yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сале-Паюта-Яха

Сале-Паюта-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тазов мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 86 км.

# Сале-Паюта-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300073967
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307396
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Юсереде-То-Се

Юсереде-То-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нго-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Юсереде-То-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046366
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304636
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вохта

Вохта — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Виледь йылғаһының һул ярына тамағынан 140 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 113 км.

# Вохта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024587
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002458
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғабдрахман (исем)

Ғабдрахман — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән таралған мосолман ир-ат исеме.

# Ғабдрахман (исем)
## Этимологияһы

Ғабдрахман — «мәрхәмәтле», «шәфҡәтле» мәғәнәһен аңлатҡан ир-ат исеме.

# Ғабдрахман (исем)
## Билдәле шәхестәр

Ғабдрахман Сәғҙи (рус. Абдрахман Саади, Габдрахман Сагди: (27 март 1889 йыл — 6 ноябрь 1965 йыл) — шәрҡиәтсе, әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1950), профессор (1946). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1946).
Ғабдрахман Сөләймән улы Хәбибуллин 7 ғинуар 1903 йыл — 19 сентябрь 1969 йыл) — башҡорт опера йырсыһы. Башҡорт АССР-ының (1942) һәм РСФСР-ҙың (1949) атҡаҙанған, Башҡорт АССР-ының (1947) һәм РСФСР-ҙың (1955) халыҡ артисы.
Ғабдрахман Файзурахман улы Ҡадиров 27 ғинуар 1941 йыл — 31 июль 1993 йыл) — Башҡортостанда йәшәгән билдәле совет спортсыһы, мотоциклда боҙҙа уҙышыу буйынса алты тапҡыр донъя чемпионы. Мотоспорт буйынса СССР‑ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1965), халыҡ‑ара категориялы судья (1991). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1993). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1991). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1969).
Ғабдрахман Закир улы Ғабдрахманов (Булат Ишемғол; 16 февраль 1900 йыл — 10 июль 1938 йыл) — комсомол, партия һәм матбуғат эшмәкәре, яҙыусы һәм журналист. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. I Бөтә Союз совет яҙыусылары съезы (Мәскәү, 1934) делегаты. Сәйәси золом ҡорбаны.

# Ғабдрахман (исем)
## Фамилияларҙа

Ғабдрахманов Рәйес Бикмөхәмәт улы (3 октябрь 1918 йыл — 7 март 1988 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, журналист. 1948 йылдан КПСС, 1956 йылдан —СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
Ғабдрахманов Абрар Хаҡ улы (1 ғинуар 1935 йыл — 15 октябрь 2013 йыл) — башҡорт композиторы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1995).
Ғабдрахман Ғәли улы Ғәлиев (Муса Ғәли — псевдоним; 15 октябрь 1923 йыл — 15 ғинуар 2004 йыл) — башҡорт шағиры, драматург һәм тәржемәсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1956 йылдан СССР Яҙыусылар союзы, 1947 йылдан — КПСС ағзаһы. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982), Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1979). 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1973), Халыҡтар Дуҫлығы (1993) ордендары кавалеры.

# Ғабдрахман (исем)
## Топонимдарҙа

Ғабдрахман (татар. Габдрахман, рус. Абдрахманово) — Татарстан Республикаһының Әлмәт районындағы ауыл.
# Пейсын

Пейсын — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вымь йылғаһының уң ярына тамағынан 188 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Пейсын
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000021401
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002140
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Волжский

Волжский (рус. Волжский) — Волгоград өлкәһендәге ҡала. Халыҡ һаны буйынса Волгоградтан һуң өлкәлә икенсе урында тора.

