yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡайраҡ ауыл Советы (Мишкә районы)

Ҡайраҡ ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мишкә районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Ҡайраҡ ауылы.

# Ҡайраҡ ауыл Советы (Мишкә районы)
## Тарихы

Ҡайраҡ ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мишкә районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда ауыл советы составына Сабыҡ ауыл советы инә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   35) Мишкә районы буйынса:
   б)Ҡайраҡ ауылында административ үҙәге менән «Ҡайраҡ» атамаһын һаҡлап, Ҡайраҡ һәм Сабыҡ ауыл Советтарын берләштерергә.
   Сабыҡ ауыл Советының Сабыҡ, Бикшик ауылдарын Ҡайраҡ ауыл Советы составына индерергә.
   Ҡайраҡ ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Иҫәп мәғлүмәттәренән Сабыҡ ауыл Советын төшөрөп ҡалдырырға;

# Ҡайраҡ ауыл Советы (Мишкә районы)
## Билдәле шәхестәре

* Михайлов Кирилл Андреевич (1983 йыл, 2 апрель) — рәсәй саңғысыһы һәм биатлонсыһы, Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2006).
# Тар-Седа-Яха (Сибилей-Сё ҡушылдығы)

Тар-Седа-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сибилей-Сё йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Тар-Седа-Яха (Сибилей-Сё ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034524
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303452
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Коктуш

Коктуш — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кокшага йылғаһының уң ярына тамағынан 154 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Коктуш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100000749
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100074
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кымсас

Кымсас — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Туй йылғаһының уң ярына тамағынан 416 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кымсас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300007314
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300731
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сую-Нгэва-Яха

Сую-Нгэва-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Яхады-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 154 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Сую-Нгэва-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300042054
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304205
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сергей Есенин һәйкәле (Воронеж)

Сергей Есенин һәйкәле Воронеж ҡалаһында Кардашов һәм Карл Маркс урамдары киҫелешендә ҡуйылған.

# Сергей Есенин һәйкәле (Воронеж)
## Тарихы

Сергей Есенин һәйкәленә 2006 йылдың 25 октябрендә нигеҙ һалына. Һәйкәлдең авторы булып Рәсәйҙең халыҡ рәссамы, Рәсәй сәнғәт академияһының вице-президенты Анатолий Бичук сығыш яһай. Монументтың ауырлығы 250 килограмм тәшкил итә. Ул Константиново ауылының Ҡазан ғибәҙәтханаһы протоиерейы Александр Куропаткин тарафынан изгеләндерелә. Был ғибәҙәтханала йөҙ йылдан ашыу элек яҙыусы үҙе суҡындырылған.
Һәйкәл ҡуйыласаҡ урынды актёр Сергей Безруков һайлай, ул шул исемдәге фильмда шағир ролендә уйнай. Сергей Безруков уҡытыусыһы Олег Табаков менән Воронежға гастролгә килгәндә, спектаклдән һуң икенсе көнөнә ҡала администрацияһы башлығы уға Есенин һәйкәле өсөн урын һайларға тәҡдим итә. Оҙаҡ икеләнеүҙән һуң Сергей Безруков һәйкәл өсөн Кардашов урамындағы скверҙы һайлай, ул хәҙер Есенин скверы тип атала, актёр постаментты ҡуйыу өсөн байтаҡ аҡса иғәнә итә.
Һәйкәлде булдырыуҙа урындағы телевидениела эшләүсе һәм Сергей Есенин тураһында фильм төшөрөүсе режиссёр ҙур роль уйнай.
2007 йылдың апрелендә һәйкәл асыу тантанаһы үтә. Һәйкәл асыу тантанаһында Воронеж халҡы, һәйкәл авторы, Сергей Безруков атаһы менән, шулай уҡ сит ил ҡунаҡтары ҡатнаша.
# Бишмөйөш

Бишмөйөш — биш мөйөшө булған күпмөйөш. Шулай уҡ шундай формалағы һәр нәмәне бишмөйөш тип атайҙар.

