yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ульева Иоланта Евгеньевна

Ульева Иоланта Евгеньевна (27 июль 1976, Ҡарағанды өлкәһе) — Ҡаҙағстан еңел атлеты, йәҙрә ташлау һәм диск ырғытыу буйынса белгес. 1990 һәм 2000 йылдарҙа еңел атлетика буйынса Ҡаҙағстан йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай, дүрт тапҡыр Үҙәк Азия уйындары чемпионы, Көнсығыш Азия уйындарының бронза миҙалы эйәһе, Азия чемпионатының бина эсендә ике тапҡыр көмөш призёры, милли әһәмиәттәге беренселектәрҙең күп тапҡыр еңеүсеһе, өс йәйге Олимпия уйындарында ҡатнашыусы. Ҡарағанды өсөн сығыш яһай. Ҡаҙағстан Республикаһының халыҡ-ара класлы спорт мастеры. Еңел атлетика буйынса тренер.

# Ульева Иоланта Евгеньевна
## Биографияһы

Иоланта Ульева 1976 йылдың 27 июлендә Ҡаҙаҡ ССР-ының Ҡарағанды өлкәһендә тыуған .
Халыҡ-ара кимәлдә тәүге етди уңышына 1994 йыл миҙгелендә өлгәшә, ул Ҡаҙағстан йыйылма командаһы составына инә һәм Джакартала юниорҙар араһында Азия беренселегендә сығыш яһай, унда йәҙрәне ташлау зачётында көмөш миҙал яулай.
1997 йылда йәҙрәне ташлауҙа Алма-Атала Үҙәк Азия уйындарында еңеү яулай.
1999 йылда Бишкәктә Үҙәк Азия уйындарында йәҙрә ташлау һәм диск ырғытыуҙа беренселекте бирмәй.
2000 йылда Алма-Атала Ҡаҙағстан чемпионатында ядроны этәреүҙә тәүге тапҡыр еңеү яулай. Бер нисә уңышлы сығышы арҡаһында Сиднейҙа йәйге Олимпия уйындарында ил намыҫын яҡлау хоҡуғына эйә була — алдағы квалификация этабында йәҙрәне 16,38 метр алыҫлыҡҡа ташлай, был финалға сығыу өсөн етерлек булмай.
2001 йылда Осакала Көнсығыш Азия уйындарында бронза миҙал яулай, Эдмонтонда донъя чемпионатында яҡшы сығыш яһай, Пекинда Бөтә донъя универсиадаһында һигеҙенсе урынды яулай.
2002 йылда Коломбола Азия чемпионатында бишенсе була.
2003 йылда Манилала Азия чемпионатында етенсе була, Дүшәмбелә Үҙәк Азия уйындарында еңеү яулай, Парижда донъя чемпионатында йәҙрә ташлай.
2004 йылда Тәһранда Азия чемпионатында бина эсендә көмөш миҙал яулай. Афиналағы олимпия уйындарында ҡатнаша — алдағы квалификация этабында 14,88 һөҙөмтәне күрһәтә һәм финалға сыҡмай.
2005 йылда Инчхонда Азия чемпионатында етенсе урынды ала.
2006 йылда Дохала Азия уйындарында бишенсе була.
2007 йылда Осакала донъя чемпионатында ҡатнаша.
2008 йылда Дохала бина эсендә Азия чемпионатында көмөш миҙал яулай. Пекинда олимпия уйындарында йәҙрәне 15,49 метрға ташлай, финалда ҡатнашмай.
2010 йыл миҙгеле тамамланғас спорт карьераһын тамамлай.
Күренекле спорт ҡаҙаныштары өсөн «Ҡаҙағстан Республикаһының халыҡ-ара класлы спорт мастеры» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була.
Һуңынан Ҡарағандыла бизнес менән шөғөлләнә, еңел атлетика буйынса Ҡарағанды өлкә махсуслаштырылған олимпия резервындағы балалар-үҫмерҙәр мәктәбендә тренер булып эшләй.
# Двина-Печора һыу бассейны округы