# Волжский
## Географияһы

Аҡтүбә йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Волжский
## Иҡтисад

* Волжский торба заводы
* Волжский органик синтез заводы
# Карричес

Карричес (исп. Carriches) — Испаниялағы муниципалитет, Толедо провинцияһына керә. Кастилия — Ла-Манча автономиялы берекмәһенә ҡарай. Муниципалитет Торрихос районына (комарка) составында урынлашҡан. 19 км² майҙанды биләй. Халыҡ иҫәбе 313 кеше (2010 йылға) ҡарата. Провинция үҙәгенә ҡәҙәре алыҫлыҡ — 45 км.
Ҡаланы ҡурсалаусылар : Ла Катедра де Сан Педро эн Антиокия һәм изге Мария де ла Энсина .

# Карричес
## Демография

Халыҡ иҫәбе :
| 1996 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
| 313 | 296 | 288 | 288 | 287 | 285 | 296 | 304 | 296 | 296 |
# Вачаев Анатолий Васильевич

Вачаев Анатолий Васильевич (14 сентябрь 1936 йыл — 2000 йыл) — ғалим-инженер-металлург. 1978 йылдан Магнитогорск тау-металлургия институты һәм Магнитогорск дәүләт техник университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1981 йылға тиклем йылылыҡ-газ менән тәьмин итеү һәм елләтеү кафедраһы мөдире. Техник фәндәр кандидаты (1972), профессор (1997).
250-нән ашыу фәнни эш авторы, киң даирәле фәнни проблемалар буйынса: файҙалы ҡаҙылмалар ятҡылыҡтарын эшкәртеү, металлургиянан алып квант техникаһына тиклем — тикшеренеүсе һәм яҙыусы.

# Вачаев Анатолий Васильевич
## Биография

Анатолий Васильевич Вачаев 1936 йылдың 14 сентябрендә Башҡорт АССР-ы Баҡалы районының Логовка ауылында тыуған.
1964 йылда Магнитогорск тау-металлургия институтын (хәҙер Магнитогорск дәүләт техник университеты) «файҙалы ҡаҙылмалар ятҡылыҡтарын ер аҫты эшкәртеүе» һөнәре буйынса тамамлай. 1972 йылда аспирантурала уҡырға ҡала һәм ошо уҡ юғары йортонда «Рациональные параметры разработки тонких жил» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. Уның ғалим булараҡ формалашыуында техник фәндәр докторҙары профессорҙар П. Э. Зурок һәм Н. И. Иванов мөһим роль уйнай.
А. В. Вачаев Магнитогорск ҡалаһының сәнәғәт предприятиеларының үҫешенә ҙур өлөш индергән. Ул материалдарҙы һәм мейестәрҙе ультра тауышлы генераторҙар менән диагностикалау, йылылыҡты интенсификациялау һәм массаны ультра тауыш менән күсереү, коксһыҙ киптереү-конденсациялау ысулы менән суйын һәм ҡорос етештереү авторҙарының береһе була. Бер нисә авторлыҡ таныҡлығы һәм патенттар алған.
Күп йылдар дауамында тау инженеры булып эшләгәндән һуң, Анатолий Васильевич Магнитогорск тау-металлургия институтына эшкә килә, унда 1978-1981 йылдарҙа йылылыҡ менән тәьмин итеү һәм елләтеү кафедраһы мөдире вазифаһын биләй. 1981 йылда йылылыҡ техникаһы һәм энергетика системалары кафедраһында профессоры булып эшләй, унда бер нисә фән кандидатын тәрбиәләй. 1997 йылда уға профессор дәрәжәһе бирелә.
Шуныһы ҡыҙыҡ, 1994—2000 йылдарҙа Магнитогорск дәүләт техник университетында Николай Иванович Иванов һәм Анатолий Васильевич Вачаев, байтаҡ көнбайыш ғалимдарынан күпкә алданыраҡ, һалҡын ядро синтезы буйынса эш алып бара. Һыуыҡ ядро синтезы ҡоролмаларының («Энергонива» һәм «Энергониво-2») тәжрибә өлгөләре үҙҙәрен шундай уңышлы күрһәтә, шуның арҡаһында Магнитогорск ҡалаһында уларҙың ике тәжрибә-сәнәғәт өлгөләре төҙөлә башлай, шуларҙың береһе — Магнитогорск металлургия комбинатында. Иванов һәм Вачаевтарҙың эштәре шул тиклем көтөлмәгән, революцион була, шунлыҡтан уларҙың хеҙмәтен бер генә етди фәнни нәшриәт тә баҫтырыу яуаплылығын үҙ өҫтөнә алмай, уларҙы бары тик фәнни сенсация тип кенә донъяға хәбәр итә. 2000 йылда Вачаев вафат булғандан һуң, финанслау туҡтатыла, лабораториялар ябыла, техник материалдар баҫылмай ҡала.
А. В. Вачаев «Юғары мәктәп отличнигы» билдәһе менән бүләкләнә.
# Бөгөлгән урман

