yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кулибаев Илдус Хәйбрахман улы

Кулибаев Илдус Хәйбрахман улы (12.05.1937—1.05.2001) — ауыл хужалығы, партия һәм совет органдары хеҙмәткәре.

# Кулибаев Илдус Хәйбрахман улы
## Биографияһы

Илдус Хәйбрахман улы Кулибаев 1937 йылдың 12 июнендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Түбә ауылында тыуған.

# Кулибаев Илдус Хәйбрахман улы
## Тормош һәм хеҙмәт юлы

1960 йылдан Хәйбулла районы «Матрай» совхозының баш агрономы, 1974 йылдан «Аҡъяр» совхозы директоры.
1978 йылдан КПСС-тың Хәйбулла район комитетының икенсе, 1980 йылдан — беренсе секретары итеп тәғәйенләнә.
1984 йылдан «Хәйбулла» совхозы директоры, бер үк ваҡытта 1992—1995 йылдарҙа Сиҙәм ауыл Советы рәйесе.
1997 йылдан — Өфө ауыл Советы рәйесе.
1998—2001 йылдарҙа «Һаҡмар» шифаханаһы директоры.

# Кулибаев Илдус Хәйбрахман улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған агрономы (1974)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971)
* Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы (1997)
# Балыҡлы (күл)

Балыҡлы (варианттары Балыҡлыгүл, Ҡолаҡлыгүл) (рус. Балыклы), Балыҡлыкүль, Балыклыгүль, Колаклыгүль) — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы биләмәләрендәге күл. Ирәндек һыртынан көнсығышҡа табан, Әптекәй һәм Ағаслы күлдәр араһында, ята. Диңгеҙ кимәленән бейеклеге — 486 м.

# Балыҡлы (күл)
## Географик урыны

Күлгә яҡын булған тораҡ пункттар: Иҫәнбәт (көньяҡ-көнбайышҡа табан 2,5 км алыҫлыҡта,) һәм Күсей ауылдары (төньяҡҡа табан 4,5 км алыҫлыҡта). Әптекәй күленән көнсығышҡа табан 700 м алыҫлыҡта ята. Күлдәрҙе бик бейек булмаған ҡаялы соҡор айыра. Әптекәй күленә ҡарағанда, Балыҡлы күле ҙурлығы буйынса ҡайтышыраҡ, түңәрәк формала, көҙгө майҙаны 6,5 га. Күлдең ярҙары ташлы, таш билдек менән уратылған һымаҡ. Күл буйҙары ла таш менән түшәлгән. Таш араһынан үҫеп сыҡҡан кәкере олонло ҡайындар ландшафты бер аҙ биҙәй.
Күл тәрән түгел, төбө ҡомло, ярҙары һаҙланмаған. Урындағы халыҡ йәйге эҫелә бында һыу төшөргә килә, балыҡ тота. Көньяҡ-көнбайыш яғынан 1 км алыҫлыҡта Ағаслы күле ята. Ошо өс күл дөйөм Өскүл исеме аҫтында йөрөтөлә.

# Балыҡлы (күл)
## Балыҡлы күленең бөгөнгөһө

2014 йылда «2014 — 2016 йылдарҙа Баймаҡ районында бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарын үҫтереү» муниципаль программаһына ярашлы ошо яҡтар кешеһе Исмәғил Әхмәтов исемле уҙаман крәҫтиән (фермер) хужалығын асырға тәүәккәлләй, бының өсөн дәүләттән 300 мең һумлыҡ ярҙам алып һәм үҙенең 500 мең аҡсаһын ҡушып, Күсей ауыл биләмәһенә ҡараған Балыҡлы, Әптекәй, Үләнде күлдәрен ҡуртымға ала. Силәбе, Ырымбур өлкәләрендәге һыу һәм балыҡсылыҡ хужалыҡтары менән килешеү төҙөй. Эште башлар алдынан күл сүп-сарҙан таҙартыла, ҡый һалыу өсөн махсус һауыттар урынлаштырыла, ял итеү өсөн беседкалар ҡуйыла. 1 тонна карп селбәрәһе һатып алына, улар менән бер рәттән күлдәргә бер нисә алтын төҫтәге япон карпы эләгә, бынан тыш һаҙан балығы, 300 мең пелядь, ҡара балыҡ, аҡ амур, киң маңлай селбәрәләрен ебәрә.
Эшҡыуар күлдәрҙә түләүле балыҡ тотоуҙы ойошторорға, яңы тотолған һәм туңдырылған килеш сауҙа нөктәләренә балыҡ менән тәьмин итергә ниәтләй.
2018 йылдың 9 февралендә крәҫтиән (фермер) хужалығы ағзалары ҡарары буйынса КФХ үҙ эшмәкәрлеген туҡтата.
# Художестволы образ

