yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Топко (Тараба ҡушылдығы)

Топко — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тараба йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Топко (Тараба ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200002548
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200254
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тигияр

Тигияр — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Урна йылғаһының һул ярына тамағынан 255 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Тигияр
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014200
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301420
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Добберкау

Добберкау (нем. Dobberkau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 309 кеше йәшәй. Майҙаны — 16,44 км². Диңгеҙ кимәленән 46 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39606 һәм автомобиль коды — SDL.
# Пица

Пица — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пьяна йылғаһының уң ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Пица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500412110000039975
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003997
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 1980 йылда йыһанға осороуҙар исемлеге

1980 йылдағы орбитаға осороуҙар исемлеге. Ҡыҙыл төҫ менән уңышһыҙ осороуҙар билдәләнгән. Осоусы йыһан аппараттары (ЙА) ҡалын итеп айырып билдәләнгән.
# Түбәнге Шекер

Түбәнге Шекер — Рәсәй йылғаһы. Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы,Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шекер йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Түбәнге Шекер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Урух йылғаһы ҡушылған урындан Малка йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000412108200004027
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200402
* Бассейн коды — 07.02.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Рыстюг

Рыстюг — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 360 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Рыстюг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010255
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001025
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Аллабирҙин Дамир Зиннәт улы

Аллабирҙин Дамир Зиннәт улы (16 июнь 1962 йыл) — педагог, Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреүҙең маҡтаулы хеҙмәткәре, тарихсы-эҙәрмән

# Аллабирҙин Дамир Зиннәт улы
## Биографияһы

Дамир Зиннәт улы Аллабирҙин 1962 йылдың 16 июнендә Башҡорт АССР-ы Бөрйән районы Тимер ауылында тыуған. Тимер, Иҫке Монасип мәктәптәрендә уҡый. 1985 йылда Күмертау педагогия училищеһын, 1985 йылда ситтән тороп Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. 1985 йылдан алып 1994 йылға тиклем Бөрйән районы Ғәлиәкбәр мәктәбендә физик культура уҡытыусыһы, ә 1994—2004 йылдарҙа мәктәп директоры булып эшләй. Тарих, йәмғиәт белеме фәндәренән уҡыта.

# Аллабирҙин Дамир Зиннәт улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Аллабирҙин Дамир Зиннәт улы Бөрйән районы тарихын өйрәнеүгә ҙур өлөш индерә. Аллабирҙиндың мәҡәләләре «Таң» гәзите биттәрендә баҫыла, Башҡортостан юлдаш телевидениеһы каналында «Эҙәрмән» телетапшырыуында ҡатнашыусы (2018, 2019).
Тыуған яҡты өйрәнеүселәрҙең Бөрйән йәмғиәте рәйесе (2007 йылдан), Бөрйән районы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ағзаһы.

# Аллабирҙин Дамир Зиннәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы (2005)
* Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреүҙең маҡтаулы хеҙмәткәре (2013)
* Хеҙмәт ветераны
* Башҡортостан Республиканың почётлы тыуған яҡты өйрәнеүсеһе (2016)

# Аллабирҙин Дамир Зиннәт улы
## Матбуғатта

* Таң гәзите 17 июнь 2022, Яҡтылыҡтан тыуа яҡшылыҡ
# Гза йылғаһындағы быуа

Гза йылғаһындағы быуа — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/326/120 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Гза йылғаһындағы быуа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000032105
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003210
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Томан (йыр)

Томан — башҡорт халыҡ йыры.

