yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бад-тибира

Бад-тибира йәки Бад-тибиру (шум. bad₃-tibiraᵏⁱ — «Баҡырсылар нығытмаһы» йәки «Тимерселәр ҡәлғәһе», хәҙер Тель әл-Мадаин) — көньяҡ Месопотамиялағы иң боронғо шумер ҡалаларының береһе, Итурунгаль каналында урынлашҡан.

# Бад-тибира
## Тарихы

Ниппур батшалар исемлегенә ярашлы, Бад-тибира Шумерҙың туфанға тиклемге биш ҡалаһының икенсеһе була, унда өс легендар батша — Энменлуанна, Энменгаланна һәм Думузи көтөүсе — идара итә.
Инаннаның тамуҡҡа төшөүе тураһындағы иртә осор шумер тексында Э-муш-каламма тигән ҡала ғибәҙәтханаһы телгә алына. Был тарихта Инанна йәһәннәмдәге иблистәрҙән уның фәҡирлектә йәшәгән кинйә улы һәм Бад-тибираны ҡурсалаусы Лулалды һайламауҙарын ялбара. Һөҙөмтәлә, улар Кулабта муллыҡта йәшәгән Думузиҙы һайлай. Туфандан һуң Урукта идара иткән «балыҡсы» ҡушаматлы Думузиҙан айырыр өсөн, был Думузиға «көтөүсе» тигән ҡушамат тағалар.
Аккадбатшалығы урынлашҡас, Бад-тибира Дур-гургурри тип йөрөтөлә башлай. "Тимер эшендәгеләр" (гугурре) гильдияһының төп торамаһы булған Дур-гургурриҙан һалымдар йыйыу Хаммурапиҙың хатлашыуҙарында ла һүрәтләнә. Эллин осоронда Паутибибл йәки Пантибибл (бор. грек. Παντιβίβλος) тип йөрөтөлә, был Берос, Аполлодор Афинский һәм Абиден хеҙмәттәрендә теркәлгән. Ҡаланың Патибира тигән икенсе атамаһы «Тимерселәр каналы» тигән мәғәнәне бирә. Шуға Бад-тибираның боронғо тимерселәрҙең картвель ҡәбиләһенә ингән тибарендарға ҡағылышы булыуы ихтимал. Был ҡәбилә шул заманда уҡ Урта диңгеҙ буйына сыҡҡан һәм Табал тигән сүр-хет батшалығын нигеҙләгән.

# Бад-тибира
## Археология

Әл-Мадаин түбәһендә Урҙың өсөнсө династияһынан Амар-Синдың яҙмалары булған кирбес яртылары һәм янған кирбес киҫәктәре табылған, был ҡаланың янғындан һәләк булыуы тураһында һөйләй. Ҡала ҡулдан ҡулға күсә, уға Ларса батшаһы Син-иддинам да, Исин батшаһы Липит-Иштар ҙа хужа була.
# Оло Килик

Оло Килик — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртыш йылғаһының уң ярына тамағынан 912 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Оло Килик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012267
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301226
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Анюж

Анюж — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Княжая йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Анюж
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015501
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001550
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сауҙагәр Чувильдин йорто

Сауҙагәр Чувильдин йорто (ҡыйыш йорт) Екатеринбургта сауҙагәр Василий Иванович Чувильдиндың табыш йорто. 2015 йылдан алып төбәк(өлкә) әһәмиәтендәге тарих һәм архитектура һәйкәле.Екатеринбургтың "Красная линия" турист маршрутына инә.

# Сауҙагәр Чувильдин йорто
## Төрлө формалағы конденсаторҙар

* ↑ МУГИСО поставило дом Чувильдина в Екатеринбурге под охрану
* ↑ «Косой дом» стал объектом культурного наследия 2017 йыл 6 декабрь архивланған.
# Абдуллин Ильяс А.

Абдуллин Ильяс А. (рус. Абдуллин Ильяс А.) (? — 22 февраль 1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Рядовой, ҡыҙылармеец, телефонист (элемтәсе).