Художестволы образ —— әҫәрҙең йөкмәтке менән форма берлеген сағылдырыусы төп берәмек.
Образ төшөнсәһе дүрт мәғәнәлә йөрәй:
* Беренсенән, образ тип художестволы әҫәрҙә һүрәтләнгән кешене —— затты атайҙар. Персонаж, герой, характер тигән күренештәрҙең барыһы өсөн ул дөйөм исем вазифаһын үтәй.
* Икенсенән, әҫәр тарафынан һүрәтләнгән тормош картиналарының дөйөм һанын атау.
* Өсөнсөнән, образ тигәндән беҙ ысынбарлыҡтың дөйөм ҡанундарына хас булған иң типик үҙенсәлектәрҙе шиғриәтле итеп сағылдыра алған тормош күренештәре.
* Дүртенсенән, «образ» һүҙенә ҡайһы ваҡытта үтә тар йөкмәтке лә һалып йөрөтәләр, шиғри телмәргә конкретлыҡ һәм нәфислек биреүсе һәм күбеһенсә символик характерҙағы әйбер һәм хайуандарҙы шулай атайҙар.
Образ төшөнсәһенең дүрт мәғәнәһе лә йәшәүгә хаҡлы.
Уның дөйөм һәм абстракт төшөнсәләргә, идеяларға, йән өрә алыусы, уларҙы кешенең көндәлек тормошона яҡынайта алыусы конкретлыҡ сифатына иғтибарҙы айырыуса йүнәлтергә кәрәк.
Художестволы образдың тағы бер мөһим үҙенсәлеге —— ассоциативлыҡ.
# Щельяшор

Щельяшор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Адзьва йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Щельяшор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000070814
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007081
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сараталы

Сараталы — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тонгул йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Сараталы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200020142
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202014
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Микит-Ю

Микит-Ю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Роговая йылғаһының һул ярына тамағынан 130 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 91 км.

# Микит-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067944
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006794
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дальняя Ласта

Дальняя Ласта (Южн. Ласта, балка Худушная) — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы,Волгоград өлкәһе,Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Барманцак күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Дальняя Ласта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Дон һәм Волга йылғаларының ағымһыҙ тармаҡтары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек бассейнынан РФ сигенә тиклем Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07040000112108200000088
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200008
* Бассейн коды — 07.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ураҙбай (Арғаяш районы)

Ураҙбай — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы башҡорт ауылы, Яратҡол ауыл биләмәһенә керә.
Почта индексы — 456896, ОКАТО коды — 75206898007.

# Ураҙбай (Арғаяш районы)
## Халыҡ һаны

2010 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 258 кеше теркәлгән, шул иҫәптән 120 ир-ат һәм 138 ҡатын-ҡыҙ.
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (96 %) йәшәй.

# Ураҙбай (Арғаяш районы)
## Билдәле шәхестәре

* Биктимер Ураҙаев (? — 17 май 1774 йыл) — башҡорт старшинаһы. Емельян Пугачёв полковнигы, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, отряд командиры.
# Овчаров Степан Семёнович

Овчаров Степан Семенович (1909 йыл — 14 октябрь 1943 йыл) —197-се гвардия артиллерия полкының 4-се батарея орудие командиры (92-се гвардия уҡсылар дивизияһы, 37-се армия, Дала фронты), гвардия сержанты, Советтар Союзы Геройы.

# Овчаров Степан Семёнович
## Биографияһы

Степан Семёнович Овчаров 1909 йылда Новоконстантиновка (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы) ауылында тыуған.
Украин. Хисапсылар курсын тамамлай.
Степан Семенович 1941 йылдың сентябрендә Тоҡмаҡ район хәрби комиссариаты тарафынан (Ҡырғыҙстан) Ҡыҙыл Армия сафына алына.
1942 йылдан хәрәкәт итеүсе армияла. 197-се гвардия артиллерия полкының 4-се батарея орудие командиры (92-се гвардия уҡсылар дивизияһы, 37-се армия, Дала фронты) Овчаров С. С. 1942 йылдың 19 ноябренән 1943 йылдың 26 июленә тиклем Воронеж фронтында һуғыша. Яралана.
С. С. Овчаров 1943 йылдың 14 октябрендә һуғышта һәләк була. Днепропетровск өлкәһенең Верхнеднепровский районы Калужино ауылында ерләнгән.

