yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Алыҫ Көнсығыш федераль округы

Алыҫ Көнсығыш федераль округы (рус. Дальневосточный федеральный округ) — 2000 йылдың 13 майында Рәсәй Федерацияһының президенты указы менән барлыҡҡа килгән административ ойошма.

# Алыҫ Көнсығыш федераль округы
## Хоҡуҡи-административ торошо

Федераль округ Рәсәй Федерацияһының административ берәмеге булып иҫәпләнмәй, йәғни Рәсәй Федерацияһының субъекты түгел.

# Алыҫ Көнсығыш федераль округы
## Халҡы һәм милли составы

2002 йылдағы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәтенә ҡарағанда 2002 йылдың 9 октябренә ҡарата Алыҫ Көнсығыш федераль округында 6 692 865 кеше, проценттар менән күрһәкәндә дөйөм Рәсәй халҡының 4,61%-ын тәшкил итә.

# Алыҫ Көнсығыш федераль округы
## Халҡы һәм милли составы
### Милли состав:

* Урыҫтар — 4 964 107 (78,88 %)
* Сахалар — 469 897 (7,47 %)
* Украиндар — 154 954 (2,46 %)
* Корей халҡы — 56 973 (0,91 %)
* Татарҙар — 40 003 (0,64 %)
* Эвенкиҙар — 27 030 (0,43 %)
* Белорустар — 24 502 (0,39 %)
* Эвендар (ламуттар) — 22 172 (0,35 %)
* Үзбәктәр — 19 561 (0,31 %)
* Әрмәндәр — 19 157 (0,30 %)
* Әзербайжандар — 16 150 (0,26 %)
* Башҡорттар — 6 784 (0,11 %)
2010 йылдағы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәтенә ҡарағанда, ошо округта 6 293 129 кеше йәшәгән. Шулай итеп, һигеҙ йыл эсендә Алыҫ Көнсығыш федераль округы халҡы 400 000 кешегә кәмегән.

# Алыҫ Көнсығыш федераль округы
## Иң ҙур ҡалалары

* Владивосток
* Хабаровск
* Амурҙағы Комсомольск
* Яҡутск
* Благовещен
* Петропавловск-Камчатский
* Южно-Сахалинск
* Находка
* Уссурийск
* Артём
* Магадан
* Биробиджан
* Белогорск
* Нерюнгри
* Свободный
* Арсеньев
* Улан-Удэ
* Чита

# Алыҫ Көнсығыш федераль округы
## Тасурилама

Алыҫ Көнсығыш федераль округтың майҙаны 6 215 900 километр квадрат, ул бөтә Рәсәйҙең 36% майҙанын тәшкил итә.
# Закарян Лусине Абетовна

Закарян Лусинэ (төп исеме — Закарян Светлана Апетовна) (әрм. Լուսինե Զաքարյան; 1 июнь 1937 йыл, Ахалцихе — 30 декабрь 1992 йыл, Ереван) — СССР йырсыһы.
Лусинэ Закарян 1937 йылдың 1 июнендә Ахалцихе ҡалаһында музыкаль традициялары булған ғаиләлә тыуған. 1952 йылда ғаиләһе менән бергә Ереван ҡалаһына күскән, унда музыка мәктәбен тамамлай, ә унан һуң, 1962 йылда, Ереван дәүләт консерваторияһын тамамлай.
Лусинэ Закарян Әрмән ССР-ының халыҡ артисы исеменә лайыҡ була, Әрмән ССР-ының дәүләт премияһы лауреаты була.

# Закарян Лусине Абетовна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Әрмән ССР-ының халыҡ артисы
* Әрмән ССР-ының дәүләт премияһы лауреаты
# Кузьменко Раиса Михайловна

Раиса Михайловна Кузьменко (1926 - 1977) — Краснодар крайы Северский районы «Большевик» колхозы звеньевойы. Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Кузьменко Раиса Михайловна
## Биографияһы

