yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Оскар Авилес

Оскар Авилес (исп. Óscar Guillermo Avilés; (24 март 1924 йыл — 4 май 2014 йыл) — Перу йырсыһы, музыкант, билдәле гитарасы, аранжировщик һәм композитор
. Música criolla — перуан музыкаһы жанрының иң яратҡан һәм билдәле музыканттарының береһе.
«La Primera Guitarra del Perú» Почетлы титулына лайыҡ булыуы менән билдәле (Перуның Беренсе гитарасыһы).

# Оскар Авилес
## Биографияһы

Оскар Авилес илдә билдәле фотограф ғаиләһендә тыуған. Бала саҡтан креол музыкаһы менән мауыға. Гитарала уйнарға ҡартәсәһенән өйрәнә. Һуңғараҡ, 1936—1938 йылдарҙа, Милли консерваторияла гитараны ныҡлап үҙләштерә.
Музыкаль карьераһы 1939 йылда, 15 йәшендә, башлана — La Limeñita y Ascoy ағалы-ҡустылы дуэт менән. 1942 йылда Núñez, Arteaga & Avilés төркөмөндә сығыш яһай, улар менән бергә радиоконкурста еңеү яулай, конкурсты «La Noche» гәзите ойоштора. Әлеге конкурстан һуң уны La Primera Guitarra del Perú тип атай торған булалар. Был титулды йырсы ғүмеренең аҙағынаса һаҡлай. Артабан ул билдәле ансамблдәр һәм музыкаль төркөмдәр менән сығыш яһай, күренекле перуан йырсыларына аккомпаниаторлыҡ итә. Ҡала властары уның исемен музыкант тыуған урамға бирергә ҡарар итә һәм тыуған йорто фасадына мемориаль таҡтаташ урынлаштыра
Бер нисә наградаға (шул иҫәптән, Сан-Маркос Университетының Почетлы докторы исеме) һәм күп алтын пластинкаларға эйә .

# Оскар Авилес
## Дискографияһы

* ¡Avilés Otra vez!
* Bailable dimensión Nueva
* Corazón Mi: Alicia Óscar Maguiña Avilés y
* Presenta Óscar Avilés…
* Así nomás
* Dialogando (con Granda Chabuca)
* Es decir
* Юғиһә estilo Cuatro un y: Zañartu Los Óscar y Avilés.
* Sus invitados Avilés y
* Mar Desde los Andes al
* I II Juntos y: Alicia Óscar Avilés y Maguiña.
* Los García Esta vez y Avilés.
* El Viva… Perú! Carajo.
* Ahora con Avilés Y…Banda.
* Criolla y… Pancho Jiménez Avilés En Oscar Фиеста
* Solo Avilés.
* I II eternos peruanos Valses y (con Augusto Valderrama).
* Sabor En guapeo y
* Gente morena
* Ortega Avilés Gabriela Óscar y
* Bracamonte Avilés con Cecilia Óscar
* Avilés Cuadros Óscar Víctor y
* Vásquez Jesús con de la Avilés Óscar guitarra
* Chabuca Granda a Homenaje: Oscar Avilés fetiche y
* Марья América Chabuca Grande con de el Vargas
* ¡¡¡Tal trío Que!!!
* Valseando festejos
* Festejos Seguimos valseando
* Dávalos Avilés con Óscar Los
* 40 años Avilés…
* ¡Son nuestros!
* Únicos
* El Chacombo traemos Les…
* Siempre juntos
* Sobraron Se: Mori Óscar Avilés y Julio.
* Arturo «Zambo» y Óscar Cavero Avilés
* Y Sabor sabor más: Campos Lucila.
* El compuso Pinglo también Gran.
* Un Sinfonía en Perú (con Víctor Cuadros).
* Tinta Roja Corazón de : Valdivia Dayanne.
* Con Avilés Oscar…
* Bronces de Los Neves Lucho
* Y Pinglo Chabuca.
* Cofre de Los Embajadores con Criollos recuerdos los.
# Элле-Вон-Еган

Элле-Вон-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мен-Сав-Энтор күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Элле-Вон-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200043386
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204338
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шусь-Соим

Шусь-Соим — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вогулка йылғаһының һул ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Шусь-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300029456
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302945
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ура (Юла ҡушылдығы)

Ура — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юла йылғаһының уң ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 83 км.

