yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лос-Вилос

Лос-Вилос (исп. Los Vilos) — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Чоапа провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 10 966 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 1824 км². Халыҡ һаны — 18 000 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 9,6 кеше/км².

# Лос-Вилос
## Географик урыны

Өлкәнең административ үҙәгенән 240 саҡрым (226 км) көньяҡта урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Канела коммунаһы;
* төньяҡ-көнсығышта — Ильяпель коммунаһы;
* көнсығышта — Саламанка коммунаһы;
* көньяҡ-көнсығышта — Петорка коммунаһы;
* көньяҡта — Ла-Лигуа коммунаһы;
* көнбайышта — Тымыҡ океан.

# Лос-Вилос
## Административ бүленеш

Коммуна 8 райондан тора:
| № | Район | Майҙаны км² | Халыҡ һаны (2002) | Ҡала халҡы | Ауыл халҡы | Халыҡ тығыҙлығы кеше/км² |
| 1 | Лос-Вилос | 204,4 | 11074 | 10946 | 128 | 54,18 |
| 2 | Лас-Вакас | 221,3 | 157 | 0 | 157 | 0,71 |
| 3 | Кайманес | 379,3 | 865 | 0 | 865 | 2,28 |
| 4 | Тилама | 226,9 | 361 | 0 | 361 | 1,59 |
| 5 | Лос-Кондорес | 206,3 | 582 | 0 | 582 | 2,82 |
| 6 | Гуангуали | 165,6 | 913 | 0 | 913 | 5,51 |
| 7 | Килимари | 325,6 | 3412 | 1893 | 1519 | 10,48 |
| 8 | Чигуалоко | 131,2 | 69 | 0 | 69 | 0,53 |

# Лос-Вилос
## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)

| № | Торама | Категория | Халыҡ һаны (2002) | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Майҙаны км² |
| 1 | Лос-Вилос | ҡала | 10966 | 5385 | 5581 | 4,11 |
| 2 | Пичиданги | ҡасаба | 1226 | 619 | 607 | 2,8 |
| 3 | Килимари-Альто | ҡасаба | 667 | 338 | 329 | 1,24 |
| 4 | Кайманес | ауыл | 623 | 300 | 323 | |
| 5 | Килимари-Бахо | ауыл | 317 | 159 | 158 | |
# Бедовой-Яга

Бедовой-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Черная йылғаһының уң ярына тамағынан 212 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Бедовой-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000085545
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008554
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Уйылға (ҡасаба)

Уйылға (рус. Увельский) — ҡасаба ( элгәре - ҡала тибындағы ҡасаба), Рәсәйҙең Силәбе өлкәһендәге Уйылға районы үҙәге.
Силәбе — Троицк линияһындағы Түбәнге Уйылға тимер юл станцияһы, Силәбе ҡалаһынан көньяҡҡа табан 82 км алыҫлыҡта, Южноуральск ҡалаһынан 7 км көнсығыштараҡ урынлашҡан.

# Уйылға (ҡасаба)
## Тарихы

Башта Түбәнге Уйылға ҡасабаһы Түбәнге Уйылға станцияһының бер өлөшө генә була (был ауыл тәүге тапҡыр 1748 йылда Түбәнге Уйылға биләмәһе булараҡ телгә алына).
1934 йылда Түбәнге Уйылға ҡасабаһы Уйылға ғына тип үҙгәртелә (бер үк ваҡытта район үҙәге Уйылға станцияһына күсә), ә 1948 йылда Уйылға ҡасабаһы ҡала тибындағы ҡасаба статусын ала һәм йәнә район үҙәгенә әйләнә. 1992 йылдың февралендә был тораҡ пунктының статусы ауыл ҡасабаһына тиклем түбәнәйтелә.

# Уйылға (ҡасаба)
## Иҡтисады

Уйылға районы карьерҙарынан утҡа сыҙамлы һәм форма эшләү балсығы менән ҡом сығарыла. Икмәк комбинаты, типография, ветеринария һәм санитария утилләштереү заводы, полимер изоляторҙар етештереү заводы эшләп килә. Яҡында, Каменский ҡасабаһында тимер-бетон изделиелар заводы урынлашҡан.

