yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Плотавка (Любовша ҡушылдығы)

Плотавка — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Любовша йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Плотавка (Любовша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100212107000001357
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000135
* Бассейн коды — 05.01.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мыс-Лес

Мыс-Лес — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сочь йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Мыс-Лес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002157
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100215
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Волица (Устья ҡушылдығы)

Волица — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Устья йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Волица (Устья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030813
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003081
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Киршиха

Кесе Киршиха — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вагай йылғаһының һул ярына тамағынан 361 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кесе Киршиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012663
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301266
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тотманова Ася Валентиновна

Тотманова Ася Валентиновна (5 ноябрь 1954 йыл) — бейеүсе. 1971 йылдан — хәҙерге Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, 1992 йылдан — «Башҡортостан» дәүләт концерт залының «Гранде»" бейеү ансамбленең балетмесйтер‑ҡуйыусыһы, бер үк ваҡытта етәксеһе. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1989). Бөтə Рəсəй йыр һəм бейеү ансамблдəре һəм халыҡ бейеүҙəре ансамблдəре смотры дипломанты (Мəскəү, 1978).

# Тотманова Ася Валентиновна
## Биографияһы

Ася Валентиновна Тотманова 1954 йылдың 5 ноябрендә Өфөлә тыуған.
1975 йылда Стәрлетамаҡ ҡалаһында Башҡорт республика мәҙәни-ағартыу училищеһын (Башҡорт республика мәҙәниәт техникумы) тамамлай.
Эш урыны: 1970 йылдан башлап Сухуми ҡалаһында "Шаратын" Абхаз халыҡ бейеүҙәре ансамблендә эшләй, 1971 йылдан алып - Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, 1992 йылдан – "Нефтсе" мәҙәниәт йортоноң "Гранде" бейеү ансамбленең етәксеһе һәм балетмейстр-ҡуйыусыһы.
Тотманова Ася Валентиновна Башҡорт академия драма театрында Н. Асанбаевтың "Бер йәшлектә, бер ҡартлыҡта" (“То в молодости, то в старости”) спектакленә бейеүҙәр ҡуя.
Ҡарағалпаҡ (1976), Яҡут (1978) һəм Татар (1989) АССР‑ҙарында үткəрелгəн БАССР əҙəбиəте һəм сəнғəте көндəрендə, Сыуаш АССР‑ындағы БАССР мəҙəниəте көндəрендə (1981) ҡатнаша. СССР һəм сит илдəр (Германия, Испания, Италия, Чехословакия, Һиндостан һ.б.) буйлап гастролдəрҙə була. Бөтə Рəсəй йыр һəм бейеү ансамблдəре һəм халыҡ бейеүҙəре ансамблдəре смотры дипломанты (Мəскəү, 1978).

# Тотманова Ася Валентиновна
## Репертуарында

"Бишбармаҡ" (“Бишбармак”), “Бүләк” (“Подарок”), “Һыу буйында” (“У ручья”), "Гопак", татар бейеүе "Яҙғы ағым", мари бейеүе "Кис ҡапҡа төбөндә", рус бейеүе "Кадриль", грек бейеүе "Сиртаки".

# Тотманова Ася Валентиновна
## Ғаиләһе

Ире: Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы - Рәдис Тотманов.
Балалары: Кондратьева Альбина ( Тотманова ) һәм Ғәлиә Тотманова.

# Тотманова Ася Валентиновна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың халыҡ артисы (1989)
* БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1984)
* Бөтә Рәсәй йыр һәм бейеү ансамблдәре һәм халыҡ бейеүҙәре ансамблдәре смотры дипломанты. Мәскәү (1978).
# Черта (йылға)

Черта — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2965/538/25 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Черта (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005523
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200552
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Асҡарова Гөлсөм Зәйнулла ҡыҙы

Асҡарова Гөлсөм Зәйнулла ҡыҙы (20 ғинуар 1942 йыл) — хеҙмәт ветераны, 1966—1998 йылдарҙа Стәрлетамаҡ районының Салауат исемендәге колхозы һауынсыһы. СССР-ҙың Х саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1979—1984). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1986), II (1981) һәм III (1975) дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997), Стәрлетамаҡ районының почётлы гражданины (1997).

