yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Абдрахман Сәлихов

Абдрахман Сәлихов (1791—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

# Абдрахман Сәлихов
## Биографияһы

Абдрахман Сәлихов (Абдрахман Сәлих улы Әсәнов) Ырымбур губернаһы Бүләкәй-Көҙәй улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Нуриман районы) Шиҙе ауылында йәшәгән.
1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, 1814 йылдың аҙағына тиклем 11-се Башҡорт атлы полкы составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 11-се Башҡорт атлы полкы башлыса 8-се кантон башҡорттарынан ойошторола һәм 1812 йылдың 5 октябрҙә Түбәнге Новгородҡа бара. Артабан Украинаға генерал-лейтенант граф П. А. Толстойҙың ополчение корпусы составына ебәрелә. Рус армияһының сит илгә походтары барышында, 1813 йылдың майында полк Пенза ополчениеһы менән бергә Варшава герцоглығына килә һәм Польша армияһы составына индерелә. 21 сентябрҙә Богемия армияһының кавалериянан генерал граф М. И. Платовтың корпусы составына күсерелә, октябрь-ноябрҙә Платов корпусы составында Саксонияла, Баварияла, Францияла, шул иҫәптән 4 һәм 6 октябрҙә Лейпциг янындағы хәрби алыштарҙа ҡатнаша. 1814 йылдың 1 ғинуарынан Гамбургты блокадалауҙа һәм штурмлауҙа ҡатнаша. 1814 йылдың 19 мартында союздаш ғәскәрҙәре составында 11-се Башҡорт атлы полкы Парижға инә.

# Абдрахман Сәлихов
## Бүләктәре

* «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
* «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы кавалеры
# Тунказ

Тунказ (Тункас) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кия йылғаһының уң ярына тамағынан км өҫтәрәк Кия ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Тунказ
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018101
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201810
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Моховая (Каменка ҡушылдығы)

Моховая — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каменка йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Моховая (Каменка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200002753
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200275
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Труды

Труды (Дичня) — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосна йылғаһының һул ярына тамағынан 145 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 89 км.

# Труды
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100212107000001234
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000123
* Бассейн коды — 05.01.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Зимовники (станция)

Зимовники — Ростов төбәгендә Төньяҡ-Кавказ тимер юлының тимер юлы станцияһы, Ростов өлкәһе Зимовниковский районының Зимовники ҡасабаһында урынлашҡан.

# Зимовники (станция)
## Станция эшмәкәрлеге

Зимовники станцияһы үҙгәреүсән ток менән электрлаштырылған ике юллы Волгоград-1 — Сальск тимер юлы һыҙығында ята. Станция асыҡ акционерҙар йәмғиәте Рәсәй тимер юлдарының Ростов төбәгендәге Төнья-Кавказ тимер юлы структураһына инә. Станцияла тимер юлы вокзалының плитка менән кәпләнгән бер ҡатлы ҡирбес бинаһы бар.
Зимовники станцияһы аша Сальск-Котельниково йүнәлешендә һәм кирегә йөк поездары үтә.
Зимовники станцияһы буйлап алыҫ юлға хәрәкәт итеүсе пассажир поездары аҙға ғына туҡтап китә.
Станция буйлап ҡала яны поездары йөрөмәй.
Станцияла маневр эштәре башҡарыла, Зимовники элеваторына һәм ҡасабала урынлашҡан башҡа предприятиеларға инеү юлдары бар.

