yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Дорожкина (Песчанка ҡушылдығы)

Дорожкина — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Песчанка йылғаһының уң ярына тамағынан 0,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Дорожкина (Песчанка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — яр һыҙатының 03.04.00 гидрографик берәмеге эсендәге, Рәсәй Федерацияһының һыу территориялары һәм эске диңгеҙ һыуҙарындағы Баренц диңгеҙендәге утрауҙар, Колгуев утрауын керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040010012103000092020
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009202
* Бассейн коды — 03.04.00.100
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Көньяҡ себер расаһы

Көньяҡ себер расаһы (туран расаһы, тураниҙар) — СССР һәм Рәсәй антропологияһы термины, монголоид һәм европеоид расалар ҡушылыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән расаға ҡарата ҡулланыла (метислыҡ]). Көньяҡ себер расаһын ҡайһы саҡ турани тип атайҙар. Рәсәй антропологияһында «туран расаһы» термины иҫкергән тип һанала.
Көньяҡ себер расаһы совет антропологы А. И. Ярхо тарафынан өйрәнелгән. Башлыса Көньяҡ Себерҙең көнбайышында һәм Урта Азияла киң таралған, бигерәк тә ҡаҙаҡтар һәм ҡырғыҙҙарға хас.

# Көньяҡ себер расаһы
## Билдәләре

Был расаға хас билдәләр: йөҙө оҙон, киң, һиҙелерлек яҫы, сәстәре тура йәки тулҡынланып тора, ғәҙәттә ҡара, күҙ төҫтәре төрлө, танау көмөрөрәк йәки тура, ғәҙәттә ярайһы ҙур, ирендәре уртаса ҡалынлыҡта. Уға оҡшаш урал расаһынан монголоид һыҙаттары көслөрәк булыуы менән айырыла: йөҙө һәм башы ҙур, эпикантус йышыраҡ осрай, тән тиреһе ҡуңырыраҡ, көмөрө танаулылар әҙерәк осрай. .

# Көньяҡ себер расаһы
## Килеп сығышы

Көньяҡ себер расаһы монголоидтар һәм европеоидтар ҡатнашыуы арҡаһында килеп сыҡҡан. Былай тип әйтергә боронғо дәлилдәр етерлек. Башлап евразия далаларында табылған европеоид һәм монголоид һыҙаттары ҡушылған баш һөйәктәре ярайһы аныҡлыҡ менән б.э.т. I мең йыл элекке тип билдәләнә, әммә көньяҡ себер расаһы төркиҙәр һәм монголдар тулҡын-тулҡын булып экспансия эшләүе арҡаһында ныҡлап барлыҡҡа килгән һәм үҫешкән. Монголиянан, ә һуңғараҡ Ҡаҙағстандан ҡәбиләләр көньяҡтан көнбайышҡа табан күсенә барғандар. Шул мәлдән көньяҡ себер расаһының хәҙерге заманғаса үҫешен күҙәтергә була.

# Көньяҡ себер расаһы
## Башҡорт антропологияһында

Дөйөм алғанда, башҡорттар европеоид һәм монголоид раса аралығындағы һыҙаттарға эйә. Антропологик тикшеренеүҙәр башҡорттарҙың дүрт төп антропологик тибын асыҡлаған: аҡ йөҙлө европеоид, субурал, понтий , көньяҡ себер расаһы. Көньяҡ себер расаһы башҡорттар араһында ярайһы һуң барлыҡҡа килгән һәм был IX—XII быуаттарҙағы төркиҙәр һәм XIII—XIV быуаттарҙағы ҡыпсаҡтар менән ҡушылыуға бәйле.
# Тебза (Кострома ҡушылдығы)

Тебза — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кострома йылғаһының һул ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 140 км.

# Тебза (Кострома ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012502
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001250
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Фролов Александр Павлович

Фролов Александр Павлович (27 сентябрь 1921 йыл — 10 октябрь 1994 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби осоусы, авиация полкының эскадрилья командиры урынбаҫары, майор (1945). Советтар Союзы Геройы (1965).