# Бишмөйөш
## Эргәләш булмаған яҡтары киҫешмәгән бишмөйөштөң майҙаны

Түбәләренең координаталары менән бирелгән, эргәләш булмаған яҡтары киҫешмәгән бишмөйөштөң майҙаны, күпмөйөштәр өсөн дөйөм булған формула буйынса иҫәпләнә.

# Бишмөйөш
## Ҡабарынҡы бишмөйөш

Ҡабарынҡы бишмөйөш тип, бөтә нөктәләре лә уның ике күрше түбәһе аша үтеүсе теләһә ниндәй тура һыҙыҡтан бер яҡта ятҡан бишмөйөш атала.
Ҡабарынҡы бишмөйөштөң эске мөйөштәренең суммаһы 540°-ҡа тигеҙ.
    $\sum _{i=1}^{5}\alpha _{i}=(5-2)\cdot 180^{\circ }=3\cdot 180^{\circ }=540^{\circ }$

# Бишмөйөш
## Төҙөк бишмөйөш

Пентагон йәки төҙөк бишмөйөш тип, бөтә яҡтары һәм бөтә мөйөштәре тигеҙ булған бишмөйөш атала.
Әгәр пентагонда диагоналдәрен үткәрһәң, ул:
* бәләкәйерәк пентагонға (диагоналдәренең киҫешеү нөктәләре менән яһала) — үҙәктә
* бәләкәйерәк пентагон эргәһендә — ике төрҙәге биш тигеҙ эргәле өсмөйөшкә (эргә яғының нигеҙенә сағыштырмаһы алтын пропорцияға тигеҙ булған):
** 1) тубәһендәге ҡыҫынҡы мөйөштәре 36° һәм нигеҙе эргәһендәге ҡыҫынҡы мөйөштәре 72°
** 2) түбәһендәге йәйенке мөйөшө 108° һәм нигеҙе эргәһендәге ҡыҫынҡы мөйөштәре 36°
бүленә.
Беренсе ике һәм икенсе ике өсмөйөштәрҙе уларҙың нигеҙҙәре менән тоташтырғанда, ике «алтын» ромб (беренсеһенең ҡыҫынҡы мөйөшө 36° һәм йәйенке мөйөшө 144°) барлыҡҡа килә. Роджер Пенроуз «алтын» ромбтарҙы «алтын» паркет (Пенроуз мозаикаһы) төҙөү өсөн ҡулланған.

# Бишмөйөш
## Йондоҙ һымаҡ бишмөйөштәр

Бөтә яҡтары һәм бөтә мөйөштәре тигеҙ булған, ә түбәләре төҙөк күпмөйөштөң түбәләре менән тап килгән күпмөйөш йондоҙ һымаҡ күпмөйөш тип атала. Төҙөк бишмөйөштән башҡа тағы ла бер йондоҙ һымаҡ бишмөйөш бар — пентаграмма.
Пентаграмма, Пифагор уйлағанса, математик камиллыҡ булып тора, сөнки алтын киҫелеште (φ = (1+√5)/2 = 1,618…) күрһәтә. Әгәр теләһә ҡайһы төҫлө киҫектең оҙонлоғон ҡалған ҡыҫҡараҡ киҫектәрҙең иң оҙононоң оҙонлоғона бүлһәң, алтын киҫелеш φ килеп сыға.
    $\varphi ={\frac {\mathrm {\color {red}red} }{\mathrm {\color {Blue}blue} }}={\frac {\mathrm {\color {Blue}blue} }{\mathrm {\color {Green}green} }}={\frac {\mathrm {\color {Green}green} }{\mathrm {\color {Magenta}magenta} }}$
# Уҫылы (Ҡуғанаҡ ҡушылдығы)

Уҫылы (рус. Услы) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡуғанаҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Уҫылы (Ҡуғанаҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебинин һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018432
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101843
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Үгәй инә үләне

Үгәй инә үләне (рус. Ма́ть-и-ма́чеха, лат. Tussilágo) —астра сәскәләр ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек. Апрельдә һары сәскә ата, май башында орлоғо өлгөрә.

