры» һүҙҙәренән алынған, Алатау- урындағы тау һырты, айыры- армыт, ҡушылдыҡ тигәнде аңлата.
# Юлъяҡшы (исем)

Юлъяҡшы — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа осрай.

# Юлъяҡшы (исем)
## Этимологияһы

Юлъяҡшы исеме башҡорт теленә юлбарыҫ һүҙенән (бала юлбарыҫ һымаҡ көслө, батыр булһын тигән теләк менән ҡушылған исем) тигән мәғәнәләрҙе аңлатҡан мосолман ир-ат исеме.

# Юлъяҡшы (исем)
## Билдәле шәхестәр

Юлъяҡшин Радик Мөхәрләм улы, ижади псевдонимы Elvin Grey (17 май 1989 йыл) — Рәсәйҙә танылыу алған йәш башҡорт йырсыһы, рус, башҡорт һәм татар телдәрендә сығыш яһай. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2017).Мәскәү дәүләт педагогия университетын тамамлаған. ELVIN GREY сопродюсер продюсер үҙәге булып тора. Йәштәр сәйәсәте һәм мәҙәниәт үҫеше мәсьәләләре буйынса йәмәғәтселек башланғысында Башҡортостан республикаһы башлығының советнигы итеп тәғәйенләнде.
Юлъяҡшин Ниғмәтулла — Байғаҙы ауылда тыуған (рус. Байгазино) — Башҡортостандың Бөрйән районындағы ауыл. 1812 йылғы 1-се Ватан һуғышында ҡатнашҡан 15 полк, ике көмөш миҙал менән бүләкләнә.
# Дәүләт ауыл Советы (Әбйәлил районы)

Дәүләт ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Әбйәлил районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Грекова Валентина Борисовна

Грекова Валентина Борисовна (6 май 1931 йыл — 2 апрель 2019 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең рәссам-реставраторы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1993).

# Грекова Валентина Борисовна
## Биографияһы

Валентина Борисовна Грекова 1931 йылдың 6 майында Һамарҙа тыуа. Атаһы — В. И Ленин исемендәге Мәскәү дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы була, 1938 йылда ҡулға алына һәм атыла.
1950 йылда Валентина Грекова Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетына, Тарих факультетының сәнғәтте өйрәнеү киске бүлегенә уҡырға инә. Өсөнсө курста сағында Үҙәк фәнни эшләй реставрация оҫтаханаһының (һуңыраҡ «Союзреставрация») архитектура төркөмөндә эшләй башлай.
1955 йылда, университеттың һуңғы курсында, В. Б. Грекова Ярослав ихатаһындағы Параскева Пятница сиркәүе нигеҙен нығытыуҙа ҡатнашыу өсөн беренсе тапҡыр Новгородҡа килә, София соборының һынлы сәнғәте менән эшләй.
1963 йылда Мәҙәниәт министрлығының махсус комиссияһы Ковалевтағы Спас сиркәүендә ҡаҙыныу эштәре башлау, емереклектәрҙән таҙартыу һәм ҡалған фрескаларҙы һаҡлау эштәрен башлау тураһында ҡарар ҡабул итә. Валентина Грекова ошо проект буйынса эшкә индерелә. Ошо уҡ йылда ул, үҙенең буласаҡ ире А. П. Греков менән таныша. 1965 йылдың яҙында улар икәүләп Новгородҡа килә. Ковалевтағы Спас сиркәүендә эшләү улар өсөн шул тиклем ҡыҙыҡ була, улар мәңгелеккә шунда ҡала.
1965 йылдан бергә эшләп, ғаилә ысын ижади һәм фәнни тандем тыуҙыра. Артабанғы бөтә баҫмаларҙа һәм отчеттарҙа уларҙың исемдәре бергә йөрөй. 1966 йылдан Грековтар ҡатнашлығында Ковалевтағы Спас сиркәүе фрескаларының художество үҙенсәлеген һәм уларҙы ҡотҡарыу буйынса эштәрҙе яҡтыртҡан тиҫтәнән ашыу күргәҙмә үтә.
Грековтар архитектура ҡомартҡыларының хәрби хәрәкәттәр һөҙөмтәһендә ҡыйралған фрескаларҙы ҡотҡарыу ысулын эшләй һәм уны ғәмәлдә ҡуллана. Был методика буйынса ваҡланған фреска композицияларын йыйыу һәр бүлеү уларҙың тәүге урынлашыу участкалары буйынса алып барыла, был уларҙың өлөштәре буйынса билдәле композициялар франгменттарын йыйыу һәм артабан ентекләп тергеҙеү мөмкинлеген бирә. Был ысул үҙенсәлекле һәм донъяның реставрация тәжрибәһендә ғәмәлдә ҡулланылған тәүге тәжрибә булып тора
Новгород өсөн Ковалевтағы Спас сиркәүе фрескаларын тергеҙеү эше менән 35 йылдан ашыу етәкселек иткән Грековтар ғаиләһе реставрация символына әүерелә.

