yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Павлова Нина Владимировна

Павлова Нина Владимировна (27 ноябрь 1910 йыл — ?) — тау инженер-геологы, Чапин сәсмә алтын ятҡылығын асыусы (Төньяҡ Урал).

# Павлова Нина Владимировна
## Биографияһы

1910 йылдың 27 ноябрендә Өфө ҡалаһында эшсе-слесарь ғаиләһендә тыуған. 1916 йылда уларҙың ғаиләһе Барнаул ҡалаһына күсә.
Урта мәктәпт тамамлағандан һуң 1928—1930 йылдарҙа икмәк заводында садчица булып эшләй, бер үк ваҡытта 1929 йылдан Барнаул округ халыҡ мәғарифы бүлеге ҡарамағындағы юғары техник уҡыу йорттарына әҙерлек курсында уҡый. 1930 йылда Свердловск тау институтына уҡырға инә, уны «Геологические поиски и съемка» һөнәре буйынса уңышлы тамамлай.

# Павлова Нина Владимировна
## Биографияһы
### Хеҙмәт эшмәкәрлеге

1935—1936 Урал геология тресының Алапаев хромиттарға геология-разведка партияһында прораб булып эшләй.
1936—1940 «Уралзолото» тресының геология-разведка бүлегендә геоморфологик партия начальнигы.
1940—1945 Урал геология идаралығында марганец геология-эҙләү партияһы начальнигы, геология-төшөрөү партияһы етәксеһе булып эшләй.
1945—1958 «Уралзолото» тресында һибелмә алтын эҙләү-разведка партияһының өлкән геологы,
1959—1965 Урал геология идаралығында Норматив-эҙләнеү партияһының өлкән геологы.
1965 йылдан алып алып хаҡлы ялда.
1950 йылдарҙа Төньяҡ Уралда Чапин һибелмә алтын ятҡылығын разведкалай. 1978 йылдың март айында уға Диплом һәм «Ятҡылыҡ асыусы» түш билдәһе тапшырыла.
«1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән (1946).

# Павлова Нина Владимировна
## Хәтер

Павлова Нина Владимировнаның исеме «Геологическая» метро станцияһы вестибюлендә «Уралды геологик өйрәнеүҙе ойоштороусылар һәм ятҡылыҡтарҙы асыусылар» мәрмәр таҡтаһына индерелгән (Екатеринбург ҡалаһы).

# Павлова Нина Владимировна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

«1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы (1946).
«Ятҡылыҡ асыусы» түш билдәһе (1978)
# Оксивож

Оксивож — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ирва йылғаһының уң ярына тамағынан 106 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Оксивож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000043636
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004363
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шолда (Тошня ҡушылдығы)

Шолда — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тошня йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Шолда (Тошня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — йылғаның башынан алып Төньяҡ Двина Вычерга йылғаһына ҡойғанға тиклем, Юг һәм Сухона йылғаларын индермәйенсә (инештән Кубен гидроузлына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100312103000006547
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000654
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡайынкүл (Силәбе өлкәһе)

Ҡайынкүл - рус. Каинкуль - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы күл.

# Ҡайынкүл (Силәбе өлкәһе)
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһенең бик күп гидронимдары башҡорт телендәге һүҙҙәрҙән килеп сыҡҡан, шуға күрә улар тәржемәһеҙ ҙә аңлашылып тора. Силәбе өлкәһе географы, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә, "Каин-Куль, озеро, в переводе с башкирского «березовая гора», «березовое озеро», где кайын — «береза», кул — «озеро»" тип яҙа. Йәғни, был гидроним "ҡайын+күл" һүҙҙәренән хасил булған.

# Ҡайынкүл (Силәбе өлкәһе)
## Географияһы

Ҡайынкүл Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районында урынлашҡан.
Географик координаттары: оҙонлоғо - 61°18′25.1″E (61.306971), киңлеге - 55°45′0.42″N (55.750117).
Екатеринбургҡа тиклем алыҫлығы – 136 км, Силәбегә – 65 км, Ҡоншаҡҡа - 20 км.
Ярындағы тораҡ пункттар: Ҡайынкүл.
Иң яҡын күлдәр: Ҡарағайкүл, Орокүл, Сағылъяҡ, Суртаныш, Быҡшыкүл.

