yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе

Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе — Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы муниципаль районының Баймаҡ ҡалаһындағы урта дөйөм белем биреү мәктәбе

# Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе
## Тарихы

Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбенең үҫеше:
* Нигеҙ һалынған йылы: 1934
* 1878 йылда — башланғыс мәктәпкә нигеҙ һалына
* 1890 йыл — мәктәпте 7 йыллыҡ мәктәпкә үҙгәртелә
* 1934 йыл — урта мәктәпкә үҙгәртеп ҡорола
* 1992 йылда яңы ике ҡатлы бина төҙөлә
* 75 йыл эсендә 1-се урта мәктәп 5 меңдән ашыу уҡыусы сығара

# Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе
## Етәкселәре

* Хисмәтуллин Илшат Рәфҡәт улы

# Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе
## Уҡытыусылары

* Кәримова Фәниә Муса ҡыҙы (1945), педагогик хеҙмәт ветераны, тыуған яҡты өйрәнеүсе, йәмәғәтсе. 1969—2009 йылдарҙа Баймаҡ ҡалаһы 1-се мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1985—2000 йылдарҙа Баймаҡ районы туған тел һәм әҙәбиәт уҡытыусыларының методик берекмәһе, 1997—2009 йылдарҙа мәктәптә үҙе ойошторған ҡурай музейы етәксеһе. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы, Баймаҡ районының Батыр Вәлид исемендәге премияһы лауреаты (2006). Сығышы менән ошо райондың Йомаш ауылынан.
* Ирназарова З. М. — директор урынбаҫары
* Әбделмәнова Т. М. — логопед
* Азаматов Р. А. — физик культура уҡытыусыһы
* Әлибаева А. И. — башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Атанғолов — физика уҡытыусыһы
* Арғынбаева Л. С. — рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы
* Атанбаева В. М. — башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Аткина Д. М. — математика уҡытыусыһы
* Бикбулатова С. М. — башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Билалова К. Ю. — тәрбиәсе
* Буранбаева Т. С. — башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Вәлиева М. А. — башҡорт теле уҡытыусыһы
* Вәхитова В. Ю. — социаль педагог
* Ғәббәсова З. И. — музыка уҡытыусыһы
* Ғилманова Г. Р. — рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы
* Ғүмәрова Л. Х. — рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы
* Иҙрисова А. М. — химия уҡытыусыһы
* Исҡужин Р. Г. — йәшәйеш хәүефһеҙлеге нигеҙҙәре уҡытыусыһы-ойоштороусыһы
* Исҡжина Р. Ф. башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Ҡаҙбулатова Л. С. — башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Кинйәбаева Г. У. — директор урынбаҫары
* Ҡоҙабаева З. Д. Педагог-китапханасы
* Ҡорбанғолова А. Р. — инглиз теле уҡытыусыһы
* Мырҙабаева Э. Р. — башҡорт теле уҡытыусыһы
* Мөсәләмова С. М. — математика уҡытыусыһы
* Рәсүлева А. Р. — башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Рәсүлева Р. З. — инглиз теле уҡытыусыһы
* Рәхимова З. Р. — башҡорт теле уҡытыусыһы
* Ризуанова Г. Ф. — башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Рәхимова Г. Р. — технология, ИЗО
* Сәгитова Р. Х. — тарих һәм йәмғиәт белеме уҡытыусыһы
* Сарина З. Р. — Педагог-психолог
* Сөләйманова Г. М. — инглиз теле уҡытыусыһы
* Үзбәкова Г. Г. — математика уҡытыусыһы
* Уйылданова Г. Х. — башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Үҙәнбаева Н. Р. — география уҡытыусыһы
* Фәхрисламова Ф. А.
* Хәлитова З. Ф.
* Хисмәтуллина А. С. — башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Юнусбаев З. З. — физик культура уҡытыусыһы
* Йәнтурина Ф. М. — башланғыс кластар уҡытыусыһы
* Яҡшымбәтова Ф. В. — башланғыс кластар уҡытыусыһы

# Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбе
## Шулай уҡ уҡығыҙ

* Баймаҡ
* Баймаҡ ҡалаһының 2-се мәктәбе
* Баймаҡ ҡалаһының 3-сө мәктәбе
* Баймаҡ ҡалаһының 4-се лицейы
* Баймаҡ лицей-интернаты
# Шанкара

Шанкара (Ади Шанкара санскр. आदि शंकर, Шанкарачарья; 788—820) — һинд аҡыл эйәһе, Ведантаның алдынғы вәкиле, дини реформатор һәм полемист, шағир һәм мистик. Упанишада нигеҙендә эҙмә-эҙлекле монизм системаһы — адвайта-веданта төҙөй.

