yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пыжина

Пыжина — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 2226 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 213 км.

# Пыжина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200028423
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202842
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Таска

Таска — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мрас-Су йылғаһының уң ярына тамағынан 178 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Таска
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008570
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200857
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Чибий

Кесе Чибий — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чибий йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Кесе Чибий
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубань йылғаһы Краснодар һыуһаҡлағысынан Афипс йылғаһы менән ҡушылғансы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001412108100005506
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100550
* Бассейн коды — 06.02.00.014
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бащелаченок

Бащелаченок — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы/ Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/3550/408/18 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Бащелаченок
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009303
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100930
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Ҡалыу

Оло Ҡалыу (рус. Большой Калу) — Башҡортостан Республикаһының көнсығыш һәм көньяҡ-көнсығышында, Ишембай һәм Белорет райондарындағы Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының тау һырты.

# Оло Ҡалыу
## Географияһы

Тау һырты Оло Шешәнәк һәм Кесе Шешәнәк йылғаларының араһында, Ишембай районы Кәбәс ауылы киңлегенән алып Нөгөш йылғаһының уң яры буйлап Ишембай һәм Бөрйән райондары аша, Яланайры йылғаһы тамағы киңлегенә тиклем меридиан йүнәлешендә һуҙылған.
Һырт 3 өлөштән тора:
— Көньяҡ түбән өлөшө даими һәм ваҡытлыса һыу ағымдарының тар үҙәктәре менән киҫкеләнгән. Бында 791 м бейеклектәге өҫтәл рәүешендәге түбә урынлашҡан.
— Үҙәк өлөшө бейек текә битләүле, бейеклектәре 779 метр, 821 м һәм 816 м булған өс сусаҡ һымаҡ сығып торған түбәләре бар. Иң бейек нөктәһе – 823 м, үҙәк өлөшөндә, Ҡолғона ауылынан 9 км төньяҡ-көнсығышта. Ҡалған түбәләре: Баля (791 м), Аҡҡор (787 м).
— Төньяҡ өлөшө яҫы таулыҡ, бейеклеге 812 м булған түбәһе бар.
Һырттың дөйөм оҙонлоғо — 30 км, киңлеге — 4 км, бейеклеге 821 м.
Көнбайыш битләүҙәренән 15 йылға — Оло Шешәнәк йылғаһының ҡушылдыҡтары ағып сыға. Үҙәк өлөшөндә Стәрлетамаҡ – Белорет арба юлы менән киҫешә (пер. 694 м). Һил урын, халыҡ аҙ йәшәгән төбәк.
Ландшафтары һоро урман тупрағынындағы, кәҫле көлһыу тупраҡтағы ҡатнаш урмандарҙан (йүкә, имән, саған) тора, һырттың текә битләүҙәрендә ҡарағайҙар үҫә. Һырттың көньяҡ өлөшө «Алтын Солоҡ» заказнигында урынлашҡан.

# Оло Ҡалыу
## Составы

Һырт өҫкө рифейҙың елмәрҙәк свитаһы ҡомташтарынан, алевролиттарынан һәм һәүерташтарынан тора.

# Оло Ҡалыу
## Климаты

Климат бында континенталь. Ҡыш (ноябрь уртаһы — март) — оҙайлы, ҡаты. преобладают ясные солнечные дни. Яҙ (апрель — май) һалҡын, ҡыраулы. Ҡар ҡатламы апрель урталарында бөтә, ҡайһы бер йылдарҙа май башына тиклем һаҡлана. Йәй (июль — август) уртаса йылы. Июлдә уртаса температура 19º (максималь 34º). Көҙ (сентябрь — ноябрҙең беренсе яртыһы) һалҡын, көслө елле, ямғырлы.
# 1986 йылда йыһанға осороуҙар исемлеге

1986 йылдағы орбитаға осороуҙар исемлеге. Ҡыҙыл төҫ менән уңышһыҙ осороуҙар билдәләнгән. Осоусы йыһан аппараттары (ЙА) ҡалын итеп айырып билдәләнгән.
# Вой-Вож (Кемысь ҡушылдығы)

Вой-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кемысь йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Вой-Вож (Кемысь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000021395
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002139
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Саад сүрәһе

Саад сүрәһе (ғәр. سورة ص‎, Саад ) — Ҡөрьән Кәримдең 38 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 88 аяттан тора.
# Рио-Уртадо (коммуна)

Рио-Уртадо (исп. Río Hurtado) — Чилилағы коммуна. Коммунаның административ үҙәге — Уртадо ҡасабаһы. Ҡасаба менән коммуна Лимари провинцияһына ҡарай. Ҡасаба халҡы — 581 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 2181 км². Халыҡ һаны — 4754 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 2,17 кеше/км².

