yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡарағайлы (күл)

Ҡарағайлы — Башҡортостанда Яйыҡ йылғаһы басейнына ҡараған ҙур булмаған күл.

# Ҡарағайлы (күл)
## Атамаһы

Тирә-яғында ҡарағай ылыҫлы ағасы күп үҫкәнлектән, күлде Ҡарағайлы тип атағандар.

# Ҡарағайлы (күл)
## Тасуирламаһы

Күл диңгеҙ кимәленән 518 м бейеклектә. Һыу өҫтө майҙаны — 3,84 км². Һыу ағымы аша күрше Оло Учалы күле менән тоташҡан.
Император энәғарағы Скандинавиянан Африкағаса һәм Атлантик океандан Үҙәк Азия тауҙарынаса йәйелгән киңлектәрҙә таралған. Башҡортостаныбыҙҙа иһә был гүзәл бөжәкте Учалы районының Ҡарағайлы күле тирәһендәге мөхиттә генә осратырға мөмкин. Рәсәйҙә лә ул кәмегәндән-кәмей бара.

# Ҡарағайлы (күл)
## Географияһы

Күлдең тирә-яғында ҡарағай-ҡайын урмандары үҫә, һыу ятҡылығы ярында һирәк осрай торған күл ҡамышы, күрән, мамыҡбаш күрән, көньяҡ ҡамышы, тар япраҡлы екән үҫемлектәрен осратырға мөмкин.
Сығышы буйынса — тектоник күл, аҫҡы һəм урта девондың ирəндек свитаһы тоҡомдарында (базальттар, андезибазальттар, туфлы ҡомташтар, туффиттар) барлыҡҡа килгəн, соҡоро табаҡ һымаҡ. Төбө һөҙəк, мəтеле. Төньяҡ һəм көньяҡ- көнбайышта ҡалҡыулыҡҡа күсə. Күлдә табан балыҡ, суртан һәм башҡа балыҡтар тереклек итә.
# Кесе Копёнка

Кесе Копёнка — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Медведица йылғаһының һул ярына тамағынан 408 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Копёнка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Медведица йылғаһы башынан Терса йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300112107000008559
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000855
* Бассейн коды — 05.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хәрби һәм хеҙмәт даны монументы (Шахты)

1967
Хәрби һәм хеҙмәт даны монументы — Ростов өлкәһе Шахты ҡалаһында Дан майҙанында ҡуйылған монумент.

# Хәрби һәм хеҙмәт даны монументы (Шахты)
## Тарихы

Хәрби һәм хеҙмәт даны монументы Ростов өлкәһенең Шахты ҡалаһында 1967 йылдың ноябрендә, Октябрь революцияһының 50-йыллығына ҡуйыла. Комплексты төҙөүҙә һәм финанслауҙа ҡала предприятиеләре ярҙам итә. Антрацитовск руда ремонт заводы, «Глубокая» шахтаһы һәм Шахты ГРЭС-ы хеҙмәтсәндәре үҙҙәренең өлөшөн индерә.
Хәрби һәм хеҙмәт даны монументы ҡоролмалары комплексы составына инә: стела, «Кем совет власын яулаған, нығытҡан һәм яҡлаған, шуларға» тигән яҙыулы таҡта һәм шахтер лампаһы. Стела һәм лампа Луганск өлкәһенең Антрацитовск руда ремонт заводында (АРРЗ)тутыҡмай торған ҡоростан эшләнгән. Стела постаментҡа ҡуйылған һәм биш саталы йондоҙ менән осланған, унда ошондай яҙыу бар: Советтар Союзы Геройҙары: Шапкин Николай Васильевич, Пульный Василий Фёдорович, Татаркин Пётр Евпсифович]], Горовец Александр Константинович, Федюнин Александр Кузьмич. Социалистик Хеҙмәт Геройы Андрианов Илья Петрович. Башта стелала «Октябргә Дан» тигән яҙыу була. Стела аҫтында сәскә түтәле эшләнгән.
Ун һигеҙ метрлыҡ стеланың ике яғынан постаментта, шахтерҙарҙың хеҙмәт батырлыҡтары һүрәтләнгән 35 метр оҙонлоғондағы горельеф ҡуйылған. Стела алдындағы майҙанда, сәскәләр үҫкән аллеяның ике яғынан, Советтар Союзы Геройҙары: Шапкин Н. В., Пульный В. Ф., Татаркин П. Е., Г. К. Горовецтың скульптуралары ҡуйылған. Горельефтың, шулай уҡ Советтар Союзы Геройҙары скульптураларының рәссамдары һәм скульпторҙары: РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре Акользин Б. У., Ганьшин Л. И., Карагодин Н. А. һәм Демидович А. К. Мемориалды төҙөү буйынса эштәр менән Артемовск КПСС район комитеты һәм район советы башҡарма комитеты етәкселек итә. Монумент асылған көндә уның нигеҙенә Мамаев ҡорғанының, Миус-фронты һәм Билдәһеҙ һалдат ҡәберенең изге тупрағы һибелә. Һәйкәл өҫтөнән «Глубокая» шахтаһы, Шахты ҡалаһының 26-сы һәм 37-се мәктәптәре шефлыҡ итә.
# Терехтушка

