yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кесе Каинсасс

Кесе Каинсасс — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уй йылғаһының уң ярына тамағынан 230 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кесе Каинсасс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300006225
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300622
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Петра (Грузия)

Петра — византия ҡәлғәһе, уның харабалары Аджариялағы Цихисдзири ауылы биләмәһендә яҡшы һаҡланған килеш тора (Кобулети муниципалитеты).

# Петра (Грузия)
## Тарихы

Петраға нигеҙҙе Византия императоры Юстиниан I| һалған. Ошо урында ҡәлғә һалыу мөһимлегенә полководец Иоанн Цив инандырған.Был ҡәлғәне файҙаланып, Цив лаз халҡының мөлкәтен талған.
Петрала VI быуат башынан X быуатҡа тиклем епископ кафедраһы эшләп килгән.
Ҡәлғә көслө нығытылған булһа ла 541 йылда оҙайлы ҡамауҙан һуң Хосров I Ануширван етәкселегендәге фарсылар яулап алған. Ҡәлғәлә гарнизон ҡалдырылған, ә Петраға фарсылар инеп тулған. 549 йылда Юстиниан Дагисфей етәкселегендә 7,000 кеше һәм 1,000 цанды Петраға йүнәлтә. Ғәскәр Петраны ҡамап ала һәм шунда ҡала. Ҡыйыуһыҙ һәм һәләтһеҙ эш итеү арҡаһында ҡамап алыу бер ниндәй һөҙөмтә бирмәй.
Фарсылар менән Византия араһындағы нәүбәттәге һуғыш ваҡытында ( ә ул 541 - 562 йылдарҙа барған), византиялылар ҡәлғәне «варварҙарға эләкмәһен» тип үҙҙәре емерә.

# Петра (Грузия)
## Археологтар табыштары

1961—1962 йылдарҙағы ҡаҙыныуҙар ваҡытында Петра акрополе урынында ике урта быуаттар ҡоролмаһы, базилика һәм мунса табылған. Улар бер бөтөн архитектура ансамбле тәшкил иткән, ҙур булмаған өс мөйөшлө майҙанды уратып һалынған булған. Мунса ҡалдыҡтары һуңғараҡ һалынған диуарҙар аҫтында ҡалған. Уның архитектураһы һуңғы антик осорға ҡараған, портигы һаҡланған.
# Зоттерхаузен

Зоттерхаузен (нем. Sotterhausen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 250 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,75 км². Диңгеҙ кимәленән 190 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6528 һәм автомобиль коды — MSH.
# Кывтан

Кывтан — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 279 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Кывтан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000072412
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007241
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Уткин Юрий Васильевич

Уткин Юрий Васильевич (6 апрель 1939 йыл) — СССР һәм Рәсәй сәйәсмәне, ғалим. Рәсәй Федерацияһының Дәүләт думаһы Федераль Йыйылышының беренсе (1993—1995) һәм икенсе (1995—1999) саҡырылыштары депутаты. Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһы Яҙыусылары союзының Мәскәү яҙыусылар ойошмаһы ағзаһы .

# Уткин Юрий Васильевич
## Биографияһы

Юрий Васильевич Уткин 1939 йылдың 6 апрелендә Ишембай ҡалаһында тыуған. 1957 йылда Ишембай нефть техникумын, 1971 йылда Өфө нефть институтын тамамлай.

