yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ғимаев Илдар Рәйес улы

Ғимаев Илдар Рәйес улы (14 февраль 1962 йыл — 16 июнь 2008 йыл) — профессор, иҡтисад фәндәре кандидаты, юридик фәндәр докторы. Башҡортостан Республикаһының дәүләт хеҙмәтенең 1-се класлы ысын дәүләт кәңәшсеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2002). Башҡортостан Республикаһы 2-се саҡырылыш дәүләт йыйылышы депутаты. Башҡортостан Республикаһы президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры (2004-2007). Башҡорт дәүләт аграр университеты ректоры (2007-2008). Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе (2000-2003).

# Ғимаев Илдар Рәйес улы
## Биографияһы

Илдар Рәйес улы Ғимаев 1962 йылдың 14 февралендә Башҡорт АССР-ы Бишбүләк районы Айыт ауылында тыуған.
Урта мәктәпте тамамлағандан һуң Бишбүләк «Сельхозтехника» производство берекмәһенең Литва машина — трактор оҫтаханаһында слесарь булып эшләй.
1980—1985 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында уҡый. Эшләгән урындары:
* 1985-1988 йылдарҙа Бишбүләк районының «Көньяҡ» совхозында баш инженер, партком секретары
* 1988—1990 йылдарҙа — «Сухореченский» совхозы директоры
* 1990—1992 йылдарҙа — халыҡ депутаттарының Бишбүләк район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары, ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек идаралығы начальнигы
* 1992—1996 йылдарҙа — Бишбүләк районы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары — ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек идаралығы начальнигы
* 1996 йылдың авгусынан 1999 йылдың ноябренә ҡәҙәр Илдар Рәйес улы Бишбүләк районы хакимиәте башлығы
* 1999 йылдың декабренән 2000 йылдың майына тиклем — Башҡортостан Республикаһы Президенты хакимиәтенең кадрҙар һәм территориялар менән эшләү буйынса баш идаралығы етәксеһе
2000 йылдың 1 июненән Ғимаев Илдар Рәйес улы — Башҡортостан Республикаһы Президент Хакимиәте етәксеһе.
2002 йылда Санкт-Петербургта РФ Эске эштәр министрлығы университетын тамамлай.
2004 йылда — Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры.
2007 йылда — Башҡорт дәүләт аграр университеты ректоры.
2008 йылдың 16 июнендә Өфөлә вафат була.

# Ғимаев Илдар Рәйес улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

1997 йылда «иҡтисад фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай һәм 1997 йылдың 28 февралендә «иҡтисад фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә лайыҡ була.
2005 йылда «Рәсәй Федерацияһында дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр үҫеше һәм нығыныуы; теоретик һәм конституцион-хоҡуҡи тикшеренеүҙәр» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
Ғимаев Илдар Рәйес улы — 50-нән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән дәүләт төҙөлөшө һәм хоҡуҡтары, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәт проблемалары буйынса 4 монография авторы.
Уның фәнни тикшеренеү өлкәһе — дәүләт төҙөлөшө, урындағы үҙидаралыҡ, дәүләт хеҙмәте, аграр иҡтисады проблемалары.
# Мырҙабаева Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы

Мырҙабаева Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы (13 сентябрь 1957 йыл) — ғалим-табип-педиатр, дәүләт хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1996 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы; 1998—2007 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары, 1-се урынбаҫары; Рәсәй Федерацияһының бишенсе (2007—2011) һәм алтынсы (2011—2016) саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты. Бөтә донъя башҡорттары Ҡоролтайының президиум ағзаһы. Рәсәйҙең (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының (2002) атҡаҙанған табибы, Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы.

# Мырҙабаева Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы
## Биографияһы

Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы Мырҙабаева 1957 йылдың 13 сентябрендә Күгәрсен районы Түкәт ауылында уҡытыусы ғәиләһендә тыуған.
1974 йылда Өфө ҡалаһында 1-се интернат-мәктәпте тамамлаған. Башҡортостан дәүләт медицина институтының педиатрия факультетында һәм Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дəүлəт хеҙмəте һəм идара итеү академияһында юғары һөнәри белем алған.

