yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кедрин Максим Николаевич

Кедрин Максим Николаевич (21 сентябрь 1982 йыл) — Рәсәй саңғысыһы, Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры, Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы (1999—2003), Рәсәй чемпионатының көмөш призеры (1999, 2003 — слалом, 2003 — тиҙ йөрөшлө шыуыу (скоростной спуск) һәм супергигант), үҫмер спортсылар араһында донъя чемпионы (1999), FIS халыҡ-ара ярыштарҙың бронза призеры (2000 — слалом), Австрия чемпионатының бронза призеры (2002 — слалом-гигант).

# Кедрин Максим Николаевич
## Биографияһы

Максим Николаевич Кедрин 1982 йылдың 21 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Белорет ҡалаһында тыуған.
Тау саңғыһы техникаһы оҫталығына тренерҙары Вячеслав Николаевич һәм Галина Дмитриевна Астаховтар етәкселегендә өйрәнә. Һигеҙенсе класты тамамлағандан һуң, Санкт-Петербургҡа күсә, әсәһе эшләгән олимпия резервы мәктәбендә уҡый. 2001 йылдың ноябрендә Максим Францияла «Халыҡ-ара класлы Рәсәй спорт мастеры» спорт разряды нормаларын һәм талаптарын үтәй.
Алған йәрәхәттәре арҡаһында 2003 йылда ҙур спорттан китергә мәжбүр була.

# Кедрин Максим Николаевич
## Биографияһы
### Спорт династияһы

* Атаһы: Николай Кедрин — слаломда СССР үҫмерҙәр беренселегендә ике тапҡыр чемпион, халыҡ-ара класс спорт мастеры, 70-се йылдарҙа саңғы спорты буйынса СССР-ҙың йыйылма командаһы ағзаһы.
* Әсәһе: Кедрина Людмила Владимировна — тау саңғыһы буйынса СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры, тау саңғыһы спорты буйынса ун тапҡыр Рәсәй чемпионы, СССР-ҙың йыйылма командаһы составында донъя чемпионатында ҡатнаша, Европа беренселеге призеры була.
* Апаһы: Кедрина Анастасия Николаевна — ике тапҡыр Рәсәй чемпионы (2009, Таштагол, супергигант, суперкомбинация), донъя беренселегендә ҡатнашыусы (2009, Германия), 2008—2009 йылдар миҙгелендә Рәсәйҙең тау саңғыһы спорты һәм сноуборд Федерацияһы уны үҫмер спортсылар араһында «Миҙгел асышы» тип таный, 2009 йылдан Рәсәйҙең төп йыйылма командаһы составында шөғөлләнә.
# Канторович Соломон Ильич

Соломон Ильич Канторович (1892, Речица — 16 август 1937, Киев) — совет һәм украин сәйәси һәм дәүләт эшмәкәре, һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусы, УССР һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары. 1930 йылдың июненән — 1932 йылдың ғинуарына тиклем КП(б)У Үҙәк комитеты ағзаһына кандидат, 1932 — 1937 йылдың майына тиклем Украина Коммунистар партияһы үҙәк комитеты ағзаһы(б). Ике саҡырылыш Бөтә Украина Үҙәк башҡарма комитеты ағзаһы.

# Канторович Соломон Ильич
## Биографияһы

1910 йылда Харьков университетының медицина факультетына уҡырға инә, әмма студенттар демонстрацияларындә ҡатнашҡан өсөн 3 курстан ҡыуып сығарыла һәм шулай уҡ Харьковтан ҡыуыла.
1917 йылда Ростов университетының (Дон университеты) медицина факультетын тамамлай, атабан хәрби табип булып эшләй. 1918 йылдан РКП (б) ағзаһы.
Социаль тәьминәт Халыҡ комиссариатында эшләй, губисполком составында ла эшләй. 1919-1920 йылдарҙа Киев хәрби округының 12-се армияһының санитар хеҙмәтен етәкләй. 1920 йылдан Харьков губерна һаулыҡ һаклау бүлеген етәкләй. УССР Наркомздрав коллегияһы составында була.
1926-1929 йылдарҙа — УССР-ҙың халыҡ һаулыҡ һаҡлау комиссары урынбаҫары; Харьков округ советы башкарма комитеты рәйесе урынбаҫары — Харьков округ план комиссияһы рәйесе (1929 йылдың ғиуарына тиклем).
1929 йылда УССР һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары.
1937 йылдан — СССР һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары урынбаҫары.
Эшмәкәрлеген сәнәғәт предприятиеларында, санитар-эпидемиологик станцияларҙа, колхоз бала табыу йорттарында беренсе медицина-санитария часттарын ойоштороуға йүнәлтә, йоғошло ауырыуҙарҙы кәметеү, санитария культураһы тураһында белемде таратыуҙы көсәйтеүгә тырышлығын һалды.
Һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороуҙың актуаль мәсьәләләре буйынса 2 монография авторы. ВУЦИК ҡарары менән эпидемияларғә ҡаршы көрәш сараларын уңышлы үткәргән өсөн УСС Хеҙмәт Ҡыҙыл Байрағы ордены белән бүләкләнде.
1937 йылдың 23 июлендә Мәскәүҙә "СССР Наркомздравы етәкселәре эше" буйынса НКВД тарафынан ҡулға алына. Тикшереү ваҡытында Киев төрмәһенә ебәрелә. 1937 йылдың 16 августында вафат була..
1956 йылда үлгәндән һуң аҡлана.