# Овчаров Степан Семёнович
## Батырлығы

«Гвардия сержанты С. С. Овчаров, үҙенең орудиеһы менән 1943 йылдың 8 октябрендә, уҡсылар подразделениеларын оҙатып, Днепр йылғаһы аша сыға. Орудиеһынан атып пехотаның һөжүменә ярҙам итә. С. С. Овчаровтың расчёты дошмандың ике рота пехотаһын, расчёты менән өс орудиеһын, бер пулемёт ояһын һәм ике дзотын юҡ итә. 1943 йылдың 14 октябрендә С. С. Овчаров дошмандың өҫтөнлөклө көстәре менән көсөргәнешле алыш алып бара, танк атакаһын кире ҡаға, «Тигр» танкын яндыра.
Орудие расчеты юҡҡа сыға. Овчаров бер үҙе ҡала, танкыларға туптарҙы тура төҙәп ут асып, тағы ике «Тигр» танкын сафтан сығара. Фашистар уны уратып ала, һуңғы снарядҡа тиклем һөжүмде кире ҡағып, С. С. Овчаров һәләк була».
Советтар Союзы Геройы исеме С. С. Овчаровҡа 1944 йылдың 22 февралендә, үлгәндән һуң бирелә.

# Овчаров Степан Семёнович
## Хәтер

* Днепропетровск өлкәһенең Днепровокаменка ауылында С. С. Овчаровҡа һәйкәл ҡуйылған.
* Ҡырғыҙ ССР-ының Тоҡмаҡ ҡалаһында бер урам Герой исемен йөрөтә.

# Овчаров Степан Семёнович
## Наградалары

* Ленин ордены (19.01.1944).
* Советтар Союзы Геройы, Алтын Йондоҙ миҙалы (19.01.1944).
# Помыкалов Илдар Валерьевич

Помыкалов Илдар Валерьевич (9 июнь 1971 йыл, Өфө) — Рәсәй еңел атлеты. Паралимпия уйындарының ике тапҡыр чемпионы (2000, 2004) һәм ике тапҡыр бронза призёры (1996, 2008). Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры.
Уның туған ағаһы — Помыкалов Анатолий, Паралимпия уйындарының 800 м йүгереүҙә көмөш призёр.

# Помыкалов Илдар Валерьевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1993).
* Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2000).
* Халыҡтар дуҫлығы ордены (2000, Башҡортостан).
* Дуҫлыҡ ордены (6 апрель 2002 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне, Сиднейҙа (Австралия) 2000 йылғы XI паралимпия уйындарында юғары спорт ҡаҙаныштары өсөн.
* «Башҡортостан республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (2004, Башҡортостан).
* Почёт ордены (10 август 2006 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне, 2004 йылда Афина ҡалаһында (Греция) XII йәйге паралимпия уйындарында юғары спорт ҡаҙаныштары өсөн
* Салауат Юлаев ордены (2008, Башҡортостан).
* «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн», II дәрәжә орден миҙалы (30 сентябрь 2009 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне, 2008 йылда Пекин ҡалаһында (Ҡытай) XIII йәйге паралимпия уйындарында юғары спорт ҡаҙаныштары өсөн.
# Ҡуллама

Ҡуллама — ит һәм йәшелсәләрҙән әҙерләнгән һурпалы аш.
Бер өлөшкә 160 г һыйыр йәки йылҡы ите, бер баш һуған, бер кишер, 70 г он, бер йомортҡа, һалманы майлау өсөн аҡ май алына.
Эре киҫәкле итте тоҙ, тәмләткестәр ҡушып, аҙ ғына һыуҙа бешерәләр. Бешкән итте 20-30 г. киҫәктәргә шаҡмаҡлап турайҙар.
Туҡмасҡа сөсө ҡамыр баҫалар. Ҡамырҙы 2-3 мм. ҡалынлығында йәйәләр. Бер аҙ кипкәс, 1-1,5 см. киңлегендә шакмаҡлап киҫәләр. Һурпала йәки һыуҙа бешереп алғас, дуршлагта һөҙәләр, бер-береһенә йәбешмәһен өсөн, аҡ май менән майлайҙар.
Ит бешкән һурпала йәки айырам һауыттағы һыуҙа кишер бешерәләр. Уны шаҡмаҡлап йәки түңәрәкләп турайҙар. Табынға биргәндә тәрилкәгә бешкән һалма менән кишер, өҫтөнә ит киҫәктәре һалалар. Ваҡ итеп туралған һуған, һурпа ҡоялар.
# Цефей (йондоҙлоҡ)

