yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Дәүләкән иген продукттары комбинаты №2

Дәүләкән иген продукттары комбинаты № 2 (1905 йыл) — он, ҡатнаш мал аҙығы продукттары етештереү предприятиеһы. Уға 1905 йылда Башҡортостанға күсеп килгән немец- меннониттар тарафынан нигеҙ һалынған.

# Дәүләкән иген продукттары комбинаты №2
## Тарихы

XIX быуат аҙағында башҡорттарҙан һәм башҡа ер биләүселәрҙән немец-колонистар ер һатып ала. Немец меннониттары Петрес,Нэймус,Тиннер,Фиссер 1905 йылда акционерҙар йәмғиәте ойоштора. Мораҙым йылғаһының Димгә ҡойған урынында тирмән төҙөй башлайҙар. 1908 йылда һыу тирмәне төҙөлөп бөтә. Йыраҡтан ҡарағанда тирмән ағымға ҡаршы хәрәкәтһеҙ торған карапты хәтерләткән,шуның өсө уға «Якорь» исеме бирәләр. Тирмән хужаһы Петрес- Пенер була.Граждандар һуғышы башланғас, элекке хужалары Совет власының эҙәрлекләүенән ҡурҡып ҡасалар 1920 йылда тирмән дәүләт милкенә күсерелгән.
1924 йылда тирмәнгә «Ланц» пар машинаһы урынлаштырыла.
1929 йылда Башҡортостан өлкә «Союзхлеб» контораһы барлыҡҡа килә.Дәүләкән бүлексәһе уның составына инә.Ул Башҡортостан өлкә контораһының 3 — сө тирмән заводы булараҡ билдәле.
1956 йылда электр уты үткәрелә.
1957 йылдан — Бащҡортостан иген продукттары идаралағы составында («Башхлебопродукт»).
1997 йылдан — «Башхлебоптицепром» ДУАП- ның бүлендек предприятиеһы.
1975 йылдан — Дәүләкән иген продукттары составында.
2000 йылдан — «Башптицепром» ДУАХП-ның бүлендек предприятиеһы.
2000 йылда ябыла. Хәҙерге исеме ЯСХ «Дәүләкән иген продукттары комбинаты №2». Уның төп бүлексәләре: Арыш оно етештереү заводы. Етештереү көсө — тәүлегенә 120 тонна. Бойҙай оно етештереү заводы — тәүлегенә 65 тонна он етештерә Ҡатнаш аҙыҡ етештереү заводы — тәүлегенә 150 тонна
Ярма етештереү цехы — тәүлегенә 75 тонна

# Дәүләкән иген продукттары комбинаты №2
## Инфраструктураһы

25 мең тонна һыйҙырышлы элеваторы,үҙенең тимер юлы, тепловоз депоһы, махсус техникалары бар. 2015 йылдың декабрь айында комбинат үҙенең пекарняһын асты. Тәүлегенә 4 тонна икмәк бешерә.
Дәүләкән иген продукттары комбинаты № 2 продукцияһы Башҡортостан Республикаһында һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә киң билдәле.

# Дәүләкән иген продукттары комбинаты №2
## Былар ҡыҙыҡлы

Меннониттар- Менно Симонс тәғлимәте яҡлы христиандар. Улар Рәсәйгә башлыса Голландиянан һәм Германияның төньяғынан күсеп килә. Меннониттар армияла хеҙмәт итмәй һәм бер ниндәй ҙә ҡоралды ҡулына алмай.
Революцияға тиклем Дәүләкән немецтары башҡа халыҡтар менән сағыштырғанда хәллерәк йәшәй. Башҡа халыҡтар менән улар бик аралашып бармай, быны ерле халыҡ эреләнеү тип ҡабул итә. Башҡорт дәүләт педагогия институтының 1930-йылдар аҙағындағы ректоры М.Я.Йәнгиров бала сағында Франц Абрамович Классенда көтөүсе була.1940 йылда Ленинград педагогия институтын тамамлаған йәш белгес Генрих Николаевич Классен Өфө дәүләт сит телдәр институтына эшкә килә. Бер осрағанда М.Й.Йәнгиров Франц Классен туғаны түгелме икәнен һораша. 1937 йылда атаһы менән ағаһы нахаҡ бәлә тағып атылған Генрих әлбиттә, Франц Классендың үҙенең ике туған ағаһы икәнде әйтмәй.
# Ел (хикәйә)

«Ел» ― хикәйә, урыҫ совет яҙыусыһы Михаил Александрович Шолохов 1927 йылда яҙған.

