yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Томбой-Се (Няба-Яха ҡушылдығы)

Томбой-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нябы-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Томбой-Се (Няба-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300038860
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303886
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Көнгөрә

Көнгөрә (рус. Кенгуру, лат. Macropus) — имеҙеүселәр класы вәкиле, ике ҡырҡҡыс тешле муҡсалылар инфракласынан. Киң мәғәнәлә көнгөрә термины көнгөрәләр ғаиләһенең барлыҡ вәкилдәренә ҡарата ла ҡулланыла. Тарыраҡ мәғәнәлә иһә был ғаиләнең эрерәк вәкилдәрен шулай атайҙар, вағыраҡтары иһә валлару һәм валлаби тип йөрөтөлә.

# Көнгөрә
## Атаманың килеп сығышы

«Көнгөрә» һүҙе «kanguroo» йәки «gangurru» тигәндән килеп сыҡҡан тип һанала — Джеймс Кук 1770 йылда Австралияға төшөү менән аборигендарҙан ырғанлап йөрөп ятҡан хайуандарҙың нисек аталғанын һорағас, шундай яуап ишеткән, тиҙәр.
Инглиз телен аңламаған абориген ғәмәлдә «аңламайым» тигән. Хәҙерге лингвистик тикшеренеүҙәр фактик нигеҙ тапмай, әммә был фараз дөрөҫлөккә тап килгән булыуы ихтимал.

# Көнгөрә
## Көнгөрә — Австралия символы

Көнгөрә — Австралия символдарының береһе. Был хайуан Австралия гербына төшөрөлгән, шулай уҡ ҡайһы бер австралия тәңкәләрендә лә һынландырылған
# Ирландия

Ирла́ндия, Ирла́ндия Респу́бликаһы (Éire; ингл. Ireland, Republic of Ireland) — Көнбайыш Европала урынлашҡан дәүләт, Ирландия утрауының ҙур өлөшөн биләй. Илдең исеме кельт телендәге Éire — дәүләт һүҙенән барлыҡҡа килә. Баш ҡалаһы — Дублин, унда яҡынса 1,4 млн.кеше йәшәй. 1973 цылдан алып Европа Берләшмәһендә ағза булып тора.

# Ирландия
## Дәүләт ҡоролошо

Ирландия парламент республикаһы булы тора. Ҡануниәт хакимиәтенең юғары органы — ике палатанан (Ирландия йыйылышы һәм Сенаты) ҡоролған парламент (ирл. «Ти́хе-ан-И́ряхташ» — Tithe An Oireachtais — «шуро», «ҡоролтай»).
Дойл Эренға (Dáil Éireann — «Ирландия йыйылышы») 160 алып 170 тиклем ағза халыҡ менән һайлана.
Ирландия Сенаты (Seanad Éireann) 60 сенаторҙарҙан төҙөлә.
Ирландия президенты (Uachtarán) 7 йылға бер һайланыла. Ул күбенсә церемониаль функцияларҙы үтәй. Ысынында, илдә төп дәүләт башлығы тип Ирландияның Премьер-министры (Taoiseach — «предводитель») булып килә.

# Ирландия
## Халҡы

Ирландияның төп халҡы сығышы менән кельт халҡына ҡарай. Дөйөм халыҡ һаны — 4,24 миллион кеше. Халыҡтың яҡынса 58 % ҡалалрҙа йәшәй. Илдә ҡырҡтан ашыу милләт көн күрә, әммә уларҙың 88,6 % самаһы — ирландтар. Ҡалғандары Европанан, Африканан, Азиянан сыҡҡан эмигранттар: поляктар (1,5 %), литвалар (0,6 %), нигерийҙар (0,4 %), латыштар (0,3 %), американдар (0,29 %), ҡытайҙар (0,27 %), немецтар (0,24 %).

# Ирландия
## Ирландия байрамдары

Ирландияла иң төп милли байрам булып Изге Патрик көнө һынала. Унан башҡа христиан байрамдары (Пасха, Раштыуа), дәүләт көнө һ.б. билдәләнә.

