yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бүздәк ауыл Советы (Бүздәк районы)

Бүздәк ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Бүздәк ауылы. Бүздәк ауыл Советы көнсығыштан Ғафури, көньяҡтан Уртакүл, Кәпәй-Ҡобай, төньяҡтан Ҡаран ауыл Советтары, көнбайыштан Туймазы районы менән сиктәш.

# Бүздәк ауыл Советы (Бүздәк районы)
## Тарихы

Бүздәк ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Бүздәк районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда Сергеевка ауыл советының ауыл биләмәһе менән берләштерелә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошонда түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:  Бүздәк ауылында административ үҙәге менән «Бүздәк» атамаһын һаҡлап, Бүздәк һәм Сергеевка ауыл Советтарын берләштерергә. Сергеевка ауыл советының Көнсығыш,Сергеевка, Туҡтаркүл, Заготскот хужалығы ауылдарын Бүздәк ауыл Советы составына индерергә.  Бүздәк ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
# Охатер Томеев

Охатер Томеев (18 быуат башында, ауыл Пихтулино, Чебоксар өйәҙе тыуғ.) — сыуаш ижтимағи-сәйәси эшмәкәре 2-се сирек быуат 18. Моғайын, сыуаштар служилый була.

# Охатер Томеев
## История

Был 1730-40-сы йылдарынан алып чиновниктар сыуаш крәҫтиәндәре яҡлап ҡыҫырыҡланы. Ҡазан төрмәһенә тотолған һәм ҡулға алынған. Ире азат һәм уны яҡлауға өлгәшә. Башында 1740 йылда чебоксар өйәҙендә сыуаш крәҫтиәндәре көсләп суҡындырыуға ҡаршы көрәшен етәкләгән булырға, императрица елизавета петровна 1744 йылдың авгусында мәскәүҙә исемен биреү үтенесе синод н контораһы, уларҙы көсләп суҡындырыу туҡтатыуҙы талап итеү, идара һәм һалым йыйыу органдары урынлаштырыу өсөн айырым кеше урынына 3 чебоксар өйәҙе суҡындырыу автономиялы воеводский – һәм үҙе ҡазан һәм мәскәү чиновниктары Томеев, рус телен яҡшы белеүе ярҙам итә һәм христиан динен ҡабул итеү уның теләге изъявлять ырыуҙаштары, ул шулай уҡ мәскәүҙә суҡындырылған, 3 сиркәү һәм монастырҙар төҙөү рөхсәт өйәҙендә сыуаштар менән сыуаш ауылы булып новокрещенный кәрәклеген билдәләне. Программа үтенес яҙыуы булған бөтөн тыныс, ирекле суҡындырылған сыуаштар, туған телдәрҙең кәрәклеге тураһында вәғәздәр әйтте. Уның бөтә үтенесен ҡарай һәм үтенестәрен кире ҡаға бар. томеев Синод. 1744 йылдың сентябрендә Рәсәй Томеев разыскиваться каратель органдары. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.

# Охатер Томеев
## Литература

* Димитриев, В. Д. Охадер Томеев - чувашский общественно-политический деятель второй четверти XVIII века. // Исследования по дореволюционной истории Чувашии : [сб. ст.] / Науч.-исслед. ин-т яз., лит., истории и экон. при Совете Министров Чуваш. АССР ; [ред. И. И. Бойко]. - Чебоксары : [б. и.], 1991. - 148, [2] с. ; 22 см. - 400 экз.. - 1 р. 30 к. р.
* Юхма Мишши, "Авалхи чăвашсем", 1996, Шупашкар, ISBN 5-7670-0869-X.
* Элли Илле. Охатер Томеев. Сонет. — Хыпар, 1999, Раштав, 17.

# Охатер Томеев
## Сылтау

* Охатер Томеев — чӑваш чӗлхине хӳтӗлекенӗ
* ↑ сыуаш энциклопедияһы
# Неро-Яха (Нгынянсе-Яха ҡушылдығы)

Неро-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нгынянсе-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 64 км.