# Абдуллин Ильяс А.
## Биографияһы

Абдуллин Ильяс Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районы Яңауыл ауылында тыуған.
Яңауыл район хәрби комиссариаты уны Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына саҡыра.
Ҡыҙылармеец Ильяс Абдуллин 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында телефонист вазифаһын үтәгән, разведка эшенә лә йәлеп ителгән.
1943 йылдың 22 февралендә Украина ССР-ы Ворошиловград өлкәһендәге (хәҙер — Луганск Халыҡ Республикаһы) Юлино-2 станцияһы янында хәбәрһеҙ юғалған.

# Абдуллин Ильяс А.
## Хәтер

Ильяс Абдуллиндың исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Яңауыл районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
# Кесе Когода

Кесе Когода — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосновская ҡылымығының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кесе Когода
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200028546
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202854
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡананак

Ҡананак — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тым йылғаһының һул ярына тамағынан 391 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Ҡананак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200034145
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203414
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нишапур

Нишапур (фарс. نیشابور — Нейшабур; (фарс. نیشابور (мәғл.)) — Ирандағы ҡала, төньяҡ-көнсығыш Хөрәсән-Рәзәүи провинцияһының ҙурлығы буйынса икенсе ҡалаһы. Халҡы 276 089 кеше (2011). Илдең төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Тәһрандан 670 км көнсығышҡа табан А-83 автомобиль юлы янында урынлашҡан. Ғүмәр Хәйәмдең тыуған ҡалаһы.

# Нишапур
## Тарихы

Торамаға, ихтимал, шаһиншаһ Шапур I нигеҙ һалғандыр, һәм ул киләһе быуатта Шапур II тарафынан үҙгәртеп ҡоролған. Әлеге исеме фарсы телендәге нев-шапур — "яңы Шапур [ҡалаһы] " тигәндән килеп сыҡҡан тип фараз ителә. V быуат уртаһынан Нишапурҙа Парсияның несториан епискобы йәшәгән. Ул зороастрийсылар өсөн дә мөһим булған, сөнки яҡындағы тауҙарҙа бөйөк изге уттарҙың береһе — Адур-Бурзен-Михр урынлашҡан булған.

# Нишапур
## Мәғариф

Азад Ислам университетының Нишапур университеты һәм филиалы эшләй.
* Нишапур университеты корпустарының береһе
* Нишапур медицина колледжы
* Имам Хомейни китапханаһы
* Ғүмәр Хәйәм планетарийы

# Нишапур
## Музейҙар һәм кәшәнәләр

* Нишапур ҡала музейы
* Ғүмәр Хәйәм музейы
* Нишапурҙың ғәббәсиҙәр каруан-һарайы
* Ҡала музейы
* Ғүмәр Хәйәм Музейы
* Каруанһарай
* Ғаттар кәшәнәһе
* Камал әл-Мүлк кәшәнәһе

# Нишапур
## Билдәле кешеләре

* Әбү Сәйет Фазыл-Аллаһ (967—1049), суфый шағир.
* Ғүмәр Хәйәм (1048—1131) — атаҡлы шағир, математик, астроном, философ.
* Фәрит әд-Дин Ғаттар (ваф. 1221), суфый шағир.
* Мөслим ибн әл-Хәжәж (822—875) Имам-Хәҙис Белгесе.
* Әл-Хәким ән — Нәйсабури хәҙис белгесе, тарихсы.
* Әбү Бәкер Әл-Бәйһаҡи хәҙис белгесе.
# Саума

Саума — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Северная Тошемка йылғаһының уң ярына тамағынан 7,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Саума
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200008857
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200885
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Леэстен (Йена)

Леэстен (Йена) (нем. Lehesten (bei Jena)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 725 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,1 км². Диңгеҙ кимәленән 260 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7778 һәм автомобиль коды — SHK.
# Парманка

Парманка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Парманка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001686
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100168
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Садиҡ (исем)

Садиҡ — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Садиҡ исеме бар.