# Рио-Уртадо (коммуна)
## Географик урыны

Өлкәнең административ үҙәгенән 71 саҡрым (67 км) көньяҡ-көнсығышта урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Викунья коммунаһы
* төньяҡ-көнсығышта — Пайгуано коммунаһы
* көнсығышта — Сан-Хуан провинцияһы (Аргентина)
* көньяҡта — Монте-Патрия коммунаһы
* көньяҡ-көнбайышта — Овалье коммунаһы
* көнбайышта — Андакольо коммунаһы

# Рио-Уртадо (коммуна)
## Административ бүленеш

Коммуна 10 райондан тора:
| № | Район | Майҙаны км² | Халыҡ һаны (2002) | Ҡала халҡы | Ауыл халҡы | Халыҡ тығыҙлығы кеше/км² |
| 1 | Лас-Бреас | 811,3 | 344 | 0 | 344 | 0,42 |
| 2 | Качакос | 254,4 | 41 | 0 | 41 | 0,16 |
| 3 | Само-Альто | 128,6 | 735 | 0 | 735 | 5,72 |
| 4 | Пичаска | 61,7 | 1049 | 0 | 1049 | 17 |
| 5 | Фундина | 384,9 | 518 | 0 | 518 | 1,35 |
| 6 | Серон | 141,9 | 754 | 0 | 754 | 5,31 |
| 7 | Уртадо | 67,5 | 573 | 0 | 573 | 8,49 |
| 8 | Чаньяр | 87,5 | 204 | 0 | 204 | 2,33 |
| 9 | Табакерос | 108 | 405 | 0 | 405 | 3,75 |
| 10 | Эль-Ромераль | 71,4 | 148 | 0 | 148 | 2,07 |

# Рио-Уртадо (коммуна)
## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)

| № | Торама | Категория | Халыҡ һаны (2002) | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар |
| 1 | Серон | ауыл | 515 | 244 | 271 |
| 2 | Уртадо | ауыл | 392 | 218 | 174 |
| 3 | Пичаска | ауыл | 330 | 155 | 175 |
| 4 | Самоальто | ауыл | 320 | 149 | 171 |
# Карач Терез

Терез Карач (мадьярса Karacs Teréz; 1808 йылдың 18 апреле, Будапешт, Австро-Венгрия — 2 октябрь, 1892 йыл, Бекеш, Австро-Венгрия) — венгр яҙыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре һәм мәғариф өлкәһе эшмәкәре. Венгрияла феминистка хәрәкәте һәм реформалар өсөн хәрәкәт лидерҙарының береһе. Мишкольц ҡалаһында Илона Зринь Грамматика мәктәбенә нигеҙ һалыусы.