# Ирландия
## Яҙыусылары

* Грегори Изабелла Огаста
# Андрава

Андрава — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға [[Таган (Обь ҡушылдығы)|Таган]] йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Андрава
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200007205
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200720
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ижевка

Ижевка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Янчер йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ижевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002393
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100239
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Омутная (Черная ҡушылдығы)

Омутная — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Черная йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Омутная (Черная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200022008
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202200
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вум

Вум — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Коса йылғаһының уң ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Вум
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002812
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100281
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Йосопов Ринат Шәйхулла улы

Йосопов Ринат Шәйхулла улы (1 ғинуар 1947 йыл) — хеҙмәт ветераны, ауыл хужалығы алдынғыһы. 1965—1997 йылдарҙа Саҡмағош районы Карл Маркс исемендәге колхоз тракторсыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976).

# Йосопов Ринат Шәйхулла улы
## Биографияһы

Ринат Шәйхулла улы Йосопов 1947 йылдың 1 ғинуарында БАССР-ҙың Саҡмағош районы Рапат ауылында тыуа. Урта белемде.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1962 йылда Саҡмағош районының Карл Маркс исемендәге колхозында башлай. 1965 йылда Саҡмағош һөнәрселек-техник училищеһында механизатор һөнәрен ала. Карл Маркс исемендәге колхозда 30 йылдан ашыу эшләй.
1976 йылда Р. Ш. Йосопов бригадаһы 1780 гектар майҙанда гектарынан 26,1 центнер ашлыҡ йыя, айырым участкаларҙа уңыш юғарыраҡ та була: 120 гектарҙа «Һарытау-36» бойҙайы гектарынан 38 центнер төшөм бирә, 70 гектарҙа «Носов-6» арпаһы гектарынан 41 центнерға тиклем етә.
Колхозға 3500 гектар майҙанда гектарынан 25,4 центнер иген алырға булышлыҡ итә һәм республикала тәүгеләрҙән булып юғары йөкләмәне үтәй. Дәүләткә 43 852 центнер иген һатыла, был юғары йөкләмәне үтәүгә ҡарата — 104, халыҡ-хужалыҡ планына ҡарата 110 процент тәшкил итә.
Бөтә Союз социалистик ярышында өлгәшкән ҡаҙаныштары, социалистик йөкләмәләрҙе арттырып үтәүҙә күрһәткән хеҙмәт фиҙакәрлеге һәм башҡа уңыштары өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1976 йылдың 23 декабрендәге Указы менән Р. Ш. Йосоповҡа «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1997—2004 йылдарҙа Карл Маркс исемендәге СПК-ның инженер-технологы. 2007 йылда хаҡлы ялға сыға.
Саҡмағош районында йәшәй.

# Йосопов Ринат Шәйхулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1949)
* ике Ленин ордены (1974, 1976)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1972)
* миҙалдар
* Ленин комсомолы премияһы (1976).
# Рыялыҡ

Рыя, рыялыҡ (ғәр. رياء‎) — Аллаһы Тәғәлә хаҡына түгел, ә башҡа кешеләр алдында яҡшы күренер өсөн, хәйлә менән эшләнгән ғәмәлдәрҙе һәм изгелек итеүҙе аңлатҡан ислам термины. Ғаҡидәлә ихласлыҡ концептына ҡаршы ҡуйыла.

# Рыялыҡ
## Гонаһлылыҡ

Рыялыҡ бәләкәй ширк булып тора һәм ниәттә ҙур ширк менән сиктәш. Рыялыҡ үҙе ҙур (ғибәҙәтте кешеләргә күрһәтеү ниәте) һәм бәләкәй (тәүҙә ғибәҙәтте Аллаһ хаҡына эшләй башлағас, кеше иғтибарын күреп, үҙе тураһындағы фекерен яҡшыртыу өсөн файҙаланырға тырыша) төрҙәргә бүленә.
Имам Әхмәт мүснәденән рыялыҡты күрһәткән хәҙис өлгөһө (сөнниҙәр сығанағы):
   Мәхмүт ибн Ләбиттән риүәйәт ҡылынды: Рәсүлүллаһ (с.ғ.в.) әйтте: «Ысынлап та, мин һеҙҙең кескәй ширккә төшөүегеҙҙән ҡурҡам.» Улар унан кескәй ширк нимә булыуын һоранылар. Быға ул: «Рыялыҡ», — тип яуап бирҙе. Аллаһ, ғәззә үә жәл, әйтер (ҡиәмәт көнөндә), кешеләр ҡылған эштәренә лайыҡ булғандарын алғас: «Һеҙ иҫән ваҡытта быны эшләгән кешеләргә барығыҙ һәм ҡарағыҙ, уларҙа бүләк табырһығыҙмы?»
   عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ الشِّرْكُ الْأَصْغَرُ قَالُوا وَمَا الشِّرْكُ الْأَصْغَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الرِّيَاءُ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِذَا جُزِيَ النَّاسُ بِأَعْمَالِهِمْ اذْهَبُوا إِلَى الَّذِينَ كُنْتُمْ تُرَاءُونَ فِي الدُّنْيَا فَانْظُرُوا هَلْ تَجِدُونَ عِنْدَهُمْ جَزَاءً