# Ел (хикәйә)
## Баҫма тарихы

«Ел» хикәйәһе тәүге тапҡыр «Молодой ленинец» гәзитенең (4 июнь, 1927 йыл) 124-се һанында баҫылған. М. А. Шолохов хикәйәләр йыйынтығында баҫылмаған. Беренсе тапҡыр «Книжное обозрение» гәзитенең 51-се һанында 1986 йылдың 19 декабрендә ҡабатлап баҫылған. Яҙыусының әҫәрҙәр йыйынтығына индерелмәгән. Тәүге тапҡыр авторҙың 9 томлыҡ әҫәрҙәр йыйылмаһының 8 томына индерелгән. (М., 2002). Төҙөүсеһе һәм мөхәррире — В. В. Васильев. Беренсе баҫма буйынса нәшер ителә.
«Книжное обозрениела» ҡайтанан баҫҡанда П. В. Бекедин:
* ...некоторые моменты рассказа «Ветер» (Турилин и его сестра) вызывают в нашей памяти сцены, рисующие столкновения Митьки Коршунова с сестрой Натальей, Аксиньи Астаховой с отцом...
М. А. Шолоховтың оло ҡыҙы Светлана Михайловнаның әйтеүенсә, яҙыусы «бик ҡәтғи рәүештә әҫәрҙе ҡайтанан баҫтырыуға ҡаршы тора. Сәбәбе — үҙе яҙған геройҙың бик ныҡ патологиялы биологик һәләттәре булыуҙа тора».

# Ел (хикәйә)
## Тәнҡит

Г. С. Ермолаев әҫәрҙә совет әҙәбиәтенә хас булмаған үҙен-үҙе кәмһетеп ҡарау һәм үҙен-үҙе йәлләү арҡаһында килеп сыҡҡан патологиялы ҡатылыҡты күрә. Ул Турилиндың менталитет үҙенсәлектәрен геройҙың аҡыл торошо, уның яҡшыны ямандан айыра белмәүе менән аңлата.
* Он считает само собой разумеющимся то, что ему позволительно всё доставляющее ему удовольствие....
«Елдең» психологик коллизияһының ҡатмарлығы тураһында С. Г. Семёнова ла яҙа.
* В этом рассказе нет впрямую ни войны, ни гражданского противостояния, но есть жертва; нет распалённой, классовой идейной ненависти, т.е. идеологической мотивировки поведения героя, но есть экзистенциального-патологическая ситуация, есть, может быть, ещё более страшный и в чём-то более безнадёжный случай со своей "законной" для самого безногого вывороченной логикой, случай глубинного естественного ущерба человека, где свивается обида, отчаяние, циничный вызов, извращение, зло....

# Ел (хикәйә)
## Сюжет

Әҫәрҙең төп геройы, яңғыҙ казак Харитон Турилин үҙенең йортонда төнгөлөккә йоҡларға ҡалған юлсы уҡытыусыға үҙенең «артыҡ күңелле тормошо» тураһында һөйләй. Аҡтар менән Ҡара диңгеҙгә сигенгән саҡта ул ике аяғын да туңдырып инвалид булып ҡала. Латыш-комиссар уға тыуған утарына ҡайтырға ярҙам итә, ләкин «бер төрлө, ялҡытҡыс тормош» геройҙы ныҡ йонсота. Үҙенең әсе яҙмышына асыуы килгән Харитон үҙенең бер туған һеңлеһен көсләй, шунлыҡтан тегеһе утарҙы ташлап сығып китә, ә Харитон ҡараңғы тормошта япа-яңғыҙ тороп ҡала.