Цефей (йондоҙлоҡ) (лат. Cepheus) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Альдерамин, яҡтылығы 2,44 була. Майҙаны буйынса урыны — 27.
# Санкт-Петербург дәүләт иҡтисад һәм финанс университеты

Санкт-Петербург дәүләт иҡтисад һәм финанс университеты 1930 йылда Санкт-Петербург дәүләт политехник университеты‎ иҡтисад факультеты нигеҙендә асылды.
2012 йылда Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығының юғары уҡыу йорттарҙы кәметеү һәм эрләштереү пландар буйынса университетына Санкт-Петербург дәүләт инженер-иҡтисад университеты (ИНЖЭКОН) индерелде (берләштерелде).

# Санкт-Петербург дәүләт иҡтисад һәм финанс университеты
## Тамамлаусылар

* Миллер, Алексей Борисович - Газпром ПАЙ Директорҙар советы Рәйесе.
* Саргсян, Тигран Суренович
* Валитов, Шамиль Махмутович
# Шаһиев Альберт Хызыр улы

Шаһиев Альберт Хызыр улы (14 август 1959 йыл) — йырсы. 2013 йылдан Стәрлетамаҡ театр‑концерт берләшмәһенең артист‑вокалисы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған (1998) һәм халыҡ артисы (2008). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2020)

# Шаһиев Альберт Хызыр улы
## Биографияһы

Альберт Хызыр улы Шаһиев (шулай уҡ Хазар улы Шәһиев формаһы ла ҡулланыла) 1959 йылдың 14 авгусында Ишембай ҡалаһында тыуған.
1977 йылдан алып Ишембайҙың төрлө предприятиеларында һәм учреждениеларында эшләй.
1995 йылдан башлап Стәрлетамаҡ филармонияһы солисы.
2000 йылдан Стәрлетамаҡ башҡорт драма театры артисы булып эшләй.
2013 йылдан алып хеҙмәт юлы Стәрлетамаҡ театр‑концерт берләшмәһендә дауам итә, артист‑вокалист (солист).

# Шаһиев Альберт Хызыр улы
## Ижади эшмәкәрлеге

Шаһиев Альберт Хызыр улы халыҡ йырҙарын милли традицияларға таянып башҡара. Тауышы йомшаҡ тембрлы, үҙенсәлекле, башҡарыуы тәьҫирле, ихлас.

# Шаһиев Альберт Хызыр улы
## Ижади эшмәкәрлеге
### Репертуары

* башҡорт халыҡ йырҙары: « Абдрахман кантон», "Буранбай ", "Ҡаһым түрә ", "Ҡолой кантон ", "Си­бай ", "Сәлимәкәй ", "Уйыл ", «Урал» һ.б.
* З.Ғ.Исмәғилевтең «Салауат Юлаев» операһынан Салауат Юлаев, Ғ.С.Әлмөхәмәтов, С.Ғәбәши һәм В. И. Виноградовтың «Эшсе» («Рабочий») операһынан Ниғмәт ариялары;
* З.Ғ. Исмәғилев, Т. Ш.Кәримов, Ш. З.Ҡолбарисов, С. Л.Сәсәнбаев, Х. Ф.Әхмәтов , Р. М. Яхин һәм башҡаларҙың йырҙары һәм романстары.
Бөтә донъя халыҡ ижады фестивалендә (Рен ҡалаһы, Франция, 2000), Халыҡ‑ара ойвакэ фестивалендә (Саппоро ҡалаһы, Япония, 2004) ҡатнаша. Рәсәй һәм Франция буйлап гастролдәрҙә була.
Республика үҙешмәкәр ижад фестивале (1976), Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге призға йәш йырсылар конкурсы (1981; икеһе лә — Өфөлә), Халыҡ‑ара башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың «Дуҫлыҡ йыры» фестивале (Нефтекама ҡалаһы, 1995) лауреаты.

# Шаһиев Альберт Хызыр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1998)
* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008).
# Кальча

Кальча — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының һул ярына тамағынан 68,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 178 км.

# Кальча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300015115
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301511
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡамышүҙәк (йылға)

Ҡамышүҙәк — (рус. Камыш-Узяк) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһының Йылайыр районы биләмәләрендә аға. Йылға Быҙаулыҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ҡамышүҙәк (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәте буйынса:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002837
— Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200283
— Бассейн коды — 12.01.00.003
— ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
— ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Банновка

Банновка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының һул ярына тамағынан 349 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Банновка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011579
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201157
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пайсятта

Пайсятта — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/НАДЫМ/283 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 95 км.

