yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Рагайзе

Рагайзе — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Агитка йылғаһының уң ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Рагайзе
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012854
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301285
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сосновский балтырғаны

Сосно́вский балтырғаны (лат. Heracléum sosnówskyi) — сатырлылар ғаиләһе балтырған ырыуына ҡараған эре үлән. Үҫемлеккә ҡағылыу яндыра, оҙаҡ төҙәлмәй торған яралар барлыҡҡа килә.
XX быуат уртаһынан СССР-ҙа был үҫемлекте күпләп силос өсөн үҫтерә башлаған булалар. Һуңғараҡ бик тиҙ ҡырағайланыуы һәм тәбиғи экосистемаға үтеп инеүе асыҡлана, төҙәтеп булмаҫлыҡ тиерлек зыян һала башлауы асыҡлана. Япраҡтары һәм орлоҡтары эфир майҙарына бай, уларҙа фототоксик фуранокумариндар булыуы буллёз дерматитҡа килтерә, ул янған яра төҫө ала. Ошо сифаттар арҡаһында үҫемлекте сәнәғәт кимәлендә етештереүҙән баш тартырға тура килә.
1944 йылда балтырғандың яңы төрөн тапҡан һәм тасуирланған совет һәм грузин ботаник-систематигы Манденова Ида Пановна уны ботаник, систематик һәм ботаникогеограф Сосновский Дмитрий Иванович (1885-1953) хөрмәтенә Сосновский балтырғаны тип атарға тәҡдим итә. Балтырған орлоғо 1951—1952 йылдарҙа Нальчик ҡалаһы янында йыйып алыныуы билдәле.
«Госсорткомиссия» ФГБУ-һының Рәсми бюллетене районлаштырылған Сосновский балтырғанының Дәүләт селекцион ҡаҙаныштары исемлегенән хужалыҡ өсөн файҙаһыҙлығы арҡаһында алып ташланыуы хәбәр ителә (20 апрель, 2012 йыл № 6(176).
2014 йылдың декабрендә Сосновский балтырғаны кодтары (йәшел масса һәм орлоҡтары) Дөйөм Рәсәй продукция классификаторынан алып ташлана, 2015 йылдың 1 ғинуарынан ауыл хужалығы культуралары статусын да бөтөрәләр, 2015 йылдың декабренән Сосновский балтырғаны Рәсәй Федерацияһының сүп үләндәре Тармаҡ классификаторына индерелә (5506-се һанлы).

# Сосновский балтырғаны
## Һүрәттәре

* Һабағының аҫҡы яғы
* Сатырының аҫҡы яғы
* Сосновский балтырғанының сәскәлеге
* Орлоҡтары
# Налоговый вестник (гәзит)

«Налоговый вестник» («Һалым хәбәрҙәре») — аҙналыҡ гәзит.
Ойоштороусыһы — РФ Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы, нәшер итеүсе — «Аҡ Иҙел Пресс» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте.
1995 йылдың ноябренән алып Өфөлә урыҫ телендә сыға. Тиражы 3 мең дана (2013). Гәзиттә һалым ҡануниәте, бухгалтер иҫәбе, һалымды планлаштырыу, суд-арбитраж практикаһы буйынса мәҡәләләр баҫыла. 2006 йылдан нәшер ителмәй.
# Хурамшин Тәлғәт Закир улы

Хурамшин Тәлғәт Закир улы (1 май 1932 йыл — 3 март 2019 йыл) — совет дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре, РСФСР Юғары Советының 10-сы саҡырылыш депутаты, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971). СССР‑ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1978), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1977), СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1976, 1985).

# Хурамшин Тәлғәт Закир улы
## Белеме

* 1964 йыл — Өфө нефть институтын инженер-технолог һөнәре буйынса тамамлаған.
* 1973 йыл — Мәскәү халыҡ хужалығы идаралығы институтын тамамлаған.

