yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Крашенинников Ипполит Михайлович

Ипполит Михайлович Крашенинников (19 сентябрь (2 октябрь) 1884 йыл — 27 октябрь 1947 йыл) — СССР ботанигы һәм фитогеографы.

# Крашенинников Ипполит Михайлович
## Биографияһы

Ипполит Михайлович Крашенинников 1884 йылдың 19 сентябрендә (2 октябрь) Силәбе сауҙагәре ғаиләһендә тыуа. Мәскәү ҡалаһының Реаль училищеһында уҡый, 1905 йылда Мәскәү юғары техник институтына уҡырға инә, әммә уҡыуын Мәскәү университеты физика-математика факультетының тәбиғи бүлегендә дауам итә һәм факультетты 1914 йылда тамамлай. Һуңынан 5 йыл дауамында Санкт-петербург Ботаника баҡсаһында эшләй. 1920 йылда Дон политехник институтында ассистент була. 1920—1921 Крашенинников Новочеркасск педагогия институтында уҡыта, аҙаҡ Мәскәүгә күсеп, Төп Ботаника институты хеҙмәткәре булып китә.
Ипполит Крашенинников Уралға бик күп фәнни экспедициялар ойоштороусы һәм ҡатнашыусы була. 1905 йылда ул Урал аръяғына Мәскәүҙең тәбиғи фәндәрҙе яратыусылар йәмғиәте тарафынан күлдәрҙе тикшерергә ебәрелә. Үҫемлектәрҙең Башҡортостан территорияһында таралыуын һәм характерын билдәләүсе дөйөм физик‑географик шарттарҙы өйрәнә, үҫемлектәрҙең зональ төрҙәрен тасуирлай, Көньяҡ Уралға, Урал аръяғына һәм Урал алдына ботаник‑географик районлаштырыу үткәрә. 1909 йылда Крашенинников Аргунь бассейнын тикшерә. 1928—1931 һәм 1934—1936 йылдарҙа ул Фәндәр академияһының Урал экспедицияһына етәкселек итә.
1934 йылдың көҙөндә Крашенинников биология фәндәре докторы дәрәжәһенә диссертация яҡлай, 1939 йылдың декабрендә профессор исеме ала.
Ипполит Михайлович Крашенинников 1947 йылдың 27 октябрендә Ленинградта вафат була.

# Крашенинников Ипполит Михайлович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (10.06.1945)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре.

# Крашенинников Ипполит Михайлович
## Хәтер

Мәскәү дәүләт университетының Ер ғилеме музейында (Төп бинаның 24-се ҡатында) И. М. Крашенинниковтың бюсы ҡуйылған.
Ҡайһы бер үҫемлектәрҙең төрө И. М. Крашенинников хөрмәтенә аталған:
* Hippolytia Poljakov, 1957
* Acanthophyllum krascheninnikovii Schischk., 1936
* Artemisia hippolyti Butkov, 1941
* Astragalus krascheninnikovii Kamelin, 1981
* Brachanthemum krascheninnikovii Rubtzov, 1949 [≡ Cancriniella krascheninnikovii (Rubtzov) Tzvelev, 1961 — Канкриниелла Крашенинникова]
* Carex krascheninnikovii Kom. ex V.I.Krecz., 1941
* Gypsophila krascheninnikovii Schischk., 1932
* Juno hippolyti Vved., 1941 [≡ Iris hippolyti (Vved.) Kamelin, 1981]
* Jurinea krascheninnikovii Iljin, 1924
* Lepidolopha krascheninnikovii Kovalevsk. & Safral., 1984
* Minuartia krascheninnikovii Schischk., 1937
* Oxytropis hippolyti Boriss., 1936 — Остролодочник Ипполита
* Plantago krascheninnikovii Ye.V.Serg., 1961 — Подорожник Крашенинникова
* Rubia krascheninnikovii Pojark., 1958
* Senecio krascheninnikovii Schischk., 1953
* Tanacetum krascheninnikovii Nevski, 1937 [≡ Tanacetopsis krascheninnikovii (Nevski) Kovalevsk., 1962]
* Vicoa krascheninnikovii Kamelin, 1976 [≡ Pentanema krascheninnikovii (Kamelin) Czerep., 1981]
# Сабирхужин Рөстәм Вил улы