# Уйылға (ҡасаба)
## Социаль инфраструктураһы

Хәҙерге ваҡытта Уйылғала ике дөйөм белем биреү мәктәбе: 1937 йылда булдырылған 1-се урта мәктәп һәм 1947 йылда асылған 2-се урта мәктәп бар.
6 балалар баҡсаһы, балалар өсөн сәнғәт һәм художество мәктәптәре, китапхана, "Мир" кинотеатры, үҙәк район дауаханаһы эшләй. Ҡасабала М.А.Тренин исемендәге район тыуған яҡты өйрәнеү музейы урынлашҡан. Ҡасаба үҙәгендә "Горняк" район мәҙәниәт йорто урынлашҡан, уның янында хәрби дан һәйкәле булараҡ Т-80Б танкыһы аҫҡуймаға ҡуйылған.

# Уйылға (ҡасаба)
## Спорт

Ҡасабала «Олимпия» стадионы бар, 1999 йылда унда 3-сө Бөтә Рәсәй ауыл йәйге спорт уйындары уҙғарылған.
Шулай уҡ 2006 йылда «Бриз» ябыҡ бассейны төҙөлгән.

# Уйылға (ҡасаба)
## Дин

2016 йылға тиклем Уйылғала Рождество Христова ағас сиркәүе эшләп килә. 2016 йылда яңы таш сиркәү төҙөлә. Ҡасабала православие сиркәүҙәренән тыш, 2039-сы һанлы мәхәллә мәсете эшләй.
# Бобинец Анна Михайловна

Анна Михайловна Бобинец (1928 йылдың 23 июне, хәҙер Закарпатский өлкәһе, Межгорский районы, Изки ауылы) — украин совет эшмәкәре, ауыл хужалығы производствоһы новаторы, Закарпатский өлкәһе, Межгорский районының «Заветы Ильича» колхозы һауынсыһы. УССР Юғары советы 8-се саҡырылыш депутаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы (8.04.1971).

# Бобинец Анна Михайловна
## Биографияһы

Крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1940-сы йылдар аҙағынан колхозсы, Закарпатский өлкәһе, Межгорский районының Изки ауылындағы «Заветы Ильича» колхозының баҫыу звеноһы звеньевойы. Картуфтан юғары уңыш алған.
1963 йылдан алып 1974 йылға тиклем — Закарпатский өлкәһе, Межгорский районының «Заветы Ильича» колхозы һауынсыһы. 1970 йылда үҙенең төркөмөндәге 13 һыйырҙың һәр береһенән 4636-шар килограмм һөт һауыуға ирешкән.
Эшенән айырылып тормай киске урта мәктәпте тамамлай. Закарпатский өлкәһе һауынсыларының Межгорский районы алдынғы тәжрибә мәктәбе етәксеһе. 1974 йылдан, профессиональ сир сәбәпле, 2-се төркөм инвалиды булып, эш ҡалдырырға мәжбүр була.
Алты бала тәрбиәләп үҫтерә.
Һуңынан — пенсияла, Закарпатский өлкәһе, Межгорский районының Изки ауылында йәшәй.

# Бобинец Анна Михайловна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (8.04.1971)
* Ленин ордены (8.04.1971)
* «Маҡтаулы хеҙмәте өсөн. Владимир Ильич Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы» миҙалы (1970)
* миҙалдар
* «Әсә -героиня» исеме (30.11.2013)
# Салауат Юлаев спорт һарайы

Рәсәй Федерацияһының мәҙәни мираҫ объекты № 0300083000№ 0300083000
«Салауат Юлаев» спорт һарайы (рус. Дворец спорта «Салават Юлаев») — Өфө ҡалаһының боҙло спорт һарайы, 2007 йылдың декабренә тиклем «Салауат Юлаев» хоккей клубының өй аренаһы була. 2009 йылдың сентябренән «Толпар» (Йәштәр хоккей лигаһы), ә 2010 йылдан башлап бында «Ағиҙел» (Ҡатын-ҡыҙҙар хоккей лигаһы) хоккей клубтары үҙенең уйындарын үткәрә.
2007 йылда Өфө-Арена асылғанға тиклем спорт һарайы Башҡортостанда иң ҙур ябыҡ спорт ҡоролмаһы була, республикала яһалма боҙ менән тәүге спорт объекты. Өфө прибор яһау-етештереү берлеге заказы буйынса «Төҙөү тресты №3» менән 1967 йылда төҙөлә. Салауат Юлаев спорт һарайы Өфө-Аренан 40 йылға олораҡ.