# Хурамшин Тәлғәт Закир улы
## Биографияһы

Тәлғәт Закир улы Хурамшин 1932 йылдың 1 майында Башҡорт АССР-ы Шишмә районы Ибраһим ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1948—1951 — Черниковка нефть техникумында уҡый. 1951—1956 — Өфө нефть ҡыуыу заводында насостар һәм компрессорҙар ҡоролмаһы механигы, ремонт-техник цехы начальнигы, Черниковка. 1956—1978 — Яңы-Өфө нефть эшкәртеү заводында (Өфө): өлкән цех механигы, цех начальнигы, партком секретары, завод директоры (1965 йылдан). 1978—1979 — РСФСР Министрҙар Советы эргәһендәге транспорт һәм нефть һәм нефть продукттары менән тәьмин итеү буйынса баш идаралығы начальнигы 1979—1981 — РСФСР нефть продукттары тәьмин итеү буйынса Дәүләт комитеты рәйесе. 1981 йылдан — СССР нефть продукттары тәьмин итеү буйынса Дәүләт комитеты рәйесе. Хурамшин етәкселегендә Яңы Өфө НЭЗ‑ы нефтехимия сәнәғәте һәм нефть эшкәртеү сәнәғәтенең иң алдынғы предприятиелары иҫәбенә инә.

# Хурамшин Тәлғәт Закир улы
## Биографияһы
### Ҡулға алыу

1985 йылдың 5 декабрендә ҡулға алына. СССР Юғары Судының енәйәт эштәре буйынса суд коллегияһы 1986 йылдың 26 сентябрендә ришүәт алған өсөн 5 йылға иркенән мәхрүм итә. 1987 йылдың 4 ғинуарында мәхрүм ителә.1990 йылдың декабрендә азат ителә.

# Хурамшин Тәлғәт Закир улы
## Биографияһы
### Азат ителгәндән һуң

1990—1992 — Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының нефть сығарыу һәм нефтехмия сәнәғәтенең Бөтә Союз ғилми-тикшеренеү һәм проектлау институтында баш инженер. 1992 йылдан генераль директоры-президент АООТ «Башҡорт сауҙа һәм технологиялар йорто» АООТ-ның генераль директор-президенты, Мәскәүҙәге «Башҡорт яҡташлығы» региональ йәмәғәт ойошмаһы Советының рәйесе. Рәсәй Федерацияһы Президентының 2010 йылдың 7 декабрендәге Указына яашлы СССР дәүләт наградаларына хоҡуҡтары яңынан тергеҙелә.

# Хурамшин Тәлғәт Закир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәи башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971);
* Ленин ордены;
* Октябрь Революцияһы ордены;
* ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены;
* СССР Министрҙар Советы премияһы (1974);
* Халыҡтар дуҫлығы ордены (2012, Башҡортостан Республикаһы).
20‑нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 50 уйлап табыу авторы.

# Хурамшин Тәлғәт Закир улы
## Библиографияһы

Хурамшин Т. З. По нелëгким дорогам жизни — М.: Ист-факт, 2002. — 238 с.
# Шығай (Силәбе өлкәһе)

Шығай (рус. Шигаево) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Сосновка районындағы ауыл. Долгодеревенское ауыл биләмәһе составына инә.

# Шығай (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Мейәс йылғаһының яр буйында, район үҙәге Долгодеревенское ауылы янында урынлашҡан.

# Шығай (Силәбе өлкәһе)
## Тарихы

Ауылға 1746 йылда нигеҙ һалынған тип фараз ителә. 3-сө Генераль ревизияның материалдарында (1763) телгә алына. 1760-сы йылдар аҙағында ауылда Иван Волков һәм Игнатий Максимовтың һыу тирмәне эшләй.

# Шығай (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, 2010 йылда ауыл халҡының һаны 673 кеше тәшкил итә (325 ир-ат һәм 348 ҡатын-ҡыҙ).

# Шығай (Силәбе өлкәһе)
## Урамдары

Ауылдың урамдар селтәре 13 урамдан һәм 2 тыҡрыҡтан тора.