# Фролов Александр Павлович
## Биографияһы

Александр Павлович Фролов 1921 йылдың 27 сентябрендә Тамбов өлкәһе Мичурин районының Заворонежское ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ. 1943 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы. 9-сы синыфты һәм аэроклубты тамамлай.
1940 йылда Тамбов өлкәһе Мичурин район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 1941 йылда Чугуев хәрби авиация пилоттар мәктәбен тамамлай. 1942 йылдың сентябренән хәрәкәт итеүсе армияла.
659-сы истребителдәр авиацияһы полкының эскадрилья командиры урынбаҫары (288-се истребителдәр авиация дивизияһы, 17-се һауа армияһы, 3-сө Украин фронты) капитан Фролов Александр 1945 йылдың февраленә 475 хәрби осош яһай һәм һауа һуғышында шәхсән дошмандың 13 самолетын, төркөмдә 7 самолетын бәреп төшөрә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1965 йылдың 6 майындағы указы менән командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне һәм күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн капитан Фролов Александр Павловичҡа Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 10680) тапшырылып, «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.
1945 йылдан майор А. П. Фролов — запаста. 1952 йылда ул педагогия институтын тамамлай. Башҡортостанға күсеп килгәс, Әлшәй районының Казанка ауылында йәшәй, «Ҡыҙыл» игенселек совхозында партбюро секретары булып эшләй, 1965—1985 йылдарҙа Казанка урта мәктәбе директоры була.
1994 йылдың 10 октябрендә вафат була.

# Фролов Александр Павлович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (06.05.1965);
* Ленин ордены (06.05.1965);
* өс Ҡыҙыл Байраҡ ордены (21.03.1943; 06.03.1944; 30.05.1944);
* Александр Невский ордены (20.09.1944);
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (18.03.1943);
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985);
* миҙалдар.

# Фролов Александр Павлович
## Хәтер

* Казанка ауылының мәктәп бинаһына мемориаль таҡтаташ ҡуйылған. Әлшәй районының Раевка ауылында Герой исеме менән бер урам аталған.
# Ҡыпсаҡ (Ильяс ҡушылдығы)

Ҡыпсаҡ (рус. Кипчак - Рәсәй йылғаһы.

# Ҡыпсаҡ (Ильяс ҡушылдығы)
## Географияһы

Ҡыпсаҡ йылғаһы Силәбе өлкәһенең Ҡыҙыл районы биләмәләрендә аға. Йылға Ильяс йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Ҡыпсаҡ (Ильяс ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002257
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200225
* Бассейн коды — 12.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Ҡыпсаҡ (Ильяс ҡушылдығы)
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһе географы, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә Ҡомарҙы (Каморза) атамаһының килеп сығыуы былай аңлата:Кипчак, речки, левый приток Ильяски, бассейн Урала. От наименования казахского рода, обитавшего в бассейне реки. В прошлом входил в многочисленный тюркоязычный народ, отдельные группы которого вошли в состав казахских и башкирских племен.
Был осраҡта Н.И. Шувалов Ҡыпсаҡ ҡәбиләһе тарихы буйынса бер аҙ хилафлыҡ индергән. Әммә гидронимдың ырыу атамаһынан икәнен дөрөҫ күрһәткән.

# Ҡыпсаҡ (Ильяс ҡушылдығы)
## Шулай уҡ ҡара

* Башҡорт ҡәбиләләре
* Ҡыпсаҡтар
# Яңы Ҡаражерек

Яңы Ҡаражерек — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Ютазы районындағы ауыл. Иҫке Ҡаражерек ауыл биләмәһенә керә.

# Яңы Ҡаражерек
## География

Ауыл Башҡортостан Республикаһы менән сик буйында, Урыссу ҡала тибындағы ҡасабанан төньяҡ-көнсығышҡа табан 26 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Яңы Ҡаражерек
## Тарих

Яңы Ҡаражерек — ҡырғыҙ ырыуы башҡорттарының ауылы. 1910 йылдарҙа Иҫке Ҡаражерек ауылы башҡорттары тарафынан нигеҙләнә. Һамар губернаһы Бөгөлмә өйәҙе Чекан улусы составында була.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Бөгөлмә кантоны составына керә. 1930 йылдан — Тымытыҡ районы, 1931 йылдан — Аҙнаҡай районы, 1935 йылдан — Ютазы районы, 1963 йылдан — Бөгөлмә районы, 1965 йылдан — Баулы районы, 1991 йылдан — йәнә Ютазы районы составына керә.

