yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Харрасов Рәшит Мирхәҙи улы

Харрасов Рәшит Мирхәҙи улы (рус. Харрасов Рәшит Мирхәҙи улы; 1 ғинуар 1949 йыл) — совет партия эшмәкәре. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — башҡорт.

# Харрасов Рәшит Мирхәҙи улы
## Биографияһы

Рәшит Мирхәҙи улы Харрасов 1949 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Илеш районы Рсай ауылында тыуған. Юғары белемле — 1966—1971 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында уҡып сыҡҡан, 1984 йылда Свердловск Юғары партия мәктәбен тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1971 йылда Дүртөйлө районындағы «Россия» совхозында баш зоотехник вазифаһында башлай. Артабан ошо уҡ райондың «Маяҡ» колхоз рәйесе урынбаҫары, ауыл хужалығы идаралығы баш зоотехнигы, начальник урынбаҫары.
1982—1984 йылдар — Юғары партия мәктәбе тыңлаусыһы.
1984—1985 йылдарҙа — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының ойоштороу эше бүлеге инструкторы.
1985—1991 йылдарҙа- КПСС-тың Балтас район комитетының икенсе секретары, артабан беренсе секретары.
1990 йылда Харрасов Рәшит Мирхәҙи улы Балтас районы, 169-сы Балтас һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының йәштәр, физик культура һәм туризм эштәре буйынса комиссияһы ағзаһы булған.
1991—1994 йылдарҙа — хужалыҡ эшендә: Башҡортостандың «Агрокомп» фирмаһында директор.
1994—1995 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Секретариаты белгесе.
1995—1999 йылдарҙа — территориялар менән эшләү бүлеге мөдире, мөдире.
1999 йылдан — Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Секретариаты бүлегенең дөйөм бүлеге мөдире.

# Харрасов Рәшит Мирхәҙи улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республиканың Почет грамотаһы
* «Башҡортостан Республикаһында фиҙакәр хеҙмәте өсөн» отличие билдәһе (2009).

# Харрасов Рәшит Мирхәҙи улы
## Ғаиләһе

Өйләнгән, ғаиләһендә ике ул һәм бер ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергәндәр.
# Хубта-Яха

Хубта-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нгарка-Пыря-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 141 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Хубта-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300051962
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305196
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡотошов Әхмәт Шаһиәхмәт улы

Ҡотошов Әхмәт Шаһиәхмәт улы (2 октябрь 1900 йыл — 26 июнь 1973 йыл) — журналист, тәржемәсе, лексикограф, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1958 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡорт алфавитын латин графикаһынан кириллицаға күсереү буйынса терминология комиссияһы ағзаһы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1949).

# Ҡотошов Әхмәт Шаһиәхмәт улы
## Биографияһы

Әхмәт Шаһиәхмәт улы Ҡотошов 1900 йылдың 2 октябрендә Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Ҡарайған ауылында тыуған.
ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты йүнәлтмәһе буйынса Мәскәүҙә Бөтә Союз коммунистик журналистика институтында уҡый, аҙаҡ «Башҡортостан» гәзитендә эшләй, баш мөхәррир урынбаҫары дәрәжәһенә тиклем етә. Һуңғараҡ күп йылдар дауамында Башҡортостан китап нәшриәтенең баш мөхәррире. Башҡортостан өлкә партия мәктәбендә һәм Башҡорт дәүләт университетында тәржемә оҫталығын уҡыта.
«Коммунистар партияһы манифесы»н, Ги де Мопассан, Александр Дюма, А. П. Чехов, Л. Н. Толстой әҫәрҙәрен башҡорт теленә тәржемә итә. 1948 йылда Мәскәүҙә нәшер ителгән, 40000 тирәһе һүҙҙән торған «Русса-башҡортса һүҙлек»те әҙерләүҙә ҡатнаша.
СССР Журналистар союзы (1958) һәм КПСС ағзаһы.

# Ҡотошов Әхмәт Шаһиәхмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены (1949);
* БАССР Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы (ике тапҡыр);
* «1941-1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы.

# Ҡотошов Әхмәт Шаһиәхмәт улы
## Хәтер

* Тыуған ауылы Ҡарайған урамы Ә. Ҡотошов исемен йөрөтә.
# Сортым-Еган

Сортым-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Очимкина ҡылымығының һул ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Сортым-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049387
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204938
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡаҙағстан тәбиғәте музейы

«Ғылым Ордасы» тәбиғәт музейы — Ҡаҙағстан Милли Фәндәр академияһының Ғылым ордасы (Ҡаҙағстан, Алма-Ата) комплексына ҡушылған палеонтология музейы.