# Неро-Яха (Нгынянсе-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300078757
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307875
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡыҙылъяр ауыл Советы (Өфө районы)

Ҡыҙылъяр ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Өфө районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ҡыҙылъяр ауылы.

# Ҡыҙылъяр ауыл Советы (Өфө районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Ҡыҙылъяр ауыл Советы (Өфө районы)
## Иҫтәлекле урындары

* 25-се Чапаев дивизияһы Йорт-музейы — XIX быуат аҙағында — XX быуат башында Башҡортостанда удел крәҫтиәндәре көнкүреше экспозицияһы ҡуйылған музей. Музей бинаһы граждандар һуғышы ваҡиғалары шаһиты, 1880 йылда төҙөлгән. Бинаһында 1919 йылдың 2 −7 июнендә 25-се Чапаев дивизияһы ялан штабы һәм лазареты урынлашҡан булған. Музей эргәһендә XIX быуатта төҙөлгән ике йорт һаҡлана.
* « Ҡыҙыл Яр» урыҫ тарихи-мәҙәни үҙәге— урындағы халыҡтың тормош эшмәкәрлегенең традицион формаларын, кәсептәрен, йолаларын, фольклорын тергеҙеү һәм һаҡлап ҡалыу, тарихи һәм мәҙәни мираҫын пропагандалау, Башҡортостан Республикаһы урыҫтарының ижади потенциалын һаҡлау һәм үҫтереү маҡсаты менән булдырылған. XIX быуаттың Троицк сиркәүен, 25-се Чапаев дивизияһы Йорт-музейын, парк биләмәһендәге яугирҙәргә обелискты, «Русская горница» урыҫ мәҙәниәте музейын үҙ эсенә ала.
# Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейы

Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейы — Башҡортостандың халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың Өфөләге музейы.

# Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейы
## Тарихы һәм һүрәтләү

Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейы Башҡортостандағы әҙәби музейҙарҙың тәүгеһе булып тора. Ул 1948 йылдың 5 мартында Мәжит Ғафури 1923 — 1934 йылдарҙа йәшәгән йортта асыла. Был бина — XIX быуаттың архитектура һәйкәле. Музейҙа алты зал бар. Ҡунаҡ бүлмәһендә, йоҡо бүлмәһендә һәм эш кабинетында шағир фатирындағы йыһаз тергеҙелгән.
Төп экспозиция Башҡортостандың халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың тормошо һәм ижад юлы тураһында һөйләй. Йортта әҙәби хеҙмәткәрҙең ҡулъяҙмалары һәм документтары ғына түгел, XX быуат башындағы интерьерҙың, шарттарҙың һаҡланыуы ла иғтибарға лайыҡ. Ул Октябрь революцияһынан һуң Рәсәйҙә ойошторолған иң тәүге әҙәби музейҙарҙың береһе. Музей фондтарында Мәжит Ғафуриҙың мемориаль әйберҙәре, ҡулъяҙмалары һаҡлана.
Алты залдың өсөһөндә Ғәбделмәжит Нурғәли улы ғаиләһе менән йәшәгән йылдарҙағы интерьер бермә-бер ҡабатлана. Ҡалған өсөһөнөң экспозицияһы шағирҙың ижадын һәм тормош юлын бар нескәлектәрендә ентекле сағылдыра.
Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейы — Башҡортостан Республикаһы Милли әҙәбиәт музейы мәҙәниәт һәм сәнғәт дәүләт бюджет учреждениеһы филиалы.
# Сумыч

Сумыч — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының уң ярына тамағынан 1025 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 97 км.

# Сумыч
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100003788
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100378
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тэкотэдыль-Кы

Тэкотэдыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Тэкодель-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 76 км.