# Уткин Юрий Васильевич
## Сәйәсәттә тормошо

1972—1986 — партия эшендә: бүлек мөдире, КПСС-тың ҡала комитеты секретары.
1986 — Ишембай ҡалаһы халыҡ депутаттары Советы башҡарма комитеты рәйесе.
КПСС ағзаһы (партия 1991 йылда тыйылғанға тиклем).
Халыҡ депутаттарының Ишембай ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесе, ҡала Советы рәйесе итеп һайлана.
1992 йылдың февраленән — Ишембай ҡала хакимиәте башлығы, 1993 йылда Башҡортостан Республикаһы 6-сы Стәрлетамаҡ (I саҡырылыш) һәм 7-се һайлау округынан (II саҡырылыш) Дәүләт думаһына һайланғанға тиклем эшләй.
Беренсе саҡырылыш Дәүләт думаһында «Яңы төбәк сәйәсәте» депутаты төркөмөнә инә, Экология буйынса комитет ағзаһы була.
Икенсе саҡырлыш Дәүләт Думаһында Экология буйынса комитеттың төбәк экология подкомитеты рәйесе була, депутат берләшмәләре составтарына инмәй.
«Рәсәй пенсионерҙары партияһы һәм социаль ғәҙеллек партияһы» һайлау блогынан Стәрлетамаҡ ҡалаһы бер мандатлы һайлау округы буйынса Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһының Федераль Йыйылышы депутатлығына кандидат була.

# Уткин Юрий Васильевич
## Спорт

Футбол буйынса БАССР-ҙың чемпионы (1957).
Ишембай ҡала башлығы вазифаһын биләгән осорҙа 1980 йылдар аҙағында ҡала спорт хәрәкәтенә административ һәм финанс ярҙам күрһәтә. Уның булышлығында донъя кимәленә тиклем шашка мәктәбе һәм биатлон мәктәбе күтәрелә. Донъя чемпионы булды Галина Куклева, Тамара Тансыккужина, Елена Демочкина. донъя чемпиондары булып китә. кләбы Ишембай футбол тәрбиәләнеүсеһе Лев МатвееваЦСКА составында футбол буйынса чемпион була (1991) — төбәк футболсылары өсөн иң юғары ҡаҙаныш.

# Уткин Юрий Васильевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе.
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған автомобиль транспорты хеҙмәткәре.

# Уткин Юрий Васильевич
## Библиографияһы

* Линия судьбы/ О. Б. Шарафутдинов, Ю. В. Уткин. — М. : Гелиос АРВ, 2002 (РГУП Чебоксар. тип. N1). — 190 с. : ил., портр.; 20 см; ISBN 5-85438-067-6 (в обл.)
# Залениеки (усадьба)

Залениеки (лит. Zaļenieki) йәки Грюнхоф (нем. Grünhof, йәшел урам) — Курляндия герцогтарының һунар һарайы. Һарай киң пейзаж паркында (парк 27 гектар майҙанды биләй), Латвия Залениеки улусының Залениеки ауылында урынлашҡан. Илдә классицизм архитектураһының беренсе ҡомартҡыһы.
Курляндияның тәүге герцогынан башлап был дәүләттең барлыҡ хакимдары Залениекиға һунарға сығыуҙы хуп күрә. 1766 йылда Эрнст Иоганн Бирон монарх һәм уның яҡындары һунар мәрәкәһендә йөрөгәндән һуң ял итерлек һарай төҙөргә бойора. Һарай төҙөлөшөн хаким йорто төҙөүсеһе Северин Йенсен 1768—1775 йылдарҙа башҡара.
Ошо йылдара Курляндияла данлыҡлы Растрелли булғанлыҡтан, сәнғәт белгесе Борис Виппер, Растереллиҙың Бирон өсөн Грюнфоф һәм Свэтхоф һарайҙарын төҙөү проектында ҡатнашыуы ихтимал, тип фараз ҡыла. Уның һүҙҙәре буйынса, «Грюнхоф, үҙенең ҡеүәтле массаһы һәм икеләтә көслө итеп һалынған колонналары менән Растрелли проектлаған Строганов һарайына оҡшаш…». Сәнғәт белгесе, ҡыйыҡ мансардаһын Йенсен алмаштырған, тип иҫәпләй.
Польшаны өсөнсө тапҡыр бүлгәндән һуң, император Павел Митава тирәһендәге һунар биләмәһен һәм һунар һарайын үҙенең ҡәйнеше Александрға бүләк итә. 1850 йылдан һуң Грюнхофтың хужалары булып остзей дворяндары — Шепинг, Ливен, Медема ғаиләләре — тора. Һарайҙың интерьеры 1866—1868 йылдарҙа тулыһынса реконструкциялана. Һуңғы реставрация ваҡытында тикшеренеүселәр XVIII быуат һүрәттәренең ҡалдыҡтары эҙҙәрен асыҡлай.
# Таҙ тау

