yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Петро Панч

Петро́ Панч (укр. Петро Панч; ысын исеме һәм фамилияһы Пётр Иосифович Панченко, укр. Петро Йосипович Панченко; 1891—1978) — украин совет яҙыусыһы.

# Петро Панч
## Биографияһы

Балта оҫтаһы ғаиләһендә тыуған,атаһы тәгәрмәстәр етештереү менән шөғөлләнгән. 1906 йылда тамамлағандан һуң, юғары башланғыс училищены тамамлау менән Валкиҙа писарь булып эшләй, артабан Харьковта Аҡһөйәк ҡыҙҙар Институты канцелярияһында эшләй.
1915 йылда Полтавала тамамлай ер үлсәүселәр училищеһында уҡый, ләкин тиҙҙән мобилизациялана, рус армияһына алына.
1916 йылда Одесса Сергиев артиллерия училищеһының тиҙләтелгән курсын тамамлағандан һуң, прапорщик чинында Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша.
1917-1921 йылдарҙағы граждандар һуғышында ҡатнаша. 1918 йылдың ноябренән 1919 йылдың декабренә тиклем — артиллерия полкы офицеры, Украина халыҡ республикаһы армияһында хеҙмәт итә. 1920 йылдың ғинуарында ғәскәрҙәре төркөмө составында УССР хөкүмәте яғына күсә. Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһы командиры вазифаһында хеҙмәтен дауам итә.
1921 йылдың көҙөндә демобилизациялана. Землемер булып эшләй, әҙәби эшмәкәрлек менән шөғөлләнә башлай. Уның тәүге очеркы, хикәйәһе урындағы "Неимущий крестьянин" район гәзитендә 1921 йылдан баҫыла башлаған. Гәзит редакторы Шевченко Иван Демьянович "Пан" тип кенә ҡуйылған тәүге мәҡәләнең ҡултамғаһына "Ч" хәрефе өҫтәй - имеш, ниндәй "пан" ти ул! Күренекле прозаик шулай псевдоним алған. Тиҙҙән бер-бер артлы «Там, де верби над ставом», «Гнізда старі» (1923); «Поза життям» (1924); «Солом'яний дим» (1925); «Мишачі нори» (1926) китаптары; «Голубі ешелони» (1928) тигән повестар йыйынтығы донъя күрә.
1923-1938 йылдарҙа — «Червоний шлях» һәм «Радянська література» украин журналдары редакцияһы хеҙмәткәре булып китә. «Плуг», «ВАПЛІТЕ», «Бөтә Украина пролетар яҙыусылар союзы» әҙәби ойошмаларына ағза булып инә. Харьковта йәшәй.Мәҙәниәтте яҡлау буйынса Бөтә донъя конгресында (Париж, 1935) ҡатнаша.
1939-1940 йылдарҙа Львов яҙыусылар ойошмаһын етәкләй.

# Петро Панч
## Башҡортостанда эвакуацияла

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында күпмелер ваҡыт Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә йәшәй, Мәскәүҙә «Радянська Україна» радиостанцияһының әҙәби бүлегенең баш мөхәррире була.
Әйткәндәй, Петро Панч «На Калиновом мосту» тигән әҫәрендә былай тип яҙа:
* «Размещая прибывших украинцев, башкирские писатели отнеслись к нам по-братски: каждый из башкирских писателей дал пристанище украинскому писателю или его семье, художник — художнику... Александр Копыленко поселился на улице Худайбердина, густо поросшей травой, Юрий Яновский — на улице Карла Маркса. Я с семьей — у башкирского поэта Сайфи Кудаша, на Гоголевской». В годы войны С. Кудаш был председателем правления Союза писателей Башкирии, а Яков Городской — секретарем парторганизации объединенных украинского и башкирского союзов писателей. Это обстоятельство, безусловно, плодотворно сказалось на творческих контактах писателей.

# Петро Панч
## Һуғыштан һуң

1949—1953 йй. — Украина совет яҙыусылары союзының Харьков ойошмаһы рәйесе.
1966—1969 йй. — Украина яҙыусылары союзының идара секретары.
1940 йылдан КПСС ағзаһы.
1978 йылдың 1 декабрендә вафат булған. Киевта ерләнгән.
# Ҡаҙаҡ солтанлығы

Ҡаҙаҡ солтанаты (солтанлығы) (рус. Казахский султанат) — Кавказ аръяғында 1747—1801 йылдарҙа булып алған дәүләт ҡоролошо.

