yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вилли Смитс

Вилли Смитс (нидерл. Willie (W.T.M.) Smits; 22 февраль 1957 йыл, Верт, Гелдерланд, Нидерланд) — Нидерланд һәм Индонезия ғалимы, микробиолог, эколог, йәмәғәт эшмәкәре, социаль эшҡыуар һәм менеджер, урман һәм хайуандар хоҡуғын яҡлаусыһы.

# Вилли Смитс
## Биографияһы

Вилли Смитс 1957 йылдың 22 февралендә Нидерландтың көнсығышында урынлашҡан Гелдерланд провинцияһының Верт ҡалаһында тыуған.
1980 йылда тәүге тапҡыр Калимантан (Борнео) утрауына барып, унда Индонезия ҡатын-ҡыҙына (индон. Syennie Watoelangkow) өйләнә.
1985 йылдан алып Индонезияның Көнсығыш Калимантан провинцияһы Баликпапан ҡалаһы янындағы урмандарҙы өйрәнеү буйынса тропик станцияла эшләй.
1989 йылда баҙар һатыусылары менән ташлап ҡалдырылған орангутанг балаһын таба һәм уны ҡарап үҫтерә. Шунан бирле ошо хайуандарҙы яҡлау менән шөғөлләнә.
1990-сы йылдар башында Индонезия ауыл хужалығы министрлығының һәм Tropenbos International фондының уртаҡ проектының етәксеһе итеп тәғәйенләнә.
1991 йылда Вилли Смитс Калиманан утрауында "Борнеола орангутандарҙы ҡотҡарыу фонды"н (ингл. Borneo Orangutan Survival Foundation, BOS) ойоштора. Һуңыраҡ был фонд юғалып барған төрҙәрҙе һаҡлау буынса иң ҙур ойошмаларҙың береһенә әүерелә.
1994 йылда Нидерландтағы Вагенинген университетында урман хужалығы һәм тупраҡ буйынса ғилем өлкәһендә доктор дәрәжәһен ала.
2001 йылда Индонезияның Төньяҡ Сулавеси провинцияһы Томохон (ингл. Tomohon) ҡалаһында ru:Masarang (индон. Yayasan Masarang) фондын теркәй. Фонд социаль эшҡыуарлыҡ принциптары менән файҙаланып Индонезияның социаль һәм экологик мәсьәләләрен хәл итеү маҡсатында ойошторола.
В 2005 йылда дәүләт алдында күрһәткән хеҙмәте өсөн Вилли Смитсҡа Индонезия гражданлығы бирелә.
2007 йылдың 14 ғинуарында Смитс фонды менән төҙөлгән Масаранг пальма шәкәр заводы (ингл. The Masarang Palm Sugar Factory) Индонезия президенты Сусило Бамбанг Юдойоно менән тантаналы рәүештә асыла. Был завод үҙендә етештереүгә экологик мөнәсәбәтте, тирә-яҡ мөхиткә яуаплы ҡарашты һәм иҡтисади маҡсатҡа ярашлы булыуҙы берләштерә. Шәкәр заводы проекты эш менән 6285 фермер ғаиләләрен эш менән тәьмин итергә һәм яҡынса 200 мең квадрат метр урмандарҙы һаҡлауға мөмкинлек бирә.
Ваҡыт үтеү менән Masarang фонды халыҡ-ара ойошмаға әүерелә: 2010 йылда Нидерландта (Masarang Internatiol Foundation) һәм 2011 йылда Гонконгта (ингл. Masarang HK Society Limited) офистар асыла.

# Вилли Смитс
## Бүләктәре һәм премиялары

* Satya Lencana Pembangunan Award премияһы (Индонезия, 1998);
* «Король таҫмаһы» (нидерл. Koninklijke onderscheiding; Нидерланд, 1995).
# Әхмәтвәлиев Рәсих Хасип улы

Әхмәтвәлиев Рәсих Хасип улы (27 декабрь 1956 йыл) — рәссам. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2010). 1992 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы, Maison Artistes des ағзаһы, France (2002).

