yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лакиерҙарҙың икенсе йорто (Таганрог)

Лакиерҙарҙың икенсе йорто — тарих һәм архитектура ҡомартҡыһы, ул Грек урамы, 44 адресы буйынса урынлашҡан.

# Лакиерҙарҙың икенсе йорто (Таганрог)
## Тарихы

XIX быуат башында һәм уртаһында ике кирбес йорт — № 42, № 44, Иван Андреевич Варваци милегендә була, һуңынан уның вариҫтарыныҡы була. 1906-1910 йылдарҙа 44-се номерлы йорт Александра Попудова һәм Елена Лакиер милкендә була.
Был йортҡа бер нисә таганрог ғаиләһе тормошо бәйле.
1836 йылда Варваци титулярный советник ҡыҙы София Дмитриевна Алфераки менән никахлаша. Уларҙың ғаиләһендә Александра һәм Елена исемле ҡыҙҙары була. Александра батша һарайындағы грек короле Попудовҡа кейәүгә сыға, ә Елена — «Русская геральдика» авторы Александр Борисович Лакиергә кейәүгә сыға. Был китап 1854 йылда нәшер ителгән була. Автор Демидов премияһына лайыҡ була.
Александр Лакиер 1870 йылда вафат була, ә уның ҡатыны Елена — 1915 йылда. Александр һәм Елена Лакиер ғаиләһендә биш балалары була: улдары Марк, Иван, ҡыҙҙары София, Александра һәм Елена (икенсе версия буйынса — Мария).
1892 йылда был йортта И. Ю. Фивичтың тегеү оҫтаханаһы урынлашҡан. Совет власы йылдарында бында «Тополек» балалар баҡсаһы була. Хәҙерге ваҡытта бинаны прокуратура биләй.

# Лакиерҙарҙың икенсе йорто (Таганрог)
## Һүрәтләнеш

Грек урамындағы 44-се йорт, 42-се һанлы Лакиерҙар йортонан ябайыраҡ биҙәлгән. Был бинаның архитектура композицияһы симметрияға нигеҙләнгән, уның классик стилен кәрниз өҫтөндәге кәкре һыҙыҡлы деталдәре боҙа. Йорттоң беренсе ҡаты тәпәш, дүрт яҡлы ҡыйыҡлы, ҡат ара кәрниз, фасад буйынса һигеҙ тәҙрәһе бар. Тура мөйөшлө тәҙрә уйымдары тирәсһеҙ.
1992 йылдың 18 ноябрендәге 301-се һанлы ҡарарға ярашлы бина төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты исемлегенә индерелгән.
# АНЗЮС

АНЗЮС (ингл. ANZUS Security Treaty — Australia, New Zealand, United States), йәки «Тымыҡ океан хәүефһеҙлек пакты» — өс илдән торған хәрби берлек, улар:
* Австралия,
* Яңы Зеландия,
* АҠШ.
АНЗЮС ҡыҫҡартмаһы ҡатнашыусы илдәрҙең баш хәрефтәренән яһалған (ингл. Australia, New Zealand, United States).

# АНЗЮС
## АНЗЮС-ты ойоштороу тураһында договор  һәм артабанғы килешеүҙәр

АҠШ, Австралия һәм Яңы Зеландия араһында хәрби хеҙмәттәшлек Икенсе донъя һуғышы йылдарында айырыуса әүҙем үҫә башлай. Һалҡын һуғыш башланғас, ойошма булдырып, был хеҙмәттәшлекте нығытыу зарурлығы тыуа. Блок төҙөү тураһындағы договорға («АНЗЮС хәүефһеҙлек договоры», «Тымыҡ океан хәүефһеҙлек пакты») Сан-Францискола (АҠШ) 1951 йылдың 1 сентябрендә ҡул ҡуйыла, ул 1952 йылдың 29 апрелендә көсөнә инә. Договорҙың ғәмәлдә булыу ваҡыты сикләнмәгән. Артабан
* АҠШ менән Австралия,
* Австралия менән Яңы Зеландия,
* АҠШ менән Яңы Зеландия (1987 йылға тиклем) араһында хәрби хеҙмәттәшлек тураһында айырым килешеүҙәргә ҡул ҡуйыла.