# Ҡаҙаҡ солтанлығы
## Тарихы

Кескәй генә ҡаҙаҡ, икенсе төрлө «ҡаҙаҡлы» йәки «ҡаҙаҡтар» тигән ҡәбилә XVI быуаттан уҡ телгә алына; өлкәһе хәҙерге Әзербайжандың төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, Акстафа йылғаһы ағымы ыңғайына урынлашҡан булған. XVI быуаттың 80-се йылдарында ҡыҙылбаштар армияһы төрөк ғәскәренән сигенеп барған сағында ҡаҙаҡлы ҡәбиләһе ҡажар, ҡараманлы, байяттар кеүек үҙ ерен ташлап Иранға китмәгән.
Ҡәбилә башлығы Назар хан ҡаҙаҡлы, Төркиә хакимлығын танып, өлкәһен һаҡлап ҡала. Назар хан уны икенсе мәртәбә сюзеренын алмаштырып, Сәфәүиҙәр (Ҡыҙылбаштар державаһы) хакимиәтенә күскәндән һуң да тота. Уның вариҫы Шәмсетдин-хан ҡаҙаҡлы хатта 1605 йылда Ғәббәс I Шаһтан хан титулы һәм Ширванда өлкә, шуға өҫтәп мираҫ булып күскән өлкәне лә ала; 1628 йылда ул иҫән-һау була әле.
XVIII быуаттың икенсе яртыһында солтан титулын йөрөткән ҡаҙаҡ хакимдары Картли һәм Кахетия батшаһы Ираклий Икенсегә вассал бәйлелеккә эләгә (1744—1798).

# Ҡаҙаҡ солтанлығы
## Тарихы
### Ҡаҙаҡ солтанлығы барлыҡҡа килеүе

Ҡаҙаҡ солтанлығы хәҙерге Ҡаҙаҡ һәм Акстафа райондары территорияларының бер өлөшөн үҙ эсенә алған булған. XVIII быуаттың 50-се йылдарында солтанлыҡ Картли-Кахетия батшалығына вассал бойондороҡлоҡта була. Ҡаҙаҡ солтанлығы Картли-Кахетия батшалығы менән бергә Александр I манифесы буйынса 1801 йылдың 12 сентябрендә ғәмәлдән сығарыла

# Ҡаҙаҡ солтанлығы
## Тарихы
### Хакимдары

* Панах-аға Салахлы
* Али-аға Салахлы
* Мостафа-аға Шыхлы
# Әтек

Әтек — бер нисә исемдәш тораҡ пункттар атамаһы.

# Әтек
## Мәҡәләләр

* Әтек (Бөрйән районы) — Башҡортостандың Бөрйән районындағы ауыл.
* Әтек (Туймазы районы) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл.
# Вязники йырыны

Вязники йырыны — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кинель йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Вязники йырыны
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100008418
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100841
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Асаев Рәйес Бәҙеғитдин улы

Асаев Рәйес Бәҙеғитдин улы (6 май 1931 йыл — 3 март 2001) — ауыл хужалығы һәм дәүләт эшмәкәре. 1965—2001 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Шишмә районындағы «Луч» колхозы рәйесе, 1993—1996 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Дәүләт думаһы депутаты.Социалистик Хеҙмәт Геройы (1990).

# Асаев Рәйес Бәҙеғитдин улы
## Биографияһы

Рәйес Бәҙеғитдин улы Асаев 1931 йылдың 6 майында Башҡорт АССР-ының Благовар районы Ҡамышлы ауылында тыуған.
Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған, ғалим-агроном.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында үҫмер көйө башлай.
1951-1955 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә.
1955-1956 йылдарҙа Яңы-Өфө нефть эшкәртеү заводында эшләй, һуңынан — «Уфаэлектросетьстрой» тресында электрик булып эшләй.
1962 йылда ауыл хужалығы институты дипломы менән Шишмә ауылына ебәрелә, унда «Луч» колхозында баш агроном булып эшләй башлай.
1965 йылдың февралендә уны колхоз рәйесе итеп һайлайҙар.
Дәүләт һәм сәйәси эшмәкәрлек менән шөғөлләнә: республика Аграр союзын етәкләй, 1992 йылдың декабренән уның инициативаһы буйынса ойошторолған Башҡортостан Аграр партияһы рәйесе була. 1993 йылдың ноябрь айында Рәсәй Аграр партияһы Асаевты Башҡортостан Республикаһының 5-се Киров бер мандатлы һайлау округы буйынса Дәүләт Думаһына депутатлыҡҡа кандидат итеп күрһәтә.
РФ Федераль Йыйылышы Дәүләт Думаһының беренсе саҡырылыш депутаты (1993—1996). Думала Рәсәй Аграр партияһы фракцияһы ағзаһы, аграр мәсьәләләр буйынса комитет ағзаһы була.
Рәсәй Аграр партияһы һәм Рәсәй Аграр союзының етәксе органдарында әүҙем эшләй.
2001 йылдың 3 мартында вафат була.