# Зимовники (станция)
## Станция буйлап алыҫ хәрәкәт

2018 йылдың декабренә ҡарата алыҫ юлға хәрәкәт итеүсе түбәндәге поездар йөрөгән:
Поездарҙың йыл әйләнәһенә хәрәкәте :
| № поезд | Хәрәкәт маршруты | Поезд һаны | Хәрәкәт маршруты |
| 13 | Һарытау — Адлер | 14 | Адлер — Һарытау |
| 45 | Екатеринбург — Кисловодск | 46 | Кисловодск — Екатеринбург |
| 59 | Новокузнецк — Кисловодск | 60 | Кисловодск — Новокузнецк |
| 127 | Красноярск — Адлер | 128 | Адлер — Красноярск |
| 129 | Красноярск — Анапа | 130 | Анапа — Красноярск |
| 313 | Орск — Кисловодск | 314 | Кисловодск — Орск |
| 343 | Силәбе — Адлер | 344 | Адлер — Силәбе |
| 345 | Нижневартовск — Адлер | 346 | Адлер — Нижневартовск |
| 353 | Пермь— Адлер | 354 | Адлер — Пермь |
| 367 | Киров — Кисловодск | 368 | Кисловодск — Киров |
Миҙгелле поезд хәрәкәте :
| Поезд һаны | Хәрәкәт маршруты | Поезд һаны | Хәрәкәт маршрутын |
| 205 | Иркутск — Анапа | 206 | Анапа — Иркутск |
| 229 | Северобайкальск — Анапа | 230 | Анапа — Северобайкальск |
| 235 | Тында — Анапа | 236 | Анапа — Тында |
| 243 | Новокузнецк — Анапа | 244 | Анапа — Новокузнецк |
| 249 | Новокузнецк — Имеретин курорты | 250 | Имеретин курорт — Новокузнецк |
| 451 | Ижевск — Адлер | 452 | Адлер — Ижевск |
| 453 | Өфө — Новороссийск | 454 | Новороссийск — Өфө |
| 455 | Силәбе — Новороссийск | 456 | Новороссийск — Силәбе |
| 457 | Силәбе — Анапа | 458 | Анапа — Силәбе |
| 461 | Өфө — Адлер | 462 | Адлер — Өфө |
| 465 | Әстерхан — Имеретин курортын | 466 | Имеретин курорты — Әстерхан |
| 491 | Ҡазан — Адлер | 492 | Адлер — Ҡазан |
| 503 | Өфө — Анапа | 504 | Анапа — Өфө |
| 505 | Һарытау — Имеретин курорты | 506 | Имеретин курорты — Һарытау |
| 509 | Ҡазан — Новороссийск | 510 | Новороссийск — Казань |
| 519 | Орск — Анапа | 520 | Анапа — Орск |
| 521 | Приобие — Новороссийск | 522 | Новороссийск — Приобье |
| 537 | Өфө — Адлер | 538 | Адлер — Өфөлә |
| 545 | Орск — Имеретин курорты | 545 | Имеретин курорты — Орск |
| 589 | Яңы Уренгой — Төмән — Адлер | 590 | Адлер — Төмән — Яңы Уренгой |
# Зәйнәб Биишева музейы

Зәйнәб Биишева музейы — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты Биишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙының йорт-музейы Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы Туйөмбәт ауылында урынлашҡан.

