yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ун-Вель-Юган

Ун-Вель-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ун-Ногор-Соим йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ун-Вель-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021422
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302142
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ғәтиәтуллин Рәшит Фидаиль улы

Ғәтиәтуллин Рәшит Фидаиль улы (26 ғинуар 1982 йыл) — дизайнер, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының VI саҡырылыш (2018—2021) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһы ағзаһы.

# Ғәтиәтуллин Рәшит Фидаиль улы
## Биографияһы

Ғәтиәтуллин Рәшит Фидаиль улы Мәсетле районының Әжекәй ауылында 1982 йылдың 26 ғинуарында тыуған.
2008 йылда Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһын дизайнер һөнәре буйынса тамамлаған. 2015 йылда Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороу менеджменты программаһы буйынса, 2017 йылда 3. М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетын Башҡортостан Республикаһында муниципаль идара итеү системаһы программаһы буйынса ҡабаттан әҙерләү курстарын тамамлаған.
* 09.2005 — 09.2006 — Рәссам, «Господин Оформитель» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте;
* 02.2007 — 04.2007 — етештереү бүлеге начальнигы, «Звезда» РА яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте;
* 06.2007 — 09.2008 — Дизайнер — технолог, «Спортреклама» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте;
* 10.2008 — 04.2009 — Һанлы оператив полиграфия бүлеге начальнигы, «Нота» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте;
* 04.2009 — 09.2011 — «Ҡарағай» шифаханаһы маркетинг бүлеге начальнигы;
* 09.2011 — 01.2020 — «Ҡарағай» шифаханаһы директорының дөйөм мәсьәләләр буйынса урынбаҫары;
* 02.2020 — 06.2020 — «Янғантау» шифаханаһының туристик һәм һауыҡтырыу комплекстары идарасыһы;
* 09.2020 башлап — Өфө художество-гуманитар колледжы уҡытыусыһы

# Ғәтиәтуллин Рәшит Фидаиль улы
## Ғәиләһе

Өйләнгән, ҡыҙ һәм ике ул тәрбиәләй.

# Ғәтиәтуллин Рәшит Фидаиль улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Почет грамотаһы
* «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре Советы» Ассоциацияһының Почет грамотаһы
* Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы Рәйесенең Рәхмәт хаты
* Рәсәй Федерацияһы һаулыҡ һаҡлау министрының Рәхмәт хаты
# Башҡорт полктары һәйкәле

Башҡорт полктары һәйкәле — 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт полктарына бағышланған һәйкәл. Башҡортостан Республикаһы Сибай ҡалаһында урынлашҡан.
Рәсәйҙең 1812 йылғы Ватан һуғышында еңеүенә 200 йыл тулыуына арналған Башҡортостанда тәүге һәйкәл.

# Башҡорт полктары һәйкәле
## Тарихы

1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, башҡорттар тарафынан 20 полк ойошторолған, шуларҙың өсөһө хәҙер Сибай ҡалаһы урынлашҡан урында — Ҡарағайлы йылғаһының Төйәләҫкә ҡушылған ерҙә формалашҡан.
Башҡорт полктарына бағышланған һәйкәл 2012 йылдың 12 октябрендә тантаналы рәүештә асылған. Һәйкәлдең авторы – В. И. Кириллов етәкселегендәге ижади коллектив.
Һәйкәл Сибай ҡалаһының Таусылар проспекты менән Ф.Белов урамы киҫелешендәге скверға ҡуйылған.

# Башҡорт полктары һәйкәле
## Тасуирлама

Һәйкәл атҡа атланған башҡорт яугиры скульптураһынан ғибәрәт. Яугир ҡулында ян тотҡан.
Бронзанан яһалған һәйкәлдең бейеклеге — 3,5 метр. Ә ул ҡуйылған постаменттың бейеклеге 4 метр тәшкил итә. Постамент гранит менән йөҙләнгән, уға башҡорт һәм рус телдәрендә «1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан легендар Башҡорт полктарына бағышлана» тип яҙылған таҡтаташтар эленгән.
# Бока (Грайц)

Бока (Грайц) (нем. Bocka) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 504 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,05 км². Диңгеҙ кимәленән 330 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7589 һәм автомобиль коды — GRZ.
# Беловка

Беловка — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Липецк өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Усмань йылғаһының һул ярына тамағынан 104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Беловка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронежот йылғаһы Липецк ҡалаһынан Воронеж һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100612107000003227
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000322
* Бассейн коды — 05.01.01.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Картография