# Салауат Юлаев спорт һарайы
## Тарихы

Спорт һарайы 1967 йылдың 28 октябрендә асыла. Тәүге рәсми уйын — шул йылдың 20 ноябрендә «Салауат Юлаев» һәм Усть-Каменогорскиҙан «Торпедо» командалары араһында осрашыу. Һарайҙы асыу ваҡытына трибуналарҙың дөйөм һыйҙырырлығы 3 949 кеше кеше тәшкил итә. 1993 йылда төп бинаға 1500 кеше өсөн трибуналар һәм яһалма боҙ менән икенсе спорт майҙансығы төҙөлөп ҡуйыла. Икенсе ҡатта теннис корты киилеп сыға, һарайҙы яҡтыртыу системаһа һәм һыуытҡыс ҡорамалдар алмаштырыла. Төп майҙансыҡта яңы мәғлүмәт таблоһы ҡуйыла.
2012 йылда Йәштәр донъя чемпионатына әҙерлек барышында спорт һарайының масштаблы реконструкцияһы уҙғарыла. Шулай итеп, түбәне алмаштыралар, фасад реконструкциялана, яңы хәүефһеҙлек, вентиляциялау һәм кондиционерлау системалары ҡуйыла, трансляциялар һәм комментаторҙар эше өсөн яңы ҡорамалдар йыһазлау менән төп боҙ майҙансығы реконструкциялана. Реконструкция барышында спорт һарайының һыйҙырырлыға 3 949-ҙан 3 500-гә тиклем әҙәйә, Һарай алдындағы бер-береһенә үрелгән биш олимпия сыңғаларынан торған монумент алына.
Ҡатын-ҡыҙҙар хоккей лигаһының 2017/2018 йылдар миҙгелендә «Ағиҙел» тәүге уйынына 3 350 кеше килә. Был ҠҠХЛ-дың яңы рекорды була.

# Салауат Юлаев спорт һарайы
## Стадион тураһында төп мәғлүмәт

Спорт һарайында ҙурлығы 61х30 м булған яһалма боҙ менән ике боҙ майҙансығы бар, ауыр атлетика залы, атыу өсөн тир, еңел атлетика юлы бар. Төп майҙансыҡта трибуналар һыйҙырырлығы — 3 500 кеше. Әлеге ваҡытта спорт һарайы Халыҡ-ара хоккей федерацияһы стандарттарына тәшкил итә. Яңы технологияларҙы һәм материалдарҙы ҡулланыу «трибуналарҙа йылы — боҙҙа һыуыҡ» форматына етергә ярҙам итә.

# Салауат Юлаев спорт һарайы
## Ҙур спорт саралары

* Фигуралы шыуыу буйынса СССР кубоктары.
* Бокс буйынса СССР кубогы (1970).
* Үҫмерҙәр һәм ҡыҙҙар араһында йәйге СССР халыҡтары спартакиадаһының спорт гимнастикаһы буйынса финал (1971).
* Ирекле көрәш буйынса СССР чемпионаты (июль 1974).
* Спорт гимнастикаһы буйынса СССР чемпионаты (апрель 1975).
* «Советский спорт» гәзите бүләктәренә шайбалы хоккей буйынса халыҡ-ара турнир (1978).
* Шайбалы хоккей буйынса юниорҙар араһында Европа чемпионаты (апрель 1996).
* Волейбол буйынса Рәсәй һәм Япония йыйылма командалары араһында дуҫтарса осрашыуҙар (август 1997).
* Хоккей буйынса СССР һәм Рәсәй үҫмерҙәр чемпионаттарының 10 финал турнирҙары.
* Шайбалы хоккей буйынса йәштәр донъя чемпионаты 2013.
* Йәштәр клуб командалары араһында донъя кубогы 2014
# Нидервиза

Нидервиза (нем. Niederwiesa) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 5057 кеше йәшәй. Майҙаны — 16,17 км². Диңгеҙ кимәленән 300 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9577 һәм автомобиль коды FG.
# Лобачейяга

Лобачейяга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сеньяга йылғаһының һул ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Лобачейяга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000056220
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005622
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғайсин Әхтәр Мәғәз улы

Ғайсин Әхтәр Мәғәз улы (5 март 1954 йыл) — башҡорт ғалимы—математик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Физика‑математика фәндәре докторы (1996), профессор (1997). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2012).

