yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Исламғолов Илдар Ғәли улы

Исламғолов Илдар Ғәли (2 ғинуар 1969 йыл, Өфө) — СССР һәм Рәсәй театр һәм кино режиссёры, сценарист һәм продюсер.

# Исламғолов Илдар Ғәли улы
## Биографияһы

Исламғолов Илдар Ғәли улы 1969 йылдың 2 ғинуарында Өфө ҡалаһында тыуа.
14 йәшендә театр студияһына килә һәм яҡтыртыусынан башлап тауыш режиссёры ла була, спектаклдәргә музыка ла һайлай. Театр студияһында 10 йыл эшләп, ул тиҫтәнән ашыу роль тыуҙыра, Олег Кошевойҙы ла уйнай. Хәрби хеҙмәттән ҡайтҡас, Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡырға инә.
1995 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтының (режиссёрлыҡ факультеты, Р. В. Исрафилов курсы) драма режиссураһы бүлеген тамамлай.
1997 йылда уйын фильмы режиссёры һөнәре буйынса ВГИК (Б. Б. Мансуров һәм В. З. Довгань курсы) тамамлай.
1997—1998 йылдарҙа — «Слово» продюсер компанияһында, 2000—2013 йылдарҙа «Йәйғор» киностудияһында эшләй.
2007 йылда — «Первый канал (Россия)» компанияһында.
2014 йылдан — «Глория пикчерс» кинокомпанияһы»нда режиссёр.

# Исламғолов Илдар Ғәли улы
## Театрҙа режиссёрлыҡ эше

* О. Уайльда пьесаһы буйынса Өфө йәш тамашасы театрында «Саломея» (диплом эше).
* А. Камю пьесаһы буйынса Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында «Недоразумения».

# Исламғолов Илдар Ғәли улы
## Фильмографияһы
### Режиссер

* 1996 — «Две далёкие-близкие зимы»
* 2001 — «Условный рефлекс»
* 2003 — «18 лун»
* 2004 — «Шутка ангела»
* 2005 — «Коси и забивай»
* 2008 — Принцесса цирка (телесериал)
* 2011 — «Любовь из прошлого»

# Исламғолов Илдар Ғәли улы
## Фильмографияһы
### Сценарист

* 2001 — «Условный рефлекс»
* 2003 — «18 лун»
* 2005 — «Коси и забивай»

# Исламғолов Илдар Ғәли улы
## Фильмографияһы
### Продюсеры

* 2001 — «Условный рефлекс»
* 2003 — «18 лун»
* 2004 — «Шутка ангела»
* 2005 — «Коси и забивай»
# Ҡоро күпер

Ҡоро күпер (груз.მშრალი ხიდი) — Тбилисиҙа Кураның элекке тармағы өҫтөндәге күпер, хәҙер күмелгән һәм Звадиа Гамсахурдиа урамының өлөшө булып тора. Сааррбрюкен күпере менән бергә Кура һәм Мтацминда районынан Чугурети районына йәнәш урынлашҡан урамдар аша күпер юл үткәргесенең өлөшө булып тора.
Күпер менән йәнәш баҙар урынлашҡан. . Тбилисиҙың иҫтәлекле урыны.

# Ҡоро күпер
## Исеме

Башта күпер Бәләкәй Михайлов күпере тип атала (сөнки Ҙур Михайлов күперенең дауамы була) йәки Воронцов күпере (Кавказ наместнигы М С. Воронцов исеме менән). XX быуат башында Николаев исемен йөрөтә . Совет осоронда Карл Маркстың Бәләкәй күпере тип атала. 1933 йылда күпер аҫтындағы йылға юлы киптерелә һәм элекке үҙән буйлап урам һалына, шунан һуң күперҙе Ҡоро күпер тип йөрөтә башлайҙар.