Картография (грек. χάρτης — «карта» һәм γράφειν — «һыҙыу») — тәбиғәт һәм йәмғиәт объекттарының һәм күренештеренең үҙ-ара бәйләнешен, ойошмаһын һәм арауыҡтағы урынлашыуын тикшереү, моделләштереү һәм сағылдырыу тураһындағы фән. Киңерәк мәғәнәлә, картография үҙ эсенә технологияны һәм етештереү эшмәкәрлеген дә ала.
# Вапсос

Вапсос — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Северная Тошемка йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Вапсос
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200008819
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200881
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Төтөн (һалым һалыу)

Төтөн — бер бәләкәй йәки һирәгерәк ҙур (бүленмәгән) крәҫтиән ғаиләһе ихатаһы, хужалығы.

# Төтөн (һалым һалыу)
## Тарихы

XIV—XVIII быуаттарҙа Бөйөк Литва кенәзлеге һалым һалыу берәмеге. Төтөн хужалыҡ ҡаралтылары, торлаҡ йорт, төрлө ауыл хужалығы ерҙәре, йорт малы һәм ауыл хужалығы инвентары комплексынан ғибәрәт була. Мещан ихаталары шулай уҡ төтөн тип атала.
Киев Русендә төтөн яһаҡ һалыу берәмеге булып хеҙмәт итә. Түләнгән яһаҡ күләме бер хужалыҡта мейес торбаларының һанына бәйле була: мейес торбалары ҙурыраҡ булған һайын, хужалыҡтан яһаҡ күләме лә юғарыраҡ була.

# Төтөн (һалым һалыу)
## Һуҡа һалымына күсеү

Төтөн һалымын Рәсәйҙә лә XVI быуат уртаһына тиклем әүҙем йыялар, шул ваҡытта Иван IV Грозный һалым реформаһы сиктәрендә төтөн һалымын ғәҙелерәк һуҡа һалымына алмаштыра.
# Ҡайраҡлы (Тубыл ҡушылдығы)

Ҡайраҡлы — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе, Ырымбур өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тубыл йылғаһының уң ярына тамағынан 1589 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Ҡайраҡлы (Тубыл ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, Увылды йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500212111200000072
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200007
* Бассейн коды — 14.01.05.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Карцинология

Карцинология (бор. грек. καρκίνος — ҡыҫала һәмλόγος — өйрәнәм) — ҡыҫала һымаҡтарҙы өйрәнеүсе зоология бүлеге.
Ҡыҫала һымаҡтар — быуынтыҡ аяҡлыларҙың ҙур һәм мөһим төркөмө, шуға күрә ҡыҫала һымаҡтарҙы зоологтар һәм экологтарҙын шаҡтай күп өлөшө шөғөлләнә.
# Сендега

Сендега — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мера йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 64 км.

# Сендега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000013735
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001373
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Цабель гимназияһы

Цабель гимназияһы (нем. Zabel-Gymnasium) — Гера ҡалаһында дүрт муниципаль гимназияның береһе, тарихы һәм исеме фармацевт Цабель ғаиләһе менән бәйле. 2002 йылда Цабель гимназияһы Фридрих Шиллер исемендәге гимназия менән берләштерелә

# Цабель гимназияһы
## Тарихы һәм тасуирламаһы
### Цабель гимназияһы

«Höhere Töchterschule» мәктәбенә Николайбергта ҡала мәктәбе филиалы булараҡ 1864 йылда нигеҙ һалына (бөгөн — Гете исемендәге гимназия). 1884 йылда ҡала фармацевты Карл Фридрих Цабелдең тол ҡатыны Огюста Генриетта Цабель үҙе үлгәндән һуң ҡалаға ҡатын-ҡыҙҙар белемен үҫтереү һәм мәктәптәр төҙөү өсөн васыятында яңы мәктәпте Цабель ғаиләһе хөрмәтенә атарға ҡушыу шарты менән бер миллион марка аҡса ҡалдыра (был XXI быуат башына ете миллиондан ашыу евро тәшкил итә). 1887 йылдан алып 1889 йылға тиклем «Цабель-шуле» бинаһы архитектор Фриц Кёберляйн проекты буйынса төҙөлә; 1906 йылда төньяҡ яҡтан ул киңәйтелә. 1911 йылда мәктәп лицей статусын ала, уның иҫәбенә сығарылыш уҡыусылары университетта уҡырға инеү мөмкинлеге ала. ГДР-ҙа мәктәп «урта киңәйтелгән мәктәп»(Erweiterte Oberschule, EOS) була һәм илдең Министрҙар советы рәйесе Отто Гротеволь хөрмәтенә атала. Германияның икенсе берләшеүендә мәктәп гимназия була һәм 1993 йылдың 8 майында тағы Цабель исемен ала.