# Мырҙабаева Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы
## Һөнәри эшмәкәрлеге

1981—1984 йылдар: Өфө ҡалаһының 3-сө балалар йортонда табип-педиатр.
1984—1986 йылдар: Башҡорт дәүләт медицина институтында клиник ординатурала уҡый.
1986—1996 йылдар: Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының медицина-генетик консультацияһы педиатр-генетигы.
1996—1998 йылдар: Башҡорт дәүләт медицина университетының неврология кафедраһы ассистенты.
1998—2007 йылдар: Башҡортостан һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары, 1-се урынбаҫары.
2007—2011 йылдар: Рәсәй Федерацияһының 5-се саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты, Һаулыҡ һаҡлау буйынса комитет ағзаһы
2011—2016 йылдар: Рәсәй Федерацияһының 6-сы саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты.

# Мырҙабаева Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* Башҡортостан Республикаһы Ҡатын-ҡыҙҙар союзы президумы ағзаһы
* Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресы) башҡарма комитеты ағзаһы
* Башҡортостан Республикаһы ҡатын-ҡыҙҙар парламент клубы рәйесе

# Мырҙабаева Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы
## Гәзит һәм журналдарҙа

* Ял итке килә лә ул... Рәсәйҙә реабилитация ярҙамы күрһәтеү мәсьәләләренә Дәүләт Думаһы депутаты, «Берҙәм Рәсәй» партияһының «Тормош сифаты» проекты рәйестәше Сәлиә Мырҙабаева аңлатма бирә. — «Башҡортостан» гәзите, 2015, 6 октябрь 2016 йыл 9 март архивланған.
* Билдәле сәйәсмән, танылған табип һәм меценат йәки Сәлиә Мырҙабаеваның уңыш серҙәре… «Йәшлек» гәзите, 2015 йыл, 1 февраль
# Капица Андрей Петрович

Андрей Петрович Капица (9 июль 1931 йыл, Кембридж — 2 август 2011 йыл, Мәскәү) — СССР һәм Рәсәй географы һәм геоморфологы, Мәскәү университетының атҡаҙанған профессоры, география факультетының тәбиғәтте рациональ файҙаланыу кафедраһы мөдире, 1970 йылдан СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (һуңынан — Рәсәй Фәндәр академияһы).

# Капица Андрей Петрович
## Биографияһы

П. Л. Капицаның улы, А. Н. Крыловтың ейәне һәм һәм билдәле француз биохимигы Виктор Алексеевич Арниҙың туғаны (әсәһе Анна Алексеевна яғынан), билдәле географ И. И. Стебницкийҙың ейәне, Сергей Петрович Капицаның ҡустыһы. Ляпуновтар, Боголюбовтар, Филатовтар, Сараджевтар кеүек башҡа билдәле рус академик фамилиялы шәхестәргә туған.
1953 йылда Мәскәү дәүләт университетының география факультетын тамалай, һуңынан шул уҡ факультеттың геоморфология тәжрибә лабораторияһында эшләй. 1958 йылда — кандидатлыҡ, ә 1968 йылда докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
Антарктидаға дүрт экспедицияла ҡатнаша. 1967—1969 йылдарҙа Фәндәр академияһының Көнсығыш Африкаға геофизик экспедицияһы етәксеһе була. Көнсығыш Антарктиданың боҙлоҡ ҡатламы үҙгәреше буйынса хеҙмәт яҙа. 1971 йылда Капица «Антарктика Атласын» әҙерләүҙә ҡатнашҡан өсөн СССР Дәүләт премияһы лпуреаты була.
XX быуаттың һуңғы географик асыштарының береһен яһай. Антакрктидаға 1955—1957 йылдарҙағы беренсе совет экспедицияһы һөҙөмтәләрен эшкәрткәндән һуң «Восток» станцияһы аҫтындағы боҙ ҡатламы аҫтындағы ҙур күл булыуын тураһында гипотеза белдерә. 1996 йылда уның гипотезаһы раҫлана.
1966—1970 йылдарҙа Мәскәү дәүләт университетының география факультетын етәкләй. 1970 йылда СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана. 1972 йылда Владивостокта СССР Фәндәр академияһының Алыҫ Көнсығыш фәнни үҙәгенең Тымыҡ океан география институтын төҙөү инициаторы һәм уның беренсе директоры була. 1977 йылда, ауырыуы сәбәпле, Мәскәүгә ҡайта. 1978 йылда шул уҡ факультетта Дөйөм физик география һәм палеогеография кафедраһы мөдире (1987 йылда үҙгәртеп ҡорғандан һуң — тәбиғәтте рациональ файҙаланыу кафедраһы). Бер үк ваҡытта 1978—1990 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Төп ғилми секретаре урынбаҫары һәм СССР Фәндәр академияһының күргәҙмәләр буйынса фәнни советының рәйесе була.
Кешелектең глобаль йылыныу һәм озон соҡорҙары барлыҡҡа килеүҙәге өлөшө һиҙелерлек түгел тип иҫәпләй.
Бер нисә, шул иҫәптән СССР Дәүләт премияһы (1971) һәм Д. Н. Анучин исемендәге премия лауреаты (1972). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2002).
Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән наградланған (23.06.1961, 8.07.1981).
2011 йылдың 2 авгусында 81-се йәшендә Мәскәүҙә вафат була. А. П. Капица менән хушлашыу Мәскәү дәүләт университетында уҙа.
Мәскәүҙең Аксиньинск зыяратында ерләнгән.
# Штайнроде