# Ел (хикәйә)
## Персонаждар

* Головин ― Задонский утары уҡытыусыһы, район уҡытыусылар съезынан ҡайтып барғанда Турилин утарында төнгөлөккә ҡунырға ҡала.
* Хужа ― Турилин утарында йәшәүсе аяҡһыҙ инвалид, үҙ йортонда ҡунырға ҡалған бөтөнләй ят уҡытыусы Головинға үҙенең тормош тарихын һөйләй.

# Ел (хикәйә)
## Cығанаҡтар

* Шолоховская энциклопедия/ Колл. авторов; глав. ред. Ю. А. Дворяшин; вступ. ст. М. М. Шолохов. — М.: Издательский дом «СИНЕРГИЯ», 2013. — 1216 с.: ил. ISBN 978-5-94238-022-9
# Лапта-Яха (Щучья ҡушылдығы)

Лапта-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Щучья йылғаһының һул ярына тамағынан 531 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Лапта-Яха (Щучья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034166
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303416
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кмургул-Оюк

Кмургул-Оюк — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Шавла йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кмургул-Оюк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004981
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100498
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Инеш (йылға)

Иныш — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/9/3/20 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Инеш (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Түбәнге Кама һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем, Вятка йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101512111100029713
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102971
* Бассейн коды — 10.01.01.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Путик

Путик — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кума йылғаһының һул ярына тамағынан 453 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Путик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300017327
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301732
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мөхәммәттең дипломатлығы

Мөхәммәттең дипломат карьераһы (570 й. — 8 июнь 632) — Мөхәммәттең с.ғ.с. иртә Ғәрәбстандағы үҫеп килгән мосолман өммәте башлығы булыу осорон һәм Ғәрәбстандағы, уның тирә-яғындағы башҡа халыҡтарҙың хакимдары менән хатлашыуын үҙ эсенә ала. Был осор исламға тиклемге Ғәрәбстандағы яһилиәт йолаларынан иртә ислам идара итеү системаһына күсеүе, шулай уҡ шәриғәт ҡанундарына һәм ислам теократияһына ярашлы ислам юриспруденцияһын сағылдырыусы принциптарын урынлаштырыу менән билдәләнә.

# Мөхәммәттең дипломатлығы
## Тарихы

Мәҙинәнең ике төп ғәрәп ҡәбиләһе — бәнү әл-Хәзрәж һәм бәнү Аус — Мөхәммәттең һижрәтенә тиклем бер-береһе менән быуаттан ашыу Мәҙинәне контролдә тотоу өсөн һуғыша Минанан алыҫ булмаған Ғәҡәбәне алғандан һуң, Мөхәммәтте аустар ҙа, хәзрәжиҙәр ҙә Мәҙинәнең дөйөм лидеры итеп ҡабул итә, һәм ул был проблеманы Мәҙинә Конституцияһын урынлаштырып хәл итә; төрлө төркөмдәр, шул иҫәптән Мәҙинәнең ғәрәп йәһүдтәре араһындағы үҙ-ара эш итеүҙе көйләгән был документ менән уға ҡул ҡуйған яҡтар ризалаша. Был уның өсөн башҡа кимәл роль була, сөнки Мәккәлә ул дини лидер булараҡ ҡына эш алып бара. Һөҙөмтәлә Мәҙинәлә берҙәм община, шулай уҡ Мөхәммәттең ун йыллыҡ дипломатик карьераһы башланыу менән бер рәттән сәйәси өҫтөнлөктәре барлыҡҡа килә.
Ғүмеренең һуңғы йылдарында Мөхәммәт с.ғ.с. башҡа лидерҙар менән хаттар, илселәр аша бәйләнеш урынлаштырған йәки шәхсән рәүештә уларға, мәҫәлән, Таифҡа барған; Мөхәммәт исламға күсергә саҡырған мөрәжәғәтен Ғәрәбстандан ситтә таратырға йыйынған. Һаҡланып ҡалған хатлашыу миҫалдарына Ираклийға, Хосров II һәм Негусҡа яҙған хаттары инә. Мөхәммәт Пәйғәмбәр Ғәрәбстан ярымутрауында башҡа лидерҙар менән бәйләнештәр булдырһа ла, был сиктәрҙән ары хаттар киттеме, юҡмы икәне һорау тыуҙыра.
Мөхәммәттең дипломат булараҡ карьераһының төп билдәләүсе мәлдәрен түбәндәгеләр тәшкил итә: Ғәҡәбә бәйғәте, Мәҙинә Конституцияһы һәм Хоҙайбиә солохо. Хәбәр ителеүенсә, Мөхәммәт ислам диненә саҡырып, башҡа билдәле лидерҙарға ебәргән хаттарҙа көмөш мөһөрөн ҡулланған.[1][2]
# Иҙрисов Роберт Хәбиб улы

