yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сибер Сибель

Сибель Сибер (тыуғандағы фамилияһы Ададемир; 1960 йылдың 13 декабрендә тыуған) Төркиә тарафынан ғына танылған Төньяҡ Кипр Төрөк Республикаһы сәйәсмәне. 2013 йылдың июненән сентябренә тиклем ТКТР-ның премьер-министры вазифаһын биләй, ул был вазифаны 11 йыл буйы биләгән беренсе ҡатын-ҡыҙ була. Шулай уҡ 2013 йылда 2018 йылдарҙа ТКТР ассамблеяһы рәйесе була Ҡалып:As of. Сибер был вазифаны биләгән Фатьма Экеноглунан ҡала икенсе ҡатын-ҡыҙ була.

# Сибер Сибель
## Биографияһы

1960 йылдың 13 декабрендә Никосияла тыуа. Атаһы, Алтай Ададемир, Мелусейа тораҡ пунктында башланғыс кластар уҡытыусыһы, ә әсәһе Айсель Клавдий ауылынан йорт хужабикәһе була. Атаһын төрлө мәктәптәргә уҡытыусы итеп ебәреүҙәре сәбәпле, ғаиләгә даими рәүештә бер урындан икенсеһенә күсенеп йөрөргә тура килә.
16 йәшендә Сибель Истанбул университетының медицина факультетына уҡырға инә, был осорҙа студенттар ҡатнашлығындағы сәйәси инциденттарҙың иң юғары нөктәһе була. 1983 йылда университетты тамамлай, табип квалификацияһын ала. 1987 йылда ул эске ауырыуҙар буйынса махсуслашҡан табип дипломын ала, практикаһын Шишли Этфаль госпиталендә үтә. Уҡыуын тамамлағандан һуң Кипрҙа һәм шәхси практикала эшләй. 1989 йылда Виргиния университетында диабет һәм эндокринологияны өйрәнә.
1983 йылда гәзиттә Төньяҡ Кипр Төрөк Республикаһының һаулыҡ һаҡлау системаһын тәнҡитләгән мәҡәлә баҫтырып сығара.
2015 йылда Төньяҡ Кипрҙа президент һайлауҙарында ҡатнаша, әммә йыйылған тауыштар һаны буйынса Дервиш Эроғлу һәм Мостафа Аҡынджиҙан ҡала 3-сө урынды биләй.

# Сибер Сибель
## Биографияһы
### Шәхси тормошо

1984 йылда уролог Рыфат Сиберға кейәүгә сыға. 1985 йылда ҡыҙҙары Сюмер тыуа.
# Между Волгой и Уралом (радиожурнал)

«Между Волгой и Уралом» («Волга менән Урал араһында») — төбәк-ара ижтимағи‑сәйәси һәм нәфис‑публицистик радиожурнал.

# Между Волгой и Уралом (радиожурнал)
## Тарихы

1958 йылдың июненән алып урыҫ телендә аҙна һайын сыға. Сығарылыш ваҡыты 60 минут. Башҡортостан, Коми (1998 йылдан алып), Марий Эл, Мордовия, Татарстан, Удмуртия, Сыуашстан биләмәләрендә трансляциялана. Программаны ошо республика ТРК журналистары әҙерләй, монтажлау һәм эфирға сығарыу «Татарстан» ДТРК (Ҡазан) радиоһында тормошҡа ашырыла.

# Между Волгой и Уралом (радиожурнал)
## Маҡсаты

Радиожурналда патриотизм, халыҡтар араһында дуҫлыҡ һәм татыулыҡ, үҙ‑ара хеҙмәттәшлек һ.б. идеялар пропагандалана.

# Между Волгой и Уралом (радиожурнал)
## Рубрикалары

Радиожурнал сығарылыштарында төбәктәрҙәге аҙналыҡ ваҡиғаларға күҙәтеү хәбәрҙәре, көнүҙәк темаларға сюжеттар, халыҡтарҙың тарихы, мәҙәниәте, традициялары һәм ғөрөф‑ғәҙәттәре буйынсса материалдар, сәйәсмәндәр, фән, сәнғәт эшмәкәрҙәре, производствоның төрлө өлкә белгестәре һ.б. менән интервью була.