Штайнроде (нем. Steinrode) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 528 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,31 км². Диңгеҙ кимәленән 215–367 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37345 һәм автомобиль коды — EIC.
# Тишина (Иловля ҡушылдығы)

Тишина — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иловля йылғаһының уң ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Тишина (Иловля ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иловля йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300412107000009409
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000940
* Бассейн коды — 05.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мөслим (исем)

Мөслим — башҡорт ир-ат исеме.

# Мөслим (исем)
## Этимология

Мөслим башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән, ислам динен тотҡан, мосолман тигәнде аңлата.

# Мөслим (исем)
## Билдәле кешеләр

Әбсәләмов Мөслим Бәхтейәр улы (12 июнь 1932 йыл — 5 июль 2009 йыл) — уҡытыусы, прозаик һәм публицист.
Мөслим Марат (тулы исеме — Мөслимов Минимулла Нәбиулла улы; 10 май 1909 йыл — 17 август 1975 йыл) — башҡорт шағиры, журналист, тәржемәсе. 1935 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1‑се Бөтә Союз совет яҙыусылары съезы (Мәскәү, 1934) делегаты.
Мөслим Мөхәммәт оғлы Магомаев(әзерб. Müslüm Məhəmməd oğlu Maqomayev; 1942 йылдың 17 авгусында, Баҡы — 2008 йылдың 25 октябре, Мәскәү) — совет, Әзербайжан, Рәсәй эстрада һәм опера йырсыһы (баритон), актёр, композитор. СССР-ҙың халыҡ артисы (1973).
Асакируддин Абу́л-Хөсәйен Мөслим ибн әл-Хажаж ән-Найсабу́ри, күберәк имам Мөслим булараҡ билдәле (ғәр. إمام مسلم‎‎; 821, Нишапур — 875, Нишапур) — ислам дин белгесе, хәҙистәрҙе өйрәнеүсе һәм хоҡуҡ белгесе.

# Мөслим (исем)
## Фамилияла

Мөслимов Павел Ильич (15 июнь 1967 йыл , Өфө, Башҡорт АССР-ы, РСФСР, СССР) — Рәсәй биатлонсыһы, Олимпия уйындары һәм донъя чемпионаттары призеры. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры. Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары.

# Мөслим (исем)
## Ауылдар

Мөслим (рус. Муслюмово) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы.
Яңы Мөслим ауыл Советы — Мәсетле районындағы ауыл биләмәһе.
# Ихрам

Ихрам (ғәр.إحرام ҡотолоу, ваз кисеү, бағышлау) - айырым бер төр кейемде һәм ихрам халәтен аңлата.