# Карач Терез
## Биографияһы

1808 йылда Будапешт ҡалаһында тыуа. Әсәһе Ева Такач ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтары өсөн көрәшеүсе, ә атаһы Ференц Карач инженер була. Уларҙың йорто йыш ҡына интеллигенцияның осрашыу урынына әйләнер була. Терез башланғыс белемде 1814 йылдан 1819 йылға тиклем Пешт ҡалаһында ала. Артабан үҙаллы уҡый, сөнки биш ҡустыһы һәм һеңлеләрен тәрбиәләү менән шөғөлләнергә тейеш була. 1824 йылда ул ун ай Венала йәшәй, ошондағы мөхит уның донъяға ҡарашын формалаштырыуға йоғонто яһай.
Ул ваҡытта венгр яҙыусы ҡатын-ҡыҙҙары үҙҙәренең һөнәри статусын танырға батырсылыҡ итмәй, ә Карач, 1922 йылда үҙенең поэма, йомаҡ, романдарын һәм башҡа әҫәрҙәрен баҫтырып сығарып, Венгрия әҙәбиәтендә билдәле шәхескә әйләнә. Ул шулай уҡ венгр әҙәби журналдарының әүҙем хәбәрсеһенә әүерелә. 1838 йылдан 1844 йылға тиклем үҙаллы рәүештә аристократик поместьены тота һәм уның хужабикәһе була. Ошо мәлдә ул, үҙенең әсәһенең юлын дауам итеп, ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтары өсөн көрәшсе булып китә. Әүҙем йәмәғәт эшмәкәре булараҡ, ул мәктәптәптәрҙә уҡыусы малайҙар һәм ҡыҙҙарҙың тиң хоҡуҡлы булыуҙары өсөн көрәшә һәм яңғыҙ ҡатын-ҡыҙҙар үҙҙәрен артабан тәьмин итеү өсөн һөнәр алыу хоҡуғына эйә булыуҙары өсөн сығыш яһай.
1846 йылда Карач Мишкольцта ҡыҙҙар өсөн үҙенең мәктәбен аса һәм 1859 йылға тиклем ошо мәктәп етәксеһе була. Мәктәптә дүрт уҡытыусы эшләй мәктәптә, һәм уҡыу өс йыл дауам итә. Был уҡыу йортонда венгр һәм немец телдәре, арифметика, тегеү һәм йорт эштәре фәндәре уҡытыла.
1848 йылғы революция алдынан революцион гәзиттәрҙе әүҙем тарата. 1853 йылда уның ҡыҫҡа романтик хикәйәләре йыйынтығы баҫылып сыға. 1865 йылдан 1877 йылға тиклем Будапешта уҡытыусы булып эшләй. Репутацияһы яҡшы булғанға күрә уны Луи-Филипп I ейәненә шәхси дәрестәр бирергә саҡыра, әммә Карач был тәҡдимдән баш тарта һәм Мишкольц ҡалаһында Илона Зринь Грамматика мәктәбенә етәкселек итеүҙе үҙ өҫтөнә ала.
1877 йылда, сығымдарҙы кәметеү маҡсатында. Кишкунхалаш ҡалаһына күсенә һәм туғандары менән йәшәй. 1880-се йылдарҙа ҡайһы бер журналдарҙа уның мемуарҙар баҫтырыла, улар бик тәнҡит менән ҡабул ителә.
# Лёсниц

Лёсниц (нем. Lo?nitz ) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 9397 кеше йәшәй. Майҙаны — 30,54 км². Диңгеҙ кимәленән 422 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8294 һәм автомобиль коды ASZ (элек: AU).
# Ҡолғана мәктәбе

Ҡолғана мәктәбе — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Ҡолғана ауыл советы биләмәһендәге уҡыу йорто. Бөрйән районы Ҡолғана ауылында урынлашҡан. Бөрйән районы Әбделмәмбәт ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбенең филиалы

# Ҡолғана мәктәбе
## Тарихы

Ҡолғана ауылында уҡытыу 1929 йылда мәсет бинаһында башлана. 1932 йылда ике бүлмәле йорт мәктәп бинаһы итеп яраҡлаштырыла. 1934 йылдан — башланғыс мәктәп булараҡ эшләй. 1968 йылда яңы мәктәп бинаһы төҙөлә. 1984 йылдан 5, 6-сы кластар ҙа асыла. 1992 йылда мәктәптең хәҙерге бинаһы төҙөлә.

# Ҡолғана мәктәбе
## Тарихы
### Артабанғы статустары

* 1987 йылдан — тулы булмаған урта (һигеҙ йыллыҡ) мәктәп
* 2008 йылдан — төп мәктәп
* 2009 йылдан — Әбделмәмбәт мәктәбе филиалы
Ҡолғана мәктәбенең тәүге уҡытыусылары: С. Әхмәтшин, Б. Сафин, Ҡунаҡасов, С. Ҡужин, Ғ. Муллағолов, Ш. Муллағолов, М. Тайыпов, С. Усмановтар.