# Шығай (Силәбе өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Әбделҡадир Инан (төп исеме — Фәтҡелҡадир Мостафа улы Сөләймәнов; 1889—1976) — шәрҡиәтсе, яҙыусы, башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. Профессор (1936).
# Байғоштар

Байғоштар - башҡорт йәмғиәтенең социаль структураһында ирекһеҙ кешеләр төркөмө. Үҙ хужалығы (ере, малы, эш ҡоралы һ.б.) булмаған аҫаба башҡорттар байғошҡа әйләнгән. Арзан ғына хаҡҡа байҙарға эшкә (ваҡытлыса йәки даими) ялланған. XIX быуатта батрактар составына ингән. XX быуаттың 30-сы йылдары башында коллективлаштырыу барышында юҡҡа сыға. Башҡортостандың көньяҡ-көнсығышында ғаиләһе һәм торлағы булмаған, осраҡлы эштәрҙә эшләп көн күргән урта йәштәрҙәге ирҙәрҙе байғош тип йөрөткәндәр.
# Ташлыкүл (Өрөш ҡушылдығы)

Ташлыкүл — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан биләмәләрендә аға. Йылға Өрөш йылғаһының һул ярына тамағынан 4,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ташлыкүл (Өрөш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100023705
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102370
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Илиндук

Илиндук — Рәсәй йылғаһы, Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Улу-Юл йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Илиндук
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200022282
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202228
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гәрәев Дабир Батыр улы

Гәрәев Дабир Батыр улы (10 декабрь 1934 йыл — 13 февраль 2006 йыл) — ғалим-агроном. 1980—2000 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1999 йылға тиклем — бүлек мөдире. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1967). Башҡорт ССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1992), СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1982), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1976).

# Гәрәев Дабир Батыр улы
## Биографияһы

Дабир Батыр улы Гәрәев 1934 йылдың 10 декабрендә Башҡортостан АССР-ы Туймазы районы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Шаран районы) Алпай ауылында тыуған.
1959 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
1959 йылдан Балтас районында Балтас дәүләт сорт һынау участкаһында агроном булып эшләй.
1960 йылдан Әбйәлил районында Әбйәлил дәүләт сорт һынау участкаһы мөдире вазифаһын башҡара.
1966 йылдан Башҡорт АССР‑ының Ауыл хужалығы культураларының сортын һынау буйынса дәүләт комиссияһы инспекцияһы начальнигы вазифаһын үтәй.
1980—2000 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтында эшләй, бер үк ваҡытта 1999 йылға тиклем бүлек мөдире була.
2006 йылдың 13 февралендә Өфө ҡалаһында вафат була, туған яғында ерләнгән.

# Гәрәев Дабир Батыр улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге сорттарҙы өйрәнеүгә, орлоҡсолоҡҡа һәм яҙғы бойҙайҙы, ужым арышын, һолоно һәм һыра ҡайнатыуҙа ҡулланыла торған арпаны Башҡортостан Республикаһы шарттарында үҫтереүҙең орлоҡсолоҡ технологияларын өйрәнеүгә арналған. Дабир Гәрәев иген культураларының сорттарын Башҡортостан Республикаһы ауыл хужалығы зоналарында урынлаштырыуҙың оптималь структураһын эшләй. 100-ҙән ашыу фәнни мәҡәләләр һәм китаптар авторы.

# Гәрәев Дабир Батыр улы
## Фәнни эшмәкәрлеге
### Хеҙмәттәре

* Опыт возделывания яровой пшеницы в Зауралье. — Уфа, 1964.
* Сорт, семена, урожай. — Уфа, 1981.
* Характеристика сортов сельскохозяйственных культур, включённых в Госреестр по Республике Башкортостан: пособие для агрономов. — Уфа, 1997.

# Гәрәев Дабир Батыр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1976)
* СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1982)
* Башҡорт ССР‑ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1992)
# Нарконон

Нарконо́н ( бор. грек. ναρκοτικός — «наркотик» һәм ингл. non — «юҡ», йәғни «наркотиктарға юҡ») — наркомандарҙы аяҡҡа баҫтырған программа. Был ысул Л. Рон Хаббард технологияһында нигеҙләнгән. Бөтә донъяла йөҙҙән артыҡ Нарконон үҙәктәре бар. Рәсәйҙә Нарконон үҙәктәре Мәскәүҙә, Мәскәү өлкәһендә, Һамарҙа, Екатеринбургта, Димитровградта, Красноярскта, Өфөлә, Берёзовскийҙа (Свердловск өлкәһе) урынлашҡан. Программала наркотик һәм дарыу ҡулланылмай. Ундай матдәләр урынына пациенттар витамин һәм минерал йоталар. Программаның эффектлелеге - 75%, Рәсәйҙә - куберәк, сөнки пациенттар үҙҙәре түләй.
# Тәүбә

Тәүбә (ғәр. توبة‎;рус. Та́уба или тавба) — исламда — тәүбә итеү, Аллаһтан гонаһтар өсөн ғәфү үтенеп доға ҡылыу.

