yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Йәнбәков Арыҫлан Әсғәт улы

Йәнбәков Арыҫлан Әсғәт улы (3 август 1980 йыл — 21 сентябрь 2011 йыл) — башҡорт актёры, йырсы, режиссёр, телетапшырыуҙар алып барыусы.

# Йәнбәков Арыҫлан Әсғәт улы
## Биография

Арыҫлан Әсғәт улы Йәнбәков 1980 йылдың 3 авгусында Башҡорт АССР-ының Сибай ҡалаһында актёрҙар БАССР-ҙың халыҡ артисы Әсғәт Йәнбәков Һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы Рәмзиә Ҡудашева ғаиләһендә тыуа.
Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлағандан һуң Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрында эшләй.
2004—2011 йылдарҙа Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры актёры һәм режиссёры була. Башҡортостан юлдаш телевидениеһында «Башҡорттар» программаһын алып бара.
2011 йылда Борис Щукин исемендәге театр институтын тамамлай.
Шул уҡ йылдың 21 сентябрендә Нуғай ҡасабаһында үҙе төҙөгән йорттан алыҫ булмаған электр бағанаһында аҫылынған көйө табыла.
Сибай ҡалаһы зыяратында ерләнгән.

# Йәнбәков Арыҫлан Әсғәт улы
## Биография
### Ижади эшмәкәрлеге

Актёрлыҡ эше:
* атай роле («Ҡоралай», реж. Р Фатхиев);
* А. Иҙелбаевтың «Һуңғы ғәйнә» драмаһында Юлдыҡай («Һуңғы гәйнә», реж. И. Гиляжев);
* И. Йомағоловтың «Сәсәндәр» драмаһында Айбағыш («Сәсәндәр», реж. А. Йомағолов);
* Б. Бикбайҙың «Ҡоҙаса» комедияһында Басир (реж. Ә. Абушахманов) һәм башҡалар.
Режиссерлыҡ эштәре:
* «Асығыҙ, милиция!» комедияһы (Н. Ғәйетбаев пьесаһы буйынса);
* комедия «Ай әттәгенәһе, ирем ҡайтты» (Н. Ғәйетбаев пьесаһы буйынса);
* «Хыялый» лирик комедияһы (С. Әбүзәров пьесаһы буйынса)
* комедия «Гипнотизер, йәки ялған Детекторы» (В. Сигарев пьесаһы);
* драма «Хазина» (С. Әбүзәров пьесаһы буйынса) — тамамламаны.
Йыр репертуары: «Кис ултырып ҡыҙҙар сигеү сигә», «Гәрәбә», «Гармуным, уйна һин», «Һаҡмар һылыуы», «Ҡоралай» һәм башҡалар.

# Йәнбәков Арыҫлан Әсғәт улы
## Наградалары

* «Ирәндек мондары» йыр конкурсы лауреаты (2002)

# Йәнбәков Арыҫлан Әсғәт улы
## Хәтер

«Ҡурай» телеканалы уға бағышлап «Хазина» тип аталған cd диск сығарҙы.
# Репин һәйкәле (Мәскәү)

Репин һәйкәле — рәссам Илья Ефимович Репин һәйкәле, Мәскәүҙә, Болотная майҙанында, шул уҡ исемдәге яр буйында һәм Лужков күперенән алыҫ түгел урынлашҡан; яҡын метро станцияһы — «Третьяковка».
Билдәле скульптор Матвей Генрихович Манизер эшләгән һәйкәл 1958 йылдың 29 сентәбрендә асылған.

# Репин һәйкәле (Мәскәү)
## Тарих

Рәссамдың һәйкәл өсөн урыны Третьяков галереяһына яҡын тороу менән бәйле, сөнки был галереяла Репиндың күп картиналары һаҡлана. 1962—1994 йылдарҙа Репиндың һәйкәле торған Болотная майҙаны Репин майҙаны исемен йөрөткән.
ҮАО префектураһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, 2014 йылда Ҡала көнөндә, һәйкәл янында мини-сквер булдырылған.