Терехтушка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Терехта йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Терехтушка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100003960
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100396
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тхаценако

Тхаценако (Суюрчаса) — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Наужи йылғаһының уң ярына тамағынан 1,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Тхаценако
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Шепси йылғаһының көнбайыш сигенән Псоу йылғаһына тиклем (РФ һәм Грузия сиге). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000312109100000493
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100049
* Бассейн коды — 06.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кырыкмас

Кырыкмас — Рәсәйҙәге йылға. Удмурт Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иж йылғаһының һул ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 108 км.

# Кырыкмас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иж башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101212111100027347
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102734
* Бассейн коды — 10.01.01.012
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Крузенштерн (барк)

«Крузенште́рн» — дүрт мачталы елкәнле Рәсәй диңгеҙ судноһы. 1925—1926 йылдарҙа Бремерхафен янында (Германия) төҙөлгән. Һыуға төшөргән ваҡытта исеме Падуя булған. 1946 йылда репарация буйынса СССР милкенә күсә һәм исеме билдәле урыҫ диңгеҙсеһе адмирал Крузенштерн Иван Фёдорович хөрмәтенә Крузенштерн тип үҙгәртелә. Билдәләнгән порты — Калининград. Елкәнле кәмә бер нисә тапҡыр донъя тирәләй трансатлантик сәйәхәттә ҡатнаша.
# Котыль-Мачий-Кикя

Котыль-Мачий-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Толька йылғаһының уң ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Котыль-Мачий-Кикя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067110
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306711
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Эрбий

| 68 | Эрбий |
| Er167,26 ||
| 4f¹²6s² ||
Эрбий (лат. Erbium, Er) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор химик элементы. Тәртип номеры — 68.
Лантаноидтарға һәм һирәк ер элементтарына (иттрий төркөмсәһе) ҡарай.

# Эрбий
## Символы

Эрбий элементының символы — Er (Эрбий тип уҡыла).

# Эрбий
## Тарих

Эрбий 1842 йылда Мосандер Карл Густав тарафынан асыла.
Эрбийҙы 1843 йылда швед химигы Карл Густав Мосандер Иттербю ауылы эргәһендә табылған гадолинит минералынан айырып ала.
Ул Y₂O₃ концентратында ҡушылмалар таба һәм уларҙы өс фракцияға бүлә: иттрий, алһыу terbia (ул хәҙерге заманда эрбий элементы тип атала) һәм төҫһөҙ erbia (быныһы тербий элементы булған).
Эрбий менән тербийҙы күпмелер ваҡыт бутап та йөрөтәләр. Тербийҙы эрбий тип 1860 йылдан һуң үҙгәртәләр, эрбийҙы иһә тербий тип 1877 йылдан һуң атай башлайҙар.

# Эрбий
## Исеменең килеп сығышы

Эрбий элементы атамаһын рәттән өс (эрбий, иттербий, иттрий) менән бергә — Стокгольм архипелагына ингән Ресарё утрауында урынлашҡан Иттербю ауылы хөрмәтенә исем алған.

