yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гәрәев Алексей Ғабдулла улы

Гәрәев Алексей Ғабдулла улы — Өфө авиация институты һәм шул иҫәптән 1992—1993 йылдарҙа лаборатория мөдире. Техник фәндәр докторы (1999). Сахалин утрауы өсөн үткәргес торба проектлауҙа ҡатнашыусы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.

# Гәрәев Алексей Ғабдулла улы
## Биографияһы

Алексей Ғабдулла улы Гәрәев 1954 йылдың 10 ноябрендә Өфө ҡалаһында тыуған.

# Гәрәев Алексей Ғабдулла улы
## Тормош һәм хеҙмәт юлы

1978 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай, физик. 1978 Өфө агрегат производство берекмәһендә инженер булып хеҙмәт юлын башлай;
1980 йылдан — Өфө дәүләт нефть техник университетында: 1992—1993 йылдарҙа — лаборатория мөдире булып эшләй.
Фәнни эшмәкәрлеге торбаларҙың үткәргестәрҙең коррозиянан һәм коррозия-механик емерелеүен прогнозлау һәм диагностикалау нигеҙендә уларҙың эшкә яраҡлы булыуын арттырыуға бәйләнгән.
Гәрәев етәкселегендә магистраль газ торбаларының сатнау сығанаҡтарын билдәләү методикаһы эшләнә, ул Башҡортостан Республикаһынның, Рәсәй Федерацияһының башҡа төбәктәренең һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәренең предприятиеларында индерелгән. Уның ҡатнашлығында Сахалин утрауы өсөн үткәргес торба проектлана һәм ғәмәлдә ҡулланыуға индерелә.
300-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 15 уйлап табыу авторы.
    Хеҙмәттәре:
* Торба үткәргестәрҙең сереп ярылыуы диагностикаһы. Өфө, 2003 (авторҙаш);
* Коррозиялы мөхиттә материалдарҙың емерелеүе. Өфө, 2005 (авторҙаш);
* Коррозиялы-механик шарттарҙа газ-нефть үткәргестәрҙең хәүефһеҙлеген арттырыу. Санкт-Петербург, 2012 (авторҙаш).
Патенттарға лайыҡ булған уйлап сығарыуҙары торбаларҙы, атап әйткәндә, химик яҡтан актив шыйыҡсаларҙы үткәреү өсөн ҡулланылған эске яҡтан металдың сереүенә ҡаршы торған матдә менән ябылған торбаларҙы айырмайса механик тоташтырыуға ҡайтып ҡала.

# Гәрәев Алексей Ғабдулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары

* 1999 — техник фәндәр докторы
# Евлантьев

Евлантьев — Ростов өлкәһе Боков районындағы утар.
Ростов өлкәһе Земцовское ауыл биләмәһенә инә.

# Евлантьев
## Географияһы
### Урамдар

* Болон урамы,
* Баҡса урамы.

# Евлантьев
## Иҫтәлекле урын

Ростов өлкәһе территорияһында неолит осоронда уҡ кешеләр йәшәгән. Уларҙың йылға буйҙарында йәшәгәндәре емеш-еләк йыйыу, балыҡ тотоу менән шөғөлләнгән. Осһоҙ-ҡырыйһыҙ дала малсылыҡ менән шөғөлләнеүселәр өсөн ҙур көтөүлек була. Шул ваҡыттарҙа йәшәп, вафат булған кешеләрҙең ҡәберлектәре бында бик күп.Ҡурғанлы һәм ҡурғанһыҙ ҡәберлектәр дәүләт тарафынан закон буйынса һаҡлауҙа тора.
Боков районы Евлантьев утары янында бер нисә иҫтәлекле урын — археологик ҡомартҡылар бар. Улар «Рәсәй Федерацияһы халыҡтары мәҙәни мираҫы (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле) тураһындағы» 25.06.2002 Федераль закондың 73-ФЗ ҡарарына һәм 25.06.2002 «Ростов өлкәһе халыҡтары мәҙәни мираҫы (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле) тураһындағы» Ростов өлкәһе Дәүләт башлығы 178-ЗС ҡарарына ярашлы рәүештә дәүләт тарафынан һаҡлауға алынған.
* Ҡурған «Евлантьев II». Евлантьев утарынан көньяҡтараҡ 3,3 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
* Ҡурған төркөмө «Евлантьев I» (5 ҡурған). Евлантьев утарынан көньяҡ-көнбайыштараҡ 1,6 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
* Ҡурған төркөмө «Евлантьев III» (4 ҡурған). Евлантьев утарынан көнсығыштараҡ 2,25 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
# Европа күмер һәм ҡорос берләшмәһе