# Шанкара
## Биографияһы

Шанкараның тормош юлын традицион тасуирлау, нигеҙҙә, мөғжизәле һәм легендар ваҡиғаларҙы һүрәтләй. Уның ата-әсәһенең (брахмандар) күп йылдар балаһы булмай. Улар Тричура тауҙарында Вришадринатх ҡорамында Шиванан бала һорай. Шива уларҙың төшөнә инә һәм һайлау мөмкинлеге бирә: оҙаҡ һәм бай, уңышлы йәшәгән уртаҡул улдар йәки ҡыҫҡа ғүмерле, әммә бөйөк аҡыл эйәһе булған бер генә ул. Ата-әсә һуңғыһын һайлай һәм малайға Шанкара (Шива эпитеттарының береһе) исемен бирә. Малайға биш йәш булғанда атаһы мәрхүм була. Ошо йәшендә ул дүрт Веданы өйрәнә башлай, юғары һәләт күрһәтә һәм тиҙҙән үҙенең уҡытыусыларын да уҙып китә. Һигеҙ йәшендә, Шанкараға башта бирелгән ғүмер мөҙҙәте үткәс, уны әсәһенең күҙ алдында крокодил эләктереп ала һәм бары тик әсәһе улы санньяса булһын тип ризалыҡ биргәс кенә ебәрә. Шанкара Һиндостандың төньяғына гуру эҙләп сығып китә, нармада йылғаһы ярында ул Гаудападаның уҡыусыһы Говинданы осрата. Бында Шанкара адвайта нигеҙҙәрен өйрәнә, шиваит һәм вишнуит гимндарының күпселеген яҙа, бик күп фәлсәфәүи трактаттар булдыра һәм «Брихадараньяк-упанишада»ға комментарийҙар яҙа. Бадараянаның күрәҙәлегенә ярашлы, уның тексына бары тик һыуҙы тынысландырыусы ғына дөрөҫ итеп аңлатма бирә ала. Шанкара, «һыу йәлеп итеү»ҙең махсус мантраһын уҡып, ярҙарынан сыҡҡан Нармад йылғаһын тынысландырғас ҡына Говинда күрәҙәлек тураһында иҫенә төшөрә. Шанкара, уҡытыусыһының фатихаһын алып, дүрт йыл эсендә "өсләтә ҡанун"дың барлыҡ әҫәрҙәренә: Бадараяндың «Брахма-сутра», «Бхагавад-гита» һәм төп Упанишадаға комментарийҙар яҙа. Шанкара изге Кайлас тауына, унда уға юғары белем биреүесе (Дакшинамурти) сифатында Шива килә, һәм Бенаресҡа хаж ҡыла. Говинда вафат булғандан һуң, уны Нармада утрауҙарының береһендә ерләйҙәр һәм һуңынна ҡорам төҙөйҙәр, Шанкара уҡыусылары, уларҙың бер өлөшө Говинданың уҡыусылары була, менән Праягаға юллана, унда бик күп диспуттар үткәрә һәм яңы арҡалаштар таба. Шунан Шанкара йәнә «ике мең ғибәҙәтхана ҡалаһына» юллана һәм Ганг йылғаһы ярындағы гхатта (ерләү йолаларын атҡарыу ғибәҙәтханаһы) урынлаша. Бер ваҡыт ул урамда чандаланы (һинд йәмғиәте яратмаған ҡатлам: шудра һәм брахман ҡатын-ҡыҙынан тыуған малай) осрата һәм уға, йола бысраҡлығынан ҡурҡып, юл бирергә бойора. Әммә чандала, адвайттың Атмана берҙәмлеге тәғлимәтенә һылтанып, барлыҡ тере йән эйәләренең берлеге тураһында әйтә. Шунан һуң Шанкара урың аяғына йығылап ғәфү итеүен һорай.
Вафат булырҙан бер нисә йыл алда Шанкара Һиндостан буйлап сәйәхәт итә һәм монастыр ойоштора (Дваракала, Бадринатхтан 45 километр алыҫлыҡта булған Джошиматхта, Пуриҙа, Шрингериҙа, Канчиҙа), уларҙың ҡайһы берҙәре әле лә эшләй. Ул 33-сө йәшендә күп һанлы уҡыусылары һәм арҡалаштары араһында вафат була. Бер нисә урынды уның ҡәбере тиҙәр (Канчи, Кедарнатх), әммә уның Кайлас тауында илаһҡа (йәйғор тәненә әйләнеүе) әүерелеүе тураһында риүәйәттәр бар.
# Пиль (йылға)