# Грекова Валентина Борисовна
## Наградалары

* СССР Дәүләт премияһы.
* «Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре».
* «Новгородтың почетлы гражданы» (1992 йыл).
# Оло Кондорка

Оло Кондорка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шегультан йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Оло Кондорка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200009794
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200979
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сәүҙә бинт Зәмғә

Сәүҙә бинт Зәмғә (Сәүдә бинт Зәмғә) (ғәр. سودة بنت زمعة‎ Сәудә бинт Зәм'ә) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең икенсе ҡатыны, уға Рәсүлебеҙ Хәҙисә р.ғ. вафатынан һуң, 53 йәшендә, Мәҙинәгә күскәс өйләнә.

# Сәүҙә бинт Зәмғә
## Мөхәммәт с.ғ.с менән ғаилә ҡороғанға тиклемге тормошо

Сәүдә инәбеҙ тәүгеләрҙән булып Ислам ҡабул итеүселәрҙән. Эҙәрлекләүҙәргә сыҙамай, динен һаҡлар өсөн ул хәләл ефете Сакран ибн Әмир менән Хәбәшстанға (Эфиопияға) сығып киткән була. Бар мал-мөлкәте, йорттары Мәккәлә ҡала. Яңы урында Сакран ибн Әмир ауырып китә һәм кире ҡайтырға мәжбүр була. Ошонда ул вафат була, һәм Сәүдә биш балаһы менән тол ҡала. Ифрат ипле, алсаҡ, тоғро һәм диндар, ярайһы уҡ оло йәштәге (ул саҡта кеше ҡыҫҡа ғүмерле булыуын иҫтә тотоп) был ҡатын ниндәй һынауҙарға осраһа ла Исламдан сыҡмай, сабырлыҡ менән балаларын тәрбиәләй.

# Сәүҙә бинт Зәмғә
## Мөхәммәт с.ғ.с менән ғаилә ҡороуы

Хәҙисә р.ғ. хәләл ефетенә Пәйғәмбәрлек иңгәненә 10 йыл тигәндә яҡты донъяны ҡалдырып киткәс, Мөхәммәт ғәләйһиссәләм Сәүдә бинт Зәмғә менән никахлана. Ул заман өсөн ҡатын ярайһы оло йәштә тип һанала. Сәүдә Рәсүл тиклем кешегә лайыҡлы ҡатын була алырына башта шикләнә. Мөхәммәт ғәләйһиссәләм тол ҡатын йортона һоратырға үҙе килә. Ҡатындың береһенән-береһе вағыраҡ балаларын күреп, үҙ етемдәрен иҫенә төшөрөп, Пәйғәмбәребеҙ улар хаҡында хәстәрлекте үҙ өҫтөнә алырға ҡарар итә.
Сәүдәнең атаһы ул ваҡытта әле мосолман булмаған. Әммә ҡыҙын Пәйғәмбәребеҙгә бирергә ризалашҡан, уның яҡшы яҡтарын күреп, ихтирам иткән.
Апаһы һоратылған саҡта хажда йөрөп ҡалған ҡустыһы Ғәбид уның кемгә кейәүгә сыҡҡанын белгәс, ризаһыҙлыҡ күрһәткән. Һуңғараҡ, мосолман булып киткәс, был хаҡта иҫкә төшөрөүҙәрен яратмаған, бик оялған һәм,
Сәүдә р.ғ алдағы бар ғүмерен хәләл ефетенә һәм балаларына хеҙмәт итеүгә бағышлай. Рәсүлдең ҡыҙҙары Фатима менән Өммөгөлсөмгә лә ул үҙ әсәләрендәй булырға тырыша, улар хаҡында арымай-талмай хәстәрлек күрә. Ғәйшә р.ғ көндәш булып килгәс, уға ла ярарға тырыша, үҙенең нәүбәтен уға бирә.
Сәүдә р.ғ. ҡулында бер ваҡытта ла артыҡ мал тотмаған, килеп ингәнен гел мохтаждарға таратҡан. Туғандарын, яҡындарын өгөтләп, Һижрәгә тиклем үк әле Исламға индереп бөткән.
Мосолмандарға ҡаршы яуҙарҙа Сәүдә Инәбеҙ ҙә ҡатнашҡан: яугирҙәрҙең яраһын бәйләгән, һыу ташыған.
Хәләл ефете Бәхилләшеү хажына барғанда ул да бергә булған.
Сәүдә р.ғ. башҡаса хажға ла, үмрәгә лә бармай. Ул етмештән уҙып, хәҙрәти Ғүмәр хәлифә саҡта йән бирә.
# Пойшен

Пойшен (нем. Peuschen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 486 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,53 км². Диңгеҙ кимәленән 470 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7389 һәм автомобиль коды — SOK.
# Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы

Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы (4 апрель 1933 йыл) — ғалим-социолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Социология фәндәре докторы (2000), профессор (2001). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2000).

# Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы
## Биографияһы

Расфар Мөхлис улы Төхвәтуллин 1933 йылдың 4 апрелендә Башҡорт АССР-ының Туймазы районы Иҫке Арсҫланбәк ауылында тыуа. 1959 йылда Башҡорт дәүләт университетының Тарих факультетын тамамлағандан һуң, хеҙмәт юлын тыуған районының Ҡаҙнаҡай тулы булмаған урта мәктәбе директоры булып башлай. 1965—2010 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетында эшләй: 1979—1990 йылдарҙа БДУ-ның фәнни коммунизм кафедраһының ассистенты, өлкән уҡытыусыһы, доценты була; 1991—2001 йылдарҙа фәнни коммунизм кафедраһы доценты, политология кафедраһы профессоры;2000-2001 йылдарҙа философия һәм социология факультеты деканының уҡытыу эштәре буйынса урынбаҫары; 2001—2004 йылдарҙа — социаль хеҙмәт теорияһы кафедраһы мөдире; 2005—2010 йылдар — политология кафедраһы профессоры. 1978 йылда Мәскәү дәүләт университетының аспирантураһын тамамлай. 2000 йылда докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.

# Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Расфар Мөхлис улының ғилми тикшеренеүҙәре милли үҫеш һәм милләт-ара мөнәсәбәттәргә, социаль хеҙмәт теорияһына, этносоциологияға, этнополитологияға, социологияға, политологияға, мәҙәниәт социологияһына, шәхес социологияһына ҡағыла. Ул ике тиҫтә самаһы ғилми хеҙмәт авторы. 100-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

# Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Р. М. Төхвәтуллин 2001—2007 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының социологик фәндәр буйынса кандидатлыҡ дисесертация комиссияһы рәйесе, социологик фәндәр, сәйәси фәндәр буйынса диссертация советтары ағзаһы була.

# Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығының Почет грамотаһы
* Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2000)
# Сәлихов Фәнәүи Зиҡаф улы

Сәлихов Фәнәүи Зиҡаф улы (15 апрель 1957 йыл) — Рәсәй опера йырсыһы, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Профессор (2008). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2008), Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2003).

# Сәлихов Фәнәүи Зиҡаф улы
## Биографияһы

Фәнәүи Зиҡаф улы Сәлихов 1957 йылдың 15 апрелендә Башҡорт АССР-ының Яңауыл районы Исхаҡ ауылында күп балалы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған, ул һигеҙ бала араһында дүртенсе була. Әсәһе Нәфиға Хәйерлевара ҡыҙы. Атаһы Зиҡаф Сәлихов, бейеүсе.
Урта мәктәпте тамамлағандан һуң Ҡаҙағстанда, ағаһында йәшәй, заводта эшләй. Армия хеҙмәтенән һуң Нефтекама автозаводының үҙ бушатҡыс машиналар етештереү цехына эшкә инә.
1987 йылда Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын «яңғыҙ йырлау» һөнәре буйынса (педагогы профессор Ғәлимуллина Рәйсә Ғәле ҡыҙы) тамамлай һәм Башҡорт дәүләт филармонияһының музыкаль-әҙәби лекторийы солисы булып эшләй башлай. Артабан бер аҙ Екатеринбург опера һәм балет театрында хеҙмәт һала. 1988 йылдан — Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында йырлай.
Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы (2002).
Фәнәүи Зиҡаф улы 1993 йылдан алып Өфө сәнғәт училищеһының яңғыҙ йыр бүлегендә уҡыта. 2000 йылдан — М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының музыкаль белем биреү кафедраһы доценты, 2008 йылдан — профессоры.

