yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вогра (Ильма ҡушылдығы)

Вогра — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ильма йылғаһының һул ярына тамағынан 6,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Вогра (Ильма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000010750
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001075
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иҫкәртеүсе юл билдәләре

Иҫкәртеүсе юл билдәләре — техника менән идара итеүсене нинмәнәндер һаҡланыуҙы тәьмин итә һәм алдан саралар күрергә иҫкәртә, белешмә бирә.

# Иҫкәртеүсе юл билдәләре
## Миҫалдар
### Рәсәй

* 1.1 Шлагбаумлы тимер юлы үткәүеле
* 1.3.1 Бер юллы тимер юлы
* 1.22 Йәйәүлеләр үткәүеле
* 1.31 Тоннель
* 1.11.1 Уң яҡҡа хәүефле боролош
* 1.15 Тайғаҡ юл
* 1.27 Кейек хайуандар
* 1.25 Юл эштәре

# Иҫкәртеүсе юл билдәләре
## Миҫалдар
### АҠШ

* Алда тукталыш
* Алда юл бирегез
* Алда тизлек чикләре
* Алда юл сигналы
* Алда яңа сигнал, Мичиган
* Туктарга әзер булыгыз
* Алда тизлек зонасы

# Иҫкәртеүсе юл билдәләре
## Миҫалдар
### Япония

* Икенән артыҡ боролош
* Юл аша сығыу үткәүеле 1
* Юл аша сығыу үткәүеле 2
* Балалар
* Светофорлы тәртипкә һалыу (көйләү)
* Тайғаҡ юл
* Тау тоҡомдарының ишелеүе
# Бирючий (Ростов өлкәһе)

Бирючий — Азов районы, Ростов өлкәһе утары.
Калиновка ауыл биләмәһе составына инә.

# Бирючий (Ростов өлкәһе)
## Географияһы

Район үҙәге — Азов ҡалаһынан көньяҡтараҡ (юлдар буйлап) 40 км алыҫлыҡта урынлашҡан .

# Бирючий (Ростов өлкәһе)
## Географияһы
### Урам

* Музей урамы

# Бирючий (Ростов өлкәһе)
## Иҫтәлекле урын

Был утарҙың клубынан бер километр алыҫлыҡта археологик ҡомартҡы— ҡурғанһыҙ ҡәберлек «Бирючий-1» (2 өйөм) урынлашҡан. Ул беҙҙең эраға тиклемге ике мең йыллыҡтың — б. э. XIV быуаты ҡомартҡыһы. Ростов Өлкә Советы Кесе Советының 301 Ҡарарына (18 ноябрь, 1992 йыл) ярашлы ҡурғанһыҙ ҡәберлек урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттарына 6100288000 коды аҫтында индереп яҙҙырылған.
# Акимкина

Акимкина — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ермаковский Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Акимкина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041177
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204117
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хасанова Матрёна Перфильевна

Матрёна Перфильевна Хасанова (25 июль 1918 — 2003 йыл) — совет ауыл хужалығы алдынғыһы, Новосибирск өлкәһе Новосибирск районының «Новосибирский» совхозында быҙау ҡараусы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Хасанова Матрёна Перфильевна
## Биографияһы

Матрёна Перфильевна Хасанова 1918 йылда Алтай губернаһы Барнаул өйәҙенең Кривое ауылында тыуған.
1933 йылда башланғыс белем ала һәм ғаиләһе менән Новосибирск өлкәһенең Степной ҡасабаһына күсеп килә. Быҙау ҡараусылар курсында уҡый һәм «Новосибирский» совхозында 30 баш быҙау төркөмө менән эшләй башлай.
Кейәүгә сыға һәм Новосибирск ҡалаһына күсеп килә, унда бер аҙ типографияла эшләй. 1947 йылда яңынан совхозға ҡайта һәм быҙау аҙбары-профилакторийҙы ҡабул итеп ала. Ҡатмарлы шарттарҙа көнөнә быҙауҙарҙың уртаса 900 грамм артымына өлгәшә. 1966 йылға ул 4500 быҙау үҫтерә..
СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 22 мартындағы указы менән ауыл хужалығында юғары һөҙөмтәләре һәм малсылыҡтағы рекордлы күрһәткестәре өсөн Матрёна Перфильевна Хасановаға Ленин ордены һәм ««Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Хужалыҡта эшләүен дауам итә. 1970 йылдан алып хаҡлы ялда. Бер нисә тапҡыр Кубовино ауыл советы, Новосибирск районы һәм Новосибирск өлкә советының депутаты итеп һайлана.
Һуңғы йылдарҙа Новосибирск ҡалаһында йәшәй. 2003 йылда вафат була.