# Ихрам
## Ихрам (кейем)

Мәккәлә хаж ҡылыусы кейә торған кейем. Ул - етен йәки мамыҡтан туҡып эшләнгән ике буй аҡ туҡыма. Береһе яурын аша тәнгә һалына, икенсеһе билгә урала. Бындай туҡымаға энә теймәгән булырға тейеш. Был кейем элек-электән хажға барыусыларҙың яҡшы ниәт менән сәфәр тотоуын аңлата.Был кейем тулы ғөсөл алып, ихрам хәленә инергә ниәт итеп кейелә. Ихрам кейеме һәр кешенең ихлас ниәттә булыуын һәм Аллаһ алдында тигеҙлеген һынландыра. Ир-аттың аяҡ кейеме лә тегелмәгән булырға тейеш. Ҡатын-ҡыҙ ихрам хәленә инеү ниәтен әйтеп, мөслимәләр кейеменә талаптарға ярашлы теләгән күлдәген кейә. Ихрам халәтенә ингәндә 2 рәҡәғәт намаҙ уҡыла. Ихрам халәтенә ингән кеше өсөн айырым тыйыуҙар бар. Был тыйыуҙар ниәт һәм тәлбиә әйтеү менән үк көсөнә инә. Ихрам халәтенә ингән кеше мөхрим тип атала

# Ихрам
## Ихрам халәте

Мосолманға ихрам хәлендә бер ниндәй йән эйәһен дә үлтерергә, ерҙән бер генә үҫемлекте лә йолҡорға, ағас йәки ҡыуаҡ ботаҡтарын һындырырға, сәс алдырырға йәки тырнаҡ киҫергә, ҡырынырға, енси яҡынлыҡ ҡылырға, ләззәткә бирелергә рөхсәт ителмәй.Уға сауҙа һәм донъя эштәренә ҡағылышлы нәмәләр менән шөғөлләнергә ярамай, шулай уҡ ҡатын һората йәки өйләнә алмай.Асыуланыу, кемделер рәнйетеү тыйыла; ҡырыныу, сәс һәм тырнаҡ ҡырҡыу, биҙәүестәр тағыу һәм тартыу шулай уҡ рөхсәт ителмәй. Ихрам халәтендәге кешеләр хаҡында яҙыусы, хажиә Гүзәл Ситдиҡова үҙенең "Йәннәт баҡсаһы" тигән китабында ошолай бәйән итә:

# Ихрам
## Ихрам кейгән урын

Хаж ҡылыусылар ихрам халәтенә ингән урын миҡат тип атала. Хажға төрлө илдәрҙән киләләр, шуның өсөн уларға айырым ихрам кейеү урыны тәғәйенләнгән. Рәсәйҙән барыусылар ихрамды Мәҙинә миҡатында кейә. Беҙҙең көндәрҙә күптәр ихрамын самолетҡа ултырыр алдынан уҡ кейеп ала
# Ҡотошов

Ҡотошов — фамилия.
* Ҡотошов Наил Муллайән улы (1926—2007) — хужалыҡ эшмәкәре. Иҡтисад фәндәре кандидаты (1981).
* Ҡотошов Рамаҙан Нурғәли улы (1924 т.) — партия һәм совет хеҙмәткәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы, яҙыусы. Фәлсәфә фәндәре кандидаты, доцент.
* Ҡотошов Рәйес Рәхимйән улы (1948 т.) — тарихсы, ғилми хеҙмәткәр һәм дәүләт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2017).
* Ҡотошов Салауат Шәйхелислам улы (1976 т.) — юрист, дәүләт һәм хужалыҡ хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2010).
* Ҡотошов Әхмәт Шаһиәхмәт улы (1900—1971) — башҡорт совет яҙыусыһы, журналист, тәржемәсе, лексикограф, юғары мәктәп уҡытыусыһы.
# Янғантау (тау)

Янғантау (тау) — Башҡортостан Республикаһының Салауат районында урынлашҡан тау. 1965 йылдан тәбиғәт ҡомартҡыһы.