# Зәйнәб Биишева музейы
## Тарихы һәм һүрәтләү

Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы З. А. Биишеваның исемен мәңгеләштереү маҡсатында Башҡортостан Республикаһы Министрҙар кабинеты 1997 йылдың 26 авгусындағы 167-се ҡарары менән Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығына Башҡортостан Республикаһы Халыҡ мәғарифы министрлығы, Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы һәм Күгәрсен районы администрацияһы менән берлектә 2000 йылға тиклем Күгәрсен районының Туйөмбәт ауылында З. А. Биишеваның йорт-музейын ойошторорға ҡушыла.
Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә үҙенең архитектураһы буйынса үҙенсәлекле булған ике ҡатлы тирмә рәүешендә мәктәп-музей бинаһы төҙөлә (етәксеһе БР атҡаҙанған төҙөүсе Р. Г. Һөйөндөкөв). Архитекторҙары Рудоль Әүсәхов менән Наил Ғәлиев. Музейҙың майҙаны — 257 кв. м, экспозиция майҙаны 81 м² тәшкил итә.
Музей яҙыусының тормош юлын ентекле һүрәтләүсе экспонаттарға бай. Фонды даими тулыландырыла һәм яңыртыла. Музей экспозицияларында яҙыусының китаптары, ҡулъяҙмалары, шәхси әйберҙәре, хаттары, һирәк фотоһүрәттәре, уникаль аудио һәм видеояҙмалары урынлашҡан. З. Биишеваның тормошо һәм ижады 26 фотостендта сағылған. Беренсе экспозиция 1924—1930 йылдар осорон үҙ эсенә ала. Бында яҙыусының, Ырымбур педагогия техникумының — Каруанһарай талибәһенең студент йылдары сағыла.
Килеүселәр ҙур ҡыҙыҡһыныу менән «Биишевтар шәжәрәһе» экспозицияһын өйрәнә.
Киләһе экспозицияла З.Биишеваның тормошоноң төрлө ваҡыттарындағы фотоһүрәттәре урынлашҡан: һуғыш йылдары, яҙыусылар араһында, ауылдаштары, уҡыусылар араһында һ.б.
Даими «З. А. Биишеваның йорт-музейына бүләктәр» күргәҙмәһе ойошторолған, унда яҙыусыға ҡәләмдәш дуҫтары, яҡташтары, иптәштәре, талантын һөйөүселәр тарафынан бүләк ителгән китаптар, иҫтәлекле әйберҙәр урынлашҡан.
Шулай уҡ З.Биишева исемендәге бөтә премия лауреаттарының фотоһүрәттәре менән «3. Биишева исемендәге лауреаттар» экспозицияһы бар. Килеүселәрҙең иғтибарын бигерәк тә «З. А. Биишеваның эш кабинеты» экспозицияһы йәлеп итә: эш өҫтәле, трюмо, комод, ултырғыстар, яҙыу машинкаһы, икмәк һауыты, самауыр, сынаяҡтар, сәғәт, картиналар һ.б. Әлеге ваҡытта музей фондында 475 һаҡлау берәмеге иҫәпләнә. «Хәтер китабы» алып барыла, унда килеүселәр үҙҙәренең теләктәрен һәм ихтирам һүҙҙәрен яҙып ҡалдыра.
Йыл дауамында йорт-музей беҙҙең республиканың төрлө ҡалаларынан һәм райондарынан һәм Рәсәйҙән 2 меңгә яҡын килеүсене ҡабул итә.
# Вәлиева Финә Мансур ҡыҙы

Вәлиева Финә Мансур ҡыҙы (8 ғинуар 1969 йыл) — театр актёры. 1999 йылдан Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2013).

# Вәлиева Финә Мансур ҡыҙы
## Биографияһы

Финә Мансур ҡыҙы Вәлиева 1969 йылдың 8 ғинуарында БАССР-ҙың Тәтешле районы Гәрәбаш ауылында тыуған.
1996 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр факультетында актёрҙар бүлеген тамамлай.
Институт тамамлағандан һуң Салауат башҡорт дәүләт драма театрында эшләй, 2003 йылдан башлап — Өфө «Нур» татар дәүләт театрында эшләй.

# Вәлиева Финә Мансур ҡыҙы
## Ғаиләһе

Ире Илдар — «Нур» театры режиссеры.

# Вәлиева Финә Мансур ҡыҙы
## Спектаклдәрҙәге ролдәре

* Әминә — «Гөлбәҙәр», Ф. Бүләков,
* Сара — «Не уходи в ночь», А. Винокуров,
* Ғәлиәбаныу — «Ғәлиәбаныу», М. Фәйзи,
* Пансионат тәрбиәләнеүсеһе — «Йырсы ҡош», Р. Н. Гюнтекин,
* Маша — «Өс ҡыҙ туғандар, Йылдар үткәс…», А. П. Чехов, Л. М. Зайкаускас сәхнәләштереүендә,
* Гөлшаян — «Страсти-мордасти», М. Әмир,
* Әсә — «Көршәксе сере», А. Кашфуллин,
* Фәниә-Фена — «Күңелдең көмөш ҡылдары» Д. Сәлихов,
* Минзилә — «Намыҫһыҙ апай», А. Иҙелбаев,
* Ямал — «Кейәү», Х. Ибраһимов,
* Нурия — «Бер көн дачала…», Э. Йәһүҙин
* Юлбикә — «Ҡатын түгел, ә шайтан», Д. Сәлихов,
* Нәғимә — «Банкрот», Ғ. Камал Хәҙис.

