yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ун-Южинг-Юган

Ун-Южинг-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тать-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ун-Южинг-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051045
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205104
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Баффин диңгеҙе

Баффин диңгеҙе, ҡайһы саҡта Баффин ҡултығы, Билот ҡултығы (ингл. Baffin Bay, франц. Baie de Baffin) — Төньяҡ Боҙло океан диңгеҙе. Гренландияның көнбайыш ярҙарын йыуа һәм Атлантик океандың Лабрадор диңгеҙе менән сиктәш. Диңгеҙ көньяҡтан төньяҡҡа 1130 км-ға һуҙылған. Йылдың күп өлөшөндә айсбергтар күп булғанлыҡтан навигация мөмкин түгел.

# Баффин диңгеҙе
## Тарих

1585 йылда инглиз тикшеренеүсеһе Джон Дэвис европалылар араһында тәүгеләрҙән булып Баффин диңгеҙе һыуҙарына үтеп инә. Уильям Баффин Арктикаға биш экспедицияла ҡатнаша һәм 1616 йылда Баффин диңгеҙен тасуирлай. Был экспедициялары барышында тикшеренеүсе Гудзон ҡултығы аша Американы төньяҡтан уратыуы мөмкин түгелеген иҫбат итә.

# Баффин диңгеҙе
## География

Баффин диңгеҙе — көнбайышта Баффин Ере, көнсығышта Гренландия һәм төньяҡта Элсмир утрауҙары менән сикләнгән Төньяҡ Боҙло океандың бер өлөшө.
Атлантик океан менән Девис боғаҙы аша һәм Төньяҡ Боҙло океан менән Нэрс боғаҙы аша тоташа.
Шулай уҡ Баффин диңгеҙе Лабрадор диңгеҙенең дауамы булып тора.

# Баффин диңгеҙе
## Тәбиғәт

Баффин диңгеҙендә ваҡ балыҡ һәм ҡыҫала һымаҡтар менән туҡланыусы яҡынса 21 000 кит-белухалар тереклек итә
# Джессика Эшвуд

Джессика Эшвуд (ингл. Jessica Ashwood; 28 апрель 1993({{padleft:1993|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:28|2|0}}) (31 йәш), Дарлингхёрст) — оҙон һәм уртаса дистанцияға ирекле стиль менән махсуслашҡан Австралия йөҙөүсеһе. Олимпия уйындарының көмөш призёры, донъя чемпионатының бронза призёры.

# Джессика Эшвуд
## Иртә йылдары

Дджессика Эшвуд 1993 йылдың 28 апрелендә Дарлингхерста тыуған. Падстоу янында йәшәй, өләсәһе — йөҙөү буйынса тренер. Джессика Regina Coeli башланғыс мәктәбендә, MLC School урта мәктәбендә уҡый