# Между Волгой и Уралом (радиожурнал)
## Бүләктәре

1‑се Волга буйы матбуғаты фестиваленең (Түбәнге Новгород, 2002) «Толерантлыҡ өсөн» номинацияһы, «Сәскә атыу хаҡына гуманитар хеҙмәттәшлек» электрон киң мәғлүмәт саралары Евразия конкурсының (Саранск, 2009) лауреаты, Байкал тулҡыны Бөтә Рәсәй милли тапшырыуҙар фестиваленең (Улан‑Удэ) «Иң яҡшы тауыш режиссёрлығы эше» номинацияһында еңеүсе. РФ журналистар союзының «Журналист оҫталығы өсөн» пр. лауреаты (1999).
# Бадра

Бадра (нем. Badra) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 576 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,99 км². Диңгеҙ кимәленән 225 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99706 һәм автомобиль коды — KYF.
# Ватца

Ватца (Сырая Ватца) — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Упа йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Ватца
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000019489
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001948
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кочус

Кочус — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының һул ярына тамағынан 500 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Кочус
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035855
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003585
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ишмулла (исем)

Глафира Фәйершина 30.09.2021
Ишмулла Ишмулла - башҡорт ир-ат исеме. == Этимология == <ИШМУЛЛА баш., ғәр. — иш + мулла; уҡымышлы дуҫ, иптәш >
== Билдәле кешеләр == <Дилмөхәмәтов Ишмулла Ишҡәле улы (15 сентябрь 1928 йыл — 19 октябрь 1984 йыл) — башҡорт актёры, атаҡлы ҡурайсы, йырсы һәм композитор. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1975), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1973) артисы. Дилмөхәмәтова-Әхмәҙуллина Шәүрә Ишмулла ҡыҙы (23 сентябрь 1961 йыл) — театр актёры. 1990 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. >
# Медведково (метро станцияһы)

Медведково — Мәскәү метрополитены станцияһы, Калуга-Рига линияһының төньяҡ осо. Бабушкинская станцияһы артынан килә. Төньяҡ Медведково районында урынлашҡан. 1978 йылдың 29 сентябрендә ВДНХ Медведково участкаһы составында асыла.

# Медведково (метро станцияһы)
## Вестибюлдәр

Ике ер өҫтө вестибюле бар: төньяҡ һәм көньяҡ, улар Широкая һәм Греков урамдары киҫешкән ерҙә урынлашҡан. Төньяҡ вестибюль станция менән өс эскалатор, көньяҡ баҫҡыс менән тоташтырылған.

# Медведково (метро станцияһы)
## Архитектураһы һәм биҙәлеше

Медведково станцияһы архитекторҙар Н. А. Алешина һәм Н.К. Самойлованың проекты буйынса йыйылма конструкцияларҙан төҙөлгән. Биҙәү темаһы — Төньяҡты үҙләштереү.
Стеналары ҡыҙыл мәрмәр һәм металл пирамидалар менән көпләнгән, улар асыҡ бронза төҫөнә анодланған алюминийҙан штампланған, улар боҙ киҫәктәре символы булып тора.
Стеналарға станция исеме яҙылған ҡыҙыл мәрмәрҙән эшләнгән өҫтәмәләр беркетелгән. Шулай уҡ стеналар М. Н. Алексеевтың төньяҡ тәбиғәте темаһына анодланған алюминийҙан һигеҙ декоратив панно менән биҙәлгән (панно сюжеттары боҙҙағы аҡ айыу, поляр ҡаҙҙарҙың осоуы, поляр ҡаҙҙарға һунар итеү, һаңғырауҙар, төньяҡ болан һөйрәп йөрөткән нарттар, боҙ киҫәктәре һәм башҡалар).
Станцияла 26 колоннанан торған ике рәт ҡуйылған (колонналар араһындағы ара 6,5 метр), улар һарғылт алһыу мәрмәр менән көпләнгән һәм тутыҡмай торған ҡоростан эшләнгән өҫтәмәләр менән биҙәлгән. Иҙән ҡара һәм һоро гранит менән түшәлгән, юл стеналарының аҫҡы өлөшө һоро гранит менән түшәлгән.
# Прусская

Прусская — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы,Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Курджипс йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 9,3 км.