# Ура (Юла ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036944
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003694
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Прудовка (Россплавная ҡушылдығы)

Прудовка — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Россплавная йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Прудовка (Россплавная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014399
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001439
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сыбарҡая

Сыбарҡая (рус. Большие Притёсы) — Рәсәй, Урал тауҙарының Силәбе өлкәһе өлөшөндә Ҡариҙел йылғаһының иң ҙур һул ҡушылдығы Әй йылғаһының һул яры буйындағы ҡая. Һатҡы районы Межевой ҡасабаһынан 5.5 км көнбайыштараҡ.

# Сыбарҡая
## Тасуирламаһы

Сыбарҡая Көньяҡ Уралдың күренеше менән айырылып торған таш диуар рәүешендәге бейек һәм оҙон (километрҙан ашыу) ҙур таш ҡая. Диуар бейеклеге 100 метрға тиклем етә, ул Әй йылғаһы бөгөлдәрен ҡабатлап, ураҡ рәүешле бөгөлөп-бөгөлөп һуҙылып киткән. Күренеше менән ул Норвегия фьордтарын хәтерләтә.
Сыбарҡая «диуары» тик текә, бер урында ғына бик ҙур ауырлыҡ менән өҫкә күтәрелергә мөмкин. Ҡаяла бер нисә мәмерйә (Юношеский грот, Беренсе һәм Икенсе Кулуар һәм башҡалар) бар. Юношеский грот тип аталған тау ҡыуышына альпинистар ғына инә ала, сөнки ҡая туп-тура вертикаль рәүешле. Тау ҡыуышының ҡая аҫтынан бейеклеге — 56 метр, ә өҫтән төшкәндә ҡыуышлыҡ ауыҙына тиклем — 26 метр.
Элгәре яҡындағы Ҡолмәт ауылы кешеләре был тау ҡыуышлығын Ҡараташ йәки Ҡараҡыуыш тип атаған. Юношеский грот тигән яңы атамаһы 1969 йылда бирелгән, тап шул йылда Коркино ҡалаһының йәш геологтары мәмерйәне өйрәнгән, ә киләһе йылында топографикаһын эшләгәндәр
Сыбарҡая климаты башлыса ҡар һыуы менән туйынған Әй йылғаһы климатына бәйле. Октябрь аҙағы — декабрь башында йылғала боҙ туңа, апрель — май башында боҙ китә.

# Сыбарҡая
## Этимологияһы

Урыҫ телендәге атамаһы — Большие Притёсы — тау тоҡомдарының дәүмәленә бәйле, улар ысынлап та мөһабәт. «Притёсы» тигән термин иһә «тесать», «утёс» тигәндән сығып ҡулланышҡа ингән.
Был урында борондан йәшәгән башҡорттар, артабан күсеп килгән төркиҙәр, ҡаяны «Сыбарҡая» тип атаған, сөнки уның таштарын төрлө төҫтәге мүк, лишай ҡаплап алып, ҡаяға төрлө биҙәктәр, сыбарлыҡ бирә.
# Стэдиум МК

«Стэдиум МК»$^{[<spanstyle=""title="неуказанисточникнаутверждение(13июля2014)">1624сығанағыкөнкүрһәтелмәгән</span>]}$ (ингл. Stadium mk, шулай уҡ "Милтон Кинс Стэдиум ")— Милтон-Кинс ҡалаһындағы стадион. 2007 йылда англия королеваһы Елизавета II тарафынан асыла. Был ике яруслы стадион, хәҙер уның түбәнге ярусы ғына ҡулланыла. «MK Stadium», шулай уҡ «Denbigh Stadium» тип тә билдәле, 22 мең тамашасыны һыйҙыра ала. Әммә стадиондың өҫкө ҡатын файҙаланыу стадиондың һыйҙырышлығын 45 мең тамашасыға тиклем арттырырға мөмкинлек бирә.
«Милтон Кинс Донз» футбол клубы был стадионда үҙенең өйҙәге уйындарын үткәрә. Әгәр Англия 2018 йылда футбол буйынса донъя чемпионатын үҙендә үткәреү хоҡуғына эйә була алһа, футбол буйынса донъя чемпионаты «Милтон Кинс стадионында» үткәрелгән булыр ине, әммә был хоҡуҡты Рәсәй Федерацияһы яулап ала. Был стадионда шулай уҡ регби буйынса донъя чемпионатының 3 матчы 2015 йылда үткәрелә.
# Головниха (йылға)

Головниха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға (Головнихинский залив 445 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Головниха (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100015193
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101519
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ғәниева Лиза Ибраһим ҡыҙы

Лиза Ибраһим ҡыҙы Ғәниева (1941 йыл, БАССР, Салауат районы, Шәрип ауылы) — Салауат районының почетлы гражданы (2017).

