yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Эктел Василий Петрович

Эктел Василий Петрович; Василий Эктел (төп исеме Сидоров Василий Петрович; 26 февраль 1950 йыл — 17 август 2005 йыл) — яҙыусы, шағир. 1988 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Сыуаш Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1999), «Тăван Атăл» журналы премияһы лауреаты.

# Эктел Василий Петрович
## Биографияһы

Василий Петрович Сидоров 1950 йылдың 26 февралендә Сыуаш АССР-ының Ялсык районы Лашсы Таяба ауылында тыуған.
1972 йылда Сыуаш дәүләт педагогия университетын, 1982 йылда М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлай. 1972 йылдан 1974 йылға тиклем Үзбәк ССР-ының Наманган ҡалаһында мәктәп-интернатта уҡыта.
1974 йылдан алып 1976 йылға тиклем Совет Армияһында хеҙмәт итә, 1975 йылда Ялсык районы архитекторы булып ҡайта, 1980 йылдан алып 1985 йылға тиклем Сыуаш телестудияһы корреспонденты булып эшләй, 1988-1990 йылдарҙа «Ялав» һәм «Пике» журналдарында сәнғәт мөхәррире була. 1990 йылдан алып 2005 йылға тиклем «Калем» сыуаш яҙыусылары фондын һәм нәшриәтен етәкләй.
2005 йылдың 17 авгусында ауырыуҙан Сыуашстандың баш ҡалаһы Чебоксарҙа вафат була.

# Эктел Василий Петрович
## Ижады

Василий Петрович күп талантлы әҙип, үҙен күп жанрҙарҙа күрһәтә: ялҡынлы публицист, әҙәбиәт һәм сәнғәт белгесе, прозаик һәм шағир.

# Эктел Василий Петрович
## Китаптары

* «Тĕлĕнтермĕшсем» (1982);
* «Иртнĕ кун çути» (1984);
* «Çĕре тăнлатăп» (1990)
* «Чи хитри» Самый красивый (1991);
* «Шавкăн» (1994);
* «Лили» (1996);
* «Юлашки хĕрлĕ çулçă ташши» (1998);
* «Сăвăр çырми» (1999);
* «Пархатар» (2000);
* «Тăван шкултан инçе çула» (2000);
* «Пĕчĕк тĕнче те аслă» (2002);
* «Грачиный город» (Курак хули, вырăсла, 2000).
# Брянск

Брянск (рус. Брянск) — Брянск өлкәһенең үҙәге.

# Брянск
## Билдәле шәхестәре

* Кашелевский Геннадий Исаакович (23.05.1934—10.02.2009), конструктор. 1967—1979 йылдарҙа Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһе, 1979—2009 йылдарҙа Өфөләге Етештереү технологияһы һәм уны ойоштороу институты хеҙмәткәре. 80‑дән ашыу уйлап табыу авторы. Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте премияһы лауреаты (1998).
* Черняев Александр Михайлович (7.05.1934—18.08.2004), ғалим-гидрогеолог. 1956—1958 йылдарҙа Көньяҡ Урал территориаль геология идаралығының инженер-гидрогеологы, 1958—1961 йылдарҙа партия начальнигы. Геология-минералогия фәндәре кандидаты (1966), техник фәндәр докторы (1990). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1974).

# Брянск
## Мәғариф

* Брянск дәүләт техник университеты
* Брянск дәүләт аграр университеты

# Брянск
## Климаты

Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Абсолют максимум, °C | 7,6 | 9,9 | 20,2 | 28,3 | 32,3 | 34,9 | 37,7 | 38,4 | 30,7 | 24,8 | 17,1 | 9,9 | 38,4 |
| Уртаса максимум, °C | −3,5 | −3 | 2,8 | 12,0 | 19,0 | 22,1 | 23,9 | 22,7 | 16,5 | 9,7 | 1,6 | −2,7 | 10,1 |
| Уртаса температура, °C | −6 | −6,1 | −0,8 | 7,2 | 13,7 | 17,1 | 18,9 | 17,5 | 11,9 | 6,1 | −0,7 | −4,9 | 6,2 |
| Уртаса минимум, °C | −8,6 | −9,1 | −4,2 | 3,0 | 8,6 | 12,3 | 14,2 | 12,9 | 7,9 | 3,0 | −2,8 | −7,3 | 2,5 |
| Абсолют минимум, °C | −41,8 | −34,9 | −29,6 | −21,8 | −4,2 | −1,3 | 2,2 | 0,1 | −5,2 | −13 | −23,6 | −38,6 | −41,8 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 46 | 41 | 38 | 43 | 57 | 80 | 87 | 69 | 63 | 56 | 53 | 50 | 683 |
| Сығанаҡ: Погода и климат ||||||||||||||

# Брянск
## Транспорты

Брянск — илдең эре транспорт-логистик үҙәге.
# Ноғманов Усман Ноғман улы

Ноғманов Усман Ноғман улы(5 май 1905 йыл—20 март 1980 йыл)-112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы, гвардия ҡыҙылармеецы.