# Ҡоро күпер
## Тарихы

1848—1851 йылдарҙа итальян архитекторы Дж. Скудьери проекты буйынса төҙөлә. Бәләкәй күпер «Мадатов утрауына» алып бара (утрау — кенәз Орбелианиҙың шәхси милеге була, XIX быуатта был утрауҙы кенәз, рус армияһы генералы, 1812 йыл һуғышы һәм Кавказдағы һуғышы геройы Валериан Григорьевич Мадатов һатып ала, шул ваҡыттан башлап Тбилиси халҡы уны «Мадатов утрауы», ә Бәләкәй күперҙе — «Мадатов күпере» тип йөрөтә). Ошо күперҙең дауамы булып Кура аша «Ҙур Михайлов күпере» тора. 1883 йылдың 25 февралендә күпер аша ҡалала беренсе конка маршруты үтә.
1933 йылда күпер аҫтындағы һыу юлы киптерелә һәм элекке йырҙа буйынса урам һалына. 1962 йылда инженер Г. Карцивадзе һәм архитекторҙар Ш.Д. Кавлашвили, В.К. Куртишвили һәм Г.В. Мелкадзе проекты буйынса күпергә капиталь ремонт яһала. 1980 йылдар аҙағында — 1990-йылдар башында күпер янында баҙар барлыҡҡа килә.

# Ҡоро күпер
## Конструкцияһы

Күпер бер тороҡло аркалы. Тороғо 32-метрлы ҡумталы көмбәҙ менән ҡапланған. Күпер яҫы грузин кирбесенән төҙөлгән, аркалары таш менән көпләнгән. Күпер автотранспорт һәм йәйәүлеләр өсөн тәғәйенләнгән. Яндауыр кәртәләр металдан, терәктәрендә таш парапет менән тамамлана. .
# Пырмаз

Пырмаз — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Инзовка йылғаһының уң ярына тамағынан 2,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пырмаз
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000016546
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001654
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Литвала президент һайлау (2019)

Литвала президент һайлау 2019 йылдың 12 майында (1 тур) һәм 26 майында үткәрелә/ 1-се тур менән бер ваҡытта икеләтә гражданлыҡ тураһында һәм парламент (Сейм) депутаттарының һанын ҡыҫҡартыу буйынса референдум үтә. Кәрәге булһа, 2-се тур Европарламентҡа һайлау менән бер үк ваҡытта үтәсәк.

# Литвала президент һайлау (2019)
## Кандидаттар

Һайлауҙа 13 кандидат ҡатнаша.
* Андрюкайтис Витянис Повилас, Еврокомиссар (СДПЛ)
* Пятрас Ауштрявичюс Европарламент (СЛЛ) ағзаһы
* Альфонсас Буте
* Петрас Гражули, Сейм ағзаһы
* Гитанас Науседа
* Валентинас Мазуронис, Европарламент ағзаһы
* Миндаугас Пуйдокас, Сейм ағзаһы
* Наглис Путейкис, Сейм ағзаһы (ЛПЦ)
* Саулюс Сквернялис, Литва премьер-министры
* Вальдемар Томашевский, Европарламент(ИАПЛ-СХС) ағзаһы
* Ингрида Шимоните, Сейм ағзаһы
* Арвидас Юозайтис
* Казимерас Юрайтис
Пятрас Ауштрявичюс, Буте Альфонсас, Петрас Гражулис һәм Казимерас Юрайтис теркәлеү өсөн тейешле 20 000 ҡултамға йыя алманы һәм кандидаттар исемлегенән төшөп ҡалды. Дәғүселәр араһында Сейм ағзаһы Аушра Малдейкене ла була, әммә ул көрәштән баш тарта һәм теркәлеү өсөн документтарын тапшырмай.