Пиль — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Караман йылғаһының уң ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Пиль (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Саратов һыуһаҡлағысынан Волгоград һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Ырғыҙ, Оло Караман, Терёшка, Еруслан, Торгун йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002212112100010206
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101020
* Бассейн коды — 11.01.00.022
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Минзәлә өйәҙе

| Өйәҙ үҙәге гербы | Губерна гербы |
| Герб уездного центра | Герб губернии |
| Губерна | Өфө губернаһы |
| Үҙәге | Минзәлә |
| Барлыҡҡа килгән | 1782 |
| Бөтөрөлгән | 1920 |
| Майҙаны | 13 248 км² |
| Халҡы | 379 981 кеш. (1897) |
Минзәлә өйәҙе — 1781 йылда Өфө наместниклығы составында ойошторола.
Административ үҙәге — Минзәлә ҡалаһы.

# Минзәлә өйәҙе
## Тарихы

Өйәҙгә Өфө провинцияһының төньяҡ‑көнсығыш, Ҡазан провинцияһының шул уҡ исемдәге губернаһының көнсығыш өлөштәре инә. 1796 йылдаң Ырымбур губернаһы, 1865 йылдан — Өфө губернаһы составында. Бөтә был осорҙа административ үҙәге — Минзәлә ҡалаһы.
Идара итеүҙең кантон системаһы индерелгәс, Минзәлә өйәҙе территорияһында 11‑се башҡорт кантоны һәм 2‑се мишәр кантонының бер өлөшө ойошторола. 1870 йылдан өйәҙ 5 станға бүленә. 1873 йылда 35 улус була: Аҡташ, Александровка, Александровка‑Ҡарамалы, Әлмәт‑Мулла, Әмәкәй, Афанас, Әхмәт, Байсар, Балтай, Бишенде‑Останково, Бәтке, Богодаровка, Ырысби, Зәй, Ирәкте, Ҡаҙансы, Ҡарамалы, Күҙкәй, Макарьевка, Матвеевка, Мысовочелнинск, Яңы Никольское, Яңы Спас, Нөркәй, Останково, Пусы, Семиостров, Иҫке Кәшер, Иҫке Мәзин, Иҫке Мәлкән, Сухарево, Тәкмәк, Троицк‑Йосоп, Шәрип, Шығай). 1906 йылда уларҙың һаны — 30, 1919 йылда — 31 була. 1896 йылда 1363 тораҡ пункт теркәлә. Өйәҙ 1920 йылда бөтөрөлә, уның территорияһында Татар АССР-ының Минзәлә кантоны ойошторола.

# Минзәлә өйәҙе
## Географияһы

XVIII быуат аҙағында көнбайышта һәм төньяҡта — Вятка наместниклығы, төньяҡ‑көнсығышта һәм көнсығышта — Бөрө өйәҙе, көньяҡ‑көнсығышта — Бәләбәй өйәҙе, көньяҡта Бөгөлмә өйәҙе менән сиктәш була. Майҙаны — 13 248 км² (1897).

# Минзәлә өйәҙе
## Халҡы

1795 йылда — 98860 кеше (шул иҫәптән башҡорттар —17840), 1897 йылда — 379981 (башҡорттар — 123052, белорустар — 1585, мариҙар — 2739, мордвалар — 4608, урыҫтар — 123736, татарҙар — 107025, типтәрҙәр — 14875 һәм башҡа). XIX быуат аҙағында өйәҙҙә 371810 крәҫтиән иҫәпләнә, мещандар — 5794, дворяндар — 917 һәм башҡа; мосолмандар — 214425, православие динендәгеләр — 162173 (шул иҫәптән 742 старообрядсы) һәм башҡалар.
| Милләт | Халыҡ, кеш. | % |
| Башҡорттар | 123 052 | 32,38 |
| Урыҫтар | 123 736 | 32,56 |
| Татарҙар | 107 025 | 28,17 |
| Типтәрҙәр | 14 875 | 3,91 |
| Мордвалар | 4608 | 1,21 |
| Мариҙар | 2739 | 0,72 |
| Белорустар | 1585 | 0,42 |
| Бөтәһе | 379 981 | 100,00 |