# Канторович Соломон Ильич
## Иҫкәрмә

* ↑ КАНТОРОВИЧ Соломон Ильич — Российская Еврейская Энциклопедия (билдәһеҙ). Дата обращения: 11 сентябрь 2020.
* 1 2 25 М.А. ГОНТМАХЕР ЕВРЕИ НА ДОНСКОЙ ЗЕМЛЕ История. Факты. Биографии. Издание второе, исправленное и дополненное Автор сердечно благодарит за помощь в издании книги Марка Иосифовича (билдәһеҙ). Дата обращения: 11 сентябрь 2020. 2020 йыл 23 февраль архивланған.
# Западная (Сарм-Сабун ҡушылдығы)

Западная — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сарм-Сабун йылғаһының һул ярына тамағынан 168 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Западная (Сарм-Сабун ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039306
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203930
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# 1768 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1768 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1768 MDCCLXVIII |
| Юлиан стилендә | 1767—1768 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2520—2521 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7276—7277 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5528—5529 ה'תקכ"ח — ה'תקכ"ט |
| Мосолман календары | 1181—1182 |
| Боронғо әрмән календары | 1217 ԹՎ ՌՄԺԷ |
| Ҡытай календары | 4464—4465 丁亥—戊子 красная свинья — жёлтая мышь |
| Эфиопа календары | 1760—1761 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1824—1825 |
| - Шака самват | 1690—1691 |
| - Кали-юга | 4869—4870 |
| Иран календары | 1146—1147 |
1768 йыл — йома көнөнән башланған йыл, кәбисә.
# Владимир өлкәһе

Влади́мир өлкәһе — Рәсәй Федерацияһы субъекты, Үҙәк федераль округ составына инә. Административ үҙәге — Владимир ҡалаһы. Владимирҙан Мәскәүгә тиклем — 178 км.
Мәскәү, Ярославль, Иваново, Рязань һәм Түбәнге Новгород өлкәләре менән сиктәш. Майҙаны — 29 084 км². Халҡы — 1 396 903 кеше (2016).

# Владимир өлкәһе
## Административ-территориаль бүленеш

2006 йылдан алып Владимир өлкәһе территорияһында 127 муниципаль берәмек, шул иҫәптән 5 ҡала округы, 16 муниципаль район, 26 ҡала һәм 80 ауыл биләмәһе бар.

# Владимир өлкәһе
## Халҡы

Рәсәй Дәүләт статистикаһы федераль хеҙмәте мәғлүмәттәре буйынса, өлкәнең халыҡ иҫәбе 1 397 168 (2016) кеше тәшкил итә. Халыҡ тығыҙлығы — 48.04 кеше/км² (2016). Ҡала халҡы — 78.28 % (2015).
Владимир өлкәһендә 1989 йылда — 834, 2002 йылда — 724 башҡорт йәшәгәне теркәлгән.
# Мурга (Марега ҡушылдығы)

Мурга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға 10 йылғаһының уң ярына тамағынан км өҫтәрәк Марега ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Мурга (Марега ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000000147
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000014
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Гриб Иван Евдокимович

Гриб Иван Евдокимович (4 март 1911 йыл — 23 ғинуар 1987 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия пулемёт ротаһының взвод командиры, гвардия капитаны (1945). Советтар Союзы Геройы (1943).