# Ҡайынкүл (Силәбе өлкәһе)
## Тасуирламаһы

* Уртаса тәрәнлеге: 4-5 м
* Максималь тәрәнлеге: 9 м
* Диңгеҙ кимәленән бейеклеге: 202 м
* Майҙаны: 5,2 км²
Һыуы сөсө, төбө - ҡомло. Көньяҡ һәм көнсығыш ярҙары - ҡомло
Төньяҡ-көнсығыш яры иһә ташлы, уны хатта «карьер» тип йөрөтәләр. Күл тирәләй ерҙәре ҡара тупраҡлы. Ярҙарына үтеү ауыр ғына, бигерәк тә ямғырлы мәлдә

# Ҡайынкүл (Силәбе өлкәһе)
## Флораһы һәм фаунаһы

Төньяҡ һәм көнбайыш ярҙарын ҡамыш баҫҡан, көньяҡ-көнбайыш яғында һыу аҫтында ҡалған ағастар бар.
Күлдә алабуға, себер сабағы, алтын табан балыҡ, көмөш табан балыҡ, карп, пелядь, ҡорман, алабалыҡ, рипус, суртан, һаҙан тереклек итә.
2007 йылда үрсетергә ҡорман ебәрелгән. 2008 йылда ҡорман-рипус, алабалыҡ, шамбы, рипус, суртан, ҡорман һәм аҡ сабаҡ һалынған.

# Ҡайынкүл (Силәбе өлкәһе)
## Шулай уҡ ҡара

* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге
# Приваловка

Приваловка — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Липецк өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Усмань йылғаһының һул ярына тамағынан 98 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Приваловка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронежот йылғаһы Липецк ҡалаһынан Воронеж һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100612107000003234
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000323
* Бассейн коды — 05.01.01.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Карагем (Чульч ҡушылдығы)

Карагем — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чульча йылғаһының һул ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Карагем (Чульч ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100002125
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100212
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Башспирт

«Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәте — Башҡортостан Республикаһында урынлашҡан Рәсәй этил спирты һәм спиртлы продукция етештереүсе предприятие. 2008 йылда Илдә араҡы етештереү күләме буйынса дүртенсе урында.
Фирманың тулы атамаһы — Асыҡ акционерҙар йәмғиәте «Башспирт»; алдағы исеме — «Башспирт» дәүләт унитар предприятиеһы. Штаб-фатиры — Өфө ҡалаһында.

# Башспирт
## Тарихы

2000 йылда Башҡортостандың ете завод-етештереүсе «Башспирт» дәүләт унитар предприятиеһы берҙәм структураһына берләшә: Бәләбәй спирт-араҡы комбинаты, Ишембай шарап-араҡы заводы, Бөрө спирт-араҡы комбинаты, Ермолай спирт-араҡы комбинаты, Стәрлетамаҡ спирт-араҡы комбинаты, Өфө спирт-араҡы комбинаты, Өфө шарап-араҡы заводы.
2006 йылдың 22 майында «Башспирт» дәүләт унитар предприятиеһы «Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә үҙгәртелә, унда баш ойошма, күмәртә складтар һәм 4 филиал инә.
«Башспирт» ААЙ директорҙар советының 2006 йылдың 9 авгусындағы ҡарары менән филиалдар юҡҡа сығарыла: Ишембай ҡалаһындағы Ишембай шарап-араҡы заводы, Өфө ҡалаһындағы Өфө шарап-араҡы заводы «Ирәмәл». Ишембай шарап-араҡы заводы «Башспирт» ААЙ филиалы — «СТАЛК» Стәрлетамаҡ спирт-араҡы комбинатының шарап-араҡы производствоһына үҙгәртеп ҡорола.
2012 йылда Nemiroff компанияһы "Башспирт"тың Бәләбәй, Стәрлетамаҡ һәм Өфө спирт-араҡы комбинаттарында араҡы сығара башлай. Предприятие Башҡортостандың иң яҡшы етештереүселәре исемлегенә инә.