# Хасанова Матрёна Перфильевна
## Наградалары

* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (22.03.1966)
* Ленин ордены (22.03.1966)
* башҡа миҙалдар.
# Ситдиҡова Флүрә Булат ҡыҙы

Ситдиҡова Флүрә Булат ҡыҙы (1 декабрь 1958 йыл) — музыкант-скрипкасы, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Сәнғәт фәндәре кандидаты (2012), профессор (2012). Рәсәй Федерацияһының мәғариф өлкәһенең почётлы хеҙмәткәре (2017), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2009).

# Ситдиҡова Флүрә Булат ҡыҙы
## Биографияһы

Флүрә Булат ҡыҙы Ситдиҡова БАССР-ҙың (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының) Октябрьский ҡалаһында 1958 йылдың 1 декабрендә тыуған.
1983 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлаған.
1987 йылда Ҡаҙан консерваторияһында ассистентура-стажировка үткән.
1983—85 һәм 1987 йылдарҙан - концертмейстер.
1992 йылдан уҡыта башлай, 2001 йылдан Өфө дәүләт сәнғәт институтының ҡыллы инструменттар кафедраһы мөдире.
Бер үк ваҡытта Өфө ҡалаһында 1982-1992 йылдарҙа "Башҡортостан" камера оркестры артисы. 1992-93 — "Башҡортостан солистары" ансамблендә, 1996-98 — Боронғо музыка ансамблендә эшләй, 2000 йылдан Өфө дәүләт сәнғәт институтының ҡыллы квартетында, 2012 йылдан — “Пьяццолла‑трио” ансамблендә ҡатнаша.
Уның репертуарында сит ил камера музыкаһы (И.С.Бах, Л.Бетховен, И.Брамс, К.Дебюсси, Р.Шуман һәм башҡалар), башҡорт композиторҙары әҫәрҙәре (Р. Х. Ғәзизов,Н. Ә.Дауытов, Х. Ш. Заимов, З. Ғ. Исмәғилев, Н.Г.Сабитов, С.Ғ. Шаһиәхмәтов һ. б.) була.
Рәсәй буйлап гастролдәрҙә йөрөй.
25 фәнни һәм уҡытыу-методика буйынса хеҙмәттәр авторы

# Ситдиҡова Флүрә Булат ҡыҙы
## Ижади ҡаҙаныштары

* Төбәк йәш музыканттар конкурсы лауреаты (Өфө, 1976).
* Халыҡ-ара “ХХI быуат сәнғәте” конкурсы лауреаты (Киев, 2004)
* Халыҡ-ара симфоник һәм камера музыкаһы фестивале дипломанты(2005)
* Халыҡ-ара классик музыка фестивале лауреаты (Испания, 2008)
* “Талант ҡанаттарында” конкурс‑фестиваляе дипломанты (2014)
* Республика аккомпаниаторлыҡ сәнғәте фестивале дипломанты (2016)

# Ситдиҡова Флүрә Булат ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһы мәғариф өлкәһенең почётлы хеҙмәткәре (2017)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2009).
* «Русское исполнительское искусств» Фонды премияһы лауреаты

# Ситдиҡова Флүрә Булат ҡыҙы
## Ғилми әҫәре

* Скрипичный текст в сольных и ансамблевых сочинениях западноевропейского барокко. Уфа, 2015 (соавт.).
# Райнсберг (Саксония)

Райнсберг (Саксония) (нем. Reinsberg ) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3077 кеше йәшәй. Майҙаны — 49,75 км². Диңгеҙ кимәленән 335 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9629 һәм автомобиль коды FG.
# Яңы Күрҙем

Яңы Күҙемрус. Новый Курдем — Тәтешле районындағы бөткән ауыл.