# Рыялыҡ
## Башҡорт телендә

Башҡорт теленә лә был һүҙ шул мәғәнәлә килеп ингән, йәғни, ике йөҙлөлөк, яһалма яҡшылыҡ, ихласһыҙлыҡ тигәнде аңлата
# Чешник

Чешник — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кондома йылғаһының һул ярына тамағынан 212 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Чешник
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200009592
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200959
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Урта Бешәҙе

Урта Бешәҙе — Рәсәйҙәге йылға, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Ялан Йылайыры йылғаһына уң яғынан (тамағынан 61 км алыҫлыҡта) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км тәшкил итә.

# Урта Бешәҙе
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Урал бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар йылғаһы инешенән Оло Эйек йылғаһына һыуҙарын ҡойғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — юҡ. Йылға бассейны — Яйыҡ (Рәсәй бассейны өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәттәренә ярашлы:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000512112200005072
— Кодтар буйынса гидрологик өйрәнеү (ГӨ) — 112200507
— Бассейн коды — 12.01.00.005
— ГӨ буйынса томы — 12
— ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Урта Бешәҙе
## Бешәҙе йылғаһы шиғри юлдарҙа

Бешәҙе йылғаһына
Бешәҙекәй буйы эй сабынлыҡ, Бакуй-бакуй һалып сабырлыҡ. Шаһимарҙан менән әй ярышып Ҡайһы ерҙә генә сапманыҡ. Көтмәгәндә генә китеп барҙың, Ҡарап килдем сапҡан ерҙәрҙе. Ҡайғыларым һыймай йөрәгемә Ҡайтарып та булмай үткәнде.
# Охтмерслебен

Охтмерслебен (нем. Ochtmersleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 571 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,41 км². Диңгеҙ кимәленән 129 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39167 һәм автомобиль коды — BK.
# Сед-Вож (Парч ҡушылдығы)

Сед-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Парч йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Сед-Вож (Парч ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015081
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001508
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Октябрьский районы (Ырымбур өлкәһе)

Октя́брьский райо́ны — Ырымбур өлкәһенең үҙәгендә урынлашҡан район.

# Октябрьский районы (Ырымбур өлкәһе)
## География

Октябрьский районы Ырымбур өлкәһенең Ырымбур, Александровка, Шарлыҡ, Төйлөгән, Һаҡмар, Башҡортостандың Көйөргәҙе һәм Күгәрсен райондары менән сиктәш.

# Октябрьский районы (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

Халыҡ һаны — 20035 кеше. Милли состав: урыҫтар — (70%), ҡаҙаҡтар — (10,5%), татарҙар — (9,6%), башҡорттар — (3,3%), украиндар.

# Октябрьский районы (Ырымбур өлкәһе)
## Ҡоролош

* Белозерский ауыл советы
* Булановский ауыл советы
* Васильевский ауыл советы
* Ильинский ауыл советы
* Иманғол ауыл советы
* Комиссаровский ауыл советы
* Краснооктябрьский ауыл советы
* Марьевский ауыл советы
* Нижнегумбетовский ауыл советы
* Новоникитинский ауыл советы
* Новотроицкий ауыл советы
* Октябрьский ауыл советы
* Российский ауыл советы
* Уранбашский ауыл советы
* Успенский ауыл советы

# Октябрьский районы (Ырымбур өлкәһе)
## Транспорт

Район территорияһы буйлап Өфө—Ырымбур тимер юлы, Р-240 «Өфө — Ырымбур» федераль автомобиль юлы үтә.