# Үгәй инә үләне
## Таралыуы

Үгәй инә үләне юл буйҙаранда, ташландың ерҙә, йылға ярҙаранда һ.б. ерҙәрҙә үҫә. Үҫемлек төньяҡ ярымшарҙа: Евразияла, төньяҡ Африкала һәм күсерелгән үҫемлек булараҡ Төньяҡ Америкала таралған.
# Портюг

Портюг — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Межа йылғаһының һул ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Портюг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015631
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001563
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ат-Юган

Ат-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Атлым йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ат-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019337
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301933
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Йәшел утрау (Дондағы Ростов)

Ҡалып:Необитаемые острова по странам
Йәшел утрау — Ростов өлкәһендәге Дон йылғаһының түбәнге ағымындағы бәләкәй утрау. Оҙонлоғо 4 км (көнбайыштан көнсығышҡа),иң киң урыны — 1,5 км. Административ яҡтан Дондағы Ростов ҡалаһының Пролетар районына ҡарай. Көньяҡтан Дон ,ә төньяҡтан йылғаның Нахичеван ҡылымығы менән йыуыла.Унан ары ҡала йорттары башлана. Йәшел утрауҙан йыраҡ түгел Дон йылғаһында бәләкәйерәк тағы бер утрау- Быстрый утрауы бар.
Йәшел утрауҙа ағастар һәм болон үҫемлектәре үҫә . Бында тирәк һәм дардар ағасы, аҡландарҙа бөрлөгән осрай. Күрән ҡаплап киткән ярҙары күбеһенсә ҡомло,әҙерәк төҙөкләдерелгән йәмәғәт пляжы , ял итеү базалары, балалар лагерҙары бар, уларға юлдар һалынған.
Төньяҡтан көньяҡҡа табан утрауҙы киҫеп, бер линиялы электрләштерелгән Батайск — Нахичеван тимер юл линияһы үтә. Нахичеван ҡылымығы һәм Дон йылғаһы аша ике тимер юл күпере һалынған.
Нахичеван ҡылымығы аша, 29-сы линия башында - понтон күпер. Шул понтон күпер аша утрауға сығып йөрөйҙәр. Йәшел утрауға үтеү түләүле. Күпергә үтеү урынында шлагбаум ҡуйылған, ләкин йәйәү һәм велосипедта килеүселәр өсөн утрауға инеү бушлай.

# Йәшел утрау (Дондағы Ростов)
## Фотогалерея

* Утрауға понтон күпер, ҡала яғы күренеше
* Көнбайыш өлөштә ҡырағай пляж
* Үҙәктәге типик урын
# Кишпек

Кишпек — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Баксан йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Кишпек
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баксан, Черек йылғаһыҙ . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000712108200004789
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200478
* Бассейн коды — 07.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Башҡортостан йылғалары

Башҡортостан йылғалары — Башҡортостан Республикаһы биләмәләре аша аҡҡан бөтә йылғалар барлығы.

# Башҡортостан йылғалары
## Дөйөм ҡылыҡһырлама

Республика йылғалары башлыса ике йылға бассейнына — Волга (Кама) һәм Яйыҡ бассейндарына ҡарай. Тик көнсығыштағы бәләкәй йылғаларҙың өлөшө — Уй үрге ҡушылдыҡтары менән, Мейәс һәм башҡалар — Обь бассейнына ҡарай.
йылғаһы
йылғаһы
Республикала дөйөм оҙонлоғо 57 366 километр тәшкил иткән барлығы 12 725 йылға иҫәпләнә. Күп кенә йылғаларҙың оҙонлоғо 10 километрҙан аҙыраҡ.
Ағиҙел һәм Яйыҡ йылғалары ҡушылдыҡтары менән көньяҡ, көнсығыш һәм көнбайыш йүнәлешендә атмосфера яуым-төшөмдәрен ағыҙыу юлдары булып тора.
Саруа һәм Яманйылға йылғалары тәбиғәт ҡомартҡылары булып тора, улар Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһы ҡануниәте менән ҡурсалана.
# Алға (шишмә)