# Репин һәйкәле (Мәскәү)
## Тасуирлама

Дүрт мөйөшлө өҫкә табан ослайып барған постаментта Репиндың баҫып торған бронза фигураһы ҡуйылған. Һәйкәл авторҙары рәссамды ижад шарттарҙа һүрәтләгән. Рәссам һыны — иркен тотолған, башы бер аҙ аҫҡа эйелгән. Репиндың һул ҡулында — палитра, ә уң ҡулында — бумала өсөн урындар. Постаментта картуше бар, унда : «Великому русскому художнику Илье Репину от правительства Советского Союза» тип яҙылған.
# Ростов өлкә крайҙы өйрәнеү музейы

Ростов өлкә крайҙы өйрәнеү музейы — Дондағы Ростов ҡалаһындағы музей (Большая Садовая урамы, 79). Көньяҡ Рәсәйҙәге иң ҙур музей. Ростов өлкәһен булдырыу айҡанлы 1937 йылда төҙөлгән. Музей Ростов өлкәһенең тәбиғәтен, мәҙәниәтен һәм тарихын кәүҙәләндерә. «Дон ҡурғандары хазиналары» залында иң ҡыҙыҡлы экспозиция күрһәтелгән — б. э. т. IV—VIII быуаттары 2000 алтын һәм көмөш предметы.
Ростов крайҙы өйрәнеү музейы — Ростов өлкәһенең тарих, этнография, матди мәҙәниәт проблемаларын ентекләп тикшереү буйынса әйҙәүсе фәнни үҙәк, дөйөм белем биреү процесына региональ компонент индереү проблемалары буйынса фәнни-методик үҙәк.

# Ростов өлкә крайҙы өйрәнеү музейы
## Тарихы

Дондағы Ростовта музей асыу мәсьәләһен тәүләп ҡала башлығы А. М. Байков 1862 йылда уҡ күтәргән, әммә был идея тормошҡа ашырылыу өсөн тағы ла байтаҡ күп йыл кәрәк булған.
Ростов өлкә крайҙы өйрәнеү музейы үҙенең тарихын 1910 йылдың 1 майында асылған Ростов ҡала музейынан башлаған. Уны асыу ҡала меценаттары, крайҙы өйрәнеүселәре, Ҡала Думаһы һәм ябай энтузиастар тырышлығы арҡаһында ғына мөмкин булған. Был эшкә «Ростов тарих, боронғолоҡ һәм тәбиғәт йәмғиәте» ағзалары М. Б. Краснянский, А. М. Ильин һәм В. И. Асмолов үҙенә бер төрлө өлөш индергән. Ҡала музейы өсөн махсус төҙөлгән бина түбәндәге адрес буйынса урынлашҡан: Думский проезд, 5 һәм бөгөнгө көнгә саҡлы һаҡланған. Музейға инеү барыһы өсөн дә түләүһеҙ булған.
Музей, асылған моментынан башлап, ҡаланың фәнни һәм мәҙәни үҙәктәренең береһенә әйләнгән: бында Дон тарихына бәйле лекциялар менән сығыш яһаған «Ростов Йәмғиәте» ағзалары үҙҙәренең мәғариф эшмәкәрлеген алып барған.
1920 йылдан «Дон өлкә сәнғәт һәм боронғолоҡ совет музейы» тигән атама менән билдәле булған. Музей фонды живопись предметтары, антиквариат һәм бигерәк тә Донда булып үткән Октябрь революцияһы ваҡиғаларына бәйле материалдар менән тулыландырылған.
1937 йылда Дондағы Ростовта, Пушкин урамы (Ростов-на-Дону), 204 адресы буйынса, Сәнғәт һәм боронғолоҡ музейы экспонаттары базаһында Өлкә крайҙы өйрәнеү музейы ойошторолған.
Ҡала нацистар ҡулында саҡта бина емерелгән, экспонаттар ― таланған була. Шуға ҡарамаҫтан, 1943 йылда эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армия ҡаланы азат иткәндән һуң, коллекция ҡалдыҡтарын эҙләү эштәре алып барылған һәм ҡайһы бер уңышҡа ла өлгәшкәндәр.
1951 йылда музей өсөн түбәндәге адрес буйынса: Большая Садовая урамы, 79, яңы бина бирелгән, хәҙерге көндә лә музей шул бинала урынлашҡан. Был бина XX быуат башында уҡ төҙөлгөн һәм архитектура һәйкәле булып тора.
2001 йылдан музей Рәсәй музейҙар Союзы ағзаһы булып тора.
2002 йылдан музейҙа реэкспозиция башланған. Хәҙер бында бик боронғо осорға ла, хәҙерге заманға ла ҡараған экспонаттар ҡуйылған.
Музей элеккесә ҡаланың эре фәнни үҙәге булып тора, бында өлкәнең һәм илдең әһәмиәтле даталарына бағышланған лекциялар һәм саралар ойошторола.