# АНЗЮС
## Блоктың төҙөлөшө

Юғарғы етәкселек органы — Совет, сит ил эштәре министрҙарынан һәм уларҙың урынбаҫарҙарынан тора. Блоктың ағзаһы булған дәүләттәрҙең юғарғы хәрби штабтары вәкилдәренән хәрби комитет төҙөлә. Берҙәм хәрби командованиеһы, берләшкән Ҡораллы көстәре һәм даими штаб-фатиры юҡ. АНЗЮС-тың эшсе органдарының рәсми теле — инглиз теле.

# АНЗЮС
## Блоктың бурыстары

АНЗЮС АҠШ тәҡдиме менән Тымыҡ океан төбәгендә «коллектив оборона буйынса эш-ғәмәлдәрҙе көйләү» маҡсатында ойошторола, ә 1978 йылда блок эшмәкәрлеге даирәһенә Һинд океаны ла индерелә. Тәүҙә АНЗЮС Көньяҡ-Көнсығыш Азиялағы һәм Тымыҡ океан төбәгендәге милли-азатлыҡ хәрәкәттәренә, шулай уҡ СССР-ға һәм уның Көньяҡ-Көнсығыш Азиялағы союздаштарына ҡаршы йүнәлтелгән була. АНЗЮС-тың ағзаһы булған дәүләттәр Корея һәм Вьетнам һуғыштарында үҙ-ара килешешеп ҡатнаша, Камбоджа һәм Лаостың эштәренә ҡыҫыла.
# Шыуғын

Шыуғын, сил — (ғәр. سيل‎ — «көслө ағым», рус. сель) — ҙур булмаған тау йылғалары бассейндарында кинәт барлыҡҡа килгән ләмле йәки ҡом ҡатнаш, һыу һәм таш ҡалдыҡтары ҡатнашмаһының көслө ағымы. Бындай ағымдарҙың төп үҙенсәлеге — сүп-сарҙың хәрәкәт итеүсе масса күләмендә 10-75 % тәшкил итеүе.

# Шыуғын
## Тасуирламаһы

Ҡағиҙә булараҡ, сил ҡойма яуым-төшөм, көслө ҡар иреүҙән йәки тау күлдәренең ташыуы менән бәйле килеп сыға. Сил — ваҡытлы күренеш (ғәҙәттә, ул бер нисә сәғәт бара, һирәк кенә— көн), 25-30 км оҙонлоҡтағы һәм һыу йыйыу майҙаны өҫтө 50-100 км² булған бәләкәй ағымдарға хас.
Шыуғын ағымдарының хәрәкәт тиҙлеге — уртаса 5 м/с-ҡа тиклем, айырым осраҡтарҙа 10-15 м/с-ҡа етергә мөмкин, был уларҙы емергес көскә эйә итә. Үҙ юлында шыуғындар тәрән үҙәндәр ҡалдыра, улар ҡәҙимге ваҡытта һыуһыҙ йәки ҡыҫҡа инештәр булғылай.
Силдәр уның һыуҙан һәм ташылдыҡтарҙан торған баш өлөшөнөң хәрәкәте йәки бер-бер артлы күсеп килгән тулҡындар ағымы менән хасил була. Шыуғын үтеп китеү йырҙаһының байтаҡ үҙгәреүенә килтерә.