Алға («Гөлбикә» шишмәһе) — Башҡортостандың Дәүләкән районында урынлашҡан минераль сығанаҡ, гидрологик тәбиғәт ҡомартҡыһы (1965 й.).
Алға — сульфат-кальцийлы сығанаҡ, Асылыкүл төркөмө шишмәләре араһында иң типик, Асылыкүл күле янындағы, уның көньяҡ — көнбайыш ярында, өс билдәле минераль сығанаҡтарҙың береһе. Сығанаҡ ер өҫтөнә үҙән төбөнән сыға, Яңы Тормош ауылы буйлап, күлгә ағып төшә. Аслы-Өйҙөрәк йылғаһындағы шишмә тирәһендә — өйрәктәр оялаған тал, муйыл, әлморондан торған әрәмә (рощица). Алға шишмәһенең һәм Өйҙөрәк йылғаһының үҙәнендә ҡуйы үләнле үҫемлек. 3 саҡрым алыҫлыҡта — Алға ауылы. Минераль һыуҙың барлыҡҡа килеүе Көнгөр ярусының гипслы тоҡомдары менән бәйле. Төрө буйынса шишмәнең һыуы аҙ күләмлә минералланған сульфат — кальцийлы һыуға ҡарай.
Мөһим фәнни әһәмиәте булараҡ сығанаҡ Башҡортостандың махсус һаҡланыусы гидрологик тәбиғәт ҡомартҡылары исемлегенә инә.
# Карагем (йылға)

Карагем — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Карагем №475 йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Карагем (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004769
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100476
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# «Урал» мәрхәмәтлек фонды

«УРАЛ» хәйриә фонды — 2006 йылдың мартында төҙөлгән хәйриә фонды. «Ағиҙел», «Инйәр», «Йүрүҙән» хәйриә фондтарын берләштереп «УРАЛ» хәйриә фонды ойошторолдо .

# «Урал» мәрхәмәтлек фонды
## Фондтың маҡсаты

Фондтың маҡсаты : Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының социаль үҙ-ара ярҙамлашыу һәм үҫеш традицияларын үҫтереу.

# «Урал» мәрхәмәтлек фонды
## Фондтың етәкселәре

Фондты Совет рәйесе Рәхимов Мортаза Ғөбәйҙулла улы етәкләй. Генераль директоры Мирсаитов Ю. М. .

# «Урал» мәрхәмәтлек фонды
## Эш нәтижәләре

2011 йылдың 5 октябренә ҡарата фонд һәм уның эсенә кергән фондтар тарафынан 12,3 млрд. һумлыҡ шәфҡәтлелек эшмәкәрлеге күрһәтелгән
* һаулыҡ һаклау учреждениеләренә
* мәғариф учреждениеләренә
* төбәктә спорт үҫешенә ярҙам
* төбәктең мәҙәни үҫешенә ярҙам
* дини ойошмаларға ярҙам
* коммерцияға крамаған һәм йәмәғәт ойошмаларына ярҙам
* Урман һәм Кудеевка ҡасабаларында янғындан зыян күреүселәргә ярҙам
* «Салауат Юлаев» хоккей клубы бюджетының төп өлөшөн таплай
* Шамонино, Дорогино, Жуково, Алкино ҡасабаларында 3208 ғаилә фонд ярҙамы менән газ, һыу, электричество үткәрҙе
# Эсперанто символдары

Эсперанто символдары — эсперанто телен һәм эсперанто ойошмаһын һүрәтләгән символдар йыйылмаһы. Символдарҙың рәсмилек дәрәжәһе төрлө, әммә иң йыш ҡулланғандар араһына эсперанто флагы, эсперанто хәрәкәте гимны, биш ҡырлы йәшел йондоҙ инә. Өҫтәмә рәсми булмағандар араһында йәшел төҫ һәм эсперантоға нигеҙ һалыусы Л. Л. Заменһоф портреты һанала. 1987 йылда тағы ла эсперантоның «юбилей символы» тәҡдим ителгән.