Европа күмер һәм ҡорос берләшмәһе (ингл. European Coal and Steel Community)- Франция, ФРГ, Италия, Бельгия, Нидерланд һәм Люксембургты тау, күмер һәм металлургия сәнәғәтен берләштергән һәм Европала иҡтисади интеграцияға нигеҙ һалған халыҡ-ара ойошма.
Европа күмер һәм ҡорос берләшмәһе булдырыу идеяһы беренсе тапҡыр 1950 йылдың 9 майында Роберт Шуман, Франция Тышҡы эштәр министры тарафынан, Германия менән Франция араһында буласаҡ һуғышытарына сик ҡуйыу сараһы булараҡ тәҡдим ителә. «Франция менән Германия араһында ниндәй ҙә булһа көрәш ниәтһеҙ генә түгел, матди яҡтан да мөмкин түгел»,-тип белдерҙе ул. Әлеге ойошма Франция һәм ФРГ ҡына түгел, Италия һәм Бенилюкс илдәре: Бельгия, Люксембург һәм Нидерланд кергән. Илдәр араһындағы килешеү кысаларында күмерҙең дөйөм баҙары барлыҡҡа килде һәм ҡурылды. Европа күмер һәм ҡорос берләшмәһе Министрҙар Советы, Ассамблея һәм бойондороҡһоҙ суд тарафынан контролдә тотола торған юғары етәксе орган менән идара итә.
Европа күмер һәм ҡорос берләшмәһе составына дүрт учреждение кергән: үҙ заттарҙан торған юғары орган, Милли парламентарийҙарҙан торған гомуми ассамблея, милләттәр һәм суд министрҙарынан махсус совет. Һуңғы вакытта, был Европа комиссияһы, Европа парламенты, Европа союзы Советы һәм Европа Суды өсөн нигеҙ буласаҡ.
Килешеүҙең ғәмәлдә булыу ваҡыты сығыуына сәбәпле, 2002 йылдың 23 июнендә Европа күмер һәм ҡорос берләшмәһе йәшәүҙән туҡтаны.
# Барсучиха (Бердь ҡушылдығы)

Барсучиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бердь йылғаһының һул ярына тамағынан 195 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Барсучиха (Бердь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004695
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200469
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шмалькальден

Шмалькальден (нем. Schmalkalden) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 19978 кеше йәшәй. Майҙаны — 72,06 км². Диңгеҙ кимәленән 295 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98574 һәм автомобиль коды — SM.
# Һул Туха

Һул Туха — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы,Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Туха йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Һул Туха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Белая (Кубань ҡушылдығы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001112108100004946
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100494
* Бассейн коды — 06.02.00.011
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сюрети-Яха

Сюрети-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тамбей йылғаһының уң ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Сюрети-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043518
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304351
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лар-Юган

Лар-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Шурышкарский Сор йылғаһына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Лар-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031432
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303143
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ханавэй-Яха (Надуй-Яха ҡушылдығы)

Ханавэй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Надуй-Яхайылғаһының һул ярына тамағынан 240 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ханавэй-Яха (Надуй-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300039720
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303972
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сямженьга

Сямженьга (Семжинка, Сямжа) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының уң ярына тамағынан 352 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.

# Сямженьга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036692
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003669
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мөстәҡиллек майҙаны

Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ. Мөстәҡиллек майҙаны (үзб. Mustaqillik Maydoni, ғәр. مستقل‎ mustaqil «бойондороҡһоҙ») - Үзбәкстан баш ҡалаһы Ташкенттың үҙәк майҙаны. Унда байрам тарихи ваҡиғалар дәүләт һәм бәйрәмнәре көндәрендә байрам саралары һәм хәрби парадтар үткәрелә.