# Ноғманов Усман Ноғман улы
## Биографияһы
### Һуғышҡа тиклем

Ноғманов Усман Ноғман улы 1905 йылда Башҡортостандың Миәкә районы Боғҙан ауылында Ноғман Ғәбделфәрит улы ғаиләһендә тыуа. Усман Ноғман улы һуғышҡа тиклем өйләнә.Тәүге ҡатыны- Миәкә районы Йәнәби ауылынан.Әхиәр исемле улдары тыуа. Миәкә районы Сулпан ауылынан өйләнгән икенсе ҡатынынан Нәжибә (1932 йылғы)һәм Хәнә(1929 йылғы) исемле ҡыҙҙары тыуа.Ҡыҙҙарҙың әсәләре ауырып үлеп китә.Усман Ноғман улы Миәкә районы Ишле ауылынан Мәғзүбә исемле ҡатынға өйләнә.2 малайҙары тыуа.(1936, 1940 йылғылар). Бөйөк Ватан һуғышы башланып китә.Ике йәтим һәм үҙенең ике балаһы менән,Мәғзүбә ирен һуғышҡа оҙатып ҡала.

# Ноғманов Усман Ноғман улы
## Биографияһы
### Һуғыш осоро

Ноғманов Усман Ноғман улы 1941 йылда Миәкә районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына.112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында кавалерист-разведчик булып хеҙмәт итә.1942 йылдың июнь аҙағында, Воронеж ҡалаһы янында барған ҡаты алышта арҡаһына снаряд ярсығы инә.8 ай госпиталдә ята. Операция ваҡытында өс ҡабырғаһы киҫелә.

# Ноғманов Усман Ноғман улы
## Биографияһы
### Һуғыштан һуң

1942 йылдың аҙағында тыуған ауылына ҡайта. Тыуған колхозында агротехник, ат ҡараусы, янғын һүндереүсе,һуңғараҡ умартасы булып эшләй.Ғаиләлә тағы бер-бер артлы алты бала тыуа. Улы Ноғманов Кәбир Усман улы- Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы. Оҙаҡ йылдар мәктәп директоры булып эшләй. Усман Ноғман улы ҡатыны Мәғзүбә менән 45 йыл бергә ғүмер кисерәләр.Һуғыш ветераны 1980 йылдың 20 мартында тыуған ауылында вафат була.

# Ноғманов Усман Ноғман улы
## Хәтер

Ноғманов Усман Ноғман улының исеме «Они вернулись с победой.Списки военнослужащих,вернувшихся живыми с Великой Отечественной войны 1941-1945 гг.» баҫмаһының 8-се томына һәм Миәкә районының Боғҙан ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған таҡтаташтағы исемлеккә индерелгән.
# Багут-Сала

Багут-Сала — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы/Волгоград өлкәһе,Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шарын-Сала йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Багут-Сала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Дон һәм Волга йылғаларының ағымһыҙ тармаҡтары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек бассейнынан РФ сигенә тиклем Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07040000112108200000590
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200059
* Бассейн коды — 07.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хой-Юган

Хой-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лямин 3-сө йылғаһының һул ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 110 км.

# Хой-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046492
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204649
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Макалейка

Макалейка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Сарка йылғаһының һул ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Макалейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000037507
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003750
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Коптелка

Коптелка — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Топтушка йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Коптелка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200002401
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200240
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Фәтхи Бурнаш

Фәтхи Бурнаш (татар. Фәтхи Бурнаш; ысын исеме һәм фамилияһы — Закир Фатхелислам улы Бурнашев (татар. Фәтхелислам Закир улы Бурнашев); (1898 йылдың 1 (13) ғинуарында, Ҡыр Бикшеге ауылында (хәҙер Сыуашстандың Батыр районы) — 1942 йылдың 1 авгусында, Куйбышев) — татар совет драматургы, шағиры һәм прозаигы, публицист, тәржемәсе, театр эшмәкәре.