# Цабель гимназияһы
## Тарихы һәм тасуирламаһы
### Шиллер мәктәбе

Шиллер исемендәге мәктәп урындағы эшҡыуар һәм сәйәсмән Луи Шлуттерҙың 250 000 ашыу марка иғәнәһенә гимназия кеүек 1894 йылда барлыҡҡа килә. 1893—1894 йылдарҙа мәктәп бинаһы архитектор Вендорф тарафынан төҙөлә: 1894 йылдың 29 сентябрендә рәсми асыла. 1930 йылдарҙа мәктәпкә Фридрих Шиллер исеме бирелә, шул уҡ ваҡытта ГДР-ҙың урта политехник мәктәбе булараҡ (Polytechnische Oberschule, POS), уға ташлама яһала һәм халыҡ хәрәкәте хөрмәтенә аталмай.

# Цабель гимназияһы
## Тарихы һәм тасуирламаһы
### Ҡушылыуы

Гералв уҡыусыларҙың һаны ҡырҡа кәмеүе арҡаһында, 2000 йылдың яҙында ҡала властары ҡала мәктәптәрен ҡыҫҡартыу буйынса план ҡабул итә: был планға ярашлы Цабель һәм Шиллер гимназияларын берләштереү ҙә ҡарала, ул 2002/2003 уҡыу йылы башына тамамлана. Берләштерелгән уҡыу йорттарының исеме менән ҡыйынлыҡ килеп тыуа һәм, ахыр сиктә, 2003 йылда, гимназия Огюста Цабель васыяты буйынса Цабель тип атала.
# Ажмер

Ажмер (ингл. Ajmer, һинд अजमेर, урду اجمیر‎) — Һиндостандың Раджастхан штатының үҙәк өлөшөндәге ҡала, Ажмер округының административ үҙәге.
Шулай уҡ Әжәмәр исеме менән билдәле .

# Ажмер
## Тарихы

Һиндостанда бойондороҡһоҙлоҡ иғлан ителгәндән һуң Ажмер районға һәм Британия Һиндостанының Аджмер-Мервара тип аталған провинцияһына исем биргән һәм ул Ажмер штатына әүерелдерелә. 1956 йылдың 1 ноябрендә был штат Раджастхан штаты составына индерелә.

# Ажмер
## Географияһы һәм климаты

Аджмер Джайпур ҡалаһынан көнбайышҡа табан 135 км алыҫлыҡта, Удайпурҙан 274 км төньяҡ-көнсығышҡа табан, Джайсалмерҙан 439 км көнсығышҡа табан һәм Делиҙан 391 км көньяҡ-көнбайышҡа табан, диңгеҙ кимәленән 471 м бейеклектә урынлашҡан.
Аджмерҙың климаты ҡоро; йыллыҡ яуым-төшөм нормаһы яҡынса 606 мм тәшкил итә. был яуым-төшөмдөң барыһы ла тиерлек июндән сентябргә тиклем муссондар миҙгеленә тура килә,. Иң эҫе айҙар апрелдән июль башына тиклем, уртаса көндөҙгө температура яҡынса 30 °C. ҡышҡы айҙар, ноябрҙән февралгә тиклем, уртаса температураһы 15-18 °C булған йомшаҡ климат менән айырылып тора .
Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Уртаса максимум, °C | 22,9 | 25,7 | 31,3 | 36,5 | 39,7 | 38,4 | 33,6 | 31,3 | 32,6 | 33,5 | 29,2 | 24,7 | 31,6 |
| Уртаса температура, °C | 15,3 | 18,0 | 23,6 | 29,4 | 33,2 | 33,0 | 29,6 | 27,8 | 28,2 | 26,1 | 20,8 | 16,5 | 25,1 |
| Уртаса минимум, °C | 7,6 | 10,3 | 16,0 | 22,2 | 26,8 | 27,5 | 25,6 | 24,4 | 23,7 | 18,8 | 12,3 | 8,4 | 18,6 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 7,3 | 6,0 | 5,0 | 4,0 | 15,7 | 58,1 | 181,5 | 157,5 | 73,0 | 13,1 | 4,0 | 3,8 | 529,0 |
| Сығанаҡ: ||||||||||||||