# Джессика Эшвуд
## Йөҙөү

Джессика Эшвуд дүрт йәшендә йөҙә башлай. Уның яратҡан дистанцияһы ирекле стиль менән 800 метр. 2012 йылда ул Джейден Хадлер, Арнамнарт Дэниел, Джеймс Магнуссенһәм Дэниел Трантер менән командала күнекмәләр ала. 2009 йылдлан 2010 йылға тиклем ул Джон Шоуҙан күнекмәләр ала. Брант Бест 2010 йылдан уның тренеры була, шулай уҡ ул 2012 йылдан 2014 йылға тиклем Джессика менән эшләй. Бынан тыш Джессика Квислендта Чендлер клубына ҡушылғанға тиклем уның менән Винс Роли эшләй.
2009 йылда Эшвуд Яңы Зеландия йөҙөүсеһе Фиби Уильямсты еңә һәм 800 метрға ирекле стилдә йөҙөү буйынса ярыштарҙа беренсе була. Австралия үҫмерҙәр олимпия фестивалендә 2009 йылда ирекле стиль менән 800 метрға ҡатын-ҡыҙҙар араһында йөҙөүҙә Келли Маркуниҙан ҡалыша. Ул ирекле стилдә 400 метрға икенсе урын ала.
Квинсленд штаты чемпионатында 2011 йылда 800 метрға ирекле стилдә икенсе урын яулай, еңеүсенән ете секундҡа ҡалыша. 2011 йылда милли чемпионатта 16.14,47 һөҙөмтә менән 1500 метрға ирекле стилдә ярышып дистанцияла икенсе булып килә, был уға донъя чемпионатында милли йыйылма командаға урын тәьмин итә.. 2011 йылда донъя чемпионатында йөҙөү буйынса йыйылма командала беренсе тапҡыр сығыш яһап, ул 1500 метрлыҡ дистанцияға финалға сыға алмай.
2011 йылда Тымыҡ океан бассейны юниорҙар чемпионатында ирекле стилдә 400 метрға 4.12,47 һөҙөмтә менән өсөнсө урын биләй. 2012 йылдан Австралияның милли чемпионатында ҡатын-ҡыҙҙар араһында 800 метрға ирекле стилдә 8.27,97 ваҡыт менән икенсе урын биләй
18 йәшендә ул 2012 йылда Йәйге олимпия уйындарында 800 метрға ирекле стилдә йөҙөү буйынса Австралия йыйылма командаһы составына инә.
2015 йылда Ҡазанда донъя чемпионатында ирекле стиль менән 400 метрлыҡ дистанцияла Эшвуд бронза миҙал яулай.
2016 йылдың Йәйге олимпия уйындарында Эшвуд ирекле стиль менән 400 һәм 800 метрға йөҙөүҙә Австралия өсөн сығыш яһай. 4 -се эстафетала 200 метрға ирекле стилдә ҡатын-ҡыҙҙар эстафетаһында көмөш миҙал яулай.
# Атып үлтерелгән тыныс халыҡҡа һәйкәл (Константиновск)

Атып үлтерелгән тыныс халыҡҡа һәйкәл — Ростов өлкәһенең Константиновск ҡалаһында Фрунзе урамындағы һәйкәл

# Атып үлтерелгән тыныс халыҡҡа һәйкәл (Константиновск)
## Тарихы

XX быуаттың 60-сы йылдарында Ростов өлкәһе Константиновск ҡалаһының төньяҡ ситендә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Константиновск ҡасабаһының немец оккупацияһы ваҡытында атып үлтерелгән халыҡҡа һәйкәл урынлашҡан.
Атып үлтерелгәндәрҙең күпселеге урындағы халыҡ түгел, ә балалары менән ҡасаҡ йәһүдтәр була. 1942 йылдың йәйендә ҡасаба эргәһендә бер нисә окоп ҡаҙыла. Урындағы халыҡты атыуҙан алда беренселәрен окопҡа йөҙҙәре менән ҡуялар. Атыуҙан алда халыҡ араһынан бер кеше, Александр Воробьев немецтарға боролоп ҡысҡыра: «Ҡәбәхәттәр, балаларҙы йәлләгеҙ!». Автомат тыҡылдауы ҡысҡырыусыларҙың тауышын өҙә.