# Прусская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Белая (Кубань ҡушылдығы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001112108100004670
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100467
* Бассейн коды — 06.02.00.011
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Юғары театр оҫтаханаһы

Юғары театр оҫтаханаһы, Дәүләт юғары театр оҫтаханаһы (ГВЫТМ) — Всеволод Мейерхольд нигеҙ һалған театраль уҡыу йорто, Мәскәүҙә 1922 йылдың февраленән ноябргә тиклем. ғәмәлдә була. Актерҙар һәм режиссеҙар әҙерләгән.

# Юғары театр оҫтаханаһы
## Тарихы

1921 йылдың 10 сентябрендә Мейерхольд ойошторған 1-се РСФСР театры йәшәүҙән туҡтай. Шул уҡ ваҡытта, сентябрь айында, Мейерхольд Дәүләт юғары режиссер оҫтаханаһын (ГВЫРМ) ойоштора, ул Новинский бульвары, 32 йорт адресы буйынса урынлаша, был йортта режиссер үҙе лә йәшәй. Беренсе курсҡа килгәндәр араһында һуңынан билдәлелек яулаған Сергей Эйзенштейн, Николай Экк, Сергей Юткевич, Зинаида Райх, Эраст Гарин, Алексей Кельберер һәм башҡалар була. Эраст Гарин хәтирәләре буйынса,ҡабул ителгән студенттарҙы ике факультетҡа бүләләр: режиссерлыҡ һәм актерлыҡ. Һуңғараҡ был юғары уҡыу йорто Дәүләт Юғары Театр Оҫтаханаһы тип үҙгәртелә, уның составына шулай уҡ башҡа (Н. М. Фореггер, Б. А. Фердинандов, Грибоедовский, Латышский, Йәһүд һәм Әрмән) оҫтаханалар ҙа инә.
Мейерхольдтың педагогик системаһы бик ҡыйыу, эксперименталь характерлы булыуы менән айырыла. Атап әйткәндә, тап шул осорҙа ул актерҙарҙы әҙерләү буйынса биомеханика исемле яңы система ҡуллана башлай.
Академик курс менән бер рәттән Оҫтаханала практик эш ҡарала: студентттар төрлө байрамдарҙа ҡатнашалар һәм эшселәр өсөн спектаклдәр ҡуялар. 1921—1922 йылдар миҙгелендә Оҫтахана үҙенең беренсе эшен күрһәтә — «Великодушный рогоносец» спектаклен (Кроммелинка буйынса), был эш ҙур уңышҡа өлгәшә һәм матбуғатта резонансы ҙур була.
Яйлап башҡа оҫтаханалар тарҡалып бөтә, ә Мейерхольдтың оҫтаханаһы Дәүләт музыкаль драма институты (ГИМДРА) менән ҡушылырға мәжбүр ителә. Ошо базала Дәүләт театр сәнғәте институты барлыҡҡа килә. Әммә ГИТИС етәкселеге һәм Мейерхольд театр сәнғәте бурыстарын төрлөсә аңлау арҡаһында көсөргәнешле конфликт тыуа, ике идеология конфликты һөҙөмтәһендә Мейерхольд оҫтаханаһы студенттары Мейерхольд исемендәге театры студияһына күсәләр.
# Нойштадт-ам-Орл

Нойштадт-ам-Орл (нем. Neustadt an der Orla) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 8585 кеше йәшәй. Майҙаны — 30,95 км². Диңгеҙ кимәленән 300 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7806 һәм автомобиль коды — SOK (элек: PN).
# Лоптюга (Вашка ҡушылдығы)

Лоптюга — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының уң ярына тамағынан 308 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 152 км.

# Лоптюга (Вашка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000046699
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004669
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хөсәйенов Ғөбәйҙулла Абдулла улы

Ғөбәйҙулла Абдулла улы Хөсәйенов (1892—1948) — дәүләт эшмәкәре, журналист.