# Литвала президент һайлау (2019)
## Һөҙөмтәләр

| Кандидат | Партия | 1-се тур | 1-се тур | 2-се тур | 2-се тур |
| Кандидат | Партия | Тауыштар | % | Тауыштар | % |
| Ингрида Шимоните | партияһыҙ | 440 202 | 31,15 | | |
| Гитанас Науседа | партияһыҙ | 437 342 | 30,95 | | |
| Саулюс Сквернялис | партияһыҙ | 278 344 | 19,70 | | |
| Витянис Повилас Андрюкайтис | СДПЛ | 67 673 | 4,79 | | |
| Арвидас Юозайтис | партияһыҙ | 66 319 | 4,69 | | |
| Вальдемар Томашевский | ИАПЛ-СХС | 56 389 | 3,99 | | |
| Миндаугас Пуйдокас | партияһыҙ | 36 469 | 2,58 | | |
| Наглис Путейкис | ЛПЦ | 11 178 | 0,79 | | |
| Валентинас Мазуронис | партияһыҙ | 9148 | 0,65 | | |
| Ғәмәлләштерелмәгән/буш бюллетендәр | Ғәмәлләштерелмәгән/буш бюллетендәр | 9 884 | 0,70 | | |
| Барыһы | Барыһы | 1 412 948 | 100 | | |
| Теркәлгән һайлаусылар/Килеү | Теркәлгән һайлаусылар/Килеү | 2 483 678 | 56,89 | | |
| Источник: VRK ||||||
# Мәрйен рифтары

Мәрйен рифтары, коралл рифтары — һыуҙан эзбизты эшкәртеп алырға һәләтле мәрйен (коралл) полиптары һәм башҡа төр һыу үҫентеләре колониялары барлыҡҡа килтергән эзбиз геологик структуралар. Тропик диңгеҙҙәрҙең һай урындарында барлыҡҡа килә. Коралл рифтарының донъяла дөйөм майҙаны 27 млн км². Башлыса Тымыҡ һәм Һинд океандары бассейндары диңгеҙҙәрендә урынлашҡандар. Мәрйен ртфтарының өстән бере юҡҡа сығарылған да инде. Бындай үҫеш дауам итһә 2030 йылға тиклем бер нисә риф бөтәсәк.
Мәрйен рифтарының төҫөн юғалтыуы киң таралған һәм аҙ өйрәнелгән мәсьәлә булып тора. Зыянланған мәрйенде сағыу төҫ биреүсе зооксантелдар(симбиотик һыу үҫентеләре) ташлап китә. Нәтижәлә мәрйендә аҡһыл шағыр таптар барлыҡҡа килә. Был урындар һыу үҫентеләренән бөтөнләй мәхрүм түгел. Ҡайһы бер осраҡта кире яңыртыу йәки яңы төр зооксантелл барлыҡҡа килеүе мөмкин. Төҫһөҙләнгән колониялар башҡа үҫмәй һәм тулҡын эшмәкәрлегендә еңел генә емерелә икәне билдәле.

# Мәрйен рифтары
## Формалашыу шарттары

* Температура
Мәрйен рифтарының төп массаһы һауа температураһы иң һалҡын айҙа 18 °C-тан түбән төшмәгән зонала урынлашҡан. Температураның 16 °C түбән төшөүө кораллдарҙың күплә үлеүенә килтерә.
* Тәрәнлек
Мәрйен рифтары үҫеү өсөн оптималь тәрәлек 10—20 метр.
* Һыу тоҙлолоғо

# Мәрйен рифтары
## Классификация

* ҡаймалы рифтар
* барьер рифтары
* атоллдар
* лагуна эсендәге рифтар

# Мәрйен рифтары
## Кеше өсөн әһәмиәте

Мәрйен рифтарында көн иткән ҡайһы бер төйәкләнеүселәр кешеләрҙе ҡиммәтле дарыу менән тәьмин итә. Мәҫәлән, асцидий төнәтмәһе вирус инфекцияларына ҡаршы көрәштә ҡулланыла, полипты ҡояштан һаҡлай торған матдәнән тире яманшешен дауалай торған дарыу эшләйҙәр.
Ҡыҙыл диңгеҙ, Кариб диңгеҙе бассейны һәм Австралияның төньяҡ-көнсығыш ярыбуйындағы мәрйен рифтары көптән туристар өсөн мәккәгә, ә урындағы халыҡ өсөн аҡса эшләү сығанағына әйләнде.
# Сорт

Сорт ( франц. sorte) — ботаник таксондарҙың түбәнерәк төрөнән селекция юлы менән алынған культуралы үҫемлектәр төркөмө, ул башҡа төркөмдәрҙә файҙаһы йәки декоратив йәһәттән шул уҡ төрҙәрҙән сифаттары айырылып торған үҫемлектәр.