# Ҡолғана мәктәбе
## Мәктәп тураһында матбуғатта

* «Аманат» журналы. 14 декабрь 2021, Тыуған телем — моңло көйөм
* «Йәншишмә» гәзите 1 декабрь, Яратҡан уҡытыусым
# Елбань (Бердь ҡушылдығы)

Елбань — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бердь йылғаһының һул ярына тамағынан 232 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Елбань (Бердь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004626
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200462
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ғиҙҙәт мөҙҙәте

Ғиҙҙәт мөҙҙәте (ғәр. عدة‎ «бер нексе»; рус. Идда) — иренән айырылғандан йәки ире вафат булғандан һуң башҡа иргә кейәүгә сығыу хоҡуғына эйә булмаған көтөү осоро.

# Ғиҙҙәт мөҙҙәте
## Маҡсаты

Ғиҙҙәт осоро ҡатын-ҡыҙҙың йөклөлөгөн билдәләү һәм артабан баланың атаһын билдәләү өсөн кәрәк. Ғиҙҙәттең ваҡыты 4 ай һәм 10 көн (ире вафат булған осраҡта) йәки өс күрем (айырылышҡан осраҡта), ә йөклөлөк осоронда бала тапҡанға тиклем тәшкил итә. Ғиҙҙәт осорондағы ҡатынды иғдәд тип йөрөтәләр. Ғиҙҙәт мөҙҙәтендә элекке ире уны кәрәкле бөтә нәмә менән тәьмин итергә бурыслы.

# Ғиҙҙәт мөҙҙәте
## Үтәү осоро

Мәҙһәбенә бәйле рәүештә 4-20 аҙна үткәс, ҡатынға тағы кейәүгә сығырға рөхсәт ителә.
Ваҡытлыса никах тарҡалғанда ла ғиҙҙәт мөҙҙәтен үтәү мотлаҡ.

# Ғиҙҙәт мөҙҙәте
## Ҡөрьәндә

Әл-Бәҡара сүрәһе, 228-се аят:
* Айырылған ҡатындар, өс күремгәсә япа-яңғыҙ көтөп торор, әгәр улар Аллаһҡа һәм ахирәт көнөнә иман килтергән булһалар, уларға аналыҡтарындағы Аллаһ бар ҡылған нәмәне йәшерергә рөхсәт ителмәй. Әгәр ирҙәре ярашыуҙы теләһә, был хәлдә уларҙы ҡайтарыуҙары хәйерле. Һәм ғөрөф-ғәҙәт буйынса ирҙәрҙең дәрәжәһе ҡатындарҙан өҫтөрәк булһа ла, ҡатындарҙың бурыстары булған кеүек, уларға шундай уҡ хаҡтары ла бар. Ысынлап та, Аллаһ бөйөк, хикмәтле!
* Әл-Бәҡара 2:228
# Хлыж

Хлыж — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пыщуг йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Хлыж
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041585
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004158
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Порожняя (Вильва ҡушылдығы)

Кесе Порожняя — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вильва йылғаһының уң ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Кесе Порожняя (Вильва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011733
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101173
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Баража

Баража — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы/ Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Туралы йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Баража
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200017982
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201798
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пилыс

Пилыс — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шиес йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 117 км.

# Пилыс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023665
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002366
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Селезень (Мунжа ҡушылдығы)

Селезень — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мунжа йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Селезень (Мунжа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200009530
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200953
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Налим

Кесе Налим (Налим) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Тура йылғаһының уң ярына тамағынан 909 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кесе Налим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, инештән Тагил йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501212111200004589
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200458
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Зеквай

Зеквай — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вала йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Зеквай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039665
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103966
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Крылова Зоя Петровна

Крылова Зоя Петровна (6 апрель 1944 йыл — 8 июнь 2017 йыл) — СССР һәм Рәсәй журналисы, йәмәғәт эшмәкәре, «Работница» журналының баш мөхәррире (1983—2008), СССР халыҡ депутаты (1989—1991), КПСС Үҙәк комитеты ағзаһы (1990—1991).