# Пайсятта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300048047
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304804
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Комсомол ҡурсаулығы

Комсомол ҡурсаулығы (рус. Комсомо́льский госуда́рственный приро́дный запове́дник) — Хабаровск крайының үҙәк өлөшөндәге ҡурсаулыҡ, 1963 йылдың 3 октябрендә ойошторола.
Һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре 64 мең гектар майҙанды биләй, шул иҫәптән һыу майҙаны — 4488 гектар, буфер зонаһы майҙаны — 9831 гектар.
Амур йылғаһының һул ҡушылдығы Горин йылғаһы тамағын биләй. Территорияның бер өлөшө Амур йылғаһы үҙәнендә. Ҡурсаулыҡтың иң юғары нөктәһе — Чоккети тауы (789 м).

# Комсомол ҡурсаулығы
## Флора һәм фаунаһы

Ҡурсаулыҡ майҙанының 80 процентын урман биләй. Юғары үҫемлектәрҙең 680 төрө теркәлгән. Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабына үҫемлектәрҙең һигеҙ төрө индерелгән.
45 төр һөтимәр, 233 төр ҡош, 50-гә яҡын балыҡ төрө иҫәпләнә, шуларҙың 23 төрө Амур йылғаһы бассейны өсөн эндемик булып тора.
# Ирекле дебют

«Ирекле дебю́т» — социаль һәм коммерция проекты, төрмәлә ултырып сыҡҡан кешеләр уйнаған театр-студия.

# Ирекле дебют
## Тарихы

Театрҙы «Еврей Хәйриә Комитеты» фондындағы «Тотҡондарға ярҙам» проектының етәксеһе Аркадий Барановский төҙөй. Элекке тотҡондар менән социаль-психологик реабилитация үткәреүсе, «Возвращение» проекты базаһында төҙөлә. Тәүҙә теарт коммерцияны күҙ уңында тотмай, әммә һуңыраҡ социаль эшҡыуарлыҡ өлкәһендә эшләргә булалар. Ҡуйылған кэшбокстарҙа аҡса ҡалдырып булған — «Pay What You Want» ирекле түләү селтәре буйынса эшләйҙәр. Шундай ысул менән хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡына аҡса йыйнайҙар.
Теартҙың репертуарында өс спектакль: «Хаттан хатҡа тиклем», «Мимореальность» (Евгений Клюев пьесаһы буйынса) һәм «Маскалағы этюдтар» (Аркадий Аверченко, Тэффи һәм Даниил Хармс әҫәрҙәре буйынса). «Ирекле дебют» Мәскәүҙең төрлө майҙандарында спектакль ҡуя, Марк Розовскийҙың «У Никитских ворот» театрында ла күрһәтелә.
# Ҡушылдыҡ

Ҡушылдыҡ (рус. Приток) — башҡа ағымға ҡушылған һыу ағымы.

# Ҡушылдыҡ
## Тасуирламаһы

Ғәҙәттә, ҡушылдыҡ тип ҡыҫҡарағы һәм һайырағы һанала, ләкин кире миҫалдар ҙа бар: йылғаларында һыу һиҙелерлек күберәк Ока һәм Кама Волга йылғаһы ҡушылдыҡтары тип иҫәпләнә; Йәнәсәй йылғаһының ҡушылдығы тип тамағында һыуы ике тапҡыр артығыраҡ Ангараны һанайҙар; һыуға байыраҡ Очаковка йылғаһы Раменкаға ҡушыла тип иҫәпләнә һәм башҡалар. Ғәҙәттә, шулай уҡ ҡушылдыҡтарҙың үҙәне башҡа йүнәлештә булыуы менән айырыла.