1926 йылда Төньяҡ-Кавказ, хәҙер Краснодар крайы Северский районында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ.
1940-сы йылдарҙың икенсе яртыһында Северский районының «Большевик» колхозының Д. С. Грицик етәкләгән бөртөклө культураларҙы үҫтереү буйынса баҫыусылыҡ бригадаһында звеньевой булып эшләй.
1947 йылдың эш йомғаҡтары буйынса Р. М. Богуславская звеноһы бойҙай уңышын 12 гектар майҙанда гектарынан 31,65 центнер ала.
СССР Юғары Советы Президиумының 1948 йылдың 6 май указы менән 1947 йылда бойҙай һәм кукуруздан юғары уңыш алған өсөн Богуславская Раиса Михайловнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙал тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Шул уҡ указ менән «Большевик» колхозының тағы ла биш хеҙмәткәре, шул иҫәптән, колхоз рәйесе П. А. Негрецкий һәм бригадир Л. С. Грицик юғары исемгә лайыҡ була.
Артабанғы йылдарҙа Р. М. Кузьменко (кейәүҙә) звеноһы юғары иген уңыш йыйыуын дауам итә.
Краснодар крайы Северский районы Ильская станицаһында (1947 йылдан — ҡала тибындағы ҡасаба) йәшәгән.
1977 йылда вафат була.

# Кузьменко Раиса Михайловна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы (06.05.1948);
* Ленин ордены (06.05.1948).
* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы
* «Владимир Ильич Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы» (1970 йылдың 6 апреле)
* һәм башҡа бүләктәр

# Кузьменко Раиса Михайловна
## Хәтер

* Краснодарҙа Кубань һәм Адыгеяның Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме яҙылған мемориаль таҡта ҡуйылған
# Устье Степная

Устье Степная — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Старая Обь ҡылымығының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Устье Степная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200003889
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200388
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нови-Сад университеты

Нови-Сад ҡалаһы университеты(сер. Яңыраҡ баҡса янында Универзитет / u Sadu Univerzitet Novom) — Сербияның Нови-Сад ҡалаһы университеты, ҙурлығы буйынса илдә икенсе урында тора. Сербияның тарихы бик ҡатмарлы була. 1941 йылда герман ғәскәрҙәре тарафынан баҫып алынған Сербия дәүләтенең өлөшө Венгрия, Болгария һәм Албанияға бирелә. 1945 йылда ул Югославия Федератив Халыҡ Республикаһы, 1963 йылда Югославия Социалистик Федератив Республикаһы иғлан ителә. Уның составында Сербия Халыҡ Республикаһы, 1963 йылда Сербия Социалистик Республикаһы булдырыла. Ошо осорҙа Сербия Халыҡ Республикаһында Нови-Сад ҡалаһы университетына нигеҙ 1960 йылда һалынған. Илдәге этник-ара ҡаршылыҡтар үҫеше һәм сепаратизм 1990-сы йылдар башында граждандар һуғышына һәм Югославияның тарҡалыуына килтерә. Сербия айырым дәүләте барлыҡҡа килә һәм унда Нови-Сад университеты ғәмәлдә ҡала.
Нови-Сад университеты 14 факультетты үҙ эсенә ала, шуларҙан Михайл Пупин исемендәге техник факультеты Зренянин ҡалаһында (1986 йылда бындағы 1974 йылда барлыҡҡа килгән Технико-педагогия училищеһы нигеҙендә төҙөлгән), педагогия факультеты — Сомбор ҡалаһында, төҙөлөш һәм иҡтисад факультеты, шулай уҡ венгр телендә уҡытҡан уҡытыусылар факультеты — Суботица ҡлаһында, ҡалғандары Нови Сад ҡалаһында урынлашҡан.
Университет составына илдең сәнғәт академияһы инә.

# Нови-Сад университеты
## Почетлы докторы

* Вукобратович Миомир
# Түбәнге Учекша

Түбәнге Учекша — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының уң ярына тамағынан 391 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Түбәнге Учекша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012143
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001214
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бескачанка

Бескачанка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шильна йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Бескачанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100029050
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102905
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тардау ауыл Советы (Балаҡатай районы)

Тардау ауыл Советы — Башҡортостандың Балаҡатай районындағы муниципаль берәмек.

# Тардау ауыл Советы (Балаҡатай районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһында законы»на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Шәйхелисламов Ғабдулла Ислам улы

Шәйхелисламов Ғабдулла Ислам улы (? 1905 йыл — 17 апрель 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия сержанты, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкының орудие замковойы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1943).