# Томан (йыр)
## Риүәйәте һәм йыры бергә

Тау башындағы энәлек ағасына томан ятһа, был ерҙә толпар ат йоклаған була, тип һөйләй торғайнылар олатайзар. Егет кешегә ошо толпар йоҡлаған ергә баҫырға ярамай. Кыҙ кеше бaҫһa, бер ни ҙә булмай. Әгәр егет кеше бaҫһa, уны һағыш, ҡайғы баҫа, сит ергә китһә, тыуған ерен haғынып hapғая.
Ҡансыра ауылынан Һиҙиәт исемле бер ир-егет ошо толпар йоҡлаған ерҙән үтә. Күпмелер ваҡыттан һуң был Һарғая башлай. Ҡатыны Хәмиҙә бер көн иренә ҡарап йыр йырлай:
Иртә лә генә томан, кис тә томан,
Был томанҡайҙарға ни булған?
Ап-аҡ ҡына егет, һарғайҙың да,
Быйылғы йыл һиңә ни булған?
«Хафаланма, Хәмиҙәм, минең бер ерем дә ауыртмай. Тик ниңәлер эсем бошҡолай», — тигән Һиҙиәт. Бер мәл, Йәйсән йылғаһы буйында бесән сабып ятҡанда, Һизиәткә әрме хеҙмәтенә китергә саҡырыу ҡaғыҙы килтерәләр. Ул осорҙа хеҙмәткә саҡырылған кеше уҙенең аты, ҡоралы менән китергә тейеш була. Һиҙиәт менән Хәмиҙә икәүләп бик яҡшы ат, yҡ-haҙaҡ әҙерләй. Юлға сығыр алдынан әйләнеп ҡайта алмаҫын һиҙенгәндәй, ҡатынына тебәп, былай тип йырлай:
Иртән дә томан, кистә лә томан,
Был томанҡайҙарға ни булған?
Тауға ла менеп, ташҡа баҫып,
Һин ҡapapһың. йәнем, мин булмам.
Хәмиҙә һығылып илай-илай ирен оҙатып ҡала. Әрмелә йөрөгәндә Һиҙиәт тағы ла нығыраҡ һарғая. Бер ваҡыт һағышына түҙә алмай ҡатынына хат яҙып ебәрә:
Саҡыра ла кәкүк, һайрай былбыл,
Талдар араһында ҡағынып.
Ауырып та ятып һарғайманым,
Мин һарғайҙым һине һағынып.
Һиҙиәткә иленә ҡайтырға насип булмай: әрме ерендә донья ҡуя.
# Ҡырғыҙлы

Ҡырғыҙлы — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡуғанаҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 4,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ҡырғыҙлы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018463
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101846
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Таулы Ҡарабах Республикаһы

Таулы-Карабах Республикаһы, Арцах Республикаһы — Көньяҡ Кавказдағы танылмаған дәүләт.
# Бёслебен-Вюллерслебен

Бёслебен-Вюллерслебен (нем. Bosleben-Wullersleben) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 625 кеше йәшәй. Майҙаны — 16,1 км². Диңгеҙ кимәленән 355 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99310 һәм автомобиль коды — IK.
# Бөтә донъя гагауздар конгресы

Бөтә Донъя гагауздар конгресы (гаг. Dünnää gagauzların kongresi) өс йылға бер тапҡыр Гагаузия автономиялы территориаль округы баш ҡалаһы Комратта үткәрелә. Сара бөтә донъя гагауздарын йыя.

# Бөтә донъя гагауздар конгресы
## Конгрестар
### I конгресс

Гагауз автономиялы берәмеге тарихында тәүге тапҡыр гагауздар конгресы 2006 йыл дың 20 өҫтәрәк 21- 21 июлендә уҙғарыла. Ике көн дайамында ҡатнашыусылар Гагаузия тарихы һәм тормошо менән танышылар, мәҙәни-тарихи учреждениеларында булдылар. Конгрестагагауз диаспоралары булған Болгария, Греция, Рәсәй, Украина, Төркиә, Канада, АҠШ, Бразилия һәм башҡа илдәрҙән 220 кеше ҡатнашты. Конгрес төп маҡсатына иреште, бының хаҡта һәр ҡатнашыусы үҙ фекерен әйттәе. Клнгресс Гагаузия һәм сит илдәрҙәге гагауз диаспоралары араһында тығыҙ социаль-иҡтисади һәм мәҙәни бәйләнештәр булдырыуға булышлыҡ итте