# Яңы Күрҙем
## Ауыл тарихы

1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында беренсе тапғыр теркәлгән ауылдар:Биҙ (37 ихатала 179 башҡорт йәшәй), Бәҙрәш (48 ихатала 238 башҡорт йәшәй, XIX быуат аҙағанда барлыҡҡа килеүе мөмкин), Асауҙы (285 башҡорт йәшәй), Сәүкияҙ (475 башҡорт йәшәй), Борғонбаш (425 башҡорт йәшәй), Яңы Күрҙем (77 башҡорт йәшәй), Сараштыбаш (425 башҡорт йәшәй), Юрмияҙбаш (184 башҡорт йәшәй), Ҡытҡыйылға (280 башҡорт йәшәй), Йосоп (301 башҡорт йәшәй), Үрге Сәләй (113 башҡорт йәшәй), 1-се Еремйәбаш (39 ихатала 216 башҡорт йәшәй).
# Волчкова Галина Юрьевна

Волчкова Галина Юрьевна (19 октябрь 1963 йыл) — Рәсәй социаль эшҡыуары Ортопедик аяҡ кейеме һәм мөмкинлектәре сикләнгәндәр өсөн кейем етештергән «Ортомода» компанияһына нигеҙ һалыусы һәм уның генераль директоры.

# Волчкова Галина Юрьевна
## Биография

Галина Юрьевна Волчкова 1963 йылдың 19 октябрендә Шахты ҡалаһында тыуған.
Юғары белемде Шахты ҡалаһында эшҡыуарлыҡ һәм көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү институтында ала, уны тамамлағас, атаһы менән Нальчик ҡалаһына күсә. Бер йыл үтеүгә Мода өйөндә алдынғы модельер булып китә. 1990 йылдарҙа үҙенең «Альянс» аяҡ кейемдәре етештереү фирмаһын аса, башланғыс капитал 50 мең һум була.
Һуңынан Мәскәүгә китә, унда аспирантураға уҡырға инә һәм Еңел сәнәғәт етештереү академияһының лаборатория етәксеһе була. Студент булған саҡта уҡ, Мосшуз базаһында үткән һымаҡ беренсе Рәсәй аяҡ кейеме дизайны конкурсы үткәрергә тәҡдим иткән була.
2001 йылда МОФ менән бергә «Ортомода» компанияһын төҙөй. Паралелль рәүештә үҙенең профессиональ эшмәкәрлеге менән бер рәттән бөтә конкурстарҙа ҡатнаша һәм уҡытыусы булып эшләй. 2002 йылда социаль эшҡыуар Дюссельдорфта инвалидтар өсөн ортопедик аяҡ кемейдәр серияһын тәҡдим итә. Ойошторошоуҙа уға Волчкованың ире ярҙам итә, улар уның менән эштә танышҡан булалар.
Галина Юрьевна — Мәскәү дизайнерҙар Союзының ағзаһы һәм «Особая мода» беренсе Рәсәй мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн мода конкурсының жюриһы.
# Воргэ-Польморгаль-Кы

Воргэ-Польморгаль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Польморгаль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Воргэ-Польморгаль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассены юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067981
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306798
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оченга

Оченга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Онега йылғаһының уң ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Оченга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000003117
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000311
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пожёг (Весляна ҡушылдығы)

Пожёг — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Весляна йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Пожёг (Весляна ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001822
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100182
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Инә ҡорт һөтө

Инә ҡорт һөтө — бал ҡорттарының махсус үрсеү өсөн бүлеп сығарылған продукты. Уның менән бал ҡорттары инә ҡортто туйындыра, шулай уҡ ҡурсаҡтарын ашатыу өсөн ҡуллана. Инә һөтө ашатыусы ҡорттарыҙың махсус биҙҙәрендә бүленеп сыға. Ул биҙҙәр Аллотрофик биҙҙәр тип йөрөтөлә. Алтрофик биҙҙәр бал ҡортоноң өҫкө яңаҡ менән йотҡолоҡ биҙҙәре.
Инә һөтөн инә ҡорт көбөләренән йәки махсус эшләнгән яһалма көбөләр ярҙамында йыйалар.