# Асаев Рәйес Бәҙеғитдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1990 йылдың 26 июнендә СССР Президенты Михаил Горбачев Указға ҡул ҡуя, унда былай тип әйтелә:
   За достижение высоких устойчивых результатов в производстве сельского хозяйства и большой личный вклад в решение социальных вопросов присвоить председателю колхоза «Луч» Чишминского района Башкирской АССР тов. Асаеву Раису Бадыгутдиновичу звание Героя Социалистического Труда с вручением ордена Ленина и Золотой медали "Серп и молот".
* Ленин ордены
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* «Почёт Билдәһе» ордены
* «РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы алдынғыһы» знагы
* ВДНХ-ның бронза миҙалы
* Шишмә районының почетлы гражданы (2001).

# Асаев Рәйес Бәҙеғитдин улы
## Шулай уҡ ҡара

* Башҡортостандың Социалистик Хеҙмәт Геройҙары
# Йерхель (Гарделеген)

Йерхель (Гарделеген) (нем. Jerchel (bei Gardelegen)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 320 кеше йәшәй. Майҙаны — 16,02 км². Диңгеҙ кимәленән 58 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39638 һәм автомобиль коды — SAW.
# Ивано-Франковск өлкәһе

Ивано-Франковск өлкәһе (укр. Івано-Франківська область) — Украинаның көнбайышындағы өлкә. Административ үҙәге — Ивано-Франковск ҡалаһы. СССР Юғары Советы Президиумының 1939 йылдың 4 декабрендәге Указына ярашлы ойошторола. 1962 йылдың 9 ноябренә тиклем Станислав өлкәһе атамаһын йөрөтә (үҙәге – Станислав, хәҙерге Ивано-Франковск ҡалаһы). Күрше өлкәләрҙән айырмалы, территорияһы яҡынса хәҙерге воеводство территорияһына тап килә.

# Ивано-Франковск өлкәһе
## Физик-географик характеристикаһы

Ивано-Франковск өлкәһе картаһы

# Ивано-Франковск өлкәһе
## Физик-географик характеристикаһы
### Рельефы

Өлкә Көнсығыш-Европа тигеҙлеге һәм Карпат киҫелешендә урынлашҡан. Рельеф характеры буйынса өлкә территорияһы өс өлөшкә бүленә: тигеҙлек, урман-ялан – Поднестровье; урта тау алды – Картап алды; көньяҡ-көнбайыш таулы – өлкә территорияһының яртыһын тигәндәй алып торған Карпаттар. Төньяҡ-көнсығыш сигендә Ополья һәм Покутья тигеҙлектәре ята. Көньяҡ-көнбайышта Көнбайыш Бескид (1363м), Горган (1813 м) һәм Покутск тауҙары системаһын барлыҡҡа килтергән тауҙар урынлашҡан. Айырым ултырған Черногра (иң юғары нөктәһе – Говерла, 2016 м.), Чивчин һәм Гринявск тау массивтары бар.

# Ивано-Франковск өлкәһе
## Административ ҡоролошо

14 район:
* Богородчаны районы
* Верховина районы
* Галич районы
* Городенка районы
* Долина районы
* Калуш районы
* Коломыя районы
* Косов районы
* Надворная районы
* Рогатин районы
* Рожнятов районы
* Снятын районы
* Тысменица районы
* Тлумач районы
6 ҡала округы:
* Болехов
* Бурштын
* Ивано-Франковск
* Калуш
* Коломыя
* Яремче
# Тайлок

Тайлок — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Четь йылғаһының уң ярына тамағынан 327 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Тайлок
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200019627
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201962
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хавзюга

Хавзюга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куропалда йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Хавзюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040017
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004001
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Һөйөндөк

Һөйөндөк, Сөйөндөк — топоним.