Сабирхужин Рөстәм Вил улы (. 4 ғинуар 1978 йыл) — спортсы, Рәсәй һәм Ҡаҙағстан бишбәйге көрәшсеһе, Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2006), хәҙерге заман бишбәйгеһе буйынса Ҡаҙағстан республикаһы халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1998). Команда беренселегендә донъя чемпионы (2004, 2005), 3 тапҡыр команда һәм эстафетала Европа чемпионы (2004, 2005, 2008).

# Сабирхужин Рөстәм Вил улы
## Биографияһы

Рөстәм Вил улы Сабирхужин 1978 йылдың 4 ғинуарында Өфө ҡалаһында тыуған.
1986 йылда Өфө ҡалаһында күнекмәләр башлай. Уның 25 йыл дауамында тренеры В. М. Чудновский була. 2011 йылда Рәсәй йыйылма командаһына инә алмай, Астана ҡалаһына күсеп китә, Ҡаҙағстан йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай башлай.
Хәҙерге заман бишбәйгеһе буйынса бер нисә донъя һәм Европа чемпионаттары еңеүсеһе һәм призёры була.
2004 һәм 2012 йылдарҙағы Олимпия уйындарында ҡатнаша.
Лондондағы Олимпиада-2012 өсөн лицензия ала, Ҡаҙағстан йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай.
Олимпиадала 21-се урынды ала, 5564 мәрәй йыйып, фехтованиеға эләгә һәм еңеү яулай.
2012 йылда Өфөләге «Аҡбуҙат» ипподромында «Олимпия уты» эстафетаһында ҡатнаша.
2009 йылда Өфө дәүләт авиация техник университетын тамамлай.

# Сабирхужин Рөстәм Вил улы
## Олимпия уйындары

* Олимпия уйындарында 2004 йылда Афинала (Греция). Рөстәм Сабирхужин Моисеев Андрей менән бергә шәхси беренселеккә Рәсәй командаһы өсөн сығыш яһай.
| Урын | Спортсылар | Йәше | Атыу мәрәй/һөҙөмтә | Фехтование | Йөҙөү мәрәй/һөҙөмтә | Конкур | Кросс мәрәй/һөҙөмтә | Сумманың |
| Ун | Рөстәм Сабирхужин Рәсәй Федерацияһы | 26 йәш | 1156/185 | 888 | 1216/2.12,02 | 908 | 1084/9.39,60 | 5252 |
* 2012 йылдағы Олимпия уйындарында, Лондон (Бөйөк Британия). Рөстәм Сабирхужин Ҡаҙағстан командаһы өсөн сығыш яһай.
| Урын | Спортсылар | Йәше | фехтование | йөҙөү һөҙөмтәлә/мәрәй | конкур | Комбайн һөҙөмтәлә/мәрәй | Сумманың |
| Егерме бер | Рөстәм Сабирхужин Ҡаҙағстан | 34 йәш | 156 | 2.13,21/1204 | 1100 | 10.49,57/2404 | 5504 |

# Сабирхужин Рөстәм Вил улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Хәҙерге бишбәйге буйынса Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1998)
* Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2006)
* Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (2000)
* Европа (2007) һәм Рәсәй (1998, 2000) чемпионаттарының көмөш призёры
* Европа чемпионатының бронза призёры (2005)
* Команда зачётында донъя (2004—2005) һәм Европа (2000, 2007) чемпионы
* Европа чемпионаттарының көмөш (2005) һәм бронза (2004) призёры
* Эстафетала Европа чемпионы (2008)
* Донъя (2000, 2003, 2005) һәм Европа (2005) чемпионаттарының көмөш призёры
* Үҫмер спортсылар араһында Европа (2 тапҡыр, 1998; 1999) һәм Рәсәй (2 тапҡыр, 1998) чемпионы

