yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Танлова-Яха

Танлова-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Щучья йылғаһының һул ярына тамағынан 143 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 193 км.

# Танлова-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034593
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303459
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тыштым

Тыштым — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чебулайылғаһының уң ярына тамағынан км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Тыштым
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018750
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201875
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Херренгоссерштедт

Херренгоссерштедт (нем. Herrengosserstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 596 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,59 км². Диңгеҙ кимәленән 234 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6648 һәм автомобиль коды — BLK.
# Токантинс (йылға)

Токанти́нс (порт. Tocantins) — Көньяҡ Американың көнсығышындағы йылға. Бразилия территорияһы (Гояс, Токантинс һәм Мараньян штаттары) буйлап аға.

# Токантинс (йылға)
## Гидрография

Оҙонлоғо — 2850 км.
Инештәре Серра-Дорада тауҙарының (Бразилия таулығының үҙәк өлөшө) көнсығыш битләүҙәрендә урынлашҡан Мараньян һәм Алмас йылғалары ҡушылыуы арҡаһында Токантинс барлыҡҡа килә. Амазония уйһыулығына ҡәҙәр таулы урындар буйлап, бихисап тупһалар (шул иҫәптән Гуариба тупһаларын) барлыҡҡа килтереп аға. Тигеҙлеккә сыҡҡандан һуң (тамағынан 350 км юғарыраҡ) суднолар йөрөшлө була башлай. Иң ҙур ҡушылдығы Арагуая ҡушылғандан һуң Токантинс ағымының тиҙлеге әкренәйә. Амазонка дельтаһының уң тармағы Рио Параға киң эстуарий барлыҡҡа килтереп ҡоя.
Йылға ямғыр һыуҙары менән тулыландырыла. Иң юғары кимәле осоронда (октябрҙән март-апрелгә тиклем) һыу 7—9 метрға тиклем күтәрелә. Тамағында уртаса һыу сығымы — 16 300 м³/с. Токантис-Арагуая йылғаларын йыш ҡына Амазонка бассейнына индерәләр, шулай ҙа формаль рәүештә улар айырым йылға системаһын барлыҡҡа килтерә. Бассейн майҙаны 770 мең км² (йәғни 800 мең км²) тәшкил итә.
2016 йылға ҡарата, йылғалағы ГЭС каскады биш дамбаны, шул иҫәптән Тукуруи һәм Серра-да-Мезаны, үҙ эсена ала. Гидроэлетростанциялар төҙөү йылғала суднолар йөрөшөндә үҫтерә.
Йылға буындағы ҡалалар: Уруасу, Порту-Насиунал, Педру-Афонсу, Палмас, Мирасема-ду-Токантинс, Каролина, Токантинополис, Императрис, Мараба, Тукуруи.
# Католиктар ғибәҙәтханаһы (Таганрог)

1810
Католик костел — Таганрог ҡалаһында католиктар сирәүе.
Костелдың адресы: Ростов өлкәһе, Таганрог ҡалаһы, Фрунзе ур., 58.