# Гриб Иван Евдокимович
## Биографияһы

Иван Евдокимович Гриб 1911 йылдың 4 мартында Рәсәй империяһының Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Яңы Ивановка ауылында (хәҙерге Дәүләкән районы Башҡортостан Республикаһы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ.
1929 йылда педагогия йүнәлешле Дәүләкән туғыҙ йыллыҡ мәктәбен, артабан Өфөлә финанс-иҡтисад институтын тамамлай. 1933—1935 йылдарҙа армияла артдивизионда хеҙмәт итә. Алтай крайының Бийск ҡалаһында автобазала баш бухгалтер булып эшләй.
1941 йылдың 7 апрелендә 2 айлыҡ сборға саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән төҙөлөш батальонының өсөнсө ротаһы икенсе взводы рядовойы званиеһында фронтҡа китә.
1943 йылда Одесса хәрби пехота училищеһын тамамлай һәм 73-сө гвардия Сталинград уҡсылар дивизияһының уҡыу батальоны пулемёт отделениеһы командиры итеп юнәлтелә. 1943 йылдан КПСС ағзаһы.
1946 йылдан капитан Гриб — отставкала. Украина ССР-ы Донецк өлкәһенең Славянск ҡалаһында йәшәй, заводта диспетчер булып эшләгән.
1987 йылдың 23 ғинуарында вафат була. Славянск ҡалаһының Төньяҡ зыяратында ерләнгән.

# Гриб Иван Евдокимович
## Батырлығы

73-сө гвардия уҡсылар дивизияһының гвардия айырым уҡыу батальоны пулемёт ротаһы взвод командиры (7-се гвардия армияһы, Дала фронты), гвардия кесе лейтенанты Гриб 1943 йылдың 25 сентябрендә дошман уты аҫтында беренселәрҙән булып Днепр йылғаһы аша сыға. Взвод, нығынып, батальонға кисеүҙе тәьмин итә. Бородаевка (Днепропетровск өлкәһе Верхнеднепровский районы) ауылы өсөн яуҙа взвод ҡул һуғышында бик күп фашист һалдатын юҡ итә.
1943 йылдың 26 октябрендә «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.

# Гриб Иван Евдокимович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1943)
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (СССР) (26.10.1943).
* Ленин ордены.
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, (06.04.1985).
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (08.09.1943).
* Миҙалдар.
# Кесе Мошна

Кесе Мошна — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мошна йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Мошна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000034684
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003468
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рингфурт

Рингфурт (нем. Ringfurth) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 325 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,55 км². Диңгеҙ кимәленән 36 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39517 һәм автомобиль коды — SDL.
# Крутики (ҡаялар)

Крутики ҡаялары — Көньяҡ Уралда (Рәсәй), Силәбе өлкәһендә, Түргеяҡ күленең төньяҡ-көнсығыш ярында, Мейәс ҡалаһы пляжынан һәм Түргеяҡ ҡасабаһынан төньяҡтараҡ урынлашҡан гранит ҡаялар. Оҙонлоғо яҡынса 1,5 км. Туристар һәм альпинистар араһында киң танылған. Крутики ҡаяларында булыу 1990-сы йылдар башына тиклем 55-се Бөтә Союз туристик маршрутына ингән була.

# Крутики (ҡаялар)
## Топонимика

«Крутик» урыҫ халыҡ һөйләштәре буйынса, «йырындың йәки йылғаның текә яры», «текә яр», «ярлау» тигәнде аңлата.

# Крутики (ҡаялар)
## Легенда

Крутики тарихы һәм Түргеяҡ күленең атамаһы барлыҡҡа килеүе тураһында легенда бар: Тур исемле егет һәм уның һөйгәне Гояк тураһында. Тур бай ғаиләнән сыҡҡан, ә Гояк — ярлы крәҫтиән ҡыҙы була. Турҙың ата-әсәһе өйләнергә рөхсәт бирмәйҙәр. Яҙмыш уларға бергә булырға бирмәҫен аңлап, ғашиҡтар, Мәңгелектә берләшеү өсөн, ҡаялы ярҙан күлгә һикерергә булалар. Риүәйәт буйынса, һуңғы моментта егет ҡурҡып ҡала һәм һыуға һикермәй, ә Гояк һыу төбөндә юғала. Ҡото алыныуҙан Тур ташҡа әйләнә, мәңгелеккә күл буйында ҡая рәүешендә ҡала. Ошонан һуң күл ТурГояк (Тургояк) тип атала башлай.