# Сабирхужин Рөстәм Вил улы
## Шәхси тормошо

Өйләнгән. Ике ул үҫтерә.
# Даюахка-Дзиу-Ахк

Даюахка-Дзиу-Ахк — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Элистанжи йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Даюахка-Дзиу-Ахк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы , Аргун йылғаһы ҡойған урындан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001312108200006371
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200637
* Бассейн коды — 07.02.00.013
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Комсомол скверы (Дондағы Ростов)

Комсомол скверы — Рәсәйҙең Дондағы Ростов ҡалаһы Октябрь районында урынлашҡан йәшел массив.

# Комсомол скверы (Дондағы Ростов)
## Тасуирлама

Комсомол скверы территорияһын көнбайыш һәм көнсығыш секторҙарға бүлергә мөмкин. 2013 йыл дауамында скверҙың көнбайыш өлөшөндә ремонт эштәре алып барылды. План буйынса кәрәк урындарында тротуар плиткалары тергеҙеү буйынса эш алып барыу, эскәмйәләр ремонтлау һәм зыян күргән элементтарҙы тергеҙеү ҡаралған. Шулай уҡ «Кораблик» балалар уйын комплексы элементтарын алмаштырыу планлаштырылған.
2012 йылда Комсомол скверындағы фонтан МКИ «Дондағы Ростов ҡалаһының урман хужалығы һәм ҡаланы төҙөкләндереү идаралығы» балансына тапшырылған. 2013 йылда скверҙы тергеҙеү эшмәкәрлеге август аҙағына тиклем тамамланырға тейеш була. Комсомол скверының көнсығыш өлөшөнә йүкә, саған һәм башҡа ағас үсентеләре ултыртыу планлаштырылған. Сквер территорияһында урынлашҡан автосалон биналарын балалар үҙәге биләй. 2013 йыл дауамында скверҙың көнсығыш өлөшөндә газон тергеҙелергә тейеш була.
2015 йылда Дондағы Ростовтың Комсомол скверында бушлай Wi-Fi зонаһы барлыҡҡа килә.
2017 йылда дөйөм ҡала өмәһендә Комсомол скверында ағас ултыртыу ойоштороласаҡ.

# Комсомол скверы (Дондағы Ростов)
## Иҫкәрмә

* ↑ В городской Думе состоялось заседание постоянной комиссии по жилищно-коммунальному хозяйству, благоустройству и экологии 2017 йыл 11 апрель архивланған.
* ↑ В Ростове-на-дону появятся новые бесплатные зоны Wi-Fi
* ↑ Сделаем наш город чище! 2017 йыл 11 апрель архивланған.
# Янгота (Нгарка-Пыря-Яха ҡушылдығы)

Янгота — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нгарка-Пыря-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Янгота (Нгарка-Пыря-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300052112
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305211
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Туғыҙмөйөш

Туғыҙмөйөш — күпмөйөш менән туғыҙ мөйөштә. Шулай уҡ һәр туғыҙмөйөш предметты атап, бындай формаһы бар.

# Туғыҙмөйөш
## Туғыҙмөйөш самопересечение башҡа майҙан

Туғыҙмөйөш майҙанда башҡа самопересечение, координаталары түбәһе, буйынса билдәләнгән дөйөм өсөн күпмөйөш формула.