# Вәлиева Финә Мансур ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2003)
* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2013)
# Юлдашев Марс Тимербулат улы

Юлдашев Марс Тимербулат улы (14 апрель 1937 йыл) — ғалим-хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. Медицина фәндәре докторы (1990), профессор (1991). Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитет ағзаһы һәм ҡоролтайҙың комиссия рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының (2003) һәм Башҡортостандың (1992) атҡаҙанған табибы.

# Юлдашев Марс Тимербулат улы
## Биографияһы

Марс Тимербулат улы Юлдашев 1937 йылдың 14 апрелендә Башҡорт АССР-ының Миәкә районы Аҙнай ауылында уҡытыусы ғаиләһендә тыуған.
Урта белем алғас, Башҡортостан дәүләт медицина институтына уҡырға инә. Уҡыуын тамамлағас, йәш хирургты Саха АССР-ына (хәҙер Яҡут-Саха республикаһы) эшкә ебәрәләр. Башҡортостанға ҡайтып аспирантураға уҡырға инә.
1972 йылдан алып Марс Юлдашев Башҡортостан медицина институтында балалар хирургияһы кафедраһында ассистент, доцент, профессор вазифаһын башҡара. 1 уйлап табыуға таныҡлыҡ, 10 патент, 270 фәнни эш авторы.
Ғалим төп хеҙмәтенән тыш күп йылдар йәмәғәт эшмәкәрлеге менән мәшғүл. Ул Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы эшендә әүҙем ҡатнаша, республика матбуғатында көнүҙәк мәҡәләләр менән сығыш яһай. Марс Юлдашев шулай уҡ оҫта һәүәҫкәр йырсы булараҡ та киң танылыу алған, күп бәйге һәм конкурстар лауреаты. Ул бигерәк тә башҡорт халыҡ йырҙарын үҙенсәлекле итеп башҡара.

# Юлдашев Марс Тимербулат улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостандың атҡаҙанған врачы (1992)
* Рәсәйҙең атҡаҙанған врачы (2003).

# Юлдашев Марс Тимербулат улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Марс Тимербулат улы Юлдашев йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем ҡатнаша: I, II һәм III Ҡоролтайҙарға делегат итеп һайлана. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты советы ағзаһы, Әлеге ваҡытта Ҡоролтайҙың экология, һаулыҡ һаҡлау, ғаилә, әсәлек һәм балалыҡ комиссияһы рәйесе .
# Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы

Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы (1911 йыл —?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Гвардия өлкән сержанты.

# Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы
## Биографияһы

Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы 1911 йылда Башҡортостан Республикаһының Салауат районы Шәрип ауылында тыуа. 1941 йылдың декабрь айында Салауат район хәрби комиссаритаты (башҡа мәғлүмәттәр буйынса Мәсетле район хәрби комиссариаты) тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 148-се гвардия артиллерия-миномет полкының орудие оҫтаһы, өлкән миномет оҫтаһы булып хеҙмәт итә.
Гвардия өлкән сержанты Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы 1942 йылдың 25 ноябрендә Обливская станцияһы (Ростов өлкәһе) районында бомба һәм артиллерия уты аҫтында утлы һыҙыҡта өс минометты ремонтлай.
1943 йылдың 20 ғинуарында Белая Калитва районында артиллерия уты аҫтында утлы һыҙыҡта ике пушканы йүнәтә. Был батырлаҡтары өсөн Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
1945 йылдың 16 февралендә Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы Браленцин районында дошмандың һөжүмен кире ҡағыу ваҡыытнда утлы һыҙыҡта 120 мм минометты йүнәтә, һәм дошманға ҡарата ваҡытлы ут асыуҙы тәьмин итә. Реплин районында ЗИС пушкаһын утлы һыҙыҡтан алмайынса этеп ебәреүгә ҡаршы яйланмаһын ала һәм накатнигын алмаштыра. Бранденбург ҡалаһы районында дошмандың ҡаршы һөжүмен кире ҡағыу ваҡытында ут аҫтында тоҫҡауысты йүнәтә һәм дошмандың һөжүмен кире ҡағырға мөмкинлек бирә. Дееп районында ике көн эсендә 14 минометҡа профилактик йүнәтеү үткәрә. Был ҡаһарманлығы өсөн өлкән сержант Сәғитов 1945 йылдың 16 февралендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.