# Шәйхелисламов Ғабдулла Ислам улы
## Биографияһы

Ғабдулла Ислам улы Шәйхелисламов 1905 йылда Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Дәүләкән станцияһында хәҙер Башҡортостан Республикаһының Дәүләкән ҡалаһында тыуған. 1941 йылдың декабрь айында Дәүләкән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында орудие замковойы булып хеҙмәт итә. 1944 йылдың 17 апрелендә Украина ССР-ы Волынь өлкәһе Боблы ауылында яраларынан вафат була

# Шәйхелисламов Ғабдулла Ислам улы
## Батырлығы

1944 йылдың 1 октябрендә барған һуғышта тәүәккәллеге һәм орудиеһынан мәргән атыуы менән эскадрондарҙың һөжүмен ҡеүәтләп, ярҙам итеп тора. Дошмандың ике ут нөктәһен юҡ итә, фашистар пулеметтан ут сәсеп ятҡан һарайҙы яндыра. Бының менән ул эскадрондарҙың артабанғы һөжүм итеүсе хәрәкәтенә булышлыҡ итә. Был батырлығы өсөн Шәйхелеисламов Ғабдулла Ислам улы Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була

# Шәйхелисламов Ғабдулла Ислам улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943)
# Вышелей

Вышелей — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иванырс йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Вышелей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036166
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003616
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Антибес

Кесе Антибес — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Антибес йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Антибес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018897
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201889
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Писанка (Вишера ҡушылдығы)

Писанка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вишера йылғаһының уң ярына тамағынан 184 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Писанка (Вишера ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004709
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100470
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Даровая

Даровая — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волманга йылғаһының уң ярына тамағынан 69 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Даровая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035171
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103517
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Усохи (Гомель өлкәһе)

Усохи (бел. Усохі) — Белоруссиялағы Гомель өлкәһе Добруш районы Круговец-Калинин ауыл Советы составындағы ауыл.

# Усохи (Гомель өлкәһе)
## Географияһы
### Урынлашыуы

Добруштан көнсығышҡа ҡарай — 50 километр, Лукьяновка тимер юлынан — 5 км (Тереховка — Круговец тармағында), Гомель ҡалаһынан — 65 километр, Украина сигенән 2 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Усохи (Гомель өлкәһе)
## Тарихы

Яҙма сығанаҡтары буйынса, XVIII быуаттан Бөйөк Литва кенәзлегенең Минск воеводлығы Речица поветындағы ауыл булараҡ билдәле. Речь Посполитаяның 1-се бүленешенән һуң (1772 йыл) — Рәсәй империяһы составында. 1776 йылда трактир эшләй, фельдмаршал граф Румянцев-Задунайский биләмәһе, 1834 йылдан алып — фельдмаршал кенәз И. Ф. Паскевич ҡарамағында була. 1897 йылдағы иҫәп алыу буйынса ауылда сиркәү-мәхәллә мәктәбе, икмәк һаҡлау магазины, кибет, трактир була. Гомель өйәҙенең Попов улусына ҡарай.
1926 йылдың 8 декабренән 1927 йылдың 30 декабренә тиклем Гомель округы Тереховск районы (артабан Краснобудск районы) Усохи ауыл Советы үҙәге. 1930 йылда [[колхоз] ойошторола, торф етештереү артеле эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда 1941 йылдың авгусында һәм 1943 йылдың сентябрендә немец фашистары 142 йортто үртәйҙәр. Ауыл өсөн ҡаты алыштар бара. 16-сы Чернигов кавалерия дивизияһы яугирҙары әлеге алыштарҙа ҡатнаша. 1969 йылда ауылға Круглый ҡасабаһынан халыҡ күсенеп килә. Ауыл М. В. Фрунзе исемендәге колхоз составына инә (үҙәге — Круговец-Калинин ауылы). Ауылда клуб, китапхана, магазиндар була.

# Усохи (Гомель өлкәһе)
## Халҡы
### Һаны

* 2004 йылда — 71 хужалыҡ, барыһы 93 кеше йәшәй.
# Исҡужина Миңзифа Усман ҡыҙы

Исҡужина Миңзифа Усман ҡыҙы (15 ғинуар 1965 йыл) — йырсы. 2000 йылдан хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының «Далан» эстрада төркөмө вокалсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы , «Яҙғы тауыштар» республика йыр конкурсы лауреаты.