# Инә ҡорт һөтө
## Составы

Инә ҡорт һөтө аҡ кеҫәл һымаҡ шыйҡса. Тәме киҫкен әскелт, составы бик ҡатмарлы.
* 65—66,5 % һыу,
* 9—19 % аҡһым,
* 8—19 % шәкәр,
* 2—9 % майҙар
* 1 % күберәк минераль тоҙҙар.
Ентекле составы:
* аҡһымдар нигеҙҙә альбуминдар һәм глобулинамдар менән билдәләнә 2:1 иҫәбенә
* составы яғынан инә ҡорт һөтө ҡан аҡһымдары шыйыҡсаһына яҡын тора.
* углеводтар (глюкоза, фруктоза, сахароза)
* витаминдар: А, Д, С, В1, В2, В3, В6, В12, В15, Н, Е, РР, пантотент кислотаһы
* ирекле май кислотлары (15): ғәрәбә, пальмитин, стеарин, десен һәм башҡалар.
* гормондар (эстрадиол, тестостерон, прогестерон)
* пировиноград һәм һөт кислоталары
* минераль тоҙҙар
* микроэлементтар
* ацетилхолин
* стериндар
* липидтар
Гермицидин булыу сәбәпле унда микроорганизмдар үрсей алмай.
Инә ҡорт һөтөнөң курсаҡтарҙың үҫешенә ҡарап ашатыу өсөн составы үҙгәреше. :
| Вещество, % | Ҡурсаҡтың үҫеү мөҙҙәте | Ҡурсаҡтың үҫеү мөҙҙәте | Ҡурсаҡтың үҫеү мөҙҙәте | Ҡурсаҡтың үҫеү мөҙҙәте | Ҡурсаҡтың үҫеү мөҙҙәте | Ҡурсаҡтың үҫеү мөҙҙәте |
| Вещество, % | 2 көн | 3 көн | 4 көн | 5 көнй | 6 көн | 7 көн |
| Аҡһым | 18,9 | 10,4 | 10,1 | 9,4 | 9,0 | 10,6 |
| Майҙар | 8,6 | 4,9 | 6,0 | 4,2 | 4,3 | 2,6 |
| Шәкәр | 11,2 | 8,3 | 9,5 | 11,2 | 10,2 | 13,8 |
Таблицанан күренеүенсә йәш ҡурсаҡтар сифатлыраҡ туйындырыла. Һәм ошоға өарап инә ҡорт, эшсе ҡорт һәм әре ҡорт ҡурсаҡтарының ашатыу составы үҙгәрә. Шулай уҡ ашатыу күстең(ғаиләнең) көсөнә лә ҡарай
Инә ҡорто һөтөндә шулай уҡ силденафилматдәләре лә табылған. Был матдә импотенциянан дауалағанда файҙаланыла. Шуның өсөн дә умартасылар тарафынан борондан кәрҙе арттырыу йәһәтенән файҙалы икәне билдәләнгән.

# Инә ҡорт һөтө
## Файҙаланыу

Инә ҡорт һөтөн медицинала, косметикала һәм биологик әүҙем ҡушылмаларҙа файҙаланалар.
Инә ҡорт һөтөнөң составы 95%ҡа билдәле, уны икенсе төрлө батшалар кеҫәле тип тә йөрөтәләр. Апитерапияла әлегә өйрәнелмәгән 5% та фәҡәт шул ҡеүәтле формула составы тип тә әйтәләр.