# Ғәниева Лиза Ибраһим ҡыҙы
## Биографияһы

Лиза Ибраһим ҡыҙы 1941 йылда Салауат районы Шәрип ауылында тыуған. География уҡытыусыһы. Оҙаҡ йылдар БР халыҡ мәғарифы һәм фәне хеҙмәткәрҙәре Профсоюзының Салауат район ойошмаһы рәйесе була. 2014 йылда БР Юғары судының халыҡ заседателе итеп һайланған.

# Ғәниева Лиза Ибраһим ҡыҙы
## Маҡтаулы исемәре

2017 йылдың 27 мартында Салауат районының почётлы гражданы исеме бирелә.
# Инженер ғәскәрҙәре маршалы А. И. Прошляков исемендәге Төмән юғары хәрби-инженер команда училищеһы

Инженер ғәскәрҙәре маршалы А. И. Прошляков исемендәге Төмән юғары хәрби-инженер команда училищеһы — Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы көстәренең юғары хәрби уҡыу йорто.

# Инженер ғәскәрҙәре маршалы А. И. Прошляков исемендәге Төмән юғары хәрби-инженер команда училищеһы
## Тарихы

1941 йылдың 27 авгусынан училище 2-се Төмән хәрби-пехота училищеһы ә 16 сентябрҙән Көнбайыш-Себер хәрби округы составына ингәндән һуң, училище үҙенең элекке атамаһын алды — Төмән хәрби-пехота училищеһы.

# Инженер ғәскәрҙәре маршалы А. И. Прошляков исемендәге Төмән юғары хәрби-инженер команда училищеһы
## Билдәле таамлаусылар

Ҡарағыҙ: Категория:Төмән юғары хәрби-инженер команда училищеһын тамамлаусылар
* Красников Александр Алексеевич — Рәсәй Геройы
* Лошкарёв Геннадий Константинович — Советтар Союзы Геройы
# Алексеевка (Күмертау ҡалаһы ҡала округы)

Любизар һүҙбәйләнешенең бер нисә төшөнсәһе бар.
* Любизар — тарихи башҡорт халыҡ йыры, 1812 йылғы Ватан һуғышына бағышлана.
* Любизар төбәк йәмәғәт ойошмаһы — хәрби-тарихи йәмәғәт ойошмаһы.
* Любизар (төркөм) — төркөм.
Алексе́евка — Рәсәй Федерацияһы, Башҡортостан Республикаһы, "Күмертау ҡалаһы ҡала округы" муниципаль берәмегенә ҡараған ауыл. Рәсәй Федерацияһыныдағы урындағы үҙидара Реформаһына хәтле (2003—2009), Күмертау ҡала администрацияһының Подгорный ауыл советына ҡараған.

# Алексеевка (Күмертау ҡалаһы ҡала округы)
## Халҡы

* Н/Д
2010 йылға халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса милли составы түбәндәгесә:
* рустар — 53,6 %,
* башҡорттар — 19,8 %,
* татарҙар — 13,3 %,
* сыуаштар — 9,5 %,
* мордва — 1,5 %,
* ҡаҙаҡтар — 1,2 %,
* украиндар — 1,2 %.