# Католиктар ғибәҙәтханаһы (Таганрог)
## Тарих

Таганрогта сауҙа үҫешкәнлек арҡаһында булдылар Европалағы сит илдәрҙән кешеләр ҡалаға килә башлағандар.1860 йылда төрлө флагтар аҫтында 20 - гә яҡын илдән ҡала диңгеҙ порты причалдарына туғыҙ йөҙ карап килеп туҡтаған.Шунлыҡтан ҡалала сит илдәрҙең консуллыҡтары асылған. Был ваҡытта уларҙың һаны ун алты булған: улар Австрия, Бельгия, Бөйөк Британия, Греция, Испания һәм Парма, Мекленбург-Шверин, Неаполитания, Нидерланды, Ольденбург Португалия, Россия, Сардина , Тоскана, Төркиә, Франция һәм Швеция консуллыҡтары. Ҡалала төрлө дингә ҡараған кешеләрҙең булыуы бында төрлө дини йорттар һалыуҙы талап иткән.
Таганрогта йәшәүсе католиктарҙың элек үҙ сиркәүҙәре булмаған. Ҡала башлығы барон Б. Б. Кампенгаузен үтенесе буйынса император Александр I католиктар өсөн ҡаҙна иҫәбенә Рим-Католик сиркәүен төҙөргә рөхсәт алынған. Император Александр I сиркәүҙе дөйөм төҙөлөш комитеты сығанаҡтарына төҙөргә ҡуша һәм был йорт төҙөү өсөн католик динендәге кешеләрҙән махсус рәүештә аҡса йыймаҫҡа бойора.
Сметаһы 17 мең һум тәшкил иткән бинаның проектын урындағы Рәсәй архитекторы эшләнгән . Сиркәүҙе төҙөү өсөн кирбес һәм эзбизды Кампенгаузен тарафынан төҙөлгән кирбес заводынан алғандар. 1807 йылдың май айында сиркәүҙең урыны изгеләндерелгән. Сиркәүҙе сауҙагәр И. Тамбала төҙөй башлаған, ә төҙөлөштө сотник Николаев тамамлаған. Костелдың эске биҙәүен католиктар үҙ иҫәптәренә башҡарған. Сиркәү ҡалала йәшәүсе өс йөҙҙән ашыу католикты хеҙмәтләндергән.
1810 йылдың июль айында төҙөлөш тамамланғас, сиркәүҙе ҡулланыу төҙөлөш комитетына тапшырылған. Костелдың беренсе руханийы (ксендзы)— Серафим Гольфельд , ул Литва провинцияһынан ебәрелгән. Сиркәүҙә ғибәҙәт ҡылыу 1812 йылда башланған. Сиркәүҙә орган ҡуйылған.
Май айында 1907 йылдың май айында сиркәү үҙенең 100 йыллыҡ юбилейын билдәләп үтте. Юбилейҙа Тирасполь епискобы, 14 рухани һәм өс францискан ордены сиркәү монахтары ҡатнашты .
Сиркәү 1923 йылда айырым эшҡыуарҙарға мамыҡ оҫтаханаһы өсөн бирелгән. Сиркәүҙең һуңғы руханийы (ксендзы) Юлий Наркевич булған. Совет власы осоронда сиркәү йорто китапханаға әүерелдерелгән. Бөгөн был М. Горький исемендәге Үҙәк ҡала балалар китапханаһы .
Үҙ ваҡытында бинаның фронтонында латин телендә иератик яҙма менән яҙылған барельеф ҡуйылған: "£ r tuis bonis tibi offerrmus" ("Һинеке һинекеләрҙән һиңә барыһы тураһында һәм барыһы өсөн дә килтерәсәк").
Сиркәүгә йөрөүселәр араһында Чехов Антоний Ефимович (яҙыусы А.П.Чеховтың ағаһы Александр Павлович Чехов менән Владимир Митрофанович Чеховтың өйөндә гувернантка булып эшләүсе Анна Ивановна Хрущева-Сокольникованың никахтан тыш улы) та булған. Ул 1913 йылда Христиана Эрасмус менән никахҡа ингән.
.1993 йылда Таганрогта католиктар приходы тергеҙелеп эшләй башлаған. Тарихи сиркәү йортонда китапхана булғанлыҡтан, католиктар йәмғиәте 1997 йылда яңы адреслы Александровка, 135 йортонда католиктарҙың сиркәүен асҡан
# Сыроталка

Сыроталка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тонгул йылғаһының һул ярына тамағынан 79 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Сыроталка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200020111
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202011
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сибай тарих-крайҙы өйрәнеү музейы

Сибай тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы — музей, мәҙәниәт һәм сәнғәт муниципаль бюджет учреждениеһы. Башҡортостан Республикаһы Сибай ҡалаһында урынлашҡан. Адресы: Таусылар проспекты, 45-се йорт.

# Сибай тарих-крайҙы өйрәнеү музейы
## Тарихы

1959 йылда Ф. В. Папков башланғысы менән ВЛКСМ ҡала комитеты кабинетында ҡаланың мәктәп тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы булараҡ барлыҡҡа килә.
1966 йылда ябыла, экспонаттары Сибай мәктәп-интернаты бинаһында һаҡлана.
1969 йылда Магнитогорск тау-металлургия институтының уҡыу-консультация пунктында ҡаланың тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы асыла.
Ике залда «Тыуған яҡ тәбиғәте», «Нумизматика», «Башҡорт халыҡ кейеме», «Крайҙа Совет власы өсөн көрәшеүселәр портреттары», «Сибай ятҡылығын 20-40-сы йылдарҙа үҙләштереү тарихынан» экспозициялары урын ала.
1976 йылда музей ябыла, экспонаттары Пионерҙар йортоноң тыуған яҡты өйрәнеү түңәрәгенә тапшырыла. Ҡала йәмәғәтселеге тарафынан түңәрәккә йәмәғәт музейы статусы бирелә.
1984 йылда музей эше яңынан тергеҙелә, Ленин урамындағы ике этажлы бинала «Кем Сибай ятҡылығын асҡан?», «Ғалимдар беҙҙең край тураһында», «Тыуған яҡтың боронғо тарихынан», «Совет власы өсөн», «Баймаҡ баҡыр заводы» (бер бүлеге Башҡорт баҡыр-көкөрт комбинаты бағышлана), «Сибай халҡының Бөйөк Ватан һуғышындағы батырлығы» экспозициялары төҙөлә.
1991 йылда музей Башҡортостан Республикаһының Милли музейының филиалдар рәтенә инә.
1993 йылдан хәҙерге бинаһында урынлаша. 1996 йылда Хеҙмәт даны музейы менән берләшеп, комбинат үҫеше тарихына бағышланған экспозициялар эшләй башлай. А. А. Шарипов, Р. Тураев шахтаның макет-киҫәлешен, баҡыр иретеү заводы моделен, Сибай карьеры макетын эшләйҙәр, улар СССР-ҙың халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә 1975-85 йылдарҙа күрһәтелә.
2006 йылдан музейға бөгөнгө статусы бирелә.
# Текелю