# Туғыҙмөйөш
## Ҡабарынҡы туғыҙмөйөш

Ҡабарынҡы туғыҙмөйөш тип аталған девятиугольник, уларҙың барыһы уның нөктә буйынса теләһә ниндәй алыҫлыҡта ятҡан бер яҡтан тура, уның аша үткән ике күрше түбәһе.
1260 эске туғыҙмөйөш ҡабарынҡы мөйөш суммаһы тигеҙ°.
    $\sum _{i=1}^{9}{\alpha _{i}=}(9-2)\cdot 180^{\circ }=7\cdot 180^{\circ }=1260^{\circ }$

# Туғыҙмөйөш
## Дөрөҫ туғыҙмөйөш

Туғыҙмөйөш дөрөҫ атаған, бөтә яҡтан тигеҙ булған, тигеҙ мөйөш ә бөтә эске 140°.

# Туғыҙмөйөш
## Туғыҙмөйөш. поп-мәҙәниәтенә

Туғыҙмөйөш, термин булараҡ, ҡайһы берҙәрен телгә алына культура. Мәҫәлән, америка төркөмөндә They Giants Might Be йырҙарын үҙ репертуарына бар «Туғыҙмөйөш» (ингл. Nonagon) инә. балалар альбомы «123s Here the Come» (2008 й.)
Шулай уҡ, билдәле рок-төркөмөнә Slipknot бер өлөшөн үҙенә ҡушҡан. өс сифатында ҡулланған логотип өсмөйөшов йондоҙло туғыҙмөйөш, тмгән, билдәле булыуынса, күпмөйөштәр булып тора, һәм улар бөтә яҡтан мөйөштәренең тигеҙ, ә түбәһенең түбәһе туғыҙмөйөш дөрөҫ тап килә.

# Туғыҙмөйөш
## Линейка ярҙамында схемалар төҙөү һәм дөрөҫ циркуль менән туғыҙмөйөш

Дөрөҫ туғыҙмөйөш ярашлы, теоремаһы Гаусс — Ванцель, күпмөйөштәр ҡарап, уларҙың циркуль, линейка ярҙамында төҙөлгән..
# Лёбниц (Саксония)

Лёбниц (Саксония) (нем. Löbnitz ) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2157 кеше йәшәй. Майҙаны — 37,2 км². Диңгеҙ кимәленән 86 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4509 һәм автомобиль коды DZ.
# Камалов Абдулхай Йәноҙаҡ улы

Камалов Абдулхай Йәноҙаҡ улы (15 ғинуар 1926 йыл — 23 июль 1999 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, «ll дәрәжә Ватан һуғышы», «lll дәрәжә Дан» ордендары, «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн», «Батырлыҡ өсөн», «Кёнигсбергты алған өсөн», «Германияны еңгән өсөн» миҙалдары кавалеры.

# Камалов Абдулхай Йәноҙаҡ улы
## Биографияһы

Абдулхай Йәноҙаҡ улы Камалов Әбйәлил районы Һәйетҡол ауылында 1926 йылдың 15 ғинуарында тыуған. Балалыҡ йылдары Мишәр ауылында үтә. 1943 йылда 17 йәшендә генә һуғышҡа алына һәм Берлинғаса барып етә.
Камалов Абдулхай Йәноҙаҡ улы һуғыштан һуң колхозда шофер, оҙаҡ йылдар гараж мөдире булып эшләп, хаҡлы ялға сыға. 1999 йылдың 23 июлендә ҡаты ауырыуҙан мәрхүм була.

# Камалов Абдулхай Йәноҙаҡ улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* ll дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* lll дәрәжә Дан ордены
* «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы
* «Кёнигсбергты алған өсөн» миҙалы
# Иҡсанов Фәтих Хәйрулла улы

Иҡсанов Фәтих Хәйрулла улы (1 сентябрь 1935 йыл — 19 октябрь 1992 йыл) БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1986). Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы (1969).