# Һөйөндөк
## Мәҡәләләр

* Һөйөндөк (Аҙнаҡай районы) — Татарстандың Аҙнаҡай районындағы ауыл.
* Һөйөндөк (Баҡалы районы) — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл.
* Һөйөндөк (йылға) — Силәбе өлкәһендәге йылға.
* Һөйөндөк (Ҡариҙел районы) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл.
* Һөйөндөк (Учалы районы) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл.
* Һөйөндөк (Шаран районы) — Башҡортостандың Шаран районындағы ауыл.
# Зальцведель

Зальцведель (нем. Salzwedel) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 24874 кеше йәшәй. Майҙаны — 106,66 км². Диңгеҙ кимәленән 19 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 29410 һәм автомобиль коды — SAW.
# Чуркин Юрий Васильевич

Чуркин Юрий Васильевич (6 март 1935 йыл — 1 сентябрь 1998 йыл) — ғалим-инженер-химик-технолог, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1995), техник фәндәре докторы (1980), профессор (1986). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1989), СССР-ҙың нефть эшкәртеү һәм нефтехимия сәнәғәте отличнигы (1966), СССР-ҙың уйлап табыусыһы. СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1970).

# Чуркин Юрий Васильевич
## Биографияһы

Юрий Васильевич Чуркин 1935 йылдың 6 мартында Кемерово өлкәһенең Осинники ҡалаһында тыуа. 1958 йылда Томск политехник институтын химик-технолог һөнәре буйынса тамамлай.
1958—1962 йылдарҙа Өфө синтетик спирт заводында инженер-технолог булып эшләй.; 1962 йылдан алып — нефть химияһы производстволары ғилми-тикшеренеү институтында өлкән ғилми хеҙмәткәр, лаборатория мөдире, директорҙың фәнни эштәр буйынса урынбаҫары.
Техник фәндәре докторы (1980), профессор (1986).
Чуркин етәкселегендә креозол изомерын, ксиленол, триметилфенол, диангидрид пиромеллит диангридын етештереү технологияһы, ортокреозол, 2,6-ксиленол, пиромеллит диангидрид етештереү сәнәғәте ойошторола, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының нефть һәм газ бүлексәһендә ағза-корреспондент (1995).

# Чуркин Юрий Васильевич
## Хеҙмәттәре

50 авторлыҡ һәм уйлап табыу таныҡлығы бар. 200-ҙән ашыу баҫма эш авторы.

# Чуркин Юрий Васильевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР Министрҙар Советы премияһы (1970).
# Пасека (Речица районы)

Пасека (бел. Пасека) — ҡасаба. Белоруссияның Гомель өлкәһе Ровенскослободский ауыл советында урынлашҡан.

# Пасека (Речица районы)
## Географияһы
### Урынлашыуы

Пасека ауылы район үҙәге һәм тимер юл станцияһы Речицанан (Гомель — Калинковичи линияһы) көньяҡта 20 км алыҫлыҡта, Гомель ҡалаһынан 70 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Пасека (Речица районы)
## Географияһы
### Гидрография

Көньяҡта һәм көнсығышта мелиорация каналдары урынлашҡан.

# Пасека (Речица районы)
## Транспорт селтәре

Хойники — Речица автомобиль юлдары агро ҡаланы район үҙәге менән бәйләр тора. Ҡала урамдары бер-береһенә туп-тура параллель икәүҙән ғибәрәт, улар көньяҡта ҡыҫҡа урам менән барып тоташа. Йорттар урамдарҙың ике яғында ла тора, улар башлыса бүрәнәнән һалынған усадьба тибындағы йорт.

# Пасека (Речица районы)
## Тарих

Агро ҡалаға XX быуатта күрше ауылдан күсеп килгән кешеләр нигеҙ һалған. Иң әүҙем төҙөлөш 1920-се йылдарға тура килә. 1931 йылда бында колхоз ойошторолған. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында ауылда йәшерен ратриотик төркөм эшләгән (етәкселәре Григорий Иванович Василец һәм Григорий Исаакович Василец). Бөйөк Ватан һуғышы фронтында ауылдың 9 кешеһе һәләк булған. 1959 йылдағы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ҡасаба Ф. Э. Дзержинский (үҙәге — Ровенская Слобода ауылы) совхозы составында булған.

# Пасека (Речица районы)
## Халыҡ
### Һаны

* 2004 йыл — 43 хужалыҡта 77 кеше йәшәгән.