Двина-Печора һыу бассейны округы — Рәсәй Федерацияһы һыу кодексына ярашлы Рәсәйҙең иң эре егерме бассейн округтарының береһе.
2006 йыл Двина-Печора һыу бассейны һәм уға бәйле булған Аҡ диңгеҙ менән Баренц диңгеҙенең ер аҫты объекттарын, шулай уҡ ул диңгеҙҙәргә ҡойоусы йылғаларҙы (Төньяҡ Двина, Печора, Онега, Мезень һ.б.). махсус һаҡлау маҡсаты менән барлыҡҡа килтерелә.
03 — Двина-Печора һыу бассейны округы 03 коды менән билдәләп йөрөтөлә.
* Двина-Печора һыу бассейны округы
* 03.01. — Онега
** 03.01.00 — Онега
*** 03.01. 202101 — Онега йылғаһы
*** 03.01.00.002 — Онега ҡултығы бассейны йылғалары. Унежма йылғаһы бассейнының көнбайыш сигенән Золотица йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнсығыш сигенә тиклем (Онега йылғаһынан тыш)
**** 03.01.00.100 — Аҡ диңгеҙ утрауҙары. Эске диңгеҙ һыуҙары һәм Рәсәй Федерацияһының территориаль диңгеҙе сиктәрендә 03.01.00 гидрографик агрегаттың яр буйы һыҙатына йәнәш (шул иҫәптән Соловецкий утрауҙары)
* 03.02 — Төньяҡ Двина
** 03.02.01 — Кесе Төньяҡ Двина
*** 03.02.01.001 — Сухона йылғаһы башынан алып Кубен гидроузелына тиклем Кубен күле һәм Сухона йылғаһы
*** 03.02.01.002 — Юг йылғаһы
*** 03.02.01.003 — (Кесе) Төньяҡ Двина йылғаһы (башынан алып Юг һәм Сухона йылғаларын индермәйенсә Вычегда йылғаһына ҡойғанға тиклем (башынан Кубань гидроузелына тиклем)
** 03.02.02 — Вычегда
*** 03.02.02.001 — Вычегда (башынан Сыктывкарға тиклем
*** 03.02.02.002 — Сыктывкарҙан алып ауыҙына тиклем Вычегда
** 03.02.03 — Төньяҡ Двина. Вычегда һәм Кесе Төньяҡ Двина ҡушылған ерҙән түбәнерәк
# Түбәнге Еловая

Түбәнге Еловая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Райга йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Түбәнге Еловая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026941
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202694
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Корен-Залис

Корен-Залис (нем. Kohren-Sahlis) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 2834 кеше йәшәй. Майҙаны — 36,72 км². Диңгеҙ кимәленән 233 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 4655 һәм автомобиль коды L.
# Сонгиш

Сонгиш — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вига йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сонгиш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015075
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001507
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пухов мәҙәниәте

Пухов мәҙәниәте — Словакияның Пухов ҡалаһы исеме менән аталған археологик мәҙәниәт. Уның вәкилдәре булып котиналарҙың йәки анарталарҙың кельт ҡәбиләһе тора. Лужица мәҙәниәтенең иң һуңғы тоҡомдарының береһе.
Хәҙерге Словакия территорияһының төньяғында һәм үҙәгендә б.э. тиклем ІІ — б.э. І. осоронда йәшәгәндәр. Матди мәҙәниәтендә кельттарҙың ғына ғына түгел, шулай уҡ иллирийҙар һәм дактарҙың йоғонтоһо һиҙелерлек.
Ауылдар ҙур булмаған ҡалҡыулыҡтарҙа һәм йылға буйҙарында урынлашҡан. Пухов мәҙәниәтенең культы, иҡтисади һәм сәйәси үҙәге — ҡорбанға килтерелгән кешеләрҙең һөйәктәре менән билдәле булған Гавранюк ҡаласығы яҡшы өйрәнелгән. Яңы эра башланыу менән, германдар һәм дактар экспансияһы һөҙөмтәһендә, Пухов мәҙәниәте тарҡала, ә уның халҡы дактар һәм башҡа ҡәбиләләргә ассимиляцияға бирелә.
1937 йылда Пухов ултырағын Э. Бенингер тикшерә, әммә был мәҙәниәт менән бәйле беренсе асыштарҙы 1888—1894 йылдарҙа Э. Хоенинг эшләй.
Пухов мәҙәниәтенең ауылдары төньяҡта Пшевор мәҙәниәте менән, көнсығышта Зарубинец мәҙәниәте ауылдары менән күршеләш була. Беҙҙең эра сиктәрендә Пухов мәҙәниәте ауылдары пшевор мәҙнәите яғынан юҡҡа сыға.
# Иле төрки теле

Иле төрки теле (рус. Или́-тю́ркский язык, ҡаҙ. Іле түркі тіліили́-тюрки́, шулай уҡ Ili Turk, Ili Turki, Tuerke, Tu’erke, T’urk) — Ҡытайҙың Шеңжан-Уйғыр автономиялы районындағы Иле Ҡаҙаҡ автономиялы округында йәшәгән бер төркөмдөң теле, ул һөйләш төрки телгә инә. Был телдә һөйләшеүселәр һаны 1982 йыл — 120 кеше ; бөтәһе лә тиерлек шулай уҡ ҡаҙаҡ һәм/йәки уйғыр телдәрен белә.