# Иҡсанов Фәтих Хәйрулла улы
## Биографияһы

Иҡсанов Фәтих Хәйрулла улы 1935 йылдың 1 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Архангел районы Тирәкле ауылында тыуған. Бала саҡтан халыҡ музыкаһы ярата, бейей, күп кенә инструменттарҙа уйнарға өйрәнә, үҙешмәкәр сәнғәттә әүҙем ҡатнаша. Халыҡ таланттарының район һәм республика смотҙарында еңеүсе була. Етенсе класты тамамлағас, Фәтих ҡасып тиерлек Өфөләге һөнәрселек училищеһына, йәғни ФЗО-ға, уҡырға китә. Артабан Фәтих армия хеҙмәтенә саҡырыла, Тымыҡ океан флотында кок булып хеҙмәт итә. Ял сәғәттәрендә «Матрос» бейеүен башҡарып, иптәштәренең күңелен күтәрер була. Ҡайтҡас, белем алырға кәрәклеген аңлап, Өфө сәнғәт техникумының театр бүлегенә уҡырға инә. Уны 1964 йылда тамамлай (Ғабдулла Ғиләжев курсы). Училищены уңышлы тәмамлағандан һуң, 1964 йылда Фатих Хәйрулла улы Башҡорт академия театры артисы булып эшләй башлай. 1972 йылдан Башҡорт дәүләт филармонияһы режиссеры булып эшләй. 1973 йылда Мәскәүҙә Театр сәнғәте институтын (ГИТИС) тамамлай (И. Г. Шароев курсы). «Ҡаҙ өмәһе», «Яҙғы моңдар», «Көҙгө моңдар», «Йәш тауыштар» театрлаштырылған байрамдары һәм концерттары, мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәренең ижади кисәләре, 50‑нән ашыу интермедия, шулай уҡ башҡорт телевидениеһында юмористик тапшырыуҙар сценарийҙары авторы һәм режиссёры. Республика тальян байрамының (Өфө, 1985—87) инициаторы һәм ойоштороусыһы, «Йәдкәр» фольклор ансамблен ойоштороусыларҙың береһе. Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһында (1955), Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивалендә (1985; икеһе лә — Мәскәү) ҡатнаша. 1985 йылда оҫта тальянсыларҙы бер майҙанға туплай һәм Республикала беренсе тапҡыр «Тальян байрамы» тип аталған байрам ойоштора. Уның ошо башланғысын билдәле Заволокин да килеп ҡарап китә һәм артабан Рәсәй буйынса «Уйна, гармун!» тигән тапшырыу киң билдәлелек ала.
Иҡсанов Фәтих Хәйрулла улы 1992 йылдың 19 октябрендә Өфөлә вафат була, тыуған ауылында — Архангел районының Тирәкле ауылында ерләнә.

# Иҡсанов Фәтих Хәйрулла улы
## Хәтер

* 2004 йылда Иҡсанов исемендәге призға «Моңға бай гармун байрамы» республика гармун байрамы ойошторола.
* Өфөлә Иҡсанов йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.
* Тыуған ауылында урамға Иҡсанов исеме бирелгән.

# Иҡсанов Фәтих Хәйрулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1986).
# Паньшиха (йылға)

Паньшиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/3409/40 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Паньшиха (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200001311
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200131
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бехштедтштрас

Бехштедтштрас (нем. Bechstedtstraß) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 258 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,73 км². Диңгеҙ кимәленән 335 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99428 һәм автомобиль коды — AP.
# Ла-Серена (Чили)

Ла-Серена (исп. La Serena) — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның һәм Кокимбо өлкәһенең административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Эльки провинцияһына ҡарай. Ҡала аша Панамерикан таш юлы һәм тимер юл үтә.
Коммунаның майҙаны — 1893 км². Халыҡ һаны — 177607 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 98,24 кеше/км². 1544-се йылда испан конкистадоры Педро де Вальдивия ҡалаға нигеҙ һала.