# Тэкотэдыль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068124
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306812
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кэр-Доман-Шор

Кэр-Доман-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Енга-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кэр-Доман-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031630
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303163
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тыва Республикаһы

Тыва Республикаһы (Тыва́, Тува́, тыв. Тыва Республика) — Рәсәй Федерацияһы составындағы Себер федераль округына ҡараған республика. РСФСР составында 1944 йылдың 11 октябрендә ойошторола.
Себер федераль округына инә, Көнсығыш-Себер иҡтисад районы бер өлөшө булып тора.
РСФСР составына Тыва автономиялы өлкә булараҡ 1944 йылдың 11 октябрендә инә (1961 йылдан — Тыва Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы), һуңынан 1991 йылдың 24 майында республика булараҡ үҙгәртелде.
Дəүлəт телҙере — урыҫ теле, тыва теле. Тожу кожуунында тыва теленең тожу диалекты таралған.

# Тыва Республикаһы
## Дәүләт ҡоролошо

Тыва Республикаһы Конституцияға ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.

# Тыва Республикаһы
## Дәүләт ҡоролошо
### Башҡарма власть

Ҡарағыҙ: Тыва Республикаһы Хөкүмәте Ҡарағыҙ: Тыва Республикаһы Башлығы Тыва Республикаһы Башлығы — Тыва Республикаһы иң юғары вазифалы кешеһе. Тыва Республикаһы Хөкүмәте етәксеһе. Тыва Республикаһы Хөкүмәте статусы һәм хоҡуғы Тыва Республикаһы Конституцияғы менән билдәләнгән.

# Тыва Республикаһы
## Дәүләт ҡоролошо
### Суд власы

Тыва Республикаһы суд системаһы составында:
* Тыва Республикаһы юғары суды, Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды
* Тыва Республикаһы арбитраж суды , Рәсәйҙен юғары судының түбәнге инстанция суды

# Тыва Республикаһы
## Дәүләт ҡоролошо
### Закондар сығарыу власы

Ҡарағыҙ: Тыва Республикаһы Юғары Хуралы Тыва Республикаһы Парламенты — Юғары Хуралы.

# Тыва Республикаһы
## Гимны

Ҡарағыҙ: Тыва Республикаһы гимны Ҡарағыҙ: Тыва Республикаһы гимны (1993—2011) 1993 йылдан 2011 йылғаса ғәмәлдә булған гимндын исеме — «Тооруктуг „Долгай“ таңдым» (башҡ. Урман эрбет сәтләүекләр менән тулы (Эрбетле минен тайгам «Долгай»)). Халыҡ йыры. Эшкәртеү авторы — Аяна Самияй ҡыҙы Монгуш.
* 1993—2011 йылғы гимндың тыва телендә һүҙҙәре
* Тооруктуг долгай таңдым
* Долганзымза тодар-ла мен
* Тос-ла чүзүн малымайны
* Доруктурза байыыр-ла мен
* Эзириктиг ээр-ле таңдым
* Эргилзимзе тодар-ла мен
* Эрээн-шокар малымайны
* Азыраза байыыр-ла мен
2011 йылдың 11 Урағай көнөндә Тыва Республикаһы Дәүләт гимны тураһында закон үҙгәртелде. Яңы гимны исеме — Мен тыва мен (башҡ. Мин тывамын).

# Тыва Республикаһы
## Йәғрәфиәһе

Көньяҡтан һәм көнсығыштан Монголия, төньяҡтан Красноярск крайы, төньяҡ-көнбайыштан Хакас Республикаһы, төньяҡ-көнсығыштан Бүрәт Республикаһы һәм Иркутск өлкәһе, көнбайыштан Алтай Республикаһы менән сиктәш.

# Тыва Республикаһы
## Халҡы

Халыҡ һаны — 313 940 кеше (2009), халыҡ тығыҙлығы — 1,86 кеше/ км² (2009). Ҡала халҡы 51,22 % (2009) тәшкил итә.
1959—2002 йылдарҙа Тыва Республикаһының милли составы:

# Тыва Республикаһы
## Административ бүленеше

* Бай-тайга кожуун
* Барыын-Хемчик кожуун
* Чөөн-Хемчик кожуун
* Каа-Хем кожуун
* Кызыл кожуун
* Монгун-Тайга кожуун
* Өвүр кожуун
* Бий-Хем кожуун
* Сүт-Хөл кожуун
* Таңды кожуун
* Тере-Хөл кожуун
* Тес-Хем кожуун
* Тожу кожуун
* Улуг-Хем кожуун
* Чаа-Хөл кожуун
* Чеди-Хөл кожуун
* Эрзин кожуун
# Үрге Дудкинский