Текелю — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Аккем йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Текелю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004172
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100417
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Иҫке Жиәш

Иске Жиәш (Иҫке Зиәш; татар. Иске Җияш, рус. Старое Зияшево) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районы ауылы.

# Иҫке Жиәш
## География

Ауыл Шәбеҙ йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көнбайышҡа табан 18 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Иҫке Жиәш
## Тарих

Ауылға гәрә ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Тәүге тапҡыр 1732 йылда телгә алына. Ауыл Гәрәй улусының Әжәҡул түбәһенә ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Шәрип улусы, ә артабан Таҡталасыҡ улусы составына керә.
Ауыл кешеләре 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында әүҙем ҡатнаша.
1848 йылда ауылда мәсет (1816 йылдан билдәле), мәктәп, 1905 йылда — 4 тирмән (шул иҫәптән 1 ел тирмәне), икмәк магазины теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылдан Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составында була.

# Иҫке Жиәш
## Халҡы

1795 йылда ауылда 27 ихатала 223 аҫаба башҡорт һәм 2 ихатала 11 типтәр, 1816 йылда — 283 башҡорт һәм 19 типтәр, 1834 йылда — 425 башҡорт һәм 12 типтәр иҫәпләнгән. 1902 йылда 141 ихатала — 425 йән ир затлы аҫаба башҡорт, 1905 йылда 145 ихатала — 662 кеше, 1912 йылда 156 ихатала — 767 аҫаба башҡорт йәшәй.
| 1795 | 1834 | 1859 | 1865 | 1870 | 1884 | 1897 | 1906 | 1913 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 |
| 234 | 425 | 548 | 585 | 652 | 697 | 662 | 767 | 740 | 662 | 560 | 404 | 365 | 368 | 340 | 215 | 189 | 184 |

# Иҫке Жиәш
## Билдәле шәхестәре

* Хәйбулла Ильясов (1792—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.
# Төрөк эйәре

Төрөк эйәре (лат. sella turcica, рус. турецкое седло) — баш һөйәктәрендәге шына һөйәктә эйәрҙе хәтерләткән, батынҡы урын.
# Ун-Кет-Ех

Ун-Кет-Ех — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лыхма йылғаһының һул ярына тамағынан 114 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ун-Кет-Ех
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300022054
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302205
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Попадья-Вож

Оло Попадья-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Черпа-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Оло Попадья-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000070449
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007044
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мишень-Шор

Мишень-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Силова-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 126 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Мишень-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090912
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009091
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Стадион

Стадио́н (грек. στάδιον, «ярыш майҙаны») — спорт ҡоролмаһы. Ғәҙәттә әйләнәһе буйлап йүгереү юлдары үткәрелгән һәм ситтәренә баҫҡыс-баҫҡыс итеп тамашасы эскәмйәләре теҙелгән ҙур түңәрәк майҙандан тора. Йыш ҡына күнекмәләр өсөн өҫтәмә майҙансыҡтары һәм кейенеп-сисенеү урындары ла була. Стадиондар асыҡ һауала үткәрелә торған спорт төрҙәре (мәҫәлән, еңел атлетика, футбол) өсөн генә түгел, шулай уҡ концерттар һәм башҡа саралар үткәреү өсөн дә файҙаланыла.