Бөгөлгән урман (шулай уҡ Кәкре урман, пол. Krzywy Las , ингл. Forest Crooked), Польшала, Померания ерендәге Nowe Czarnowoла урынлашҡан сәйер бөгөлгән ҡарағай төркөмөнән торған сауҡалыҡ.
Сауҡалыҡ составында 1930 йыл тирәһендә ултыртылған барлығы 100-гә яҡын ҡарағай, ул саҡта сауҡалыҡ немец провинцияһы Померания сиктәрендә урынлашҡае була. Һәр ҡарағай дөйөм уникаль формаға эйә — ерҙән сыҡҡан урынынан уҡ 90 градусҡа төньяҡҡа ҡырҡа бөгөлә, ә һуңынан 1-3 метр кимәлендә сигмаға оҡшатып ҙур булмаған бөгөлгәндән һуң, вертикаль рәүештә күтәрелә. Моғайын, был ағастарҙың формаһы антропоген йоғонтоға дусар ителгән, тик маҡсаты ла, алымы ла билдәле түгел; бәлки, бонсай техникаһындағы кеүек, форма тартылыу ярҙамында бирергә кәрәктер. Бындай деформация, артабан йыһаздар эшләү йәки кәмәләр төҙөлөшөндә тәбиғи бөгөлгән ағасҡа мохтажлыҡтан сығып, шулай эшләнгән тип фаразлай.
# Прогрессив һалым

Прогрессив һалым тигәндә һалым һалына торған базаның үҫеүенә бәйле һалымдың һөҙөмтәле ставкаһын арттырыуҙы аңлайҙар. Прогрессив һалым башлыса физик шәхестәргә һалым һалғанда ҡулланыла (килем һалымы).

# Прогрессив һалым
## Тарихы

Прогрессив һалым беренсе тапҡыр Бөйөк Британияла премьер-министр Уильям Кесе Питт тарафынан 1798 йылда индерелә. Ул 60 фунттан артып киткән килемгә һәр фунтҡа (1/120) 2 пенс иҫәбенән башлана һәм 200 фунттан артҡан килемгә фунтҡа (1/10) 2 шиллинглыҡ максималь дәүмәлгә етә.
1893 йылдың 14 июлендә Пруссияла һалым реформаһы була. Яңы прогрессив килем һалымы 0,62 проценттан башлана (900 ÷ 1050 марка йыллыҡ килемгә) һәм 4 процентҡа тиклем арта (100 000 марканан ашҡан йыллыҡ килемгә).
Рәсәйҙә тәүләп прогрессив килем һалымы индерергә тырышыу 1810 йылда була. Наполеон менән һуғыш дәүләт ҡаҙнаһын бөлдөргәс һәм ҡағыҙ аҡсаның курсы төшкәс, алпауыттарға 500 һумлыҡ килемдән башлап һалым һалына. Ул прогрессив рәүештә саф килемдең 10 процентына етә. Наполеон менән һуғыш тамамланғандан һуң, 1820 йылда һалым да бөтөрөлә.
ХХ быуат башына прогрессив килем һалымы был Европалағы күп илдәрҙә индерелә. Америка Ҡушма Штаттарында прогрессив һалым 1913 йылда индерелә.
Рәсәйҙә килем һалымы батша хөкүмәте тарафынан 1916 йылдың 6 апрелендә булдырыла һәм 1917 йылда көсөнә инергә тейеш була. Ләкин Февраль революцияһы, унан һуң Октябрь революцияһы килем һалымын индереүгә аяҡ сала. 1922 йылдың 23 ноябрендәге Декрет менән һалым һалыуға реформа үткәрелә.
# Хәбибуллин