Иҙрисов Роберт Хәбиб улы (1944 йыл 13 апрель)— инженер-механик, техник фәндәре докторы (2002), профессор (2007), СССР-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1985), СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1980).

# Иҙрисов Роберт Хәбиб улы
## Биографияһы

Иҙрисов Роберт Хәбиб улы 1944 йылдың 13 апрелендә Чкалов өлкәһенең (хәҙер Ырымбур өлкәһе) Домбаровск ҡасабаһында тыуған. 1969 йылда Өфө авиация институтын тамамлай. Хеҙмәт эшмәкәрлеген Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә башлай. 1972—1987 йылдарҙа өлкән инженер һәм өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй. 1987 йылдан алып нефть һәм нефть продукттарын йыйыу, әҙерләү һәм ташыу буйынса Бөтә Рәсәй фәнни тикшеренеү институтының (ВНИИСПТнефть) лаборатория мөдире. 1974—1978 йылдарҙа Урал-Себер магистраль нефть үткәргестәре идаралығының эксперименталь участкаһы начальнигы булып эшләй. 1987 йылдан Көнсығыш ғилми-тикшеренеү институтының хәүефһеҙлек техникаһы һәм промсанитария буйынса директор урынбаҫары. 2011 йылдан Өфө дәүләт нефть техник университетында уҡыта.

# Иҙрисов Роберт Хәбиб улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эштәре магистраль торба үткәргестәрҙе ремонтлау ваҡытында шартлау энергияһын ҡулланыу проблемаларына арналған, магистраль торба үткәргестәрҙе шартлаулы ҡырҡыу технологияһын эшләгән. Уның етәкселеге аҫтында нефть һәм газ сәнәғәте объекттарын файҙаланғанда һыу аҫты үткәүелдәрен файҙаланыу һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау буйынса норматив документтар комплексы эшләнгән һәм ҡулланыуға индерелгән. 12 авторлыҡ танытмаһына һәм патентҡа эйә. 90-дан ашыу баҫма, шул иҫәптән 1 монография авторы.
# Узаков Аблакул Уразбай улы

Узаков Аблакул Уразбай улы (10 апрель 1922 йыл — 26 июль 1955 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының эскадрон отделениеһы командиры, гвардия сержанты. Советтар Союзы Геройы (1944).