Таҙ тау — Башҡортостандың Көйөргәҙе районы Маяҡлы ауылы менән Яҡуп ауылы араһында ятҡан бурлы (известь) тау. Бөгөнгө көндә уны төбөнә хәтле соҡоп бөтөрҙөләр.
* Был Башҡортостан географияһы буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Әр-Рәхман сүрәһе

Әр-Рәхман сүрәһе (ғәр. سورة الرحمن‎, Шәфҡәтле ) — Ҡөрьән Кәримдең 55-се сүрәһе. Мәҙинәлә иңгән сүрә, 78 аяттан тора.

# Әр-Рәхман сүрәһе
## Транскрипцияһы

33-38. Йәә мәғшәраль-джинни үәл-инси инистәтағтүм әң тәңфүҙүү мин әҡтаари-ссәмәәүәәти үәл-ардыи фәңфүҙүү ләә тәнфүҙүүнә илләә бисүлтаан. Фәби`әййи әәләә`и раббикүмәә түкәҙҙибәән. Йүрсәлү ғәләйкүмәә шүүәәҙум мин нәәриү үә нүхәәсүң фәләә тәнтәсыираан. Фәби`әййи әәләә`и раббикүмәә түкәҙҙибәән. Фәиҙәңшәҡҡатиссәмәә`ү фәкәәнәт үәрдәтәң кәддиһәән. Фәби`әййи әәләә`ир раббикүмәә түкәҙҙибәән.

# Әр-Рәхман сүрәһе
## Мәғәнәһе

33-38: Һеҙ икегеҙ Раббығыҙҙың изгелектәренән ҡайһыһын ялғанға һанарһығыҙ? Һеҙҙең икегеҙгә лә ут ялҡыны һәм төтөн ебәрелер һәм һаҡлана алмаҫһығыҙ. Һеҙ икегеҙ Раббығыҙҙың изгелектәренән ҡайһыһын ялғанға һанарһығыҙ? Күк ярылғас һәм ҡыҙыл тире кеүек булғас. Һеҙ икегеҙ Раббығыҙҙың изгелектәренән ҡайһыһын ялғанға һанарһығыҙ?
# Түбәнге Ужа

Түбәнге Ужа — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Үрге Ужа йылғаһының уң ярына тамағынан 1,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Түбәнге Ужа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Нөгөш йылғаһы башынан Нөгөш һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200312111100017880
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101788
- Бассейн коды — 10.01.02.003
- ГӨ буйынса томы — 11
- ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ворга-Шор (Уҫы ҡушылдығы)

Ворга-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының уң ярына тамағынан 543 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ворга-Шор (Уҫы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000065919
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006591
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Грузияның сәнғәт һарайы– Мәҙәниәт тарихы музейы

Грузияның сәнғәт һарайы — Мәҙәниәт тарихы музейы (груз. საქართველოს ხელოვნების სასახლე – კულტურის ისტორიის მუზეუმი) — Тбилисиҙа урынлашҡан мәҙәниәт учреждениеһы, Каргаретели урамы, 6.
Грузин сәнғәте һарайы — Мәҙәниәт тарихы музейы (шулай уҡ Сәнғәт һарайы булараҡ билдәле) 1927 йылда Тбилисиҙа Давид Арсенишвили тарафынан нигеҙ һалына. Музейҙа даими рәүештә күргәҙмәләр үткәрелә, уларҙың беренсеһе 1928 йылда үтә.