# Атып үлтерелгән тыныс халыҡҡа һәйкәл (Константиновск)
## Тасуирламаһы

Ҡалалағы атып үлтерелгән халыҡҡа ҡуйылған һәйкәл ҡатмарлы композицияға эйә. Ҙур булмаған металдан ҡойолған аҡ постаментта һәйкәлдең ҡара стелаһы тора. Постаментта ҡара таяҡ һәм алтын ялатылған вертикаль бағана менән тәре ҡуйылған. Тәре уртаһында ураҡ һәм сүкеш менән ҡара венок тора. Стеланы биш мөйөшлө алтын йондоҙ ослай.
Композицияның бейеклеге алтын йондоҙға тиклем 180 см тәшкил итә. Һәйкәлдең төп стелаһында бронза мемориаль таҡтаташ беркетелгән, унда былай тип яҙылған: «13 ир-егет, 14 ҡатын-ҡыҙ һәм 18 бала ерләнгән».
Үҙ ваҡытында атып үлтерелгән алты кеше билдәле була. Стелала уларҙың исемдәре яҙылған: И. Ф. Васильковский, партияның район комитеты инструкторы Александр Иванович Воробьев, Г. И. Жиленков, В. Г. Давыдов, А. И. Савкина, А. А. Исаев, М. И. Осипова.
Һәйкәл алдында 100 х 100 см ҙурлыҡтағы ҡәбер ташы, 100 х 50 см күләмле ике бәләкәй ҡәбер ташы, клумбалар урынлашҡан. Һәйкәл Волгоградта төҙөлә. Һәйкәл семәрле тимер рәшәткә менән уратып алынған.
Константиновск ҡалаһында һәйкәлде атып үлтерелгән И. Ф. Васильковскийҙың улы Дмитрий Иванович Васильковский XX быуаттың 60-сы йылдарында ҡуя
# Воим-Шор

Воим-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вочь йылғаһының һул ярына тамағынан 115 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Воим-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015487
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001548
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ныромка

Ныромка — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Виледь йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Ныромка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024990
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002499
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы

Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы (15 март 1945 йыл) — ғалим-ботаник, эколог, ҡурайсы. 1994 йылдан Башҡорт дәүләт университетының Сибай институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2015 йылға тиклем экология кафедраһы мөдире. Биология фәндәре докторы (2004), профессор (2005). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1987), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2010).

# Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы
## Биографияһы

Сәфәрғәли Искәндәр улы Йәнтүрин 1945 йылдың 15 мартында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Татлыбай ауылында тыуған. Урта белемде Темәс мәктәп-интернатында ала.
1972 йылда Башҡорт дәүләт университетың биология факультетын тамамлай һәм хеҙмәт юлын Сибай мәктәп-интернатында башлай. 1974 йылда СССР фәндәре академияһының Башҡортостан фәнни үҙәге Биология институтына эшкә күсә. 1984 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1994 йылдан алып Башҡорт дәүләт университетының Сибай институтында эшләй, 2015 йылға тиклем — экология кафедраһы мөдире.
Фәнни эшмәкәрлеге этноботаникаға, фитомелиорация маҡсатында Башҡортостан Республикаһының тәбиғәт‑климат зоналары һәм тоҙло тупраҡтар өсөн үлән ҡатнашмаларын булдырыуға, Башҡортостандың Урал аръяғында экосистемаларҙың тау‑етештереү сәнәғәте ҡалдыҡтары менән техноген бысраныуы, дарыу үҫемлектәрендә ауыр металдарҙың тупланыуы мәсьәләләренә арналған.
190‑дан ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Башҡортостанда дарыу үләндәрен һаҡлау — уның хеҙмәттәренең төп темаһы. Ботаника, биология тураһында сыҡҡан һүҙлектәрҙе башҡор теленә тәржемә итеүсе

# Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы
## Хобби

Сәфәрғәли Йәнтүрин күңел талабы буйынса башҡорт милли музыкаль ҡоралында — ҡурайҙа — уйнай, күп кенә фестивалдәрҙә, байрамдарҙа ҡатнаша.

# Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1987)
* Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2010)

# Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
### Төп хеҙмәттәре

* Үҫемлектәрҙең серле донъяһы. Өфө, 2009; Зелёная аптека Башкортостана. Уфа, 2002 (авторҙаш);
* Роль степных пожаров в формировании растительного покрова Южного Урала. Уфа, 2010 (авторҙаш).
# Парэйлага-Яха

Парэйлага-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Парэйлага-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300075930
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307593
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Рубиха (Ом ҡушылдығы)

Рубиха — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ома йылғаһының һул ярына тамағынан 134 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 65 км.

# Рубиха (Ом ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000053557
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005355
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Эмлебен

Эмлебен (нем. Emleben) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылындағы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 762 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,98 км². Диңгеҙ кимәленән 340 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 99869 һәм автомобиль коды GTH.
# Яман Юшатыр

Яман Юшатыр — Рәсәй йылғаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға тамағы Кесе Юшатыр йылғаһы уң ярының 21-се километрында. Йылға оҙонлоғо 41 км тәшкил итә.

