yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Званка (усадьба)

Званка — Г.Р. Державиндың усадьбаһы, уны йыш ҡына үҙенең шиғырҙарында маҡтаған, бында ғүмеренгең аҙаҡҡы көндәрен үткәрә һәм бында вафат була. Новгород өлкәһе Чудово районының Трегубов ауылы биләмәһендә, Волхов йылғаһы яры буйында, Сосницкая пристанынан өҫтәрәк, Дыменка йылғаһы тамағында урынлаша. Званка усадьбаһы — мәҙәни мираҫ объекты.

# Званка (усадьба)
## Званка һәм Державин

Званка беренсе Водская пятина китабында 1492—1500 йылдарҙа телгә алына. 1797 йылдан шағирҙың икенсе ҡатыны Дьякова Дарья Алексеевнаға ҡарай. 1803 йылдан 1816 йылда вафатына тиклем шағир бөтә йәй Званкала уҙғара. Имениела шағир 60 самаһы шиғыр яҙа, шул иҫәптән, билдәле «Евгения. Жизнь Званская» идиллияһы ла бар.
Дуҫы Н.А. Львов реконструкциялаған Державин Званкаһы бельведер менән ике ҡатлы бай йортон, йорт алдындағы фонтанды, баҡса һәм сәскә баҡсаһын, хужалыҡ ҡаралтыларын, балаҫ һәм буҫтау фабрикаларын, ҙур булмаған крәҫтиән дауаханаһын үҙ эсенә ала
Шағир вафат булғандан һуң уның кәүҙәһен яҡындағы Хутынский монастырына ерләү өсөн Волховҡа алып баралар, унда бынан алда уның дуҫы Евгений Болховитинов ерләнә. Биш йылдан һуң Званкала Воскресение Христова Ҡорамы Яңыртылыуы хөрмәтенә усадьба сиркәүе төҙ:өлә, уны архимандрит Фотий изгеләндерә. Званка христос сиркәү храм яңыртыу хаҡына биш йыл аша булһа усадебный йәкшәмбе ойоштороласаҡ, әҙ Фотий архимандрит.
1842 йылда вафат булған шағирҙың тол ҡатыны Дарья Алексеевна Званкала етем ҡыҙҙар өсөн училище менән ҡатын-ҡыҙҙар монастыры төҙөү өсөн аҡса васыят итеп ҡалдыра. Васыят 20 йылдан ашыу ваҡыттан һуң үтәлә: Знаменский монастыры һәм ҡыҙҙар өсөн Державин училищеһы 1869 йылда ғына асыла. Һуңыраҡ Знаменский Званка монастырында Новгород һәм Санкт-Петербург митрополиты Исидор аҡсаһына өс тәхетле Знаменский храмы төҙөлә.

# Званка (усадьба)
## Юҡ ителеүе

Имените Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ныҡ зыян күрә, шунан һуң бөтә ҡаралтылары һүтеп алына. Немец оккупацияһы ваҡытында немец һалдаты Карл Августин имениеның күп фотоһүрәттәрен эшләй, һуңғараҡ ул «Колокола Званки» китабында сыға.
1993 йылда Званкала Волхов йылғаһы ярындағы Званка ҡалҡыулығындағы Новогород рәссамы Федот Шишов проекты буйынса эшләгәнгән иҫтәлекле тамғаны Новгород һәм Иҫке Русса архиепископтары изгеләндерә. Шул ваҡыттан алып иҫтәлекле тамға эргәһендә Державин уҡыуҙары уҙа.
Совет осоронда Званкала Державиндың музей-ҡурсаулығын төҙөү тураһында әүҙем тикшереү пландары була. Был идеяны ҡайнар яҡлап яҙыусы В.А.Солоухин сығыш яһай. XXI быуатта усадьбаның тергеҙеү пландары Рәсәй Юстиция министрлығында ла яңғырайОшондай план xxi быуат йортон тергеҙеүҙе Рәсәй юстиция министрлығының
# Хэллоуин

Хэллоуин (ингл. Halloween, All Hallows' Eve) — Көнбайыш Европа илдәрендә 31 октябре кисенән 1 ноябргә тиклем билгеләнгән байрам. Ғәҙәттә инглиз телле илдәрҙә үткәрелә, ләкин рәсми байрам тип һаналмай. XX быуат ахырынан башлап американлаштырыу һәм глобалләшеү йоғонтоһо аҫтында бөтә илдәргә тарала башлай (күберәк байрам үҙе түгел, уның атрибутикаһы тарала).
Англосаксон телендә байрам «Hālgena Ǣfen» ("Иҙге кис") тип аталған.
# Бәкеров Филарит Әбделғәзим улы

Бәкеров Филарит Әбделғәзим улы (1 ғинуар 1950 йыл — 7 май 2013 йыл) — театр актёры. 1976 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1995).