# Эрбий
## Тәбиғәттә

Эрбийҙың кларкы ер ҡабығында (Тэйлор буйынса) — 3,3 г/т, океан һыуҙарындә йөкмәткеһе — 2,4·10⁻⁶. Был концентрациялар эрбийҙы Ер ҡабығында химик элементтар араһында таралыу буйынса 45-се урында билдәләү өсөн етерлек (йәғни, ул ҡурғашҡа ҡарағанда күберәк таралған).

# Эрбий
## Тәбиғәттә
### Ятҡылыҡтары

Эрбий лантаноидтар составына инә, улар иһә бик һирәк осрай. Лантаноидтар АҠШ, Ҡаҙағстан, РәсәйУкраина, Австралия, Бразилия, Һиндостан, Скандинавияла осрай.

# Эрбий
## Сығарып алыу

Металлик эрбийҙы эрбий хлориды иретмәһе ErCl3 (ErF3) электролизы ярҙамында, шулай уҡ был тоҙҙарҙы кальцийтермик тергеҙеү юлы менән алалар.
# Селәүсин Закир Мостафа улы

Селәүсин Закир Мостафа улы (рус. Слявчин Закир Мустафиевич 1911 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

# Селәүсин Закир Мостафа улы
## Биографияһы

Селәүсин Закир Мостафа улы 1911 йылда элекке Башҡортостандың Йомағужа районының (Күгәрсен районы) Йомағужа ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Йомағужа районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се кавалерия дивизияһының 313-се гвардия кавалерия полкы составында һуғыша. Кавалерист. 1942 йылдың 6 июлендә Курск өлкәһенең Большая Поляна районы (хәҙер Липецк өлкәһенең Тербун районы) территорияһында барған ҡаты һуғышта хәбәрһеҙ юғала.

# Селәүсин Закир Мостафа улы
## Ғаиләһе

Юғалтыуҙар исемлегендә Селәүсин Закир Мостафа улының Йомағужа районында йәшәгән ҡатыны Селәүсина Миңниса күрһәтелгән.
# Ецока

Ецока — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лаба йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ецока
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003519
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100351
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тимерәк

Тимерәк (рус. Тимиряково) — Башҡортостандың Мәсетле районындағы ауыл. Йонос ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 361 кеше. Почта индексы — 452563, ОКАТО коды — 80242850005.

# Тимерәк
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 24 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Йонос): 1 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һилейә): 150 км
Тимерәк ауылы ауылы Әй йылғаһы буйында, район үҙәге Оло Ыҡтамаҡ ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 24 километрҙа һәм Һилейә (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 150 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Тимерәк
## Тарихы

Тимерәк ауылына Себер даруғаһы Ҡошсо улусы Йонос ауылы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һала. Ауыл 1776 йылдан алып билдәле.
1795 йылда 15 йортта 79 кеше йәшәгән. 1865 йылда Тимерәк Йонос ауылы менән бергә теркәлгән, 51 йортта 255 кеше иҫәпкә алынған. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 1906 йылда Йонос‑Тимерәктә мәсет, мәҙрәсә, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

# Тимерәк
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 285 | |
| 1959 | 275 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 279 | |
| 1979 | 210 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 141 | |
| 2002 | 132 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 115 | |
| 2010 | 118 | |
1906 йылда — 570 кеше, 1920 — 307 кеше йәшәгән. Башҡорттар йәшәй (2002).

# Тимерәк
## Урамдары

Урам исеме:
* башҡ. Яр (урамы) — рус. Береговая ( улица )
* башҡ. Үҙәк (урам) — рус. Центральная ( улица )

# Тимерәк
## Билдәле шәхестәре

* Байрамғолов Юлай Ейәнғәле улы (15.12.1937—2015), ғалим-инженер-механик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1994), профессор (1994). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1999).
* Бельтюкова Нәзирә Фәттәх ҡыҙы (13.08.1968), уҡытыусы. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2005).
# Оҙонкүл

Оҙонкүл — Көньяҡ Уралда Кесе Ҡыҙыл йылғаһы бассейндағы күл. Башҡортостандың Учалы районы Оҙонкүл һәм Яңы Оҙонкүл ауылдары эргәһендә урынлашҡан.

# Оҙонкүл
## Атамаһы

Оҙонса тарайып ятҡан формаһына ҡарата Оҙонкүл тигән исем бирелгәндер.