# Башспирт
## Милекселәре һәм етәкселеге

Берҙән-бер акционеры — Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы йөҙөндә (100 % өлөшө) Башҡортостан Республикаһы.

# Башспирт
## Милекселәре һәм етәкселеге
### Генераль директорҙары

* Фарвазов Урал Нур улы (2022 йылдың 18 майынан)
* Ноғоманов Рәүеф Сәмиғулла улы (01.2019—05.2022)
* Князев Николай Иванович.

# Башспирт
## Структураһы

«Башспирт» ААЙ дүрт филиалды үҙ эсенә ала:
* Бәләбәй спирт-араҡы комбинаты (1895 йылда нигеҙләнгән предприятие), Бәләбәй ҡалаһы.
* Бөрө спирт-араҡы комбинаты (1894 йылда нигеҙ һалынған предприятие), Бөрө ҡалаһы.
* Стәрлетамаҡ спирт-араҡы комбинаты (предприятие 1796 йылда нигеҙләнгән), Стерлитамак ҡалаһы
* Өфө спирт-араҡы комбинаты (1894 йылда нигеҙ һалынған предприятие), Өфө ҡалаһы.
# Тастус (Нюхча ҡушылдығы)

Тастус — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нюхча йылғаһының уң ярына тамағынан 78 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Тастус (Нюхча ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036029
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003602
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сиктәрҙә (хикәйә)

«Сиктәрҙә» — Александр Солженицын хикәйәһе. Тәүге тапҡыр"Новый мир" журналының 5-се һанында 1995 йылда баҫыла. Хикәйәлә Рәсәйҙәге Беренсе бөтә донъя һуғышы, Граждандар һуғышы, Бөйөк Ватан һуғышы ваҡиғалары һүрәтләнә. Композицияһы буйынса был әҫәр авторҙың «Эго» хикәйәһе менән бәйле һәм уның икенсе киҫәге: уларҙа Рәсәйҙәге Граждандар һуғышы ваҡиғалары һүрәтләнә һәм төп геройҙар: Павел Васильевич Эктовтың (Эго) һәм маршал Г. К. Жуковтың - яҙмыштары сағыштырылып күрһәтелә.

# Сиктәрҙә (хикәйә)
## Тарих

1990 йылда А. И. Солженицын үҙенең тарихи әҫәре «Красное колесо»ны яҙып бөтөрә, артабан уның хикәйә жанрына күсерлек ваҡыты килеп сыға.
Солженицын : "Мин әллә ҡасандан бирле ике киҫәкле хикәйә яҙырға хыялланып йөрөнөм. Был жанр үҙенән-үҙе донъяға килерен минән һорай. Минең күреүемсә, бындай хикәйәләрҙең бер нисә тибы бар. Шуларҙың иң ябайы: бер йәки ике-өс персонаж хикәйәнең ике киҫәгендә лә тасуирлана, тик ул киҫәктәр бер аҙ ваҡыт арауығы менән бүленеп тора. (Был байтаҡ әҫәрҙәргә хас үҙенсәлек күп кенә әҙәби әҫәрҙәр сюжетында осрай )».
ХХ быуаттың 90-сы йылдарында Солженицын шундай ике киҫәкле һигеҙ әҫәр ижад итә, шул иҫәптән «Сиктәрҙә» хикәйәһе. Ул «Два рассказа» (Эго, На краях) йыйынтығына ингән. Хикәйә "Новый мир" журналында 1995 йылда баҫыла. «Сиктәрҙә» хикәйәһендәге ваҡиғалар маршал Жуков йәшлегенең һәм ҡартлығының ике сиге кеүек итеп тасуирлана.