# Узаков Аблакул Уразбай улы
## Биографияһы

1922 йылдың 10 апрелендә хәҙерге Үзбәкстандың Сәмәрҡәнд өлкәһе Ургутск районының Каратеп ҡышлағында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Үзбәк. 1940 йылдан КПСС ағзаһы. Үзбәк дәүләт университетында 3 курс тамамлай.
1941 йылдан Ҡыҙыл Армия сафында. 1941 йылдың декабрендә Өфөлә Үҙәк фронттың 61-се армияһының 7-се гвардия кавалерия корпусының 112-се башҡорт кавалерия дивизияһы булараҡ ойошторолған 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкының 1-се эскадрон отделениеһы командиры, 1943 йылдың авгусынан хәрәкәттәге армияла.
62-се гвардия кавалерия полкының 1-се эскадроны отделениеһы командиры (Үҙәк фронт, 31-се армия, 7-се гвардия кавалерия корпусы, 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы) гвардия сержанты Аблакул Узаков Днепрҙы аша сыҡҡанда Черниговтағы һуғыштарҙа айырылып тора. 1943 йылдың 19 сентябрендә Украинаның Чернигов өлкәһе Клоков ауылы эргәһендә Гитлер автоматсылары 1-се эскадронға алҡа хәрәкәт итергә мөмкинлек бирмәй. Гвардия сержанты Узаков шым ғына дошман позицияһына шыуышып килеп, дошман һалдаттарына граната ташлай һәм ут аса, 16-һын юҡ итә, өсөһөн әсиргә ала.
1943 йылдың 20 сентябрендә «1 Май» совхозы өсөн барған һуғышта ҡурҡыу белмәҫ гвардеец дошман пулеметына яҡын килеп, гратанталар ташлап, уны расчеты менән бергә юҡ итә. Шул уҡ көндө Черныш ауылында урамы һуғышында ҡыйыу яугир-кавалерист Гитлер автоматсыларын үҙенә яҡын ебәреп, дошмандың өс тиҫтә самаһы һалдатын юҡ итә.
1943 йылдың 28 сентябре төнөндә Аблакул Узаков Днепр йылғаһын аша сығып, 1-се эскадрондың йылға аша сығыуына ҡамасаулаған дошман пулеметын расчеты менән бергә юҡ итә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 15 ғинуарындағы Указы менән ҡаршы көрәштә командованиеның хәрби заданиеһын өлгөлө үтәгәне, күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн Узаков Аблакул Уразбай улына «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә, Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 1665) тапшырыла.
Шулай уҡ ул бихисап миҙалдар, шул иҫәптән «Сталинградты обороналаған өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
# Юлдашбаев Әмир Мырҙағәли улы

Юлдашбаев Әмир Мырҙағәли улы (25 декабрь 1940 йыл — 26 апрель 2017 йыл) — ғалим-философ һәм дәүләт эшмәкәре. 1971 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1987—1992 йылдарҙа философия кафедраһы мөдире. 1994 йылдан Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1997 йылдан Социаль-иҡтисади сәйәсәт идаралығы, 2004 йылдан — Мәғлүмәт-аналитика идаралығы, 2006—2008 йылдарҙа Эске сәйәсәт идаралығы, 2009—2010 йылдарҙа Ижтимағи-сәйәси үҫеш һәм мәғлүмәт сәйәсәте идаралығы бүлеге мөдире. Философия фәндәре кандидаты (1971). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2000). Башҡортостан Фәндәр академияһының Зәки Вәлиди исемендәге премияһы лауреаты (2010).

# Юлдашбаев Әмир Мырҙағәли улы
## Биографияһы

Әмир Мырҙағәли улы Юлдашбаев 1940 йылдың 25 декабрендә Башҡорт АССР-ының Хәйбулла районы Аҡъяр ауылында тыуған.
1959—1961 йылдарҙа техник станция слесары, район башҡарма комитеты ҡарамағындағы төҙөлөш бүлеге мастеры була.
1961—1963 йылдарҙы комсомол эшендә, «Знамя труда» район гәзите редакцияһы хеҙмәткәре.
1963—1967 — Мәскәү дәүләт университетында уҡый, 1968—1971 йылдарҙа Мәскәү дәүләт педагогия институты аспиранты.
1971—1994 йылдарҙа Башҡорт дәүләт педагогия институтында уҡыта, 1991—1992 йылдарҙа уҡыу йортоноң философия кафедраһы мөдире була.
1994—2010 йылдарҙа— Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтендә эшләй, шул иҫәптән 1997 йылдан Социаль-иҡтисади сәйәсәт идаралығы, 2004 йылдан — Мәғлүмәт-аналитика идаралығы, 2006—2008 йылдарҙа Эске сәйәсәт идаралығы, 2009—2010 йылдарҙа Ижтимағи-сәйәси үҫеш һәм мәғлүмәт сәйәсәте идаралығы бүлеге мөдире.
Әмир Мырҙағәли улы Юлдашбаев 1917 йылдың 26 апрелендә Өфө ҡалаһында вафат булды.