# Эсперанто символдары
## Йәшел йондоҙ

Беренсе тапҡыр йәшел биш ҡырлы йондоҙ эсперанто символы булараҡ 1892 йылда «Эсперантист» (эспер. La Esperantisto) журналында тәҡдим ителгән. Бер аҙҙан ул эсперантосылар өсөн таныу билдәһе булып китә; уны значок итеп күкрәкә тағып йөрөтәләр. Ул шулай уҡ эсперант «стело» тинендә төшөрөлгән. Йондоҙ биш ҡитғаның эсперанто ярҙамында берләшеүенә өмөттө аңлата (йәшел төҫ — ғәҙәттә өмөт төҫө).

# Эсперанто символдары
## Эсперанто флагы

Эсперанто флагы — йәшел яҫылыҡ (ҙурлығы 2:3), һул мөйөшөнә эсендә йәшел йондоҙло аҡ дуртмөйөш төшөрөлгән. Флагтың йәшел төҫө — өмөттө, аҡ төҫ -тыныслыҡ һәм нейтралитетты, биш ҡырлы йондоҙ — бер өмөт менән берләшкән биш ҡитғаны символлаштыра.
Флагты раҫлау мәсьәләлһе I Бөтә донъя эсперантосылар конгрессында хәл ителә (Булонь-сюр-Мер, Франция). Илья Островский (Ялтанан ҡатнашыусы) рәсми флаг итеп урындағы эсперанто ойошмаһы флагын тәҡдим итә, конгресс уның тәҡдимен ҡабул итә.
Эсперанто флагы 2009 йылдың 15 декабрендә, эсперантоға нигеҙ һалыусы Л. Л. Заменһоф тыуыуына 150 йыл тулыу айҡанлы Google эҙләү серверы логотибы итеп ҡуйыла.

# Эсперанто символдары
## Гимн

Эсперанто гимны итеп Заменһофтың «La Espero» шиғырына француз эсперантосыһы Фелисьен Меню де Мени көй яҙған йыр ҡулланыла.

# Эсперанто символдары
## Йәшел төҫ

Йәшел төҫ — эсперанто һәм эсперанто хәрәкәтенә бәйле барыһын да үҙ эсенә ала. Ул өмөттө (эспер. esperoespero) символлаштыра, флаг һәм йондоҙ атрибуты була.

# Эсперанто символдары
## Юбилей символы

Юбилей символын бразил эсперантосыһы Илмар Илтун Феррейро махсус ойошторолған конкурс шарттарында төҙөй. Уның варианты техник яҡтан бер аҙ яҡшыртыла.
Юбилей символы «E» латин һәм кириллицалағы «Э» хәрефтәре аша Ер шарын һүрәтләндерә (йәғни Көнсығыш һәм Көнбайыш илдәр берләшмәһе, Һалҡын һуғыш ваҡытында бик ваҡытлы була). Ул тантаналы рәүештә 1987 йылда (эсперантоның йөҙ йыллығында) тәҡдим ителгән.

# Эсперанто символдары
## Заменһоф портреты

Заменһоф портреты эсперанто клубы диуарына эленә. Заменһоф үҙ шәхесенә ғибәҙәт ҡылыуға ҡаршы була, «эсперантоны башлап ебәреүсе» генә булыуын һыҙыҡ өҫтөнә ала. Шулай уҡ уның портреты СССР-ҙың почта маркаларында төшөрөлә.
# Ростош

Ростош — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Ростов өлкәһе, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лиска йылғаһының һул ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Ростош
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Калач-на-Дону ҡалаһынан Цимлян һыуһаҡлағысына тиклем, Чир йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300912107000010059
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001005
* Бассейн коды — 05.01.03.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Метрика (поэзия)