# Ажмер
## Халҡы

2011 йылғы мәғлүмәттәр буйынса ҡала халҡы 551 360 кеше тәшкил итә.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе :
| 1991 | 2001 | 2012 |
| 402 702 | 485 575 | 561 423 |

# Ажмер
## Галереяһы

* Maйo Колледжы
* Ҡала күренеше
* Сониджи Ки Насиян джайн храмы
# Торча (Выша ҡушылдығы)

Торча — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Выша йылғаһының һул ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Торча (Выша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029850
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002985
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сарди

Сарди — Рәсәй йылғаһы. Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы,Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Айгамуга йылғаһының һул ярына тамағынан 6,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сарди
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Урух йылғаһы ҡушылған урындан Малка йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000412108200003891
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200389
* Бассейн коды — 07.02.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аланғазар

Аланғазар — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Сарман районындағы ауыл. Аланғазар ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

# Аланғазар
## География

Ауыл Аланғазар йылғаһы буйында, Сарман ауылынан көнсығышҡа табан 13 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Аланғазар
## Тарих

Аланғазар — байлар ырыуы башҡорттарының ауылы. Рәсми документтарҙа тәүге тапҡыр 1765 йылда телгә алына. Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Байлар улусы Салағош түбәһенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Әлмәтмулла улусы составына керә.
1870 йылда мәсет һәм мәктәп, 1896 йылда 2 мәсет һәм мәҙрәсә теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1921 йылдан — Саллы кантоны 1930 йылдан — Сарман районы составына керә.

# Аланғазар
## Халҡы

1795 йылда ир енесле 94 йән башҡорт, 34 типтәр, 22 яһаҡлы татар; 1816 йылда — 142 башҡорт, 36 типтәр, 16 татар; 1834 йылда — 251 башҡорт, 30 типтәр, 28 татар; 1870 йылда — 404 башҡорт, 175 типтәр, 176 татар йәшәй.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1870 | 1897 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2008 |
| 751 | 992 | 1369 | 1086 | 1080 | 810 | 767 | 801 | 602 | 455 | 424 | 396 |

# Аланғазар
## Инфраструктура

Игенселек, малсылыҡ үҫешкән. Ауылда урта мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.
# Күлмәк

Күлмәк — (рус. Кульмяково) Рәсәйҙең Силәбе өлкәһе Кәҫле районындағы ауыл. Береговой ауыл торағы составына инә. Район үҙәгенән, Кәҫле ҡалаһынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 32 км алыҫлыҡта урынлашҡан, диңгеҙ кимәленән 209 метр бейеклектә ята.

# Күлмәк
## Атамаһы

Ауыл күсеп ултырған кешеләрҙең береһенең исеме менән аталған (Күлмәк; Килмәк боронғо башҡорт теленән — «килмешәк»; ваҡыт үтеү менән, күрәһең, географик термин күлмәк менән алмашынған — «таҙа һыу менән үлән баҫҡан һаҙлыҡ»).

# Күлмәк
## Тасуирламаһы

Рельефы — ярым тигеҙлек (Урал арты пенеплен); Ландшафты — урман-дала. Ауыл тирәләй — күп һанлы ваҡ урманлыҡтар. Кәҫле күрше тораҡ пункттар менән грунт юлдар менән бәйләнгән. Ауыл биләмәһенә, Береговой ҡасабаһына тиклем — 12 км. Халҡы 4 кеше. (1970 йылда — 137, в 1983 йылда — 50, 1995 йылда — 14).

# Күлмәк
## Тарихы

Ауылға 18 быуат — 19 быуат башында Олоҡатай сиктәрендә башҡорттар нигеҙ һала.
Башта Екатеринбург ведомствоһына ҡарай, һуңғараҡ — Буринский һәм Ҡоншаҡ районына. 1930 йылда «Үрнәк» колхозы ойошторола, уға 2948 га ауыл-хужалығы ерҙәре ҡарай. 1939 йылда Күлмәк ауылында 104 ихата була. Һуңғараҡ ауыл производство сәбәптәре менән Кәҫле районына беркетелә: колхоз ерҙәре «Береговой» совхозына бирелә. 1946 йылда 79 ихата иҫәпләнә; мәктәп, тимерлек эшләй.