# Сиктәрҙә (хикәйә)
## Фон

Хикәйәлә Рәсәйҙә Беренсе бөтә донъя һуғышы, Граждандар, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәм һуғыштан һуңғы СССР-ҙағы ваҡиғалар тураһында һүҙ бара.
Граждандар һуғышы ваҡытындағы «Хәрби коммунизм» Тамбов ерҙәренә аҙыҡ разверсткаһы килтерә. Ул тәү нәүбәттә ашлыҡ әҙерләүгә йүнәлтелгән була. Илдә аҙыҡ отрядтары барлыҡҡа килә. Аҙыҡ отрядтары ҡәтғи хөкүмәт тарифтары буйынса халыҡтан иген йыя һәм кулак-саботажсыларҙың игенен тартып алыу менән булыша. Тамбов ерендә большевизмға ҡаршы хәрәкәт күтәрелә. Хәрәкәт башында кирсанов мещаны Александр Антонов тора. Большевиктар антоновсылар хәрәкәтен ҡот осҡос миһырбанһыҙлыҡ менән баҫтыра.
Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында маршал Жуков Сталиндың "тотороҡһоҙ бәүелеүен" аңлай һәм уға төплө, нигеҙле кәңәштәр бирергә йөрьәт итә.

# Сиктәрҙә (хикәйә)
## Йөкмәткеһе

«Сиктәрҙә» хикәйәһендә автор буласаҡ маршал Жуков портретының психологик деталдәрентулы һүрәтләй Хикәйәләге күп кенә кешеләрҙең конкрет прототиптары бар. Солженицын был хикәйәһендә тарих кешенән шәхес яһамай, ә кеше, үҙенең һәләтлеген ҡулланып, үҙенән кәрәкле шәхес барлыҡҡа килтерә тигән фекерҙе әйтә. Кеше үҙе тарихта үҙ урынын таба һәм шул урында йәшәй. Жуков өсөн шунда урын булып армия тора. Жуковтын нисек итеп үҙ урынын табыуы тураһында Солженицын был хикәйәлә бәйән итә. Хикәйәлә Жуковтың нисек итеп ауылда эшләгәне, "герман һуғышында" булыуы, Ҡыҙыл Армияла хеҙмәт итеүе, отставкала булған саҡта мемуарҙар яҙыуы тураһында һүҙ бара.

# Сиктәрҙә (хикәйә)
## Тәнҡит

«Эго» хикәйәһендәге кеүек үк был хикәйә ике киҫәктән тора. Хикәйә геройҙары Жуков һәм Эгоның яҙмыштары оҡшаш, улар икеһе лә бер фронтта һуғышҡан, тик икеһе-ике яҡта: Жуков — Ҡыҙыл Армияла, Эго — баш күтәреүсе крәҫтиәндәр яғында.

# Сиктәрҙә (хикәйә)
## Шулай уҡ ҡара

Александр Солженицын библиографияһы
# Грузияла туризм

Грузияла туризм — Грузия иҡтисадының мөһим тармағы.
Халыҡ-ара туризм тиҙ үҫешеүсе тармаҡ булып тора. 2016 йылда туристик сектор обеспечивал около 7,3 % ил ЭТП-һының яҡынса 7,3 %-н тәшкил итә, шул уҡ ваҡытта, 2015 йылда был күрһәткес тик 6,6 % тәшкил итә. 2016 йылда илгә 6,35 млн сит ил туристары килә, был алдағы йыл менән сағыштырғанда 7,6 %-ҡа күберәк. Грузияның Милли банкыһы мәғлүмәттәренә ярашлы, 2016 туристтар илдә яҡынса 1,68 миллиард доллар, йәки был шул уҡосорҙағы былтырғы күрһәткестән 11 %-ҡа күберәк.