Ҡалып:Необитаемые острова по странам
Үрге Дудкинский — Ҡариҙел йылғаһында кеше йәшәмәгән ҙур булмаған утрау, Башҡортостан Республикаһының Өфө ҡалаһы Киров районы биләмәһенә инә. Ҡариҙел йылғаһының суднолар йөрөй торған фарватерының һул яғында ята. Йылғаның уң ярында — «Трамплин» һәм «Олимпик парк» пассажирҙар транспорты туҡталыштары урынлашҡан. Хәҙерге ваҡытта ҡанат юлынан паромда барыуы уңайлы.

# Үрге Дудкинский
## Тасуирламаһы

Утрау урман менән ҡапланған (уҫаҡ, тал, саған). Фарватерға сыҡҡан көнбайыш һәм төньяҡ-көнбайыш ярҙары ҡомло, ҡалғандары — һаҙлыҡлы. Утрауҙа бер ниндәй ҙә ҡаралтылар юҡ, әммә көньяҡ өлөшөндә, төптә, ҙур булмаған ялан бар.
Утрауҙың төньяҡ-көнбайыш осонан бик алыҫ түгел һыу ағыҙып килтергән бәләкәй генә утрау барлыҡҡа килгән. Ул тулыһынса тиерлек һары төҫтәге ваҡ ҡомдан тора һәм рәсми булмаған рәүештә халыҡ араһында Йәннәт утрауы (Райский остров) исемен йөрөтә. Ҡоро йылдарҙа, мәҫәлән, 2010 йылдағы һымаҡ, Үрге Дудинский утрауы Йәннәт утрауы менән ҡоро ер тоташтырмаһы менән бәйләнә. Йәйҙең уртаһында утрауҙар араһында һай ғына һыу ятҡылығы ҡала. Ошо сәбәпле июль-август айҙарында ике утрауға ла еңел генә барып етеп була.

# Үрге Дудкинский
## Атамалары

Сергей Синенконың «Яңы һәм иҫке Өфө» энциклопедияһы мәғлүмәттәренә ярашлы Ҡариҙел йылғандағы Үрге Дудкинский йәки Тужилов утрауының ике исеме бар. Беренсе атамаһы — рәсми рәүештә бирелгән, был атаманы топографтар йылғаның һул яҡ ярында урынлашҡан Урге Дудкино ауылы атамаһы буйынса ҡушҡан булған. Икенсе атамаһы — Ҡариҙел йылғаһының уң яҡ ярындағы Тужиловка ауылы исеменән алынған, был исем XIX быуат башындағы карталарҙа осрай.
# Медянка (Медяна ҡушылдығы)

Медянка — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Медяна йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Медянка (Медяна ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500412110000039302
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003930
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хэй-Яха (Морда-Яха ҡушылдығы)

Хэй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Морды-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 218 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.

# Хэй-Яха (Морда-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300039089
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303908
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Яра-Яха (Сале-Паюта-Яха ҡушылдығы)

Яра-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сале-Паюта-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Яра-Яха (Сале-Паюта-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300073974
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307397
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Муллағол Диуана

Муллағол Диуана — Сәңкем-Ҡыпсаҡ ырыуынан сыҡҡан сәсән, шағир.
Муллағол Диуана Башҡорт ерҙәрендә тыуһа ла, Урта Азияла Төркөстан ҡалаһында йәшәй. Әхмәт Йәсәүи тәриҡәте һәм шиғриәте рухында тәрбиәләнгән. Ғәрәп, фарсы телдәрен яҡшы белгән. Ф. Ғаттар, Ә. Йәсәүи әҫәрҙәрен яттан һөйләр булған. Шиғырҙар, дастандар яҙған, хикмәттәр әйткән.
# Агломерация

Агломерацияһы (лат. agglomeratio, agglomero — бергә, ҡушам):
# Килкабыҙ ауыл Советы (Баҡалы районы)