# Бәкеров Филарит Әбделғәзим улы
## Биографияһы

Филарит Әбделғәзим улы Бәкеров 1950 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Балтас районы Үрге Ҡарыш ауылында тыуған. 1970 йылда Өфө сәнғәт училищеһын (Ғабдулла Ғиләжев курсы) тамамлай.
Эш урыны: 1970 йылдан — Салауат башҡорт дәүләт драма театры, 1985 йылдан — Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры, 1991 йылдан — Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры артисы.
Филарит Абдулғәзим улы үткер характерлы, комик, драматик ролдәргә тиҙ инеп китә алған киң амплуалы, һәр яҡлап талантлы артист була. Салауат башҡорт дәүләт драма театрында эшләгәндә, Аҡъегет («Ай тотолған төндә», М.Кәрим), Бәхтегәрәй («Бәхтегәрәй», Ә.Мирзаһитов), Леонардо («Ҡанлы туй», Г.Лорка) һәм башҡа бихисап образдар тыуҙыра.
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында юғары профессиональ кимәлдәге бик күп образдар тыуҙырырға өлгәшә: — председатель (А.Абдуллин, «Ун өсөнсө председатель»), Әпкәләй (Д.Юлтый, «Ҡарағол»), Йәмил (Т.Миңнуллин, «Диләфрүзгә дүрт кейәү»), Толпар (Ф.Бүләков, «Толпар») һәм башҡалар.
1991 йылдан алып һуңғы көндәренә ҡәҙәр Филарит Абдулғәзим улы Стәрлетамаҡ башҡорт драма театрына тоғро хеҙмәт итте. Унда тыуҙырған образдары: — мәкерле Ричард (У.Шекспир, «Ричард — III»), изге күңелле Иван (К.Карый, «Бәхетһеҙ мөхәббәт»), Зар ҡарт (Ф.Бүләков, «Онотолған доға»), ҡаты бәғерле полковник Экбаум (Х.Иргалин, «Инә бүре ҡарғышы»), бәхетһеҙ Юрий (А.Яхонтов, «Үткәндәре бай ҡатын»), Гәрәй (Б.Рафиҡов, «Париж башҡорто»), Насретдин (И.Садыҡов, «Хужа Насретдиндың биш ҡатыны») һәм башҡа бик күп төрлө яҙмышлы һәм характерҙағы геройҙар.
Филарит Абдулғәзим улы актёрлыҡтан тыш үҙен һәләтле режиссёр ҙа итеп танытты. Ул сәхнәләштергән Б.Рафиҡовтың «Замана минең ҡулда», И.Йомағоловтың «Буш сәңгелдәк», К.Аҡбашевтың «Сибәр ҡатын», А.Ғаффарҙың «Яҙҙар моңо», Д.Салиховтың "«Өҙөлгән йөҙөм», Н.Ғәйетбаевтың «Ҡыҙҙар ишек асығыҙ», А.Гельмандың «Эскәмйә», К.Чандрҙың «Бер мөхәббәт — мең ғашиҡ» спектаклдәре оҙаҡ йылдар сәхнәнән төшмәй уйнала.
Ҡатыны — Башҡортостандың халыҡ артисы Ниса Бәкерова менән бихисап спектаклдәрҙә уйнап, онотолмаҫлыҡ образдар тыуҙыралар.

# Бәкеров Филарит Әбделғәзим улы
## Спектаклдәрҙәге ролдәре

* Сәйҙәл — «Балаларым минең», Ә.Атнабаев (реж. Р.Баянов, 1970 йыл).
* Артыҡйән — «Тол ҡатын», Ф.Әсәнова (реж. А.Нурмөхәмәтов, 1978 йыл).
* Ҡәҙим Насырович — «Түгелмә бәхетем», Ш.Рәхмәтуллин (реж. А. Нурмөхәмәтов, 1979 йыл).
* Үлтереүсе — «Бөтәһе тарафынан онотолған», Н.Хиҡмәт (реж. А.Нурмөхәмәтов, 1980 йыл).
* Тайфур — «Әсәләр көтәләр улдарын», Ә.Мирзаһитов (реж. А. Нурмөхәмәтов, 1984 йыл).
* Креонт — «Антигона», Софокл (реж. А.Нурмөхәмәтов, 1985 йыл).
# Нюды-Адлюдр-Епоко

Нюды-Адлюдр-Ёпоко — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Нюды-Адлюдр-Епоко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053436
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305343
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тузим

Тузим — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кама һыуһаҡлағысы уң ярына 844 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Тузим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007734
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100773
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тильзен

Тильзен (нем. Tylsen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 132 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,16 км². Диңгеҙ кимәленән 32 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 29413 һәм автомобиль коды — SAW.
# Расью

Расью — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нившера йылғаһының һул ярына тамағынан 151 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Расью
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016811
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001681
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Мегипугольская

Кесе Мегипугольская — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мегипугольская ҡылымығының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.