# Грузияла туризм
## Илдәр буйынса туристтар

2015 һәм 2016 йылдарҙа Грузияға артабанғы илдәрҙең граждандары иң йыш килгән:
| Урын | Ил | 2015 | Урын | Ил | 2016 |
| 1 | Әрмәнстан | 1 468 888 | 1 | Әзербайжан | 1 523 075 |
| 2 | Әзербайжан | 1 393 257 | 2 | Әрмәнстан | 1 496 246 |
| 3 | Төркиә | 1 391 721 | 3 | Төркиә | 1 254 089 |
| 4 | Рәсәй Федерацияһы | 926 144 | 4 | Рәсәй Федерацияһы | 1 037 564 |
| 5 | Украина | 141 734 | 5 | Украина | 172 631 |
| 6 | Израиль | 59 487 | 6 | Иран | 147 915 |
| 7 | Польша | 41 425 | 7 | Израиль | 92 213 |
| 8 | Германия | 36 826 | 8 | Ҡаҙағстан | 48 809 |
| 9 | Ҡаҙағстан | 36 777 | 9 | Польша | 44 388 |
| 10 | АҠШ | 31 147 | 10 | Германия | 40 889 |
| Барлығы 2015 йыл өсөн | Барлығы 2015 йыл өсөн | 5 901 094 | Барлығы 2016 йыл өсөн | Барлығы 2016 йыл өсөн | 6 350 825 |
Виза сикләүҙәре бөтөргәнгә күрә, 2016 йылда Ирандан килеүселәрҙең һаны 485 %-ҡа арта. Шулай уҡ Израилдән килеүселәрҙең иҫәбе 55 %-ҡа күбәйә.

# Грузияла туризм
## Ҡунаҡханалар

Милли туристик хакимиәтенең докладына ярашлы, 2016 йылға ҡарай Грузияла яҡынса 1700 отель иҫәпләнгән. Тбилисила 14 837 карауат-урын иҫәпләнгән.
Артабанғы халыҡ-ара ҡунаҡханалар селтәре отелдәре Грузила эшләй: Courtyard by Marriott, Mercure, Millennium Hotel, Hilton Hotels & Resorts, Holiday Inn, Sheraton Hotels and Resorts һәм Radisson Hotels.
# Бруннхартсхаузен

Бруннхартсхаузен (нем. Brunnhartshausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 387 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,59 км². Диңгеҙ кимәленән 450 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36452 һәм автомобиль коды — WAK.
# Имелбаев Дауыт Аздархан улы

Имелбаев Дауыт Аздархан улы (1908 йыл — 19 декабрь 1949 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.

# Имелбаев Дауыт Аздархан улы
## Биографияһы

Дауыт Аздархан улы Имелбаев 1908 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) Таулыҡай (хәҙер Үрге Таулыҡай) ауылында тыуған. Темәс башҡорт педагогия училищеһын тамамлай. Һуғыш башланғас, 1941 йылда БАССР-ҙың Байма районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында аҙыҡ склады мөдире булып хеҙмәт итә. 1944 йылдың 22 июнендә бер нисә тапҡыр (22 июль, 29 август, 24 ноябрь) батырлыҡ күрһәткән өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була. 1944 йылда демобилизациялана. Вафатына тиклем Баймаҡ районында етәксе вазифаларын биләй: райком инструкторы, «Комсомол» колхозы рәйесе, уҡытыусы.
1949 йылдың 19 декабрендә вафат була, Баймаҡ районы Таулыҡай ауылында ерләнә.

# Имелбаев Дауыт Аздархан улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944)

# Имелбаев Дауыт Аздархан улы
## Хәтер

Имелбаев Дауыт Аздархан улының исеме Баймаҡ районының электрон Хәтер китабына индерелгән
# Тайма (йылға)

Тайма — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1162/613 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Тайма (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300012992
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301299
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бадья-Вож

Бадья-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мокрая Сыня йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Бадья-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300029873
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302987
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сәлмәнова Лилиә Ҡотлоғужа ҡыҙы

Сәлмәнова Лилиә Ҡотлоғужа ҡыҙы (рус. Сальманова Лилия Кутлухужевна; 20 ноябрь 1947 йыл), музыка белгесе, фольклорсы. Рәсәй Фәндәр Академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре. Рәсәй композиторҙар союзы ағзаһы (2009), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007).

# Сәлмәнова Лилиә Ҡотлоғужа ҡыҙы
## Биографияһы

Лилиә Ҡотлоғужа ҡыҙы Сәлмәнова 1947 йылдың 20 ноябрендә Силәбе өлкәһе Арғаяш районы Иҫке Әсән ауылында тыуған. 1974 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтының тарих-теоретика-композиторлыҡ факультетын, 1979 йылда Гнесиндар исемендәге музыка-педагогия институтын тамамлай. 1979—1988 йылдарҙа Учалы музыка училищеһында уҡыта. 1989 йылдан Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының фольклористика бүлеге ғилми хеҙмәткәре. 2009 йылдан — Рәсәй композиторҙар союзы ағзаһы.