# Бөтә донъя гагауздар конгресы
## Конгрестар
### II конгресс

Гагауздарҙың икенсе конгресы 2009 йылдың 18 — 19 авгусында үтә. Башта Комарат ҡалаһының үҙәк урамынан Гагаузияның һәм башҡа илдәрҙең милли фольклор коллективтары үтә. Һуңынан үҙәк майҙанда ҡунаҡтар тантаналы рәүештә милли ихаталарҙы йөрөп күрҙеләр, унда милли кейемдәр, аш-һыу, йорттар макеттары һәм төрлө тамашалар күрһәтелә. Кискеһен сит ил һәм Гагау Ере коллективтары ҡатнашлығында концерт ойошторолдо, концертта шулайуҡ гагауз һәм молдова йондоҙҙары сығыш яһаны
* Милли бейеү коллективтарының парады
* "Кадынжа" бейеү коллективы
* Чадыр-Лунга ҡалаһы вәкилдәре
* Авдарма ауылындағы йорт өлгөһө
* Гагуздарҙың милли аш-һыуы
* гагаузия симолдары менән милли сигелгән балаҫ
* Традицион гагауз өйө
* "Комрат шараптары" күргәҙмәһе

# Бөтә донъя гагауздар конгресы
## Конгрестар
### III конгресс

Өсөнсө конгресс 2012 йылдың 2 — 3 ноябрендә уҙғарыла. Сара августан ноябь айына Гагаузия парламенты һайлауҙары арҡаһында күсерелә, һайлауҙар 2012 йылдың 9 сентябренә үткәрелә. Шулай уҡ 4 ноябрҙә Гагаузия шарап көнөн билдәләй, конгресс ҡатнашыусылары әлеге сарала ла булыу мөмкинлеген алды 18 сит иолән өсөнсө конгресҡа 200 тирәһе вәкил килде. Гагаузарҙың күбеһе Украина, Рәсәй, Болгария, Грециянан булдылар

# Бөтә донъя гагауздар конгресы
## Конгрестар
### IV конгресс

Дүртенсе конгресс 2017 йылдың 5-6 майында үтте. Бөтә гагаудар конгресына Украина гагауздары тураһында фильм әҙерләгән ине, шулай уҡ гагаузия фәнни ҡаҙаныштары тураһында «Билгеләр» исемле журнал әҙерләнде. IV конгресы үткәрелгән көн гагаузияға башҡа илдәрҙең юғары вазифалы етәкселәре килеүенә тап килә. Ҡунаҡтар араһында — Төркиә премьер-министры Бинали Йлдырым, Молдова президенты Игорь Додон, Молдова премьер-министры Павел Филип, шулай уҡ 20 дәүләттән гагауз вәкилдәре.

# Бөтә донъя гагауздар конгресы
## Аналогы

Грек гагуздары ошондай уҡ сараны Грецияла үткәрәләр, ундағы сара исеме - Гёрюшме (Görüşme). Гёрюшмеға бөтә илдәрҙән дә һаҡланып ҡалған диаспоралар саҡырыла. Әлеге сараның маҡсаттары Бөтә донъя гагауздар конгресы маҡсаттарынан айырылмай.
* 1-се гёрюшме — ? йыл.
* 2-се гёрюшме 2 — 5 октябрь, 2008 йыл.
* 3-сө гёрюшме — 19-20 июль, 2013 йыл.
* 4-се гёрюшме — 4-5-6 сентябрь, 2015 йыл.
* -се гёрюшме — 15-16-17 сентябрь, 2017 йыл.
# Ярамакода-Яха (Нгарка-Недарма-Яха ҡушылдығы)

Ярамакода-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нгарка-Недарма-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Ярамакода-Яха (Нгарка-Недарма-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043983
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304398
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әхмәтов Роберт Хәсән улы

Әхмәтов Роберт Хәсән улы (6 май 1947 йыл — 4 февраль 2016 йыл) — ғалим-табип, дәүләт хеҙмәткәре. 2022 йылдан Өфөләге Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының баш табип урынбаҫары. Медицина фәндәре докторы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, Һаулыҡ һаҡлау отличнигы.

# Әхмәтов Роберт Хәсән улы
## Биографияһы

Роберт Хәсән улы Әхмәтов 1947 йылдың 6 майында БАССР-ҙа Өфө ҡалаһында тыуған.
1965—1971 йй. — Башҡорт дәүләт медицина институты студенты.
1971—1973 йй. — Башҡорт дәүләт медицина институтының нерв сирҙәре кафедраһының клиник ординаторы.