# Мөстәҡиллек майҙаны
## Тарих

Ташкентты Рәсәйғә ҡушылғандан һуң, 1865 йылда ҡала хакимиәте Анур каналының үткән шәһәрҙән икенсе яғына табан яңы Европа шәһәрен төзи башлаған. Яңы ҡала төҙөлөшө дөйөм генераль план буйынса тормошҡа ашырылды, унда ҡала урамдарын һәм майҙандарын үҙәк-радиаль планлаштырыу ҡаралган ине.
Нахорҙың һул яҡ ярында Боронғо ҡала ҡапҡаһы алда төҙөлгән Ташкент нығытмаһынан юл аша Туркестан генерал-губернаторы резиденцияһы төҙөлгән, ул «Аҡ йорт»тип атала.
Аҡ йорт эргәһендәге майҙан алға эт майҙаны исемен алды, сөнки Губернатор һарайы эргәһендәге майҙандың икенсе яғында һуңыраҡ Спас-преображенский (хәрби ) соборы төҙөлдө.
1930-сы йылдар башында, хакимиәт ҡарары буйынса, собор һүтелә майҙаны һәм Ҡыҙыл майҙан исемен ала.
1930 йылда Ташкентта генераль реконструкциялау планы нигеҙендә, архитектор С. Полупанова проекты буйынса Губернатор йорто урынында Үзбәк ССР Халыҡ Комиссарҙары Советы йорто төҙөлә.
1934 йылдың 24 ғинуарында Үзбәк ССР советтарының Үҙәк һайлау комиссияһы Ташкентта Үзбәк ССР Халыҡ Комиссарҙары Советы йорто алдында В. И. Ленинға һәйкәл ҡуйырға ҡарар итә. 1936 йылдың 15 ноябрендә Үзбәкстан советтарының Ғәҙәттән тыш VI съезы делегаттары ҡатнашында Мәскәү скульпторы профессор Б. Д. Королев проекты буйынса төҙөлгән һәйкәл асыла.
1952-1954 йылдарҙа Ташкенттың Ҡыҙыл майҙанында реконструкция яһала. Үзбәк ССР Министрҙар Советы йорто фасадына реконструкция барышында үзбәк милли архитектураһы биналары өсөн хас булған элементтар төҫ менән яҙылған. Б. Д. Королевтың эш һәйкәле Ургенч ҡалаһында урынлаштырыу өсөн тапшырылды. Ә Үзбәк ССР Министрҙар Советы йорто алдында 1956 йылдың 30 апрелендә скульптор М. Г. Манизер эше В. И. Ленинға һәйкәл ҡуйылған.
# Файльсдорф (Тюрингия)

Файльсдорф (Тюрингия) (нем. Veilsdorf) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2975 кеше йәшәй. Майҙаны — 30,91 км². Диңгеҙ кимәленән 390 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98669 һәм автомобиль коды — HBN.
# Обляго

Обляго — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Текос йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Обляго
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Пшада йылғаһының көнбайыш сигенән Дедаркай йылғаһының көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000212109100000241
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100024
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вестхаузен (Гота)

Вестхаузен (Гота) (нем. Westhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 527 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,68 км². Диңгеҙ кимәленән 270 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99869 һәм автомобиль коды — GTH.
# Фирнау

Фирнау (нем. Viernau) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2024 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,85 км². Диңгеҙ кимәленән 400 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98547 һәм автомобиль коды — SM.
# Волосница (Кама ҡушылдығы)

Волосница — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының һул ярына тамағынан 1421 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 94 км.

# Волосница (Кама ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100000764
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100076
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мысукке

Мысукке — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының уң ярына тамағынан 521 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Мысукке
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026545
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202654
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Балҡарова Фоусат Гүзәр ҡыҙы

Балҡарова Фоусат Гүзәр ҡыҙы (йәки Балҡар; ҡаб.-черк. Балъкъэр Гъузер ипхъу Фоусэт; 27 март 1932 йыл — 2009 йыл) — ҡабарҙы шағиры.