# Стадион
## Тарихы

Беренсе стадиондар Боронғо Грецияла Олимпия уйындарын һәм башҡа спорт ярыштарын үткәреү өсөн барлыҡҡа килә. Иң боронғо билдәле стадион Олимпияла (Греция) була. Башта ул йүгереү буйынса ярыштар үткәреү өсөн файҙаланыла; майҙан үлсәмдәрен стандартлаштырыу шунан башлана — 180-200 метр (бер стадий, ҡоролма исеме лә ошо үлсәм исеменән алына).
Хәҙерге заман стадиондарынан тәүгеләрҙең береһе — 1877 йылда Англияла асылған Стэмфорд Бридж.

# Стадион
## Футбол стадиондары

Универсаль (еңел атлетика өсөн, йүгереү юлдары менән йыһазландырылған) һәм футбол стадиондары бар (һуңғылары айырыуса Англияла күп).
Футбол буйынса тәүге Донъя чемпионатын (1930, Уругвай) Уругвайҙың баш ҡалаһы Монтевидеолағы «Поситос» стадионы (донъяла эллипс рәүешендәге беренсе стадиондар иҫәбендә) ҡабул итә. Турнир тарихындағы тәүге гол да шул стадионда индерелә.

# Стадион
## Рекордлы стадиондар

Донъялағы иң ҙур стадиондар:
* Беренсе май стадионы (Пхеньян, КХДР) — 150 мең тамашасы һыйышлы
* Маракана (Рио-де-Жанейро, Бразилия) — 79-200 мең тамашасы һыйышлы.
Донъялағы иң ҡиммәтле стадиондар:
* Метлайф Стэдиум Нью-Йорк, АҠШ; 2010) — 1,6 млрд долл.
* Wembley Stadium (Лондон, Бөйөк Британия; 2006) — 1,5 млрд долл.
* Olympic Stadium (Монреаль, Канада; 1976) — 1,4 млрд долл.

# Стадион
## Фотогалерея

* Делфиҙағы стадион, унда Пифон уйындары үткәрелә
* Рим «Колизей»ының эске яғы, антик осорҙа унда гладиатор алыштары үтә
* Афиналағы Олимпия стадионы 1906 йылда
* Монреалдәге Олимпия стадионы, 2004 йыл
* «Лужники» — Рәсәйҙәге иң эре стадион
* Нью-Йорктағы «Нью-Йорк Янкиз» бейсбол командаһы стадионы
* Рио-де-Жанейролағы легендар «Маракана» һәм уның мини-комплексы «Мараканазиньо» менән башҡа объекттары
* Монтевидеолағы «Сентенарио» — Уругвайҙың мөһим спорт үҙәге
* Мехиколағы «Ацтека» — футбол буйынса донъя чемпионатының ике финалын ҡабул иткән берҙән-бер стадион, унда 1968 йылғы Йәйге Олимпия уйындары үткәрелә
* Мюнхендағы ультразаманса «Аллианц Арена» сығыш яһаған командаға бәйле төҫөн үҙгәртә ала
# Ишихеу

Ишихеу — Рәсәй йылғаһы. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы,Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нальчик йылғаһының уң ярына тамағынан 0,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Ишихеу
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Черек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000612108200005091
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200509
* Бассейн коды — 07.02.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ареал

Aреал (lat. area - майҙан, киңлек) - ниндәй ҙә булһа үҫемлек йәки хайуандарҙың төрө, ырыуы, ғаиләһе таралған һәм тулы йәшәү циклы үтә торған территория йәиһә акватория..

# Ареал
## Биләгән урыны

Areal майҙаны - бөтә Ер өҫтөнән алып уның ҙур булмаған өлөштәренә ҡәҙәр ныҡ үҙгәреп тороусан. Ҙур ареалдар биләгән организмдар - космополиттар, айырым өлөштәрҙә йәшәүселәр - эндемиктар тип атала.
Ареал сиктәрен тәбиғи объекттар (тауҙар, йылғалар), шулай уҡ климат, тупраҡ, oрганизм өсөн аҙыҡ булыуы һ.б. факторҙар билдәләй. Кеше хужалыҡ итеүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән ареалдар ҙа була.

# Ареал
## Шулай уҡ ҡара

* Фаунистическое районирование
* Местообитание
* Биогеоценоз
* Биоценоз
* Эндемик
* Биотоп
# Кут-Пыр-Тыл-Игль

Кут-Пыр-Тыл-Игль — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Куль-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 138 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кут-Пыр-Тыл-Игль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041467
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204146
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Обербёза

Обербёза (нем. Oberbosa) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 396 кеше йәшәй. Майҙаны — 11 км². Диңгеҙ кимәленән 240 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99718 һәм автомобиль коды — KYF.
# Оло Тынагота

Оло Тынагота — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хальмер-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Оло Тынагота
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026271
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302627
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бер заман Анатолияла

«Бер заман Анатолияла» (төр. Bir zamanlar Anadolu'da) — режиссёр Нури Бильге Джейлан кинофильмы, экранға 2011 йылда сыға.