# Әхмәтвәлиев Рәсих Хасип улы
## Биографияһы

Рәсих Хасип улы Әхмәтвәлиев 1956 йылдың 27 декабрендә Башҡорт АССР-ының Шишмә районы Бикәй ауылында донъяға килә
Мәктәптән һуң уҡыуын Өфө музыка-педагогия училищеһының художество-график факультетында дауам итә. Училищены тамамлағас, 1976 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡырға инә.
1981 йылда М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының художество-график факультетын тамамлай
«Инйәр» ижади төркөмө ағзаһы (1989—1993), 1992 йылдан алып РФ Рәссамдар союзы ағзаһы, 1990 йылдан алып «Сыңғыҙхан» ижади берекмәһе ағзаһы.
1991 йылда Америка Ҡушма Штаттарында эшләй.
2002—2008 йылда Францияла йәшәй һәм эшләй (Онфлер,Париж ҡалаларында), ул унда Bartoux галереяһы менән хеҙмәттәшлек итә, 2009 йылда — Visio dell’Arte, Paris галереяһы менән Францияның «Көҙгө салон», Карузель Де-Лувр париж күргәҙмәләрендә ҡатнаша. Париж, Онфлёр, Сан-Поль Ванс, Межев, Куршавель ҡалаларының Роберт Барто галереяларында даими экспозициялары бар.
Кубист техникаһында эшләй, үҙ эштәренең стилен фигуратив сәнғәт тип иҫәпләй. Һынлы сәнғәтенең төп темаһы — ҡатын-ҡыҙ матурлығы, ҡыйыу һыбайлы образы.
Рәссамдың картиналары Третьяков дәүләт галереяһында, М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт сәнғәт музейында (Өфө), Новосибирск дәүләт сәнғәт музейында, Тулуз Лотрек музейында (Париж, Франция), Лондон сәнғәт академияһында (Англия), «Ҡазан» Милли мәҙәниәт үҙәгендә (Ҡазан), «Мираҫ» галереяһында (Өфө), «Academia» сәнғәт галереяһында (Өфө), ГНИ «Урал» МК һәм НП БР (Өфө) һаҡлана.

# Әхмәтвәлиев Рәсих Хасип улы
## Эштәре

«Ню» (2001), «Йәйге ел» (1997), «Сәскә еҫе» (De fleur Parfum) (2002), «Les transparantes cavaliers» (2008) һ. б.

# Әхмәтвәлиев Рәсих Хасип улы
## Күргәҙмәләре

1983 йылдан алып күргәҙмәләрҙә ҡатнаша. Республика һәм бөтә союз художество күргәҙмәләре ҡатнашыусыһы.
Шәхси күргәҙмәһе Францияла «Сант-Катерин» галереяһында үтә.

# Әхмәтвәлиев Рәсих Хасип улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2010)
* «Туран» бойондороҡһоҙ культурология фондының Беренсе Халыҡ-ара бойондороҡһоҙ культурология премияһы лауреаты (Ҡазан)
# Урта Меч

Урта Меч — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Таз йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Урта Меч
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200009912
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200991
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Железный (Тюртека ҡушылдығы)

Железный — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тюртек йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Железный (Тюртека ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200013862
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201386
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ғәйзулла (исем)

Ғәйзулла — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла

# Ғәйзулла (исем)
## Этимология

Ғәйзулла ғәрәпсәнән үҙләштерелгән — ғәйз (бөйөк, оло, хөрмәт, дан)+улла (алла)

# Ғәйзулла (исем)
## Атаһының исеме

Сөләймәнова Сәбилә Ғәйзулла ҡыҙы (5 февраль 1940 йыл) — ғалим-педагог, партия хеҙмәткәре, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1985—1988 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының мәғариф министры. Башҡорт АССР-ының 11‑се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Педагогия фәндәре кандидаты (1981). Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1980), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1976), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1995).
Миңлеғолов Зиннәт Ғәйзулла улы — (12 февраль 1904 йыл — 1976 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы
Ишморатов Мансур Ғәйзулла улы (1913 йыл — 1 февраль 1945 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.

# Ғәйзулла (исем)
## Фамилия

Ғәйзуллин Усман Ғәйзулла улы (? — 1915 йыл — 29 сентябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия сержанты, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының эскадрон взводының командир ярҙамсыһы.
Ғәйзуллин Рәмил Мәүлит улы (25 сентябрь 1961 йыл) — музыкант. 1987 йылдан хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, Башҡортостандың Халыҡ музыка ҡоралдары милли оркестрын ойоштороусы, 2001 йылдан — уның художество етәксеһе, артабан директоры. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2003) артисы.
# Ямалетдинов Шаһый Ямалетдин улы

Ямалетдинов Шаһый Ямалетдин улы (15 март 1914 йыл — 28 май 1968 йыл) — Бөйөк Ватан һәм 1945 йылдағы совет‑япон һуғышында ҡатнашыусы. Танк батальонының орудие командиры, гвардия старшинаһы. Башҡорт АССР-ының 2-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Советтар Союзы Геройы (1946).