# Ғайсин Әхтәр Мәғәз улы
## Биографияһы

Әхтәр Мәғәз улы Ғайсин 1954 йылдың 5 мартында Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районы Буранғол ауылында тыуған.
1978 йылда Башҡорт дәүләт университетының тамамлай һәм 1983 йылдан ошо юғары уҡыу йортонда эшләй.
1997 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһының Математика институтында һәм бер үк ваҡытта Өфө дәүләт авиация техник университетында хеҙмәт һала.

# Ғайсин Әхтәр Мәғәз улы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Профессор Әхтәр Ғайсиндың фәнни эшмәкәрлеге Пойа проблемаһына арналған.

# Ғайсин Әхтәр Мәғәз улы
## Фәнни хеҙмәттәре

* ДВУСТОРОННЯЯ ОЦЕНКА K-ПОРЯДКА РЯДА ДИРИХЛЕ В ПОЛУПОЛОСЕ. Аиткужина Н. Н., Гайсин А. М. Уфимский математический журнал. 2014. Т. 6. № 4. С. 19-31.
* РЯДЫ ДИРИХЛЕ С ВЕЩЕСТВЕННЫМИ КОЭФФИЦИЕНТАМИ, ИМЕЮЩИЕ ПРАВИЛЬНУЮ ДИСКРЕТНУЮ МАЖОРАНТУ РОСТА Аиткужина Н. Н., Гайсин А. М. Уфимский математический журнал. 2013. Т. 5. № 3. С. 3-11.
* МИНИМУМ МОДУЛЯ РЯДА ДИРИХЛЕ, СХОДЯЩЕГОСЯ В ПОЛУПЛОСКОСТИ Гайсин А. М. Уфимский математический журнал. 2013. Т. 5. № 4. С. 51-59.
* ИТЕРАЦИИ ЦЕЛЫХ ТРАНСЦЕНДЕНТНЫХ ФУНКЦИЙ С ПРАВИЛЬНЫМ ПОВЕДЕНИЕМ МИНИМУМА МОДУЛЯ Гайсин А. М., Рахматуллина Ж. Г.
Уфимский математический журнал. 2012. Т. 4. № 1. С. 38-46.
* ОЦЕНКА СУММЫ РЯДА ДИРИХЛЕ ЧЕРЕЗ МИНИМУМ МОДУЛЯ НА ВЕРТИКАЛЬНОМ ОТРЕЗКЕ. Гайсин А. М., Рахматуллина Ж. Г. Математический сборник. 2011. Т. 202. № 12. С. 23-56.
* AN ESTIMATE FOR THE SUM OF A DIRICHLET SERIES IN TERMS OF THE MINIMUM OF ITS MODULUS ON A VERTICAL LINE SEGMENT Gaǐsin A.M., Rakhmatullina Zh.G. Sbornik: Mathematics. 2011. Т. 202. № 12. С. 1741—1773.
* КЛАССЫ РЯДОВ ДИРИХЛЕ С ВЕЩЕСТВЕННЫМИ КОЭФФИЦИЕНТАМИ, ОПРЕДЕЛЯЕМЫЕ ВЫПУКЛОЙ МАЖОРАНТОЙ РОСТА Гайсин А. М. Уфимский математический журнал. 2010. Т. 1. № 4. С. 24-32.
* ASYMPTOTIC ESTIMATE OF THE SUM OF A DIRICHLET SERIES ON CURVES Gaǐsin A.M. Математические заметки. 1997. Т. 61. № 6. С. 810.
* Гайсин А. М. Посол Российской империи: Тангаурский след в восточной дипломатии Петра I. 2-е изд., перераб. и доп. — Уфа: Башк. энцикл., 2019. — 248 с. ISBN 978-5-88185-433-1
* Гайсин А. М. Посол белого падишаха: Наследие Юнуса-ахуна и документы АВПРИ о дипломатических поездках Максюта-муллы. 2-е изд., перераб. и дополн. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2019. — 344 с.
* Гайсин А. М. Максют Юнусов и его потомки: генеалогические схемы тангауров деревни Кирдас. — Уфа: Гилем, 2012.