# Октябрьский районы (Ырымбур өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Бикбов Мөхәррәм Мөхтәрәм улы — офтальмолог.
* Шәфиев Бәхтиғәрәй Ағзәм улы — революционер.
# Натадзе Реваз Григорьевич

Натадзе Реваз Григорьевич (груз. ნათაძე რევაზ; 1903—1984) — совет грузин ғалим-педагогы һәм психологы, психология фәндәре докторы (1939), профессор (1940), Грузин ССР-ы фәндәр академияһы академигы (1969) СССР педагогия фәндәре академияһы ағза-корреспонденты
Грузин ССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре, грузин, рус, немец, инглиз, француз телдәрендә баҫылған 140 ғилми эш, шул иҫәптән биш монография һәм дөйөм психология буйынса өс дәреслек (грузин телендә) авторы

# Натадзе Реваз Григорьевич
## Биографияһы

Реваз Григорьевич Натадзе 1903 йылдың 29 октябрендә (яңы стиль буйынса 11 ноябрендә) тыуған.
1927 йылда Тбилиси дәүләт университетын тамамлай (ТДУ), Д. H. Узнадзе етәкселеге аҫтында уҡыу йортонда психология кафедраһында эшкә ҡала. 1950 йылдан алып, Узнадзе вафат булғандан һуң, был кафедраның мөдире була. 1941—1961 йылдарҙа бер үк ваҡытта Реваз Натадзе Грузин ССР-ы Фәндәр академияһы Психология институтының психология бүлеге мөдире вазифаһын башҡара. Тбилиси университетында педагогик эшмәкәрлек менән бер рәттән Тбилиси университетында һәм башҡа юғары уҡыу йорттарында: А.С.Пушкин исемендәге Педагогия институтында, Театр институтында, Физкультура институтында, шулай уҡ Кутаиси педагогия инситутында педагогика, психология буйынса лекциялар уҡый . Уның етәкселегендә бер нисә диссертация яҡлана
Туғыҙ йыл дауамында Тбилиси университетының философия факультеты деканы булып эшләй, егерме йыл Д. М. Узнадзе исемендәге Психология институты бүлеге менән етәкселек итә, Педагогика институтының балалар психологияһы бүлеген етәкләй. Ҡайһы бер фәнни йыйынтыҡтар һәм журналдарҙың редакторы, Грузин совет энциклопедияһы өҫтөндә эшләүҙә ҡатнаша, «Вопросы психологии» журналы редколлегияһы ағзаһы, Грузия ССР-ы Фәндәр академияһы ҡарамағындағы Психология буйынса Координация советы рәйесе, грузин психологтары йәмғиәте рәйесе (1964-1974) һәм ТДУ янындағы психология буйынса ғилми дәрәҗәләр биреү советы рәйесе була. Ижтимағи эшмәкәрлек менән шөғөлләнеп, тиҫтә йылдан ашыу хеҙмәтсәндәр депутаттарының Тбилиси ҡала һәм район советы депутаты булып тора, унда мәғариф буйынса даими комиссия менән етәкселек итә.
Реваз Григорьевич Натадзе 1984 йылдың 11 ноябрендә Тбилисиҙа вафат була, ҡаланың Вакий зыяратында ерләнгән.
# Левант

Левант, Шәм (урта франц. Soleil levant - «ҡояш сығышы» ; ғәрәпсә: الشام [әш-Шам]; иврит телендә: כְּנָעַן Kənáʿan, Канаан, Ханаан) — Урта диңгеҙҙең (Сүриә, Ливан, Фәләстин, Израиль, Иордания, Мысыр, Төркиә, Кипр һ. б.) көнсығыш өлөшө илдәренең дөйөм атамаһы, тар мәғәнәлә Сүриә, Фәләстин, Израиль һәм Ливан.
Левант һүҙенең билдәләмәләре илдәр һәм дәүерҙәр буйынса айырыла, ә термин үҙе башта киң, бик аныҡ булмаған мәғәнәлә ҡулланылған. Левантты «Алғы Азия, көнсығыш Урта диңгеҙ һәм төньяҡ-көнсығыш Африка аралығындағы юл саты» тип тасуирлағандар.