# Крутики (ҡаялар)
## Иҫтәлекле урындары

Крутики ҡаяларынан Түргеяҡ күленә, Вера ярымутрауына, Заозёрный һыртына, Пугачев, Йүкәле һәм Варган тауҙарына матур панорамалы күренеш асыла.
Крутики — Силәбе өлкәһе спортсы-ҡаяға менеүселәренең һәм альпинистарының күнекмә һәм ярыш урыны.
Ҡаяла ике иҫтәлекле таҡтаташ урынлаштырылған: альпинист В. Жигаревҡа һәм водолаз С. Колесниковҡа.
# Уитып-Ярт

Уитып-Ярт — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тальция йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Уитып-Ярт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301443
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Каинзас

Кесе Каинзас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Каинзас йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кесе Каинзас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200007467
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200746
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Насыров Зәки Ильяс улы

Насыров Зәки Ильяс улы (29 март 1956 йыл) — ғалим-иҡтисадсы, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре, шағир. 2007—2010 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең Территориялар һәм кадрҙар менән эшләү идаралығы етәксеһе һәм Хакимиәт етәксеһе урынбаҫары. Иҡтисад фәндәре кандидаты (2011). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (2006), Яңауыл ҡалаһы һәм районының почётлы гражданы (2010).

# Насыров Зәки Ильяс улы
## Биографияһы

Зәки Ильяс улы Насыров 1956 йылдың 29 мартында Башҡорт АССР-ы Яңауыл районының Үрҙәк ауылында тыуған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1973 йылдың июлендә, урта мәктәпте тамамлағас, тыуған районының «Ленин юлы» колхозында тракторсы булып башлай. 1974—1976 йылдарҙа Совет Армияһында хәрби хеҙмәттә була. Запасҡа ҡайтарылғандан һуң ике йыл туған хужалығында тағы ла тракторсы булып эшләп ала һәм Башҡортостан ауыл хужалығы институтына (хәҙер Башҡорт дәүләт аграр университеты) уҡырға инә. 1983 йылда институттың ауыл хужалығын механикалаштыру һәм электрләштереү факультетын тамамлаған йәш белгес йүнәтмә буйынса үҙ районына ҡайта һәм «Ленин юлы» колхозында баш инженер булып эш башлай. 1985 йылда «Урожай» колхозы рәйесе итеп һайлана.
2000—2007 йылдарҙа Асҡын районы хакимиәте башлығы булып эшләй. Оло тәжрибә туплаған һәм үҙен тик яҡшы яҡтан күрһәткән етәксе ошо йылда Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенә яуаплы эшкә үрләтелә. 2007—2009 йылдарҙа Зәки Ильяс улы Хакимиәттең Территориялар һәм кадрҙар менән эшләү идаралығы етәксеһе, артабан 2010 йылға тиклем Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең етәксе урынбаҫары була.
2010 йылда Зәки Насыровҡа «Яңауыл ҡалаһы һәм районының почётлы гражданы» тигән маҡтаулы исем бирелә.

# Насыров Зәки Ильяс улы
## Өҫтәлмә мәғлүмәт

Зәки Насыров мәктәптә уҡыу йылдарынан әҙәби ижад менән шөғөлләнә. Уның шиғырҙары Башҡортостан һәм Татарстанда нәшер ителгән гәзит һәм журналдарҙа баҫылған, уларҙың бер нисә тиҫтәһенә композитор Вәсил Ғәлимов йырҙар яҙған.

# Насыров Зәки Ильяс улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреүҙәге хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (2002)
* «Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү маҡтаулы хеҙмәткәре» билдәһе (2003)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (2006)
* Яңауыл ҡалаһы һәм районының почётлы гражданы (2010)
# Башҡортостан нефтен тәүге асыусыларға һәйкәл

1969
Башҡортостан нефтен тәүге асыусыларға һәйкәл Ишембай ҡалаһында 1969 йылда асыла. Ишембай ҡалаһының һәм Башҡортостандың бөтә нефть сығарыу сәнәғәтенең символы булып тора. Ҡаланың Башҡортостан нефтен тәүге асыусылар майҙанына (элекке Бөйөк Октябрҙең 50 йыллығы майҙаны) ҡуйылған.
Авторҙар коллективы:
* Скульпторҙары Тамара Павловна Нечаева, Борис Дмитриевич Фузеев
* Архитекторы Хихлуха Лев Васильевич (1999 йылда Рәсәй Дәүләт премияһы лауреаты)
Һәйкәлдең үлсәме:
* постамент 4,5×6,3 м, бейеклеге 0,6
* скульптура бейеклеге 12 м
# Сысь-Вож (Прупт ҡушылдығы)

Сысь-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Прупт йылғаһының һул ярына тамағынан 143 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сысь-Вож (Прупт ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015630
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001563
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Силим

Силим — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Силим йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Силим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300006461
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300646
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ханголова-Яха

Ханголова-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Се-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 75 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ханголова-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300039515
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303951
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ай-Магромсы

Ай-Магромсы — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Магромсы йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Ай-Магромсы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200047567
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204756
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Петер Келлнер

Петер Келлнер (ингл. Peter Kellner) — АҠШ эшҡыуары, менеджер һәм социаль инвестор, 1997 йылда Endeavor Global, Inc. нигеҙ һалыусы, 1999 йылда Richmond Global нигеҙ һалыусы һәм генераль партнёр; AdChina, Ltd., Obopay, Inc. һәм Athleta, Inc. директоры; Ашока фондының директорҙар советында тора.