# Сәлихов Фәнәүи Зиҡаф улы
## Спектаклдәрҙәге ролдәре

* Лыков («Батша кәләше», Н. А. Римский Корсаков; дебют, 1988)
* Мантуанск герцогы («Риголетто», Дж. Верди)
* Ленский («Евгений Онегин», П. И. Чайковский)
* Нәҙир («Ынйы эҙләүселәр», Ж.Бизе)
* Аҡмырҙа («Шәүрә») һ. б.
Диуана («Ай тотолған төндә»), Хәҙрәт («Аҡмулла»), Ҡаһым түрә («Ҡаһым-түрә») партияларының, С. А. Есенин шиғырҙарына Р. Х. Сәхәүтдинованың «Фарсы мотивтары» вокаль циклының, А. Х. Ғабдрахмановтың бер нисә романстарының тәүге башҡарыусы. Концерт репертуарында Х. Ф. Әхмәтовтың, Н. Ә. Дауытовтың, З. Ғ. Исмәғилевтың, Ш. З. Кульбарисовтың, М. И. Глинканың, С. В. Рахманиновтың, Чайковскийҙың һәм башҡаларҙың яңғыҙ йыр әҫәрҙәре, башҡорт халыҡ йырҙары «Азамат», «Буранбай», «Ирәндек», «Ҡаһым түрә», «Һандуғас».

# Сәлихов Фәнәүи Зиҡаф улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2008)
* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2003)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1994)
* Татар йырҙарын башҡарыусыларҙың бөтә союз конкурсы (Ҡазан) лауреаты
* «Яҙғы моңдар» II республика конкурсы (Өфө) лауреаты
# Малява

Малява — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе, Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Корожечна йылғаһының уң ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Малява
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Угличь ГЭС-ынан Рыбинск һыуһаҡлағысы башына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100912110000004437
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000443
* Бассейн коды — 08.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сургас

Сургас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Казыр йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Сургас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200007603
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200760
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шпиндлер (йылға)

Шпиндлер — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Хупт-Яга йылғаһының уң ярына тамағынан 0,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Шпиндлер (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000089473
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008947
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Штруппен

Штруппен (нем. Struppen) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2560 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,68 км². Диңгеҙ кимәленән 123–337 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1796 һәм автомобиль коды PIR.
# Янг-Яха (Хейги-Яха ҡушылдығы)

Янг-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хейги-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Янг-Яха (Хейги-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300050842
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305084
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мөлөков

Мөлөков — фамилия.
* Мөлөков Ғәлинур Мөхәррәм улы (1949) — ғалим-иҡтисадсы, СССР-ҙың партия һәм хужалыҡ эшмәкәре.
* Мөлөков Радик Рафиҡ улы (1951) — ғалим-механик.
* Мөлөков Рөстәм Миңлерәүеф улы (1971) — Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008).
* Мөлөков Харис Яҡуп улы (1938—2012) — ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1998).
* Мөлөков Эдуард Инсаф улы (1937—2015) — инженер-төҙөүсе, геотехник. Техник фәндәре докторы (1993).
* Мөлөков Әнүәр Бәхти улы (1923—2008) — уҡытыусы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1963).
# Дәүләтгәрәев Әхмәтгәрәй Дәүләтгәрәй улы

Дәүләтгәрәев Әхмәтгәрәй Дәүләтгәрәй улы (рус. Давлетгареев Ахметгерей Давлетгареевич ) (1901 йыл — 1991 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 313-сө кавалерия полкының пулеметсылар эскадроны отделениеһы командиры. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) кавалеры.

# Дәүләтгәрәев Әхмәтгәрәй Дәүләтгәрәй улы
## Биографияһы

Әхмәтгәрәй Дәүләтгәрәй улы Дәүләтгәрәев 1901 йылда Башҡортостандың Мишкә районы Бабай ауылында тыуған. 1941 йылда БАССР-ҙың Мишкә районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт (1943 йылдан 16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә, 313-сө кавалерия полкының пулеметсылар эскадроны отделениеһы командиры вазифаһын башҡара. Яу яланында күрһәткән батырлығы өсөн 1942 йылда «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була.
1991 йылда вафат була.

# Дәүләтгәрәев Әхмәтгәрәй Дәүләтгәрәй улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1942)
# Девис боғаҙы

Девис боғаҙы, йәғни Де́йвис боғаҙы — Гренландия һәм Баффин Ере утрауҙарын айрыусы боғаҙ. Боғаҙ киңлеге 300 километрҙан 950 километрға тиклем барып етә, максималь тәрәнлеге 3660 метр тәшкил итә.

# Девис боғаҙы
## Тарих

Боғаҙға диңгеҙ сәйәхәтсеһе Джон Дейвис (1550—1605) исеме бирелгән, ул 1580-се йылдарҙа ошо төбәктә бер нисә тапҡыр булып Гренландия һәм Баффин Ере утрауҙарын өйрәнгән. Боғаҙ уға яҡын ятҡан ҡоро ер өлөштәре менән бергә Дейвис тарафынан 1583 йылда асылған.

# Девис боғаҙы
## Тәбиғәт байлыҡтары

Боғаҙ территорияһында нефть һәм тәбиғи газ ятҡылыҡтары бар.
# Кесе Игол

Кесе Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының һул ярына тамағынан 712 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Игол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200037562
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203756
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2