# Ла-Серена (Чили)
## Географик урыны

Чилиҙың баш ҡалаһынан (Сантьяго) 425 саҡрым төньяҡта, Эльки йылғаһының Тымыҡ океанға ҡойған ерендә урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Ла-Игуэра коммунаһы
* көнсығышта — Викунья коммунаһы
* көньяҡта — Андакольо коммунаһы
* көньяҡ-көнбайышта — Кокимбо коммунаһы
* көнбайышта — Тымыҡ океан

# Ла-Серена (Чили)
## Административ бүленеш

Коммуна 17 райондан тора:
| № | Район | Майҙаны км² | Халыҡ һаны кеше (2002) | Ҡала халҡы кеше | Ауыл халҡы кеше | Халыҡ тығыҙлығы кеше/км² |
| 1 | Интенденсия | 1,2 | 2611 | 2611 | 0 | 2175,83 |
| 2 | Меркадо | 7,5 | 19214 | 19119 | 95 | 2561,87 |
| 3 | Франсиско-де-Агирре | 3,2 | 2769 | 2769 | 0 | 865,31 |
| 4 | Лас-Вегас | 9,9 | 8429 | 8429 | 0 | 851,41 |
| 5 | Ла-Пампа | 12,8 | 25225 | 24627 | 598 | 1970,70 |
| 6 | Ла-Флорида | 46,5 | 7973 | 6222 | 1751 | 171,46 |
| 7 | Альгорробито | 71,9 | 1138 | 0 | 1138 | 15,83 |
| 8 | Порвенир | 138,4 | 1893 | 0 | 1893 | 13,68 |
| 9 | Лас-Рохас | 90,2 | 2211 | 0 | 2211 | 24,51 |
| 10 | Ромеро | 190,3 | 1928 | 0 | 1928 | 10,13 |
| 11 | Кондориако | 345,1 | 100 | 0 | 100 | 0,29 |
| 12 | Альмиранте-Латорре | 328,5 | 129 | 0 | 129 | 0,39 |
| 13 | Ислон | 233,8 | 1692 | 0 | 1692 | 7,24 |
| 14 | Ла-Компаниа | 391,8 | 15354 | 14766 | 588 | 39,19 |
| 15 | Универсидад | 5,6 | 15060 | 14850 | 210 | 2689,29 |
| 16 | Ла-Компаниа-Альта | 8,1 | 32131 | 32131 | 0 | 3966,79 |
| 17 | Эль-Оливар | 8 | 22005 | 22005 | 0 | 2750,62 |

# Ла-Серена (Чили)
## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)

| № | Торама | Категория | Халыҡ һаны кеше(2002) | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Майҙаны км² |
| 1 | Ла-Серена | ҡала | 147815 | 71179 | 76636 | 65,59 |
| 2 | Альтовальсоль | ауыл | 1169 | 594 | 575 | |
| 3 | Ислон | ауыл | 933 | 453 | 480 | |
| 4 | Кокимбито | ауыл | 892 | 456 | 436 | |
| 5 | Альгароббито | ауыл | 871 | 432 | 439 | |
| 6 | Эль-Милагро | ауыл | 837 | 398 | 439 | |
| 7 | Серес | ауыл | 755 | 387 | 368 | |
| 8 | Ламберт | ауыл | 707 | 386 | 321 | |
| 9 | Лас-Рохас | ауыл | 587 | 283 | 304 | |
| 10 | Кебрада-де-Талька | ауыл | 490 | 244 | 246 | |
| 11 | Эль-Ромеро | ауыл | 486 | 250 | 236 | |
| 12 | Эль-Росарио | ауыл | 461 | 213 | 248 | |
| 13 | Бельявиста | ауыл | 418 | 215 | 203 | |
| 14 | Гуачалалуме | ауыл | 338 | 166 | 172 | |
| 15 | Габриэла-Мистраль | ауыл | 327 | 161 | 166 | |
# Шөңгәккүл (күл)