# Яңы Ҡаражерек
## Халҡы

Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 |
| 430 | 365 | 345 | 368 | 336 | 402 | 311 | 284 | 259 |

# Яңы Ҡаражерек
## Инфраструктура

Игенселек, малсылыҡ үҫешкән. Ауылда клуб бар.
# Казачий стан (мәмерйә)

Казачий стан — Силәбе өлкәһенең Уйылға районындағы ике ҡатлы мәмерйә, карст күренештәре барлыҡҡа килтергән. Мәмерйә Сухарыш йылғаһы Уйылға йылғаһына ҡойған ерҙән 2,13 км көньяҡтараҡ, Красносельское ҡасабаһынан 6 км көнбайышта һәм Подгорный ҡасабаһынан 7 км алыҫлыҫта урынлашҡан. Силәбенән алыҫлығы – 80 км, Уйылғанан – 40 км, Ҡостанайҙан – 263 км.

# Казачий стан (мәмерйә)
## Тарихы

Мәмерйә шулай уҡ «Пугачев», «Лисья», «Кичигинский», «Оло һәм Кесе Ҡуййылға» исемдәре аҫтында билдәле. Уйылға районындағы мәмерйәләр тураһында беренсе тапҡыр XVIII быуатта телгә алына. 1762 йылда тикшеренеүсе П. И. Рычков үҙенең «Топография Оренбургской губернии» китабында Иҫәт провинцияһының ике мәмерйәһенең тасуирламаһын бирә. XVIII быуат уртаһы — XIX быуат аҙағында расколсы-иҫке тәртип православтары мәмерйәне йәшенеү һәм дини йолалар башҡарыу урыны итеп файҙаланғандар. Казачий стан ер өҫтө һәм ер аҫты карст формаларының берҙәм комплексы булып тора, был дала зонаһында һирәк осрай.

# Казачий стан (мәмерйә)
## Тасуирлама

Мәмерйә карст соҡорҙары системаһы аҫтында урынлашҡан. Мәмерйә палеозой эраһының иртә ташкүмер дәүеренең визей осорона ҡараған асыҡ-һоро эзбизташтарынан тора. Өс соҡорҙан мәмерйәгә уңайлы инеү урыны бар. Шулай уҡ мәмерйәне асыҡ киңлек менән 8,5 метр бейеклектәге текә убылған соҡор һәм ҙур булмаған тишек бәйләй. Был мәмерйәгә беренсе топографиялау 1972 йылда үткәрелә. Был топографиялау мәғлүмәттәре буйынса мәмерйәнең дөйөм оҙонлоғо 265 метр, дөйөм тәрәнлеге — 32 м, уртаса киңлеге — 3,4 м, уртаса бейеклеге — 2,2 м, иҙәненең майҙаны — 901 м²; ҡыуышлыҡтың күләме — 1982 м³. Мәмерйәлә 4 ҙур мәғәрә, бер нисә юл, шулай уҡ 6 метр тәрәнлектәге бер ҡоҙоҡ бар.

# Казачий стан (мәмерйә)
## Хайуандар һәм үҫемлектәр донъяһы

Был мәмерйәлә дала ҡара йыланын, серәкәйҙәрҙе, күбәләктәрҙе осратырға мөмкин. Мәҡәләлә мәмерйәлә ярғанаттар йәшәй тип телгә алына. Мәмерйәнең көн яҡтыһы төшкән стеналары лишай, мүк һәм ҡаҙаяҡтың һирәк төрҙәре менән ҡапланған. Йәшел коридор үҫемлектәрҙең был төрҙәренең үҙенсәлекле картиналар галереяһы.