# Сорт
## Дөйөм мәғлүмәт

Үҫемлектәрҙең яңы сорттарын һаҡлау буйынса халыҡ-ара союз (УПОВ) билдәләмәһенә ярашлы (рус. Международный союз по охране новых сортов растений (УПОВ)) үҫемлек сорты бер төрҙән артыҡ була алмай.

# Сорт
## Контролдәге исемлектәр һәм сорттар реестрҙары

Сорттар номенклатураһы һәм теркәү буйынса Башҡарма комитет комиссияһы ISHS бөтә халыҡ-ара теркәү органдарының (International Cultivar Registration Authorities — ICRA) тәғәйенләнеүе һәм эше өсөн буйынса яуаплы.
ICRA системаһын ирекле, дәүләт ҡарамағында түгел һәм хоҡуҡи яҡтан бер ниндәй ҙә яҡлау тәьмин итмәй. ICRA системаһы, асылда — ара культуралы үҫемлектәр номенклатураһын үҙконтролдә тормошҡа ашырырға тырышыу.
* Список ICRA
* Поиск ICRA по роду
# Пут-Ю

Пут-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сопча-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 102 км.

# Пут-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090097
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009009
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Милош Форман

Ми́лош Фо́рман (18 февраль 1932 йыл — 13 апрель 2018 йыл; чех Miloš Forman; ысын исеме: Ян Томаш Форман, чех Jan Tomáš Forman) — Чехия һәм Америка кинорежиссёры һәм сценарисы.
Ике тапҡыр «Оскар» премияһы лауреаты, шул иҫәптән иң яҡшы режиссёр номинацияһында. Билдәле картиналар ҡуйыусы: «Кәкүк ояһы өҫтөнән осҡанда», «Амадей», «Вальмон» һәм башҡалар.

# Милош Форман
## Биография

Чехословакияның Часлав ҡалаһында тыуған. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында тыйылған әҙәбиәт таратҡан өсөн, милләтселәр Формандың атаһын ҡулға алалар, ул Бухенвальд концлагеренда үлтерелә. Әсәһе Освенцимда фажиғәле вафат була. «Разворот» исемле (Turnaround) автобиографик китабында Форман үҙенең биологик атаһы йәһүд архитекторы Отто Кон (1887—1965) булыуы тураһында яҙа. 1940-сы йылдарҙа АҠШ-та төпләнә.
Форман Подебрадта интернатта уҡый. Подебрад һарайында уның менән бергә Чехияның буласаҡ беренсе президенты Вацлав Гавел һәм ағалы-энеле Машиновтар уҡый. Локарно кинофестивалендә «Ҡара Пётр» (1963) киноһы менән донъя күләмендә таныла. «Ут һүндереүселәр» әсе сатирик фильм («Яна, минең барышням», 1967) Прага яҙынан алдан һоҡландыра.
Чехословакияға совет ғәскәрҙәре инеү сәбәпле, 1968 йылда ул АҠШ-ҡа күсеп китергә мәжбүр була.
Чехия актрисаһы Яна Брейховаға өйләнә.
Милош Формандың ағаһы (атаһының бер туған ағаһы) — архитектор Карл Кон (1894—1979 йылдар). Бер туған ҡустыһы — Америка математигы Джозеф Кон (Joseph J. Kohn, 1932 йылда тыуған).

# Милош Форман
## Биография
### Эмиграция

Америка осорондағы тәүге фильмдары — «Отрыв» (1971; Канн кинофестиваленең Гран-приһы) һәм «Волосы» (1979).