# Алексеевка (Күмертау ҡалаһы ҡала округы)
## Урамдары
### Урамдар

* Октябрҙең 70 йыллығы исемендәге
* Йәштәр
* Яңы
* Совет
* Совхоз

# Алексеевка (Күмертау ҡалаһы ҡала округы)
## Урамдары
### Тыҡырыҡтар

* Совет

# Алексеевка (Күмертау ҡалаһы ҡала округы)
## Географияһы

Ауыл Күмертау ҡалаһынан төньяҡтараҡ, көнсығыш тау теҙмәләре ҡалҡыулығында урынлашҡан. Алексеевканан төньяҡ-көнбайышҡа табан бейеклектәре 323.ю1, 310,2, 258,2 (Олотау) булған бер нисә ҡалҡыулыҡ бар.Ауылдан көнбайыштараҡ, Мәләүез йылғаһы ҡушылдығы булған бәләкәй генә Быҙаулыҡ йылғаһы аға. Ауылдан көньяҡ-көнбайышҡа табан да бер нисә бейеклек бар. Ауыл йылғаның төньяҡ ярында урынлашҡан. Ауылдан бер аҙ өҫтәрәк йылғаның өҫкө ағымында быуа быуылған, һыу ҡыуҙырыу ҡоролмаһы бар. Йылғаның аҫ яғында Ольшанка йылғаһы ҡушыла. Йылға аҫтараҡ Балсы (Бальза) йылғаһына, ә Бальза Ағиҙел йылғаһына ҡоя.
Ауылдан алыҫ түгел Р240 «Өфө — Ырымбур» автомобиль трассаһы уҙа. Шулай уҡ ауыл янынан электр линиялары (ЛЭП) үтә, ер аҙты нефть үткәргесе һалынған.

# Алексеевка (Күмертау ҡалаһы ҡала округы)
## Тарихы

Ауыл 1812 йылда алпауыт Вразский тарафынан нигеҙләнә. Алпауыт крәҫтиәндәре күсереп ултыртыла. Улар Кесе Балсы (Бальза) урынлаштырыла.. 1833 йылдың 16 июлендә уҙғарылған VIII ревиз мәғлүмәттәре буйынса,, ауылда 17 хужалыҡта 104 кеше иҫәпләнә.
1838 йылдағы яҙмаларҙа бер генә тура урамдан торған ауыл булуы, ярайһы ғына өйҙәр булыуы, уларҙың баштары һалам менән ябылыуы әйтелгән. Ауыл халҡы башҡорттарҙан 60 тиндән алып бер һумғаса хаҡ менән ҡайын урманы һатып алған, йәки игенгә алштырылған. Ике йөн теткес ҡоролма булған.
1842 йылғы мәғлүмәттәргә ҡарағанда ауылда 104 крәҫтиәнгә 350 һарыҡ, 190 һыйыр малы, 175 йылҡы һәм 35 сусҡа аҫыралған.. 1920 йылда ауылда 69 хужалыҡта 433 кеше йәшәгән. Совет осоронда тәүге мәлдә үҙәге Ира ауылында булған "Радио" колхозына кергән. 1964 йылда колхоз ауылда медпункт астырған. Административ яҡтан Подгорный ауыл советы составына керетелгән, 1935 йылдан Көйөргәҙе районы ҡарамағында ( 1965 йыл Күмертау районына үҙгәртелә).
# Щучье (Ҡурған өлкәһе)

Щучье — ҡала. Рәсәй, Ҡурған өлкәһе Щучье районының административ үҙәге. 1750 йылда барлыҡҡа килгән; 1945 йылда ҡала статусын алған.
Административ-территориаль ҡоролош сиктәрендә район ҡарамағындағы ҡала булып тора. Муниципаль ҡоролош сиктәрендә ҡала биләмәһе статусына эйә Щучье ҡалаһы муниципаль берәмек барлыҡҡа килтерә, ҡала уның составында берҙән-бер тораҡ пункт булып тора.
Халҡы 9476 кеше (2020).

# Щучье (Ҡурған өлкәһе)
## Этимологияһы

Оло быуын хәтерләүенсә, уларҙың ата-бабалары Тамбов, Пермь, Курск һәм Орел губернаһынан, алпауыттарҙың ҡанһыҙлығынан ҡотолоу өсөн Урал тауын артылып, билдәһеҙ күл янында төпләнгәндәр. Күлдә суртан күп булған, шуға күрә Щучье (Суртанлы) тип исем бирелгән.

# Щучье (Ҡурған өлкәһе)
## Географияһы

Ҡурған ҡалаһынан 176 саҡрым көнбайышҡараҡ һәм «Иртыш» Р254 федераль автомобиль юлынан көньяҡҡа табан 3 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.
Ҡала аша Транссиб тарихи юлы үтә. Көньяҡ-Урал тимер юлының Щучья тимер юл станцияһы бар.