# Юлдашбаев Әмир Мырҙағәли улы
## Хеҙмәттәре

30-ҙан ашыу фәнни, шул иҫәптән Ә. -З. Вәлиди Туғандың тормошо һәм эшмәкәрлеге тураһында хеҙмәттәр авторы. Төрөк теленән Вәлидиҙең «Хәтирәләрен», «Башҡорттар тарихын» башҡорт һәм рус теленә тәржемә итә.
# Карнагалка

Карнагалка — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дудет йылғаһының уң ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Карнагалка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015637
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201563
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аҡморон (тау)

Аҡморон (башҡ. Аҡморон) — Башҡортостан Республикаһы Ишембай районындағы тау. Оло Ҡоҙаш йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан. Абсолют бейеклеге — 707,4 м. Һырттары текә, көнсығыш яғы йылға менән сикләнгән. Көнбайыш һыртынан Әселе (Ишембай районы) йылғаһы (приток Алағузлы йылғаһының ҡушылдығы) башлана.

# Аҡморон (тау)
## Составы

Алевролиттар, рифей һәүерташы (сланец), ҡомташ ултырмаларынан тора .

# Аҡморон (тау)
## Ландшафт

Тауҙың өҫтө йүкә, ҡайын һәм уҫаҡ ағастарынан торған урман менән ҡапланған.

# Аҡморон (тау)
## Топонимикаһы

Башҡортса башҡ. Аҡморон — аҡ һәм «морон», (башҡ. Аҡ) , сығып торған урын (башҡ. морон).
# Емурла

Емурла — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катунь йылғаһының һул ярына тамағынан 174 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Емурла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100006855
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100685
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Смаҡов Илфаҡ Мөжип улы

Смаҡов Илфаҡ Мөжип улы (2 ғинуар 1940 йыл — 27 май 1993 йыл) — йырсы, 1963—1993 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1989), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1985) артисы. Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы дипломанты (Мәскәү, 1961).

# Смаҡов Илфаҡ Мөжип улы
## Биографияһы

Илфаҡ Мөжип улы Смаҡов 1940 йылдың 2 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Саҡмағош районы Рапат ауылында тыуған. Туғыҙынсы синыфта уҡығанда, Өфөлә үткәрелгән республика йыр бәйгеһендә беренсе ҙур уңышҡа өлгәшә. Башҡорт халыҡ йыры «Азамат»ты һәм һәүәҫкәр композитор Әкрәм Дауытовтың «Әсәйемә хат»ын иҫ киткес оҫталыҡ менән башҡарып, «лауреат» булып ҡайта.
Урта белем алғас, Өфө сәнғәт училищеһында мөғәллим Миләүшә Мортазина класында уҡый. Был йылдарҙа төрлө кимәлдәге конкурстарҙа ҡатнаша. Дүртенсе курста сағында, Мәскәүҙә Бөтә Рәсәй эстрада артистары ярышында «дипломант» исемен ала.
1982 йылдан башлап ғүмеренең аҙағына тиклем Илфаҡ Смаҡов Башҡорт дәүләт филармонияһында эшләй.
Йырсы репертуарында Башҡортостан һәм Татарстан композиторҙарының вокаль әҫәрҙәре, шулай уҡ башҡорт һәм татар халыҡ йырҙары бик күп. Ул Башҡортостандың ғына түгел, илебеҙҙең күп республика, край һәм өлкәләрен үҙенең бай һәм үҙенсәлекле концерт программаһы менән урап сыға. Сәхнә оҫтаһы башҡарыуындағы «Еҙ ҡыңғырау моңдары», «Зимфирәкәй», «Һин ҡайтманың», «Ел, ерәнем», «Былбылым», «Тыуған илем», «Һиндер ул, тип уйланым», «Дуҫтарыңды онотма», «Әҡлимә», «Әйткән инең», « Аҡ пароход», «Өфө йүкәләре» (Рим Хәсәнов музыкаһы), «Һиңә тағын мин бер киләм әле» (Назар Нәжми шиғыры, Рим Хәсәнов музыкаһы) кеүек тиҫтәләрсә популяр әҫәрҙәр башҡорт һәм татар йыр сәнғәтенең алтын фондына ингән.