# Тәүбә
## Тәүбә төрҙәре

Гонаһ ҡылған һайын тәүбә итеү йыш ҡына «тәүбә әл-истиғфар» тип йөрөтөлә. Башҡа ҡабатламаҫ ниәт менән гонаһ ҡылыу менән бер ваҡытта тәүбә итеү йыш ҡына «тәүбә ән-нәсух» тип атала. Бындай тәүбәгә килергә ашыҡмаҫҡа кәрәк.
Тәүбә итеү кәрәклеге тураһында күп кенә Ҡөрьән аяттарында һәм хәҙистәрҙә әйтелә. Һәр гонаһтан һуң тәүбә итеү мотлаҡ (фарыз) гонаһ ҡылғандан һуң тәүбә итергә һуңларға ярамай. Тәүбә итеү йөрәгең менән һәм телдә нығытыу юлы менән башҡарыла. Бөтә шарттар үтәлһә, мосолман Аллаһ уны ғәфү итер тип өмөтләнергә тейеш.

# Тәүбә
## Ҡөрьән сүрәһе

Ҡөрьәндең туғыҙынсы сүрәһе лә "Тәүбә " тип атала. Ул 129 аяттан тора. Һуңғы ике аятынан башҡалары Мәҙинәлә иңгән.
# Tayanna

Tayanna (29 сентябрь 1984 йыл) — украин йырсыһы.

# Tayanna
## Дискографияһы

* TAYANNA. Портреты (2016)
* Тримай мене (2017)
# Ургуза

Ургуза — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Туй йылғаһының уң ярына тамағынан 130 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ургуза
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300007666
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300766
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бешкилька

Бешкилька — Рәсәйҙәге йылға. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иҫәт йылғаһының һул ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Бешкилька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Теча йылғаһы менән ҡушылған урынған тамағына тиклем, Мейәс йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501112111200004047
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200404
* Бассейн коды — 14.01.05.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тогуна

Тогуна — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Байгол йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Тогуна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100000687
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100068
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Таҙлар ауыл Советы (Ейәнсура районы)

Таҙлар ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ейәнсура районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Абҙан ауылы.

# Таҙлар ауыл Советы (Ейәнсура районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Әбдрәшитов Рәил Абдулла улы

Әбдрәшитов Рәил Абдулла улы (5 декабрь 1938 йыл) — дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы (1990—1995) һәм Башҡортостан Республикаһы 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты (1995—1999). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Көйөргәҙе районының почётлы гражданы.

# Әбдрәшитов Рәил Абдулла улы
## Биографияһы

Рәил Абдулла улы Әбдрәшитов 1938 йылдың 5 декабрендә Башҡорт АССР-ының Көйөргәҙе районының Яңы Мораптал ауылында тыуған.
1961 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1961 йылда Көйөргәҙе районының Киров исемендәге колхозда баш инженер булып башлай.
1967 - 1975 йылдарҙа Күмертау районының ауыл хужалығы идаралығы баш инженеры, Таймаҫ совхозы директоры.
1975 йылда халыҡ депутаттарының Көйөргәҙе район Советы башҡарма комитеты рәйесе - Көйөргәҙе район хакимиәте башлығы
1990 йылда Көйөргәҙе районының 232-се Ермолаевка һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп, ә 1995 йылда Башҡортостан Республикаһы 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты итеп һайлана.
1992—1999 йылдарҙа Күмертау, аҙаҡтан Көйөргәҙе район хакимиәте башлығы була.