Килкабыҙ ауыл Советы —Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы составындағы административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы), 2008 йылда бөтөрөлгән. Почта индексы — 452654. ОКАТО коды — 80207829000. Иҫке Ҡорос ауыл биләмәһе менән берләштерелә. Ауыл Советының составы: Килкабыҙ, Ҡорос-Ҡаран ауылдары. 1988—2005 йылдарҙа «Тораҡ пункттарын булдырыу, берләштереү һәм бөтөрөү, административ үҙәктәрен күсереү менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законына (2005 йылдың 20 июле 211-з һанлы) ярашлы бөтөрөлгән Яңы Күс ҡасабаһы инә.
1988 йылда Иҫке Ҡорос ауыл Советынан бүлеп алып ойошторола..

# Килкабыҙ ауыл Советы (Баҡалы районы)
## Тарихы

1988 йылда Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1988 йылдың 20 майындағы 6-2/167-се һанлы «Баҡалы районында Килкабыҙ ауыл Советын ойоштороу тураһындағы» Указына) ярашлы ойошторола. Указға ярашлы,
   1. Баҡалы районында Килкабыҙ ауыл Советын ойошторорға, административ үҙәген Килкабыҙ ауылында урынлаштырырға.
   2. Килкабыҙ ауыл Советы составына түбәндәге тораҡ пункттарын индерергә: Килкабыҙ, Ҡорос-Ҡаран ауылдарын, Яңы Күс ҡасабаһын. Был тораҡ пункттарын Иҫке Ҡорос ауыл Советы составынан сығарырға.
2008 йылда бөтөрөлә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1, п. 6). Баҡалы районы буйынса е) түбәндәге юлдар бар:
   «Иҫке Ҡорос» атамаһын һаҡлап, Иҫке Ҡорос, Гусев һәм Килкабыҙ ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Иҫке Ҡорос ауылында урынлаштырырға. Гусев ауыл Советының Иҫке Гусев, Балсыҡлы, Мунсайылға, Яңы Гусев, Яңы Останков ауылдарын, Килкабыҙ ауыл Советының Килкабыҙ, Ҡорос-Ҡаран ауылдарын Иҫке Ҡорос ауыл Советы составына индерергә. Иҫке Ҡорос ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
2008 йылға түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Иҫке Ҡуян ауыл Советы, Яңы Ҡатай ауыл Советы, Иҫке Ҡорос ауыл Советы, Михайловка ауыл Советы («Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы (ред. 19.11.2008) „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).
# Нидероршель

Нидероршель (нем. Niederorschel) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3258 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,54 км². Диңгеҙ кимәленән 275 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37355 һәм автомобиль коды — EIC.
# Батырша (исем)

Батырша — башҡорт ир-ат исеме.

# Батырша (исем)
## Этимология

Батырша исеме башҡорт фарсы һүҙҙәре ҡушылыуҙан барлыҡҡа килгән исем: батыр + шаһ (батша);ҡаһарман, ҡөҙрәтле, ғәйрәтле тигәнде аңлата

# Батырша (исем)
## Билдәле кешеләр

Батырша (1710 — 24 июнь, 1762) (рус. Абдулла Алеев) — публицист Батырша Алиев (ысын исеме Ғабдулла Ғәлиев) тарихи әҙәбиәттә Абдулла Алиев исеме менән билдәле.