# Әхмәтов Роберт Хәсән улы
## Хеҙмәт юлы

1973—1996 йй. — Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының врач-невропатологы, нейрореабилитация бүлеге мөдире, баш табип урынбаҫары һәм баш табиптың ойоштороу-методик эш буйынса урынбаҫары.
1996—1999 йй. — Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының 3-сө Республика клиник дауаханаһы баш табибы.
1999 й. — Мотлаҡ медицина страхковкалау Республика фондының башҡарыусы директоры. Башҡортостан Республикаһы һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары.
2002 йылдан — Башҡортостан Республикаһының Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының баш табибы урынбаҫары.
16 фәнни мәҡәләһе донъя күргән. Әхмәтов Роберт Хәсән улы 2016 йылдың 4 февралендә Өфө ҡалаһында вафат була

# Әхмәтов Роберт Хәсән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы
* Һаулыҡ һаҡлау отличнигы.
# Һанау ҡалаһында күп кешене үлтереү (2020)

Һанау ҡалаһында күп кешене үлтереү — 2020 йылдың 19 февралендә Һанау ҡалаһында ике ҡалъян кафеһында 9 кешене үлтереү. Фараз буйынса, милли һәм дини күрә алмаусанлыҡ мотивтары нигеҙендә ҡылынған енәйәт.

# Һанау ҡалаһында күп кешене үлтереү (2020)
## Үлтереү

19 февраль кисендә Һанау ҡалаһының үҙәк өлөшөндәге ҡалъян кафеһына бер ир атылып килеп инә лә, килеүселәргә тоҫҡап ата башлай, һәм өс кешене үлтерә. Һуңынан ул күҙҙән юғала, һәм бер ни тиклем ваҡыт үтеүгә беренсе енәйәт урынынан биш минут алыҫлыҡтағы башҡа ҡалъян кафеһында пәйҙә була. Унда ул тағы биш кешене үлтерә. Тағы бер зыян күргән кеше бер нисә сәғәттән алынған яраларынан үлә. Үлтерелгән өс кеше — Германия граждандары (икеһе — курд, береһе — сиған), икеһе — Төркиә, береһе — Болгария һәм тағы береһе — Румыния. граждандары. Һигеҙенсе ҡорбан — Босния һәм Герцеговинанан. Туғыҙынсы ҡорбандың ике гражданлығы: Афғанстан һәм Германия булған
Бер нисә сәғәт үтеүгә, полиция фаразланған үлтереүсенең үле кәүҙәһе үҙ фатирында табыла һәм уның йәнәшендә 72 йәшлек ҡатындың, әсәһенең, кәүҙәһе лә була. Тәфтишселәр, енәйәт ҡылғандан һуң, ул әсәһен атҡан, һуңынан үҙен дә үлтергән тигән һығымтаға килә.
Үлтереүҙә ғәйепләнеүсе 43 йәшлек Тобиас Ратьендың һунар ҡоралына рөхсәте була, һәм уның үтә уң, неонацистик ҡарашта торғаны фаразлана. Үлтерер алдынан ул YouTube-та инглиз телендә «бөтә американдарға шәхси персональ хат» тип аталған видео һала. Әммә хатта ниндәй ҙә көс ҡулланырға йыйыныуы күрһәтелмәгән.
21 февралдә Германия эске эштәр министры Хорст Зеехофер: «Һанауҙағы енәйәт — һис шикһеҙ расистик йүнәлешле аныҡ мотивированный террористик акт», тип белдерҙе.