# Грузияның сәнғәт һарайы– Мәҙәниәт тарихы музейы
## Тарихы

Музей принц (герцог) Ольденбургтың элекке һарайын биләй. 1882 йылда Константин Петрович (1850—1906), Ольденбург йортоноң рус тармағы вәкиле, Кутаисиҙа, кенәз ҡатыны Дадиани Аграфина Джапаридзены осрата. Принц уның күҙ яуын алырлыҡ матурлығына шул тиклем хушы китә, хатта, уның ғаилә хәлен һанға һуҡмайынса, уға ғашиҡлығын псып бирә. Уның күңелен асып һалыуы (исповедь) Аграфина Джапаридзеның башын әйләндерә; ул тиҙ арала иренә тоғролоғон онота, һәм һөйәркәләр, Кутаисиҙы ташлап, Тифлисҡаюл ала. Константин Петрович архитектор Пауль Штернға үҙенең һөйөклөһөнә бик эҫенгәнлеге билдәһе итеп һарай төҙөү заказын бирә.
Музейға 1927 йылда Давид Арсенишвили (1905—1963) — билдәле совет мәҙәниәт эшмәкәре, нигеҙ һала. һуңынан ул Мәскәүҙәге Андрей Рублёв музейының беренсе директоры итеп тәғәйенләнә. Музей коллекцияларының нигеҙен Арсенишвили шәхсән үҙе йыйған экспонаттар (500 эскиз, портрет, фотоһүрәт, бюстар һ.б.) тәшкил итә. Ике йылдан уларҙың һаны 3000-гә тиклем арта, Мәскәүҙән, Еревандан һәм башҡа ҡалаларҙан материалдар килә. Арсенишвилиҙың Константин Марджанишвили ижады тураһында йыйған материалдары буйынса ҙур уңышы булып 1930 йылда 1913 йылда төҙөлгән Мәскәү Ирекле театрының Константин Сомов башҡарған шаршауҙы табып, Мәскәүҙән Тбилисиға алып килеүе тора.
Музейҙа драма, музыка, цирк, балет, декоратив сәнғәт һ. б. бүлектәр ойошторола.
Башта элекке «Бомонд» ҡунаҡханаһының ярым подвалында Некрасов һәм Клара Цеткин урамдары киҫкшкән мөйөштә урынлашҡан (хәҙерге — Цинамдзгвришвили), һуңынан бер нисә тапҡыр адресын үҙгәртә, атап әйткәндә, 1934 йылда музейға Норашен сиркәүе бинаһы бирелә. 1935 йылда Арсенишвили вазифаһынан бушатыла, уны П. Патарая, ә ике айҙан да кәмерәк ваҡыт үткәс — Л. Канделаки алмаштыра.
# Хэундэгу

Хэундэ-гу (кор. 해운대구$^?$, 海雲臺區$^?$, корея теленән яңыса романизациялау: Haeundae-gu) — Корея республикаһы Пусан ҡала-метрополияһының көнсығыш өлөшөндәге административ үҙәк. Был район үҙидара статусына эйә. 1976 йылда райондың территорияһы Пусандың бер өлөшөнә әүерелә һәм 1980 йылда муниципаль район статусына эйә була. Хэундэ-гу район үҙәгендә бик күп пляждар бар, шунлыҡтан район йәй айҙарында үҙенә бик күп, тиҫтәләгән мең туристарҙы йәлеп итә.

# Хэундэгу
## Административ бүленеше

* Ул 1(иль)-дон
* У 2(и)-дон
* Чун 1(иль)-дон
* Чун 2 (и)-дон
* Чва 1(иль)-дон
* Чва 2 (и)-дон
* Чва 3 (сам)-дон
* Чва 4 (са)-дон
* Сонджон-дон
* Пане 1(иль)-дон
* Пане 2(и)-дон
* Пане 3(сам)-дон
* Пане 4(са)-дон
* Пансон 1 (иль)-дон
* Пансон 2 (и)-дон
* Пансон 3 (сам)-дон
* Чэсон 1 (иль)-дон
* Чэсон 2 (и)-дон
# Йүрүҙән (ҡала)

Йүрүҙән — Силәбе өлкәһендағы ҡала.