# Оҙонкүл
## Тасуирламаһы

Күл өҫтө майҙаны 4,6 км², оҙонлоғо 4,5 км, уртаса киңлеге 1,2 км, уртаса тəрəнлеге 2,0 м (макс. — 4,1 м), һыу күлəме 9,2 млн м³; һыу йыйыу майҙаны 36,5 км². Көнсығыштан Ташъяр тауы (545,3 м), көнбайыштан Көркəк һəм Оҙонғыр һырттары араһындағы уйпатлыҡта урынлашҡан. Барлыҡҡа килеүе буйынса тектоник күл, урта девондың ҡарамалыташ свитаһы базальттарында, риолиттарында, йəшмəлəрендə барлыҡҡа килгəн. Күлдең соҡоро һуҙылған, төбө һөҙəк, сапропель менән ҡапланған. Ағар күл, күлдән Кесе Ҡыҙыл йылғаһына ҡараған Ҡылы йылғаһы ағып сыға.
Күлдең төньяҡ һəм төньяҡ-көнсығыш өлөштəре һаҙланған.
Рәсәйҙә айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләрен категориялаштырыу өсөн Күлбаш һаҙлығы (Оҙонкүлдең төньяҡ өлөшөн индереп) перспективалы булып тора.
Туйыныуы буйынса ҡатнаш, башлыса ер өҫтө һыуҙары менән туйына. Һыуы сөсө. Күл эвтрофлы. Төньяҡ һəм көньяҡ ярҙары һөҙəк, көнбайыш һəм көнсығышы — текə. Тирə‑яғындағы ландшафы аҡһыл һоро тау‑урман тупрағындағы ҡарағай һəм ҡайын урмандарынан тора. Яр буйҙарын үҫемлектəрҙең урман һəм болон төрҙəре (тимофеевка, типсəк, əрем, ябай кесерткəн) ҡаплаған. Күрəн, ҡамыш, һаҙ ҡолонғойроғо, һыу үлəне һәм башҡа үҫемлектәр бар.
Күлдә табан балыҡ, ялтырсабаҡ, күл һəм осло моронло тəлмəрйендəр тереклек итә; күлдең яры буйында күл аҡсарлағы, һоро өйрəк һәм башҡа ҡоштар йəшəй.
Күлдәге балыҡ запасы балыҡсылыҡ сәнәғәте өсөн яраҡлы.
# Северодвинск

Северодвинск (рус. Северодвинск) — Архангельск өлкәһендәге ҡала. Хеҙмәт ҡаһарманлығы һәм дан ҡалаһы.

# Северодвинск
## Географияһы

Төньяҡ Двина йылғаһы ярында урынлашҡан.
# Това (йылға)

Това — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Аҡ диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 92 км.

# Това (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040659
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004065
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# ДФК Дайнава

«Дайнава» (лит. Dzūkijos futbolo klubas Dainava) — Литваның футбол клубы. Алитус ҡалаһында урынлашҡан. 2016 йылда барлыҡҡа килгән.

# ДФК Дайнава
## Ҡаҙаныштары

* Литва Чемпионы (0):
* Литва вице-чемпионы (0):
* Литва чемпионатының бронза призеры (0):
* Литва кубогы эйәһе (0):
* Литва кубогы финалсыһы (0):

# ДФК Дайнава
## Сығыштар статистикаһы (2016—2024)

| Миҙгел | Кимәл | Лига | Урын |
| 2016 | 2. | I лига | 9. |
| 2017 | 2. | I лига | 4. |
| 2018 | 2. | I лига | 2. |
| 2019 | 2. | I лига | 4. |
| 2020 | 2. | I лига | 6. |
| 2021 | 1. | А лига | 9. |
| 2022 | 2. | I лига | 1. |
| 2023 | 1. | А лига | 8. |
| 2024 | 1. | А лига | . |

# ДФК Дайнава
## Ағымдағы составы

2023 йылдың 14 сентябренә ҡарата
# Курмыш-Иоль

Курмыш-Иоль — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Турым йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Курмыш-Иоль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047825
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004782
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әбәк-көбәк