Метрика (бор. грек. μετρική, μέτρον — үлсәү, үлсәм тигәндән) — күп мәғәнәле лингвистик һәм әҙәбиәт ғилеме термины:
* Шиғыр ғилеме өлкәһе, Метрик шиғыр төҙөлөшө төшөнсәһенә тиң;
* Шиғыр ғилеме өлкәһе, шиғыр юлы (теләһә ҡайһы типтағы) төҙөлөшө тураһындағы ғилем (өндәр аһәңе тураһындағы эвфоника ғилеме, юлдар аһәңе тураһындағы строфика ғилеме менән йәнәш); был осраҡта ғәҙәттә «метрика һәм ритмика» һүҙбәйләнеше ҡулланыла, был төшөнсәләр араһындағы айырма иғтибар үҙәгенә алынмай (ҡарағыҙ: Метр).
Термин һирәкләп музыка ғилемендә музыкаль метрҙың композицион-техник үҙенсәлектәрен дөйөмләштереү өсөн ҡулланыла (мәҫәлән, «Стравинский метрикаһы»).
# Кәшмир

Кәшмир (кәшмирсә: कॅशीर, کٔشیٖر; догри: कश्मीर; ладакхи: ཀཤམིར; балти: کشمیر; гожри: کشمیر; пунчи/чибхали: کشمیر; шина: کشمیر; уйғыр теле: كەشمىر ; деванагари: क्تरנ) — Һиндостан ярымутрауының төньяҡ-көнбайышында бәхәсле өлкә, тарихи яҡтан Гималайҙағы элекке кенәзлек .

# Кәшмир
## Урынлашыуы һәм бүленеше

Кәшмирҙы бүлеү рәсми сик килешеүҙәре менән нығытылмаған. Кәшмир үҙе уны биләгән илдәр, иң элек Һиндостан һәм Пакистан араһында, көсөргәнешлек усағы булып тора.
Кәшмир төньяҡтан Афғанстан, көнсығышта Ҡытайҙың Шеңжан-Уйғыр һәм Тибет автономиялы райондары, көньяҡта Һиндостандың Химачал-Прадеш һәм Пәнжәб штаттары, көнбайышта Пакистан менән сиктәш.
Бөгөн Кәшмир дөйөм майҙаны 101 387 км² һәм халыҡ һаны 12,5 миллион кеше тәшкил иткән ике һинд биләмәһенә — Джамму һәм Кәшмир союздаш территорияларына бүленгән; үҙҙәрен дәүләт тип иғлан иткән танылмаған Азад Кәшмирҙең (Азат Кәшмир) 13 000 км²һәм халҡы 3,6 миллион кеше; бынан тыш Ҡытай Халыҡ Республикаһы ҡарамағындағы майҙаны 37,555 км² һәм бер нисә мең кеше йәшәгән Аксайчин территорияһы. Кашмирҙың дөйөм майҙаны 222 236 км² тәшкил итә.

# Кәшмир
## Тарихы

Кәшмирҙең тарих башы боронғо сауҙа ҡалаһы Сринагарҙан килә, ул алғы Гималайҙың бейек тауҙарында урынлашҡан.
Кәшмирҙең төньяғында башлыса ислам тарафдарҙары йәшәй, көньяҡта — индуизм инанысылар, ә көнсығышта — буддасылар. Әммә дөйөм алғанда, конфессиялар мөнәсәбәттәрҙә кәрәкле балансты һаҡлай һәм дөйөм һыйышыусанлыҡ булдыра алған, тип иҫәпләнелә.
1846—1947 йылдарҙа Кәшмир ҙур ярым бойондороҡһоҙ дәүләт була, уны британ колониаль хакимиәте формаль рәүештә һинд махараджаларына һата. 1949 йылда Һиндостан менән Пакистан араһында хәрби конфликт һөҙөмтәһендә Кәшмир улар араһында яҡынса тигеҙ бүленгән һәм бөгөнгө көнгә тиклем шундай хәлдә ҡала. Штат тирәһендәге конфликтлы хәл 1965 йылда Һинд-Пакистан һуғышына һәм 1999 йылдаКаргил конфликтына килтерә.