# Һарыш (Әлшәй районы)

Һарыш (рус. Сарышево) — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 180 кеше. Почта индексы — 452120, ОКАТО коды — 80202864005.

# Һарыш (Әлшәй районы)
## Халыҡ һаны
### Милли составы

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 98 % тәшкил итә.
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
| Иҫәп алыу йылы һәм көнө | Бөтә халыҡ | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Ир-егеттәр өлөшө (%) | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) |
| 1816 йыл | 112 | | | | |
| 1834 | 146 | | | | |
| 1850 | 201 | | | | |
| 1859 | 240 | | | | |
| 1870 йыл | 253 | | | | |
| 1906 йыл | 310 | | | | |
| 1920 йыл 26 август | 332 | | | | |
| 1926 йыл 17 декабрь | | | | | |
| 1939 йыл 17 ғинуар | 429 | | | | |
| 1959 йыл 15 ғинуар | 351 | | | | |
| 1970 йыл 15 ғинуар | | | | | |
| 1979 йыл 17 ғинуар | | | | | |
| 1989 йыл 12 ғинуар | 238 | | | | |
| 2002 йыл 9 октябрь | 206 | | | | |
| 2010 йыл 14 октябрь | 180 | 91 | 89 | 50,6 | 49,4 |
Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.
    1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
    1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән 1897, 1920, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була. 1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә 1865, 1879, 1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
* 1859 һәм 1865 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.I. Уфимская губерния, 1877. — Уфа:Китап, 2002. — 432 с. ISBN 5-295-03188-8 (ч. I). ISBN 5-295-03133-0.
       Өфө виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1859 һәм 1865 йылдарға ҡарата бар.
* 1866 йыл — Список населенных мест. Ч. II. Оренбургская губерния, 1866. — Уфа: Китап, 2006. — 260 с. ISBN 5-295-03815-7 (ч. II). ISBN 5-295-03133-0.
       Ырымбур виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1866 йылға ҡарата бар.
* 1897 йыл — Перепись населения. т.45 кн.01 Уфимская губерния. Н.А.Тройницкий (ред.)(С.-Петербург, 1901)
       Был китапта Өфө виләйәте ауылдары буйынса мәғлүмәт бар. 500 кешенән күберек булған ауылдар исемлеге.
* 1920 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.III. Башреспублика, 1926. — Уфа. Китап, 2002. — 400 с. ISBN 5-295-03091-1 (ч. III). ISBN 5-295-03133-0.
       Был китап 1926 йылға ҡарата төҙөлгән, әммә халыҡ иҫәбе 1920 йылға ҡарата бирелгән.
* 1939 йыл — БАССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года – Уфа:Государственное издательство, 1941. – 387 с.
       Был китапта 1939 йылғы иҫәп алыу буйынса һәр ауыл буйынса мәғлүмәт бар.
* 1989 һәм 2002 йылдар — Башҡортостан Республикаһы ауылдарында 1989 һәм 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны.
* 2010 йыл — Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (рус.)
* Население Башкортостана: XIX-XXI века: статистический сборник / Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республики Башкортостан. — Уфа:Китап, 2008. — 448 с.: ил. ISBN 978-5-295-04439-7
       1897 йылғы халыҡ иҫәбенән башлап ҡалалар, ҡала төрөндәге ҡасабалар, райондар, район үҙәктәре буйынса халыҡ һаны бар.

# Һарыш (Әлшәй районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Раевка): 23 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Себенле): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Раевка): 25 км

# Һарыш (Әлшәй районы)
## Урамдары

* Тыныслыҡ урамы (рус. улица Мира)
* Йәштәр урамы (рус. улица Молодежная)
* Үҙәк урам (рус. улица Центральная)

# Һарыш (Әлшәй районы)
## Тарихы

Һарыш — Илекәй-Мең улусы территорияһында Һарыш(Ҡарый)-Ҡыпсаҡ улусынан керҙәш башҡорттарҙың торамаһы. Ауыл халҡы үҙҙәре сығыу урынын — Ҡасмарт йылғаһы бассейнын күрһәтә. Тыуған ерҙәренән улар 1765 йылдар тирәһендә сығып китә.
Ауылдың исеме этнонимдан — Ҡыпсаҡ улусы бүлексәһенән.
1795 йылда ауыл 70 башҡорт йәшәгән 14 йорттан торған. 1816 йылда — 112, 1834 йылда — 146, 1850 йылда — 201, 1859 йылда — 240, 1870 йылда — 253, 1920 йылда 332 башҡорт була.
1843 йылда 146 кешегә 560 бот яҙғы иген сәселгән.

# Һарыш (Әлшәй районы)
## Матбуғатта

* Башҡортостан ҡыҙы. 8 октябрь 2018, Ҡотло ҡуллы әҙибә
* Йәшлек. 23 октябрь 2015, Шоңҡар төбәге (Фәрит Юнысов)

# Һарыш (Әлшәй районы)
## Видеофильмдар

* Әлшәй районы Һарыш ауылы. 21 июль 2021 йылYouTube сайтында Видео
* Һарыш 2019YouTube сайтында Видео

# Һарыш (Әлшәй районы)
## Билдәле шәхестәр

* Гөлфиә Юнысова (10.09.1948), Башҡортостандың халыҡ шағиры (2015).Журналист, шағир һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1978—1999 йылдарҙа «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире, 1990—1995 йылдарҙа РСФСРҙың 12-се саҡырылыш (артабан Рәсәй Федерацияһының) Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының 3-сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. 1974 йылдан СССР Яҙыусылар һәм 1979 йылдан СССР Журналистар союздары ағзаһы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1984), Башҡорт АССР-ының (1989) һәм Рәсәй Федерацияһының (2005) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы (2006) һәм Миәкә районының Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премияһы (2000) лауреаты. Башҡортостандың мәғариф отличнигы (2000).