# Ростов өлкә крайҙы өйрәнеү музейы
## Билдәле хеҙмәткәрҙәре

* Келлер Петр Степанович (1909—1997) — рәсәй рәссамы, живописец. Работал в 1930-е годы хранителем отдела изобразительного искусства.
# Дан Кинельский

Дан Кинельский (төп исеме — Абдулла Мәхмүтйән улы Иҙрисов; 15 декабрь 1896 йыл — 5 ноябрь 1982 йыл) — педагог. Ҡөрьәнде башҡорт теленә тәржемә итеүсе. Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1949), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1956). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1994). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1949).

# Дан Кинельский
## Биографияһы

Абдулла Мәхмүтйән улы Иҙрисов (Дан Кинельский) Һамар губернаһы Боғорослан өйәҙе (хәҙерге Ырымбур өлкәһе Әсекәй районы) Иҫке Ҡолшәрип ауылында тыуған. Атаһы Мәхмүтйән сығышы менән күрше Тархан ауылынан, ҡыпсаҡ ырыуы башҡорто, Иҫке Ҡолшәрип ауылының икенсе мәхәлләһендә имам-хатип булған.
Ауыл мәсете янындағы мәктәптә уҡый. 1912 йылда Һамар ҡалаһында Манашевтарҙың мәҙрәсәһен тамамлай. 1912—1915 йылдарҙа Һамар губернаһы Боғорослан өйәҙе (хәҙерге Ырымбур өлкәһе Әсекәй районы) Иҫке Мөьмин ауылында мәхәллә мәктәбе мөдире вазифаһын башҡара. 1916 йылдың 1 ғинуарынан Тархан ауылында уҡытыусы һәм мәктәп мөдире булып эшләй башлай.
1918 йылдан Архангел губернаһы һәм Урта Волга крайының (хәҙерге Ырымбур өлкәһенең) ауыл мәктәптәрендә уҡыта. 1930—1956 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Иглин районы Рәсмәкәй ауылы, Ҡаҙаяҡ разъезы ҡасабаһында, Оло Теләк ауылында уҡыта. 1938 йылда Өфө уҡытыусылар институтын тамамлай.
Ҡөрьәнде башҡорт теленә тәржемә итә.
1982 йылдың 5 ноябрендә Башҡорт АССР-ы Иглин районы Рәсмәкәй ауылында вафат була, Ҡырмыҫҡалы районы Иҫке Ҡыйышҡы ауылы зыяратында ерләнгән.

# Дан Кинельский
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1949)
* РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1956)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1949)
* Салауат Юлаев исемендәге премия (1994)
# Кармалей

Кармалей — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Меня йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кармалей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500412110000039067
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003906
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғәбитов Мансур Хажмөхәмәт улы

Ғәбитов Мансур Хажмөхәмәт улы (1916 йыл - ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).