# Казачий стан (мәмерйә)
## Ғәжәйеп факттар

- Мәмерйә үткәүелдәренең береһендә конус формаһында боҙ торба бар. Бөтә йыл дауамында торба үҙгәрә, ҡыш уртаһынан алып ул үҫә башлай. Конустың түбәһенән һәм аҫҡы нигеҙенән башлап боҙ стеналары яһала башлай. Бер ни тиклем ваҡыттан конструкция тоташа, шулай итеп, кеше боҙ торбаға инә ала. Һуңынан иреү процесы башлана һәм көҙ аҙағына торбаның яҫы нигеҙе һәм ҙур күләүек кенә тороп ҡала;
- ваҡыты менән мәмерйәнең үткәүелдәренең береһендә боҙлоҡ барлыҡҡа килә, ул көнсығыш мәғәрәне төп мәмерйәнән айыра. 2001 йылда боҙлоҡ тулыһынса юлды ҡаплай һәм 15 йылдан ашыу иремәй;
- мәғәрәлә йәшел тарлауыҡ артында йәшел серәкәйҙәр ҡышлайҙар;
- төньяҡ соҡорға яҡын мәғәрәлә ҡыуышлыҡтар (яҡты ҡыуышлыҡ) геокешингтың йәшерен урыны бар;
- мәғәрәлә йәшел тарлауыҡ артында ғәйәт ҙур бармаҡты һәм телде хәтерләткән ғәжәйеп таш сығынтылар бар;
- ҡышҡы-яҙғы осорҙа мәмерйәлә боҙ сталагмиттар һәм боҙло түбә һыҙаттары барлыҡҡа килә.

# Казачий стан (мәмерйә)
## Мәмерйәнең координаталары

* Киңлеге 54°34’25"Н (54.573542)
* Оҙонлоғо 61°6’18"Е (61.105092)
# Хребет-Вож

Хребет-Вож — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Грубе-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Хребет-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025694
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302569
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сарлык (Сёма ҡушылдығы)

Сарлык — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сёма йылғаһының уң ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Сарлык (Сёма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006893
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100689
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бурна

Бурна (Тәнәй) — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡариҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 138 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Бурна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Павловка һыуһаҡлағысынан Шаҡша биҫтәһендәге һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201212111100023827
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102382
- Бассейн коды — 10.01.02.012
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
- ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чуж-Мер-Ёль

Чуж-Мер-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кулом-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Чуж-Мер-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016156
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001615
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Укроп

Укроп (рус. Укроп, лат. Anethum) — сатырлылар ғаиләһенән бер йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 120 см-ға етә. Июль-август айҙарында ваҡ һары сәскә ата, август-сентябрҙә орлоғо өлгөрә.

# Укроп
## Таралыуы

Тәбиғәт шарттарында Урта диңгеҙ ярҙарындағы илдәрҙә һәм Урта Азияла үҫә. Башҡортостанда тәмләткес булараҡ сәсеп үҫтерелә.
* О. В. Томе, «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885 китабынан ботаник иллюстрация
* Сәскәһе
* Сәҫкәһе ҙур план менән
* Орлоғо
# Кооно

Кооно — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пыжа йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кооно
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100000083
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100008
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Түбәнге Ирәмәл

Түбәнге Ирәмәл — Рәсәйҙәге йылға. Силәбе өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Юғары Ирәмәл (быуа №840) йылғаһының ярына 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Түбәнге Ирәмәл
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мейәс йылғаһын индермәйенсә башынан Арғазы һыуһаҡлағысы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500812111200003435
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200343
* Бассейн коды — 14.01.05.008
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Булаев Алексей Николаевич

Булаев Алексей Николаевич (1 февраль 1919 йыл — 7 ноябрь 1989) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының разведка отделениеһы командиры, старшина. Дан орденының тулы кавалеры. Һуғыштан һуң — хисапсы, һуңынан производствоға өйрәтеү мастеры. Кәҫле ҡалаһының почетлы гражданы.