# Инә ҡорт һөтө
## Шулау уҡ ҡара

* Умартасылыҡ
* Апитерапия
# Митри-Соим

Митри-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ненс-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Митри-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051281
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205128
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шелаша (Вага ҡушылдығы)

Шелаша (Шолаша) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вага йылғаһының һул ярына тамағынан 174 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 117 км.

# Шелаша (Вага ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032008
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003200
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бондарева Клавдия Егоровна

Бондарева Клавдия Егоровна (22 июнь 1924 йыл — 2 июль 2011 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, механизатор. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Бондарева Клавдия Егоровна
## Биографияһы

Клавдия Егоровна Бондарева 1924 йылдың 22 июнендә Һамар өлкәһе Оло Глушица районы Оло Дергуновка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
20-се йылдарҙа атаһы вафат була, һәм әсәһе өс балаһы менән яңғыҙы тороп ҡала. Дүрт класты тамамлағандан һуң, Клавдияға йыйыштырыусы, быҙау ҡараусы, хат ташыусы, ҡаҙанлыҡ операторы эшен башҡара.
1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, механизатор һәм комбайнда штурвалсы була. 1943 йылдан, механизация училищеһын тамамлағандан һуң, «Прогресс» колхозында комбайнда һәм тракторҙа эшләй, комбайндарҙың "Коммунар"ҙан башлап «Нива»ға тиклем төрлө төрҙәрен үҙләштерә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 8 апрель Указы менән, «ауыл хужалығы үҫешендә юғары производство уңыштарына һәм дәүләткә игенселек һәм малсылыҡ продукттарын етештереү һәм һатыуҙың биш йыллыҡ планын үтәүгә өлгәшкән өсөн», Клавдия Егоровна Бондареваға, Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы»]] исеме бирелә.
1942 йылдан алып 1986 йылға тиклем К. Е. Бондарева бер ураҡты ла ҡалдырмай. Һамар өлкәһендә, фермала, йәшелсә баҡсаһында түгел, ә иген баҫыуында комбайнда эшләп, Тыуған илдең юғары наградаһы менән бүләкләнеүсе берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ була.
2011 йылдың 2 июлендә вафат була, Һамар өлкәһе, Оло Глушица районы, Оло Дергуновка ауылында ерләнгән.

# Бондарева Клавдия Егоровна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы (8.04.1971)
* Ленин ордены (8.04.1971)
* Октябрь Революцияһы ордены (23.12.1976)
# Ҡырғыҙстан дәүләт физик культура һәм спорт академияһы

Ҡырғыҙстан дәүләт физик культура һәм спорт академияһы, КГИФА — физик культура һәм спорт өлкәһендә юғары белемле белгестәр әҙерләүсе уҡыу йорто. Ҡырғыҙстандың Бишкек ҡалаһында урынлашҡан.

# Ҡырғыҙстан дәүләт физик культура һәм спорт академияһы
## Тарихы

Ҡырғыҙстан дәүләт физик культура институты 1955 йылдың 15 июлендәге СССР Министрҙар Советы бойороғо буйынса Ҡырғыҙ ССР-ы Министрҙар Советы ҡарары менән асылды.
Уҡытыусылар коллективын ойошторғанда һәм КГИФК ойоштороуҙа туғандаш республикаларҙың физкультура институттары ҙур ярҙам күрһәткән. Айырыуса П.Ф.Лесгафт исемендәге Ленинград дәүләт физик культура институты ҙур ярҙам күрһәткән, ул үҙенең 17 белгесен һәм юғары уҡыу йортон тамамлаусылар өсөн ебәргән. Улар араһында беҙҙең институттың беренсе ректоры, к.н.н, доцент Леонид Федорович Егупов булған.
Педагогтар сафы әкренләп Ҡырғыҙстанға эшкә йүнәлтелгән башҡа республикаларҙан спорт буйынса белгестәр һәм үҙҙәренең иң һәләтле сығарылыш уҡыусыларынан тулыландырылды. 1965 йылда, үҙенең ун йыллығы көнөндә, институт коллективы республика хөкүмәтенән яңы уҡыу корпусының бинаһын алды (Ахунбаев урамы, 97). Яңы уҡыу-спорт базаһындағы эштәр институт коллективының бөтә эшмәкәрлегендәге яңы этаптың барлыҡҡа килеүе менән башланды.
2005 йылдың 3 майында Ҡырғыҙстан Республикаһы Президенты Указы менән институт физик культура һәм спорт академияһы тип үҙгәртелә.