# Хөсәйенов Ғөбәйҙулла Абдулла улы
## Биографияһы

Хөсәйенов Ғөбәйҙулла Абдулла улы 1892 йылда Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе Соль-Илецк ҡалаһында тыуған.
Ырымбур ҡалаһында «Хөсәйениә» мәҙрәсәһендә белем ала.
1918—1919 йылдарҙа туған ҡалаһында мәғариф комиссары вазифаһын үтәй.
Рәсәйҙә Граждандар һуғышы осоронда ҡыҙылдарҙың Төркөстан фронтында сыҡҡан «Ҡыҙыл йондоҙ» гәзитендә тәржемәсе булып эшләй.
Һуңынан Төркмән ССР-ында совет власын нығытыуҙа ҡатнаша, мәҙәниәт, фән, журналистика өлкәһендә эшләй. 1921—1929 йылдарҙа «Совет Төркмәнстаны» гәзитендә корреспондент, 1930 йылда ошо гәзиттең баш мөхәррире урынбаҫары вазифаһын биләй. Бер үк ваҡытта 1929 йылдан — Төрмәнстан үҙәк башҡарма комитеты ағзаһы.
1938—1948 йылдарҙа Төркмән тел һәм әҙәбиәт институты директоры, Төркмәнстан дәүләт нәшриәте директоры һәм баш мөхәррире, Төркмәнстан Матбуғат эштәре идараһы директоры вазифаларын башҡара.
1948 йылда Ашхабадта булған ер тетрәү ваҡытында һәләк була.

# Хөсәйенов Ғөбәйҙулла Абдулла улы
## Бүләктәре

* Төркмән ССР-ы Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
# Төньяҡ Лопва

Төньяҡ Лопва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопва йылғаһының һул ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Төньяҡ Лопва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002522
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100252
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тулка

Тулка — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Новосибирск һыу һаклағысы (Обь) йылғаһының уң ярына тамағынан 3027 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Тулка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004350
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200435
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Киреевка-2 биләмәһе

2006
Киреевка-2 биләмәһе — 2006 йылда табылған был биләмә иртә бронза (беҙҙең эраға тиклем 3 мең йыл) һәм урта быуат (беҙҙең эраның VIII—X быуаттары) дәүеренә ҡарай. Ростов өлкәһенең Октябрь районы Киреевка хуторында урынлашҡан.

# Киреевка-2 биләмәһе
## Тарихы

Киреевка-2 боронғо ҡаласығы иртә бронза (б.э.т. 3 мең йыл) һәм урта быуат (б.э. VIII—X быуаттары) дәүеренең археологик һәйкәле. 2006 йылда «КС Сохрановка — КС Октябрьская» магистраль газ торбалары трассаһын тикшерегән ваҡытта табыла. Ростов өлкәһе Октябрь районының Киреевка ауылынан 1,7 километр төньяҡ-көнсығышта урынлашҡан. Атамаһы утар исеменән алынған.
Ғалимдарҙың иғтибарын һөрөлгән баҫыуҙа эре таш киҫәктәренең өйөлөп ятыуы йәлеп итә. Бында 3 520 квадрат метр майҙанда археологик ҡаҙыныу эштәре башлана. Эштәр ҡул менән башҡарыла, ер 20 сантиметр ҡалынлығындағы ҡатламдар менән алына, табылҡан ҡаҙлмалар билдәләнеп, биләмәнең дөйөм планына индерелә бара. Табышты анализлау һыныҡтар һәм киҫәктәр тупланмаһының боронғо кешеләрҙең емерелгән ғибәҙәтханаһы булыуын раҫлау мөмкинлеген бирә. Моғайын, тәүҙә ғибәҙәтхана түңәрәк булып, уртаһында вертикаль ҡомташ киҫәктәре торғандыр. Ҡоролма ҡалдыҡтары бронза быуат менән билдәләнә.
Ҡаҙыныу урынында дүрт ҡатлам табыла. Беренсеһендә салтово-маяцк археология мәҙәниәтенә ҡараған һуңғы урта быуат дәүеренең — беҙҙең эраның VIII—X урта быуаттары амфор керамикаһы киҫәктере табыла. Әүәләнгән керамика фрагменттары һуңғы бронза дәүеренә — беҙҙең эраға тиклем II мең йыллыҡ аҙағы — I мең йыллығы башындағы бура мәҙәниәтенә ҡарай.
Ҡаҙылмалар араһында бер нисә кремний әйбере, вулканик быяла обсидиандан эшләнгән бысаҡ табыла. Бысаҡ иртә бронза дәүере менән билдәләнә. Күмер менән көл ҡалдыҡтары булған усаҡ табыла. Керамика фрагменттары халыҡ йәшәгән ваҡытты асыҡларға — беҙҙең эраға тиклем VIII—X быуат — ярҙам итә. Ошо ваҡытта табылғандарға оҡшаш һауыт-һаба эшләйҙәр.
Урта быуаттарҙаваҡытлыса йәшәү урынларында кешеләр таш ҡоролмалар төҙөмәй, ә ябай ер өҫтө ҡоролмаларында йәшәй, шуға улар беҙҙең көндәргәсә һаҡланмаған. Шул уҡ ваҡытта халыҡ төрлө тәғәйенләнештәге соҡорҙар ҡаҙый. Уларҙың береһендә археологтар мафор ҡалдыҡтарын һәм тимер бысаҡ таба.
# Паровы-Яха (Пя-Сядэй-Яха ҡушылдығы)

Паровы-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пя-Сядэй-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Паровы-Яха (Пя-Сядэй-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046588
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304658
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Осиек трамвайы

Осиек трамвайы (хорв. Osječki tramvaj) — Загребта һәм ҡалала әлегә тиклем һаҡланып ҡалған Хорватия трамвай системаһы.

# Осиек трамвайы
## Тарих

Осиек ҡалаһында электр трамвайы1926 йылдвң13 декабрендә балыҡҡа килә, ул 1884 йылдан алып йәрәгән ат трамвайы бөтөрөлгәс барлыҡҡа килә.конка-кола, ҡала бар. 1884 йылда.
Ҡаланың трамвай хужалыҡтары Хорватиялағы һуғыш ваҡытында трамвай депоһы емерелә, ике моторлы һәм бер тағылмалы вагон тулыһынса юҡ ителә, башҡа ике вагон өлөшләтә емерелә.
2006 йылдың декабрендә трамвай системаһы киңәйтелә, Бусотко районын һәм ҡала үҙәген тоташтырған бер километр яңы линия асыла. 2009 йылдың майында маршрут схемаһында сираттағы үҙгәрештәр була: селтәре элекке өс һыҙыҡ урынына ике һыҙыҡҡа әйләнә, әммә Бикараға тиклем участоктың төҙөлөп бөтөүе арҡаһында юлдарҙың дөйөм оҙонлоғо тағы ла арта.

# Осиек трамвайы
## Маршруттар

* 1: Зелено — Поле Вишневац Ҡыр — Зелено Поле
* 2: Бикара — Анте Старчевич майҙаны — Бикар

# Осиек трамвайы
## Туристик трамвай

«GPP» компанияһы Осиек буйынса туристик трамвайҙа йөрөү экскурсияһына заказ бирергә мөмкин. Әлеге ваҡытта Загребтың «ZET» компанияһы тарафынан «Đuro Đaković» заводының иҫке трамвайын һатып алыу тураһында һөйләшеүҙәр алып барыла. План буйынса, уны һатып алғас, трамвай-ресторанға әйләндерәсәктәр.

# Осиек трамвайы
## Хәрәкәт итеү составы

Оҙаҡ ваҡыт дауамында хәрәкәт итеү составы Tatra T3YU (6839-6848 номерҙары, 7211-7222, 8223-8226) моторлы вагондан һәм дүрт тағылмалы Tatra B3YU (8201-8204 номеры) вагонынан тора. «Татра» вагондары Осиекка «ČKD» заводынан 1968 йылда килтерелә башлай, шул уҡ ваҡытта Загребҡа «Đaković Đuro» (31-38 номер) заводы сығарған өр-яңы тиерлек ике күсәрле вагондары бирелә.
1995 йыл башында һуғыш ваҡытында емерелгән элекке трамвай вагондары урынына Маннгеймдағы «DUEWAG»немец заводынан трамвайҙар килтерелә. Был вагондар Осиекта 9527-9531 номерын ала.
2007 йыл башында Чехияла Осиек өсөн 17 Tatra T3R трамвайы яңыртыла, улар 0601-0617 номерын ала. Шул уҡ йылдың мартында улар Осиекка килтерелә.
* Номер 8
* Номер 8 (интерьер)
* Номер 0610 (T3R.PV)
* Модернизированный трамвай Tatra T3R
* Номер 0926 (GT6)
# Куруса (Порс ҡушылдығы)

Куруса (Курокса) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Порса йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 77 км.

# Куруса (Порс ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000003483
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000348
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Игәт

Игәт (рус. Игат) — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Игәт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100029012
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102901
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бирсель Гюльсе

Гюльсе Бирсель (ҡыҙ фамилияһы Шенер; 1971 йыл 11 март) — төрөк актеры, сценарист һәм күҙәтеүсе.