# Иле төрки теле
## Таралыуы

Бер генә илдә лә рәсми тел булараҡ ҡулланылмаған был төрки телде беренсе тапҡыр донъяға профессор Франц Һан Райнһард исемле лингвист 1980 йылда хәбәр итә. Ул һуңғы утыҙ йыл эсендә Ҡаҙаҡ автономиялы провинцияһының Ғулжа (рус. Кульджа , уйғ. غۇلجا, Ғулҗа, ҡаҙ. Құлжа йәки Ини́н (ҡыт. ябайл. 伊宁, пиньин: Yíníng) ҡалаһы тирәһендә һәм Иле йылғаһы ҡушылдыҡтары буйында ошо телдә һөйләшкән кешеләр йәшәүен хәбәр итә. Башҡа бер сығанаҡта 1991 йылда уларҙың һаны ике йөҙ тирәһе тип хәбәр ителә.
Фараздар буйынса, улар Фирғәнә үҙәненән (бөгөнгө Үзбәкстан һәм Ҡырғыҙстан) 200 йылдар элек Ҡытайға күсеп барған.Бөгөн улар Иле йылғаһы бассейнында һәм Ғулжа ҡалаһында йәшәй. Иле төрки телендә һөйләшеүселәр һаны кәмей, сөнки общинала ҡаҙаҡтар һәм уйғырҙар менән ҡатнаш никахтар киң таралған, был иһә йәш быуында иле төрки телен юғалтыуға килтерә.

# Иле төрки теле
## Иле төрки теле үҙенсәлектәре

Иле төрки теле беренсе тапҡыр 1956 йылда тасуирланған. Үзбәк һәм уйғыр теле менән бер рәттән иле төрки теле ҡарлуҡ сығатай төркөмөнә инә. Әммә ул ҡаҙаҡ теллеләр менән күршеләш йәшәүҙәре арҡаһында ҡыпсаҡ телдәре йоғонтоһона дусар. Иле төрки телендә Тартынҡы 7 һуҙынҡы һәм 22 тартынҡы фонема бар.
# Пиль-Юган

Пиль-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Собты-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 177 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Пиль-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300032101
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303210
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Учурга

Учурга — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бия йылғаһының уң ярына тамағынан 154 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Учурга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100000977
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100097
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лойбсдорф (Саксония)

Лойбсдорф (Саксония) (нем. Leubsdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3686 кеше йәшәй. Майҙаны — 34,34 км². Диңгеҙ кимәленән 396 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9573 һәм автомобиль коды FG.
# Иҫке Куркин (Әбделмән)

Иҫке Куркин (тәүге исеме — Әбделмән, һуңынан — Иҫке Әбделмән, рус. Старокуркино) — Башҡортостан Республикаһы Салауат районының хәҙерге Лағыр ауыл Советы биләмәһе составына кергән, 1793 йылда нигеҙләнгән, хәҙер бөткән ауыл.

# Иҫке Куркин (Әбделмән)
## Тарихы

Малаяҙ ауылынан типтәр, йөҙ башы Әбделмән Нәсибашев (Иҫәнбаев, Иҫәнбәтов) Ҡаратаулы улусының аҫаба башҡорттары менән 1793, 1805, 1829 йылдарҙа килешеү төҙөп, Әбделмән тигән ауылға нигеҙ һалған. Ауыл Оло Ләҙе (Лазя) йылғаһының буйында урынлаша, үҙ тирмәне була. Иҫке Әбделмәндең Мөрсәлим станцияһынан 37 саҡырым алыҫлыҡта булыуы тураһында мәғлүмәт бар.
Үҙе керҙәш булыуына ҡарамаҫтан, ул ҡуртымға алған ерҙәренә типтәрҙәрҙе һәм рус крәҫтиәндәрен керетә, уларға шунда төйәкләнергә рөхсәт итә башлай. Аҫаба башҡорттар менән төҙөгән килешеүгә ярашлы, ул йылына һәр ихатанан — 10 тин, һуңынан 5 тин оброк түләргә тейеш була. Ике йылдан һуң бында берәр типтәр һәм мишәр ихатаһы, 12 ихатала Пермь губернаһы Красноуфимск өйәҙенән быға тиклем Кесе Тәҙтүбә мордва ауылында йәшәгән 50 ҡаҙна крәҫтиәне теркәлә. 10 йылдан һуң тағы ла 10 крәҫтиән килә. Крәҫтиәндәр түләү индермәй башлағас, Әбделмән, килешеү нигеҙендә алған ерен үҙенең шәхси милке тип белдереп, крәҫтиәндәрҙе алдап, янап, уларҙы керҙәш иткәне өсөн 30 йорттан йылына 70 һум, артабан 5-әр һум йыйыуға өлгәшә. Яйлап ауылдың исеме Куркинға әйләнеп китә. 1805 йылда Әбделмән ауылының 466 дисәтинә ере крәҫтиәндәргә 50 йылға ҡуртымға тапшырыла. 1920 йылғы иҫәп алыу мәғлүмәттәре буйынса Яңы Куркин ауылы ғына теркәлә.