# Садиҡ (исем)
## Этимология

Садиҡ исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Мәғәнәһе тура һүҙле, дөрөҫлөктө яратыусы, саф күңелле, эскерһеҙ, тоғролоҡло, ихлас күңелле, дуҫ тигәнде аңлата.

# Садиҡ (исем)
## Билдәле кешеләр

Сайранов Садиҡ Уйылдан улы (15 май 1917 йыл — 21 октябрь 1976 йыл) — Халхин‑Гол йылғаһы буйында 1939 йылғы совет‑япон ҡораллы бәрелешендә һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, уҡсылар полкының взвод командиры, гвардия лейтенанты. Советтар Союзы Геройы (1945).
Садиҡ Сәғитов (1777 йыл—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.
Байтүрин Садиҡ Айтуған улы (1912 йыл — ?) — журналист, партия эшмәкәре.
Жәфәр әс-Садиҡ (вафаты — 765) — шиғый-имами, Жәфәри мәҙһәбенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
Мәҡсүд Сөндөклө, Мәҡсүтов Садиҡ Мөбин улы (2 (15) сентябрь 1904 йыл — 23 октябрь 1981 йыл) — шағир. 1937 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1975).

# Садиҡ (исем)
## Фамилияла

Садиҡов Төхвәт Әбдрәхим улы (рус. рСадыков Тухват Абдрахимович; ?- 18 февраль 1943 йыл) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, гвардия рядовойы.
Садиҡов Сисәнбай Садиҡ улы (рус. Садыков Сисянбай Садыкович; 1916 йыл — 25 февраль 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, өлкән сержант.
Садиҡов Әхмәр Садиҡ улы (рус. Садыков Акмар Садыкович; 1902 йыл — яҡынса 13 июль 1943 йыл) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовойы.
Садиҡов Төхвәт Әбдрәхим улы (рус. Садыков Тухват Абдрахимович; ?- 18 февраль 1943 йыл) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, гвардия рядовойы.
# Тигермән ауыл Советы (Ҡариҙел районы)

Тигермән ауыл Советы — Ҡариҙел районы составында 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 452386. ОКАТО коды — 80234876000. Иҫке Аҡбүләк ауыл Советы менән берләштерелә.
Составына инә. Байҡыбаш районында 1956 йылдың 4 июлендә бөтөрөлгән тиклем уның.

# Тигермән ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
## Ауыл Советы составы

Тигермән ауылы — административ үҙәге

# Тигермән ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
## Тарихы

СССР тарҡалыу менән Тигермән ауыл Советынын яңы ауыл Советы — Байҡы-Юныс ауыл Советы бүленеп сыға. Башҡорт ССР-ы Юғары Советы Президиумының 1991 йылдың 1 июлендәге 6-2/273 һанлы «Ҡариҙел районында Байҡы-Юныс ауыл Советын ойоштороу тураһында» указы хәбәр итә:
   1. Ҡариҙел районының Байҡы-Юныс ауылында административ үҙәген урынлаштырып, Байҡы-Юныс ауыл Советын ойошторорға. 2. Тигермән ауыл Советынан Асҡыш һәм Байҡы-Юныс ауылдарын сығарып, Байҡы-Юныс ауыл Советы составына индерергә. 3. Тигермән ауыл Советының административ үҙәген Байҡы-Юныс ауылынан Тигермән ауылына күсерергә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   Тигермән ауыл Советының Тигермән ауылын Иҫке Аҡбүләк ауыл Советы составына индерергә. Иҫке Аҡбүләк ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.