# Ғәбитов Мансур Хажмөхәмәт улы
## Биографияһы

Ғәбитов Мансур Хажмөхәмәт улы 1916 йылда Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылында тыуа. Башланғыс белемде ауыл мәктәбендә ала. 15 йәшенән колхозда мал көтә башлай. Һуңынан колхоз «Ҡыҙыл байраҡ» промколхозы тип үҙгәртелә. Мансур ҡап, септә һуға, дуға бөгә, көрәк, күнәк эшләй. 1941 йылдың декабрендә Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. Дим станцияһында тиҙләтелгән программа буйынса хәрби әҙерлек үтә һәм 1942 йылдың апрель башында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында һуғышҡа инә. Дон фронты составында Воронеж йүнәлешендә ҡаты бәрелештә 9 июнь көнө беренсе тапҡыр ауыр яра ала. Тамбов ҡалаһында 3 ай госпиталдә дауаланып сыҡҡас, Курск дуғаһы йүнәлешенә ебәрәләр. Курск фронты 28364-се уҡсылар дивизияһының 6-сы гвардияһы составында һуғыша. Аяуһыҙ алыштарҙың береһендә Мансур Ғәбитовтың уң яҡ күҙе яралана. Рязань ҡалаһында ай ярым дауаланып сыҡҡас бер айға отпуск бирәләр. Аҙаҡ тағы ла фронтҡа китә. Ленинград блокадаһын өҙөүҙә ҡатнаша. Немецтарҙы Польша еренә тиклем ҡыуып сығарғас, яңынан Ленинградҡа килеп хеҙмәтен дауам итә. 1945 йылда тыуған ауылы Ғәлиәкбәргә әйләнеп ҡайта. Промартелдә бригадир, аҙаҡ һатыусы ла булып эшләй. Ҡатыны Йәнғәлина Мәрйәм менән 3 ҡыҙ, 3 ул тәрбиәләп үҫтерәләр.

# Ғәбитов Мансур Хажмөхәмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

Ғәбитов Мансур Хажмөхәмәт улы СССР оборона министры тарафынан 1985 йылдың 6 апрелендә I дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.
# Кянда (Тяньга ҡушылдығы)

Кянда — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тяньга йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кянда (Тяньга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029713
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002971
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сол Хэ-Яха

Cол Хэ-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Хэ-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 158 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Сол Хэ-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300070752
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307075
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Буэнос-Айрес университеты

Буэнос-Айрес университеты (исп. Universidad de Buenos Aires, UBA) — Аргентинаның иң ҙур университеты.

# Буэнос-Айрес университеты
## Дөйөм мәғлүмәттәр

Университет илдең баш ҡалаһы Буэнос-Айреста 1821 йылдың 12 авгусында асыла. 13 факультеттан, 6 клиниканан һәм 10 музейҙан тора. «Буэнос-Айрес милли колледжы», «Карлос Пеллегрини юғары коммерция мәктәбе» һәм «Икенсе ирекле белем институты» юғары мәктәптәре менән бәйләнгән.
Латин Америкаһында университет иң яҡшы 10 юғары уҡыу йорттары рәтенә керә. Аргентинаның башҡа милли университеттары һымаҡ финанс яғынан дәүләткә буйһонған, шуға ҡарамаҫтан ул бойондороҡһоҙ, автономиялы, донъяуи һәм түләүһеҙ (шул иҫәптән сит ил граждандары өсөн) тип иҫәпләнә. Автономиялы университет булараҡ, уның уҡытыусылар, студенттар һәм тамамлаусылар вәкилдәренән торған 1918 йылдаҫүғы реормаларҙан һуң һаҡланып ҡалған айырым идаралыҡ системаһы бар.
# «Настоящая Башкирия» этнотуры

«Настоящая Башкирия» — Башҡортостан Республикаһында Бөрйән районына ойошторолған этнотур.

# «Настоящая Башкирия» этнотуры
## Тарихы

2017 йылда үҙ эшен башлай. 2019 йылда Шүлгәнташ мәмерйәһендә эшләү маҡсаты менән килгән француз археологтары Жан-Мишель Женест менән Юг Плиссон Башҡортостан мәҙәниәте һәм йолалары менән яҡындан танышыу өсөн "Настоящая Башкирия" этнотурында ла була.