Хәбибуллин — ир-ат фамилияһы. Хәбибулла исеменән барлыҡҡа килгән. Төрки халыҡтарҙа киң ҡулланыла.
Хәбибуллина — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Хәбибуллин
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Хәбибуллин Ғабдрахман Сөләймән улы (7 ғинуар 1903 йыл — 19 сентябрь 1969 йыл) — башҡорт опера йырсыһы. Башҡорт АССР-ының (1942) һәм РСФСР-ҙың (1949) атҡаҙанған, Башҡорт АССР-ының (1947) һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1955).
* Хәбибуллин Руслан Әмин улы (27 март 1966 йыл) — опера йырсыһы. 1994 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы, бер үк ваҡытта 2008 йылдан хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. Рәсәй Федерацияһының (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2002). Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге Асыҡ республика вокалистар конкурсы лауреаты (Өфө, 1997).
* Хәбибуллин Мөбәрәкша Сафиулла улы (23 апрель 1917 йыл — 9 ноябрь 1997 йыл — нефтсе. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
* Хәбибуллина Гөлсөм Инсаф ҡыҙы (5 март 1943 — 22 декабрь 2016) — эстрада артисы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1977) һәм халыҡ (1987) артисы.
* Хәбибуллина Рабиға Хисмәт ҡыҙы (1914 йыл — 1979 йыл) — СССР хужалыҡ, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре. КПСС-тың Туймазы райкомының икенсе, беренсе секретары, Башҡорт АССР-ының социаль тәьминәт министры.
* Хәбибуллина Айгөл Рәфҡәт ҡыҙы (4 ноябрь 1973, Ишембай ҡалаһы) ― этнограф. Доцент, тарих фәндәре докторы (2011), профессор (2012).
* Хәбибуллин Равмер Хәсән улы (10 июль 1933 йыл — 31 август 2011 йыл) — совет хужалыҡ һәм партия эшмәкәре, 1987—1990 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары.
* ↑ Хәбибуллин // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: БР ДАҒУ «Башҡорт энциклопедияһы», 2015—2024. — ISBN 978-5-88185-143-9.
# Һыу тирмәне (Поставы)

Һыу тирмәне — Поставы ҡалаһында XIX быуаттың икенсе яртыһындағы тарихи бина, архитектура ҡомартҡыһы (номеры 212Г000572). Ҡыҙыл Армия урамы, 10-сы йорт адресы буйынса урынлашҡан.

# Һыу тирмәне (Поставы)
## Тарихы

Һыу тирмәне бинаһы Мяделки йылға буйында, күпер эргәһендә, XIX быуаттың икенсе яртыһында, янғындан юҡҡа сыҡҡан иҫке ағас тирмән урынында төҙөлгән. Башта был бер ҡатлы булған, XIX быуат аҙағында өс ҡатҡа тиклем өҫтәп төҙөлгән. Бинаның беренсе ҡатында турбина һәм күп баҫҡыслы трансмиссия, икенсе ҡатында таш тирмән, өсөнсө ҡатында ярҙамсы бүлмәләр, атап әйткәндә, игенде таҙартыу, ваҡлау машиналары урынлашҡан. 1994 йылда бина реставрациялана. 1998 йылдан бинала Поставы һөнәрҙәр йорто эшләй