# Ҡушылдыҡ
## Бүленештәре

Ниндәй ярҙан ҡушылыуына ҡарап уң һәм һул ҡушылдыҡтарға бүленеш бар. Ҡайһы берҙә күлдәр һәм башҡа эске һыу ятҡылыҡтарына ҡойған йылғаларҙы ла ҡушылдыҡ тип атайҙар.
Ҡушылдыҡтарҙың төрлө дәрәжә бүленеше лә бар, был уларҙың туранан-тура төп йылғағамы йәки уның ҡушылдыҡтарынамы ҡойоуы менән билдәләнә. Беренсе дәрәжә ҡушылдыҡ тип аталғаны төп йылғаға туранан-тура ҡушыла, икенсе дәрәжә — беренсе ҡушылдыҡтарҙың ҡушылдыҡтары, һәм артабан шулай дауам итә. Ҙур йылға системаларына ҡушылыусы йылғаларҙың дәрәжәһе 20-гә тиклем еткерелгән. Шулай уҡ ҡапма-ҡаршы — ҡушылдыҡтарҙы ваҡтан ҙурыраҡҡа табан иҫәпләү тәртибе бар.
Ҡушылдыҡ йылға оҙонлоғо бер нисә мең километрҙан арта ала. Мәҫәлән, Иртыш, Миссури, Журуа һәм Пурус, ҡушылдыҡтар булһа ла, донъяла үҙҙәре иң ҙур йылғаһлар иҫәбенә инә.

# Ҡушылдыҡ
## Башҡортостандағы ҡушылдыҡтар

Башҡортостан йылғалары
Башҡортостанда иң ҙур төп йылға Ағиҙел, әммә ул үҙе Кама йылғаһы ҡушылдығы булып тора. Яйыҡ йылғаһы Каспий дигеҙенә ҡойған төп йылға, мәгәр ул Учалы районының Буранғол ауылы янында башлана ла Башҡортостан биләмәләренән шул уҡ райондың Мәҫкәү ауылы янында Силәбе өлкәһенә сығып китә.
Башҡортостан Республикаһының йылғалары башлыса ике йылға бассейны — Волга (Кама) һәм Яйыҡ бассейндары ҡушылдыҡтары булып тора. Бары көнсығыштағы бәләкәй йылғалар өлөшләтә — Уй үрге ҡушылдыҡтары менән, Мейәс һәм башҡалар — Обь бассейнына ҡарай
# Ташлы

Ташлы — топоним.

# Ташлы
## Мәҡәләләр

* Ташлы (Баулы районы) — Татарстандың Баулы районындағы ауыл.
* Ташлы (Ғафури районы) — Башҡортостандың Ғафури районындағы ауыл.
* Ташлы (Мамадыш районы) — Татарстандың Мамадыш районындағы ауыл.
* Ташлы (Таналыҡ ҡушылдығы) — Башҡортостан һәм Ырымбур өлкәһе биләмәләрендәге йылға.
* Ташлы (Ташлы районы) — Ырымбур өлкәһенең Ташлы районындағы ауыл.
* Ташлы (Төйлөгән районы) — Ырымбур өлкәһенең Төйлөгән районындағы ауыл.
* Ташлы (Әлшәй районы) — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл.
# Журавлиха (Чарыш ҡушылдығы)

Журавлиха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чарыш йылғаһының һул ярына тамағынан 69 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Журавлиха (Чарыш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100010255
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115101025
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кропивницкий

Кропивни́цкий (укр. Кропивни́цький, 1924 йылға тиклем — Елисаветград; 1934 йылға тиклем — Зиновьевск; 1939 йылға тиклем — Кирово; 2016 йылға тиклем — Кировоград, укр. Кіровогра́д) — Украинаның үҙәгендәге ҡала, Кировоград өлкәһенең һәм Кировоград районының административ үҙәге, сәнәғәт һәм мәҙәниәт үҙәге. Ҡалала автомобиль юлдары бәйләнешә, Кировоград аэропорты урынлашҡан. 2016 йылда ҡаланың исеме үҙгәртелә.
Кропивницкий Приднепровск ҡалҡыулығында Ингул йылғыһының уйһыулығында, Сугоклея һәм Бианки йылғалары ҡушылған урында урынлашҡан. Торлаҡ пунктың майҙаны — 10,3 мең га. Халҡы — 254 103 кеше (2001 йылғы мәғлүмәт буйынса), ҡала советындағы башҡа тораҡ пункттар менән — 262 543 кеше.
1775 йылдан ҡала булып иҫәпләнә. Ҡалала сәнәғәт,мәҙәниәт үҫеш ала; беренсе украин театры асыла.
1939 йылда Кировоград өлкәһенең үҙәге була. Ҡалала 70-кә яҡын сәнәғәт предприятиеһы эшләй, социаль инфраструктура үҫеш алған, күп һанлы белем биреү һәм мәҙәниәт учреждениелары эшләп килә.
Туғандаш ҡала — Добрич (Болгария).

# Кропивницкий
## Эске бүленеш

Ҡала 2 районға бүленә:
* Подолье районы
* Нығытыу районы