# Кесе Мегипугольская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036002
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203600
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Иҫке Турай ауыл Советы (Йәрмәкәй районы)

Иҫке Турай ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Йәрмәкәй районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Иҫке Турай ауылы.

# Иҫке Турай ауыл Советы (Йәрмәкәй районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Темир (йылға)

Темир — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аварское Койсу йылғаһының уң ярына тамағынан 98 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Темир (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы , инешенән Чиркейск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000112109300000940
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300094
* Бассейн коды — 07.03.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әлфиә Авзалова

Авзалова Әлфиә Авзал ҡыҙы (15 ғинуар 1933 йыл — 15 июнь 2017 йыл) — СССР һәм Рәсәй йырсыһы. Татар АССР-ының атҡаҙанған (1962) һәм халыҡ (1970), РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1983) артисы. Татарстан Республикаһының Ғабдулла Туҡай исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты (1992). Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Татарстан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры.

# Әлфиә Авзалова
## Биографияһы

Әлфиә Авзал ҡыҙы Авзалова 1933 йылдың 15 ғинуарында Татар АССР-ының Аҡтаныш районы Аҡтаныш ауылында тыуған. Иртә етем ҡала: әсәһе үлгәндә, ҡыҙға барлығы 5 йәш була. Һуңыраҡ атаһы Бөйөк Ватан һуғышында һәләк була. Әлфиәне әсәһенең хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Краснокама районы Яңы Ҡабан ауылында йәшәгән ҡыҙ туғаны тәрбиәләй.
1957 йылда Татар дәүләт йыр һәм бейеү ансамблендә солист була, Солтан Ғәбәши, Александр Ключарёв, Мансур Музафаров, 3аһит Хәбибуллин һәм башҡа композиторҙарҙың ҡатмарлы әҫәрҙәрен башҡара. Уның репертуарына боронғо халыҡ һәм заманса йырҙар инә. Вокал оҫталығына һәм нота грамотаһына уны Волкова Рәйсә өйрәтә — шул саҡта ул Ғабдулла Туҡай исемендәге Татар дәүләт филармонияһының художество етәксеһе булып эшләй.
Авзалова Әлфиә ансамблдә бер йыл эшләгәс, музыка училищеһына уҡырға инә, тик бер айҙан тауышы ҡарлыға. Тауышын тергеҙеп, ул үҙ өҫтөндә эшләй һәм кире ансамблгә ҡайта. Татар дәүләт филармонияһының художество етәкселеге тәҡдиме буйынса Әлфиә Авзалова үҙенең концерт төркөмөн ойоштора, уға Ғәбидуллин Кәрим етәкселегендәге орган, гитара, клавишалылар һәм синтезаторҙан торған «Казан утлары» эстрада инструменталь ансамбле һәм бейеү төркөмө ҡушыла.
Авзалова был ансамбль менән бергә Балтик буйы һәм Урта Азиялағы совет республикаларында гастролдәрҙә йөрөй, Мәскәүҙә, Ленинградта һәм СССР-ҙың бик күп ҡалаларында була, Башҡортостан һәм Татарстан нефтселәре, төҙөүселәр, КАМАЗ заводында эшләүселәр, ауыл хеҙмәтсәндәре алдында сығыш яһай. Ике-өс айға һуҙылған һәр бер сыҡҡанында 100-ҙән ашыу концерт биреүгә өлгәшә.
1957 йылда Мәскәүҙә Татар сәнғәтенең һәм әҙәбиәтенең декадаһында сығышында йырсы беренсе ҙур уңышын яулай.
Авзалова Әлфиә 2017 йылдың 15 ююнендә 85-се йәшендә оҙайлы һәм ҡаты сирҙән һуң Ҡазанда вафат була.

# Әлфиә Авзалова
## Ижады

Тауыш тембры — тулы диапазонлы альт. Донъяның 14 телендә йырлай.
Йырсы һәм уның ижады тураһында татар телендә «Моң батшабикәһе» исемле документаль фильм төшөрөлә, ул 2010 йылда Ҡазанда күрһәтелә (сценарий авторы — Рабит Батулла, яҙыусы, драматург, Татарстандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре).