# «Настоящая Башкирия» этнотуры
## Наградалары

* Бөтә Рәсәй "Йыл маршруты" туристик конкурсының "Этнографик маршрут" номинацияһында Гран-При (2018).

# «Настоящая Башкирия» этнотуры
## Фотогалерея

* Уҡтан атыу буйынса оҫталыҡ дәресе
* Бауырҙан ҡурҙаҡ эшләү
* Башҡорт халыҡ бейеүҙәре буйынса оҫталыҡ дәресе
* Тоҡ менән һуғышыу
* Күсмәндәр уйындары
* Һыбай йөрөү
# Гавриленко Евдокия Малаховна

Гавриленко Евдокия Малаховна (14 август 1915 йыл) — һауынсы, Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Гавриленко Евдокия Малаховна
## Биографияһы

Евдокия Малаховна Гавриленко 1915 йылдың 14 авгусында Могилёв өлкәһенең Горецкий районы Квартяны ауылында тыуған. Ауыл хужалығында 15 йыл эшләй. 1945—1947 йылдарҙа «Ҡыҙыл Белоруссия» колхозы рәйесе итеп һайлана, һауынсы булып эшләй, ферма мөдире була, 1947—1978 йылдарҙа Горецкий районының Жданов исемендәге колхозда келәтсе булып эшләй. 1965 йылда БССР-ҙа иң беренсе һауынсыларҙан булып өс меңенсе була. 1966 йылда малсылыҡты үҫтереүҙә һәм ит-һөт етештереүҙе һәм әҙерләүҙе арттырыуҙа уңышы өсөн Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә Могилев өлкә советы һәм Горецкий район советы депутаты итеп һайлана. СССР ВДНХ-һы күргәҙмәләрендә ҡатнаша (1967).

# Гавриленко Евдокия Малаховна
## Наградалары

* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы
* Ленин ордены
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1958)

# Гавриленко Евдокия Малаховна
## Хәтер

Могилев өлкәһе Горки ҡалаһының Советтар Союзы Геройҙары һәм Социалистик Хеҙмәт Геройҙары аллеяһында уның хөрмәтенә иҫтәлекле билдә ҡуйылған.
# Черемиска (Вол ҡушылдығы)

Черемиска — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вол йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Черемиска (Вол ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000042499
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004249
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мошер

Мошер — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел Сюзьва йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Мошер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100000610
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100061
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Арыҫлан Аҡҡолов

Арыҫлан Аҡҡолов (рус. Ар(а)слан Аккулов) — башҡорт тарханы, батыр.

# Арыҫлан Аҡҡолов
## Биографияһы

Арыҫлан Аҡҡолов сығышы менән Башҡортостандың Нуғай даруғаһы Бошман‑Ҡыпсаҡ улусы башҡорттарынан булған. Арыҫлановтар нәҫеленә нигеҙ һала. Шәжәрәһе: Бошман бей → Борондоҡ бей → Һөйөндөк бей → Аҡбулат бей → Һарыбайсал тархан → Дәүләтҡол → Миңлеғол → Аҡҡош (Аҡҡол) → Арыҫлан. Ә башҡорттарҙың ҡара ҡыпсаҡ ырыуының шәжәрәһенә ярашлы: Бабсаҡ бей → Борондоҡ бей → Һөйөндөк бей → Һарыбайсал тархан → Дәүләтҡол → Миңлеғол → Аҡҡош → Арыҫлан тархан.
XVII быуат аҙағы — XVIII быуат башында Нуғай даруғаһының Бошман‑Ҡыпсаҡ улусы старшинаһы була.
Башҡорт ихтилалы барышында, 1708—1722 йылдарҙа башҡа старшиналар менән бергә Арыҫлан Аҡҡолов яңы һалымдарҙы һәм йөкләмәләрҙе бөтөрөү үтенесе менән, аҫаба ерҙәрҙе баҫып алыуҙар, Өфө чиновниктарының башбаштаҡлыҡтарын, шул иҫәптән яһаҡ йыйыусы Андрей Жихарев һәм Михаил Дороховтарҙың 72 яңы һалым индереүҙе, комиссар Александр Сергеевтың төбәк халҡын талауҙы, тикшереү тураһында батша Пётр I бер нисә тапҡыр мөрәжәғәт итә.
1722 йылдың 12 февралендә Арыҫлан Аҡҡолов етәкселегендәге барлыҡ дүрт даруғанан килгән һәм 55 кешенән торған башҡорт делегацияһын етәкләй, улар ошо эште тикшереү буйынса суд процессында ҡатнашырға ирешә һәм суд ҡарарына ярашлы Сергеев үлем язаһына тарттырыла.