# Ҡаҙағстан тәбиғәте музейы
## Тарихы

Ҡаҙағстан территорияһында беренсе палеонтологик ҡомартҡы булып 1912 йылда табылған гигант мөгөҙморон һөлдәһе һанала. Шунан һуң тиҫтәләрсә фәнни асыштар яһалды, һәм улар Ҡаҙағстанға донъя күләмендә палеонтологик тикшеренеүҙәр буйынса уникаль ил булараҡ танылыу килтергән. Үҙенең географик урыны, территорияһының күләме һәм ландшафт төрлөлөгө арҡаһында, Ҡаҙағстан боронғо дәүерҙән башлап хәҙерге заманға тиклем хайуандар донъяһының төрлөлөгө менән ҡылыҡһырлана. 1932 йылдан алып 1957 йылға саҡлы коллекцияның байтаҡ өлөшөн Ҡаҙаҡ ССР-ы Фәндәр академияһының Зоология институты ғалимдары йыйған.
Тәбиғәт һәм палеонтология музейы ысынбарлыҡта 1959 йылда Ленин проспекты (хәҙерге Алма-Ата ҡалаһындағы Достыҡ проспекты), 85 адресы буйынса эшләй башланы.
Ҡаҙаҡ ССР-ы Фәндәр академияһы Президиумының 1961 йылдың 29 апрелендә сыҡҡан 44-се һанлы Ҡарарына ярашлы, Ҡаҙаҡ ССР-ының 40 йыллыҡ юбилейы айҡанлы музейҙы рәсми асыу тантанаһы ойошторола.
Ҡаҙағстан Республикаһының Мәғариф һәм фән министрлығы фән буйынса комитетының 2010 йылдың 1 июнендә сыҡҡан 35-ПР бойороғона ярашлы, музейҙарҙы һәм коллекцияларҙы өйрәнеү һәм популярлаштырыу, фәнни, тарихи һәм мәҙәни мираҫты киң таратыу һәм ғилми-тикшеренеү һәм мәҙәни-ағартыу эшен атҡарыу маҡсатында, Ҡаҙағстандың Тәбиғәт һәм палеонтология музейы «Ғылым ордасы» үҙәге ҡарамағына күсә.
2012 йылда, реставрациянан һуң, музей «Ғылым ордасы» комплексы сиктәрендә — Ҡаҙағстан Фәндәр академияһы бинаһында, яңы адресы буйынса, ҡабаттан асыла.

# Ҡаҙағстан тәбиғәте музейы
## Экспозицияһы

Экспонаттар араһында хайуандар һәм үҫемлектәрҙең, динозаврҙар, тарбозаврҙар һөлдәләре, шулай уҡ башҡа боронғо фауна вәкилдәренең ташҡа әйләнгән ҡалдыҡтары бар. Ҡаҙағстан биләмәләрендә ҡаҙыныу һөҙөмтәһендә табылған әйберҙәрҙән тороуы коллекция предметтарының үҙенсәлеге булып тора.
Музейҙың зоология секцияһы ҡунаҡтарға республиканың бай һәм төрлө флораһын һәм фаунаһын күрһәтә. Республика территорияһында йәшәгән ҡоштар һәм бөжәктәр, имеҙеүселәр һәм һөйрәлеүселәр төрҙәре, моғайын, зоологияға битараф булмаған кешене хисләндерер.
# Вайсендорф

Вайсендорф (нем. Weißendorf) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 330 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,6 км². Диңгеҙ кимәленән 387 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7950 һәм автомобиль коды — GRZ (элек: ZR).
# Любимов Григорий Александрович

Григорий Александрович Любимов (23 июнь 1932, Мәскәү — 7 март 2023) — тотош мөхит механикаһы өлкәһендә СССР һәм Рәсәй ғалимы.