# Милош Форман
## Фильмография

* «Бешеный бык»

# Милош Форман
## Танылыу һәм бүләктәре

* Канн кинофестивалендә Грант-при — «Отрыв» фильмы, 1971 йыл.
* «Пролетая над гнездом кукушки» фильмы өсөн «Иң яҡшы режиссёр» номинацияһында «Алтын глобус» алыусы, 1976 йыл.
* «Оскар (кинопремия)» кинопремияһы лауреаты — «Иң яҡшы режиссёр» номинацияһы, «Пролетая над гнездом кукушки» фильмы, 1976 йыл.
# Әхмәҙиә мәҙрәсәһе

«Әхмәҙиә» мәҙрәсәһе — Өфө губернаһы Златоуст өйәҙенең (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Салауат районы) Лаҡлы ауылында XIX—XX быуаттың тәүге ун йыллығында эшләгән урта уҡыу йорто.

# Әхмәҙиә мәҙрәсәһе
## Тарихы

Мәҙрәсә XIX быуатта Златоуст өйәҙенең Лаҡлы ауылы мәсете ҡарамағында асыла.
ХХ быуат башында мәҙрәсә бер нисә йортта урынлаша: ике залда мәсет, бер нисә уҡыу йорто, пансионат, аш бүлмәһе һәм башҡа ярҙамсы хужалыҡ бүлмәләре була.
Документтар Лаҡлы мәҙрәсәһенең бөтә Златоуст өйәҙе башҡорттарын хеҙмәтләндереүен раҫлай. Бында Нәсибаш, Түбәнге Ҡыйғы, 2-се Әйле, Балаҡатай, Оло Ҡошсо улустары, Тырнаҡлы улусының күпселек өлөштәре ингән. Дыуан-Мәсетле, Мырҙалар һәм Тырнаҡлы улусының өс ауылы — Арый ауылы мәҙрәсәһенә ҡарай.
1912 йылда урындағы хәкимиәт тарафынан Әхмәҙиә мәҙрәсәһе эргәһендәге хәйриә ойошмаһының уставы кире ҡағыла.
Совет заманында мәҙрәсә йортонда «крәҫтиән йәштәре мәктәбе» ойошторола. Бындай мәктәптәр Башҡорт АССР-ының Мәсәғүт кантонында икәү була. Һуңынан 7 йыллыҡ мәктәп итеп үҙгәртелә.
1968 йылда ауыл мәсете йорто «архитектура ҡомартҡыһы» итеп таныла.

# Әхмәҙиә мәҙрәсәһе
## Уҡытыу

Әхмәҙиә мәҙрәсәһенең уҡытыу программаһы Троицк, Ҡазан һәм Ырымбур ҡалаларындағы ошондай уҡ уҡыу йорттарының программаларына оҡшаш була.
Әгәр 1908 йылға тиклем Лаҡлы мәҙрәсәһендә белем алыу 4 йыл булһа, яңы уҡыу бинаһы сафҡа ингәс 7 йыл була. «Әхмәҙиә» мәҙрәсәһендә белем алыу ике баҫҡыстан тора: беренсе баҫҡыс — мәктәптә йә урыҫ-башҡорт мәктәбендә уҡыу — 4 йыл, ә икенсе баҫҡыс — айырым кластарҙа уҡыу (шәкерттәр өс төркөмгә бүленгән). Икенсе баҫҡыста уҡыусы шәкерттәр мәҙрәсәнең пансионатында йәшәгән.

# Әхмәҙиә мәҙрәсәһе
## Уҡытыу
### Уҡытыусылар

* Әхмәтсафа Баһауетдинов (мөҙәрис);
* Шакирйән Ғәбделвәлиев;
* Мәхмүтйән Солтангәрәев;
* Рәхимғол Ғәбделвәлиев;
* Мөхәмәтсадыҡгәрәй Сәйфитдияров.
# Үрге Чакулка

Үрге Чакулка — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чакула йылғаһының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Үрге Чакулка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024266
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002426
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хызыров Вәхит Ғәлибай улы

Хызыров Вәхит Ғәлибай улы (16 ноябрь 1965 йыл) — йырсы (лирик тенор). 1991 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының хор артисы, 1994 йылдан — хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының солист-вокалисы, шул иҫәптән 2003—2004 йылдарҙа художество етәксеһе, бер үк ваҡытта 1991 йылдан Өфө сәнғәт училищеһы, 1998—2013 йылдарҙа хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2001) һәм Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (1999).