# Фәтхи Бурнаш
## Биографияһы

Ҡазан мәҙрәсәһендә уҡый. 1919 йылда РКП (б) сафына инә. Октябрь революцияһынан һуң йәмәғәт эшмәкәре һәм яҙыусы булараҡ асыла. Күп кенә татар гәзиттәре һәм журналдарының, шул иҫәптән, «Чаян» (Скорпион) журналының ойоштороусыһы һәм мөхәррире була.
Фәтхи Бурнаш Татар Үҙәк Башҡарма Комитетына һайлана. 1927-1928 йылдарҙа ул Камал исемендәге Театрҙың (хәҙерге Ғәлиәскәр Камал исемендәге татар академия театры, Ҡазан) директоры була. Театр сәнғәте мәсьәләләре буйынса матбуғатта сығыш яһаны.
1940 йылдың 24 авгусында ҡулға алалар («Татиздатта а/с (советтарға ҡаршы) идеология менн көрәшмәгән, солтанғәлиевщина менән бәйләнеш, к/р (контрреволюцион) ойошмала ҡатнашҡан»). 1941 йылдың 24 ғинуарында ТАССР Юғары суды 58-2, 58-10 ч. 1, 58-11 статьялары буйынса хөкөм ителә. Приговор: 10 йылға иркенән мәхрүм ителә, 5 йылға хоҡуҡтарҙан яҙҙырылаы, мөлкәте конфискациялана. СССР НКВД-һының Айырым кәңәшмәһе тарафынан 1942 йылдың 15 июнендә ҡабат хөкөм ителә, 1942 йылдың 1 авгусында Куйбышев ҡалаһында атыла. 1957 йылда аҡлана.
Рәсми баҫмаларҙа 1988 йылға тиклем 1946 йылда вафат булған тип күрһәтелгән.

# Фәтхи Бурнаш
## Ижады

Фәтхи Бурнаш — татарднәфис әҙәбиәтен һәм театрын байытҡан раматикк һәм ирик һмәрҙәр авторы,
1914 йылдан әҙәби эшмәкәрлеге башлана. 20-нән ашыу пьеса яҙған. Уның иртә әҫәрҙәренән билдәлек алғандары - романтик трагедия «Таһир һәм Зөһрә» (1920 йылғы айырым баҫма) драмаһы һәм «Йәш йөрәктәр» драмаһы (1920 йылғы айырым баҫма).
Үҙенең ижадында автор крепостной хоҡуғы, империалистик һәм граждандар һуғышы осорон сағылдырған, социалистик дәүләт төҙөлөүен күрһәткән. Ф. Бурнаштың пьесалары Ҡазан, Астрахань, башҡорт театрҙары сәхнәләрендә күрһәтелә. Әле лә Татарстантеатрҙары репертуарында һаҡланған.
Уның иң яҡшы драма әҫәрҙәре:
* «Хөсәйен мырҙа» (1922 й. ҡуйыла)
* «Камали ҡарт» (Старик Камали) (1925 й. ҡуйыла),
* «Ташландыҡтар» (Выброшенные),
* «Аҙашҡан ҡыҙ» (Заблудшая девушка) (1928),
* «Хәтирә инәй» (1929),
* «Туҡыусы Әсмә» (1932),
* «Ыласындар» (Соколы) (героик драма, 1934)
* «Единоличник Ярулла» (1940) һ. б.
Поэтик ижадта Фәтхи Бурнаш — үҙенең уҡытыусыһынан күпкә алға сыҡҡан Туҡай мәктәбе эйәреүсеһе. Шағир булараҡ Фәтхи Бурнаш — романтик. Хәҙерге татар әҙәбиәтендә көнкүреште тасуирлаусы буйынса уға тиң яҙыусы юҡ. Ул бер нисә шиғыр йыйынтығы авторы.
А. С. Пушкин «Евгений Онегин» шиғри романын, Н. Островскийҙың «Ҡорос нисек сыныҡты», М. Горькийҙың,«Әсә», И. С. Тургеневтың «Аталары һәм балалары» романдарының, Л. Н. Толстойҙың «Хажи Морат» повесының һ. б. тәүге тәржемәләрен эшләй.
# Катыдшор

Катыдшор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Макариха йылғаһының һул ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Катыдшор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071101
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007110
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Буралы

Буралы — бер нисә тораҡ пункттар атамаһы.