# Ямалетдинов Шаһый Ямалетдин улы
## Биографияһы

1914 йылда Ырымбур губернаһы Үрге Урал өйәҙе Шығай ауылында тыуған.

# Ямалетдинов Шаһый Ямалетдин улы
## Батырлығы

1942 йылдан башлап Көньяҡ-Көнбайыш һәм 2-се Украина фронттарында хеҙмәт итә.
Советтар Союзы Геройы исеме 1946 йылдың 15 майында бирелә.

# Ямалетдинов Шаһый Ямалетдин улы
## Наградалары

* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (15.05.1946)
* Ленин ордены (15.05.1946)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (04.09.1945)

# Ямалетдинов Шаһый Ямалетдин улы
## Хәтер

Тыуған районы үҙәге Белоретта Ш. Ямалетдиновҡа бюст ҡуйылған.
Районда 1990 йылдан бирле ҡаһарман иҫтәлегенә еңел атлетика эстафетаһы үткәрелеп килә
# Изге Михаил сиркәүе (Люнебург)

Изге Михаил сиркәүе (нем. Sankt Michaelis) — ганзей ҡалаһы Люнебургың (Түбәнге Саксония ере) донъялағы иң ҙур сиркәүе. ЭлеккеИзге Михаил монастыры эргәһендәге бенедикт монастыры; XIV быуатҡа ҡараған архитектура ҡомартҡыһы булып тора; билдәле, урындағы сиркәү мәктәбен Иоһанн Себастьян Бах тамамлағаны билдәле.
# Аллагул

Аллагул — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Ай-Игол йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Аллагул
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200030034
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203003
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡәйүмов Әлим Абдуллайән улы

Ҡәйүмов Әлим Абдуллайән улы (3 июнь 1977) — опера йырсыһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы.

# Ҡәйүмов Әлим Абдуллайән улы
## Биографияһы

Әлим Абдуллайән улы Ҡәйүмов 1977 йылдың 3 июнендә Башҡорт АССР-ның Учалы районы Бөйҙө ҡасабаһында тыуған.
Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты вокал бүлегенең профессор М. Мортазина класын тамамлаған.
2004—2008 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһында солист булып эшләй.
2008 йылдан әлеге ваҡытҡа тиклем Башҡортостан Республикаһының Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында солист-вокалсы булып эшләй, был ваҡыт эсендә 20-нән ашыу партия йырлай.
Уның концерт репертуарында 230-ҙан ашыу әҫәр.

# Ҡәйүмов Әлим Абдуллайән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы

# Ҡәйүмов Әлим Абдуллайән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
### Конкурстарҙа

* 1997 — "Ирәндек моңдары-97 " Республика башҡорт халыҡ йырын башҡарыусылар конкурсының II премияһы лауреаты (Сибай)
* 2000 — «Уралым» Республика йыр башҡарыусылар конкурсының III премия лауреаты (Өфө)
* 2002 — Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге Асыҡ республика вокалистар конкурсының II премия лауреаты (Өфө)
* 2003 — И. Шакиров исемендәге халыҡ-ара татар йырын башҡарыусылар конкурсының III премия лауреаты (Ҡазан)
* 2004 — С. Сәйҙәшев исемендәге Төбәк вокалистар конкурсының II премия лауреаты (Түбәнге Кама)
* 2006 — А. Солтанов исемендәге I башҡорт халыҡ йырын башҡарыусылар премияһы лауреаты (Учалы)
* 2008 — Йәш башҡарыусыларҙың «Берҙәмлек көйҙәре» милли йыр фестиваль-конкурсы лауреаты (Һарытау)
# Коколь

Коколь — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лолым йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Коколь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002768
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100276
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вононга

Вононга (Воконга) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Токша йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Вононга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000001632
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000163
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йәйен

?Йәйен :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡылыс һыртлылар |
| Отряд: | Йәйен һымаҡтар |
| Ғаилә: | Йәйендәр |
| Ырыу: | Йәйен |
| Төр: | Ғәҙәти йәйен |
Латинса исеме :
Silurus glanis Linnaeus, 1758 :
Ареал :
тәбиғи ареал (сөсө һыуҙар)   интродуцирован (сөсө һыу ятҡылыҡтары)   тоҙло һыуареал :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 164068 NCBI 94993 |
Йәйен (лат. Silurus glanis, рус. сом обыкновенный) — йәйендәр ғәиләһенә (Siluridae) ҡараған киң ялпаҡ ауыҙлы, оҙон мыйыҡлы, сөсө һыуҙа йәшәгән шыма тәнле, тәңкәһеҙ эре йыртҡыс балыҡ; Башҡортостанда иң ҙур балыҡ.
Оҙонлоғо 5 м самаһы, ауырлығы 400 кг тирәһе (тарихи мәғлүмәттәр буйынса).
Хәҙерге ваҡытта 100 кг-дан артыҡ тартҡан вәкилдәре бик һирәк осрай. Әммә оҙонлоғо 2,5 м-ҙан ашыу һәм массаһы 150 кг тирәһе булған вәкилдәре рәсми рәүештә теркәлгән.