# Тигермән ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
## Географик урыны

2008 йылға Асҡын районы, Иҫке Аҡбүләк ауыл Советы, Байҡы-Юныс ауыл Советы муниципаль берәмектәр менән сиктәш («Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы»).
# Кесе Мариэтта

Кесе Мариэтта — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мариэтта йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Кесе Мариэтта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300048450
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304845
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Абзац

Абзац (немецса — absatz) — текстың бер ҡыҙыл юлдан икенсе ҡыҙыл юлға тиклем булған өлөшө. Абзац тамамланған бер бөтөн фекерҙе белдергән бер йә бер нисә һөйләмдән тора. Әҙәби телдә был төшөнсәгә ҡарата «абзац» тигән һүҙ менән бер рәттән «ҡыҙыл юл» тигән атама ла ҡулланыла. Абзац йәки ҡыҙыл юл һәр ваҡыт бер ни тиклем эстән башлана. Мәҫәлән, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның «Кәмһетелгәндәр» романы түбәндәге тәүге ике абзац менән башлана.
# Фәйзуллин Миҙхәт Муса улы

Фәйзуллин Миҙхәт Муса улы (13 ғинуар 1925 йыл — 28 май 1998 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы. 1959—1985 йылдарҙа «Ишимбайгоргаз» тресының газ-электр иретеп йәбештереүсеһе. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Фәйзуллин Миҙхәт Муса улы
## Биографияһы

Миҙхәт Муса улы Фәйзуллин 1925 йылдың 13 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Ишембай районы Аллағыуат (хәҙер юҡ инде) ауылында тыуа.
Ишембай ҡалаһында 21-се һөнәрселек училищеһын тамамлағандан һуң, хеҙмәт эшмәкәрлеген 1943 йылда «Ишембайнефть» газ компрессорлау хужалығының газ ҡорамалдарын ремонтлау буйынса слесарь булып башлай. 1947 йылда газосварщик квалификацияһын ала. 1959—1985 йылдарҙа яңы ойошторолған «Ишембаймежрайгаз» («Ишембайгоргаз», «Ишембайгаз») тресында газосварщик булып эшләй. 1-се Гвардия Ҡыҙыл Байраҡлы танк армияһы ветераны, Еңеү парады ҡатнашыусыһы үҙенең интервьюһында Александр Николаевич Долинин:
* Мин Ишембайгоргаз тресында «беренсе ҡаҙыҡтан» эшләй башланым, һәм беҙҙең хеҙмәт һөҙөмтәһендә ысын газ революцияһы булды. Предприятие начальнигы булғанда ҡаланы һәм районды газификациялау менән шөғөлләндем.
* Ул ваҡытта беҙгә юғары профессиональ хеҙмәткәрҙәр коллективы туплау мөмкин булды һәм ныҡышмал хеҙмәт Миҙхәт Муса улы Фәйзуллин кеүек бөйөк кешеләр тәрбиәләне. Ябай газоэлетросварщик Социалистик Хеҙмәт Геройы булһын әле. Беҙ быны дөйөм еңеү тип иҫәпләнек!!
Туғыҙынсы биш йыллыҡ планды үтәүҙәге уңыштары өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 7 майындағы Указы менән М. М. Фәйзуллинға «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Ул шулай уҡ Ленин 1971), Халыҡтар Дуҫлығы (1981), «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары кавалеры, миҙалдар менән наградланған.
1998 йылдың 28 майында Ишембай ҡалаһында вафат була.

# Фәйзуллин Миҙхәт Муса улы
## Хәтер

М. М. Фәйзуллиндың иҫтәлеген мәңгеләштереү маҡсатында «Ишембайгаз» тресының элекке хакимиәт бинаһына иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылған.
# Бурчак

Бурчак — Рәсәйҙәге йылға. Төньяҡ Осетия — Алания биләмәләрендә аға. Йылға Гизал-Дон йылғаһының уң ярына тамағынан 8,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Бурчак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ардон йылғаһы . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000112108200003474
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200347
* Бассейн коды — 07.02.00.001
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хисмәтуллин Әхмәт Әхәт улы

Хисмәтуллин Әхмәт Әхәт улы (19 ғинуар 1952 йыл), дәүләт хеҙмәте ветераны. 1986—1994 йылдарҙа Башҡортостандың Үҙәк дәүләт тарихи архивы директоры; 1998—2013 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Архив эштәре идаралығы начальнигы, 2014—2021 йылдарҙа идаралыҡ ҡарамағындағы Йәмәғәт советы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2010), Рәсәй Федерацияһының почётлы архивсыһы (2007).