# Щучье (Ҡурған өлкәһе)
## Тарихы

1750 йылда барлыҡҡа килгән. Немец ғалимы, энциклопедист, тәбиғәт фәндәре белгесе Петер Симондың (Пётр Симон) маршруты Урал аръяғы Сумләк биҫтәһе Пивкино ауылында башланған һәм был төбәк тураһында иҫтәлектәр баҫып сығарған («Путешествие по разным местам Российского Государства». Часть вторая. Книга вторая. 1770 г.)
1837 йылдың 7 июнендә Силәбе аша үтеп барышлай император Александр II булып киткән. Уның свитаһында билдәле шағир Василий Андреевич Жуковский ҙа булған, ул ошо төбәктәрҙе бик күп һүрәткә төшөрөп алған.
1923 йылға тиклем Щучье ауылы Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙенең Сухобор улусы составына ингән. 1924 йылдың 28 февралендә Урал өлкәһенең Силәбе өйәҙе Щучье районы ойошторола, ә Щучье ауылы район үҙәгенә әйләнә. 1929-1930 йылда Көньяҡ Уралда тәүге Щучье МТС-ы төҙөлә.
1941 йылда Щучье ҡасабаһына Брянск һәм Прилуки ҡалаларынан ике заводтың ҡорамалдары эвакуациялана. Завод Щучье МТС-ы бинаһында урынлашҡан. Һуғыш ваҡытында танкылар һәм самолёттар өсөн ут һүндергестәр, шулай уҡ миномёттар өсөн мина сығарыу яйға һалына. Һуғыштан һуңғы осорҙа ул Рәсәй Эске эштәр министрлығының янғынға ҡаршы машиналар эшләү заводы була. Ут һүндергестәр 34 илгә етештереп һатыла. Хәҙер завод эшләмәй.
Бөйөк Ватан һуғышына райондан 9324 яугир фронтҡа китә, 5217 һалдат һәм офицер һуғыш яланынан ҡайта алмаған.
1942 йылдың йәйендә Щучье эшселәр ҡасабаһы булып китә.
1945 йылдың 16 майында Щучье ҡасабаһына ҡала статусы бирелә.
1974 йылда Сүмләк станцияһы Көньяҡ Урал тимер юлының Щучье станцияһы тип атала башлай.

# Щучье (Ҡурған өлкәһе)
## Халҡы

2019 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ҡала халыҡ иҫәбе буйынса Рәсәй Федерацияһының 1115 ҡалаһынан 941-се урында була.
# Наталейка

Наталейка (Мускаморка) — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Синяш йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Наталейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036692
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003669
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йыһанша (исем)

Йыһанша — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

# Йыһанша (исем)
## Этимологияһы

Йыһанша исеме башҡорт теленә фарсы теленән ингән. Ҡушма исем, йыһан һәм шаһ һүҙе ҡушылып төҙөлгән. Йыһан тигәнде аңлата.

# Йыһанша (исем)
## Билдәле кешеләр

Ғәли Йыһанша Әсәҙулла улы (рус. Зиганша Асадуллович Галли; Галли Джианшах Эседович; 1894 йыл — 1938 йыл) — СССР партия-дәүләт эшмәкәре.

# Йыһанша (исем)
## Фамилияла

Йыһаншин Азат Надир улы (11 май 1971 йыл) — театр һәм кино актёры, режиссёр. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2002). Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (1996).
Йыһаншин Камил Фәрухша улы (15 март 1950 йыл) — Башҡортостандың урыҫ телендә ижад иткән яҙыусыһы. 1995 йылдан Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының (2004) һәм Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011). Салауат Юлаев исемендәге дәүләт (2012) һәм Степан Злобин исемендәге әҙәби премия (2002) лауреаты.
Йыһаншин Ғәлимйән Кәрим улы (11 май 1940 йыл) — ғалим-инженер-технолог, химик.
Йыһаншин Сабир Шәйәхмәт улы (28 август 1924 йыл — 4 октябрь 2018 йыл) — партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим-педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1971—1985 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының мәғариф министры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Педагогия фәндәре кандидаты (1969), доцент (1985). Октябрь Революцияһы, II дәрәжә Ватан һуғышы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, «Почёт Билдәһе» һәм III дәрәжә Дан ордендары кавалеры.