# Йәйен
## Ҡылыҡһырлама

Тышҡы күренеше менән ялҡау, әшәүәтһеҙ һәм әкрен ҡуҙғалыусан һымаҡ. Әммә асыҡһа, ғәжәп етеҙ эш итә.
Аналь йөҙгөсө оҙон, ишһеҙ йөҙгөстәре ҡылсыҡһыҙ.
Тәне һорғолт-йәшел төҫмөрләнешле көрән төҫөндә, ҡорһағы аҡ. Тереклек иткән еренә ҡарап төҫө ҡараға яҡын төҫтән алып асыҡ һары төҫкә тиклем үҙгәрә ала.Һирәкләп булһа ла араларында альбиностар ҙа осрай.

# Йәйен
## Ареалы

Төньяҡ Боҙло океан бассейнынан башҡа Европала һәм Рәсәйҙең Европа өлөшөндәге йылғаларҙа, күлдәрҙә, Арал диңгеҙе бассейнында тереклек итә.

# Йәйен
## Үрсеүе

Яҙғыһын яр ситттәрендә һыу үҫемлектәре араһында ыуылдырыҡ сәсәләр. Инә балыҡ оя яһап шуның эсенә ыуылдырыҡ һала. Ыуылдырыҡтарҙы ата балыҡ һаҡлай. Енси етлегеү ғүмерҙәренең бишенсе йәшендә башлана.

# Йәйен
## Туҡланыуы

Балыҡ тик емтек менән генә туҡлана тигән яңылыш фекер бар. Асылда, был бөтөнләй дөрөҫ түгел. Үҫештәренең башында йәйен ваҡ ҡыҫала һымаҡтар, селбәрәләр, һыу бөжәктәре менән туҡлана. Үҫешә биргәс, тере балыҡ, моллюскылар, һыу ҡоштары һәм һыуҙа тереклек иткән башҡа хайуандар менән туҡлана.
Бик әүҙем төнгө йыртҡыс. Көндөҙ һыу аҫты соҡорҙарында һәм башҡа уйһыу урындарҙа ята.
Боҙ китер алдынан бәләкәй төркөмдәргә йыйылып (5 — 10 тирәһе), һыу аҫты соҡорҙарында йыйылалар. Ҡышҡыһын әүҙемлектәре булмай һәм бөтөнләй тиерлек туҡланмайҙар.

# Йәйен
## Туҡланыуы
### Кеше ашауы тураһында хәбәрҙәр

Ҙур йәйендәрҙең кешеләргә, айырыуса балаларға һөжүм итеү осраҡтары теркәлгән. кеше ашаусы хайуандар рәтенә индерелгән.
XVI—XVIII быуаттарҙа Дунайҙа гигант балыҡтарҙы ҡулға төшөрөү осраҡтары бер нисә тапҡыр теркәлә, ашҡаҙанында кеше тәндәре йәки уларҙың өлөштәре табыла, әммә үлгәндәр тере саҡта балыҡ ҡорбаны булғанмы, әллә һуңғыһы уларҙың мәйеттәрен ашағанмы икәне аңлашылмай.

# Йәйен
## Гигант йәйендәр

Волгала ауырлығы яҡынса 50 килограмға еткән йәйендәрҙе осратырға мөмкин. Иң ҙурҙарын (ауырлығы 100 килограмдан ашыу) ҡайһы берҙә Испания балыҡсылары Эбро йылғаһында эләктерә, унда XX быуат уртаһында климатлаштырыла һәм тиҙ күбәйә.
# Легзюшка

Легзюшка — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының уң ярына тамағынан 479 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Легзюшка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100032370
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103237
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Урта Нань-Ях

Урта Нань-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нань-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Урта Нань-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200035708
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203570
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Имамғаязов Мәжит Имамғаяз улы

Имамғаязов Мәжит Имамғаяз улы (рус. Имамагаязов Мазит Имамзаязович; (11 сентябрь 1938 йыл — 8 декабрь 2021 йыл) — совет һәм партия органдары хеҙмәткәре. 1990—1991 йылдарҙа КПСС-тың Благовещен ҡала комитетының беренсе секретары. 1990 йылдың 11 октябрендә«» БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы.