# Левант
## Этимологияһы

«Левант» термины беренсе тапҡыр инглиз телендә 1497 йылда күренә, башта дөйөм алғанда бөтә Көнсығышты, йәки «Италиянан көнсығышҡа табан Урта диңгеҙ ерҙәре» тигәнде аңлата. Француз телендәге левант һүҙе көн сығышы тигәндән алынған, Европа өсөн ҡояш сыҡҡан төбәкте аңлатҡан.
# Сөләймәнов Әғзәм Сибәғәт улы

Сөләймәнов Әғзәм Сибәғәт улы (рус. Сулейманов Агзам Сибагатович) (1917 йыл — 18 февраль 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия рядовойы. 17-се гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, ҡылыссы. Яуҙа һәләк була. Полесье өлкәһе Передрейка ауылында (Белоруссия) ерләнгән.

# Сөләймәнов Әғзәм Сибәғәт улы
## Биографияһы

Әғзәм Сибәғәт улы Сөләймәнов Башҡортостандың хәҙерге Баймаҡ районы Ибраһим (икенсе исеме Күктүбә, хәҙерге ваҡытта бөткән ауыл) ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 2-се гвардия кавалерия корпусы (командиры Л. М. Доватор) составына ингән 17-се гвардия кавалерия дивизияһында ҡылыссы булып хеҙмәт итә. «Память народа» сайтында ошо уҡ дивизияның штабы уның аҙаҡҡы хеҙмәт итеү урыны итеп күрһәтелгән. 1944 йылдың 18 февралендә Белоруссиялағы Полесье өлкәһе Мозырь районында барған ҡаты яуҙарҙың береһендә (1944 йылдың ғинуар — февралендә дивизия Калинковичи — Мозырь һөжүм операцияһында ҡатнаша) һәләк була. Передрейка ауылында ерләнгән. Һуғышҡа тиклем өйләнә, ҡатыны Ғөбәйҙә торф сығарыу эштәрендә вафат булып ҡала, балалары булмай.

# Сөләймәнов Әғзәм Сибәғәт улы
## Хәтер

Сөләймәнов Әғзәм Сибәғәт улының исеме Башҡортстандың Баймаҡ районы хәтер китабына индерелгән.
# Тойғонов Марсель Марат улы

Тойғонов Марсель Марат улы (19 декабрь 1970) — микробиолог. Медицина фәндәре докторы (2003), профессор (2005).

# Тойғонов Марсель Марат улы
## Биографияһы

Марсель Марат улы Тойғонов 1970 йылдың 19 декбрендә БАССР-ҙың Баймаҡ районы Йомаш ауылында тыуған. Урта белемде тыуған ауылында ала. Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлаған (1993). 1994—1995 йылдарҙа Өфөлә «Сая» предприятеһында эшләй, 2003 йылдан алып «Иммунопрепарат» педприятиеһының Фән һәм технологиялар департаментында фән буйынса директор урынбаҫары, 2007 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте аппаратында (2008 йылдан башлап бүлек мөдире), 2009—2010 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының «Башфармация» Дәүләт униатр предприятиеһында генераль директор, бер үк ваҡытта 1998 йылдан алып медицина университетында ла (2014 йылдан башлап микробиология, вирусология кафедраһы мөдире).
2003 йылда диссертация яҡлап, медицина өлкәһендә иң йәш фән докторы була (33 йәштә)
Фәнни эшмәкәрлеге микробиология, иммунология, биотехнология, лабораторлыҡ диагностика проблемаларына, дарыу һәм диагностика препараттары эшләүгә арналған. М. М. Тойғонов ҡатнашлығында Citrobacter diversus 256, Citrobacter freundii 255, Escherichia coli ГИСК 251 һ.б. бактерияларҙың штамдары, «хужа—патоген» системаһында шартлы патоген микроорганизмдарҙың (энтеробактериялар) үҙ-ара молекуляр генетик тәьҫир итешеү үҙенсәлектәре өйрәнелә.
130-ҙан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 16 уйлап табыу авторы.
# Танпынар Әхмәт Хәмди

Әхмәт Хәмди Танпынар (23 июнь 1901 йыл, Константинополь — 24 ғинуар 1962 йыл, Истанбул) — төрөк яҙыусыһы, шағир һәм әҙәбиәт тарихсыһы.