# Янғантау (тау)
## Физик-географик ҡылыҡһырлама

Янғантау (тау) Йүрүҙән йылғаһының уң яры буйлап көнсығыштан көнбайышҡа табан 2,5 км-ға һуҙылған. Абсолют бейеклеге 143 метр тәшкил итә.
Йүрүҙән йылғаһы кимәленән бейеклеге — 160 м. (Ә диңгеҙ кимәленән 504 м).
Тау пермь системаһының аҫҡы бүлегенә ҡараған артин һәм һаҡмар тоҡомдары йыйырсаларынан тора.
Структур яҡтан Башҡорт көмбәҙенең тәрән ярыҡ менән сикләнгән көньяҡ ситендә урынлашҡан. Был ярыҡ буйлап Йүрүҙән йылғаһының үҙәне үтә.
Тау битләүенән һыу парҙары менән туйынған эҫе һауа сығып ята. Һауа температураһы +37-тан +150 градус араһында була. Ә 90 метрға еткән тәрән скважиналарҙа температура 380 градусҡа етә.
Тау төпкөлөндә битуминоз мергель тоҡомдарының окисланыу һәм ҡайтарылыу реакциялары бара. Бындай ҡыҙыу усаҡтар 60-90 м тәрәнлектә ята. Усаҡтарҙы уратып алған тау тоҡомдары йылыны туплау һәм һаҡлау һәләтлегенә эйә.

# Янғантау (тау)
## Тарихы

Хәҙер Янғантау тип аталған шифалы тауҙы боронғо башҡорттар Ҡарағоштау тип атаған булғандар.
Тауҙа ғилми тикшеренеүҙәр XVIII быуаттан алып үткәрелә. (П. С. Паллас, 1773; Ф. Н. Чернышев, 1881; Я. А. Гордягин, 1882, 1885; Е. М. Янишевский, 1902; А. Биккель, 1932; Г. В. Вахрушев, 1927, 1957 һ. б.)
Термаль күренештәрҙең тәбиғәте тураһында бик күп фараздар әйтелә. Йәшен атҡандан ер аҫты янғыны сыҡҡандан тигәндән алып, тимер закисы тоҙға күсеүенән һәм битуминоз тоҡомдарҙың яныуынан йылылыҡ сыға, тип һанай ҡайһы берәүҙәр.
Икенселәре радиоактив процестар йәки ышҡылыу һөҙөмтәһендә йылылыҡ бүленеп сығыуы мөмкин, тигән фекер әйтә. 20-се быуаттың 60 йылдарынан тәбиғи радиактив һәм термаль процестың катализаторы булып метеорит тора, тигән фараздар ҙа әйтелә (С.Г.Фаттахутдинов, 1993).
Янғантау, шулай уҡ, бальнеологик курорт төҙөү өсөн нигеҙ булған көкөрт, цинк һәм радон сығанағы ла булып тора.
Тау битләүҙәрендә ҡайын, уҫаҡ һәм имән үҫә. Улар петрофит дала һәм болон яландары менән сиратлашып килә.
Һаҡланып ҡалған ҡарағайҙар ҡасандыр бында беренсел ылыҫлы урмандар булыуы тураһында һөйләй.
Тауҙа һәм уның ян-яҡтарында дала сейәнән, тәпәш миндалдән, караганан, гөлйемештән, зелпенән (бересклет бородавчатый), бүтәгәнән (типчак), кейәү үләненән торған.ҡыуаҡлы туғай-дала комплекстары урын алған.
1980 йылдан Янғантау тауы нигеҙендә заказник һәм 3600 гектар майҙаны булған урмансылыҡ төҙөлә.
Янғантау (тау) — 1965 йылдан алып тәбиғәт ҡомартҡыһы.
# Кесе Сульча

Кесе Сульча — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1551/131/44 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 67 км.

# Кесе Сульча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Сәрмәсән башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000412112100004940
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100494
* Бассейн коды — 11.01.00.004
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нығытма материалдар

Нығытма материалдар (крепёж) — конструкцияның төрлө өлөштәрҙе берләштерғән материалдар: болттар, гайкалар, винттар, шуруптар, саморездар, дюбельдар, заклёпкалар, шайбалар, штифттар, шпилькалар һәм башҡа.
Нығытма материалдар үҙ эсенә метиздарҙы (металл изделиялары) индерә. Метиздар үҙ эсенә проволканы һәм унан эшләнғән материалдарҙы (сөй, канаттар, сеткалар, сварка электродтары, нығытма материалдар)индерә.