# Сәғитов Хәбибйән Сәғит улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1943)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944)
# Икенсе Мрәүешле

Икенсе Мрәүешле — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иртөбәк йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Икенсе Мрәүешле
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Йомағужа һыуһаҡлағысынан Салауатҡа тиклем, Нөгөш йылғаһын (башынан Нөгөш һыуһаҡлағысына тиклем) индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200412111100017667
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101766
* Бассейн коды — 10.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лютерштадт-Айслебен

Лютерштадт-Айслебен (нем. Lutherstadt Eisleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 25489 кеше йәшәй. Майҙаны — 91,55 км². Диңгеҙ кимәленән 114 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6295 һәм автомобиль коды — MSH.
# Сәйед Кастро Аиша

Аиша Сәйед Кастро (исп. Aisha Syed Castro, йәки Аиша Сайед; 15 сентябрь 1989 йыл, Сантьяго-де-лос-Трейнта-Кабальерос) — Доминика скрипкасыһы һәм альтсыһы.

# Сәйед Кастро Аиша
## Биографияһы

Атаһы сығышы менән Пакистандыҡы. Аиша музыка менән дүрт йәшендә ҡыҙыҡһына башлай. Тыуған ҡалаһында уҡырға төшә, шунан Санто-Домингола белем ала. Алты йәштән Доминика Республикаһының Балалар симфоник оркестында уйнай. Ун бер йәшендә уны Милли симфоник оркестрға сығыш яһарға саҡыралар, бында Аиша дебют сығышында Макс Брухтың скрипка өсөн концертын башҡара. 2001 йылда Нью-Йорктағы Джульярд мәктәбенә саҡырыла, унда Дороти Делэй менән Ицхак Перлмандың оҫталыҡ кластарына йөрөй. 2002 йылда — латиноамерикандарҙан беренсе булып — Иегуди Менухин мәктәбенә алына, бында композиция, скрипка һәм альт сәнғәте менән шөғөлләнә (педагогтары араһында — Наталья Боярская).
Майамиҙа йәшәй.

# Сәйед Кастро Аиша
## Репертуары

Сәйедтең репертуарында — XVIII—XX быуат композиторҙары Бах, Гайдн, Моцарт, Барток, Шостакович, Жинастера кеүек компоизторҙарҙың скрипка һәм альт өсөн әҫәрҙәре, хәҙерге заман композиторҙарының (Ноам Шерифф, Менахем Визенберг) музыкаһы премьераһы менән сығыштар.
2012 йылда The Classical Recording Company скрипкасы ҡыҙҙың Pasión Latina (фортепианола — Найджел Хатчинсон ) дискыһын яҙҙыра.

# Сәйед Кастро Аиша
## Ижади хеҙмәттәшлек

Латин Америкаһында, АҠШ-та, Европала (Бөйөк Британия, Франция, Швейцария, Испания, Германия), Израилдә, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәрендә концерттар менән була. Күп һанлы музыкаль фестивалдәрҙә ҡатнаша. Наталья Гутман, Борис Кушнир, Юлиан Рахлин, Итамар Голан, Алексей Игудесман, Павел Верников, Максим Венгеров менән бергә сығыш яһай.

# Сәйед Кастро Аиша
## Танылыу

Аиша Сәйед Кастро йылдың классика башҡарыусыһына бирелә торған милли художество Касандра премияһынв лайыҡ була (2009).
# Мәнес

Мәнес (рус. Маниска) — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Наҙы йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Мәнес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем, Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020414
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102041
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Корга (Тамырсат ҡушылдығы)

Корга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тамырсат йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Корга (Тамырсат ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200032397
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203239
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ашлама

Ашлама — үҫемлектәрҙе туҡландырыу һәм тупраҡтың уңдырышлылығын күтәреү өсөн файҙаланылған матдәләр. Улар үҫемлектәргә нормаль үҫеше өсөн бер йәки бер нисә дефицит химик компоненттар биреүе менән отошло.