# Бер заман Анатолияла
## Сюжет

Наджи комиссарҙың етәкселеге аҫтында, полиция төркөмө, өс машинала Анатолия яландарында йәшерелгән ниндәйҙер Яшар мәйетен эҙләй. Уларҙы Нусрет исемле прокурор һәм Джемал исемле табип оҙата, ул үлем фактын теркәргә тейеш. Был енәйәтте Кенан эшләгән тип уйлайҙар, ул ғәйебен таный, мәйет ятҡан урынды күрһәтергә тейеш, әммә дөрөҫөн иҫләй алмай һәм төркөм бер нисә тапҡыр дөрөҫ булмаған урынға барып сыға. Яйлап төркөм ҡаланан алыҫлаша, тиҙҙән төн етә, һәм был хәл төрлө темаларға һөйләшеүгә булышлыҡ итә.

# Бер заман Анатолияла
## Ролдәрҙә

* Мухаммет Узунер — Джемал исемле тәбип
* Йыламаз Эрдоған — комиссар Наджи
* Танер Бирсель — прокурор Нусрет
* Әхмәт Мюмтаз Тайлан — шофер Арап Али
* Фырат Таныш — шикләнеүсе Кенан
* Эрджан Кесать — Мукхтар рәйесе
* Демирджи Джанс — Мукхтарҙың ҡыҙы
* Эрол Эраслан — Яшар, үлтереү ҡорбаны
* Угур Арсланоглу — Тевфик
* Шафак Карай — Абидин
* Нихан Окутудж — Гөлназ, Яшар ҡыҙы

# Бер заман Анатолияла
## Наградалар һәм номинациялар

* 2011 — Канн кинофестиваленең жюриһынан Гран-при.
* 2011 — Award Netpac Карловых Варах кинофестивалендә бүләк ала.
* 2011 — Манилала үткән кинофестивалдә ҡатнаша.
* 2011 — Ослола үткән «Көньяҡ фильмдары» тигән фестивальда ҡатнаша.
* 2011 — Screen Asia Awards Pacific өс премияһы: Гран-при (Озбатура Атакан Зейнеп), иң яҡшы режиссура (Бильге Джейлан Нури), иң яҡшы оператор эше (Тирьяк Гекхан); шулай уҡ иң яҡшы фильм номинацияһына һәм иң яҡшы сценарий өсөн (Эбра Джейлан, Джейлан Нури Бильге, Эрджан Кесать).
* 2012 — Дублин кинофестиваленда иң яҡшы режиссура өсөн приз.
* 2012 — Европа киноакадемия премияһына ике номинация: иң яҡшы режиссёр эше (Бильге Джейлан Нури), иң яҡшы оператор эше (Гекхан).
* 2013 — «Үҙ аллы рух» премияһына, иң яҡшы сит ил фильмы, номинацияһы.
# Эртацминда

Эртацминда (Эстате Цминданың үҙгәртелгән формаһы — изге Эстата) — Грузияның изге Эвстате (Евстафия) православие сиркәүе
Ул Каспи муниципалитетының Эртацминда ауылында
Эшкәртелгән таштан төҙөлгән сиркәү ике таяуҙа тора. Алтарҙың ике яғынан ике ҡа итеп бүлмәләр төҙөлгән, биҙәктәр булыуына ҡарамаҫтан, сиркәү үҙенең фасады менән билдәлелек яулай. Сиркәүҙең бөтә дүрт яғына ла биҙәкләп төшөрөлгән Тәреләр ҡуйылған.

# Эртацминда
## Тарихы

Сиркәү XIII быуаттың беренсе яртыһында төҙөлә. Стилистик йәһәттән ул XII—XIII быуаттарҙағы сиркәүҙәргә, атап әйткәндә, Икорта, Питарети, Бетаниа, Кватахеви һәм башҡа сиркәүҙәргә оҡшаған
XVII быуаттан ғибәҙәтханаға Тархнишвили ғаиләһе идара итә. Саакадзефамилияһы вәкилдәренең мәңгелек йорто ул. Георгий Саакадзе — Паатаның улының башы тап ошонда ерләнгән.
# Нювь-Ю

Нювь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пучкома йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Нювь-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047658
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004765
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0