# Асҡарова Гөлсөм Зәйнулла ҡыҙы
## Биографияһы

Гөлсөм Зәйнулла ҡыҙы Асҡарова 1942 йылдың 20 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Ауырғазы районы Семенкин ауылында күп балалы крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Урындағы ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң Нуриман МТС-ына санитарка булып урынлаша. 1959 йылда Стәрлетамаҡ районының Түбәнге Уҫылы ауылы егете Әнүәр Асҡаровҡа кейәүгә сыға. Шул уҡ йылда Стәрлетамаҡ районының Салауат исемендәге колхозында эшләй башлай. 1966 йыпдан 1998 йылға тиклем хужалыҡтың Түбәнге Уҫылы һөт фермаһында һауынсы булып, хаҡлы ялға сыға..
1979 йылда СССР-ҙың Х саҡырылыш Юғары Советына депутат итеп һайлана, Союз Советының мандат комиссияһы ағзаһы була.
Шулай уҡ хеҙмәтсәндәр депутаттарының Стәрлетамаҡ район Советы депутаты итеп тә һайлана..

# Асҡарова Гөлсөм Зәйнулла ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1986)
* II дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены (1981)
* III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены (1975)
* «Өлгөлө хеҙмәт өсөн» миҙалы
* СССР ВДНХ-ның көмөш һәм алтын миҙалдары
* «Биш йыллыҡ ударнигы» (9-сы, 10-сы һәм 11-се)
* «Социалистик ярышта еңеүсе» (1973, 1974, 1977, 1978, 1979, 1980)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997)
* БАССР Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы (1977)
* Стәрлетамаҡ районының почётлы гражданины (1997)
# Мортазин

Мортазин — фамилия.
* Мортазин Владислав Львович (1963 т.) — Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2009).
* Мортазин Дауыт Лот улы (1893—1926) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.
* Мортазин Ибраһим Ғаззали улы (? — 1920) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.
* Мортазин Ҡамса Дәүләтбай улы (1966 т.) — башҡорт ғалимы, Башҡортостандың һәм Силәбе өлкәһенең йәмәғәт эшмәкәре, журналист, яҙыусы һәм шағир, филология фәндәре кандидаты (2005), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007).
* Мортазин Муса Лот улы (1891—1937) — Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең күренекле дәүләт һәм хәрби эшмәкәре.
* Мортазин Рәүеф Әхмәт улы (1910—1994) — башҡорт музыка сәнғәтендә беренсе симфония яҙған күренекле композитор, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре (1957), Салауат Юлаев премияһы лауреаты (1989).
* Мортазин Хәйрулла Хәбибулла улы (1941—2016) — математик, физика‑математика фәндәре докторы (1994), профессор (1995).
* Мортазин Һарун Фәүәрис улы (1893 — ?) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.
* Мортазин Әхмәҙей Фәүәрис улы (1883—1937) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.
* Мортазин Әхәт Мотаһар улы (1959—2018) — журналист. Башҡортостан Республикаһының халыҡ һәм атҡаҙанған артисы.
* Мортазин-Иманский Вәлиулла Ғәйназар улы (1885—1937) — Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең халыҡ артисы.
# Николаевка (Архангел районы)

Николаевка (рус. Николаевка) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 4 кеше. Почта индексы — 453030, ОКАТО коды — 80203840005.

# Николаевка (Архангел районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 23 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Орловка): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 33 км
# Блог

Блог (ҡыҫҡ. «блог» ингл. blog — web log йәғни «интернет селтәрендәге көндәлектәр, онлайн-көндәлектәр» һүҙҙәренән булдырылған неологизм) — даими рәүештә билдәле ваҡыт айырмаһы менән өҫтәлә барған яҙмалар: текст, рәсем, видео йәки башҡа мультимедиа мәғлүмәте.
Блог алып барыусыларҙы «блогер» тип атайҙар. Интернет селтәрендәге блогтарҙың йәмғеһен «блогосфера» тиҙәр.
Блогтар, ғәҙәттәге веб-форум һәм чаттарҙан айырмалы рәүештә: — авторҙың шәхси фекерен, ҡараштарын белдерә; — комментарийҙар ҡалдырыу мөмкинселеген авторҙың ихтыярына бәйләй.
Беренсе блог тип 1992-се йылдан башлап алып барылған Тим Бернерс-Ли сәхифәһе һанала. 1996-сы йылда блогтар киң тарала башлай. 1999 йылының августында Сан-Франциско ҡалаһындағы Pyra Labs компанияһы түләүһеҙ блог алып барыу өсөн Blogger.com сайтын аса.
# Новокурск (Ырымбур өлкәһе)

Новокурск—Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.