# Әлфиә Авзалова
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Татар АССР-ының атҡаҙанған артисы (1962)
* Татар АССР-ының халыҡ артисы (1970)
* Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (беренсе тапҡыр — 1976)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1983)
* Татарстан Республикаһының Ғ. Туҡай исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты. (1992)
* «Халыҡтар араһында тыныслыҡты нығытыу буйынса әүҙем эшмәкәрлеге өсөн» Совет тыныслыҡты яҡлау комитетының Почёт грамотаһы (1960)
* «Татар эстрадаһы легендаһы» — Хөрмәтле бүләге (2008)
* Ҡазан йондоҙҙар аллеяһына исемле йондоҙо һалына.
# Хәлил (мәғәнәләр)

Хәлил — ир-ат исеме, топоним.

# Хәлил (мәғәнәләр)
## Мәҡәләләр

* Хәлил — ир-ат исеме.
* Хәлил (Ҡариҙел районы) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл.
* Хәлил (Ырымбур өлкәһе) — Ырымбур өлкәһенең Гай районындағы ауыл.
* Хәлил (Әбйәлил районы) — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл.
# Әсәд Әсмә

Әсмә әл-Әсәд (ғәр. أسماء الأسد‎), ҡыҙ сағында Әсмә Фәүәз әл-Әхрәс (ғәр. أسماء فواز الأخرس‎) (11 август 1975(19750811), Лондон, Бөйөк Британия) — Сүриәләге беренсе леди, ил президенты Бәшәр Әсәдтең ҡатыны.

# Әсәд Әсмә
## Биографияһы

Әсмә Лондонда 1975 йылдың 11 авгусында тыуған. Ғаиләһе Сүриәнең Хомс ҡалаһынан. Атаһы — консультант-кардиолог Фәүәз Әхрәс, әсәһе — отставкалағы дипломат (илсе) Сәхәр Отри әл-Әхрәс. Әсмә лондон ҡыҙҙар мәктәбендә уҡый, Лондон университеты Корль колледжының компьютер технологиялары һәм француз әҙәбиәте буйынса отличие менән тамалай. После Университеттан һуң, Дойче банкта хеджирование бүлегендә Европа һәм Алыҫ Көнсығыш клиенттары менән эшләй. 1998 йылда J. P. Morganдың инвестициялар бүлегендә биотехнологик һәм фармацевтик компанияларҙың ҡушылыуы һәм йотолоуы буйынса белгес булып эшләй. Компанияның нью-йорк бүлеге офисында европа һәм америка клиенттарының ҡушылыуы буйынса 4 ҙур килешеү төҙөй.
Әсмә Сүриәгә 2000 йылдың ноябрендә ҡайта һәм декабрҙә Бәшәр Әсәдкә кейәүгә сыға. Уларҙың өс балаһы бар: Хафиз, Зәйни һәм Кәрим.
Әсмә әл-Әсәдтең ата-әсәһе Бөйөк Британияла йәшәй.

# Әсәд Әсмә
## Сәләмәтлеге

2018 йылдың авгусында президент хакимиәте матбуғат хеҙмәте Сүриә беренсе ледийы Дамаскта иртә стадиялағы яман шеш менән госпиталгә ятҡанлығын белдерә.
2019 йылдың 27 ғинуарында Сүриә президенты канцелярияһы Дамаск хәрби госпиталендә Әсмә Әсәдтең күкрәк яман шешенә операция эшләнеләр, тип хәбәр итә.
2019 йылдың 4 авгусында Әсмә Әсәд яман шеште еңде тиелә һәм төҙәлеүгә барыуы билдәләп үтелә.
2021 йылдың 8 мартында Әсмә COVID-19 менән сирләй тигән хәбәр тарала, әммә был яңылыҡ ялған тигән икеләнеү бар.
# Комсомольский (Арғаяш районы)

Комсомольский (рус. Комсомольский) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ҡасаба. Хоҙайбирҙе ауыл биләмәһе составына инә.

# Комсомольский (Арғаяш районы)
## Халҡы

2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (67 %) йәшәй.
# Сукук

Сукук (ғәр. صكوك‎, «Сакк» — юридик документ, акт, квитанция") — шәриғәт илдәрендә таралған финанс документы, ислам облигацияларының эквиваленты тип атарға була.
Шәриғәт риба (ростовщиклыҡ) менән шөғөлләнергә рөхсәт итмәй, билдәләнгән килем менән традицион облигацияларға юл ҡуйырға ярамай. Сукук табыш алыу маҡсаты ҡуйылған финансланған сараның килемен гарантияланмай, ул бары маҡсат ҡына булып тора.