# Буралы
## Мәҡәләләр

* Буралы (Илеш районы) — Башҡортостандың Илеш районындағы ауыл.
* Буралы (Ҡалтасы районы) — Башҡортостандың Ҡалтасы районындағы ауыл.
* Буралы (Татарстан) — Татарстандың Аҙнаҡай районындағы ауыл.
# Ислам ғилеме

Ислам ғилеме — исламды өйрәнеүсе дин ғилеме дисциплинаһы: уның догматикаһы, тарихы, мәҙәниәте, хоҡуғы, мосолман халыҡтары иҡтисады һ.б.

# Ислам ғилеме
## Маҡсаты

Ислам ғилеме исламды тәнҡитләү менән дә, уның апологетикаһы менән дә шөғөлләнмәй, ә ислам, дини ҡиммәттәр һәм уға эйәреүселәрҙең йүнәлештәре тураһында дөрөҫ мәғлүмәт сығанағы булып хеҙмәт итә.
Университеттарҙың ислам ғилеме бүлектәрендә ислам ғилеме дисциплиналары менән бер рәттән ғәрәп яҙмаһы һәм теле, шулай уҡ фарсы, төрөк һәм башҡа мосолман халыҡтары телдәре тәрән өйрәнелә.
# Проходница (Чеша ҡушылдығы)

Проходница — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Чеша йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Проходница (Чеша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000052741
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005274
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Огородов Геннадий Васильевич

Огородов Геннадий Васильевич (1 декабрь 1907 йыл — 15 ғинуар 1988 йыл) — рәссам. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1937 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1964).

# Огородов Геннадий Васильевич
## Биографияһы

Геннадий Васильевич Огородов 1907 йылдың 1 декабрендә Әстерхан губернаһы Николаев слободаһында тыуған. 1920 йылда Огородовтар ғаиләһе Өфөгә күсеп килә.
1930 йылда Геннадий Васильевич Һарытау художество-сәнәғәт техникумын (педагогы П. С. Уткин) тамамлай. Техникумды тамамлағас 1932 йылға тиклем шунда уҡ уҡыта. 1938 йылда Башҡорт театр-художество училищеһын тамамлай.
1933 йылдан Башҡортостан үҙәк тыуған яҡты өйрәнеү музейында эшләй, 1935 йылдан — Башҡортостан художество фондында, 1936—1938 йылдарҙа — Башҡорт дәүләт художество музейында эшләй.
Огородов Геннадий Васильевич Йәштәр берекмәһенең Өфө филиалын (1926), революцион Рәсәй рәссамдары ассоциацияһының һәм совет рәссамдарының Өфө ҡала союзының ойошторусыһы була (1937).
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан. 1941 йылдан 1946 йылға тиклем — взвод командиры.
1949—1979 йылдарҙа М. И. Калинин исемендәге Мәҙәниәт йортонда һынлы сәнғәттең халыҡ студияһы менән етәкселек итә.
Рәссамдың эштәре Өфөлә М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, Өфө сәнғәт галереяһында, Нижневартовск картиналар галереяһында, Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә шәхси тупланмаларҙа һаҡлана.

# Огородов Геннадий Васильевич
## Уҡыусылары

Огородовтың уҡыусылары рәссамдар.Э.Меос, В. Н. Пегое, П.Багин, Т.Булавина, Ю. М. Ракша, Г.Сысолятин, А. Шестак (Мәскәү), Н.Полякова (С.-Петербург), Н.Селиков (Новгород).

# Огородов Геннадий Васильевич
## Күргәҙмәләре

Огородов Геннадий Васильевич «20 йыл эсендә Башҡортостан рәссамдары» (1939), Өфөлә Башҡортостан рәссамдары әҫәрҙәренең күргәҙмәһе (1946, 1949, 1953); периферия рәссамдары әҫәрҙәре (1940), Мәскәүҙә «РСФСР-ҙың йәш рәссамдары» күргәҙмәһе (1941); Ҡазанда алты автономиялы республикалар рәссамдарының эштәре (1947) һәм башҡа күргәҙмәләрҙә ҡатнаша.
Өфөлә шәхси күргәҙмәһе (1980).
Өфөлә «Ижад» галереяһында «Огородов уның уҡыусылары» күргәҙмәһе (2008).