# Смаҡов Илфаҡ Мөжип улы
## Ғаиләһе

Илфаҡ Мөжип улының ҡатыны Асия Смаҡова ла йырсы — Башҡортостандың халыҡ артисы. Смаҡовтар күп йылдар дуэт менән сығыш яһаны.

# Смаҡов Илфаҡ Мөжип улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1978).
* Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1985).
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1989).
* Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы дипломанты (Мәскәү, 1961).

# Смаҡов Илфаҡ Мөжип улы
## Хәтер

* Өфөлә Асия һәм Илфак Смаковтарҙың ижады хаҡында «Беҙҙең заман моңдары» исемле китап—альбом донъя күрҙе. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 1 февраль (Тикшерелеү көнө: 2 февраль 2016)
* Өфөлә Илфак Смаковтың тыуыуына 75 йыл тулыуға арналған хәтер кисәһе уҙа. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 11 ғинуар (Тикшерелеү көнө: 12 ғинуар 2016)
# Викимедиа хәрәкәте

Викимедиа хәрәкәте, йәки Викимедиа — Викимедиа проекттарында ҡатнашыусыларҙың һәм уларҙы хеҙмәтләндереүсе ойошмаларҙың глобаль берләшмәһе.

# Викимедиа хәрәкәте
## Тарихы

Хәрәкәт Википедия берләшмәһе нигеҙендә барлыҡҡа килә һәм артабан Викимедианың башҡа проекттарына, шул иҫәптән Викимилек һәм Викимәғлүмәттәр проекттарына, Медиавики программа тәьминәтен эшләүселәр берләшмәһенә ҡағыла. Был ирекмәндәргә бөтә донъяла күп һанлы ойошмалар, шул иҫәптән Викимедиа Фонды, Викимедиа төбәк ойошмалары, Рәсәйҙә «Викимедиа РУ», шулай уҡ «Башҡортостан викимедиясылары», «Эрзә телендә яҙышҡан викимедиасылар» һәм «Дон викимедиасылар төркөмө» кеүек тематик ойошмалар һәм ҡулланыусылар төркөмдәре ярҙам күрһәтә.
«Викимедиа» атамаһы вики и медиа тигән һүҙҙәрҙән яһалған. Уны тәүге тапҡыр Америка яҙыусыһы Шелдон Рамптон 2003 йылдың мартында инглиз телле Викиһүҙлекте почта аша таратҡанда файҙалана . Был вики-проект Википедиянан һуң Джимми Уэйлс урынлаштырған икенсе проект була. Тағы өс айҙан Викимедиа фонды ойошторола. «Викимедиа» термины Викимедиа проекттарына ҡарата ла ҡулланылырға мөмкин.

# Викимедиа хәрәкәте
## Вики-проекттар

* Википедия — ирекле энциклопедия;
* Викиһүҙлек — ирекле һүҙлек;
* Викидәреслек — асыҡ дәреслектәр;
* Викияңылыҡтар — ирекле яңылыҡтар сығанағы;
* Викиөҙөмтә — өҙөмтәләр һәм цитаталар тупланмаһы;
* Викикитапхана — ирекле китапхана;
* Викиуниверситет — асыҡ белем биреү берләшмәһе;
* Викисәйәхәт — бөтә донъя ирекле сәйәхәтсе ҡулланмаһы;
* Викитөрҙәр — тере организмдар төрҙәренең асыҡ каталогы;
* Викимилек — ирекле медиабанк;
* Викидата — түләүһеҙ һәм ирекле белемдәр базаһы, уны кешеләр ҙә, машиналар ҙа ҡуллана һәм мөхәррирләй ала.
* Абстракт Википедия — Википедияның телдәргә бәйләнмәгән версияһын булдырыу проекты, Викидаталағы структуралаштырылған бирелмәләрҙе файҙалана.