# Һыу тирмәне (Поставы)
## Архитектура

Бина һуңғы классицизм стилендәге сәнәғәт архитектураһы ҡомартҡыһы булып тора. Өс ҡатлы кирбес бина үҙенең төҙөлөшөндә тура мөйөшлө форманан ғибәрәт. Урам яғына ҡараған төп фасадтың үҙәгендә— ҙур ризалит, унда бинаға төп инеү урыны урынлашҡан. Инеү урыны ике ҙур булмаған колонна менән арка уйымы менән башҡарылған. Тәҙрә уйымдары бинала ҙур түгел, тура мөйөшлө формала. Бинаның ауыр стеналары ҡаттар араһы сығынтылары һәм кәрниз менән бүленгән. Бинаның ҡыйығы ике яҡлы..
# Тәрәнкүл (Ҡурған өлкәһе)

Тәрәнкүл (рус. Теренколь) — Рәсәй, Ҡурған өлкәһе Макушин районындағы күл.

# Тәрәнкүл (Ҡурған өлкәһе)
## Географияһы

Ҡурған өлкәһе Макушин районындағы хәҙер инде бөтөрөлгән Оло Курейный ауыл Советындағы күл. Яҡындағы ауылдар — Оло Курейный, Клюквенный. Элгәре уның ярында ауыл Советы үҙәге дәрәжәһендәге Оло Курейный ауылы булған. Төньяғынан һәм көньяғынан Тәрәнкүлде йәнә ике һыу ятҡылығы — Курейный һәм Әсе Тәрәнкүл аймаған. Балыҡ тотоу — түләүле.
Күл сик янында урынлашҡан, шуға күрә унда үтергә сик хеҙмәтенән махсус рөхсәт талап ителә. Рөхсәтте Ҡурған-паркта урынлашҡан күҙәтеү пунктынан алырға мөмкин.
Координаттары 54°55’33.5"N 66°56’42.3"E .

# Тәрәнкүл (Ҡурған өлкәһе)
## Тасуирламаһы

Тәрәнкүл күленең майҙаны 2 квадратных километр тәшкил итә. Иң тәрән урыны 3,5 метр. Оҙонса түңәрәк һыҙатланышлы, көнсығыштан көнбайышҡа һуҙылған. Күл бейек ҡырластар менән уратып алынған.

# Тәрәнкүл (Ҡурған өлкәһе)
## Тасуирламаһы
### Флораһы һәм фаунаһы

Күлде ярайһы киң генә итеп ҡамышлыҡтар уратып алған.
Тәрәнкүлдә ҡорман, һаҙан, һыла, алабуға,аҡ сабаҡ тереклек итә. Балыҡсыларға 2,5 килограмға еткән ҡорман, 3 килограмлыҡ — һыла, 12 килограмға еткән карп эләккеләй.

# Тәрәнкүл (Ҡурған өлкәһе)
## Балыҡсылар ярыштары

Тәрәнкүлдә балыҡсылар араһында ярыштар ҙа үткәрелә. Ҡурған өлкәһенең 2016 йылда балыҡсылар араһында үткәрелгән асыҡ спорт чемпионаты тап ошо күлдә булған.
Өс көн дауамында йәки 72 сәғәт эсендә ике спортсы составындағы ун команда үҙҙәренең балыҡ ҡармаҡлау оҫталығын күрһәтергә һәм тотолған балыҡтың дөйөм ауырлығы буйынса ярышташтарын уҙып китергә тырыша. Иҫәп башланһын өсөн тотолған бер дан абалыҡтың ауырлығы 1,5 килограмдан кәм булмаҫҡа тейеш тигән шарт ҡуйыла. Табыш үлсәнгәндән һуң, ярыш ҡағиҙәләренә ярашлы, кире күлгә ебәреләнан башлана һәм күлгә сығарыла. Мәгәр, тейешле ауырлыҡҡа етмәгән балыҡтар йышыраҡ ҡаба.
Шул уҡ регламент буйынса, ярыш процесында ике кешелек командаға балыҡ емен 200 килограмдан ашыу ҡулланырға рөхсәт ителмәй. Әүәләнгән ем ҙурлығына ла талап көслө — диаметры 70 миллиметрҙан артмаҫҡа тейеш.
Дөйөм алғанда, чемпионатта ҡатнашыусылар тейешле ауырлыҡтағы 76 зачет карп алған. Иң ауыры 6 килограмм 450 г тартҡан. Тотолған балыҡтың дөйөм ауырлығы 156 килограмм тәшкил иткән.