# Ғайсин Әхтәр Мәғәз улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2012).
# Хәҙис ғилеме

Хәҙис ғилеме (ғәр. علم الحديث‎‎ — ғилм әл-хәди́с) — мосолман ғалимдары тарафынан ҡулланылған бер нисә дини дисциплина, уларҙың маҡсаты — хәҙистәрҙең һәм уларҙың тапшырыусыларҙың (руват) ышаныслылыҡ дәрәжәһен асыҡлау.

# Хәҙис ғилеме
## Билдәләмәһе

* Беренсе йүнәлеш (ғилм әл-хәдис әл-хәсс би-р-риүәйә) теге йәки был хәҙистең тапшырыусылар сылбыры - иснәд аша нисек килеп етеүен өйрәнә.
* Икенсе йүнәлеш (ғилм әл-хәдис әл-хәсс би-д-дирайә) хәҙистең ысынлығын, уның шарттарын, төрҙәрен, унан алынған хәлдәрҙе, уның тапшырыусыларын һәм уларҙың ҡулланылыу шарттарын билдәләү менән шөғөлләнә.
Хәҙистәр тураһындағы фәндең мөһим өлөшө булып хәҙис терминологияһы (мөстәләх әл-хәдис) тора, ул хәҙистәрҙең дөрөҫлөгөн билдәләү (сәхих, хәсән, ҙәғиф (зәғиф)һәм улар тураһында фекер йөрөтөү шарттары менән шөғөлләнә. Хәҙистәрҙе тапшырыусыларҙың ышаныслылығын асыҡлау менән шөғөлләнгән дисциплина — ғилм әр-рижәл — Рижәл ғилеме («уҡымышлы ирҙәр тураһындағы фән») тип атала.

# Хәҙис ғилеме
## Хәҙистәрҙе классификациялау

* Сәхих — шулай тип мөхәддистәр сылбыры өҙөлмәгән хәҙисте атайҙар, тапшырыусылар беренсеһенән һуңғыһына тиклем ғәҙеллек һәм теүәллеге менән айырылып тора, шул арҡала уның сығанағында тайпылыштар һәм етешһеҙлектәр (ғиллә) юҡ.
* Хәсән — уның дәрәжәһе сәхих хәҙистәре кимәленән бер аҙ түбәнерәк, әммә уның бөтә тапшырыусылары ла ышанысҡа лайыҡ һәм иснәдендә тайпылыштар һәм етешһеҙлектәр юҡ.
* Ҙәғиф (зәғиф)) — ышанысылылыҡ шарттарын ҡәнәғәтләндермәгән һәм хәсән йәки сәхих категорияһына индерелергә тейеш булмаған хәҙис.
* Мәғүдү — ялған хәҙис, ул уйлап сығарылған, Мөхәммәт Пәйғәмбәргә ҡарата ялғаны бар. Бындай хәҙисте мосолман ғалимдарының ижмәһе буйынса, әгәр уның ялғанлығын аңлатыу маҡсаты ғына булмаһа, башҡаларға тапшырыу тыйыла.

# Хәҙис ғилеме
## Мөхәддистәр

Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең хәҙистәрен йыйған, уларҙы тапшырыусылар сылбырының дөрөҫлөгөн тикшергән һәм теге йәки был хәбәрҙең уларға нисек килеп етеүен асыҡлаған ғалимдар мөхәддис тип атала.
Мөхәддистәр хәҙистәр текстарын йыйыу һәм тапшырыусылар сылбырын тикшереү менән шөғөлләнә — ялғансылар, бидғәт, дөрөҫлөккә тап килмәү һ. б. булыу/булмауына ҡарап, риүәйәттәрҙең дөрөҫлөгө тураһында фекер йөрөтөргә мөмкинлеген билдәләй.