# Хызыров Вәхит Ғәлибай улы
## Биографияһы

Вәхит Ғәлибай улы Хызыров 1965 йылдың 16 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районы Таштимер ауылында музыкаль ғаиләлә тыуған. Алты баланың өсәүһе профессиональ йырсы булған.
1988 йылда Өфө сәнғәт училищеһын (Джон Мусин класы), 1993 йылда — Өфө дәүләт сәнғәт институтын (М. Ғ. Мортазина класы), 2006 йылда — Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы дәүләт хеҙмәте һәм идаралығы академияһын тамамлаған.
1988 йылдан Өфө агрегат производство берекмәһенең «Авангард» мәҙәниәт йортоноң вокаль ансамбле менән етәкселек иткән, 1991 йылдан — Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының хор артисы, 1994 йылдан башлап Башҡорт дәүләт филармонияһында солист-вокалист булып эшләгән (2003—2004 йылдарҙа — художество етәксеһе), шул уҡ ваҡытта 1991 йылдан Өфө сәнғәт училищеһында, 1998 йылдан — Өфө сәнғәт институтында уҡыта.
Хызыров Вәхит Ғәлибай улы — Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы көндәре (1997), Санкт-Петербургта Башҡортостан Республикаһы мәҙәниәт көндәре (2001), Волга буйы һәм Урал композиторҙары музыка фестивалендә (Мәскәү, 1987; Саранск, 1988; Өфө, 1989) ҡатнаша. Гастролдәр менән Рәсәй буйлап һәм сит илдәрҙә (Австрия, Германия, Ҡытай, Нидерланд, Швейцария һ. б.) була. "Концерт теноры"н үткәреү инициаторы һәм ойоштороусыһы (Өфө, 1999, 2000, 2002, 2010).

# Хызыров Вәхит Ғәлибай улы
## Ижады

Артист репертуарында сит ил (И. С. Бах, А. Дворжак, Д.Каччини һ. б.), рус (А. Е. Варламов, М. И. Глинка, М. П. Мусоргский һ. б.), башҡорт (Х. Ф. Әхмәтов, З. Ғ. Исмәғилев, А. М. Ҡобағошов, Р. М. Хәсәнов һ. б.), татар (С. З. Сәйҙәшев, Р. М. Яхин) композиторҙары әҫәрҙәре; боронғо романстар, халыҡ йырҙары.
Хызыров Вәхит Ғәлибай улы Н. Ә. Дауытовтың әҫәрҙәрен башҡарыусы беренсе йырсы: Р. Т. Бикбаев шиғырына «Башҡортостан бында башлана» вокаль-симфоник циклында (2000), С. Әлибай, Ш. Биҡҡол, Н. Нәжми, Р. Ф. Мифтахов шиғырҙары циклында тенор партияһы.

# Хызыров Вәхит Ғәлибай улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2001)
* Ш. Бабич исемендәге республика йәштәр премияһы (1999).
* «Төрквижн» халыҡ-ара төрки телле халыҡтарҙың эстрада һәм халыҡ йырҙары фестиваленең лауреаты (Истанбул, Төркиә, 1996; Гран при);
* «Гәрәбә һандуғас» Халыҡ-ара камера йыры конкурсында дипломант (Калининград, 1996)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1995)
# Горбунова (йылға)

Горбунова — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Каршан йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Горбунова (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023936
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202393
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Норка (Карамыш ҡушылдығы)

Норка — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карамыш йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Норка (Карамыш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Медведица йылғаһы башынан Терса йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300112107000008467
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000846
* Бассейн коды — 05.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Гаврилова Ольга Николаевна