# Хисмәтуллин Әхмәт Әхәт улы
## Биографияһы

Әхмәт Әхәт улы Хисмәтуллин 1952 йылдың 19 ғинуарында Башҡорт АССР-ының (хәҙер Башҡортостан Республикаһының) Йылайыр районы Юлдыбай ауылында тыуған.
# Мәһәҙиев Дәүләткирәй Дәүләтбай улы

Мәһәҙиев Дәүләткирәй Дәүләтбай улы (1 июнь 1925, БАССР-ҙың Йылайыр кантоны Абҙан ауылы (Башҡортостан Республикаһының Ейәнсура районы) — 24 февраль 2004, Өфө), тәржемәсе, журналист. Журналистар союзы ағзаһы (1965). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1994).
Мәһәҙиев Басир Дәүләтбай улының ағаһы.
1961—1965 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетында уҡый. 1946 йылдан алып «Сталинсе» гәзите редакцияһында ВЛКСМ-дың Абҙан район комитетында эшләй. 1956 йылдан — Ейәнсура районы мәктәптәрендә уҡытыусы, 1967 йылдан — «Коммунист» («Мечетлинская жизнь») гәзите мөхәррире, 1969—1985 йылдарҙа «Башҡортостан» гәзитенең үҙ хәбәрсеһе, бүлек мөдире, 1993—1994 йылдарҙа — «Заман — Башҡортостан» гәзите баш мөхәррире.

# Мәһәҙиев Дәүләткирәй Дәүләтбай улы
## Тәржемәләре һәм әҫәрҙәре

М. Л. Мортазиндың «Башҡортостан һәм башҡорт ғәскәрҙәре граждандар һуғышында» («Башкирия и башкирские войска в Гражданскую войну», тәрж. 1994) китабын, Р. Г. Игнатьевтың «Башҡорт Салауат Юлаев, Пугачев бригадиры, йырсы һәм импровизатор» («Башкир Салават Юлаев, пугачевский бригадир, певец и импровизатор», тәрж.2004) очеркын, В.Чишковтың «Гость в своем доме» («Yҙ өйөңдә ҡунаҡ ҡына»), А.Попояндың «Оставайтесь солнцем» («Бала кунеле далала») пьесаларын урыҫ теленән, Ибраһим Ҡыпсаҡтың «Башкиры — защитники Ленинграда» китабын төрөк теленән башҡортсаға тәржемә итә. Ҡөрьәнде башҡорт телендә баҫмаға әҙерләүҙә ҡатнаша (1993, «Ҡөрьән Кәрим»). «Көрьәнде нисек уҡырға» китабы авторҙарының береһе (Ишембай, 1992). «Йылғабыҙ ҙа беҙҙең Әселе…» китабы авторы.

# Мәһәҙиев Дәүләткирәй Дәүләтбай улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1994) — «Ҡөрьән-Кәрим»де башҡорт теленә тәржемә итеп баҫтырып сығарған өсөн.
* Учалы районының Муса Мортазин исемендәге премияһы лауреаты.
Тыуған ауылында урамға Мәһәҙиев исеме бирелгән, ул йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.
# Кушмана

Кушмана — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Кельтма йылғаһының уң ярына тамағынан 116 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Кушмана
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001527
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Диппах (Тюрингия)

Диппах (Тюрингия) (нем. Dippach (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1087 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,07 км². Диңгеҙ кимәленән 220 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99837 һәм автомобиль коды — WAK.
# Пангалова-Паюта-Яха

Пангалова-Паюта-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нярово-Паюта-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Пангалова-Паюта-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300075053
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307505
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Большуха

Большуха — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волковица йылғаһының уң ярына тамағынан 9,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Большуха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100034259
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103425
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1