# Арыҫлан Аҡҡолов
## Хәтер

Хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районы Арыҫлан ауылы уның исеме буйынса аталған (башта ауыл Танып, Аҡҡол тип йөрөтөлгән).

# Арыҫлан Аҡҡолов
## Ғаиләһе

Арыҫландың өс улы була:
* Юлбарыҫ Арыҫланов. Уның улдары: Юлғотло (1757—1816), Юлдыбай (1758—?), Аҡбирҙе (1764—?), Аҡъюл (1767—1812), Аҡҡужа (1776—?).
* Ирназар Арыҫланов. Уның улы — йорт старшинаһы Ҡотлоғәләм (1790—1859), уның балалары: Муса (уның улдары — Ҡотлорәжәп, Ҡотлоәхтәм, Ҡотлойыһан, Ҡотлосаяф, Ҡотлофәйрүз), Ҡотломөхәмәт (уның улдары — Ҡотләхмәт, Ҡотломәхди, Ҡотлофәйрүз), Ҡотләхмәт (уның улдары — Ҡотлоҡасим, Ҡотломбәт, Ҡотлозариф), урядник Ҡотлорәсүл (Ҡотлозаман, Ҡотлосәйет, Сәхибгәрәй) һәм Ҡотлохәйҙәр.
* Кинйә Арыҫланов — 1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Е. И. Пугачёвтың баш полковнигы. Хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Көйөргәҙе районы Кинйәабыҙ ауылы уның исеме һәм абыҙ (уҡытыусы, ғалим) һүҙе буйынса аталған. Кинйә Арыҫлановтарҙың улдары Хужәхмәт (1745—1816), Рәхмәтулла (1747—1823), Сәғит (1750—1820), Һеләүһен, Сөләймән.
# Ачуга

Ачуга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2169/114/235 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Ачуга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200032496
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203249
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Котыг-Еган (Сабун ҡушылдығы)

Котыг-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сабун йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 150 км.

# Котыг-Еган (Сабун ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039672
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203967
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Марад

Марад — Месопотамияның көньяғындағы боронғо ҡала, хәҙерге Ираҡтың Кадисия мухафазаһының төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан булған.
Ҡаланың атамаһы Шумер батшалары исемлегендә осрамай, әммә ғибәҙәт гимндарында телгә алына. Нарам-Син батша хакимлыҡ иткән йылдарҙа (б.э.т. 2254—2218) уның улы Липитили Марадта энси була һәм ҡаланы ҡурсалаған илаһ Лугаль-Марадҡа ғибәҙәтхана төҙөтә. Урҙың өсөнсө династияһы замандарында (б.э.т. 2113—2005 йылдар) ҡала провинцияларҙың береһенең баш ҡалаһы була. Беҙҙең эраға тиклем XIX быуатта кескәй генә амори батшалығының баш ҡалаһы була. Беҙҙең эраға тиклем XVI—XII быуаттарҙа унда касситтар хакимлығы урынлаша.
# Кесе Эртиль

Кесе Эртиль — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Тамбов өлкәһе, Липецк өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Эртиль йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Кесе Эртиль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Битюг. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100912107000003972
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000397
* Бассейн коды — 05.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Угловат-Юган

Угловат-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кушеватская ҡылымығының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 76 км.

# Угловат-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300023178
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302317
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Уль-Вож

Уль-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Роговая йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Уль-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000068309
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006830
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0