# Шыуғын
## Барлыҡҡа килеү сәбәптәре

Шыуғындар көслө һәм оҙайлы ямғырҙар, боҙлоҡтар йә миҙгелле ҡар ҡатламы көслө ирей башлауы арҡаһында, шулай уҡ йырҙаға ҙур күләмдә һыныҡтар, сүп-сар төшөүе арҡаһында барлыҡҡа килә (һөҙәклек 0,07-0,10 булғанда). Тау ерендәге урмандарҙы ҡырҡыу хәл иткес фактор булырға мөмкин — ағас тамырҙары тупраҡтың өҫкө өлөшөн тотоп тора, был иһә сил ағымының барлыҡҡа килеүенән һаҡлай.
Ҡайһы ваҡыт шыуғындар ҙур булмаған тау йылғалары һәм ҡоро үҙәндәрҙә тальвег ауышлығы 0,10-дан да кәм булмаған урындарҙа ер ашалыу ташылдыҡтары тупланыуҙан барлыҡҡа килә.

# Шыуғын
## Барлыҡҡа килеү сәбәптәре
### Төрҙәре

Барлыҡҡа килеү механизмы буйынса эрозиялы, һыу ятҡылығы йырылыу һәм емерелеү-ишелмә шыуғындарға айыралар.

# Шыуғын
## Классификацияһы

* Сейсмоген селдәр — ер тетрәү һөҙөмтәһендә;
* Лахар — вулкан тәьҫирендә барлыҡҡа килә
* Бәйле — батҡаҡлы-ташлы
* Бәйһеҙ — һыулы-ташлы

# Шыуғын
## Силгә ҡаршы көрәш

Тәғәйенләнеше буйынса, силдән һаҡлағыс ҡоролмаларҙың түбәндәге төрҙәре бар:
* А. Силде туҡтата торған: бетон , ҡорос, тимер һәм таш плотиналар.
* Б. Силде үҙе аша үткәрә торған: канал, сил үткәргес.
* В. Сил йүнәлдергес: үҙәнен икенсе яҡҡа йүнәлтә һәм сикләй торған дамба, шпоралар.
* Г. Тотороҡландырыусы: грунт һәм таш быуалар, террасалар
* Д. Силдән ҡурсыусы:ташҡынды көйләү плотиналары; күл быуаларынан һыуҙы алдан ағыҙа тороу.
Теге йәки был объектта көрәш ысулдар сил бассейны урынына һәм хәүефлегенә бәйле.
Иң радикаль һаҡланыу сараһы булып урман ултыртыу тора. Урман ағымды көйләй, һыу массаһын кәметә, ағымды тармаҡландырып, көсһөҙләндерә.
# Тымбай ауыл Советы (Мишкә районы)

Тымбай ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Мишкә районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Тымбай ауылы.

# Тымбай ауыл Советы (Мишкә районы)
## Тарихы

Тымбай ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Мишкә районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Кеум (йылға)

Кеум — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының уң ярына тамағынан 197 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 354 км.

# Кеум (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014934
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301493
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# То-Яха (Тамбей ҡушылдығы)

То-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тамбей йылғаһының һул ярына тамағынан 103 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 64 км.

# То-Яха (Тамбей ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043402
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304340
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Үрге Мин

Үрге Мин — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Минйәр йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Үрге Мин
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019102
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101910
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сәркәй

Сәркәй (рус. Серкино) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Бәгәрәктамаҡ ауыл биләмәһе составына керә.

# Сәркәй
## Тарих

Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Сәркәй
## Халҡы

2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (98 %) йәшәй.
# Оло Юрь-Ега

Оло Юрь-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Берёзовая йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Оло Юрь-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049950
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204995
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Төньяҡ Велебит милли паркы

Төньяҡ Велебит (хорв. Sjeverni Velebit) — Хорватияла милли парк, төньяҡ Далмацияла урынлашҡан.

# Төньяҡ Велебит милли паркы
## Дөйөм мәғлүмәттәр

Төньяҡ Велебит милли паркы Велебит тауҙарының төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан һәм Пакленица милли паркы һымаҡ ҙур «Велебит» тәбиғи паркының бер өлөшө булып тора. Адриатик диңгеҙенең яр буйынан паркты бер нисә километр ғына айыра. Милли парктан 20 километр төньяҡҡа табан Сень ҡалаһы, ә 100 километр көньяҡҡа табан — Задар ҡалаһы урынлашҡан.
Төньяҡ Велебит 1999 йылда нигеҙләнгән һәм Хорватияның һигеҙ милли парктарының иң йәше булып тора.
Милли парктың майҙаны — 109 км². Иң бейек түбәһе — Завижан (хорв. Zavižan) тауы — 1676 м.