# Иҫке Куркин (Әбделмән)
## Этимологияһы

Ауылдың тәүге исеме Әбделмәндең килеп сығышы билдәле булһа ла, ҡасан һәм нисек итеп уның Куркинға әйләнеүе — билдәһеҙ. Башҡорт АССР-ының топонимдар һүҙлегендә ул Иҫке Куркино тип билдәләнһә лә, Ф. Хисамитдинова менән З. Сиражетдинов авторлығында сыҡҡан «Русско-башкирский словарь названий населенных пунктов Республики Башкортостан» китабында атаманың Куркин фамилияһынан килеп сығыуы күрһәтелә. Рәсәйҙә был киң таралған фамилия һәм ауылда ошо фамилиялы ғаиләләр йәшәй. Мәҫәлән, Бөйөк Ватан һуғышында Куркин Никандр Матвеевичтың ҡатнашып вафат булыуы тураһында мәғлүмәт бар.
# Бәшәр әл-Мүрәйси

Әбү Ғабдрахман Бәшәр ибн Ғийәҫ әл-Мүрәйси (ғәр. أبو عبد الرحمن بشر بن غياث المريسي‎; яҡынса 763; хәҙ. Ираҡ — 833, Бағдад) — ислам дине белгесе, мөғтәзилилектең күренекле вәкиле.

# Бәшәр әл-Мүрәйси
## Биографияһы

Уның атаһы — Әл-Күфә баҙарында буяусы Нәсер ибн Мәлик, хәбәр ителеүенсә, йәһүд булған, ә Бәшәр ислам динен ҡабул иткәс, мәүлә Зәйет ибн әл-Хаттаб исеме алған. Бағдадта 833 йылда декабрь айында 70 йәшендә вафат булған.

# Бәшәр әл-Мүрәйси
## Биографияһы
### Дини эшмәкәрлеге

Фиҡһта Бәшәр әл-Мүрәйси ҡайһы бер мәсьәләләрҙә үҙ ҡараштарында торһа ла, хәнәфи мәҙһәб эйәрсене булып һанала. Әбү Йософтоң (798 вафат) уҡыусыһы булған. Хәҙистәрҙе Хәммәт ибн Сәләмәнән, Сүфйән ибн Ғүйәйнәнән һәм башҡа мөхәддистәрҙән өйрәнгән.
Бәшәр әл-Мүрәйси раҫлауынса, Ҡөрьән барлыҡҡа килтерелгән булған, шуның өсөн ул жәхмилектә һәм мөғтәзилилектә ғәйепләнгән. Мәгәр ҡәҙәр һәм ҡаҙа мәсьәләһендә ҡапма-ҡаршылыҡлы жәбәриҙәр менән ҡәҙәриҙәр араһындағы ике арауыҡта тороп, мөғтәзилиҙәрҙең дә идеяһына ҡаршы килә.
Хәбәр ителеүенсә, Бәшәр әл-Мүрәйси имам Мөхәммәт әш-Шәфиғи менән бәхәс ҡорған. Бәшәрҙең ҡайһы бер һорауҙарҙа сөнниҙәрҙең, икенселәрендә ҡәҙәриҙәрҙең фекерен уртаҡлашҡанын ишеткәс, әш-Шәфиғи уға: «Һин — ярым диндар, ярым — кафыр», — тигән.
# Нойгернсдорф

Нойгернсдорф (нем. Neugernsdorf) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 161 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,78 км². Диңгеҙ кимәленән 310 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7980 һәм автомобиль коды — GRZ.
# Ашвилл

Ашвилл (ингл. Asheville) — Төньяҡ Каролина штатындағы ҡала, АҠШ.