# Пасека (Речица районы)
## Халыҡ
### Динамикаһы

* 1930 йылда — 58 хужалыҡта 296 кеше йәшәгән.
* 1959 йылда — 242 кеше (халыҡ иҫәбе алыу буйынса).
* 2004 йыл — 43 хужалыҡта 77 кеше йәшәгән.
# Крутиха (Алей ҡушылдығы)

Крутиха — Рәсәй йылғаһы. Алтай биләмәләрендә аға. Йылға Алей йылғаһының һул ярына тамағынан 778 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Крутиха (Алей ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алеййылғаһы, инештән Гилевск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200112115200000134
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200013
* Бассейн коды — 13.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Васильева Татьяна Антоновна

Васильева Татьяна Антоновна (Слобода) (1925 йыл — 2004 йыл) — совет ауыл хужалығы производствоһы алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1949).

# Васильева Татьяна Антоновна
## Биографияһы

1925 йылда Башҡорт ССР-Ы Иглин районының Кудряш ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.
1932 йылда Т. А. Васильеваның ғаиләһен, башҡа бик күптәр менән кулак тип, Себергә һөргөнгә оҙаталар.
1937 йылда ата-әсәһе менән бергә Кемерово өлкәһенең Прокопьевск ҡалаһына күсенә, шунда ете йыллыҡ мәктәпте тамамлай.
1942 йылда Прокопьевск ауыл хужалығы техникумында белем ала һәм машина-трактор станцияһында участка агрономы булып эшләй.
1948 йылда Т. А. Васильева үҙе хеҙмәтләндергән хужалыҡтарҙа бойҙайҙан 351,2 гектар майҙанда гектарынан — 22,6 центнер, 158,4 гектар арыш майҙанынан гектарынан 22,2 центнер уңыш ала.
1949 йылдың 25 февралендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән «колхоздың мотлаҡ поставкалары һәм ауыл хужалығы продукцияһының барлыҡ төрҙәре буйынса контрактацияны үтәгәндә бойҙайҙан һәм арыштан юғары уңыш алғаны, 1948 йылда МТС эше өсөн аҙыҡ-түлек менән түләгәне һәм 1949 йылдағы сәсеү өсөн барлыҡ культураларҙың орлоғо менән тулыһынса тәьмин иткәне өсөн» Татьяна Антоновна Васильева Социалистик Хеҙмәт Геройы исеменә һәм Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалына лайыҡ була.
Һуңынан Т. А. Васильева Пионерҙар һарайында баҡсасы, район архивында мөдир булып эшләй.
Прокопьевск ҡалала йәшәй. 2004 йылдың сентябрендә вафат була.

# Васильева Татьяна Антоновна
## Наградалары

* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (25.02.1949)
* Ленин ордены (25.02.1949)
* "1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарндағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн"миҙал
# Царева Рима Шөғәй ҡыҙы

Царева Рима Шөғәй ҡыҙы (1 май 1941 йыл) — СССР һәм Рәсәй юғары мәктәп педагогы. Филология фәндәре кандидаты (1975), педагогия фәндәре докторы (1998), профессор (1999). РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1990), Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1996), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2004).

# Царева Рима Шөғәй ҡыҙы
## Биографияһы

Царева Рима Шөғәй ҡыҙы 1941 йылдың 1 майында Өфөлә тыуа.
1964 йылда ул Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын тамамлай. Артабан Бәләбәй районының Спартак урта мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. 1965 йылдан Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы, 1985—1986 йылдарҙа филология факультетының декан урынбаҫары.
1975 йылда — «филология фәндәре кандидаты», 1998 йылда «педагогия фәндәре докторы» ғилми дәрәжәләргә диссертация яҡлай, бер йылдан профессор вазифаһына лайыҡ була.
1996 йылда — Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, 1990 йылда — РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы, 2004 йылда — Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре исемдәре менән бүләкләнә.
Цареваның ғилми эшмәкәрлеге юғары мәктәп педагогикаһы, сит ил әҙәбиәте тарихы мәсьәләләренә бағышланған.
Уның 240 тирәһе фәнни хеҙмәте бар.

# Царева Рима Шөғәй ҡыҙы
## Ғилми хеҙмәттәре

* Психолого-педагогический потенциал зарубежной литературы. Стәрлетамаҡ, 2013
* Зарубежная литература XIX века: романтизм и реализм. Стәрлетамаҡ, 2014

# Царева Рима Шөғәй ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1996)
* РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1990)
* Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2004)
# Куль-Еган (йылға)

Куль-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1632/3 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 342 км.

# Куль-Еган (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041290
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204129
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вотчица (Вела ҡушылдығы)

Вотчица (Вотчава) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вель йылғаһының уң ярына тамағынан 147 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Вотчица (Вела ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028872
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002887
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Комова

Комова — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Корба йылғаһының уң ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Комова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000042101
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004210
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0