# Огородов Геннадий Васильевич
## Төп эштәре

«Портрет матери», «Портрет А. Э. Тюлькина» (1958); «День уходящий» (1965); «Лето в Миньяре», (1973), «Мужской портрет» (1935), «Память» (1966), «Портрет сына», «Вечерний Урал».
«Солдат» (1945), «В окопе» (1946); «Фронтовая дорога» (1944), «Бетховен» (1970).

# Огородов Геннадий Васильевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1964)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены.
# Архангел Михаилдың ғибәҙәтханаһы (Вёшенская)

Архангел Михаил ғибәҙәтханаһы — Рәсәй православный сиркәүенең Мәскәү патриархатына ҡараған Дон митрополияһының Шахты һәм Миллерово епархияһындағы элеге көндә эшләүсе Вешенская сиркәүе.
Адресы: Рәсәй, Ростов өлкәһе, Шолохов районы, Вешенская станицаһы, Подтелков урамы, 63.

# Архангел Михаилдың ғибәҙәтханаһы (Вёшенская)
## Тарих

Архангел Михаил ғибәҙәтханаһы Вешенская станицаһының үҙәгендә урынлашҡан. Ул XVIII быуаттың уртаһында төҙөлгән. 1786 йылда йорт изгеләндерелгән. Сиркәүҙә 1744 йылда сыҡҡан Евангелие, гелән ҡулланылған 1701 йылда сыҡҡан Евангелие, «Триодь Цветная» 1695 йылғы, 1707 йылдың аңлатмалы Евангелиеһы һәм көмөш потир (христиан динен үтәү өсөн ҡулланылған һауыт) менән 1777 йылдың приборы бар. Йортта ике тәхет бар: уларҙың икенсеһе апостол һәм евангелист Иоанн Богослов хөрмәтенә эшләнгән.
1937 йылда станицала Троицкий сиркәүе емертелгән, Изге-Михайло-Архангельский сиркәүен ашлыҡ һаҡлағыс итеп файҙалана башлағандар. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында сиркәүгә бомба төшөп, йорт бик ныҡ зыянланған. Немец самолеты ташлаған бомба, миһрап (алтарь) менән сиркәү манараһын ватып, сиркәү эсендә һаҡланған ашлыҡ өҫтөнә төшөп, шартламайса ҡалған.
Станица хужалары бер нисә тапҡыр сиркәүҙе шартлатырға маташҡандар, бары тик Михаил Шолоховтың тырышлығы арҡаһында ғына ул һаҡланып ҡалған.
1990 йылда сиркәүҙең өлкән руханийы (священник) итеп отец Владимир тәғәйенләнгән.
1991 йылда сиркәү яңыртып төҙөлә башлаған, йорттоң төп көмбәҙенең ҡыйығы ябылған, 1992−1995 йылдарҙа миһрап тергеҙелгән.
Хәҙерге ваҡытта был эшләүсе сиркәү, унда йәкшәмбе мәктәбе бар. Сиркәүҙең руханийы — Владимир Александрович Поляков. Ғибәҙәтхана янында Михаил Шолоховҡа һәйкәл (бюст) ҡуйылған.
# Абела Роберт

Роберт Абела (мальт. Robert Abela; 7 декабрь 1977, Слима) — мальта юрисы һәм сәйәсмәне. 2020 йылдың 13 ғинуарынан Мальта премьер-министры.

# Абела Роберт
## Биографияһы

Буласаҡ Мальта президенты Джордж Абела һәм уның ҡатыны Маргарет (Margaret Abela) ғаиләһендә тыуған. Йәш сағында бодибилдинг менән шөғөлләнә һәм футбол йыйылма командаһында уйнай.
Абела Мальта университетында юриспруденция өйрәнә, унда буласаҡ ҡатыны Лидия менән таныша. Ул хеҙмәт хоҡуғы буйынса махсуслашҡан Abela Advocates ғаилә юридик фирмаһында эшләй.
В 2017 йылда Вәкилдәр палатаһыағзаһы итеп һайлана. Премьер-министр Йозеф Мускаттың юридик кәңәшсеһе була.
2008 йылда Лейбористар партияһы башҡарма комитеты секретары Лидия Абелаға өйләнә, уларҙың 2012 йылда тыуған Джорджия Мэй исемле ҡыҙы бар.
# Оло Тингута