# Новокурск (Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы

Ауыл округ үҙәге Ҡыуандыҡ ҡалаһынан төньяҡтараҡ яҡынса 2 километр алыҫлыҡта, Һаҡмар йылғаһының уң ярында урынлашҡан.

# Новокурск (Ырымбур өлкәһе)
## Климаты

Климаты уртаса-континенталь. Йыл миҙгелдәре аныҡ айырылып тора. Район буйынса уртаса температура +4,0$^о$С -тән +4,8$^о$С-ҡа тиклем үҙгәрә. Йылдың иң һалҡын айы — ғинуар, уртаса айлыҡ температураһы яҡынса −20,5$^о$С — 35 $^о$С. Атмосфера яуым-төшөмө бер йыл эсендә 300-ҙән алып 450—550 миллиметрға етә, шуның менән бергә күпселек өлөшө яҙғы-йәйге осорға (70 процент самаһы) тура килә. Ҡар япмаһы тотороҡло, уның дауамлылығы уртаса 150 көн тәшкил итә.

# Новокурск (Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

XХ быуаттың тәүге ун йыллығында Курск губернаһы күскенселәре нигеҙ һалған. Борон ауылды Новокурский утары тип атағандар.
Ырымбур өлкәһенең 2015 йылдың 6 мартындағы 3029 / 834-V һанлы Законына ярашлы Ҡыуандыҡ районы муниципаль берәмеге, шулай уҡ уға ингән барлыҡ ауыл һәм ҡала биләмәләре Ҡыуандыҡ ҡала округы муниципаль берәмегенә берләштереү юлы менән үҙгәртелә.
2016 йылға тиклем Ҡыуандыҡ районының Ибраһим ауыл Советына ингән, муниципаль берәмектәрҙе үҙгәртеп ҡороуҙан һуң Ҡыуандыҡ ҡала округы составында раҫланған.

# Новокурск (Ырымбур өлкәһе)
## Этимологияһы

Төбәк топонимикаһы белгесе С.М. Стрельников "Кувандыкский край в географических названиях" тигән китабында, ойконим Курск губернаһынан күсеп килгән халыҡтың тыуған яғы хөрмәтенә бирелгән, тип яҙа. Башта утар ғына була, шуға күрә Новокурский хутор тип атап йөрөтәләр.

# Новокурск (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

2002 йылда даими йәшәгән халыҡ һаны 15 кеше (87% урыҫтар) , 2010 йылда 12 кеше булған.
# Штальберг йорто (Таганрог)

Штальберг йорто — төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты . Ул Петр урамы ,105 -се һанлы йорт, Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһында тора.