# Хәҙис ғилеме
## Хәҙис йыйынтыҡтары

* Йәмиғ — мәҫәлән, Мөхәммәт әл-Бохариҙың «Йәмиғ әс-Сәхих», шәриғәт белеменең төрлө тармаҡтары, шул иҫәптән ғаҡидә, шәриғәт ҡанундары, этика һәм тәфсир буйынса хәҙистәр йыйынтығы (Сәхих әл-Бохари).
* Муснад — мәҫәлән, Әхмәт ибн Хәнбәл "Муснад"ы, унда хәҙистәр тапшырыусыларының исемдәре буйынса классификациялана.
* Мөғжәм — хәҙистәр шәйехтәрҙең үҙ исемдәре буйынса, йышыраҡ алфавит тәртибендә тупланған. Мәҫәлән, «Мөғжәм әл-Кәбир» һ. б.
* Ғиләл - төрлө етешһеҙлектәре булған хәҙистәрҙе йыйған йыйынтыҡтар. Мәҫәлән, әд-Дәракутни һәм Әбү Хәтимдең "Китаб әл-Ғиләл"е.
* Әтрәф - башта айырым хәҙистәрҙең өлөштәре килтерелгән йыйынтыҡтар шулай тип атала, улар башҡаларға күрһәтмә булып хеҙмәт итә, һәм уларҙың тапшырыусылары сылбыры килтерелә.
* Мөстәдрәҡ — башҡа йыйынтыҡтарға өҫтәмә булып хеҙмәт иткән һәм уларҙы төҙөүселәрҙең талаптарына яуап биргән хәҙистәр йыйынтыҡтары шулай атала. Мәҫәлән, әл-Хәким ән-Нәйсәбуриҙың "әл-Мөстәдрәҡ әлә әс-Сәхихәйн"е.
# Фолленборн

Фолленборн (нем. Vollenborn) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 242 кеше йәшәй. Майҙаны — 2,41 км². Диңгеҙ кимәленән 385 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37355 һәм автомобиль коды — EIC.
# Оло Виска

Оло Виска — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының уң ярына тамағынан 430 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Оло Виска
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000044534
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004453
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# София Браге

София Браге (дан. Sophie Brahe, 22 сентябрь 1556 йыл — 1643 йыл) — Дания астрономы, ботаник, табип һәм тарихсы, Тихо Брагеның кесе һеңлеһе, ағаһы менән фәнни тикшеренеүҙәрҙә хеҙмәттәшлек иткән.

# София Браге
## Биографияһы

Браге Кнудстурп (хәҙер — Швеция) ғаиләһенең фамилия һарайында, Дания короле кәңәшсеһе һәм Отто Браге һәм королева София батша һарайындағы ханым — Беате Билле Браге ун балаһы араһында иң кесе бала булып тыуған. Софияның ағай-энеһе араһында унан 10 йәшкә өлкән билдәле астроном Тихо Браге булған. София, немец телендә астрономия китаптарын өйрәнеп, шулай уҡ үҙ иҫәбенә латин теленән тәржемә ителгән китаптарға заказ биреп, астрономияны үҙаллы өйрәнгән. 1573 йылдан София Тихоға астрономик күҙәтеүҙәрендә ярҙам иткән, йыш ҡына уның обсерватория Ураниборг обсерваторияһына барған. Тихо Софияның аҡылы һәм һәләте менән һоҡланыуы тураһында әйткән, шул уҡ ваҡытта уларҙың туғандары, юғары ҡатлам кешеһенә фән менән шөғөлләнеү түбәнселек тип, уларҙы хупламағандар.
1576 йылда, уға 19 йә 20 йәш булғанда, София Отто Тоттҡа кейәүгә сыға, уларҙың никахынан 1580 йылда тыуған бер улы булған. 1588 йылда Софияның ире вафат булғас, һәм улы бәлиғ булғанға тиклем, ул иренең мөлкәте менән идара иткән. Был ваҡытта ул, Тихоға йондоҙнамә төҙөргә ярҙам күрһәтеп, шулай уҡ баҡсасылыҡҡа, химия һәм медицинаға ҙур иғтибар бүлгән. Ураниборгҡа килеп йөрөгәндә, София менән алхимик Эрик Ланж менән танышҡан, ир өйләнергә тәҡдим яһаһа ла, аҡса булмау сәбәпле, улар бары 1602 йылда ғына өйләнешә, һәм һуңынан Экенфордта артыҡ хәйерселектә йәшәй. Софияның туғандарына яҙған хаттарынан күренеүенсә, ярлылыҡты ул дәрәжәһен тотоп, юмор хисе менән үткәрә. Эрик Ланж 1613 йылда Прагала вафат була.
1616 йылда, ире үлгәндән һуң, София Данияға ҡайта һәм Хельсингёрҙа урынлаша. Ғүмеренең һуңғы йылдарын ул дат дворян ғаиләләренең генеалогияларын шәжәрәларен төҙөүгә бағышлай, уның тәүге хеҙмәте 1626 йылда нәшер ителә. Әлегә тиклем уның генеалогик хеҙмәттәре дат дворянлығының иртә тарихы буйынса төп сығанаҡ тип һанала һәм Король китапханаһында һаҡлана. София Браге 1643 йылда Хельсингёрҙа вафат булған, Кристианстадта (Швеция), Тоттарҙың ғаилә ҡәберлегендә ерләнгән.
# Әбү Дауыт cүнәне