# Төньяҡ Велебит милли паркы
## Иҫтәлекле урындары

* Завижан тауы — парктың иң бейек сусағы. Тауҙың башында Хорватиялағы иң бейек метеорологик станция урынашҡан.
* Лука карст мәмерйәһе — донъялағы иң тәрән мәмерйәләр тиҫтәһенә керә.
* Хайдицки һәм Розански кукови карст сусаҡтары — бейеклеге яҡынса 200 метр булған гүзәл ҡаялар.
* Премужицева стаза маршруты — парк буйлап маршрут. Уңайлы юл милли паркттың иң ҡыҙыҡлы урындары буйлап йөрөргә ярҙам итә.
* Ботаника баҡсаһы — был баҡсала Велебит тауҙарының барлыҡ күп төрлө үҫемлектәрен күрергә мөмкин.

# Төньяҡ Велебит милли паркы
## Һыланмалар

* Милли парктың рәсми сайты
* 1 2 Nationally designated areas (CDDA) (ингл.)
# Ҡорғо (Ҡариҙел ҡушылдығы)

Ҡорғо (рус. Курга) — Рәсәй йылғаһы.

# Ҡорғо (Ҡариҙел ҡушылдығы)
## Географияһы

Ҡорғо йылғаһы Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡариҙел йылғаһының һул ярына тамағынан 757 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ҡорғо (Ҡариҙел ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020483
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102048
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Ҡорғо (Ҡариҙел ҡушылдығы)
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Н. И. Шувалов гидронимды башҡорт телендәге ҡойор һүҙе менән бәйләй: Курга, речка, левый приток Уфы — по-видимому, от старобашкирского куйур (кур) — «источник», «родник» и газе — «речка», «река», то есть «река с родниками»..
Шул уҡ ваҡытта башҡорт телендә ҡорғо һүҙе лә бар, ул һаҙлыҡтағы ҡоро урын, ҡоро һуҡмаҡ тигәнде аңлата
# Ворсун-Юган (Кедровая ҡушылдығы)

Ворсун-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кедровая йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ворсун-Юган (Кедровая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300032439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303243
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мирхәйҙәр Фәйзи

Мирхәйҙәр Фәйзи, Фәйзуллин Мирхәйҙәр Мостафа улы (19 октябрь 1891 йыл — 9 июль 1928 йыл) — башҡорт һәм татар яҙыусыһы, драматург һәм журналист.