# Күлмәк
## Халҡы

Мәғлүмәттәр буйынса Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса 2010 йылда даими халыҡ һаны ауылда юҡ

# Күлмәк
## Урамдары

Ауыл бер урамдан тора (Урман урамы).
# Деүет

?Деүет :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордовые |
| Класс: | Птицы |
| Отряд: | Воробьинообразные |
| Ғаилә: | Трясогузковые |
| Ырыу: | Коньки |
| Төр: | Полевой конёк |
Латинса исеме :
Anthus campestris (Linnaeus, 1758) :
Ареал :
Европейская часть ареала полевого конька :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 178500 NCBI 45804 |
Деүет, дәүәт, тәүәт, юл турғайы(урыҫ.полевой конек)

# Деүет
## Ҡылыҡһырлама

Турғай ҙурлығында. Ерҙән йүгереп йөрөүсе төҙөк кәүҙәле бәләкәй генә ҡош; һырты уҡ башағы һымаҡ ҡара таптар менән сыбарланған, ҡа¬наттары нәҙек арҡыры һыҙыҡлы ҡара-көрән. Кәүҙәһенең аҫҡы яғы аҡһыл һоро, түшендә ваҡ ҡына һорғолт көрән таптар бар. Ҡойроғоноң ике яҡ ситенән нәҙек аҡ һыҙыҡ¬тар үтә. Урман деүетенән кәүҙәһенең аҫ яғы тигеҙ һор¬ғолт аҡ булыуы менән айырыла.

# Деүет
## Тауышы

Тауышы яңғырауыҡлы: «деүет» йәки «тиүр», һайрауы һыҙғырыу ҡатыш: «тирлүй-тиүр-тирлүй-тиүр-тйүүй».

# Деүет
## Йәшәү рәүеше

Иген баҫыуҙарының ситендә йә¬шәй. Ваҡ бөжәктәр, үлән орлоҡтары менән туҡлана. Күс¬мә ҡош. Киң таралған. Ерҙә оялай. Ҡара-көрән һәм ерән¬һыу таптар менән сыбарланған 4—6 аҡ йомортҡаһы була.
* Был орнитология тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Аҙау ауыл Советы (Архангел районы)

Аҙау ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Архангел районы составындағы һәм 2008 йылда бөтөрөлгән ауыл биләмәһе. Оҙондар ауыл Советы менән берләштерелә. Почта индексы — 453034. ОКАТО коды − 80203807000.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендә ҡабул ителгән 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законы, 1-се статьяһында түбәндәге юлдар бар:
   "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә: а) Оҙондар һәм Аҙау ауыл Советтарын, «Оҙондар» атамаһын ҡалдырып, берләштерергә, Оҙондар ауылы — административ үҙәк.
   Аҙау ауыл Советының Аҙау, Айытмәмбәт, Ҡарағай ауылдарын Оҙондар ауыл Советы составына индерергә. Оҙондар ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Аҙау ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;
Аҙау ауыл Советы 2008 йылға түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Михайловка ауыл Советы, Баҡалды ауыл Советы, Оҙондар ауыл Советы, Инйәр ауыл Советы («Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы (ред. 19.11.2008)»).
йылғалар: Инйәр, Ҡыҙғы, Ҡунайылға.
# Телла-Юган

Телла-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сыня йылғаһының уң ярына тамағынан 159 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Телла-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030237
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303023
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сыв-Вож

Сыв-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лун-Вож йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Сыв-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016408
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001640
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Портофино

Портофино (итал. Portofino) — Италияның ҙур булмаған балыҡсылар ҡалаһы. Был ҡала Генуя провинцияһында урынлашҡан. Иң матур диңгеҙ порты. Италия Ривьераһының бер өлөшө булып тора.
Ҡала халҡы — 439 кеше (2011 йыл мәғлүмәттәре буйынса). Портофино ҡалаһының майҙаны — 2,56 квадрат километр, халыҡ тығыҙлығы 1 квадрат километрҙа 171,48 кеше тәшкил итә. Бында йәшәүсе халыҡ — итальяндар, улар католик диненә ҡарай. Рәсми тел — итальян теле.
Тораҡ пункты яҡлаусы булып Изге Георгий иҫәпләнә.

# Портофино
## Тарих

Өлкән Плиний буйынса, Портофиноға нигеҙҙе римлеләр һалған һәм Portus Delphini тип (лат.) — «Дельфиндар порты» тип атаған, сөнки был йәнлектәр яр буйҙарында күпләп тереклек итә.
Бургундиянан Адельгейданың яҙма грамоталарында 986 йылда был биләмәне яҡында торған аббатлыҡҡа тапшырыу тураһында яҙып ҡалдырылған.
XX быуаттың 50-се йылдарынан туризм — Портофино ҡалаһы табыштарының төп төрө.
# Теш (йылға)

Теш — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/585/74 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Теш (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200009981
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200998
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2