Әбәк-көбәк (урыҫ. Абак-кубяк)— башҡорт милли балалар уйыны.
Уйнаусылар араһынан көтөүсе һайлана. балалар бер-бер артлы теҙелешеп тора. көтөүсе алда торған баланың усына һуғып:
Әбәк-көбәк, алтын табаҡ,
Етә алһаң, көмөш ҡалаҡ,
Етә алмаһаң, артыңа
Етмеш көрәк көл!-
ти ҙә йүгереп ҡаса, ә тегенеһе уны баҫтыра. көтөүсе, ҡасып барып, теҙелгән төркөмдөң артына баҫа алһа, баҫтырылған бала көтөүсе була. Ә инде ҡаса алмай баҫтырған балаға тотолһа, яүынан үҙе көтөүсе була; баҫтырып тотҡаны төркөмдөң артына барып баҫа. Уйын шул тәртиптә дауам итә.
# Савватеевка (Тым ҡушылдығы)

Савватеевка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тым йылғаһының уң ярына тамағынан 624 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Савватеевка (Тым ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033636
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203363
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Чичка-Юс (Чичка-Юла ҡушылдығы)

Чичка-Юс — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чичка-Юл йылғаһының һул ярына тамағынан 391 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Чичка-Юс (Чичка-Юла ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021445
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202144
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бөйөк Ҡараһыу

Бөйөк Ҡараһыу (укр. Біюк-Карасу, ҡырымтат. Büyük Qarasuv, Буюк Къарасув) — Ҡырымдағы йылға. Салғыр йылғаһының уң яҡтан иң ҙур ҡушылдығы. Йылғаның башы Ҡарабөйө йәйләү тау массивы итәгенең, Ҡараһыу башы карст сығанағында урынлашҡан. Салғыр йылғаһына Сейиттәр ҡасабаһы тирәһендә ҡоя.
Йылғаның оҙонлоғо — 86 км. Һыу йыйыу бассейнының майҙаны — 1160 км². Йылғаның уртаса һыу сығымы 0,61 м³/с тирәһе. Йылғаның үҙәнендә Аҡ ҡая тәбиғәт ҡомартҡыһы урынлашҡан.

# Бөйөк Ҡараһыу
## Ҡушылдыҡтары

Иң ҙур ҡушылыдыҡтары — Танаһыу, Һарыһыу, Кесе Ҡараһыу.

# Бөйөк Ҡараһыу
## Һыуһаҡлағыстар

Йылғала ике һыуһаҡлағыс урынлашҡан — Ҡараһыубаҙар (күләме 23,3 млн м³) һәм Тайған (күләме 13,8 млн м³)
# Генрих Гейне

Генрих Гейне, Христиа́н Иога́нн Ге́нрих Ге́йне (нем. Christian Johann Heinrich Heine, әйтелеше Кри́стиан Ёхан Ха́йнрихь Ха́йнэ; 13 декабрь 1797 йыл — 17 февраль 1856 йыл) — немец шағиры, публицист һәм тәнҡитсе.
Гейне бер үк ваҡытта «романтик дәүер»ҙең һуңғы шағиры һәм уның башлығы булып һанала. Һөйләү телен лирикала әүҙем ҡулланып, ул фельетон һәм юл яҙмаларын әҙәбилек формаһына тиклем күтәрә һәм нимес теленә бығаса таныш булмаған күркәм (элегантлы) еңеллек индерә. Әҙиптең әҫәрҙәренә Франц Шуберт, Роберт Шуман, Рихард Вагнер, Иоганн Брамс, Пётр Ильич Чайковский кеүек билдәле һәм башҡа күп композиторҙар йырҙар яҙған.

# Генрих Гейне
## Биографияһы

Христиан Иоганн Генрих Гейне 1797 йылдың 13 декабрендә Германияның көнбайышында урынлашҡан Дюссельдорф ҡалаһында туҡыма һатып бөлгөнлөккә төшкән еврей сауҙагәре Самсон Гейне (1764—1829) ғаиләһендә тәүге бала тыуған Уның үҙенән кесе өс туғаны булған — Шарлотта (1800—1899), Густав (1803—1886) һәм Максимилиан (1804—1879). Беренсел тәрбиәне Генрих католиктарҙың ғибәҙәт ҡылыуының ҡупшылығына һәм тантаналығына үҙендә һөйөү уятҡан урындағы католик лицейҙа ала. Уҡымышлы һәм аҡыллы әсәһе Бетти (Пейра) (1770—1859) артабан улы менән ныҡлап шөғөлләнә һәм уға яҡшы белем бирергә тырыша.