# Мирхәйҙәр Фәйзи
## Биографияһы

Мирхәйҙәр Мостафа улы Фәйзуллин 1891 йылдың 19 октябрендә элекке Ырымбур губернаһы Орск өйәҙенең Күкшел утарында тыуған. Орск һәм Ырымбурҙағы Хөсәйениә мәҙрәсәләрендә уҡый. Әҙәби әҫәрҙәр яҙыу менән йәшләй ҡыҙыҡһына башлай. Уның «Сәскәләр араһында», «Биҙәнеү», «Йәштәр алдатмайҙар» кеүек тәүге сәхнә әҫәрҙәре 1912 йылда баҫылып сыға. Ошо уҡ йылдарҙа «Йәштер алдатмайҙар» комедияһы Ҡазанда «Сәйәр» труппаһы тарафынан сәхнәлә ҡуйыла.
1916 йылда М. Фәйзи «Сәғҙәтбаныу» тигән драмаһын яҙа. Аҙаҡ, бер аҙ үҙгәрткәндән һуң, «Ғәлиәбаныу» исемеңдә был пьеса тиҙ арала популярлыҡ яулай һәм башҡорт, татар театрҙары репертуарының алтын фондына әүерелә.
Ғ. Ибраһимов Мирхәйҙәр Фәйзиҙе «драмалар ғәләмендә яңы мәктәп асыусы» тип уның ижадын юғары баһаланы. «Ҡыҙғаныс», «Тәҡдирҙең шаярыуы». «Ауыл байрамы», «Урал һыуы буйында». «Аҫылйәр», «Аҙашҡан күңел» һәм башҡа пьесаларыңда халыҡ тормошо реалистик алымдарҙа һүрәтләнә.
Граждандар һуғышы йылдарында М. Фәйзи бөтөпләйгә Башҡортостандың Баймаҡ районы Юлыҡ ауылына күсеп килә. Ауыл халҡы араһында культура-ағартыу эштәрендә актив ҡатнаша, драма түңәрәктәрендә спектаклдәр ҡуйыу, әҙәби һәм күңел асыу кисәләре ойоштора, китапханала эшләй.
Юлыҡта йәшәгәндә, мәңгелек әҫәрен, «Ғәлиәбаныу» пьесаһын ижад итә.
Ошо төбәктәге комсомол йәштәренең контрреволюцион элементтарға ҡаршы көрәшен сағылдырған «Ҡыҙыл йондоҙ» пьесаһын тамамлай. 1922 йылда Темәс ауылына күсә һәм «Ҡыҙыл Урал» газетаһының редколлегия ағзаһы булып эшләй. Тиҙҙән ул Өфәгә саҡырыла һәм Башҡорт дәүләт театрының даими драматургы итен билдәләнә.
1925—1928 йылдарҙа Баймаҡта йәшәй. Мирхәйҙәр Фәйзи ике тиҫтәгә яҡын пьеса, күп шиғыр, йыр һәм хикәйә авторы.
Әҙип 1928 йылдың 9 июлендә Баймаҡта вафат була.
Баймаҡ районы хеҙмәтсәндәре яратҡан драматургын ҡаланың үҙәк паркында хөрмәтләп күмә.

# Мирхәйҙәр Фәйзи
## Хәтер

* Юлыҡ ауылының 1994 йылда төҙөлгән яңы мәктәбенә 1997 йылда Мирхәйҙәр Фәйзи исеме бирелә.
* Яҡшы уҡыған, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашҡан уҡыусыларға Мирхәйҙр Фәйзи премияһы тапшырыла.
* Драматургтың мәктәптәге музейында уның яҡын дуҫы Вафа Әҙеһәмовтың тальян гармуны ла урын алған.
# Урта Сосновая

Урта Сосновая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сосновая йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Урта Сосновая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026910
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202691
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Юмзеньга

Юмзеньга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вага йылғаһының һул ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Юмзеньга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032107
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003210
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Евтушка

Евтушка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Песчаная йылғаһының уң ярына тамағынан 167 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Евтушка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100007972
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100797
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Молау

Молау (нем. Molau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 551 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,39 км². Диңгеҙ кимәленән 263 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6618 һәм автомобиль коды — BLK.
# Пинкевич Альберт Петрович

Пинкевич Альберт Петрович (24 декабрь 1883 [5 ғинуар 1884] — 25 декабрь 1937 йыл) — педагог-ғалим. Хәҙерге Санкт-Петербург ҡалаһындағы А. И. Герцен исемендәге Рәсәй дәүләт педагогия университетын ойоштороусы һәм уның тәүге ректоры (1918—1920), хәҙерге Екатеринбург ҡалаһындағы А. М. Горький исемендәге Урал дәүләт университетын ойоштороусы һәм уның тәүге ректоры (1920—1921). Педагогия фәндәре докторы (1935), профессор. Сәйәси золом ҡорбаны.