# Ашлама
## Ашлама кластары

Ашлама класын түбәндәге билдәләр буйынса айырырға мөмкин:
* сығышы буйынса (органик һәм минераль);
* агрегат хәле (шыйыҡ, ярымшыйыҡ, ҡаты);
* тәьҫирлелеге буйынса (тура һәм ситләтелгән);
* тупраҡҡа индерелеү ысулы буйынса: төп, сәсеү алдынан, туйындырыу маҡсатында, тупраҡ эсенә һалып, өҫкө яҡтан;
* үҫемлек туйындырыу ысулы буйынса: тамырҙы ашлау, тамырҙан башҡа ашлау (япраҡҡа һибеп).

# Ашлама
## Ашлама кластары
### Минераль ашламалар

Росстат мәғлүмәттәренә ярашлы, Рәсәйҙә ауыл хужалығы предприятиелары минераль ашламалар 100 % туҡлыҡлы матдәгә һанағанда 1990 йылда 9,9 миллион тонна, ә 2010 йылдан — 1,9 млн тонна индерелгән; шулай итеп, минераль ашламалар ҡулланыу күләме 5 йыл эсендә 20 тапҡырға кәмегән.
Минераль ашламалар тупраҡта туҡлыҡлы матдәләр запасын тулыландырыу өсөн индерелә, улар иҫәбенә фосфор (P), калий (К), азот (N) инә. Был ашламалар айырым индерелһә, уларҙы ябай тип атайҙар (аммиак селитраһы (N), суперфосфат (P),хлорлы калий и (K)).
Ашлама ҡушып ҡулланырға мөмкин, әммә был ашлама индереү буйынса әҙерлек барышын күпкә ауырлаштыра һәм яланда тигеҙ таратылыу сифаты насарайыуға килтерә. Шуға күрә ҡатмарлы ашламалар (нитрофоска (фосфор, калий һәм азот) һәм аммофос (фосфор һәм азот) киң таралыу алған

# Ашлама
## Ябай ашламалар

* Азот ашламалары
* Фосфор ашламалары
* Калий ашламалары
* Эзбиз ашламалары

# Ашлама
## Ҡатмарлы (комплекслы) ашламалар
### Органик ашламалар

Органик ашламаларҙың иң таралған төрҙәре — биогумус, серетмә, торф, тиреҫ, гуано, ҡош тиҙәге, компост, сапропель, комплекслы органик ашламалар. Росстат мәғлүмәттәренә ярашлы, ауыл хужалығы предприятиелары органик ашламалар индергән: 1990 й — 389,5 млн т, 2010 й — 53,0 млн т (7 тапҡырҙан ашыуға кәмегән). Тиреҫ һәм компост кеүек органик ашлама әҙерләү, етештереү һәм ҡулланыу урынына ҡарап индерелә, башҡа баҙар субъекттарының етештереү процесына ҡағылмай, шуға күрә реаль статистик иҫәп алыуы ауыр.
Викидәреслектә

# Ашлама
## Ҡатмарлы (комплекслы) ашламалар
### Башҡа төрҙәре

Бынан тыш ошондай категорияларға бүленә:
* органоминераль ашлама
* микроашлама
* бактериаль ашлама
* апион ашлама
* тупраҡ барлыҡҡа килтереүсе ашлама
Туранан-тура хужалыҡтарҙа алынған ашлама урындағы ашлама тип атала (тиреҫ, компост, торф, көл), химия предприятиеларында алынғаны — сәнәғәт ашламалары.
Һуңғы ваҡыттарҙа үҫемлектәрҙең углекислый газ концентрацияһына бәйлелеге тикшеренеү объектына әйләнә бара. Углекислый газды теплицаларҙа (парниктарҙа) ҡулланыу, атап әйткәндә, уңышты арттырыуға булышлыҡ итә.

# Ашлама
## Ашламаларҙың һөҙөмтәлелеге

Ашламалар тупраҡтың уңдырышлылығын арттыра.
Һаҡсыллыҡ маҡсатында ашламалар индереүҙең төрлө технологиялары ҡулланыла, мәҫәлән, кәрәкле майҙанында ғына кәрәк кимәлдә әҙләп йәки күпләп индерелә.

# Ашлама
## Шулай уҡ ҡара

Викидәреслектә
* Агрохимия
* Тупраҡҡа эзбиз индереү
* Мелиорация