# Йүрүҙән (ҡала)
## Тарих

Йүрүҙән-Ивановка заводы 1758 йылда Себер даруғаһы Төрөкмән улусы башҡорттары ерендә Йүрүҙән йылғаһы буйында И. Б. Твердышев һәм И. С. Мясников тарафынан суйын иретеү һәм тимер етештереү заводы булараҡ нигеҙ һалына.
Хужалары: Твердышевтар һәм Мясниковтар, 1784 йылдан алып А. И. Дурасова, 1803 йылдан — Н. А. Дурасов, 1812 йылдан (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1815) — Белосельский‑Белозерскийҙар.
Йүрүҙән тау округына ингән. 1760 йылда эшләй башлай. Домна мейесе һәм 4 сүкеше, 1773 йылда 2 домна мейесе, 6 крица һәм 2 якорь горны, 12 сүкеше, ҡырҡыу‑йәмшәйтеү станы, 1809 йылда 2 домна мейесе, 22 горны һәм 15 сүкеше була.
XVII быуат аҙағында завод яҡынса 159 мең дисәтинә ер биләй, 8 рудникка хужа була. XVII быуат аҙағында Йүрүҙән-Ивановка заводы 845 крепостной крәҫтиән, XIX быуат уртаһында 840 эшсе иҫәпләнә.
Эшләү дәүерендә заводта 43,07 млн бот суйын иретелә. 1830 йылдар аҙағына уртаса етештереүсәнлек йылына (мең бот): суйын — 220, тимер — 120, ҡорос — 6, суйын ҡойоу — 1,5; максималь етештереүсәнлек (мең бот): суйын — 1047,7 (1900), тимер — 397,6 (1898). 1807 йылда заводта вагранка ҡорола, 1848 йылда пудлингылау индерелә. 1880 йылдар башында ҡаҙан тимере һәм рельс нығытмалары етештереү өсөн прокатлау станы, XX быуат башында мартен мейесе ҡуйыла; ҡаҙан суйыны һәм рельс етештереү цехы асыла. Крәҫтиәндәр Һуғышы (1773—1775) ваҡытында завод яндырыла, 1776 йылда тергеҙелә. XX быуат башында Йүрүҙән-Ивановка заводы эшселәр сыуалыштары була, улар эш хаҡын арттырыуҙы, завод хакимиәте башбаштаҡлығына сик ҡуйыуҙы талап итә. 1908 йылда ябыла. Граждандар һуғышынан һуң заводта тергеҙеү эштәре алып барыла, металл эшкәртеү ҡорамалдары ҡуйыла.
XX быуаттың 90-сы йылдарында Йүрүҙән-Ивановка заводы нигеҙендә «Йүрүҙән механика заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ойошторола. Хәҙерге завод ҡасабаһы урынында Йүрүҙән ҡалаһы урынлашҡан.
# Мостовая (Кеть ҡушылдығы)

Мостовая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 1383 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Мостовая (Кеть ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024381
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202438
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нгахэды-Яха

Нгахэды-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Вэн-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Нгахэды-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043754
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304375
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡыҙ (йондоҙлоҡ)

Ҡыҙ (лат. Virgo) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Спика, яҡтылығы 0,98. Майҙаны буйынса урыны — 2.
# Яблуновка

Яблуновка (рус. Яблуновка) — Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 25 кеше була. Почта индексы — 453148, ОКАТО коды — 80249824004.

# Яблуновка
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 66 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Максимовка): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 66 км

# Яблуновка
## Билдәле шәхестәре

* Фролова Нина Григорьевна (1930), хеҙмәт ветераны. Әлшәй районы Орловка ауыл фермаһы һауынсыһы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1973). Сығышы менән Яблуновка ауылынан.
# Әжекәй ауыл Советы (Мәсетле районы)

Әжекәй ауыл Советы — Мәсетле районы составындағы ауыл биләмәһе, 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы) Почта индексы — 452553. ОКАТО коды— 80242803000.
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһында »Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 16 декабрендәге Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә булды. 2008 йылда Әжекәй ауыл Советы һәм Яңы Мөслим ауыл Советы Оло Ыҡтамаҡ ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә.