# Батырша (исем)
## Фамилия

Батыршин Радик Ирек улы (28 июль 1968 йыл) — Рәсәй журналисы, МТРК «Мир» рәйесе. Филология фәндәре кандидаты.
Батыршин Рәсиф Зарифйән улы (26 март 1951 йыл) — рәссам, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1991 йылдан Рәсәй Рәссамдары союзы ағзаһы. Удмурт Республикаһының халыҡ рәссамы. Трокай Борисов исемендәге милли премия лауреаты.
Батыршин Мөхәмәтҡунафи Әлүк улы (27 июнь 1833 йыл — 5 ноябрь 1912 йыл) — табип.
Батыршин Нәҡий Хурамша улы (11 апрель 1932 йыл — 28 май 2002 йыл) — инженер-төҙөүсе, Социалистик Хеҙмәт Геройы.
Батыршин Искәндәр Әлүк улы (1819/1820 — ?) — педагог, тәржемәсе.
Батыршин Хәмит Дауыт улы (1918 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы 3-сө эскадроны 4 взводы ҡылыссыһы
Батыршин Сөләймән Әлүк улы (1825 — ?) — тәржемәсе.
Батыршиндар — башҡорт дворяндары нәҫеле. Нуғай даруғаһы Юрматы улусының Аллағыуат ауылы башҡорттарынан.
Әлүк Батыршин — штабс-капитан. Мәскәү гренадер, 1796 йылдан лейб-гвардия Павлов полктарында хеҙмәт итә. 1794 йылда поляк ихтилалын баҫтырыуҙа, Наполеон һуғыштарында ҡатнашҡан. 1815 йылда отставкаға китә.

# Батырша (исем)
## Ауылдар

Батырша-Ҡобау (рус. Батырша-Кубово) — Башҡортостандың Бүздәк районындағы ауыл.
# 1754 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1754 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1754 MDCCLIV |
| Юлиан стилендә | 1753—1754 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2506—2507 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7262—7263 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5514—5515 ה'תקי"ד — ה'תקט"ו |
| Мосолман календары | 1167—1168 |
| Боронғо әрмән календары | 1203 ԹՎ ՌՄԳ |
| Ҡытай календары | 4450—4451 癸酉—甲戌 чёрная курица — синяя собака |
| Эфиопа календары | 1746—1747 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1810—1811 |
| - Шака самват | 1676—1677 |
| - Кали-юга | 4855—4856 |
| Иран календары | 1132—1133 |
1754 йыл — шишәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Хоҙайғолова Рәмилә Ниғмәтйән ҡыҙы

Хоҙайғолова Рәмилә Ниғмәтйән ҡыҙы (12 октябрь 1942 йыл) — театр актёры. 1967 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1989).

# Хоҙайғолова Рәмилә Ниғмәтйән ҡыҙы
## Биографияһы

Рәмилә Ниғмәтйән ҡыҙы Хоҙайғолова 1942 йылдың 12 октябрендә Башҡорт АССР-ының Дәүләкән районы Дүртөйлө ауылында тыуған.
1964 йылда Өфө сәнғәт училищеһын (Ғ. Ғ. Ғиләжев курсы) тамамлағас, 1972 йылға тиклем һәм 1974 йылдан алып Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрында эшләй.

# Хоҙайғолова Рәмилә Ниғмәтйән ҡыҙы
## Ролдәре

Мәҙинә («Йәйәүле Мәхмүт», Мостай Кәрим), Мария («Һуңғы аҙым», А. Дударев), Мөғлифә («Бәхеткә ҡасҡандар», Таңсулпан Ғарипова). Ауыр һәм трагик яҙмышлы ҡатын-ҡыҙҙар образдарын һүрәтләндерә: Шәфәҡ («Ай тотолған төндә»; дебют, 1964), Асель («Ҡыҙыл яулыҡлы тирәккәйем», Сыңғыҙ Айтматов), Нурия («Аҡҡош йыры», Баязит Бикбай), Илбикә («Әсә хөкөмө», Әнғәм Атнабаев), Һәҙиә («Төн, йәки Һәҙиә менән Рәми», Наил Ғәйетбай), Мәхмүзә («Ҡоҙаса», Баязит Бикбай һәм Заһир Исмәғилев), Сәрби («Башмағым»), Мәрфуға ҡарсыҡ («Эх, буйҙаҡтар, буйҙаҡтар…», Флорид Бүләков).

# Хоҙайғолова Рәмилә Ниғмәтйән ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1989)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1978)
* Һәҙиә Дәүләтшина роле өсөн Республика театр сәнғәте смотрында Бәҙәр Йосопова исемендәге Театр эшмәкәрҙәре союзының премияһы (1994).
* «Театр яҙы» Республика фестивалендә «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле» номинацияһында приз (2005).
# Кесе Онжас

Кесе Онжас — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кесе Онжас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028480
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302848
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3