# Крылова Зоя Петровна
## Биографияһы

Крылова Зоя Петровна 1944 йылдың 6 апрелендә тыуа. Ҡыҙ фамилияһы Васильцова. Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетын (1966) һәм КПСС Үҙәк комитеты ҡарамағындағы Ижтимағи фәндәр академияһы аспирантураһын (1983) тамамлай. Философия фәндәре кандидаты (1985, диссертацияһының темаһы: «Фәлсәфәүи һәм социаль-педагогик проблема булараҡ ижтимағи тәрбиә».
1962—1966 йылдарҙа — «Московский комсомолец» гәзитенең хәбәрсеһе, әҙәби хеҙмәткәре.
1966—1981 йылдарҙа — әҙәби хеҙмәткәр, бүлек мөдире, бүлек буйынса мөхәррир, «Комсомольская правда» гәзитенең редколлегия ағзаһы, «Зоянан һорағыҙ» рубрикаһын алып бара.
1983—2008 йылдарҙа — «Работница» журналының баш мөхәррире.
Совет ҡатын-ҡыҙҙары комитеты берләштергән ҡатын-ҡыҙы советтарынан СССР халыҡ депутаты (1989—1991), КПСС Үҙәк комитеты ағзаһы (1990—1991). 2017 йылдың 8 июнендә онкологик ауырыуҙан (күкрәк яман шеше) вафат була. Мәскәү өлкәһендә Богородское зыяратында ерләнгән.

# Крылова Зоя Петровна
## Ғаиләһе

Тормош иптәше — Крылов Сергей Анатольевич (4 июнь, 1941 йыл), физика-математика фәндәре кандидаты, йырҙар авторы һәм башҡарыусы.

# Крылова Зоя Петровна
## Наградалары

Халыҡтар дуҫлығы ордены, миҙалдар, Журналистар союзы премиялары менән бүләкләнә.

# Крылова Зоя Петровна
## Китаптары

«Мудрые заповеди народной педагогики : заметки журналиста». Васильцова з. п. — 2-е изд., — М.: Педагогика, 1988. — С. 159
# Филоненко Виктор Иосифович

Филоненко Виктор Иосифович (19 ноябрь 1884 йыл — 30 сентябрь 1977 йыл) — тел ғалимы, этнограф, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1908—1915 йылдарҙа Өфөләге ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһы уҡытыусыһы, тыуған яҡты өйрәнеү йәмғиәтенең етәксеһе. Башҡорт, марый, удмурт, сыуаш халыҡтары тарихын, этнографияһын, телен һәм фольклорын өйрәнеү менән шөғөлләнә. Филология фәндәре кандидаты (1938), профессор (1938).

# Филоненко Виктор Иосифович
## Биографияһы

Виктор Иосифович Филоненко 1884 йылдың 19 ноябрендә Тула ҡалаһында тыуа. 1908 йылда Санкт-Петербург университетының тарих-филология факультетының көнсығыш телдәре һәм славян-рус бүлексәһен тамамлай. Шул уҡ йылда Өфө ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһында педагогика, рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй башлай. 1908 йылда Өфө ҡалаһында тыуған яҡты өйрәнеү йәмғиәтенең етәксеһе була, башҡорт, марый, удмурт, сыуаш халыҡтарының тарихын, этнографияһын, телен һәм фольклорын өйрәнеү менән шөғөлләнә. 1915 йылдан алып Симферополь ҡалаһының ирҙәр гимназияһында, Ҡырым дәүләт университетында, Ҡараҡалпаҡ, Пятигорск педагогия институттарында уҡыта. Башҡортостандың тарихы һәм мәҙәниәте тураһында йыйған шәхси китапханаһын Башҡорт АССР-ының Дәүләт китап палатаһына бүләк иткән.

# Филоненко Виктор Иосифович
## Китаптары

* У язычников-инородцев Уфимской губернии. Уфа, 1914;
* Башкиры. Уфа, 1915.
# Волья (Сылвица ҡушылдығы)

Волья (Оло Волья) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сылвица йылғаһының уң ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Волья (Сылвица ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусовая, Кын ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100712111100011030
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101103
* Бассейн коды — 10.01.01.007
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1