# Генрих Гейне
## Төп әҫәрҙәре

* Йырҙар китабы (русса Книга песен, немецсә Buch der Lieder), 1827
* Юл күренештәре (Путевые картины; Reisebilder):
** 1-се том — Гарц буйлап сәйәхәт (Путешествие по Гарцу; (Die Harzreise), 1826
** 2-се том — Төньяҡ диңгеҙ һәм Идеялар. Ле Гран китабы (Северное море и Идеи. Книга Ле Гран; (Nordsee). Ideen. Das Buch Le Grand), 1827
** 3-сө том — Мюнхендан Генуяға сәйәхәт һәм Лукка һыуҙары (Путешествие из Мюнхена до Генуи и Луккские воды; Reise von München nach Genua); Die Bäder von Lucca), 1829
** 4-се том — Лукка ҡалаһы һәм Англия фрагменттары (Город Лукка и Английские фрагменты; Die Stadt Lucca) (Englische Fragmente), 1831
* Шиғыр йыйынтығы Яңы шиғырҙар (сборник стихов Новые стихотворения; Neue Gedichte), 1844
* Шиғыр йыйынтығы Романсеро (сборник стихов Романсеро; Romanzero), 1851
# Әз-Зүхруф

Әз-Зухруф сүрәһе (ғәр. الزخرف‎, Биҙәктәр ) — Ҡөрьән Кәримдең 43 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 89 аяттан тора.
# Куневальде

Куневальде (нем. Cunewalde) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 5127 кеше йәшәй. Майҙаны — 26,62 км². Диңгеҙ кимәленән 315 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2733 һәм автомобиль коды BZ.
# Инжил

Инжил (ғәр. إنجيل ‎ - грек. εὐαγγέλιον — Евангелие) — Исламдың дүрт илаһи китабының береһе, Евангелиеның Ҡөрьәндә ҡулланылған атамаһы. Мосолмандар инаныуынса, Инжилде Аллаһы тәғәлә Ғайса пәйғәмбәргә (Иисус Христос) иңдергән.

# Инжил
## Тәхриф

Ислам тәғлимәтенә ярашлы, Яңы Ғәһед (Евангелие) беҙҙең көндәргә тәүге нөсхәһендә килеп етмәгән, бары һөйләп кенә бирелгән, быуаттар дауамында үҙгәрештәр (тәхриф) һәм өҫтәмәләр индерелә барған, шуға күрә башта булған нөсхә өлөшләтә генә килеп еткән. Атап әйткәндә, Ҡөрьәндә Евангелиелағы предсказывался приход Әхмәт киләсәге тураһындағы өлөш юйҙыртылған. Щул уҡ ваҡытта Ҡөрьәндә Яңы Ғәһедтә булған күпмелер сюжеттар инеп киткән, мәҫәлән, Мәрйәм Инә, Мәрйәм сүрәһе.
Тәүге мосолман шәрехләүселәре Библиялағы тексҡа үҙгәреш инмәһә лә, мәғәнәһе үҙгәртелгән (tahrif bi’al ma’ni). Шулай уҡ Имам әл-Бохари «Сәхих» китабының бер өлөшө булған «Бер Аллаһлыҡ китабы»нда («Китаб әт-Тәүхид») , тәхриф тексты түгел, мәғәнәне хаталы тәфсирләү тип аңлата. Мәгәр яйлап текст та үҙгәртелгән тигән фекер өҫтөнлөк ала (tahrif bi’al-lafz). Христиан апологеты һәм дин белгесе Норман Гайслер иһә бының менән килешмәй, мосолмандар Ҡөрьәнгә ярашлы Яңы Ғәһеттең (Библияның) дөрөҫлөгөн танырға тейеш тип бара.
Ислам тәғлимәте буйынса Ҡөрьән иңеү менән Инжилдәге ҡайһы бер өлөштәр Аллаһ тарафынан алып ташланған.