# Ҡырғыҙстан дәүләт физик культура һәм спорт академияһы
## Структараһы

Бөгөн академияла педагогик һәм милли спорт төрҙәре, тренерҙар факультеты, хәрби хеҙмәткә тиклемге әҙерлек һәм кадрҙар әҙерләү факультеты, квалификация күтәреү һәм ҡайтанан әҙерләү факультеты, ситтән тороп уҡыу бүлеге, аспирантура, магистратура, ғилми-уҡыу үҙәге, китапхана эшләй. КГАФКиС эшләгән йылдарҙа юғары физкультура белемле 13меңдән ашыу белгес әҙерләгән.
Институттың 2 студент дөйөм ятағы бар (640 урын). Студенттарҙың дөйөм һаны яҡынса 1650 студент тәшкил итә. Студенттарҙы уҡытыу бюджеттан һәм контракт нигеҙҙәренә производствонан айырылмайынса башҡарыла.
# Сондола

Сондола — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ундоша йылғаһының һул ярына тамағынан 0,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 3 км.

# Сондола
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000001724
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000172
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡоро Кәмәлек

Ҡоро Кәмәлек — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сестра йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Ҡоро Кәмәлек
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Ырғыҙ йылғаһы башынан Сулак һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001612112100009780
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100978
* Бассейн коды — 11.01.00.016
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Забелин Сергей Николаевич

Сергей Николаевич Забелин (16 октябрь 1954 йыл) — Рәсәй машиналар эшләүсеһе, менеджер.
Витязь машиналар эшләү компанияһының техник директоры, элек Ишембай транспорт машиналары эшләү заводын, Ишембай нефть кәсепселек ҡорамалдары заводын етәкләгән. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе, РСФСР-ҙың фән һәм техника өлкәһендә Хөкүмәт премияһы лауреаты.

# Забелин Сергей Николаевич
## Биографияһы

Сергей Николаевич Забелин 1954 йылдың 16 октябрендә Башҡорт АССР-ының Ишембай ҡалаһында тыуған. 1977 йылда Өфө авиация институтын инженер-механик һөнәре буйынса тамамлай.
1977—1980 йылдарҙа — Силәбе өлкәһенең Мейәс ҡалаһында Машиналар эшләү конструкторлыҡ бюроһы инженеры.
Аҙаҡ Ишембай ҡалаһына әйләнеп ҡайта, унда эшләй: 1980—1998 йылдарҙа — Ишембай транспорт машиналары эшләү заводында инженер-технолог, баш технолог бүлегенең металлургия бюроһы начальнигы вазифаһын башҡарыусы, баш металлург урынбаҫары, баш металлург вазифаһын башҡарыусы, баш металлург, баш технолог, баш инженер; «Ишимбайтрансмаш» акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры; 1998—2000 йылдарҙа — «Техно-Центр» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең дөйөм мәсьәләләр буйынса директор урынбаҫары; 2000 йылдан алып — башҡарма директоры, Ишембай кәсепселек ҡорамалдары заводының тышҡы идарасыһы урынбаҫары, «Нефтемаш» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры.
2003—2006 йылдарҙа «Баштерратехника» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры була.
2006—2007 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы буйынса Күсемһеҙ милек федераль кадастр идаралығының территориаль бүлеге мөдире була.
2007 йылдан — «Урал-япмаларҙың технологик системалары» ЯСЙ-һының генераль директоры, баш инженер, «Кровлестом» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры.
Әлеге ваҡытта «Витязь» (Ишембай ҡалаһы) машиналар эшләү компанияһының техник директоры.
СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1985). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе (1994).