Әбү Дауыт Сүнәне (Сунан Аби Дауд; ғәр. سنن أبي داود‎; рус. Суна́н Абу́ Дау́да) — Әбү Дауыт йыйған алты төп хәҙистәр йыйынтығының (Күтүб әс-ситтә) иң бәләкәйе. Әбү Дауыт йыйынтығы әл-Бохари һәм Мөслим имамдар йыйынтығынан һуң өсөнсө урынды биләй.

# Әбү Дауыт cүнәне
## Күҙәтеү

«Сунән» — имам Әбү Дауыттың тәүге әҫәрҙәренең береһе. 20 йыл дауамында ул ғәрәп хәлифәтенең төрлө мөйөштәрендә хәҙистәр йыя һәм һижри 241 йылда яҙып бөтөрә. Әбү Дауыт 500 мең хәҙис йыйған, шуларҙың 5 274-е генә йыйынтыҡҡа индерелгән. Дауыт ғүмере буйына йыйынтығына бер нисә тапҡыр әйләнеп ҡайта һәм ҙур булмаған үҙгәрештәр индерә.
Әбү Дауыт сүнәнендә башҡа оҡшаш йыйынтыҡтарҙа осрамаған хәҙистәр йыйылған. Ул шәриғәт нормаларын үҙ эсенә алған тәүге хәҙистәр йыйынтығы тип иҫәпләнә, ә был китаптың бүлектәре фиҡһтың төрлө бүлектәренә тап килә: «Инаныс», «Тәһәрәт», «Намаҙ», «Зәкәт» һәм башҡалар. Мәккә халҡына мөрәжәғәтнамәһендә имам Әбү Дауыт былай ти: «„Сүнән“ йыйынтығына шәриғәт ҡанундарынан торған хәҙистәрҙе генә индерҙем, һәм донъя рәхәтлектәрен (зуһд), төрлө эштәрҙең яҡшылыҡтарын ҡулланыуҙа сама белеү тураһында хәҙистәрҙе индермәнем…».
Әбү Дауыт үҙенең китабын 18 өлөшкә бүлә, уларҙың бер өлөшөн хәҙистәр, беренсе тапшырыусыһы күрһәтелмәгән хәҙистәр (мөрсәл) тәшкил итә. Һуңғараҡ йыйынтыҡтағы хәҙистәрҙе тапшырыусылар уны башҡаса бүлә. Мәҫәлән, Әл-Хатиб әл-Бағдади йыйынтыҡты 32 өлөшкә бүлә.
Тәүге «Әбү Дауыт Сүнәне» хәҙистәр йыйынтығы Делиҙа (Һиндостан), һижри 1271 йылда нәшер ителә.
# Сәлихҡолов Әғзәм Ғибат улы

Сәлихҡолов Әғзәм Ғибат улы (19 март 1909 йыл — 17 февраль 1995 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой. Ике тапҡыр II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1945, 1985)

# Сәлихҡолов Әғзәм Ғибат улы
## Биографияһы

Сәлихҡолов Әғзәм Ғибат улы 1909 йылдың 19 мартында хәҙерге Башҡортостандың Баймаҡ районы Темәс ауылында тыуа. Темәс педагогия училищеһын тамамлай. Әмин ауылында уҡытыусы булып эшләй. 1941 йылдың октябрь айында Баймаҡ район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 275-се кавалерия полкының 76-мм полк артиллерияһында орудие ҡороусыһы, 31-се айырым танкҡа ҡаршы истребителдәр бригадаһында, 230-сы армия запас уҡсылар полкында минометсы булып хеҙмәт итә. Яугир 1945 йылдың ноябрендә тыуған ауылына әйләнеп ҡайта. 25 йыл Әмин мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй.
Ветеран 1995 йылдың 17 февралендә вафат була.
# Нинку-Ун-Пеу

Нинку-Ун-Пеу — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 232 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Нинку-Ун-Пеу
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048182
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204818
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2