# Яман Юшатыр
## Исеменең килеп сығышы

Гидроним башҡорт теленән «Насар Юшатыр» тип тәржемә ителә. 1901 йылғы сығанаҡта — Юшатырка.

# Яман Юшатыр
## Ҡушылдыҡтары

Труска һул), Чугуш (һул), Чалуга (һул), Төйлөгән (һул)

# Яман Юшатыр
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса һыу Яйыҡ һыу бассейны округына ҡарай, йылғаның һыу хужалығы участкаһы — Оло Эйек йылғаһы ҡушылғандан алып тамағына тиклем Һаҡмар йылғаһы ҡушылған тамағына тиклем. Йылғаның йырҙа бассейны — Яйыҡ (һыу бассейдың рәсәй өлөшө).
Рф территорияһы буйынса мәғлүмәт әҙерләү һәм Һыу ресурстарының федераль агентлығы әҙерләгән РФ территорияһында һыу хужалығын районлаштырыу геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000712112200006893
* Кодтар буйынса гидрологик өйрәнеү (гө) — 112200689
* Бассейн коды — 12.01.00.007
* Гө буйынса томы — 12
* Гө буйынса сығарылыш — 2
# Хәйҙәров Әмирйән Сөләймән улы

Хәйҙәров Әмирйән Сөләймән улы (20 ноябрь 1911 йыл, Үрге Ҡоҙаш ауылы, Бөрө өйәҙе, Өфө губернаһы — 25 ноябрь 1996 йыл, Үрге Ҡоҙаш ауылы, Тәтешле районы) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Советтар Союзы Геройы (1944).

# Хәйҙәров Әмирйән Сөләймән улы
## Биографияһы

1911 йылдың 20 ноябрендә Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе Үрге Ҡоҙаш ауылында тыуған.
1934-1937 йылдарҙа һәм 1941 йылдан алып Ҡыҙыл Армияла.

# Хәйҙәров Әмирйән Сөләймән улы
## Батырлығы

«Советтар Союзы Геройы» исеме 1944 йылдың 15 ғинуарында бирелә.

# Хәйҙәров Әмирйән Сөләймән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (15.01.1944)
* Ленин ордены (15.01.1944)
* I дәрәжә Ватан Һуғышы ордены (06.04.1985)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943; 06.10.1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (28.03.1943)
# Байымов Мөхтәр Әхмәтғәзи улы

Байымов Мөхтәр Әхмәтғәзи улы (10 май 1905 йыл — 10 июль 1938 йыл) — уҡытыусы, филолог, тәржемәсе, партия органдары хеҙмәткәре. 1932 йылдан «Культура революцияһы» (хәҙерге «Башҡортостан уҡытыусыһы») журналының яуаплы мөхәррире. 1933 йылдан Башҡортостан партия нәшриәте етәксеһе, 1934—1936 йылдарҙа ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы, 1936—1937 йылдарҙа Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең нәфис әҙәбиәт секторы мөдире. Сәйәси золом ҡорбаны

