# Күксәтау

Күксәтау - (рус. Кокшета́у, ранее Кокчета́в, ҡаҙ. Көкшетау — Ҡаҙағстандағы ҡала, 1999 йылдан Аҡмола өлкәһенең административ үҙәге булып тора.

# Күксәтау
## Этимологияһы

Ҡаланың атамаһы ҡаҙаҡ теленән аңлашылып торғанса, күк төҫ менән бәйле һәм «Күк тау» тип тәржемә ителә; урындағы халыҡ борондан тауҙың иң бейек сусағын ғына түгел, уның тирәһендәге барлыҡ ерҙәрҙе лә шулай атай торған булған.

# Күксәтау
## Географияһы

Күксәтау ҡаланы итәге көньяҡтан һәм көнбайыштан уратып алған Күксәтау ҡалҡыулығының төньяғында, Копа күле ярында урынлашҡан.
Ҡала биләмәһе (майҙаны 400 км²) составына Күксәтауҙың үҙенән тыш бер - Станционный ҡасаба хакимиәте һәм ике ауылдан торған Красноярский ауыл округы инә.

# Күксәтау
## Тарихы

1824 йылда Омск казак ғәскәри училищеһын тамамлаған Михаил Казачинин как военное укрепление Күксәтау хәрби нығытмаһы булараҡ нигеҙ һала. Башта Күксәтау казак станицаһы булған.
1824 йыл аҙағынан Рәсәй империяһының Омск өлкәһе тышҡы округы үҙәгенә әүерелгән.
1854 йыл Себер ҡырғыҙҙары өлкәһе округ үҙәге.
1868 йыл Рәсәй империяһы Аҡмола өлкәһенең округ үҙәге.
1919 йылдан Омск губернияһының өйәҙ үҙәге.
Ҡаҙаҡ ССР-ы Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 16 мартындағы Указы менән Күксәтау өлкәһе булдырылған, һәм Күксәтау өлкә үҙәге итеп тәғәйенләнгән.
1993 йылдың 7 октябрендә Ҡаҙағстан Республикаһының Юғары Советы Президиумы ҡарары менән Кокчетав ҡалаһы атамаһы урыҫ телендә Кокшетау тип үҙгәртелә.
1997 йылда Күксәтау өлкәһе бөтөрөлә, ҡала өлкә үҙәге статусынан яҙа.
1999 йылдың 8 апреленән һуң Аҡмола һәм һәм Төньяҡ Ҡаҙағстан өлкәләренең административ ҡоролошонда үҙгәрештәр үткәрелгәс, Күксәтау Аҡмола өлкә әһәмиәтендәге ҡалаға әүерелә, ә һуңынан өлкә үҙәге Астананан Күксәтауға күсерелә.

# Күксәтау
## Халыҡ һаны

Күксәтау — Төньяҡ Ҡаҙағстандағы ҡаҙаҡтар күпселекте тәшкил иткән берҙән-бер өлкә үҙәге.

# Күксәтау
## Халыҡ һаны
### Милли состав

| Милли состав, % | 1989 й., йәниҫәп | 1999, йәниҫәп | 2007 й., баһа | 2013, баһа | 2018, баһа |
| Ҡаҙаҡтар | 18,5 | 36,0 | 49,0 | 56,5 | 57,32 |
| Урыҫтар | 53,0 | 42,0 | 35,0 | 30,5 | 29,96 |
| Башҡалар | - | - | 16,0 | 13,0 | 12,72 |
Милли состав (ҡала администрацияһына буйһонған тораҡ пункттар халҡын ҡушып; 1 ғинуар, 2018 йыл):
* ҡаҙаҡтар — 91 602 кеше (57,32 %)
* урыҫтар — 47 884 кеше (29,96 %)
* украиндар — 4 762 кеше (2,98 %)
* татарҙар — 3 704 кеше (2,32 %)
* немецтар — 3 093 кеше (1,94 %)
* поляктар — 2 333 кеше (1,46 %)
* ингуштар — 1 710 кеше (1,07 %)
* белорустар — 1 358 кеше (0,85 %)
* корейҙар — 345 кеше (0,22 %)
* әзербайжандар — 321 кеше (0,20 %)
* әрмәндәр — 253 кеше (0,16 %)
* башҡорттар — 227 кеше (0,14 %)
* молдавандар — 133 кеше (0,08 %)
* мариҙар — 122 кеше (0,08 %)
* чечендар — 89 кеше (0,06 %)
* удмурттар — 56 кеше (0,04 %)
* мордвалар — 25 кеше (0,02 %)
* башҡалар — 1 790 кеше (1,12 %)
* Йәмғеһе — 159 807 кеше (100,00 %)

# Күксәтау
## Климаты

Күксәтау климаты ҡырҡа континенталь. Уртаса йыллыҡ температура 3 °C самаһы. Ҡыш һыуыҡ һәм ҡар әҙ яуа, йәй эҫе һәм ҡоро.
Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Абсолют максимум, °C | 4,8 | 6,2 | 23,1 | 31,3 | 35,5 | 40,4 | 41,7 | 41,2 | 36,2 | 25,3 | 19,2 | 6,6 | 41,7 |
| Уртаса максимум, °C | −6 | −5,6 | 1,2 | 10,8 | 19,3 | 23,5 | 26,7 | 23,7 | 17,9 | 10,2 | 0,3 | −5,1 | 8,6 |
| Уртаса температура, °C | −14 | −14,5 | −7 | 5,5 | 13,8 | 19,5 | 20,5 | 18,5 | 12,5 | 4,8 | −5,3 | −11,5 | 3,5 |
| Уртаса минимум, °C | −28,5 | −30 | −18,2 | −1,3 | 8,2 | 14,5 | 15,6 | 14,3 | 7,3 | −1,5 | −15,6 | −26,1 | −1,3 |
| Абсолют минимум, °C | −46,6 | −48,3 | −35,7 | −24,7 | −8,7 | −0,8 | 3,4 | −1,3 | −7,6 | −24,8 | −37,1 | −42,3 | −48,3 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 15 | 10 | 21 | 32 | 44 | 56 | 69 | 49 | 32 | 26 | 23 | 20 | 397 |
| Сығанаҡ: Күксәтауский гидрометеоцентр ||||||||||||||

# Күксәтау
## Транспорты

Ҡала эсендә тимер юл һәм автомобиль вокзалдары урынлашҡан. Ҡала ситендә Күксәтау аэропорты бар.

# Күксәтау
## Туғандаш ҡалалар

* Уокешо, Висконсин, США