Гаврилова Ольга Николаевна (8 февраль 1957 йыл — 3 ғинуар 2022 йыл; кейәүҙәге фамилияһы Дрейко — СССР еңел атлеткаһы, һөңгө ырғытыу буйынса белгес. СССР йыйылма командаһы өсөн еңел атлетика буйынса 1980-се йылдар уртаһында сығыш яһай, Канберралағы Донъя Кубогында еңеүсе, милли әһәмиәтле беренселек призеры, Мәскәүҙә Изге ихтыяр уйындарында ҡатнашыусы. Ленинград һәм «Спартак» спорт йәмғиәте өсөн сығыш яһай. СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры. Хәҙер — еңел атлетика буйынса тренер.

# Гаврилова Ольга Николаевна
## Биографияһы

Ольга Николаевна Гаврилова 1957 йылдың 8 февралендә тыуған.
Еңел атлетика менән Амур өлкәһе Свободный ҡалаһының урындағы 1-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә тренер В. Н. Шкап етәкселегендә шөғөлләнә башлаған. 1974 йылда Ленинградта тренер Л. Г. Анокина ҡулы аҫтында күнегеүҙәр үтә, «Спартак» ирекле спорт йәмғиәтенә ҡарап тора. 1980 йылда еңел атлетика многоборьеһы буйынса спорт мастеры нормативын үтәй, артабан бары тик һөңгө ырғытыуға бар көсөн йүнәлтә — А. И. Платоновтың шәкерте була.
1984 йылда бөтә союз кимәлендәге өлкәндәр өсөн миҙгелдә тәүге тапҡыр үҙе хаҡында һөңгө ырғытып белдерә, Адлерҙа уҙғарылған СССР ҡышҡы чемпионатында һөңгө ырғытыу буйынса көмөш миҙал яулай — бында бары тик Куйбышев спортсыһы Чистякова Ольганы ғына еңә алмай.
1985 йылда Адлерҙа СССР ҡышҡы чемпионатында һөңгө ырғытыу буйынса көмөш призер була — был юлы уны Могилевтан Коленчукова Наталья уҙып китә. Уңышлы сығыштары арҡаһында совет милли төп йыйылма командаһы составында ил намыҫын яҡлау хоҡуғына эйә булып, Канберралағы Донъя кубогында һөңгө ырғытыуҙа 66,80 метр һөҙөмтәһе менән шәхси зачетта еңеү яулай, шулай итеп ГДР-ҙан килгән буласаҡ Олимпия чемпионы Петра Фельканы еңә — 26 тапҡыр еңелмәй килгән Фелька беренсе тапҡыр еңелә һәм уның еңеү серияһы туҡтала. Гаврилованың еңеүе, шулай уҡ йәҙрә ташлаусы Наталья Лисовскаяның еңеүе команда зачетында совет ҡатын-ҡыҙҙар командаһына икенсе урынды биләргә мөмкинлек бирә.
Донъя кубогынан һуң Гаврилова Ольга СССР командаһы составында тағы ла күпмелер ваҡыт дауамында ҡала һәм байтаҡ эре Халыҡ-ара ярыштарҙа ҡатнаша. Шулай итеп, 1986 йылда ул Мәскәүҙә үткән Изге ихтыяр уйындарында ла ҡатнаша һәм һөңгөһөн 59,48 метрға ырғытыу һөҙөмтәһе менән дүртенсе урынды биләй.
Юғары спорт һөҙөмтәләре өсөн Ольга Николаевна Гавриловаға «СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры» маҡтаулы исеме бирелә.
Һуңынан О. Н. Гаврилова Свободный ҡалаһының 1-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә еңел атлетика буйынса тренер булып эшләй.
# Цаппендорф

Цаппендорф (нем. Zappendorf) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1543 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,2 км². Диңгеҙ кимәленән 90 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6179 һәм автомобиль коды — SK.
# Чим (Лоптюга ҡушылдығы)

Чим — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лоптюга йылғаһының уң ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 75 км.

# Чим (Лоптюга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000046767
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004676
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Енда

Оло Енда — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Оло Енда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000048549
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004854
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0