# Байымов Мөхтәр Әхмәтғәзи улы
## Биографияһы

Мөхтәр Әхмәтғәзи улы Байымов 1905 йылдың 10 майында Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы) Байым ауылында тыуған. Дин әһеле Байымов Әхмәтғәзи Хаммат улының улы, киң билдәле Байым ишандың бүләһе. 1920—1921 йылдарҙа Яйыҡбай ауылында уҡытыусы булып эшләй.
Ырымбур башҡорт педагогия техникумына уҡырға инә һәм 1924 йылда уны тамамлай. Артабан Ҡазан көнсығыш педагогия институтында (1924—1926), һуңынан А. С. Енукидзe исемендәге Ленинград көнсығыш институтында (1930) белемен камиллаштыра.
1930—1933 йылдарҙа Башсовнарком эргәһендәге Башҡорт милли мәҙәниәт ғилми тикшеренеү институтынының директоры һәм директор урынбаҫары булып эшләй. Ошо уҡ ваҡытта ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты ҡарамағындағы В. И. Ленин, И. В. Сталин хеҙмәттәрен башҡорт теленә тәржемә итеү буйынса комиссияла эшләй, уның етәксеһе була. Бер үк ваҡытта «Культура революцияһы» (1932) журналының яуаплы мөхәррире вазифаһын да биләй.
Мөхтәр Байымов, башҡорт һәм урыҫ теленән тыш, төрөк, ғәрәп, фарсы, ҡаҙаҡ, әзербайжан, төркмән, үзбәк телдәрен дә яҡшы белгән. Урыҫ классиктары А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, Н. А. Некрасов, А. П. Чехов һәм башҡа яҙыусыларҙың әҫәрҙәрен башҡорт теленә тәржемә иткән. Әҙәби башҡорт теле нигеҙҙәрен һәм нормаларын эшләүҙә, башҡорт теле һәм башҡорт әҙәбиәте буйынса дәреслектәр сығарыуҙа ҡатнашҡан. «Байыҡ» (1927) драмаһы, «Юлсыға» (1928) поэмаһы һәм шиғырҙар авторы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, текстары һаҡланмаған. Башҡорт халыҡ ижады менән ҡыҙыҡһына, ул яҙып алған «Абдрахман кантон», «Буранбай», «Зөлхизә», «Ҡаһым түрә», «Сибай», «Урал», «Шәүрә» башҡорт халыҡ йырҙары өлгөләре «Башҡорт халҡ йырҙары» (Б. Мөхтәр Китабов булараҡ күрһәтелгән) һәм «Башҡорт халыҡ йырҙары һәм көйҙәре» йыйынтыҡтарына ингән.
1933 йылда Башҡортостан партия нәшриәтенең директоры һәм баш мөхәррире итеп тәғәйенләнә. Артабан, 1934—1936 йылдарҙа, ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетында пропаганда бүлеге инструкторы булып хеҙмәт итә.
1936—1937 йылдарҙа Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең нәфис әҙәбиәт секторы мөдире. 1937 йылда, милләтселектә ғәйепләнеп, ҡулға алына һәм хөкөм ителә. 1938 йылдың 10 июлендә Өфөлә атып үлтерелә.
1958 йылда тулыһынса аҡлана.
# Леоновская

Леоновская — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сольба йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Леоновская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Углич ГЭС-ына тиклем (Углич һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000004193
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000419
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Морьевка

Морьевка — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ковжа йылғаһының уң ярына тамағынан 7,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Морьевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000009114
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000911
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 1757 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1757 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1757 MDCCLVII |
| Юлиан стилендә | 1756—1757 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2509—2510 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7265—7266 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5517—5518 ה'תקי"ז — ה'תקי"ח |
| Мосолман календары | 1170—1171 |
| Боронғо әрмән календары | 1206 ԹՎ ՌՄԶ |
| Ҡытай календары | 4453—4454 丙子—丁丑 красная мышь — красная корова |
| Эфиопа календары | 1749—1750 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1813—1814 |
| - Шака самват | 1679—1680 |
| - Кали-юга | 4858—4859 |
| Иран календары | 1135—1136 |
1757 йыл — шәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Аблаев Ирек Йомабай улы

Аблаев Ирек Йомабай улы (рус. Аблаев Ирек Юмабаевич; 9 май 1946 йыл—11 ғинуар 2011 йыл) — хәрби хеҙмәткәр, дәүләт эшмәкәре. Полковник. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2001).