# Йыһанша (исем)
## Топонимикала

Йыһанша тауы —
# Пичинейка (Нерлейка ҡушылдығы)

Пичинейка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нерлейка йылғаһының һул ярына тамағынан 3,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Пичинейка (Нерлейка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036739
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003673
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ачес

Ачес — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы/ Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вильва йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ачес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006796
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100679
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Туғанлыҡ (скульптура)

«Туғанлыҡ» - рус. «Братание», чех Sbratření, шулай уҡ «Братство», «Братья по оружию»булараҡ та билдәле) - Чехия рәссамы Карел Покорны яһаған бронза скульптура. Унда совет һалдатының чех ополченецы менән 1945 йылдың май айында Икенсе донъя һуғышы ваҡытында Чехословакия азат ителгәндән һуң осрашыуы һынландырыла. Сәнғәт тәнҡитселәре «Туғанлыҡ»ты социалистик реализмдың иң яҡшы әҫәрҙәренең береһе тип баһалайҙар

# Туғанлыҡ (скульптура)
## Символлылығы һәм төҙөлөшө

Бронза скульптураның бейеклеге 2,5 метр. Ундағы образдар эмоционаллек һәм динамизм менән һуғарылған. Ике ир-ат шатлығынан ҡайнар ҡосаҡлашып һәм үбешеп тора. Совет һалдаты плащ һәм фуражка кейгән, ул саҡ ҡына бейегерәк тупһала тора. Алға атлап, ул һул ҡулы менән чех партизанын уң яурынынан ҡосаҡлай һәм һул яңағынан үбә. Совет һалдаты уң ҡулында күксин ботағын тотҡан, ул яҙ һәм Праганы азат итеү метафораһы. Һуңғараҡ был сәскә символы Чехословакия сәнғәтендә бер нисә тапҡыр ҡабатлана (мәҫәлән, Иван Конев һәйкәлендә)..
Скульптура еңеү шатлығын һәм Гитлер Германияһын ҡыйратҡан халыҡтарҙың хәрби туғанлығын кәүҙәләндерә.
Чехословакия-совет хәрби ҡәрҙәшлеге тураһында скульптура ижад итеү идеяһы Карел Покорныға Икенсе донъя һуғышы Икенсе бөтә донъя һуғышы бөткәс үк килә.
Чехословакияла «Бәрхәт революция» ваҡытында коммунистик режим емерелгәндән һуң Прагалағы Дуҫлыҡ һәйкәленә ҡараш үҙгәрә башлай. Күптәр унда совет хакимиәтенең еңеүе, СССР-ҙың төбәктә хакимлығы метафораһы итеп күрә. Шуға күрә ул хатта вандал һөжүмдәренә дусар була. Башҡа бер тәнҡитселәр скульптурала идеологик нигеҙ түгел, ә тарихи хәл-ваҡиға һәйкәле итеп ҡаралырға тейеш тигән фекерҙә тора.

# Туғанлыҡ (скульптура)
## Мәҙәниәттә

«Туғанлыҡ» скульптураһы образы ҙур популярлыҡ ҡаҙана. Уның образын чехословак-совет дуҫлығы йәмғиәте йыш ҡулланған. Уларҙың атрибуттары дизайнында, бигерәк тә ағзалыҡ түләүҙәре маркалары, значоктар, грамоталарҙа йыш ҡулланыла. "Туғанлыҡ"ты Чехословакияның 1952 йылғы 2 крона маркаларында, «Чехословакия Армияһы Көнө» серияһынан, шулай уҡ 1953 йылда 50 кроналы купюраларҙа Совет Социалистик Республикалар Союзы күрергә мөмкин. СССР-ҙа скульптура образы 1960 йылда «Чехословакия Республикаһының 15 йыллығы» серияһына, 1970 йылда — «Венгрия һәм Чехословакияның фашистар оккупацияһынан азат ителеүенең 25 йыллығы» серияһына, һәм 1985 йылда "Чехословакия азат ителеүенең 40 йыллығы"на ҡуйылған. ". Рәсәйҙә 2014 йылда «Туғанлыҡ» "Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығы. Прага операцияһы " тип аталған 5 һумлыҡ иҫтәлекле монетаның реверсына һуғылған.