# Петер Келлнер
## Биография

Петер Келлнер Венгрия иммигранттары нәҫеленән.
Петер Келлнерҙын ҡартаһы, һөйләүҙәренә ҡарағанда, СССР оккупацияһына тиклем унышлы Венгрия банкиры була, 1947 йылда кәләше һәм улы менән АҠШ күсеп китергә мөжбүр була. Петерҙың иҫләүҙәренсә, Икенсе донъя һуғышында уның ҡартаһы Сталинград аҫтында һуғышта ҡатнаша. Америкаға килгәс, Перетҙың ҡартаһы галстуктар эшләү заводында иҙән һепереүсе булып эшкә урынлаша. Ун биш йылдан ул кемдәндер бурысҡа аҡса алып тора һәм ошо заводты һатып ала. Ниндәйҙер ваҡыттан һуң, Петерҙың ҡәрсәһе һәм ҡартаһы заводты һаталар һәм Нью-Йорк штатының төньяҡ өлөшөндә ферма һатып алалар.
Келлнерҙың атаһы тамаҡ баҙарында эшләй.
Петер Келлнер Принстон университетында бакалавр дәрәжәһен ала (1987—1991).
Петер Келлнер уҡыған саҡта АҠШ юғары уҡыу йорттарының Милли форумын булдыра, президент Рональд Рейган һәм башҡа лидерҙарҙың ядро ҡоралының мәсьәләһен телефизор аша аралашырға саҡыра.
1990 йылда шунда уҡ,социаль эшҡыуарҙар өсөн глобаль Ашока селтәрен булдырған, Билл Дрейтон менән таныша. Уның йоғонтоһо аша, ул гүмер буйы Дрейтондың артынан барырға әҙер була (ингл. I am going to attach myself to this guy for the rest of my life).
1991 йылда Венгрияға барыр өсөн Фулбрайт стипендияһын ала (ингл. Fulbright Scholar).
1992 йылда венгер тирә-яҡ менән идара итеү Ассоциацияһына нигеҙ һала.
1980—1990 йылдарҙа бер нисә компанияға нигеҙ һала һәм идара итә: Рәсәйҙә Ural Petroleum Corporation (скажиналарҙы таҙалау менән шөғөлләнә, Ханты-Мансийск нефть корпорацияһына үҙгәртелә) һәм The Science, тағы ла Vectis Group.
Кельнер Йельск университетының юридик факультетында (1996—1999) доктор дәрәжәһен ала һәм Гарвард бизнес мәктәбендә MBA дәрәжәһен ала (1995—2003).
1995 йылда Гарвардта уҡыған саҡта, Петер Келлнер Richmond Global венчур фондына нигеҙ һала. Уның дуҫы асҡан Aquantive интернет-белдереү проекты уүышлы булып сыға.
Гарвардты тамамлағас Дрейтон менән бергә Латин Америкаһына сәйәхәт ҡылалар, унда улар Акоша фондына эшҡыуарҙар һайлауҙы күҙәтәләр.
Шул ваҡытта Линда Роттенберг менән таныша. Улар һөйләшеп китеп, уларҙың дөйөм ҡыҙыҡһыныуҙары икәнен аңлайҙар, баштарына идея барлыҡҡа килә: «Әйҙә үҫешеүсе донъяла Стив Джобсты осратайыҡ».
Ошо уйҙары менән 1997 йылда Линда Роттенберг менән Endeavor Global, Inc. халыҡ-ара коммерсия булмаған ойошма асалар, үҫешеүсе илдәрҙә бәләкәй һәм урта бизнесҡа социаль инвестиция йәлеп итеү. Моделдең күберәк өлөшөн, икәүһе лә һоҡланған Акошанан алалар. Келлнерҙың оҫта идара итә алыуы арҡаһында, тырышлығы менән ойошма эшләп китә һәм Майамила беренсе партнёр офисы асыла. Петерҙың һүҙҙәренсә, ул бер ҡасан да Endeavorҙан эш хаҡы алмаған һәм тик ошо ойошмаһы үҫешһен тигән теләк менән йәшәгән.
2007 йылдан AdChina, Inc. директоры.