# Нығытма материалдар
## Классификация

Нығытма материалдар бүленә:
* төҙөлөш:
** Анкер крепежы:
*** юғары нагрузкалар өсөн крепеж;
*** химия крепежы;
** Метриккрепежы:
*** болт;
*** винт;
*** шпилька;
*** гайка;
*** шайба;
** Такелаж:
*** йөк крепеж;
*** цепи;
*** тростар;

# Нығытма материалдар
## Болт

Болт — тышҡы һыр менән нығытма материалдар төрө. Болттарҙын өс дөрөҫлөк класстары бар: A, B, C.

# Нығытма материалдар
## Гайка

Гайка — винт, болт кеүек һырлы нәмәләргә бороп индерелә торған төрлө формалағы деталь; шөрөптөң алынмалы башы; һыр тишек менән нығытма материалдар төрө.
# Хойкевальде

Хойкевальде (нем. Heukewalde) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 222 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,89 км². Диңгеҙ кимәленән 275 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 4626 һәм автомобиль коды — ABG.
# Ҡармасан ауыл Cоветы (Өфө районы)

Ҡармасан ауыл Cоветы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Өфө районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ҡармасан ауылы.

# Ҡармасан ауыл Cоветы (Өфө районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# 1710 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1710 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1710 MDCCX |
| Юлиан стилендә | 1709—1710 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2462—2463 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7218—7219 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5470—5471 ה'ת"ע — ה'תע"א |
| Мосолман календары | 1122—1123 |
| Боронғо әрмән календары | 1159 ԹՎ ՌՃԾԹ |
| Ҡытай календары | 4406—4407 己丑—庚寅 жёлтая корова — белый тигр |
| Эфиопа календары | 1702—1703 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1766—1767 |
| - Шака самват | 1632—1633 |
| - Кали-юга | 4811—4812 |
| Иран календары | 1088—1089 |
1710 йыл — шаршамбы көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Петроне Педро

Педро Петроне (исп. Pedro Petrone, 11 май 1904 йыл йәки 1905 йыл — 13 декабрь 1964 йыл) — Уругвай футболсыһы, һөжүмсе. Уругвай йыйылма командаһы тарихында иң яҡшы бомбардир. 1930 йылғы Донъя чемпионы. Ике тапҡыр Олимпия чемпионы (1924, 1928 йылдар).

# Петроне Педро
## Карьераһы

Уругвай чемпионатында «Насьональ» өсөн 128 уйында 146 гол индерә. Турне ҡатнашыусылар «Насьоналдең» Европа (1925) Төньяҡ Америка (1927) буйлап турнеһы ҡатнашыусыһы. «Фиорентина» өсөн сығыш яһап Италия чемпионатында 44 матчта 37 гол индерә. 1931/32 йылдар миҙгелендә Италия чемпионатының иң яҡшы бомбардиры.
1923 йылдың 4 ноябрендә Уругвай йыйылма командаһы составында Парагвайға ҡаршы беренсе матчын үткәрә (2:0 иҫәбенә еңәләр), 1930 йылдың 18 июлендә Донъя чемпионатының беренсе төркөм турниры сиктәрендә Перуға ҡаршы матчта (1:0 иҫәбенә еңәләр) һуңғы уйынын уҙғара. «Селеста» өсөн 24 матчта 28 туп индерә.

# Петроне Педро
## Титулдары

* Уругвай чемпионы (2): 1924, 1933
* Донъя чемпионы (1): 1930
* Олимпия чемпионы (2): 1924, 1928
* Көньяҡ Америка чемпионы (2): 1923, 1924

# Петроне Педро
## Шәхси ҡаҙаныштары

* Уругвай чемпионатының иң яҡшы бомбардиры (3): 1926, 1928, 1933
* Италия чемпионатының иң яҡшы бомбардиры (1): 1932
* Көньяҡ Америка чемпионатының иң яҡшы бомбардиры (3): 1923, 1924, 1927
* Үҙ ваҡытының иң шәп спортсыһы — футболда 100 метрҙы 11 секундта йүгерә.
# Ҡазан музыка колледжы