# Минзәлә өйәҙе
## Иҡтисад

Халыҡтың төп өлөшө игенселек менән шөғөлләнгән. 1904 йылда һөрөнтө ер майҙаны 302 мең дисәтинә самаһы тәшкил итә, шул иҫәптән арыш сәсеүлеге — 148,5, һоло — 65,9, борай — 34, ҡарабойҙай — 16,2, борсаҡ — 13,4, тары — 11,9, бойҙай — 4,9, картуф — 3; һыйыр малы һаны — 21252 баш, йылҡы — 20464, һарыҡ — 49728, кәзә — 1801, сусҡа — 5690. XX быуат башында 2 шарап ҡыуыу заводы, һыра ҡайнатыу заводды эшләгән. Минзәләлә, Афанас, Бережные Челны, Круглое Поле, Макарьевка (Илбаҡты), Яр Саллы, Мәлем, Яңы Никольское, Яңы Спас (Бишенде‑Останково), Орловка, Тәкмәк, Әмәкәй ауылдарында йәрминкәләр үткәрелгән. 247 мәсет, 29 сиркәү, 13 часовня (1870) иҫәпләнгән. XIX быуат аҙағында 110 уҡыу йорто булған.
# Саран-Иоль

Саран-Иоль — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Евлыч-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Саран-Иоль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031975
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303197
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тирана университеты

Тирана университеты (алб. Universiteti i Tiranës) — Албанияла иң ҙур һәм иң әһәмиәтле уҡыу йорто . 1957 йылда Фәндәр институты һәм тағы дүрт юғары уҡыу йорто нигеҙендә ойошторолған. 1985 йылдан 1992 йылға тиклем Әнүәр Ходжа исемен йөрөткән (Universiteti i Tiranës «Enver Hoxha»).

# Тирана университеты
## Факультеттары

* Медицина факультеты — иң юғары конкурслы иң билдәле факультет. Һуңғы ваҡытта үҙ аллы юғары уҡыу йорто булып айырылып сығырға тырыша
* Социаль фәндәр факультеты
* Тәбиғәт фәндәре факультеты
* Тарих һәм филология факультеты
* Хоҡуҡ факультеты
* Иҡтисад фәндәре факультеты
* Сит телдәр факультеты
# Аҡдәүләт

Аҡдәүләт (рус. Акдавлетово) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Байыш ауыл Советына ҡарай. Почта индексы — 453392, ОКАТО коды — 80226806003.

# Аҡдәүләт
## Тарихы

Ауылға 19 быуаттың 20-се йылдарҙа Ырымбур өйәҙе Үҫәргән улусы Байыш ауылы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсе Аҡдәүләт Нияҙғолов исеме менән аталған. 1866 йылда 13 йортта 51 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған.
Әлеге көндә башланғыс мәктәп, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб бар.

# Аҡдәүләт
## Халыҡ һаны

Халҡы: 1906 йылда — 124 кеше; 1920 йылда — 185, 1939 йылда — 158, 1959 йылда — 151, 1989 йылда— 114, 2002 йылда — 115, 2010 йылда — 84 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002).
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 158 | |
| 1959 | 157 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 212 | |
| 1979 | 187 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 114 | |
| 2002 | 115 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 100 | |
| 2010 | 84 | |

# Аҡдәүләт
## Халыҡ һаны
### Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - башҡорттар (99 %).

# Аҡдәүләт
## Географик урыны

Аҡдәүләт ауылы Иҙәш йылғаһы (Ҡаҫмарт йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 100 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Байыш): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡыуандыҡ): 74 км

# Аҡдәүләт
## Урамдары

* Иҙәш урамы (рус. улица Идяш)
* Тау урамы (рус. Горная улица)
* Үҙәк урам (рус. Центральная улица)
# Роберт Фишер