# Сукук
## Донъяла

2007 йылда донъяла сукук күләме АҠШ доллары менән 31 миллиардҡа етә.

# Сукук
## Рәсәйҙә

Рәсәйҙә сукук сығарыу тураһында тәүге тапҡыр 2011 йылда һүҙ ҡуҙғатыла. Әммә тәүге облигациялар Рәсәй Банкы ҡарары менән 2017 йылда — август аҙағында ғына барлыҡҡа килә. Татарстанда бындай облигациялар сығарыу тәжрибәһе шәриғәт эксперты тарафынан хуплау тапҡан. Сығарыу күләме 1 миллион һум тәшкил иткән. Облигациялар түләү срогы 62 көн булған һәм ябыҡ яҙылыу буйынса урынлаштырылған.
# Пеунто-Се

Пеунто-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Се-Яха (Зеленая) йылғаһының уң ярына тамағынан 116 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 83 км.

# Пеунто-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045178
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304517
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Халяте-Яха

Халяте-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Еси-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Халяте-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076975
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307697
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сукан

Сукан — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лолог йылғаһының уң ярына тамағынан 92 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Сукан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002898
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100289
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Үрге Китат (Чулым ҡушылдығы)

Үрге Китат — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы/ Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының уң ярына тамағынан 560 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Үрге Китат (Чулым ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200017913
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201791
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әминә Семие Онасья

Әминә Семие Онасья (шулай уҡ Эмине Семие һәм Эмине Вахиде исемдәре аҫтында билдәле, 28 март 1866, Истанбул — 1944, Истанбул) —төрөк яҙыусыһы һәм тәүге феминистарҙың береһе.

# Әминә Семие Онасья
## Биографияһы

1866 йылдың 28 мартында Ғосман империяһының баш ҡалаһы Истанбулда тыуған. Әхмәт Йәүҙәт пашаның менән Адвие Рабиға ханымдың ҡыҙы һәм яҙыусы Әлиә Фатима Топуздың һеңлеһе була. Ул Ғосман империяһы ҡатын-ҡыҙҙары араһынан тәүгеләрҙән булып Европала белем алған. Әминә Семие ете йыл дауамында Францияла һәм Швейцарияла психология һәм социологияны өйрәнә.
1882 йылдан Әминә Семие Истанбулда һәм башҡа ҡалаларҙа төрөк телен һәм әҙәбиәтен уҡыта. Ҡыҙҙар өсөн мәктәптә инспектор һәм Шишли Эфтал госпиталендә кесе шәфҡәт туташы булып эшләй. «Mütalaa» һәм «Hanımlara Mahsus Gazete» гәзиттәрендә баҫылып сыҡҡан мәғариф һәм сәйәсәт тураһында мәҡәләләр яҙған. Шулай уҡ 1893 йылда «Hulasa-i Ilm-i Hesap» тигән математика буйынса әсбап нәшер иткән. Әминә Семиеның иң билдәле әҫәрҙәренең береһе — «Sefalet» («Фәҡирлек») һәм «Gayya Kuyusu» («Тамуҡ соҡоро») хикәйәләре.
Апаһы Әлиәй Фатима Топуз менән бергә Әминә — Ғосман империяһында ҡатын-ҡыҙҙар хоҡуҡтары өсөн хәрәкәттең иң әһәмиәтле эшмәкәрҙәренең береһе тип иҫәпләнә. Ҡатын-ҡыҙҙарға ярҙам итеү маҡсаты булған бер нисә мәрхәмәтлелек ойошмаларын төҙөүҙә ҡатнаша. Шулай уҡ Әминә ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтарын киңәйтеү өсөн көрәшә. Ул «Берҙәмлек һәм прогресс» партияһы, шулай уҡ Ғосман демократик партияһы ағзалары булған. 1920 йылда Әминә Семие Төркиә журналистары ассоциацияһы идаралығы составына ингән.

# Әминә Семие Онасья
## Биографияһы
### Шәхси тормошо

Оҙаҡ ваҡыт Парижда йәшәй. Ике мәртәбә кейәүҙә була. Уны беренсе иренең исеме Мостафа бей була, икенсеһе — Рәшит паша. Ике никах та айырылышыу менән тамамлана. Әминәнең улы — Йәүҙәт Лагаш. Әминә Семие 1944 йылда Истанбул ҡалаһында вафат була.
# Узю-Яга

Узю-Яга — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нанг-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 81 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Узю-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046614
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204661
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2