# Һанау ҡалаһында күп кешене үлтереү (2020)
## Реакция

Күпләп кеше үлтерелеү менән бәйле, Германия Федератив Республикаһы канцлеры Ангела Меркель Леопольдинаға барыу планынан баш тарта. Уның урынына министр Һендрик Һоппенштедт барҙы.
2020 йылдың 20 февралендә ГФР президенты Франк-Вальтер Штайнмайер Һанауға килде һәм 9 кеше һәләк булған ике ҡальян кафеһы алдына ла веноктар һалды
# С. К. Морозовтың айырым йорто

С.К. Морозовтың айырым йорто —1901 йылда архитектор Н.Д. Бутусов проекты буйынса төҙөлгән. Мәскәү, Горохов тыҡрығы, 14 адресы буйынса урынлашҡан. Төбәк әһәмиәтендәге Рәсәй халыҡтарының мәҙәни мираҫы объекты, дәүләт һаҡлауы аҫтында.

# С. К. Морозовтың айырым йорто
## Тарихы

Ике ҡатлы йорт 1901 йылда хәлле крәҫтиән С . К. Морозов тарафынан архитектор Н.Д. Бутусов проекты буйынса төҙөлгән. Төп фасадта йорттоң ситтәрендә икенсе ҡаттың сығып торған ике тәҙрәһе айырылып тора. Тәҙрәләр аҡ таштан ҡатмарлы ордерҙың колонналары менән ҡыҫанланған, уларҙың осонда торған ҙур өсмөйөш фронтондар стенанан сығып тора һәм ике аттик барлыҡҡа килтерә.
Фронтондар аҫтында, тәҙрә ҡапҡастарының өҫкө өлөшөндә ҡатын-ҡыҙҙарҙың башы ҡиәфәтендә һылап яһалған биҙәктәр урынлашҡан, ҡатын-ҡыҙҙарҙың сәстәре үҫемлек семәрҙәре менән ишелгән. Ҡыҙҙар ҡулланылған лорелея модерны стиле менән оҡшаш. Ҡабырға фасад үҙенең модерн стилендәге сүкеп яһалған семәрле япмаһы менән иғтибарҙы йәлеп итә.
1914 йылдың апрелендә йорт Бахрушиндарҙың сауҙагәрҙәр һәм сәнәғәтселәр тоҡомонан булған сауҙагәр Николай Петрович. Бахрушинға һатыла. Йортто һатып алыр алдынан ул тол ҡала, һәм бәләкәй балалары һәм кейүҙәге өлкән ҡыҙының ғаиләһе менән бында төпләнә. Беренсе ҡатта Николай Петровичтың 17 бүлмәһе урынлаша, ихата яғынан алты ҡырлы эркерҙы ҡышҡы баҡса биләй.
Күрше ике ҡатлы йортта, айырым йорттан һул яҡта, Николай Федорович Пупышевтың Фирсановкаһындағы «Надеждино» шифаханаһының табибы һәм хужаһы, Бахрушиндың кейәүенең ҡабул итеү кабинеты була. Биләмәнең ихатаһында хужалыҡ ҡоролмалары, шул иҫәптән ҡош аҙбары, гараж, ат аҙбары, бесәнлек һәм кер йорто урынлаша. Артабан быуа һәм беседка менән баҡсаға алып барыусы ҡапҡалар тора.
Совет осорондағы йорттоң өлөшөн «Международная жизнь]» журналы мөхәрририәте биләй.
# Тэджон

Тэджон (кор. 대전) — Көньяҡ Кореяның үҙәгендә туранан-тура ҡарамағындағы ҡала, Чхунчхон-Намдо провинцияһының административ үҙәге. Ҡаланың рәсми исеме — Тэджон ҡала метрополияһы (кор. 대전광역시 Тэджон-гванъекси). 1 564 мең халҡы менән ҙурлығы буйынса Кореяла бишенсе ҡала. Көньяҡ Кореяның фәнни-техник баш ҡалаһы тип һанала.

# Тэджон
## Географияһы

Ҡаланың географик координаталары: 36° 10' ~ 36° 29' төньяҡ киңлектә. 127° 14' ~ 127° 33' көнсығыш оҙонлоҡта.
Тэджон Көньяҡ Кореяның урта өлөшөндә урынлашҡан, Сеулдан 167 км алыҫлыҡта, Пусандан 294 км һәм Кванджунан 169 километр алыҫлыҡта ята.