# Әжекәй ауыл Советы (Мәсетле районы)
## Ауыл биләмәһе составы

Әжекәй ауылы — административ үҙәк (38б ҡушымта); (16.07.2008 № 22-з һанлы БР Законы)

# Әжекәй ауыл Советы (Мәсетле районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   34) Мәсетле районы буйынса:
   а) Оло Ыҡтамаҡ, Яңы Мөслим, Әжекәй ауыл Советтарын, «Оло Ыҡтамаҡ» атамаһын һаҡлап, берләштерергә, административ үҙәкте Оло Ыҡтамаҡта урынлаштырырға. Әжекәй ауыл Советының Әжекәй ауылын, Яңы Мөслим ауыл Советының Яңы Мөслим ауылын Оло Ыҡтамаҡ ауыл Советы составына индерергә.
   Оло Ыҡтамаҡ ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Иҫәп мәғлүмәттәренән Әжекәй ауыл Советын һәм Яңы Мөслим ауыл Советын алып ташларға.

# Әжекәй ауыл Советы (Мәсетле районы)
## Географик урыны

2008 йылда Свердловск өлкәһе, Әләгәҙ ауыл Советы, Оло Аҡа ауыл Советы, Ҡорғат ауыл Советы, Кесе Ыҡтамаҡ ауыл Советы, Ростов ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш булды. («Ауыл биләмәһе статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы»»).
# Баромытка

Баромытка — Рәсәйҙәге йылға. Ульяновск өлкәһе,Һамар өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Теренгулька йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Баромытка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Куйбышев һыуһаҡлағысы Камское Устье ҡала тибындағы ҡасабаһынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Черемшан йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000512112100005526
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100552
* Бассейн коды — 11.01.00.005
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Һарыҡташ районы

Һарыҡташ районы — Рәсәй Федерацияһының Ырымбур өлкәһендәге муниципаль район. Үҙәге — Һарыҡташ ҡасабаһы.

# Һарыҡташ районы
## География

Район Ырымбур, Һаҡмар, Төйлөгән, Ҡыуандыҡ, Беляевка райондары һәм Башҡортостан менән сиктәш. Майҙаны — 3,6 мең км².

# Һарыҡташ районы
## Административ ҡоролошо

* Александровка ауыл советы
* Бурунсы ауыл советы
* Васильевка ауыл советы
* Воздвиженка ауыл советы
* Гавриловский ауыл советы
* Желтинский ауыл советы
* Каировский ауыл советы
* Карағужа ауыл советы
* Надеждинский ауыл советы
* Түбәнге Асҡар ауыл советы
* Николаев ауыл советы
* Яңы Сауҡалыҡ ауыл советы
* Новочеркасск ауыл советы
* Петровский ауыл советы
* Һарыҡташ ҡасабаһы
* Спасский ауыл советы
* Иҫке Сауҡалыҡ ауыл советы
* Федоровский ауыл советы
* Черкасский ауыл советы
* Черноотрожский ауыл советы

# Һарыҡташ районы
## Фотографиялар

* Район үҙәгендә сиркәү
* Һаҡмар Һарыҡташ районында

# Һарыҡташ районы
## Билдәле шәхестәр

* Аҡманов Ирек Ғайса улы (19.08.1933), башҡорт тарихсы ғалимы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (1981), профессор (1984). Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2006), Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1985), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (1998). Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2008) һәм Халыҡтар дуҫлығы ордены (2008) кавалеры. Ырыҫҡол ауылынан.
* Вакуленко Иван Логинович (18.01.1878—4.04.1955), ғалим-биохимик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1935), профессор (1935). РСФСР-ҙың (1947) һәм Башҡорт АССР-ының (1944) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Спасский ауылынан.
* Черномырдин Виктор Степанович (9.04.1938—3.11.2010), Рәсәй Федерацияһы хөкүмәтенең беренсе рәйесе (25.12.1993—23.03.1998). Черноотрожский ауыл советының Черный Отрог ауылнан.
* Солтанов Йыһат Әҙеһәм улы (3.12.1932), башҡорт яҙыусыһы, тарихи-публицистик әҫәрҙәр авторы. Сәнкем-Биктимер ауылынан.