Ҡазан музыка көллиәте, 2007 йылдан — Татарстан Республикаһы Министрҙар Кабинетының “И.У.Әүхәҙиев исемендәге "Ҡазан музыка колледжы" дәүләт автономиялы мәғариф урта һөнәри белем биреү учреждениеһы.
1891 йылда танылған музыка йәмәғәтселеге итальян композиторы, композитор, педагог Рудольф Һуммерт Ҡазанда шәхси музыка мәктәбе асҡан. 1904 йылда әлеге мәктәп базаһында музыка училищеһы төҙөлгән. Үҙенең эшләү дәүерендә ул музыка кадрҙары әҙерләүсе иң эре үҙәктәрҙең береһе булды. Училищела эшләүсе педагогтарҙың исемдәре республиканан ситтә лә билдәле. Бөгөнгө көндә 90 уҡытыусының 6-һы – фәндәр докторы, 14 – фән кандидаты, 22 – Татарстан республикаһы, Удмурт республикаһы һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.

# Ҡазан музыка колледжы
## Уҡыу йортон тамамлаған шәхестәр

* Сәлих Сәйҙәшев
* Александр Ключарев
* Фәрит Яруллин
* Рөстәм Яхин
* Софья Ғөбәйҙуллина
* Фәриҙә Саитова
* Наилә Ғәлиева
* Рәйхан Габдуллина
* Алһыу Фәйзуллина
# Гнеть-Ю

Гнеть-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кара йылғаһының уң ярына тамағынан 237 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Гнеть-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090240
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009024
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡаракүл (ҡасаба, Ырымбур өлкәһе)

Ҡаракүл (рус. Каракуль) — Рәсәй, Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районындағы юҡҡа сыҡҡан ҡасаба.

# Ҡаракүл (ҡасаба, Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы

Ҡаракүл ҡасабаһы Яйыҡ йылғаһының уң ҡушылдығы Киндерле йылғаһы буйында, Ҡыуандыҡ районындағы Һары ауылынан 15 км алыҫлыҡта ята.

# Ҡаракүл (ҡасаба, Ырымбур өлкәһе)
## Тарихы

Ҡасабаға ХХ быуаттың тәүге тиҫтә йылдарында Һары ауылынан күсеп сыҡҡан крәҫтиәндәр нигеҙ һалған. Яңы торама үҙ белдегенә һалына башланған, шуға күрә уны Самодуровка тип тә йөрөткәндәр.
1970-се йылдарҙа ҡасаба йәшәүҙән туҡтаған.

# Ҡаракүл (ҡасаба, Ырымбур өлкәһе)
## Климаты

Был төбәктең климаты Ҡыуандыҡ районының күпселек урыны өсөн дә бер иш. Бындағы климат уртаса континенталь, йылдың дүрт миҙгеле лә аныҡ ҡына айырыла. Температураның абсолют минимумы иң һалҡын ай-ғинуарҙа −45 °C; иң йылы ай июлдә температураның абсолют максимум + 42 °C. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм 300—550 мм, шуның 70 % яҙғы-йәйге айҙарҙа яуа. Ҡар ҡатламы ярайһы тотороҡло, йылына 150 ята.

# Ҡаракүл (ҡасаба, Ырымбур өлкәһе)
## Этимологияһы

Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында бәйән иткәненсә, ҡасабаны йыш ҡына Ҡаракүл-Михайловка тип йөрөткәндәр, сөнки унда тәүге булып Михаил Тарасович Вдовин тигән кеше күсеп ултырған. Тәүге өлөшө иһә Ҡаракүл йылғаһынан алынған. Уныһы аңлашылып тора — башҡорт телендәге ҡара һәм күл һүҙҙәренән алынған.
Бынан тыш «халыҡ этимологияһы» ла бар икән. С. М. Стрельниковҡа райондың Подгорный ауылындаатамаға ошондай аңлатма биргәндәр: имеш, Һары ауылының был кешеләре халыҡ менән йәшәргә телмәгән, шуға уларҙы каркули (куркули) тип атағандар.
# Ҡаҙаяҡ (мәғәнәләр)

Был һүҙ күп мәғәнәле.
* Ҡаҙаяҡ — Башҡортостандың Иглин районындағы ауыл.
* Ҡаҙаяҡ — күп һабаҡлылар тәртибендәге үҫемлек.
# Груб (Тюрингия)

Груб (Тюрингия) (нем. Grub (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 174 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,49 км². Диңгеҙ кимәленән 460 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98530 һәм автомобиль коды — HBN.