# Тэджон
## Климаты

Тэджонда дымлы муссонлы климат. Ҡыш һалҡын һәм ҡояшлы, уның оҙайлығы яҡынса ике ай, йәй эҫе һәм ямғырлы, уның оҙайлығы — биш ай.
Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Уртаса максимум, °C | 3,3 | 5,7 | 11,5 | 19,1 | 23,8 | 27,4 | 29,7 | 30,2 | 25,9 | 20,4 | 12,7 | 6,1 | 18,0 |
| Уртаса температура, °C | −2,4 | −0,2 | 4,9 | 12,2 | 17,5 | 21,8 | 25,0 | 25,4 | 20,2 | 13,6 | 6,5 | 0,2 | 12,1 |
| Уртаса минимум, °C | −6,3 | −4,5 | 0,2 | 6,3 | 11,7 | 17,2 | 21,8 | 21,8 | 15,8 | 8,3 | 1,9 | −3,9 | 7,6 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 29,5 | 36,4 | 60,5 | 87,2 | 97 | 174,3 | 292,2 | 296,5 | 141,5 | 56,9 | 51,7 | 30,1 | 1353,8 |
| Сығанаҡ: Гонконгская обсерватория ||||||||||||||

# Тэджон
## Тарихы

Тимер юлы үткәнгә тиклем был ҙур булмаған Ханбат ҡалаһы булған. 1905 йылда бында Сеулдан Пусанға тимер юлында тимер юлы вокзалы төҙөлә, һәм ҡала тиҙ үҫә башлай. 1932 йылда Чхуннам провинцияһының баш ҡалаһы Конджунан Тэджонға күсерелә. Корея һуғышы башында ҡала ҙур конфликт үҙәге була (Тэджон операцияһы).

# Тэджон
## Административ бүленеше

Тэджон 5 районға бүленгән («ку»).
| Исеме | Хангыль | Ханча |
| Тэдокку | 대덕구 | 大德區 |
| Тонгу | 동구 | 東區 |
| Чунгу | 중구 | 中區 |
| Согу | 서구 | 西區 |
| Юсонгу | 유성구 | 儒城區 |

# Тэджон
## Транспорты

Тимер юл вокзалы, ике тиҙ йөрөшлө Кёнбу һәм Хонам автомагистрале бар. Ҡаланы Чхонджу халыҡ-ара аэропорты хеҙмәтләндерә
Тэджонда метрополитен эшләй. 2006 йылда эксплуатациялана башлай.

# Тэджон
## Мәҙәниәте

1993 йылда ҡалала халыҡ-ара күргәҙмә үтә (бөтә донъя Экспо-1993 күргәҙмәһе). Был ваҡиғаға ҡарата EXPO Bridge күпере төҙөлгән.
Ҡалала К-Лигаһының Daejeon Citizen футбол командаһы бар.
Тунсан паркында урынлашҡан Тэджон сәнғәт музейы үҙенең сәнғәт һәм технологиялар берләшкән экспонаттары менән билдәле. Ул 1998 йылда ойошторола.

# Тэджон
## Фәндәре

1959 йылдың 1 мартында ҡалала Atomic Energy Research Institute (AERI) ойошторола, 1973 йылдың 17 февралендә Radiological Research Institute (RRI) һәм Radiation Research Institute in Agriculture (RRIA) менән берләштерелгәс, Korea Atomic Energy Research Institute (KAERI тигән атама ала. 1990 йылда ҡалала Корея Республикаһы фән һәм техникаһының милли музейы асыла.

# Тэджон
## Туғандаш ҡалалар

* Ода, Япония (1987)
* Сиэтл, АҠШ (1989)
* Будапешт, Венгрия (1994)
* Нанкин, Ҡытай (1994)
* Калгари, Канада (1996)
* Гвадалахара, Мексика (1997)
* Упсада, Швеция (1999)
* Новосибирск, Рәсәй (2001)
* Брисбен, Австралия (2002)
* Кембридж, АҠШ (февраль 2005)
* Биньзыонг провинцияһы, Вьетнам (2005)
* Саппоро, Япония (2010)
# Пелес (Чёрная ҡушылдығы)

Пелес — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная йылғаһының уң ярына тамағынан 122 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Пелес (Чёрная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001617
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100161
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1