Оло Тингута (балка Харцага) — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы,Волгоград өлкәһе,Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Цаца күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Оло Тингута
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Дон һәм Волга йылғаларының ағымһыҙ тармаҡтары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек бассейнынан РФ сигенә тиклем Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07040000112108200000033
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200003
* Бассейн коды — 07.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡушманак ауыл Советы (Борай районы)

Ҡушманак ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Борай районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Ҡушманак ауылы

# Ҡушманак ауыл Советы (Борай районы)
## Тарихы

Ҡушманак ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Борай районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Рокенштуль

Рокенштуль (нем. Rockenstuhl) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1347 кеше йәшәй. Майҙаны — 30,39 км². Диңгеҙ кимәленән 385 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36419 һәм автомобиль коды — WAK.
# Митьковка

Митьковка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Немда йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Митьковка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000014329
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001432
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лилит

Лилит (йәһ. לילית‎) — йәһүд мифологияһында Әҙәмдең беренсе ҡатыны. Христиандарҙың ҡайһы бер апокриф (библияға инмәгән) китаптарында телгә алына, мәҫәлән, Ҡумран ҡулъяҙмаларында.
Риүәйәт буйынса, Әҙәм менән айырылышҡас, Лилит сабыйҙарҙы үлтереүсе иблискә әйләнә. Был персонаж ғәрәп мифтарында ла бар.
Лилит исеме Гилгәмеш эпосында ла осрай.

# Лилит
### Лилиттың килеп сығышы тураһында легендалар

Әҙәм һымаҡ үҙен дә Аллаһтың ижад емеше тип иҫәпләгәнгә Лилит иренә буйһонорға теләмәй.
Ягве Аллаһының йәшерен исемен әйтеп, Лилит һауаға күтәрелә һәм Әҙәмдән китә. Әҙәм Ягваға мөрәжәғәт итә. Ягве Лилит артынан өс фәрештәне ебәрә: Сена, Самангелоф, Сансена (Snvi, Snsvi, һәм Smnglof) .
Фәрештәләр уны Ҡыҙыл диңгеҙ янында ҡыуып етәләр, ләкин Лилит ире янына ҡайтыуҙан баш тарта.
Фәрештәләр уға үлем менән янай, Лилит уларға, алла тарафынан сабыйҙарҙы үлтерергә ебәрелгәнмен, тип алдай, ләкин үҙенең йәки берәй фәрештәнең исеме яҙылған бетеүе булған балаларға теймәйәсәген әйтә. Фәрештәләр уға яза бирә. Был язаның өс версияһы бар: һәр төн уның йөҙҙәрсә сабыйы вафат була; ул иблистәрҙе генә тыуҙыра ала; йә алла уны түлһеҙ итәсәк.
Йәһүдтәрҙә Лилитты сабый балаларҙы урлаусы йә уларҙы алмаштырыусы, йәиһә тыуҙырыусы ҡатын-ҡыҙҙы зәхмәтләндереүсе, түлһеҙлеккә килтереүсе булып иҫәпләнә.
Лилит тураһындағы легендалар йәһүдтәрҙең сабый бишегенә фәрештәләр исеме яҙылған бетеү элеү йолаһын аңлата. Лилит зыян килтермәһен өсөн бәпесләүсе ҡатындарға уҡылған өшкөрөүсе доғаларҙа уны туҡтатырға тырышҡан өс фәрештәнең исемен генә түгел, Лилиттың ҡайһы бер исемдәре лә булырға тейеш: Батный (ҡарын), Одем (ҡыҙыллыҡ) йәки Аморфо (формаһы юҡ). Ошо уҡ риүәйәт сабыйҙарҙың ҡулына ҡыҙыл еп бәйләү йолаһын да аңлата, сөнки Лилит ҡыҙыл төҫтән ҡурҡа тип иҫәпләнә. Айырыуса, малайҙарҙы сөннәтләү алдынан булған төн ҡурҡыныс тип һанала, сабыйҙы Лилиттан һаҡлап алып ҡалыу өсөн атаһы төн буйы доғалар уҡырға тейеш булған.

# Лилит
## Исеме ҡулланыла

Лилит исеме әрмән ҡатын-ҡыҙҙары араһында популяр. Әрмәнстанда был исем үҙенең эйәһенә гүзәллек, хужалыҡсыллыҡ, түллелек килтерә тип иҫәпләнә.
# Паккебуш

Паккебуш (нем. Packebusch) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 395 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,86 км². Диңгеҙ кимәленән 27 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39624 һәм автомобиль коды — SAW.