# Исҡужина Миңзифа Усман ҡыҙы
## Биографияһы

Миңзифа Усман ҡыҙы Исҡужина 1965 йылдың 15 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Темәс ауылында тыуған. Урта белемде Темәс мәктәбендә ала. Бала саҡтан йыр-моңдо һөйгән, гармунда өҙҙөрөп уйнаған ҡыҙҙың сәнғәткә юлы ҡатмарлы ғына була. Башта Баймаҡ һөнәрселек училищеһында һатыусы һөнәрен үҙләштереп, Темәстә һатыусы булып эшләй. Артабан Өфө моторҙар эшләү заводында токарь була. 21 йәшендә генә Өфө сәнғәт училищеһына килә, Фәрзәнә Сәғитова класында уҡый. Артабан Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлай.
Йырсы бер нисә тапҡыр үҙ тамашасылары өсөн соло концерттары менән сығыш яһаны. Ул башҡорт композиторҙарының йырҙарын (З. Исмәғилев, «Былбылым»; Х.Әхмәтов, «Тыуған ауылым»; Б.Ғайсин, «Ике аҡҡош»; А.Туҡтағолов, «Мөхәббәт») һәм башҡорт халыҡ йырҙарын («Бала ҡарга», «Шәүрә», «Һандуғас» һәм башҡалар) бер рәттән ҙур оҫталыҡ менән йырлай.
Миңзифа Исҡужинаның концерт программалары һәр ваҡытта бай һәм масштаблы, үҙенең йырҙарын «Далан» эстрада төркөмө, Башҡортостан Республикаһының халыҡ инструменттары милли оркестры, филармонияның эстрада-джаз оркестры һәм Башҡортостан Республикаһының академия хор капеллаһы оҙатыуында йырлай.
«Далан» эстрада төркөмө вокалисткаһы булараҡ Төркиә Республикаһында Башҡортостан Республикаһы көндәрендә (Истанбул, 2006—2008), Һарытауҙа, Мәскәүҙә, Ырымбурҙа (2007), Санкт-Петербургта (2008) лайыҡлы сығыш яһаны.
«Рәсәй Федерацияһы башҡорттары» Федераль программаһы сиктәрендә Рәсәй төбәктәре буйынса һабантуйҙарҙа ҡатнаша һәм гастролдәргә сыға. Тәбиғәттән бирелгән абсолют ишетеү һәләте уға вокаль материалды ҡыйынлыҡһыҙ үҙләштереү, башҡарылған әҫәрҙе тамашасыларға түкмәй-сәсмәй еткереү өсөн ҙур мөмкинлектәр бирә, ул һәр ваҡыт репертуарын яңыртып тора, үҙ оҫталығы өҫтөндә даими эшләй.

# Исҡужина Миңзифа Усман ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы
* «Яҙғы тауыштар» республика конкурсы лауреаты.
# Щербак (Омутная ҡушылдығы)

Щербак — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Омутная йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Щербак (Омутная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021032
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202103
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Маради

Маради (франц. Maradi) — Нигерҙың көньяҡ өлөшөндәге ҡала.

# Маради
## Географик урыны

Нигерия дәүләт сиге янында урынлашҡан, илдең баш ҡалаһы Ниамейҙан көнсығыштараҡ 540 км алыҫлыҡта тора. Маради ҡалаһы шул исмедәге провинцияның административ үҙәге. «Маради» аэропорты тарафынан хеҙмәтләндерелә.

# Маради
## Климат

Климат Маради :
| Күрһәткестәре | Дек. | Ғин. | Март | Апра. | Май | Июнь | Июль | Авг. | Сена. | Окт. | Нояб. | Февр. | Йыл |
| Һауа температураһы, °C | 30,2 | 33,6 | 37,0 | 40,0 | 39,7 | 37,0 | 33,2 | 31,7 | 33,8 | 36,3 | 33,9 | 31,1 | 34,8 |
| Уртаса температура, °C | 21,6 | 24,6 | 28,4 | 32,0 | Йылылығыудельная 32,7 | 31,0 | 28,2 | 27,0 | 28,2 | 28,4 | 25,2 | 22,3 | 27,5 |
| Уртаса минимум, °C | 13,0 | 15,6 | 19,8 | 24,0 | 25,7 | 25,0 | 23,2 | 22,2 | 22,5 | 20,5 | 16,5 | 13,5 | 20,1 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 0,0 | 0,0 | 0,3 | 4,1 | 18,9 | 63,5 | 149,0 | 175,1 | 74,9 | 6,6 | 0,0 | 0,0 | 492,4 | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. | Сығанағы: Hong Kong Lamont 2019 йыл 26 октябрь архивланған. |

# Маради
## Тарих

Маради Нигерҙың боронғо сауҙа ҡалаһы булараҡ, хаустағы ҡала-дәүләттәрҙең береһе составына ингән. XIX быуат башында ислам Сокото хәлифәте аҫтында торған. Маради ҡалаһы 1899 йылда француздарға буйһондоролған була. 1807 йылда Марадиҙа (1899 йылдан һуң — номиналь рәүештә) Дурбава солтандар нәҫеле (халыҡтары фульбе халыҡынан) династияһы идара итә.