# Тәрәнкүл (Ҡурған өлкәһе)
## Этимологияһы

Күлдең атамаһы башҡорт телендәге тәрән һәм күл тигән һүҙҙәрҙән барлыҡҡа килгән. Тәрәнкүл атамаһын йөрөткән күлдәр һәм улар янында урынлашҡан ауылдар байтаҡ.
# Ҡарман һыуһаҡлағысы

Ҡарман һыуһаҡлағысы Башҡортостандың Яңауыл районындағы Беүә йылғаһында (Кама йылғаһының һул ҡушылдығы) төҙөлгән. Плотинаның ҡапҡасы (створы) Беүә йылғаһы тамағынан 28 саҡрым юғарыраҡ урынлашҡан.

# Ҡарман һыуһаҡлағысы
## Урынлашыуы

Башҡортостандың Яңауыл районындағы Буй йылғаһында (Кама йылғаһының һул ҡушылдығы).

# Ҡарман һыуһаҡлағысы
## Техник мәғлүмәттәр

Һыуһаҡлағыстың төп функцияһы — Ҡарман ГРЭС-ының быуын конденсациялау һәм йылылыҡ алмашыу ҡорамалын һыуытыу. Һыу тигеҙлегенең майҙаны 38 квадрат километр тәшкил итә. Оҙонлоғо 15 километр, максималь киңлеге 3 бөтөн ундан 5 километр, уртаса киңлеге − 2 бөтөн ундан 4 километр. Уртаса тәрәнлеге 3 бөтөн ундан 8 метр, иң тәрән ере 12 метрга яҡын. Һыуһаҡлағысҡа килгән һыу ағымының күләме йыл эсенә уртаса 743 миллион кубик метр тәшкил итә. Ҡарман һыуһаҡлағысы 1963 йылда төҙөлә башлай. Ҡыҙыл — Яр, Үрдәк һәм Бәҙрәш ауылдары һыу аҫтында ҡала. Унда йәшәгән халыҡ яҡындағы ауылдарға күсерелә. Әлбиттә, был күренеш халыҡта күп ризаһыҙлыҡтар тыуҙыра. 1967 йылда плотина тулыһынса һыу менән тутырыла һәм сафҡа индерелә. Ағып төшкән йылы һыу йәшелләнә башлауы һәм төптә лайлалы шекәрә барлыҡҡа килеүе сәбәпле ГРЭС йыл һайын һыуһаҡлағыска бер-нисә тонна балыҡ сығара. Бының өсөн аҡ амур, хан балығы, карп кеүек үҫемлек ашаған балыҡтар ҡулланыла.
# Сядай-Яха (Байдарата-Яха ҡушылдығы)

Сядай-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға 34 йылғаһының уң ярына тамағынан км өҫтәрәк Байдарата-Яха ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Сядай-Яха (Байдарата-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300036347
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303634
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Митвайда

Митвайда (нем. Mittweida) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 15536 кеше йәшәй. Майҙаны — 41,24 км². Диңгеҙ кимәленән 214–342 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9648 һәм автомобиль коды MW.
# Ғ. Мүсирәпов исемендәге Ҡаҙаҡ дәүләт балалар һәм үҫмерҙәр театры

Ғ. Мүсирәпов исемендәге Ҡаҙаҡ дәүләт балалар һәм үҫмерҙәр театры (рус. Казахский государственный академический театр для детей и юношества им. Г. Мусрепова) — Алматы ҡалаһындағы йәш тамашасы өсөн ҡаҙаҡ телендә спектаклдәр ҡуя торған театр.