# Бирсель Гюльсе
## Биографияһы

Гюльсе Бирсель 1971 йылдың 11 мартында Истанбулда, Гюльтекин һәм Семиха Шенерҙарҙың өсөнсө балаһы булып тыуған. Уның атаһы юрист була, әсәһе — хужабикә. Ҡыҙҙарына исемде атаһының һәм әсәһенең исемдәренең беренсе ижектәренән төҙөп ҡушалар.
Урта мәктәпте Бейоглу Анадолула тамамлай. Ул мәктәп йылдарында уҡ артист һөнәре тураһында хыяллана, әммә тәүҙә үҙенең ғаиләһенең теләге буйынса ул Богазичи университетының иҡтисад факультетына уҡырға инә. 1994 һәм 1996 йылдар араһында ул Колумбия университетында нәфис сәнғәт магистры һөнәре ала.
Әле университеттың икенсе курсында уҡығанда уҡ Гюльсе Бирсель Aktüel журналында эшләй башлай. 1996 йылда Төркиәгә ҡайтып ATV-ла (ҡыҫҡарт. Actual Television) эшләй башлай, унда мәғлүмәт бюллетене яҙа. Бер йылдан Гюльсе Esquire Turkey журналының баш мөхәррире итеп тәғәйенләнә. 1997 йылдың декабренән 2003 йылға тиклем Harper’s Bazaar Turkey баш мөхәррире була. 2001—2002 йылдарҙа Sabah гәзитендә күҙәтеүсе булып эшләй. Был осорҙа ул шулай уҡ ҡыҙыҡлы FHM (ингл. For Him Magazine) журналында генераль координатор сифатында эшләй.
2002 йылдың март айында ул телевидениела клип менән тәү башлап сығыш яһай. 2003 йылдың мартында ул китапта элек «Ciddiyim Gayet» исеме аҫтында баҫылып сыҡҡан мәҡәләләре менән бергә клипҡа сценарий баҫтырып сығара. 2004 йылдың мартына тиклем ул алып барыусы һәм клиптар сценарисы булып эшләй.
2003 йылдың мартында ул Левент Оздилек менән бергә ATV «Эйва»! сериалында төп ролде уйнай. 2004 йылдың февраленән 2009 йылдың июненә тиклем ATV Avrupa Yakası сериалында сценарист һәм артист булараҡ эшләй. 2004 йылдың май айында уның икенсе китабы «Hâlâ Ciddiyim» баҫылып сыға. 2005 йылда «Hırsız Var!» фильмында тәү башлап киноартист булараҡ сығыш яһай. 2005 йылдың авгусында уның өсөнсө китабы баҫылып сыға.
2008 йылдың апрелендә Гюльсе Истанбулда 2008 йылғы Йәйге Олимпия уйындары факелын йөрөтөү хоҡуғына лайыҡ була 2009 йылда ул 7 Kocalı Hürmüz фильмында үҙенең тәүге кинематографик ролендә күренә.
Бирселдың дүртенсе китабы Velev ki Ciddiyim! 2009 йылдың декабрендә сыға, ә һуңынан 2011 йылдың июнендә уның бишенсе китабы «Язлык» донъя күрә. 2012 йылдың ғинуарында «Канал Д» сериалында сценарист һәм артист булараҡ эшләй башлай, ул дүрт йыл дауам итә.
2013 йылдың мартында ул Hürriyet күҙәтеүсеһе булып эшләй башлай. Уның алтынсы китабы, Memleketi Ben Kurtaracağım! 2015 йылдың ноябрь айында баҫылып сыға.
Ул сценарист һәм актриса булараҡ сығыш яһаған тәүге нәфис фильм Aile Arasında 2017 йылдың декабрендә төшөрөлә. 2018 йылдың февралдә ул Star TV-ла сценарист һәм баш артист булараҡ эшләй башлай. 2019 йылдың октябрендә үҙенең Hürriyet гәзите күҙәтеүсеһе посынан китеүе тураһында иғлан итә.

# Бирсель Гюльсе
## Шәхси тормошо

Гульсе Бирсель актер һәм журналист Морат Бирселгә кейәүгә сыға. Уның менән 1999 йылдың авгусында Канн ҡалаһында таныша. Ҡушағаның балалары юҡ. Улар Ишанташта йәшәйҙәр. 2014 йылдың авгусында әсәһе Семиха Шенер вафат була.