# Пинкевич Альберт Петрович
## Биографияһы
### Бала сағы һәм үҫмер йылдары, уҡыуы

Альберт Петрович Пинкевич 1884 йылдың 5 ғинуарында (иҫке стиль буйынса 1883 йылдың 24 декабрендә Рәсәй империяһының Өфө губернаһы Өфө өйәҙенең (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Иглин районының) Орондо ауылында тыуған. Уның атаһы поляк дворяны Пётр Маркович Пинкевич Польшалағы 1863—1864 йылдарҙағы ихтилалда ҡатнашҡаны өсөн Уралға һөргөнгә ебәрелгән була, әсәһе Эмма Альбертовна (ҡыҙ фамилияһы Бюлова) — Германиянан килеп, Урал заводтарында эшләгән ҡорал оҫтаһының ейәнсәре. Католик йолаһы буйынса суҡындырыла, һәм уға Альберт-Адам исеме бирелә.
1893—1902 йылдарҙа Өфө гимназияһында уҡый, уны көмөш миҙалға тамамлай һәм Ҡазан университетының физика-математика факультетындағы тәбиғи фәндәр бүлегенә уҡырға инә. Студент йылдың йылдарында бер нисә экспедицияла ҡатнаша: 1903 йылдың йәйендәге оҙайлы экскурсия ваҡытында Волга йылғаһы буйлап кәмәлә Ҡазандан Сызранға тиклем ағып төшөп, үҫемлектәр донъяһын һәм геология объекттарын өйрәнә, ә 1904 һәм 1905 йылдарҙа Ҡазан тәбиғәтте өйрәнеүселәр йәмғиәте йүнәлтмәһе буйынса геологик экспедицияларҙа була.
# Егауыҙы (тау)

Егауыҙы — Урта Уралдың көньяғындағы тау. Екатеринбургтан 150 км алыҫлыҡта, Силәбе өлкәһенең төньяғында, Ҡыштым ҡалаһынан көнбайышта урынлашҡан. Һыуғомаҡ тауы менән берҙәм тау массивы төҙөй.

# Егауыҙы (тау)
## География

Егауыҙы тауы Һыуғомаҡ йылғаһының урта өлөшөндә һул яҡ ярында, Ҡыштым ҡалаһы эргәһендә, Екатеринбург — Силәбе тимер юлының Кувалжиха станцияһынан 2,5 км көнбайыш-көньяҡ-көнбайышта урынлашҡан. Бейеклеге 608 м. Башлыса граниттан һәм сиениттарҙан тора. Ҡатнаш урман менән ҡапланған. Түбәһенән матур күренеш асыла. Итәгендә «Гора Егоза» тау саңғыһы үҙәге эшләй. Көнсығыш итәгендә «Егозинское Бунгало» һәм «На Тихих Прудах» исемле ҡунаҡ йорттары төҙөлгән. Күрше Һыуғомаҡ тауы менән бергә Ҡыштым ҡалаһының гербына ингән.
«ЕГОЗИНСКОЕ БУНГАЛО» ҡунаҡ йорто Екатеринбург — Силәбе тимер юлының Кувалжиха станцияһынан 2 км көньяҡта, «Гора Егоза» тау саңғыһы үҙәге эргәһендә урынлашҡан. 16 кешегә иҫәпләнгән. Мунса, һыбай йөрөү, ҡаргиҙәрҙә һәм квадроциклдарҙа Һыуғомаҡ мәмерйәһенә, тауға һәм Аракүл күленә экскурсиялар тәҡдим ителә.

# Егауыҙы (тау)
## Топонимикаһы

Атамаһы ек — «ер (тау) ярығы», «тау араһы» һәм ауыҙы — «инеү», «тамаҡ», «горловина», «ауыҙ», йәғни «вход в межгорье» (һүҙмә-һүҙ «тау араһы ауыҙы») һүҙҙәренән төҙөлгән башҡорт топонимын урыҫ теленә күсереү һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. Түбән йылға үҙәне, ысынлап та тау массивтары системаһына асыҡ ишек булып тора. Аңлашылмаған Екауыҙ, Екаҙ, Егауыҙы тигән башҡорт исемдәре урыҫ күскенселәре тарафынан, тауыш оҡшашлығы буйынса, «Егоза» һүҙенә яҡынайтыла. 1931 йылғы СССР-ҙың торф фонды картаһында Ҡыштым ҡалаһы биләмәһендәге йылғаның һәм тимер юл разъезының Еказа исем формаһы осрай.