# Любимов Григорий Александрович
## Биографияһы

1942 йылдың июлендә хәрби кадрҙар ғаиләһендә тыуған, атаһы Бөйөк Ватан һуғышы фронтында һәләк була.
1950 йылда Мәскәүҙең урта мәктәбен алтын миҙал менән тамамлай. 1950 йылда В. Ф. Болховитинов йоғонтоһонда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетына уҡырға инә. Л. И. Седовтың һәм Г. Г. Черныйҙың уҡыусыһы. 1958—1960 йылдарҙа Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультеты гидромеханика кафедраһының кесе ғилми хеҙмәткәре. Физика-математика фәндәре кандидаты (1958) Диссертацияһының темаһы «Метод решения задач газодинамики и магнитогидродинамики о течениях с сильными ударными волнами».
1960 йылдың майынан Мәскәү дәүләт университетының Механика институтында эшләй (Дөйөм гидромеханика лабораторияһы мөдире (1960—2004), баш ғилми хеҙмәткәр (2004 йылдан). Физика-математика фәндәр докторы (1965), диссертацияһының темаһы «Магнитогидродинамические течения с узкими слоями резкого изменения параметров потока и поля», профессор (1973). Ионлаштырыусы һуҡма тулҡындар теорияһын төҙөүсе (1959, А. Г. Куликовский менән).
Газ динамикаһы, магнитлы гидродинамика һәм плазма динамикаһы, биомеханика буйынса 150-нән ашыу фәнни мәҡәлә баҫтырған. 14 фән кандидаты әҙерләй.
Рәсәй Фәндәр академияһының биомеханика буйынса ғилми советы рәйесе, Рәсәйҙең теоретик һәм ғәмәли механика буйынса милли комитеты рәйесе урынбаҫары (2011 йылға тиклем), «Известия РАН. Механика жидкости и газа» журналы редакцияһының яуаплы мөхәррире.

# Любимов Григорий Александрович
## Танылыуы һәм бүләктәре

* «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре» тигән маҡтаулы исем (2000) — ғилми эшмәкәрлектәге ҡаҙаныштары өсөн
* Рәсәй Федерацияһы Дәүләт премияһы лауреаты (2003, авторҙашы менән) — «Нелинейные волны в сплошных средах, описываемые гиперболическими системами уравнений высокого порядка: разрывы и их структуры» хеҙмәте өсөн
* СССР Фәндәр академияһының С. А. Чаплыгин исемендәге премияһы лауреаты (1973) «Магнитогидродинамические течения в каналах» монографияһы өсөн (авторҙашлыҡта)
* МДУ-ның атҡаҙанған ғилми хеҙмәткәре (2003)

# Любимов Григорий Александрович
## Төп хеҙмәттәре

* Магнитная гидродинамика Учебник. 1-е издание (1962, с А.&nbsp;Г.&nbsp;Куликовским)
* Магнитогидродинамические течения в каналах (1972, с А.&nbsp;Б.&nbsp;Ватажиным, С.&nbsp;А.&nbsp;Регирером)
# Грубышка

Грубышка — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Үрге Урдюга йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Грубышка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000049422
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004942
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Полуденка (Супича ҡушылдығы)

Полуденка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Супич йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Полуденка (Супича ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011573
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101157
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кояндал

Кояндал — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мунжа йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кояндал
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200009516
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200951
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тарка-Пдеза-Яха

Тарка-Пдеза-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ляккато-Се йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Тарка-Пдеза-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046076
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304607
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Перекатная (Каменистой ҡушылдығы)

Перекатная — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каменистая йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Перекатная (Каменистой ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300065642
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306564
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ғәрәбстан диңгеҙе

Ғәрәбстан диңгеҙе (ғәр. بحر العرب‎, фарс. دریای عرب, урду بحیرہ عرب‎, һинд अरब सागर, сомал. Bada Carbeed, ингл. Arabian Sea) — Һинд океанының төньяҡ өлөшөндәге диңгеҙ. Көнбайышта Ғәрәбстан һәм көнсығышта Һиндостан ярымутрауҙары менән сикләнгән.

# Ғәрәбстан диңгеҙе
## Атамаһы

Диңгеҙ европа һәм ғәрәп диңгеҙселәренә төрлө атамалар менән билдәле булған: Эритрея диңгеҙе, Синдху диңгеҙе (Синдху Сагар), Йәшел диңгеҙ, Оман диңгеҙе, Фарсы диңгеҙе һәм Һинд-Ғәрәп диңгеҙе.

# Ғәрәбстан диңгеҙе
## География

Диңгеҙҙең дөйөм майҙаны — 3 862 000 км². Максималь киңлеге — 2400 км. Максималь тәрәнлеге — 5803 м. Диңгеҙгә ҡойоусы иң ҙур йылға — Һинд.
Иң ҙур ҡултыҡтары: көнбайышта Ҡыҙыл диңгеҙ менән Баб-әл-Мәндәб боғаҙы аша тоташтырыусы Аден ҡултығы һәм төньяҡ-көнбайышта Фарсы ҡултығы менән тоташыусы Оман ҡултығы.
Диңгеҙ буйында Сомали, Джибути, Йәмән, Оман, Иран, Пакистан, Һиндостан һәм Мальдив утрауҙары илдәре урынлашҡан.
Эре ҡалалары — Карачи, Аден, Маскат, Мумбаи, Коччи һ. б.
Иң ҙур утрауҙары: Сокотра (Йәмән), Масира (Оман), Астола (Пакистан).
# Ҡаҙыш