# Булаев Алексей Николаевич
## Биографияһы

Алексей Николаевич Булаев 1919 йылдың 1 февралендә Пермь губернаһы Екатеринбург өйәҙе Кәҫле улусының Кәҫле ҡасабаһында тыуған. Рәсәй дәүләтенең был биләмәһе аҡ гвардия контролендә була, 1934 йылдан — Силәбе өлкәһенә ҡарай, 1942 йылдан Кәҫле ҡалаһы.
Хәҙерге Ҡурған өлкәһенә ҡараған Петухов ҡалаһында автотрактор техникумын тамамлай һәм Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының Мөслим МТС-ында механик булып эшләй.
1940 йылда Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 1941 йылдың сентябренән Бөйөк Ватан һуғышында. Ленинград фронтында һуғыша. 1942 йылдың 22 апрелендә яралана.
1944 йылдан ВКП (б) ағзаһы, 1952 йылда партия «КПСС» тип үҙгәртелә.
1944 йылдың башына өлкән сержант Булаев 90-сы уҡсылар дивизияһы 286-сы уҡсылар полкының разведчигы була.
1944 йылдың 25 ғинуарында өлкән сержант Булаев Скворцы ауылы янында дошман оборонаһының алғы һыҙығында ут нөктәләре урынлашҡан урынды таба һәм командованиеға хәбәр итә, бер гитлерсыны әсирлеккә ала.
90-сы уҡсылар дивизияһының 1944 йылдың 6 февралендәге приказы менән өлкән сержант Алексей Николаевич Булаев 3-сө дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
1944 йылдың 19 февралендә Ряпин ҡасабаһынан 7 км төньяҡ-көнсығышҡа табан урынлашҡан Чуд күленең көнбайыш ярында өлкән сержант Булаев дошманды эҙәроекләү төркөмөнә командалыҡ итә, улар дошмандың ҡарауыл посына һөжүм итә, бер обер-ефрейтор юҡ ителә һәм 3 гитлерсы әсиргә алына.
1944 йылдың 18 мартында өлкән сержант Алексей Николаевич Булаев 42-се армияның приказы менән 2 дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
1944 йылдың 7 апрелендә Палкино ауылынан төньяҡ-көнсығышҡа табан һөжүм барышында өлкән сержант Булаев 2 яугир менән дошман дзот-ына табан йәшеренеп бара һәм дзотҡа гранаталр ташлай. Разведчиктар бына ошолай дошман оборонаһы үҙәген баҫып алырға булышлыҡ итә. Булаев яралана, әммә сафта ҡала.
СССР Юғары Советы Президиумының 945 йылдың 24 мартындағы Указы менән өлкән сержант Алексей Николаевич Булаев илбаҫарҙары менән алышта командованиеның заданиеларын өлгөлө үтәгәне өсөн 1-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә һәм Дан орденының тулы кавалеры була.
1945 йылдың ғинуарында старшина Булаев яраланыу сәбәпле демобилизациялана. Тыуған ҡалаһына ҡайта. Хеҙмәт 1-се балалар йортонда иҫәпсе булып эшләй, артабан Кәҫле ауыл хужалығы ПТУ-һында производствоға өйрәтеү мастеры булып эшләй. «Кәҫле ҡалаһының почетлы гражданы» исеменә лайыҡ була.
Алексей Николаевич Булаев 1989 йылдың 7 ноябрендә вафат була.

# Булаев Алексей Николаевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены, 6 апрель 1985 йыл
* I дәрәжә Дан ордены, № 253, 1945 йылдың 24 мартында
* II дәрәжә Дан ордены, № 466, 1944 йылдың 18 мартында
* III дәрәжә Дан ордены, № 13911, 1944 йылдың 6 февралендә
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы, 1943 йылдың 20 апрелендә
* «Ленинградты обороналаған өсөн» миҙалы
* Кәҫле ҡалаһының почетлы гражданы
# Копам-Нярыль-Кы

Копам-Нярыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Варка-Сыль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.

# Копам-Нярыль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069879
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306987
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лек-Хойла

Лек-Хойла — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Бур-Хойла йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Лек-Хойла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031050
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303105
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Осенка (йылға)

Осенка — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/855/16/15 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Осенка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мәскәү йылғаһынан Заозерье ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Коломна ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ока ҡушылдыҡтары бассейны, Мокша тамағына тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010101812110000024492
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002449
* Бассейн коды — 09.01.01.018
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0