# Ашвилл
## Дөйөм мәғлүмәттәр

Ашвилл ҡалаһының майҙаны 107,0 км² тәшкил итә, ә уның 106,0 км² ҡала биҫтәләренә тура килә. Халҡының һаны 72.789 кеше тәшкил итә (2006 йылда). Халыҡ тығыҙлығы — 686,7 кеше/км². Диңгеҙ кимәленән ҡала 650 метр бейеклектә урынлашҡан.

# Ашвилл
## Тарихы һәм географияһы

Ашвилл Банкомб округында урынлашҡан (Bunkombe County), Төньяҡ Каролина штатының иң көнбайышында, Теннесси штаты менән сикләш. Ҡала Френч-Брод-Ривер йылғыһына Суоннаноа йылғаһы төшкән ерҙә, Күк һыртының уртаһында урынлашҡан.
1798 йылдаың ғинуарында Ашвилла АҠШ составына инә. 1880 йылда ҡалаға тимер юл линияһы үткәрелә. Был 1929 йылда Т. Вулфтың «Үҙ йортоноңа ҡара, фәрештә» сыҡҡан романы Ашвиллде (романда — Алтамонт) һәм уның халҡын, яҡташтарын һүрәтләп данлай.

# Ашвилл
## Тарихы һәм географияһы
### Климат

* Үртаса йыллыҡ температура — +13,2 C°
* Үртаса йыллыҡ ел тиҙлеге — 2,8 м/с
* Үртаса йыллыҡ һауа дымлылығы — 74 %
Климат Ашвилл :
| Күрһәткестәре | Дек. | Два. | Март | Апра. | Май | Июнь | Июль | Авг. | Сена. | Окт. | Нояб. | Тирәсте. | Йыл |
| Абсолют максимум, °C | 26,7 | 26,7 | 30,6 | 32,2 | 33,9 | 36,7 | 37,2 | 37,8 | 35,6 | 32,2 | 28,3 | 27,2 | 37,8 | Һауа температураһы, °C | 8,6 | 10,6 | 14,8 | 19,8 | 23,8 | 27,4 | 28,9 | 28,3 | 24,9 | 20,1 | 14,9 | 9,7 | 19,3 |
| Уртаса температура, °C | 2,8 | 4,6 | 8,4 | 12,9 | 17,3 | 21,4 | 23,2 | 22,7 | 19,1 | 13,6 | 8,5 | 4,1 | 13,2 |
| Ул кәм тигәндә, °C | -2,9 | -1,3 | 1,9 | 6,0 | 10,8 | 15,3 | 17,6 | 17,2 | 13,2 | 7,0 | 2,1 | -1,5 | 7,1 |
| Абсолют минимум, °C | -26,7 | -22,8 | -16,7 | -6,7 | -2,2 | 1,7 | 6,7 | 5,6 | -1,1 | -6,7 | -17,2 | -21,7 | -26,7 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 93 | 96 | 97 | 85 | 93 | 118 | 110 | 112 | 97 | 74 | 93 | 91 | 1159 |
| Сығанаҡ: һауа торошо һәм климат 2012 йыл 4 сентябрь архивланған. ||||||||||||||

# Ашвилл
## Ашвиллдың билдәле шәхестәре

* Вулф Томас — яҙыусы
* Роберт Флэк — джаз - йырсы, музыкант һәм композитор
* Уоррен Хейнз — рок-музыкант, билдәле гитарасы, композитор һәм йырсы.
* Ноланд Кеннет — рәссам - абстракционист.

# Ашвилл
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Карпенисион (Греция)
* Каракол (Ҡырғыҙстан)
* С-Кристобаль-лос-Касас (Мексика)
* Сомюр (Франция)
* Вальядолид (Юк) (Мексика)
* Владикавказда (Рәсәй)
* Ошогбо (Нигерия)
# Урта Кийзак

Урта Кийзак — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/642 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Урта Кийзак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008174
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200817
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Речка (Ария ҡушылдығы)

Оло Речка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ария йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Оло Речка (Ария ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200009441
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200944
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бабушка (Пиковка ҡушылдығы)

Бабушка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пиковка (Оло Пиковка) йылғаһының уң ярына тамағынан 146 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Бабушка (Пиковка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027788
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202778
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Язиньга

Язиньга — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының һул ярына тамағынан 908 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Язиньга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000043070
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004307
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кармаскалинская новь (гәзит)