Ҡаҙыш — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел (элекке үҙәне) йылғаһының уң ярына тамағынан 1277 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ҡаҙыш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Арский Ташы һыу үлсәү посынан Йомағужа һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200212111100016990
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101699
* Бассейн коды — 10.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Айва (Уна ҡушылдығы)

Айва — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы/ Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Унь йылғаһының һул ярына тамағынан 7,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Айва (Уна ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012296
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101229
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пае-Тарка

Паё-Тарка — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пясовэй-Тарка йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Пае-Тарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300073486
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307348
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Локоть (Брянск өлкәһе)

Локоть — Рәсәй Федерацияһының Брянск өлкәһендә урынлашҡан ҡала тибындағы ҡасаба. Брасовский районы һәм Локоть ҡала биләмәһенең административ үҙәге.
Халҡы — 9369 кеше (2018) .

# Локоть (Брянск өлкәһе)
## Географияһы

Ҡасаба Нерусса (йылға Десна ҡушылдығы) йылғаһы янында, Брасовый тимер юл станцияһы янында (Брянск — Льгов линияһында) урынлашҡан.

# Локоть (Брянск өлкәһе)
## Тарихы

XVII быуаттың 1-се яртыһында Локотский Колодезь тип беренсе тапҡыр телгә алынған, ул боронғо Брасов ауылы янында торған. 1742 йыл-тирә-яҡ ерҙәрҙе император Елизавета Петровна генерал-фельдмаршал Ф. С. Апраксинға бүләк итә, 1797 йылда апраксин үҙ резиденцияһын Локотҡа күсерә. Бында ул күркәм 4-ҡатлы һарайлы, быуалы, фонтанлы имение булдырған.
1882 йылда Рәсәй тәхет вариҫтары бөйөк кенәз Романовтар (Георгий Александрович, 1899 йылдан алып — Михаил Александрович), имениеға хужа булалар, улар ҡасабаны төҙөкләндереүҙе дауам итә: һыу үткәргес, ҙур быуа, парк һәм бер нисә ҡатлы таш бина күтәрәләр, аҙыҡ-түлек сәнәғәте һәм ағас шкәртеүсе тәүге предприятие төҙөйҙәр.
1870 йылда ат һарайы (1903 йыл — ат заводы) төҙөлә, 1914 йылда суйын механика заводы сафҡа инә.
Локоть 1931 йылда район үҙәге була; 1938 йылда — ҡала тибындағы ҡасаба.
Бөйөк Ватан һуғышы барышында 1941 йылдың көҙөнән 1943 йылғаса ҡасаба оккупацияла була, ул «ҡала» тип иғлан ителә һәм немец ввластары ойошторған Локоть үҙидараһының административ үҙәге була.

# Локоть (Брянск өлкәһе)
## Иҡтисады

Ҡасабала станоктар эшләү заводы, спиртозавод, мебель фабрикаһы, сыр эшләү заводы, аҙыҡ-түлек комбинаты бар. Шулай уҡ ат заводы эшләй.

# Локоть (Брянск өлкәһе)
## Мәҙәниәт һәм мәғариф

Ҡасабала 3 дөйөм белем биреү мәктәбе, сәнәғәт-иҡтисади техникумы (элекке ауыл хужалығы техникумы) Брянск дәүләт ауыл хужалығы академияһының ситтән тороп уҡыу бүлеге эшләй. Район мәҙәниәт йорто һәм музыка мәктәбе, ипподром эшләй.
1931 йылдан алып «Вестник» район гәзите сыға.

# Локоть (Брянск өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Герасимова Лариса Павловна (1960), ғалим-стоматолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1983 йылдан Республика балалар клиник дауаханаһының, 1999 йылдан Республика стоматология поликлиникаһының бүлек мөдире; 2000 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2003 йылдан терапевтик стоматология кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 2001 йылдан Өфөләге «Дентал Студия» стоматология клиникаһы директоры. Медицина фәндәре докторы (1998), профессор (2010). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2009).
* Мелетий (Демин) — Урыҫ православие сиркәүенең иеромонахы.
# Камчала

Камчала — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының уң ярына тамағынан 1025 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Камчала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200016343
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201634
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лыбнабой

Лыбнабой — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Торна йылғаһының уң ярына тамағынан 0,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Лыбнабой
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000051691
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005169
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Желонья

Желонья — Рәсәй йылғаһы. Калуга өлкәһе, Смоленск өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Истра йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Желонья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000021092
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002109
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кучка (Колокша ҡушылдығы)

Кучка — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Колокша йылғаһының уң ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кучка (Колокша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000032129
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003212
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0