Шөңгәккүл (шөңгәк — кибеп барған һүҙенән алынған) — Башҡортостан Республикаһының Шишмә районындағы күл, Шөңгәккүл тимер юлы станцияһынан төньяҡ — көнсығышҡа 2 км алыҫлыҡта «Шөңгәккүл» ҡурсаулығы биләмәһендә урынлашҡан.
Дим (Күгиҙел) йылғаһы бассейнына ҡарай, атмосфера яуым-төшөмө иҫәбенә туйына.
Һаҙланыу һөҙөмтәһендә 4 айырым өлөшкә бүленгән.
Аҡмай торған күл, ярҙары һаҙланған һәм үлән баҫҡан, күл тирәһендә асыҡ дала киңлектәре — быларҙың барыһы ла кеше өсөн уңайһыҙлыҡтар тыуҙыра һәм, киреһенсә, ҡоштарға оялау өсөн, мәҫәлән, ала ҡаҙ, аҡбаш сыпҡай, ҡыҙыл боғаҡлы казарка, бәләкәй ҡушы (луток), ҡара боғаҡлы гагара, ҡара муйынлы сыпҡай, күл буғаһы, ҡауылдаҡ селән, аҡ маңлайлы ҡаҙ, сумғалаҡ, бөҙрә пеликан бик яйлы шарттар булдыра, күлдең үҙендә алтын һәм көмөш табан балыҡ йәшәй.
1965 йылдан комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы исемлегенә инә, һаҡлау зонаһы майҙаны — 240,0 га.
Күлдең һаҡлау объекттары булып күл экосистемалары тора, мәҫәлән:
* Шулай уҡ һаҡлауға мохтаж булған һыу тирәһе һәм йөҙгөс ҡоштар стацияһы (мәҫәлән, быҫылдаҡ аҡҡош);
* Ялан сәхләбе (ятрышник шлемоносный) һәм һаҙ баҙыҡайы үҫкән ғәҙәти еүеш һәм һаҙланған һыу баҫар туғайҙар.
Махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәһенең тәғәйенлеше:
* Бөтә тәбиғәт комплексын һаҡлау;
* Хайуандар һәм үҫемлектәрҙең ерлек һәм һирәк төрҙәрен, яр буйы- һыу һәм һыу-һаҙлы үҫемлек донъяһының эталон төрҙәрен һаҡлап ҡалыу.
Тәбиғәт ҡомартҡыһы биләмәһендә тәбиғәт комплексының үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып һунар итеү, балыҡ тотоу (ҡыштан башҡа), ҡамыш һәм торф сығарыу, хужалыҡ хәжәтенә (шул иҫәптән мелиорацияға) һыу алыу, пестицидтарҙы зонала ҡулланыу, ҡыуаҡлыҡты ҡырҡыу тыйыла.
# Троссин

Троссин (нем. Trossin) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1352 кеше йәшәй. Майҙаны — 79,59 км². Диңгеҙ кимәленән 102 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4880 һәм автомобиль коды TO.
# Колихо

Колихо — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Агуй йылғаһының һул ярына тамағынан 6,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Колихо
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Пшада йылғаһының көнбайыш сигенән Дедаркай йылғаһының көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000212109100000371
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100037
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шәйхисламов Хәләф Шакир улы

Шәйхисламов Хәләф Шакир улы (рус. Шайхисламов Халяф Шакирович) (1912 – 28.5.1958) — 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты.