# Аблаев Ирек Йомабай улы
## Биографияһы

Ирек Йомабай улы Аблаев 1946 йылдың 9 майында Башҡорт АССР-ының Ейәнсура районы Башҡорт Үргене ауылында тыуған.
Хеҙмәт юлын 1963 йылда Ейәнсура районының Яңы Себенле һигеҙ йыллыҡ мәктәбе уҡытыусыһы вазифаһында башлай.
1969 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. Шунан һуң Ҡораллы Көстәр сафында хеҙмәт итә.
1971 йылдан — СССР һәм Рәсәй дәүләт именлеге органдары хеҙмәткәре.
1994—1995 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының именлек министры урынбаҫары вазифаһында хеҙмәт итә. Полковник.
1995 йылдан Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-Министры урынбаҫары — Башҡортостан Республикаһының Мәскәүҙәге Тулы хоҡуҡлы вәкиле.
2001—2010 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының Мәскәүҙәге Тулы хоҡуҡлы вәкиле кәңәшсеһе.
2011 йылдың 11 ғинуарында Ирек Йомабай улы Аблаев 65-се йәшендә ҡапыл вафат була. Мәскәүҙә Мосолман зыяратында ерләнгән.

# Аблаев Ирек Йомабай улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

Ирек Йомабай улы Аблаев «СССР Ҡораллы Көстәренә 60 йыл», «СССР Ҡораллы Көстәренә 70 йыл», өс дәрәжә «Намыҫлы хеҙмәте өсөн» миҙалдары менән бүләкләнә, «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы» тигән маҡтаулы исем бирелә. 1996 йылда Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнә

# Аблаев Ирек Йомабай улы
## Ғаиләһе

Өйләнгән. Ғаиләлә бер ул тәрбиәләп үҫтергәндәр
# Виндт Лидия Юлиевна

Лидия Юлиевна Виндт (29 ғинуар 1901(19010129), Псков — 1990) — Рәсәй әҙәбиәт белгесе.

# Виндт Лидия Юлиевна
## Биографияһы

Петербург биҫтәһе Дудергофта үҫә, «Дудергофские ключи» минераль һыуҙар фабрикаһы хужаһы Виндт Юлийҙың (1860—?, Перновта тыуған) һәм уның ҡатыны Эмма Густавовнаның (ҡыҙ фамилияһы Зоргенфрей, Вильгельм Зоргенфрейҙың ике туған апайы) ҡыҙы.
1918 йылда Е. М. Гедданың Петербург гимназияһын тамамлай һәм һуңынан Беренсе Петроград университеты составына индерелгән Өсөнсө Петроград университетына (элекке Бестужев курстары) уҡырға инә. Курсты 1923 йылда тамамлай. Артабан 1925 йылда шулай уҡ Дәүләт сәнғәт тарихы институтын тамамлай. 1928 йылға тиклем шунда уҡ аспирантурала уҡый һәм дәрестәр алып бара. Дәүләт сәнғәт тарихы институтының «Поэтика» йыйынтығында (1926—1927) басня теорияһы буйынса белгестәр тарафынан юғары баһаланған ике мәҡәлә баҫтыра.
Ауыр сирҙән һуң 1930—1935 йылдарҙа «Красный путиловец» заводында китапханасы, референт һәм тәржемәсе булып эшләй. 1935 йылда Германия файҙаһына шпионлыҡ итеүҙә ғәйепләнеп ҡулға алына, әммә хөкөм ителмәй. 1935—1937 йылдарҙа Ленинград Асыҡ китапханаһында эшләй. 1937 йылда ире атып үлтерелгәндән һуң Кировскигә һөргөнгә ебәрелә.
1957 йылда аҡлана. Француз әҙәбиәте, шул иҫәптән Жюль Ренарҙың («Избранные рассказы: Книга для чтения на французском языке в IX классе средней школы»; 1959) һәм А. Лесаждың («Хромой бес: Книга для чтения на французском языке»; 1973) әҫәрҙәре буйынса бер нисә уҡыу баҫмаһы әҙерләй. «Франция яҙыусылары» йыйынтығында (1964, төҙөүсеһе Е. Г. Эткинд) Ренар һәм Лафонтен тураһында мәҡәләләр авторы. Вольтерҙың хаттарын рус теленә тәржемә итә.