# Танпынар Әхмәт Хәмди
## Биографияһы

Әхмәт Хәмди Танпынар 1901 йылдың 23 июнендә Константинополдә тыуған. Атаһы ҡаҙый була, шунлыҡтан Танпынар ғаиләһе Әхмәт бәләкәй саҡта йыш күсенеп йөрөр була. 1918 йылда Танпынар Истанбулда мәктәп тамамлай. Шунан Истанбул университетына уҡырға инә, тәүҙә ул ветеринария факультетында уҡый, әммә бер йылдан башҡа факультетҡа күсә. Университетта уҡығанда ул төрөк һәм француз әҙәбиәтен өйрәнә. 1923 йылда Танпынар Истанбул университетының гуманитар факультетын тамамлап сыға.
Университеттан һуң Танпынар төрлө уҡыу йорттарында төрөк телен, әҙәбиәтен, сәнғәттәр тарихын, эстетиканы һәм мифологияны уҡыта.
1939 йылдан алып ғүмеренең ахырына тиклем Истанбул университетының гуманитар факультетында төрөк әҙәбиәтен уҡыта.
1942—1946 йылдарҙа Төркиәнең Бөйөк милләт мәжлесендә ағза булып тора, унда Каһраманмараш провинцияһынан вәкәләтлек итә.
1962 йылдың 24 ғинуарында Әхмәт Хәмди Танпынар йөрәк өйәнәгенән вафат булып ҡала.

# Танпынар Әхмәт Хәмди
## Ижады

Танпынарҙың проза әҫәрҙәрендә Яхъя Кемал Бейатлының йоғонтоһо шәйләнә, ә шиғырҙары шағир Әхмәт Хашим ижады йоғонтоһон кисерә.
1920 йылда Танпынар «Musul Akşamları» (Мосул кистәре) тигән тәүге поэмаһын яҙа, әҫәр «Altıncı Kitap» тигән әҙәби журналда баҫылып сыға. Һуңынан шиғырҙарын «Dergâh» тигән журналда ла нәшер итә. Танпынар шиғырҙары араһында «Bursa’da Zaman» (Бурсала үткән ваҡыт) тигән поэмаһы айырыуса билдәле.

# Танпынар Әхмәт Хәмди
## Әҫәрҙәре
### Проза

* «Абдуллаһ Эфенди төштәре» («Abdullah Efendinin Rüyaları»), 1974 йылда уның нигеҙендә Метин Эрксан «Geçmiş Zaman Elbiseleri» тигән фильм төшөрә,
* «Йорт хужаһы» («Evin sahibi»),
* «Йәйге ямғыр» («Yaz yağmuru»),
* «Аджибадемдағы особняк» («Acıbademdeki köşk»),
* «Әҙәм һәм Һауа» («Adem’le Havva»),
* «Поездағы бер сәфәр» («Bir tren yolculuğu»),
* «Абдуллаһ Эфенди» проза йыйынтығы («Abdullah Efendinin Rüyaları», 1943)
* «Йәйге ямғыр» («Yaz yağmuru», 1955) проза йыйынтығы

# Танпынар Әхмәт Хәмди
## Әҫәрҙәре
### Проза
#### Романдары

* «Хозур» («Huzur», 1949);
* «Сәғәт көйләү институты» («Saatleri ayarlama enstitüsü», 1962);
* «Сәхнәнең артындағылар» («Sahnenin dışındakiler»);
* «Маһур көйө» («Mahur beste»);
* «Айҙағы ҡыҙ» («Aydaki kadın»);

# Танпынар Әхмәт Хәмди
## Әҫәрҙәре
### Әҙәби тәнҡит һәм әҙәбиәт тарихы

* «Тефик Фикреттең поэзия антологияһы» («Tevfik Fikret antolojisi», 1937);
* «Намыка Кемалдең әҫәрҙәре антологияһы» («Namık Kemal antolojisi», 1942);
* «XIX быуат төрөк әҙәбиәте тарихы» («XIX. asır Türk edebiyatı tarihi», 1949);
* «Яхья Кемал» («Yahya Kemal», 1962, шағир Яхья Кемал Беятлы тураһында монография);
* «Edebiyat üzerine makaleler» мәҡәләләр йыйынтығы (1969).
# Шиловка (Патрушиха ҡушылдығы)

Шиловка — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Патрушиха йылғаһының уң ярына тамағынан 7,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Шиловка (Патрушиха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Исеть йылғаһы башынан Екатеринбург ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500512111200002752
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200275
* Бассейн коды — 14.01.05.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2