Роберт Джеймс (Бобби) Фишер (ингл. Robert James "Bobby" Fischer; 9 март 1943 йыл — 17 ғинуар 2008 йыл) — Америка гроссмейстеры һәм шахмат буйынса ун беренсе донъя чемпионы. Šahovski informator журналы версияһы буйынса — XX быуаттың көслө шахматсыһы.
Фишер шахматта иртә йәшенән ҙур оҫталыҡ күрһәтә: 13 йәшендә ул юниорҙар араһында АҠШ чемпионы була, 14 йәшендә өлкәндәр чемпионатында еңеп сыға, 15 йәшендә ул ваҡыттағы иң йәш гроссмейстер һәм донъя беренселегенә иң йәш дәғүәсе була. 20 йәшендә АҠШ-тың 1963/64 йылғы чемпионатында 11 партияла 11 еңеү яулай. Был турнирҙың барлыҡ тарихында берҙән-бер идеаль һөҙөмтә була. 1970 йылда зона-ара турнирҙа дәғүәсеһен 3,5 мәрәйгә уҙып һәм 20 партия рәттән еңеп, шул иҫәптән претенденттар матчында 6:0 иҫәбе менән ике еңеү яулап, 1971 йылдың июлендә ул ваҡытта ФИДЕ-ла иң юғары рейтингка эйә була.
Фишер 1972 йылда донъя чемпионатында Рейкьявикта (Исландия) Борис Спасскийҙы (СССР) еңә, һуңынан рәсми шахмат ярыштарында сығыш яһамай. 1975 йылда Фишер донъя беренселеге матчын үткәреү шарттарын тәҡдим итә, әммә ФИДЕ уларҙы ҡабул итмәй. Уның менән һөйләшергә тырышыу уңышһыҙ тамалана һәм ФИДЕ Фишерҙы чемпион исеменән мәхрүм итә, ә һайлап алыу циклында дәғүәселәрен еңгән Анатолий Карпов яңы донъя чемпионы була.
Чемпион титулын юғалтҡандан һуң Фишер үҙ-үҙенә бикләнә. 1992 йылда ул Югославияла рәсми булмаған матч-реваншта Спасскийҙы еңә, был АҠШ хөкүмәте менән низағҡа килтерә һәм уны ҡулға алырға бойоралар. Фишер Европала йәшәй, шунан — Көньяҡ Азияла, 2004 йылда Японияла ҡулға алына һәм бер нисә ай буйы һаҡ аҫтында тотола. 2005 йылда Исландия паспорты һәм гражданлығын ала, унда 2008 йылға — вафатына тиклем йәшәй.
Фишер шахматты үҫтереүгә оҙайлы ваҡытҡа иҫәпләнгән өлөш индерә. 1990 йылдарҙа ул модификацияланған шахмат хронометраж системаһын патентлай. Уға ярашлы, һәр йөрөштән һуң ваҡыт оҙая һәм хәҙер был система иң яҡшы турнирҙарҙа һәм матчтарҙа ҡулланыла. Ул шулай уҡ Фишранд — бөгөн 960 булараҡ билдәле шахматтың яңы вариантын уйлап таба.
# Миндаты-Ай-Кур-Ех

Миндаты-Ай-Кур-Ех — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ай-Кур-Ех йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Миндаты-Ай-Кур-Ех
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020357
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302035
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Короткевич Владимир Семёнович