# Имамғаязов Мәжит Имамғаяз улы
## Биографияһы

Имамғаязов Мәжит Имамғаяз улы 1938 йылдың 11 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Ҡариҙел районы Борхан ауылында тыуған. Милләте буйынса башҡорт, юғары белемле — 1962 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын, 1987 йылда КПСС Үҙәк комитетының Юғары партия мәктәбен тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1962 йылда, ауыл хужалығы институтын тамамлағас, колхозда зоотехник булып эшләй, артабан Ҡыйғы ауыл хужалығы идаралығында баш зоотехник һәм начальник булып эшләй. 1973—1982 йылдарҙа КПСС-тың Благовещенск райомында икенсе секретарь. 1982—1990 райсовет башҡарма комитеты рәйесе. 1990—1991 йылдарҙа КПСС-тың Благовещен ҡала комитетының беренсе секретары. 1991 йылда «Химволокно» берекмәһенең генераль директор урынбаҫары. 1992 йылдан «Восток» Халыҡ-ара коммерция акционер банкының Благовещен филиалы директоры.
Благовещен ҡалаһы, 84-се Старик һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана, Аҙыҡ-түлек һәм аграр мәсьәләләр буйынса комиссия ағзаһы була.
2021 йылдың 8 декабрендә Благовещен ҡалаһында вафат була.
# Аргутинский-Долгоруковтың табыш йорто

А. З. Аргутинский-Долгоруковтың табыш йорто — XIX быуат аҙағында модерн стилендә төҙөлгән айырым йорт. Дондағы Ростовтың тарихи үҙәгендә, Оло Баҡса урамы, 10 адресы буйынса урынлашҡан. Урындағы әһәмиәттәге мәҙәни мираҫ объекты булып тора.

# Аргутинский-Долгоруковтың табыш йорто
## Тарихы

Башта табыш йортоноң беренсе ҡатында магазиндар урынлаша, ә икенсе һәм өсөнсө ҡаттарҙы торлаҡ бүлмәләре биләгән. Әммә йорт дәүләт милкенә күскәндән һуң, уның эске арауығын үҙгәрткән күп һандағы бинаны ҡайтанан планлаштырыу үткәрелгән. 1996 йылда, реставрация проекты булмайынса, төп фасадтарын ремонтлау эштәре башҡарыла. Дондағы Ростовтың 255 йыллығына, 2004 йылда, бина «Славяне» төҙөлөш компанияһы тарафынан реставрациялана, быны иҫтәлекле табличка раҫлай. Хәҙерге ваҡытта табыш йортонда магазиндар һәм офистар урынлашҡан.

# Аргутинский-Долгоруковтың табыш йорто
## Һүрәтләнеш

Аргутинский-Долгоруковтың табыш йорто XIX быуаттың һуңғы сиреге граждандар архитектураһы ҡомартҡыһы булып тора. Өс ҡатлы йорт архитектураһы модерн стилендә башҡарылған. Бина Дондағы Ростовтың төп урамындағы тарихи төҙөлөш комплексына инә һәм уның стилистик төрлөлөгөн сағылдыра. Бинаның фасады биҙәлешендә классицизм һәм барокко өсөн хас композицион алымдар һәм декор ҡулланыла. Фасадтың симметрияһын үҙәк һәм ҡабырғаларындағы сығынтылар билдәләй, сығынтылар кәрниз өҫтөндәге ҡатмарлы биҙәкле стенка менән тамамлана. Икенсе ҡаттағы тәҙрәләрҙе һылап яһалған биҙәктәр менән тулыландырылған йәйә кәрниздәр биҙәй. Биш асыҡ дүртмөйөшлө балкондың семәрләп бөгөлгән металл ҡоймаһы бар. Үҙәк балкон ишеге башындағы арканы ике колонна тотоп тора.
# Пимя-Юн-Яха

Пимя-Юн-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Гыдан ҡултығы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Пимя-Юн-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076999
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307699
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шанда (Тумба ҡушылдығы)

Шанда — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тумба йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Шанда (Тумба ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000008957
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000895
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кыпа-Щотыль-Кы

Кыпа-Щотыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Щотыль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Кыпа-Щотыль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067929
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306792
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3