# Шәйхисламов Хәләф Шакир улы
## Биографияһы

1912 йылда хәҙерге Башҡортостандың Баймаҡ районы Семеновка ауылында тыуған. 1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башланғас Баймаҡ районы военкоматы хәрби хеҙмәткә саҡыра. 275 кавалерия полкында генерал-майор Кусимовтың Т. Т. атын ҡараусы булып хеҙмәт итә.
«Комендантура бүлегенең командиры, өлкән сержант Хәләф Шәйхисламов төнөн үҙенең полкы яулап алған Выхвостово ауылын тикшереп йөрөгәндә, полк урынлашҡан йорт эргәһендәге һарайҙа ҡул пулемәты һәм автомат менән ҡоралланған гитлерселәр группаһына тап килә. Хәләф 3 немец һалдатын юҡ итә, бер офицер һәм ике дошман һалдатын пленға ала. Днепр йылғаһын форсировать иткәндә, ул туҡтамаҫ дошман уты аҫтында, санитар повозкалар булмаһа ла, бер үҙе кисеү аша 30 яралы полкташ иптәштәрен һәм 9 ҡаты яраланған офицерҙы кисеү аша эвакуациялай. Шул уҡ ваҡытта Хәләф Шәйхисламов ябай ғына һал ҡорамалары ярҙамында штаб повозкаларын һәм ат ҡараусыларын Днепр аша үткәрә», - тип тасүирлау уның тураһында 1943 йылдың 15 октябрендә 58—се гвардия атлы полкы командиры, гвардия подполковнигы Таһир Күсимов.
Һуғыштан иҫән-һау әйләнеп ҡайта. 1946 йылдан Баймаҡ районы Түбә руднигында эшләй, 1956 йылдан Күгиҙел ауылында ферма управляющие булып эшләй.
Шәйхисламов Хәләф Шакир улы 1958 йылдың 28 майында вафат була.

# Шәйхисламов Хәләф Шакир улы
## Наградалары

* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1943)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы (1945)
# Кулькова Нилия Петровна

Кулькова Нилия Петровна (1 декабрь 1935 йыл — ) — СССР еңел атлеты, барьер йүгереүе буйынса махсуслашҡан. Еңел атлетика буйынса СССР йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай. 1950—1960 йылдарҙа Бөтә Союз беренселеге әһәмиәтендәге еңеүсе һәм призёр, Мельбурндағы Йәйге олимпия уйындарында ҡатнаша. Ленинград ҡалаһы һәм «Динамо» физкультура-спорт йәмғиәте исеменән сығыш яһай. СССР-ҙың спорт мастеры.

# Кулькова Нилия Петровна
## Биографияһы

Нилия Петровна Кулькова (ҡыҙ фамилияһы Беседина) 1935 йылдың 1 декабрендә Белгород өлкәһендә тыуған. Ленинградта еңел атлетика менән шөғөлләнә, «Динамо» бөтә Союз физкультура-спорт йәмғиәте өсөн сығыш яһай.
Тәүге тапҡыр 1956 йылғы миҙгелдә Бөтә Союз кимәлендә үҙен таныта. Ул саҡта Мәскәүҙә СССР халыҡтарының Беренсе йәйге спартакиадаһы сиктәрендә ил чемпионатында бишбәйге программаһында бронза миҙал яулай. Уңышлы сығыштар теҙмәһе ярҙамында Мельбурнда Йәйге Олимпия уйындарында Советтар Союзы данын яҡлау хоҡуғына эйә була — бында ҡаршылыҡтар менән 80 метрға йүгереүҙә алдан уҙғарылған квалификация этабын артабан үтә алмай.
1961 йылда Тбилисиҙа СССР еңел атлетика чемпионатында Кулькова фамилияһы аҫтында 80 метрлыҡ барьерлы йүгереүҙә һәм 4 × 200 метр эстафетала көмөш миҙал яулай.
1962 йылда Мәскәүҙә СССР еңел атлетика чемпионатында 80 һәм 100 метрға барьерлы йүгереүҙә көмөш призёр була.
1963 йылда Мәскәүҙә СССР — Америка Ҡушма Штаттары йыйылма командаларының матч осрашыуында ҡаршылыҡлы йүгереүҙә еңеп сыға, шулай уҡ Мәскәүҙә СССР халыҡтарының III йәйге спартакиадаһында — ҡаршылыҡтар менән 80 һәм 100 метрға йүгереүҙә еңеү яулай.
1966 йылда Днепропетровскиҙа СССР чемпионатында хеҙмәт ҡаҙаныштары исемлегенә 80 һәм 100 метрға барьер йүгереүҙәяуланған бронза миҙалдары өҫтәлде.
П. Ф. Лесгафт исемендәге дәүләт физик культура институтын тамамлаған. СССР-ҙың спорт мастеры.