«Кармаскалинский новь» («Ҡырмыҫҡалы яңылығы») — ижтимағи-сәйәси гәзит. Ойоштороусылары — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, Башҡортостан Республикаһының «Хеҙмәт даны» гәзите редакцияһы ҡаҙна предприятиеһы.
Ҡырмыҫҡалы районы Ҡырмыҫҡалы ауылында аҙнаһына 3 тапҡыр урыҫ һәм татар («Үҙән») телдәрендә сыға. 1930 йылдың мартынан «Ҡырмыҫҡалы колхозсыһы» исеме менән башҡорт һәм «Колхозник» («Колхозсы») исеме менән урыҫ телдәрендә нәшер ителә; 1932 йылдан — татар телендә «Колхоз юлы» (1959 йылға тиклем), 1945 йылдан элекке исеме менән урыҫ телендә яңынан нәшер ителә башлай («Колхозный путь»); 1960 йылдан — «Трудовая слава» («Хеҙмәт даны») исеме менән урыҫ һәм татар телдәрендә, 1994 йылдан — «Хеҙмәт даны» исеме менән башҡорт телендә сыға; 2006 йылдан — башҡорт телендә «Даирә» (2007 йылдан үҙ аллы гәзит) исеме менән нәшер ителә, хәҙерге исеме менән урыҫ һәм татар телдәрендә (2007 йылдан алып) сыға. 1962—1963 йылдарҙа нәшер ителмәй.
# Стебелев Андрей Валентинович

Стебелев Андрей Валентинович (23 март 1965 йыл) — рус телендә ижад итеүсе Украина шағиры. Украина Журналистарының (2013), Украина Яҙыусыларының (2013) Украина тыуған яҡты өйрәнеүселәренең милли союздары (2015) ағзаһы.

# Стебелев Андрей Валентинович
## Биографияһы

1965 йылдың 23 мартында Приморье крайының Уссурийск (хәҙерге Рәсәй составында) тыуа. Украина Ҡораллы көстәренең запастағы полковнигы, Афған һуғышыында, ҡайһы бер Африка илдәрендә (Ангола, Конго) тыныслыҡ урынлаштырыусы булып ҡатнаша, АҠШ-та дипломатик хеҙмәттә була. СССР Оборона министрлығының хәрби институтын тамамлай (Мәскәү, 1987). Көнсығыш телдәренән (урду, дари) тәржемә менән шөғөлләнә. 1992 йылдан Винницала йәшәй.

# Стебелев Андрей Валентинович
## Ижады

1989 йылдан баҫыла. Урыҫ телендә лирик йыйынтыҡ авторы:
* Быть может… (1997);
* Подземная страна (1998);
* Tertium Quid (2000);
* Реки (2013);
* Асбест (2015).
Рус әҙәбиәтенең "көмөш быуат"ы тураһында әҙәби тикшеренеүҙәр, авиация тарихы тураһында баҫма, Подолье крайы тарихы буйынса материалдар, «Тиврівщина» фотоальбомы (2015) авторы.

# Стебелев Андрей Валентинович
## Әҙәби процесты ойоштороусы

«Лірики Transcendent’a» әҙәби төркөмө культуртрегеры.
2001 йылда «Малахит мөгөҙморо» әҙәби конкурсына нигеҙ һала.
Ойошторошоусы булып тора Подольела "Подкова Пегаса " Бөтә Украин шиғриәт фестивален ойоштороусыларҙың береһе.
2010 йылда асылған "Винница шағирҙары йорто"йәмәғәт инициативаһы кураторы.
2015 йылдан Украина Яҙыусылар милли ойошмаһының Винница ҡалаһы ойошмаһы рәйесе.
«Взмах крыла» (2003), «Маскарад» (2004), «Подкова для насорога» (2016), «Извечная Винничина» (2017) төбәк альманахтарын туплаусы булып тора.

# Стебелев Андрей Валентинович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* В. Даль исемендәге Украина Яҙыусыларының төбәк ойошмаһы әҙәби премияһы лауреаты (2013);
* «Гәлсәр сейә» әҙәби-нәфис премияһы (2013—2014).
* «Винница крайы» журналының Михаил Стельмах исемендәге әҙәби премияһы (2016)
# Һәүәнәк

Һәүәнәк — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Үҙән йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Һәүәнәк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Арский Ташы һыу үлсәү посынан Йомағужа һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200212111100017393
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101739
* Бассейн коды — 10.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1