# Ғ. Мүсирәпов исемендәге Ҡаҙаҡ дәүләт балалар һәм үҫмерҙәр театры
## Тарихы

Театрҙың тарихы Алматы Йәш тамашасы театрынан башлана. Уны булдырыу тәҡдимен шул саҡта Алматыға һөргөнгә ебәрелгән Наталия Ильинична Сац индерә һәм артабан театрҙың етәксеһе булып китә. 1944 йылдың сентябрендә Ҡаҙағстан КП(б) ҮК Совнаркомы Алматыла Йәш тамашасы театры ойоштороу тураһында ҡарар сығара, 1945 йылдың ноябрендә театр тамашасыларға тәүге сектаклдәрен күрһәтә. Бында Наталья Ильинична Сац театрға кадрҙар әҙерләгән студия аса.
Башта спектаклдәр урыҫ телендә бара; 1946 йылда ҡаҙаҡ төркөмө төҙөлә.
1985 йылдың 24 февралендә Ҡаҙаҡ ССР-Ы мәҙәниәт министрлығының 50-се указы менән театр ҡаҙаҡ һәм урыҫ телдәрендәге үҙ аллы ике коллективҡа бүленә. Ҡаҙаҡ телендәге театрға билдәле яҙыусы һәм драматург Ғәбит Мүсирәпов һәм рус телендәгенә Наталья Ильинична Сац исемдәре бирелә. 1996 йылда Ғ. Мүсирәпов исемендәге Ҡаҙаҡ дәүләт балалар һәм үҫмерҙәр театрына академик театр тигән маҡтаулы дәрәжә бирелә.

# Ғ. Мүсирәпов исемендәге Ҡаҙаҡ дәүләт балалар һәм үҫмерҙәр театры
## Ҡомартҡы статусы

2010 йылдың 10 ноябрендә Алматы ҡалаһындағы дәүләт әһәмиәтендәге тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыларының яңы исемлеге раҫлана, шуға тиклемге ошоға бәйле барлыҡ ҡарарҙар көсөнән сығарыла. Был ҡарарға ярашлы театрҙың урындағы әһәмиәттәге ҡомартҡы статусы һаҡлана..
Театр алдына 2002 йылда Ғәбит Мүсирәпов һәйкәле ҡуйылған
Һәйкәл шулай уҡ Алматы ҡалаһындағы дәүләт әһәмиәтендәге тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыларының яңы исемлегенә индерелгән
# Саҡмағош ауыл Советы (Саҡмағош районы)

Саҡмағош ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы муниципаль районының административ- территориаль һәм муниципаль берәмеге. Ауыл биләмәһе Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Саҡмағош ауыл Советы (Саҡмағош районы)
## Составы

Саҡмағош ауылы
Игенсе ауылы
Нариман ауылы
Рәсмәкәй ауылы
# Трибель (Фогтланд)

Трибель (Фогтланд) (нем. Triebel) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1410 кеше йәшәй. Майҙаны — 43,09 км². Диңгеҙ кимәленән 500 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 8606 һәм автомобиль коды V.
# Сухобизярка

Сухобизярка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бабка йылғаһының һул ярына тамағынан 110 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Сухобизярка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013613
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101361
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хобург

Хобург (нем. Hohburg) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2810 кеше йәшәй. Майҙаны — 37,56 км². Диңгеҙ кимәленән 120 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4808 һәм автомобиль коды MTL.
# Наяҙы

Наяҙы (рус. Наяза) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 1271 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Наяҙы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Арский Ташы һыу үлсәү посынан Йомағужа һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200212111100017010
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101701
* Бассейн коды — 10.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1