# Әбдрәшитов Рәил Абдулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены
* «Өлгөлө хеҙмәт өсөн» миҙалы
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре

# Әбдрәшитов Рәил Абдулла улы
## Ғаиләһе

Ҡатыны Фәүзиә Сибәғәт ҡыҙы менән ике бала тәрбиәләп үҫтергәндәр.
# Панасюк Раиса Васильевна

Панасюк Раиса Васильевна (10 май 1973 йыл, Осычна ауылы, Хмельник районы, Винница өлкәһе — 17 сентябрь 2018 йыл) — Украинаның йәмәғәт эшмәкәре, Инвалидтар хоҡуҡтары буйынса Хөкүмәт вәкиле. Винница ҡалаһының почетлы гражданы. Украинаның атҡаҙанған социаль өлкә хеҙмәткәре.

# Панасюк Раиса Васильевна
## Биографияһы

Винница өлкәһе Хмельник районында Осычна ауылында тыуа. Атаһы — механизатор, әсәһе колхозда эшләй.
Тульчин шифаханаһында һәм Цюрупинск интернатында уҡый. Юғары белемде Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университетының журналистика факультетында ала (2008). Икенсе юғары белемде «Украина» кеше үҫеше халыҡ-ара асыҡ университетының Винница социаль-иҡтисади институтында психолог һөнәре буйынса эстәй (2012).
2016 йылдан — Коцюбинский исемендәге Винница исемендәге дәүләт педагогия университеты аспиранты.
Инвалидтарҙы адаптациялау һәм уларға ярҙам итеү буйынса бер нисә проектты тормошҡа ашыра. «Гармония» мөмкинлектәре сикләнгән балалар һәм йәштәрҙе социаль-психологик реабилитациялауҙың ҡала үҙәген етәкләй. Украина Министрҙар кабинетының 2017 йылдың 16 мартындағы 184-се ҡарары менән Раиса Панасюк инвалидлыҡтары булыусыларҙың хоҡуғы буйынса Хөкүмәт уполномоченныйы итеп тәғәйенләнә.
2017 йылдың 18 авгусында Винница ҡала советы ҡарары менән Раиса Васильевна Панасюкка Винница ҡалаһының почетлы гражданы исеме бирелә.
2017 йылда «Украинаның атҡаҙанған социаль өлкә хеҙмәткәре» исеменә лайыҡ була
# 1917 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1917 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1917 MCMXVII |
| Юлиан стилендә | 1916 — 1917 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2669 — 2670 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7425 — 7426 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5677 — 5678 ה'תרע"ז — ה'תרע"ח |
| Мосолман календары | 1335 — 1337 |
| Боронғо әрмән календары | 1366 ԹՎ ՌՅԿԶ |
| Ҡытай календары | 4613 — 4614 (с 23 ғинуар) 丙辰 — 丁巳 красный дракон — красная змея |
| Эфиопа календары | 1909 — 1910 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1973 — 1974 |
| - Шака самват | 1839 — 1840 |
| Иран календары | 1295 — 1296 |
1917 (бер мең туғыҙ йөҙ ун етенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса дүшәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1917 йылы, 2 мең йыллыҡтың 917 йылы, XX быуаттың 17 йылы, XX быуаттың 2 ун йыллығының 7 йылы, 1910 йылдарҙың 8 йылы.

# 1917 йыл
## Ваҡиғалар

* 23 февраль (8 март) — Рәсәй империяһында Февраль революцияһы башлана.
* июль, август, декабрь — Ырымбурҙа һәм Өфөлә I, II һәм III Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары уҙа.
* 25 октябрь (7 ноябрь) — Рәсәйҙә Октябрь революцияһы була.
* 15 ноябрь (29 ноябрь) — Башҡортостан автономияһы ойошторола.

# 1917 йыл
## Тыуғандар

* Латипов Ғабдрахман Хәким улы — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 8 ғинуар — Исмәғилев Заһир Ғариф улы (1917—2003), атаҡлы башҡорт композиторы, БАССР-ҙың (1963), РСФСР-ҙың (1968) һәм СССР-ҙың (1982) халыҡ артисы.
* 17 ғинуар — Халиҡов Тимербулат Ғәләүетдин улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 4 март — Львов Михаил Давыдович, рус шағиры.
* 15 май — Сайранов Садиҡ Уйылдан улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 5 июнь — Абдуллин Әнүәр Абдулла улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).
* 15 сентябрь — Сәлмәнов Рафиҡ Вафа улы, РСФСР-ҙың (1989) һәм БАССР-ҙың (1983) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, композитор.
* 22 октябрь — Ҡарамышев Лотфулла Ғибәҙулла улы, совет партия эшмәкәре. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1957).
* 1 ноябрь — Кулиев Ҡайсын Шувай улы, балҡар совет шағиры, Ҡабарҙы-Балҡар АССР-ының халыҡ шағиры.
* 19 ноябрь — Индира Ганди, Һиндостандың сәйәси эшмәкәре, 1966—1977 һәм 1980—1984 йылдарҙа Һиндостандың премьер-министры.
* 21 декабрь — Воловик Михаил Яковлевич, рус шағиры, сатира һәм юмор оҫтаһы, тәржемәсе.