# Маради
## Халыҡ

2013 йыл халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны Маради ҡалаһында 191 367 кеше тәшкил итә. Маради ҡалаһының төп халҡы - хаус; шулай уҡ бында фульбе, туарегтао, йоруба һәм игбо милләтле халыҡтар йәшәй. Маради ҡалаһы — Маради католик епископлығының үҙәге.
Йылдар буйынса ҡала халҡы һанының динамикаһы:
| 1977 | 1988 | 2001 | 2013 |
| 44 458 | 110 005 | 147 038 | 191 367 |

# Маради
## Билдәле шәхестәре

Ҡалала 1996—1999 йылдарҙағы Нигер президенты Маинассар Ибраһим Баре Маинассара тыуған.

# Маради
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Акхисар, Төркиә
# Ыджид-Юнко

Ыджид-Юнко — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Варча-Ты куле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Ыджид-Юнко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031210
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303121
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сала-су 2-я

Сала-су 3-сө (Кутур) — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы, Чечен Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сала-су йылғаһының һул ярына тамағынан 5,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Сала-су 2-я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы, Чиркей гидроузеленән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000212109300000055
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300005
* Бассейн коды — 07.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Эльстерберг

Эльстерберг (нем. Elsterberg) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 4627 кеше йәшәй. Майҙаны — 25,07 км². Диңгеҙ кимәленән 283 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 7985 һәм автомобиль коды V.
# Сәҙүк

Сәҙүк - рус. Садок - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡарабаш ҡала округындағы күл.

# Сәҙүк
## Географияһы

Сәҙүк - Силәбе өлкәһенең Ҡарабаш ҡала округында, Уйылды күленән 1,5 км көнбайыштараҡ урынлашҡан күл. Ул Әнәш күле менән ҡылымыҡ аша тоташҡан һәм миҙгеленә күрә генә һыуы Забойное күленә аға.
Ҡарабашҡа тиклем араһы – 15 км, Силәбегә – 102 км, Екатеринбургҡа – 178 км.
Координаттары: 55°32′40″N 60°23′33″E

# Сәҙүк
## Тасуирламаһы

Күл төньяҡтан көньяҡ-көнбайышҡа һуҙылған.
* Һыу көҙгөһө майҙаны - 1,08 км² иҫәпләнә
* Һыуы сөсө .
* Оҙонлоғо — 1,85 км
* Киңлеге — 690 м.
Ярҙары урыны менән төньяҡ-көнбайыш һәм көнсығыш осонан һаҙмырт.

# Сәҙүк
## Флораһы һәм фаунаһы

Яр буйҙарын ҡуйы ҡамыштар һәм екән баҫҡан. Ҡатнаш урмандар уратып алған. Бында еләк һәм бәшмәк күп.
Сәҙүк күленең көнбайыш яры Ҡарабаш һунарсылыҡ хужалығы биләмәрендә урынлашҡан. Был биләмәләрҙә төрлө кейек-ҡоштарға һунар итергә рөхсәт бар. Бында һуйыр, сел, һыу ҡоштарын, шулай уҡ һөтимәрҙәр — ҡондоҙ, шәшке, ҡуян, төлкө, илек, ҡабан, айыу һ. б. ауларға мөмкин

# Сәҙүк
## Этимологияһы

Гидронимды славян сығышлы, һеүән (рус. садок) һүҙенән тип әйтеүселәр ҙә бар. Әммә борондан был ерҙәрҙә башҡорттар йәшәгән һәм Силәбе өлкәһенең барлыҡ күлдәре тиерлек башҡорт теленән атама алған. Садок күленең тирә-яғында тотош башҡорт, төрки сығышлы атамалар булыуы ла был аңлатмаға шик тыуҙыра.
Икенсе фараз буйынса атама башҡорт ҡыҙы исеменән алынған:
   Другая же версия пропитана старинными уральскими легендами. Говорят, что название озера возникло от башкирского женского имени Саадок. Так звали девушку, которая, не вынеся разлуку с возлюбленным, выплакала целое озеро слез
Башҡорт ҡатын-ҡыҙы исеменән булған хәлдә, ул йә Сәғҙиә, Сәғдиә, Сәғиҙә тигән исемдәр булыуы ихтимал. Башҡорт халҡында исемдәрҙе иркәләп, кесерәйтеп шундай һүҙ яһаусы аффикстар ҡулланыу бар. Йәғни, Сәғәҙүк, Сәғиҙүк тигәндән булыуы мөмкин.

# Сәҙүк
## Шулай уҡ ҡара

* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге