yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Самцервиси сиркәүе

Самцервиси сиркәүе (груз. გიორგის წმინდა სამწევრისის ტაძარი) Грузияла Шида-Картли муниципалитетының Самцевиси ауылындағы боронғо грек грузин православие сиркәүе. Сиркәү Грузияның милли әһәмиәттәге күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡыһы исемлегенә индерелгән.

# Самцервиси сиркәүе
## Урынлашыуы һәм архитектураһы

Самцервиси сиркәүе Дзама йылғаһының һул ярында һөҙәк уба битләүендә төҙөлгән. Кура йылғаһы һәм Дзама үҙәне араһында яйланың көнсығыш осонда урынлашҡан. Сиркәүҙең бейектә урынлашыуы көнсығыш-көнбайыш магистраль һәм төньяҡ тимер юлы аша Грузияны күрергә мөмкинлек бирә.
Самцервиси ҙур булмаған көмбәҙле сиркәү, ҡомташтың һорғолт-ҡыҙыл блоктарынан төҙөлгән. Сиркәүҙең бейеклеге 10,6, күләме 9,6 × 8,8 квадрат метр тәшкил итә. 7 быуаттың башына ҡараған даға рәүешле апсида менән тәре, бер нефлы таштан төҙөлгән ерләү часовняһы бар. Көмбәҙе һигеҙ ҡырлы нигеҙгә ҡоролған, уның ике тәҙрәһе бар, береһе көнсығышҡа, икенсеһе көнбайышҡа ҡарай. Сиркәүгә инеү урыны көньяҡ яҡта. Бина 1940 йылдың 8 майында ер тетрәү һөҙөмтәһендә етди зыян күрә. 1950 йылдан 1953 йылға тиклем йүнәтеү эштәре алып барыла.

# Самцервиси сиркәүе
## Яҙыуҙары

Сиркәүҙә ике яҙыу урынлашҡан, ике яҙыуы урта быуат грузин алфавитында яҙылған. Көнсығыш стеналағы яҙыу Константиндың тәхеткә ултырыуы, һыу каналының төҙөлөшө тураһында һөйләй. Көньяҡ фасадтағы икенсе яҙыу быуат башында сиркәүҙе яңыртҡан урындағы дворян Мераб Панаскертелины телгә ала.
# Крестовникова Варвара Антоновна

Варвара Антоновна Крестовникова (1888 — 1975) — совет ғалим-микробиологы, медицина фәндәре докторы (1938), профессор (1939). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1942).

# Крестовникова Варвара Антоновна
## Биографияһы

1888 йылдың 26 авгусында Мәскәүҙә тыуған.
1914 йылда Санкт-Петербург ҡатын-ҡыҙҙар медицина институтын тамамлай һәм Томск Император университетында бактериолог белгес булып эшләй. 1915—1918 йылдарҙа Новобелицала ҡалалар Союзы инфекция госпитале лабораторияһы менән етәкселек итә.
1923 йылдан ғилми хеҙмәткәр, 1938 йылдан — ғилми етәксе, 1953 йылдан — И. И. Мечников исемендәге вакциналар һәм сывороткалар ғилми-тикшеренеү институтында микробиология бүлеге мөдире булып эшләй. B. А. Крестовникова йоғошло ауырыуҙарҙы диагностикалау, дауалау һәм иҫкәртеүгә, айырым алғанда, микроблы антигендар, токсиндар тәбиғәтен, микробтарға ҡаршы һәм токсиндарға ҡаршы иммунитетты, шулай уҡ яман шеш микробиологияһын өйрәнеүгә арналған йөҙҙән ашыу ғилми хеҙмәтен, шул иҫәптән өс монографияһын баҫтырып сығара.
В. А. Крестовникова етәкселегендә алтмыш тирәһе диссертация, шул иҫәптән ете докторлыҡ диссертацияһы әҙерләнгән. В. А. Крестовникова СССР һәм РСФСР һаулыҡ һаҡлау министрлығының Ғалимдар советы ағзаһы булып тора, РСФСР һаулыҡ һаҡлау министрлығының Сывороткалар һәм вакциналар һәм Санитар-эпидемиологик комиссияларҙың ағзаһы, СССР Министрҙар Советы ҡарамағындағы дәүләт премиялары буйынса Комитеттың фән һәм уйлап табыу өлкәһендәге секцияһы ағзаһы.

# Крестовникова Варвара Антоновна
## Библиография

* А. крестовников дизентерия ваҡытында Бактериофагтар / М.: 1925 й. — 8 б.
* А. крестовников инфекциялы балаларға / М.: [б. и], 1951 й. — 288 б.. — (Хеҙмәт институтының Мәскәү өлкә эпидемиология, микробиология һәм уның йоғошло ауырыу. И. И. Мечников/ Мособлздравотдел; Вып. 5)
* А. крестовников в. эпидемиологияһы, клиникаһы һәм иҫкәртеү эсәк инфекцияһы / М.: Медгиз, 1954 й. — 271 б.
* А. крестовников инфекциялы балаларға / М.: [б. и], 1955 й. — 194 с. — (ғилми хеҙмәте/ М.-ссср-ҙың һаулыҡ һаҡлау алған. Моск. науч.-исслед. ин-т ул вакциналар һәм сывороткалар. Мечников; 6 Том).
* А. крестовников исемендәге Мәскәү фәнни-тикшеренеү институты уның вакциналар һәм сывороткалар. И. И. Мечников. Конференцияға арналған 35-йыллығын институты (1955). Хеҙмәттәре арналған конференция 35-йыллығын институты / под общ. ред. в. а. һәм п. а. Крестовникова Музыченко. — М.: [б. и], 1956 й. — 366 б.. — (М-ссср-ҙың һаулыҡ һаҡлау алған. Моск. науч.-исслед. ин-т ул вакциналар һәм сывороткалар. Мечников; 8. Т.)
* А. крестовников Поливакцина / М.М.-ссср-ҙың һаулыҡ һаҡлау алған. Моск. науч.-исслед. ин-т ул вакциналар һәм сывороткалар. Мечников. 8 том — 1956 й. — с. 773
* А. крестовников Микробиология кисерергә өйрәнгән / М. : Медгиз, 1960 й. — 188-се б.
* А. крестовников ул шешлек, тәбиғәт файҙаланыу һәм яман шеште диагностикалау өсөн антиген / М.: Медицина, 1965 й. — с. 107

# Крестовникова Варвара Антоновна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Ленин ордены
* «Почёт Билдәһе» ордены
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1942)
# Кабановка (Чарыш ҡушылдығы)

Кабановка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чарыш йылғаһының уң ярына тамағынан 114 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кабановка (Чарыш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100010170
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115101017
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ихсан (ислам)

Ихсан (ғәр. إِحْسَان‎ — «шәфҡәтлелек, изгелек») — ислам динендә: сауаплы ғәмәлдәр, камил ғибәҙәт ҡылыу, эскерһеҙ хеҙмәт итеү, мосолмандың Аллаһҡа Уны күреп тормаһа ла, күргән кеүек ғибәҙәт ҡылыуы, сөнки Аллаһ уны күреп тороуын белә. Иман һәм ислам менән бер рәттән, динлелектең өс дәрәжәһенең береһе һәм иң юғары иман сағылышы. Ихсанға ҡапма-ҡаршыһы — ике йөҙлөлөк (мөнафиҡ) һәм кешегә күрһәтеү өсөн эшләнгән эш.

# Ихсан (ислам)
## Ғәмәлдәр

Ихлас ихсанға ирешеү өсөн мосолмандарға Аллаһты һәр саҡ иҫтә тоторға (зекер), төрлө ғибәҙәт төрҙәрендә тырышлыҡ һалырға, үҙ эгоһына (нәфсеһенә) ҡаршы көрәшергә, бөтә гонаһтарҙан ихлас тәүбә итергә, миһырбанлыҡ һәм башҡа шундай ғәмәлдәр менән күңелдәрен таҙартырға кәңәш ителә.

# Ихсан (ислам)
## Цитаталар

* Мөхәммәт Пәйғәмбәр: "Ихсан — һин Аллаһыға Уны күргән кеүек табынаһың, ләкин һин Уны күрмәгән хәлдә лә, Ул һине күрә, " — тигән..
* Бер остаздың уҡыусылары күп булған, әммә уларҙың береһенә ул күберәк һөйөп һәм яратып ҡараған, шунлыҡтан башҡа уҡыусылар уға көнләшкән. Уларҙың теге шәкерткә ҡарата мөхәббәте хаҡындағы һорауҙарына яуап бирер өсөн, уҡытыусы уларға, бер кемгә лә күрһәтмәй генә тауыҡ килтереүҙәрен үтенгән.
    Икенсе көндө бөтә шәкерттәр ҙә бер салынған тауыҡ алып килә, ә инде уның яратҡан шәкерте тере тауыҡ килтерә. Һабаҡташтары унан көлә. Остазы ни өсөн тауыҡты салмағанын һорағас, шәкерте былай тип яуап бирә: "Һеҙ бит бер кем дә күрмәҫлек итеп салырға ҡуштығыҙ, ләкин мин Аллаһ мине күрмәгән урынды тапманым ".
    Шул саҡ остаз шәкерттәренә: «Бына шуның өсөн мин уны яратам», — тигән..
# Хелена Шведская (Дания королеваһы)

Хелена йәки Элин Шведская (швед. Helena, Elin; 1130 йыл ― 1158 йыл) ― швед принцессаһының һәм Дания королеваһының (Кнуд V ҡатынының) шартлы исеме. Уның тыуыу датаһы билдәле түгел. Атаһы Швеция короле Сверкер I була, ә әсәһе, Сверкерҙың тәүге ҡатыны, королева Ульвхильд.

# Хелена Шведская (Дания королеваһы)
## Шәхесе

1146 менән 1157 йылдар осоро Дания короллеге тәхеткә ике дәғүәсе араһында бүленә: улар Кнуд V һәм Свен III була. 1154 йылда Кнуд үҙенең туғаны Бөйөк Вальдемар менән союз төҙөй, һәм үҙенең үгәй атаһы Сверкерҙан ярҙам көтә. Ул Сверкерҙың ҡыҙы менән, ә Вальдемар Сверкерҙың үгәй ҡыҙы София Минская менән йәрәшә. Йылъяҙмала Кнудтың кәләшенең исеме телгә алынмай. Әммә, хәҙерге тикшеренеүселәр фекеренсә, уны Хелена йәки Элин тип атайҙар. Бындай һығымтаның нигеҙе булып Necrologium Lundense мәғлүмәттәре тора, унда 31 декабрҙә вафат булған Елена Регина телгә алына. Сөнки бындай исем менән башҡа бер ниндәй ҙә Дания королеваһы билдәле түгел, моғайын, бында Сверкерҙың ҡыҙы тураһында һүҙ бара. Башҡа фараздарға ярашлы, боронғо ҡулъяҙмала ярым яртылаш легендар Елена телгә алына, ул Швецияла һәм Данияла изге кеүек рәсми булмаған хөрмәткә лайыҡ була..

# Хелена Шведская (Дания королеваһы)
## Дания королеваһы

1156 йыл аҙағында Кнуд V, король Сверкер үлтерелгәс, әсәһен йыуатыр өсөн Швецияға сәфәр ҡыла. Шул уҡ ваҡытта үҙенең швед кәләше менән никахлаша. Шулай итеп, кәләш Швецияны ҡалдыра һәм дат королеваһы булып китә, артабанғы ғүмере ҡыҫҡа һәм фәжиғәле була. 1157 йылда Кнуд һәм Вальдемар Роскиллела Свен III менән татыулыҡ байрамында ҡатнаша. Табын мәлендә Свендың яугирҙәре уның ике көнәркәшенә һөжүм итә, Кнуд үлтерелә, ә Вальдемар йәшеренеп өлгөрә. Свен да шул уҡ йылда үлтерелә. Королева Швецияға ҡайтып китә. XVI быуатта эшләнгән урта быуат иғәнәләре исемлеге күсермәһендә Хелена Эстергетландтағы Врет аббатлығы ваҡытында ерҙе Слак килеүенә бүләк итеп бирә, ә һуңынан аббатлыҡта монахиня итеп ҡабул ителә тип әйтелә. Бынан сығып, ҡайһы бер тарихсылар фекеренсә, Кнудтың ҡатыны донъяны ташлап китә, һәм яҡынса 1158 йылдарҙа үҙенең апаһы Ингегердҡа (1204 үлгән) ҡушыла, ә ул был мәлдә Вретта ҡатын-ҡыҙҙар монастыры башлығы була.
# Аленовка

Аленовка — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тызыл (464) йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 4,5 км.

# Аленовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баксан, Черек йылғаһыҙ . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000712108200004703
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200470
* Бассейн коды — 07.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ерчема

Ерчема — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының һул ярына тамағынан 178 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Ерчема
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000048739
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004873
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Парик-Вась-Шор

Парик-Вась-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Харбей йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Парик-Вась-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300033718
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303371
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Яланғас (һырт)

Яланғас (рус. Ялангас) — Көньяҡ Уралдағы ҙур булмаған һырт. туристарҙың яратыҡан урыны. Административ яҡтан Башҡортостандың Белорет районында урынлашҡан.
Яланғас һырты оҙонлоғо яҡынса 10 километр, Көньяҡ-төньяҡ йүнәлешендә һуҙылған. Уртаса бейеклеге бер мең метрҙан ашыу — 1136 м көньяҡ билдәһенән алып төньяҡтағы 1297,9 билдәһенә тиклем.
Эргәһендә Устьинский (төньяҡта), Тихий (774,4 м) тауҙары урынлашҡан. Һырт итәгендә — Тирлән йылғаһы башланған урын — Торналар Һаҙлығы.
Яланғас һырты түбәһенән төньяҡта Оло Ямантау, Машаҡ һәм Елмерҙәк һырттары һәм көньяҡта Кирел тауы күренеп тора.
Туристик маршруттар: ат, йәйәүле, велотур, джиппинг.

# Яланғас (һырт)
## Риүәйәттәр

Һырттың исеме есеменә тура килә. Ысынлап та, тау яланы алыҫтан уҡ күренеп тора. Совет заманында Яланғас — Йылан ҡыҙы тип тасуирланған риүәйәт уйлап сығарыла. Башҡорт телен белмәгән кешеләргә яланғас һүҙе йылан ҡыҙы тип тәржемә ителә (йылан (ялан) + ҡыҙ (ғас). Башҡортса пеләш (урыҫса лысый, плешивый) һүҙенең синонимы ялтас. Риүәйәт авторҙары, күрәһең, риүәйәт нигеҙенә Яланғас тау һыртының аждаһа кикрегенә оҡшап тороуын төп дәлил итеп алғандар. Әммә башҡортса яланғас һүҙе — кейенмәгән, асыҡ, шәрә, ҡаҡ мәғәнәһендә билдәле..

# Яланғас (һырт)
## Тораҡ пункттар

XХ быуат башында Торналар Һаҙлығы яғына тар колеялы тимер юл (узкоколейка) тармағы төҙөлә, артабан торф сығарысыуларҙың Торналар Һаҙлығы исемле ҡасаба барлыҡҡа килә. Хәҙерге ваҡытта ул ерҙе урындағы халыҡ Журболото, тип ҡыҫҡартып йөрөтә. Бында әле лә кешеләр йәшәй.

# Яланғас (һырт)
## Предприятиелар

ХХ быуатта Яланғас һырты тирәһендә Белорет һәм Магнитка металлургия заводтары өсөн торф сығарыла. Торфты тимер юлдан сығаралар. Тар колеялы тимер юл юҡҡа сыҡҡандан һуң был ерҙәр башлыса туристик үҙәге булып ҡала. 1990—2000 йылдарҙа аҡ шыршыны (пихта) эшкәртеү өсөн ике предпритие барлыҡа килә — береһе Яланғас һыртының көнсығыш битләүендә ике пихтоварка — көнсығыш битләүендә (Устьинский артылышы янында, хәҙер ташланған), икенсеһе — Торналар Һаҙлығы ыҙанында — барлыҡҡа килгән.

# Яланғас (һырт)
## Транспорт

Бөгөнгө көндә туристар Ялангас һыртына башлыса Белорет — Отнурок утары — Журболото маршруты буйынса юлланалар.
# Дрюбек (Саксония-Анхальт)

Дрюбек (Саксония-Анхальт) (нем. Drübeck) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1481 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,16 км². Диңгеҙ кимәленән 258 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38871 һәм автомобиль коды — HZ.
# Мойва (Вишера ҡушылдығы)

Мойва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вишера йылғаһының һул ярына тамағынан 357 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Мойва (Вишера ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004143
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100414
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ломовая (Басандайка ҡушылдығы)

Ломовая — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Басандайка йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ломовая (Басандайка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300412115200012803
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201280
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Боголюбов Александр Николаевич (физик)

Боголюбов Александр Николаевич (28 март 1945 йыл) — СССР һәм Рәсәй физигы һәм математигы, математик физика өлкәһендә белгес, физика-математика фәндәре докторы.

# Боголюбов Александр Николаевич (физик)
## Биографияһы

Александр Николаевич Боголюбов 1945 йылдың 28 мартында Усть-Каменогорск ҡалаһында (хәҙерге Ҡаҙағстан) тыуған.
Атаһы Боголюбов Николай Семенович (1905—1975) — РСФСР-ҙың Дәүләт арбитражы баш арбитры. Әсәһе Боголюбова Зоя Алексеевна (Збичукова) (1910—1994) — медицина хеҙмәткәре.
1963 йылда Мәскәү ҡалаһының 50-се урта мәктәбен алтын миҙал менән тамамлай. 1969 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының физика факультетын тамамлай һәм әлеге ваҡытҡа тиклем Мәскәү дәүләт университетының физика факультетында эшләй.
Физика-математика фәндәре кандидаты (1975). Кандидатлыҡ диссертацияһының темаһы: «Применение метода конечных разностей к решению граничных задач электродинамики». Физика-математика фәндәре докторы (1997). Докторлыҡ диссертацияһының темаһы: «Математическое моделирование волноведущих систем». Мәскәү дәүләт университетының физика факультеты профессоры (1999 йылдан алып).
Мәскәү дәүләт университетының атҡаҙанған профессоры (2012).
«ru:Вычислительная математика и математическая физика» журналының редакция коллегияһы ағзаһы.

# Боголюбов Александр Николаевич (физик)
## Уҡыусылары

1 фән докторы һәм 6 фән кандидаты әҙерләгән.

# Боголюбов Александр Николаевич (физик)
## Баҫмалары
### Китаптары

Свешников А. Г., Боголюбов А. Н., Кравцов В. В. Лекции по математической физике. — М.: Изд-во МГУ, 1993. — ISBN 5-211-04899-7, ISBN 5-02-033541-X Боголюбов А. Н., Кравцов В. В. Задачи по математической физике. — М.: Изд-во МГУ, 1998. — ISBN 5-211-03373-6

# Боголюбов Александр Николаевич (физик)
## Баҫмалары
### Һайланма мәҡәләләре

Автор и соавтор около 100 статей. Наиболее существенные:
* Боголюбов А. Н., Делицын А. Л., Свешников А. Г. О полноте корневых векторов радиоволновода // Доклады РАН. — 1999. — Т. 369. — № 4. — С. 456—460.
* Боголюбов А. Н., Минаев Д. В., Свешников А. Г. К расчёту открытого согласующегося волноводного перехода с использованием эффективных нелокальных граничных условий // Журнал вычисл. матем. и матем. физики. — 2002. — Т. 42. — № 4. — С. 514—521.
* Боголюбов А. Н., Малых М. Д., Свешников А. Г. О неустойчивости вложенных в непрерывный спектр собственных значений волновода по отношению к возмущениям его заполнения // Докл. РАН. — 2002. — Т. 385. — № 6. — С. 744—746.

# Боголюбов Александр Николаевич (физик)
## Бүләктәре

* 1997 йылда педагогик эшмәкәрлеге өсөн Ломоносов премияһына лайыҡ була.
# Арбаж (Шошма ҡушылдығы)

Арбаж — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шошма йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Арбаж (Шошма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037037
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103703
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сулуюл

Сулуюл — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Антибес йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Сулуюл
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018910
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201891
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шкатулка

Шкатулка - (иҫке рус. ларе́ц, ла́рчик, бау́льчик, укла́дочка) — бәләкәй ҡумта, ғәҙәттә, әммә гел түгел, тура мөйөшлө параллелепипед рәүешендә эшләнә, используемая для хранения аҫыл таштарҙан эшләнгән биҙәүестәр, аҡса, ҡағыҙҙар һәм башҡа ваҡ, әммә ғәҙәттә ҡиммәтле нәмәләр һаҡлана Шкатулкалар борон уҡ барлыҡҡа килгән, ихтимал, кейем һалына торған һандыҡтарҙан килеп сыҡҡандыр
«Шкатула» һүҙе урыҫ телендә беренсе тапҡыр 1598 йылда, ә «шкатулка» — 1610 йылда тлгә алына: «Да из шкатулки дала боярыням и княжнам и казначеем по перстеньку по золотому». Макс Фасмерҙың «Урыҫ теленең этимологик һүҙлеге»нә ярашлы, урыҫ теленә был һүҙ поляксанан szkatuła, урта латинсанан scatula, итальянса scatolа — ҡумта тигәндән килеп ингән
Шкатулкалар ғәҙәттә бикләнә XVI—XVII быуаттарҙа хәүефһеҙерәк булһын өсөн ҡапҡасында йәшерен бик йәки ҡатлы төп ҡуйып шкатулкалар эшләгәндәр XIX быуатта йәшерен ысул менән асыла торған шкатулкалар килеп сыға, уларҙы ҡатмарлы манипуляциялар, йә күренмәй торған берәй бик ярҙамында асырға кәрәк булған Тарихта һәм әҙәбиәттә кемделер фаш итә торған ҡағыҙҙар һаҡланыуы ла билдәле, мәҫәлән, «Ҡумталағы хаттар» Мария Стюарттың Джеймс Һепбернға , йәки Годин де Сент-Круаның маркиза де Бренвильеға яҙған хаттары
Шкатулкалар йыш ҡына ҡыйбатлы була, сөнки матурлау өсөн фил һөйәге, эмаль, нәфис күн киҫәктәр, ҡыйбатлы металдар (алтын, көмөш), аҫыл таштар (рубин, сапфир, зөбәржәт) һәм ярымаҫыл таштар (аҡыҡ, фирүзә, мәрйен) тотонғандар. Биҙәкләү өсөн гравировка, инкрустация, скань, зернь, эмаль кеүек ысулдар ҡулланғандар « Британника Энциклопедияһы»ның 11-се баҫмаһы сәнғәт әҫәре булараҡ Людовик IX-ҙың Лувр-ҙа һаҡланған шкатулкаһын миҫалға килтерә, Эжен Виолле-ле-Дюк иң яҡшы шкатулкаларҙың береһе тип кенәз Салтыков шкатулкаһын һанаған
Шкатулкалар, ҡумталар Мольерҙың «Ҡарун» пьесаһы кеүек әҫәрҙәрҙә осрай; П. П. Бажовтың «Малахит шкатулка», В. Ф. Одоевскийҙың «Тәмәке һауытындағы ҡаласыҡ» әкиәттәрендә; К. Е. Маковскийҙың , М. В. Нестеровтың, Д. Г. Россеттиҙың картиналарында; «Мария Медичи ҡумтаһы», «Ҡарғау шкатулкаһы тигән нәфис фильмдарҙа һынландырылған
Пензала « „Урыҫ халыҡ мәҡәлдәре“ шкатулкаһы» тигән скульптура композицияһы, ә Новосибирскиҙа — «Музыкаль шкатулка» ҡуйылған. Ставрополдә шкатулкалар музейы бар

# Шкатулка
## Шулай уҡ ҡара

* Табакерка
* Музыкальная шкатулка
# Калегин ауыл Советы (Ҡалтасы районы)

Калегин ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡалтасы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Калегин ауылы.

# Калегин ауыл Советы (Ҡалтасы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.