# Штальберг йорто (Таганрог)
## Тарих

Хәҙерге адрес буйынса ХIХ быуаттың икенсе сирегендә Таганрог ҡалаһында — Петр урамы, 105 — классицизм стилендә яңы йорт төҙөлә. 1840-сы йылдарҙа уның хужаһы немец Эбергард Карлович Лоренц, ул надворный советник булған. Ул ирҙәр гимназияһында 1860-сы йылдарға тиклем латин һәм немец теленән уҡытҡан . Уның ҡатыны Аделаида Людвиговна. Ул үҙ ире йортонда 1848 йылда «Девичий пансионат» асыуҙың инициаторы булып тора. 1863 йылда унда 32 ҡыҙ бала уҡый. Улар бында Дондағы Нахичевандан, Дондағы Ростов һәм Новочеркасскиҙән килеп уҡыған. Ябыҡ типтағы мәктәп 1828 йылдың 8 декабрендә раҫланған Уҡыу йорттары уставына ярашлы рәүештә эшләй, гимназия янындағы пансион иғәнә иҫәбенә тотола . ХIХ быуаттың өсөнсө сирегендә шәкәр һатыу менән шөғөлләнгән өсөнсө гильдия сауҙагәр ҡатын Матрена Никитична Баташева йорт тирәһенә яңы ҡаралтылар өҫтәп һалдыра.
1882 йылдың 2 мартында (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — 1886 йылдың 2 мартында) йортта яңы уҡыу йорто асыла. Бер нисә йылдан ул ике комплектлыға әйләнә. Бында уҡытыусылар: М. Н. Греков, Е.Грекова Е, И. А. И. Блонская- эшләй. Училищеның бағыусыһы Ахиллес Николаевич Алфераки булған. Был уҡыу йорто эшләй башлағанда Эбергард Карлович Лоренц вафат була. Уның ҡатыны Аделаида Людвиговна 1899 йылға тиклем йәшәй. Уларҙың бер нисә балалары була: ҡыҙҙары Луиза һәм София, улдары Карл. Луиза никахта тормай, ул 1918 йылда вафат була. Карл Эбергардович гимназияла яҙыусы Антон Павлович Чехов менән бергә уҡыған.
XХ быуат башында йорт Тирасполь сауҙагәре Александар Моисеевич Штальберг милкенә күсә. Йорт ҡоролмаһы уның фамилияһы аҫтында тарихи сығанаҡтарҙа телгә алына. Йорт бинаһының бер өлөшөн А. Е. Кузенкова-Анино ҡуртымға ала, бында ул 1902 йылда ата-әсәләр приюты аса. 1910-сы йылдар башында Александр Иванович Перов йортта ҡала халҡы араһында ҙур популярлыҡ яулаған фотоателье аса. Перов ҡатынының исеме —Анастасия Дмитриевна, уларҙың ғаиләһендә бер нисә бала була — Антонина, Вера, Надежда һәм Елена. 1920-се йылдарҙа ҡаҙанлыҡ заводының металлургтар клубы был йортта эшләгән. 1992 йылда Петр урамы буйынса 105-се һанлы йорт мәҙәни мираҫы объекты һәм архитектура ҡомартҡыһы тип таныла. Закон буйынса һаҡлана.
# Танкал

Танкал — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Эҫем йылғаһының уң ярына тамағынан 194 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Танкал
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019010
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101901
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нәжес

Нәжес (ғәр. نجاسة‎ — бысраҡлыҡ, хәшәрәт, шаҡшы) — ислам хоҡуҡиәтендә (фикһ) зарурлығы булмай тороп ҡағылырға ярамай торған нәмәләр.
* бәүел
* кал (тиҙәк)
* мәни (сперма)
* ҡоҫоҡ
* баланан бушанғандағы бүленделәр (нифас)
* күрем (айлыҡ)
* ҡатын-ҡыҙ бүленделәре (истихада)
* ҡан
* үлек мал ите
* сусҡа ите
* алкоголь

# Нәжес
## Нәжес төрҙәре

Ислам хоҡуҡиәтендә (фикһ) нәжес ауыр һәм еңел төргә бүленә. Ауыр нәжестәргә кешенең тәбиғи бүленделәре — бәүел, кал, мәни (сперма) инә; эякулятҡа тиклемге бүленде (мазий); ҡоҫоҡ; баланан бушанғандан һуңғы бүленделәр (нифас); күрем һәм ҡатын-ҡыҙҙың башҡа бүленделәре (истихада); ҡан һәм башҡалар. Ауыр нәжестәргә шулай уҡ үле мал ите, сусҡа ите, иҫерткестәр инә; мал-тыуарҙың тиҙәге, бәүеле һәм ҡаны. Еңел нәжестәргә мал-тыуарҙың бәүеле, тиҙәге, йыртҡыс ҡоштар бүленделәре һәм башҡалар инә.
Нәжестәр ҡаты (үлгән мал ите һәм башҡалар) һәм шыйыҡ (ҡан һәм башҡалар) була. Күренгән (тиҙәк һәм башҡалар) һәм күренмәгән (кипкән бәүел һәм башҡалар) бар.
* йорт хайуандары бәүеле һәм тиҙәге
* йыртҡыс ҡоштар бүленделәре

# Нәжес
## Сикләүҙәр

Һәр мосолман тәнен һәм кейемен нәжестәр тейеүҙән һаҡларға тейеш. Әгәр кейемгә йә намаҙлыҡҡа, намаҙ уҡыған ергә нәжес тейгән булһа, намаҙ дөрөҫ һаналмай. Нәжес әҙ тейгән булһа, һаналмай: шыйыҡтары өсөн — ус аяһындай, ә ҡатылары өсөн — 3 г самаһы. Тәндең йәки кейемдең сирек өлөшө еңел нәжес менән бысранған булһа, намаҙ ҡабул ителмәй.