# 1917 йыл
## Вафат булғандар

* 2 февраль — Зәйнулла Рәсүлев, күренекле башҡорт дин әһеле, ишан, йәмәғәт эшмәкәре һәм мәғрифәтсе.
* 16 февраль — Октав Мирбо, француз яҙыусыһы һәм драматургы.
* 9 декабрь — Богданович Максим Әҙәм улы, белорус шағиры, публицисты, әҙәбиәтсеһе, тәржемәсеһе.
# Майма

?Майма :
Майма (Phoxinus phoxinus) :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡылыс һыртлы балыҡтар |
| Отряд: | Сазан балыҡтар |
| Ғаилә: | Сазандар |
| Ырыу: | Майма |
Латинса исеме :
Phoxinus Linnaeus, 1758 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 163590 NCBI 42662 |
Майма, гольян, гольян-сабаҡ (лат. Phoxinus phoxinus, рус. Гольяны) —— Европала, төньяҡ Азияла һәм Көньяҡ Америкала йәшәй торған балыҡ; ҙурлығы 20 см тирәһендәге ваҡ сөсө һыу балығы. Төҫтәре һоро аллы-гөллө ялтырап тора. Тәңкәләре ваҡ ҡына.
Серәкәй ҡурсаҡтары, ваҡ себендәр, икмәк валсығы менән туҡлана.
Ырыуҙың 19 төрө билдәле
# Баулы районы

Баулы районы (татар. Баулы районы) — Татарстандың көнсығышындағы район.

# Баулы районы
## Билдәле шәхестәр

* Зәкиев Мирфәтих Зәки улы (14.08.1928), тел белгесе, төркиәтсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. Татарстан Республикаһы Фәндәр Академияһы академигы (1991), филология фәндәре докторы (1963), профессор (1964), Башҡорт дәүләт университетының почётлы докторы (2011). РСФСР-ҙың (1976) һәм Татар АССР‑ының (1970) атҡаҙанған фән эшмәкәре, СССР-ҙың юғары мәктәп отличнигы (1972), мәғариф отличнигы (1974). ТАССР Юғары Советы рәйесе (1980—1990). Татарстан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (1994), Жәлил Кейекбаев исемендәге премия (1993) лауреаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971), Халыҡтар дуҫлығы (1981), «Татарстан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2008) ордендары, шулай уҡ бер нисә сит ил ордендары кавалеры. Зәйпе ауылынан.
* Зәйҙуллин Хәмит Вәли улы (12.05.21934—23.11.1993), ауыл хужалығы алдынғыһы. 1946—1990 йылдарҙа Татар АССР-ының Баулы районы «Баулы» совхозында тракторсы, звено етәксеһе. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Йәрмәкәй районы Сөйәрмәт ауылынан.
# Тимерле (Тәйрүк ҡушылдығы)

Тимерле, Темерле — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районындағы йылға, Тайрук йылғаһының ҡушылдығы. Урыҫса Темерлятигән яҙылышы ла осрай. Йылға системаһы: → Тәйрүк → Ағиҙел → Кама → Волга.
Ишембай ҡалаһының көнсығышында, Смаҡай ауылынан саҡ ҡына өҫтәрәк Тәйрүк йылғаһына килеп ҡушыла. Тимерле йылғаһы Кесе Байыҡ ауылы аша ағып ята.
Йылға тамағы — диңгеҙ кимәленән 156 метр бейеклектә.

# Тимерле (Тәйрүк ҡушылдығы)
## Топографик карта

Лист карты N-40-89. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1983 год. Издание 1985 г.