# Балҡарова Фоусат Гүзәр ҡыҙы
## Биографияһы

Фоусат Гүзәр ҡыҙы Балҡарова 1932 йылдың 27 март (буранай) көнө Ҡабарҙы-Балҡар АССР-ының Баҡсан районындағы Кишпек (Тыжей) ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1960 йылда М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлаған.
Тәүге әҫәрҙәре 1947 йылда үк донъя күрә. 11 йылдан һуң «Нэхущ» (Таң) исемле шиғри йыйынтығы нәшер ителә, ундағы шиғырҙар әҙиптең тыуған яғының хозур тәбиғәтенә бағышланған. «Ҡояш тамсыһы» һәм «Кавказ ҡыҙы» циклдары иһә ҡабарҙы-черкес ҡыҙына арналған. Башҡа йыйынтыҡтарының исемдәре: «Уафэр хызодыкI» (Күкте тектерәм), «Дунеищӏэр зыщӏым хуэфащэщ» (Яңы тормош хужалары), «Къысхуэгуфӏэ» (Миңә ҡыуанһаң ине), «Уи хэку и мывэхэри дыщэщ» (Тыуған яҡтың ташы ла алтын) һ.б. Артабан Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғышы ваҡиғалары хаҡындағы ике поэма донъя күрә: «Гугъэм и лъэрыгъ» (Хыял өҙәңгеһе) һәм «Блэ зэуар аркъэным щощтэ» (Йылан саҡҡаны арҡандан да ҡурҡа).
# Ноймарк (Фогтланд)

Ноймарк (Фогтланд) (нем. Neumark ) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3097 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,35 км². Диңгеҙ кимәленән 320–460 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 8496 һәм автомобиль коды V.
# Вор-Я (йылға)

Вор-Я — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Полушаимское куленә ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 202 км.

# Вор-Я (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016030
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301603
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мгла (йылға)

Мгла (Оло Мгла) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Аҡ диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 3 км.

# Мгла (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000050915
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005091
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Саженка

Саженка — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Упа йылғаһының һул ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Саженка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000019472
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001947
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шуранкүл

Шуранкүл - рус. Шуранкуль - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡыҙыл Армия районындағы күл.

# Шуранкүл
## Географияһы

Шуранкүл - Силәбе өлкәһенең Ҡыҙыл Армия районындағы шул уҡ Шуранкүл исемле ауыл янында урынлашҡан күл.
Силәбегә тиклем — 75 км, Екатеринбургҡа – 265 км, Ҡалмаҡ Кисеүенә – 30 км, Урыҫ Тинесе ҡасабаһына – 10 км.
Координаттары: 55°44′53″N 62°22′43″E
Уның тирәһендә Аҡҡош күле, Үләнде һәм Страшное күлдәре урынлашҡан. Алыҫыраҡта — Белеккүл.

# Шуранкүл
## Тасуирламаһы

Ҙур булмаған түңәрәк күл.
* Үтәҙеклеге - 0,5 м.
* Ярҙары һөҙәк
* Һыуы - сөсө, әҙ генә үҙенсәлекле тәме бар.
Күл һыуы юғары минераллылығы арҡаһында шифалы үҙенсәлектәргә эйә һәм унда һыу инеү һаулыҡты нығыта тип иҫәпләйҙәр. Медицина йәһәтенән тикшеренеүҙәр үтмәгән булһа ла, шулай уҡ батҡағын да дауаланыуҙа ҡулланалар.

# Шуранкүл
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Н. И. Шувалов гидронимды былай тип аңлата:
Йәғни, гидроним шуран+күл һүҙҙәренән барлыҡҡа килгән.

# Шуранкүл
## Шулай уҡ ҡара

* Табын ҡәбиләһе
* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге
# Бикбулатов Зиннур Ғизелхаҡ улы

Бикбулатов Зиннур Ғизелхаҡ улы (20 ғинуар 1947 йыл — 26 апрель 2009 йыл) — ғалим-зоотехник, хужалыҡ һәм партия эшмәкәре. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1999). 1980—1990 йылдарҙа КПСС-тың Мәләүез ҡала комитеты секретары, халыҡ депутаттарының Мәләүез район Советы башҡарма комитеты рәйесе. Ике «Почёт Билдәһе» ордены (1976, 1986) кавалеры.