# Нәжес
## Фекерҙәр

* ↑ . Шафиғи һәм ханбалит мәҙһәбтәрендә мәни (сперма) таҙа тип һанала
* ↑ ҡош-ҡорт тиҙәге, бәүеле һәм ҡаны еңел нәжестәргә инә
# Үктәй ауыл Советы (Иглин районы)

Үктәй ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Иглин районы муниципаль районының административ- территориаль һәм муниципаль берәмеге.

# Үктәй ауыл Советы (Иглин районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Графиня Фесенко йорто

Графиня Марии Фесенко йорто — 2013 йылдың 28 октябрендә Грузияның милли әһәмиәткә эйә күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡылары реестрына индерелгән ҡаралты.Грузияның Хелвачаури муниципалитетындағы Махинджаури ауылында урынлашҡан.

# Графиня Фесенко йорто
## Тарихы

Тарихи мәғлүмәттәргә ярашлы, өс ҡатлы был һарайҙы үҙенең тәрбиәсеһе графиня Мария Фесенко өсөн Рәсәй императоры Николай II төҙөткән. Совет осоронда һарай Махинджаури балалар йортона бирелгән булған. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында бында госпиталь урынлаштырғандар. Уҙған быуаттың 90-сы йылдарында Фесенко йорто күсеп килергә мәжбүр булыусыларҙы урынлаштырыр өсөн файҙаланылған. Әлеге ваҡытта йорт буш тора.
Һарайҙы төҙөү ХХ быуат башында башланған. Урындағы халыҡ хәтирәләре буйынса, 1900 -1907 йылдарҙа ул төҙөлөп бөткән булған инде. Бина проектын Санкт-Петербург архитекторҙары эшләгән. Уның аналогы шулай уҡ Италияла булған.
Уҙған быуатта бында инглиз, урыҫ ҙәм немец аристократтары йыш булған. Графиня бик ҡунаҡсыл булған.
2006 йылда һарай дәүләт яҡлауына тәҡдим ителгән. 2013 йылда тәҡдим ҡабул ителгәне һәм шул йылдың 28 октябрендә милли әһәмиәткә эйә күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡылары иҫәбенә индерелгән.

# Графиня Фесенко йорто
## Видео

* YouTube сайтында Видео Графиня Фессенко. Коттедж в Махинджаури , Аджария ТВ, 8 ноября 2018 года.

# Графиня Фесенко йорто
## Шулай уҡ ҡара

* Список недвижимых памятников культуры национального значения
# Дедушицкийҙар һарайы (Львов)

Дедушицкийҙар һарайы — Львовта (Украина)классицизм архитектураһы ҡомартҡыһы. Ҡаланың үҙәк өлөшөндә Театр урамында урынлашҡан.
Бина кирбестән төҙөлгән, штукатурланған, эске ихата менән квадрат формала, өс ҡатлы. Фасадын таш менән көпләнгән цоколдәр менән пилястралар бүлә. Фасадтың үҙәгендә өс мөйөшлө фронтондар менән тамамланған дүрт колонналы сығып торған ризалиттар күҙгә бәрелеп тора. Икенсе ҡат балконының скульптура консолдәре иғтибарға лайыҡ.
Нигеҙе һәм бинаның беренсе ҡаты XVIII быуат аҙағына ҡарай. 1830 йылда бинаны архитектор өлкән В. Раевский классицизм.рухында үҙгәртеп ҡора. Унда магистрат хеҙмәттәре урынлаша. 1868 йылда граф Владимир Дедушницкий был бинаны һатып ала, 1870 йылда бында тәбиғәт музейы асыла, ә 1890 йылда йәмәғәт ойошмаларына тапшырыла. Хәҙер бында Украинаның Дәүләт тәбиғәт музейы урынлаша, унда 360 меңдән ашыу экспонат тупланған.
1995 йылдан алып 2011 йылға тиклем бинала капиталь ремонт үткәрелгән.
# Путок

Путок — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Ульянов өлкәһе, биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сәрмәсән йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Путок
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Сәрмәсән башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000412112100005268
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100526
* Бассейн коды — 11.01.00.004
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чёрный Калтанчик (йылға)

Чёрный Калтанчик — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/585/55/12 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Чёрный Калтанчик (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200010048
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201004
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2