# Сәлмәнова Лилиә Ҡотлоғужа ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Башҡорт халыҡ музыкаһы һәм этнография өлкәһендәге тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнә. 1970 йылдан республика райондары буйлап, шулай уҡ Һамар, Һарытау һәм Силәбе өлкәләре башҡорттары йәшәгән урындарҙа фольклор һәм комплекслы экспедицияларҙа ҡатнаша.
Башҡорт халыҡ музыкаһы тураһында монография мәҡәләләре һәм Башҡорт энциклопедияһында 20 материал авторы, бынан тыш, ул ғилми хеҙмәттәр йыйынтығында, күп томлы «Башҡорт халыҡ ижады» йыйынтығында, шулай уҡ Рәсәй ҡалаларында һәм сит илдәрҙә сыҡҡан йыйынтыҡтарҙа 100-гә яҡын фәнни мәҡәлә авторы. «Башҡорт халыҡ оҙон көйҙәре» (2007) баҫмаһын төҙөүсе. С. Г. Рыбаковтың «Урал мосолмандарының көнкүреш тасуирламаһы менән музыкаһы һәм йырҙары» китабын яңынан баҫмаға әҙерләй.

# Сәлмәнова Лилиә Ҡотлоғужа ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007, мәҙәниәт өлкәһендәге ҡаҙаныштары, милли традицияларҙы өйрәнеүгә һәм һаҡлауға өлөш индергәне өсөн).
# Бишмунса

Бишмунса — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Әлмәт районы ауылы. Бишмунса ауыл биләмәһе составына керә һәм уның үҙәге булып тора.

# Бишмунса
## География

Ауыл Урсала йылғаһының һул ҡушылдығы — Кама буйында, Әлмәт ҡалаһынан көньяҡ-көнсығыштараҡ 22 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Бишмунса
## Тарих

Бишмунса — Юрмый улустары башҡорттарының һәм типтәрҙәрҙең ауылы. 1730 йылдарҙа нигеҙләнгән. 12-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Бөгөлмә өйәҙенә ҡарай. 1850 йылда Бөгөлмә өйәҙе Һамар губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Микул улусы составына керә.
Ауыл мәсете тураһында тәүге тапҡыр 1762 йылда телгә алына, 1866 йылда икенсе мәсет, ә 1908 йылда өсөнсө мәсет төҙөлә. Мәсеттәр эргәһендә мәктәптәр булған. ХХ быуат башында ауылда 3 һыу тирмәне, земство станцияһы теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Бөгөлмә кантоны составына керә. 1930 йылда Әлмәт районына составына инә.
1920 йылдарҙа Бишмунсанан сыҡҡан кешеләр Аҡшишмә һәм Камайылға ауылдарына нигеҙ һала.

# Бишмунса
## Халҡы

1795 йылда — ир енесле 232 йән типтәр, 41 йән башҡорт һәм 24 йән яһаҡлы татар; 1859 йылда ир енесле 219 йән типтәр йәшәгән. Керҙәш башҡорттар сығышы менән Байлар улусының Муртыштамаҡ ауылынан.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1859 | 1883 | 1889 | 1897 | 1910 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2000 |
| 324 | 1062 | 1336 | 1598 | 2038 | 2887 | 2377 | 2177 | 2801 | 1208 | 1099 | 1061 | 930 | 700 | 740 |

# Бишмунса
## Инраструктура

Ауылда урта мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.
# Сигиляш

Сигиляш — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Воткинск һыу һаҡлығысы (Сайгаткин ҡултығы) һул ярына 6,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Сигиляш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100015285
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101528
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Каринка (йылға)

Каринка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/53/30 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Каринка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Түбәнге Кама һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем, Вятка йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101512111100029249
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102924
* Бассейн коды — 10.01.01.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1