Влади́мир Семёнович Коротке́вич (бел. Уладзімі́р Сямёнавіч Каратке́віч, классик орфографияһында Уладзі́мер Сямёнавіч Каратке́віч) — белорус шағиры һәм яҙыусыһы, әҙәбиәт классигы, драматург, публицист, тәржемәсе. XX быуаттың икенсе яртыһындағы белорус әҙәбиәтендә иң күренекле шәхестәрҙең береһе. Тарихи детектив жанрында әҫәр яҙған тәүге белорус яҙыусыһы. 1930 йылдың 26 ҡырпағай (ноябрь) көнөндә Орша ҡалаһында тыуған (хәҙерге Витебск өлкәһе), 1984 йылдын 25 майай (июль) көнөндә Минскиҙа вафат булған. Иң билдәле әҫәрҙәре: Стах батшаның ҡырағай яуы (бел. Дзікае паляванне караля Стаха, классик орфографияһында Дзікае паляваньне караля Стаха), Сал риүәйәт (бел. Сіва́я легенда) повестары, Урағың аҫтындағы башаҡтар (бел. Каласы пад сярпом тваім), Ғайса ергә Гародняла төшкән (бел. Хрыстос прызямліўся ў Гародні), Ольшалағы ҡара һарай бел. Чорны замак Альшанскі романдары, Аҡ ҡанаттар аҫтындағы ер (бел. Зямля пад белымі крыламі) эссеһы.
Яҙыусының ижадына романтизм йүнәлеше һыҙаттары, илһөйәрлек тойғоһо һәм гуманизм хас, уның ижади мәҙәниәте кимәле бик тә юғары. Короткевич белорус әҙәбиәтенә яңы темалар һәм жанрҙар индереп, уның интеллектуаль һәм фәлсәфәүи рәүештәрҙә өр-яңы кимәленә юл асҡан. Шағир булараҡ та билдәле Владимир Короткевич үҙенең туған теленә Гай Валерий Катулл, Джордж Байрон, Адам Мицкевич, Иван Франко, Мәхтүмкүли, Мостай Кәрим әҫәрҙәрен тәржемә иткән. Үҙенең әҫәрҙәре иһә шулай уҡ тиҫтәләгән телдәргә тәржемә ителгән (инглиз, болгар, поляк, рус, сыуаш, үзбәк, француз, эстон һ.б.). Әҙип белорус теленең һәм мәҙәниәтенең үҫеше, архитектура һәм тәбиғәт ҡомартҡыларын һаҡлау өсөн көс һалған, үҙ туған халҡының тормошо һәм рухи байлығы тураһында әҫәрҙәр ижад иткән.
# Нерсинг-Юган

Нерсинг-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Бобровка йылғаһының һул ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Нерсинг-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021644
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302164
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сергеев Ручей

Сергеев Ручей — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Сергеев Ручей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000041137
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004113
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Гришкина

Гришкина — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Таловая йылғаһының уң ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Гришкина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Ырғыҙ йылғаһы башынан Сулак һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001612112100009834
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100983
* Бассейн коды — 11.01.00.016
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Евсявис

Евсявис — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 155 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Евсявис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000072931
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007293
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Байрамғол

Байрамғол — күп мәғәнәле һүҙ.
* Байрамғол (Силәбе өлкәһе) — Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл.
* Байрамғол (һырт) — Көньяҡ Уралда тау һырты.
# Кокшерка

Кокшерка — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ировка йылғаһының уң ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Кокшерка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001609
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100160
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Диәнәт

«Диәнәт» («Дианат») — 1926—1928 йылдарҙа Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратының баҫма органы. Ошо осорҙа шул уҡ исемдә Өфөлә иллюстрациялы мосолман журналы нәшер ителә. Журнал Мәскәү, Одесса, Өфө ҡалаларында төрки телендә баҫыла, айырым документтар рус телендә бирелә. 2019 йылда Башҡортостан мосолмандары диниә назараты мөфтөйө вазифаһын башҡарған Айнур хәҙрәт Бирғәлин тарафынан журнал ҡабаттан тергеҙелә. «Диәнәт» журналы өс айға бер тапҡыр башҡорт телендә (хөтбәләрҙең бер өлөшө татар телендә) сыға.
Баҫмала дин тәғлимәттәре, дини өгөт-нисәхәтле материалдар, мосолмандарҙың Үҙәк Диниә назараты мәхәлләләр һаны тураһында мәғлүмәттәр, имам-хатиб һәм мәзиндәр исемлеге, ҡануниәт һәм күрһәтмә биреү документтары һәм башҡа дини темаға арналған материалдар баҫылып сыға.
Журналдың баш мөхәррире — М.Ғатауллин.
Журнал менән башҡорт дин әһелдәре М.М.Камалетдинов, Ғ.Ҡапҡаев, Ғ.Х.Ханисламов, БАССР мосолмандарының Үҙәк Диниә назараты ҡазыйы Х.Юлдашев һәм башҡаларҙың эшмәкәрлеге бәйле.
Башҡортостан мосолмандарның диниә назараты Айнур хәҙрәт Бирғәлин башланғысы менән Үҙəк Совет власы менəн Башҡорт хөкүмəте араһында Башҡорт Совет автономияһы тураһында килешеүҙең 100 йыллығына арнап журнал журнал сығарыуҙы дауам итергә ҡарар итте. Журнал кварталға 1 тапҡыр сығарыласаҡ. Журналдың яңы мөхәррире Иршат Хәйбуллин.