# Бикбулатов Зиннур Ғизелхаҡ улы
## Тормошо юлы һәм хеҙмәт эшмәкәрлеге

* Зиннур Ғизелхаҡ улы Бикбулатов 1947 йылдың 20 ғинуарында БАССР-ҙың Мәләүез районы Исламғол ауылында тыуған.
* 1970 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлай.
* 1970 йылдан алып Мәләүез районы М. Ғафури исемендәге колхозда баш зоотехник, һыйыр малы һимертеү комплексы начальнигы булып эшләй.
* 1980 йылдан КПСС-тың Мәләүез ҡала комитеты секретары.
* 1984 йылдан алып халыҡ депутаттарының Мәләүез район Советы башҡарма комитеты рәйесе.
* 1990—1992 йылдарҙа БНИПТИЖиК өлкән ғилми хеҙмәткәре, 1994—1998 йылдарҙа директоры.
* 1992—1994 йылдарҙа Ырымбур ҡалаһындағы Бөтә Рәсәй һуғым малсылығы ғилми-тикшеренеү институтының өлкән ғилми хеҙмәтәкре.
* 2009 йылда Исламғол ауылында вафат була һәм тыуған ауылы зыяратында ерләнә.

# Бикбулатов Зиннур Ғизелхаҡ улы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Фәнни хеҙмәттәре республикала һуғым малсылығының үҫеше, һыйыр малының ит биреүсәнлеген арттырыу проблемаларына арналған. 100-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

# Бикбулатов Зиннур Ғизелхаҡ улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* ике «Почёт Билдәһе» ордены (1976; 1986).

# Бикбулатов Зиннур Ғизелхаҡ улы
## Хеҙмәттәре

* Производство говядины в условиях промышленного комплекса при жомовом корме. Оренбург, 1979;
* Мясное скотоводство и перспективы развития в колхозах и совхозах Башкирской АССР. Уфа, 1990;
* Обмен веществ у помесных и чистопородных животных. М., 1998.
# Ғиззәтуллин Рөстәм Хәниф улы

Ғиззәтуллин Рөстәм Хәниф улы (16 сентябрь 1974 йыл) — йырсы, композитор, продюсер. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған (2016) һәм халыҡ артисы (2021).

# Ғиззәтуллин Рөстәм Хәниф улы
## Биографияһы

Рөстәм Хәниф улы Ғиззәтуллин 1974 йылдың 16 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Әлшәй районы Яңы Сәпәш ауылында тыуған. Тамъян ырыуы бейе, башҡорт кенәзе һәм тарханы Шағәле Шаҡман вариҫы.
Өйләнгән, ҡатыны Әлфинур Шәһиева, ике бала (ҡыҙ һәм ул) үҫтерәләр.
Атаһы Хәниф — механизатор. Әсәһе — уҡытыусы.

# Ғиззәтуллин Рөстәм Хәниф улы
## Ижады

1998 йылда

# Ғиззәтуллин Рөстәм Хәниф улы
## Дискография

* Ашыҡма (2000)
* Мөхәббәт... (2002)
* Бәхет (2004)

# Ғиззәтуллин Рөстәм Хәниф улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2016)
* Шоу-бизнестың «Бумеранг» музыкаль премияһы
* «Йәшлек-шоу–2012»нең «Иң яҡшы хитмейкер»ы (2012)
* Башҡортостан республикаһының халыҡ артисы (2021)
# Иргәйел

Иргәйел — башҡорт әкиәттәрендәге традицион кире персонаж, кәрлә (үҙе бер ҡарыш, һаҡалы мең ҡарыш) рәүешендә һүрәтләнелә.
Нигеҙҙә «Өс батшалыҡ», «Аҡъял батыр», «Исмай», «Айыуғолаҡ» кеүек баһадирҙар тураһындағы әкиәттәрҙә осрай. Иргәйел таш менән шишмәләрҙе күмә, ҡыҙҙарҙы тотҡонлоҡта тота, ҡорбанын ҡолағынан ҡаҙаҡҡа элеп ҡуя. Иргәйел мәкерлегенән һәм яуызлығынан кешеләрҙе герой-баһадир ҡотҡара.