yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Яңы Юл (Ейәнсура районы)

Яңы Юл (рус. Янги-Юл) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453380, ОКАТО коды — 80226816004.

# Яңы Юл (Ейәнсура районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1959 | 147 | |
| 1970 | 163 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1979 | 164 | |
| 1989 | 145 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2002 | 187 | |
| 2009 | 213 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2010 | 196 | |

# Яңы Юл (Ейәнсура районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 4 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Түлгән): 51 км
# Тютчев Фёдор Иванович

Фёдор Иванович Тютчев (рус. Фёдор Иванович Тютчев) — рус яҙыусыһы, шағир, дипломат. Санкт-Петербург Фәндәр академияһы ағзаһы. 1803 йылдың 5 декабрендә Орёл губернаһы, Брянск өйәҙе, Овстуг имениеһында тыуған. 1873 йылдың 27 июнендә Царское Селола үлгән. Санкт-Петербургтағы Новодевичий монастыре ҡәберлегендә ерләнгән.
Мюнхен, Турин ҡалаларында йәшәгән, Гейне, Шеллинг менән таныш булған. Рәсәйҙең әҙәбиәт тормошонда ҡатнашмаған, үҙен әҙип тип атамаған. Шуға ҡарамаҫтан, Тютчевтың 400-гә яҡын шиғырҙары һаҡланған, уларҙың юлдары Рәсәйҙә йыш ҡына телгә алыналар. Уның тәүге шиғырҙары XVIII быуаттағы шиғри ғөрөф-ғәҙәттәр тәьҫирендә яҙылған. 1830-сы йылдарҙа яҙылған шиғырҙарында Европа (бигерәк тә немец) романтизмы йүнәлеше көслө. Уның фәлсәфәүи (медитатив) лирикаһында төп темалар булып ил, кеше ғүмере, тәбиғәт тураһында уйланыуҙар тора. 1840-сы йылдарҙа Рәсәй һәм көнбайыш цивилизациялары араһында булған мөнәсәбәттәргә бағышланған сәйәси мәҡәләләр яҙа. 1850-сы йылдарҙа Тютчев мөхәббәткә бағышланған һәм йөрәккә үтеп инерлек шиғырҙар ижад итә, унда мөхәббәт бәхетһеҙлек, ҡайғы мәғәнәһендә аңлатыла. Һуңыраҡ был шиғырҙар "Денисьева циклы"на, йәғни шағирҙың Е. А. Денисьева исемле һөйәркәһенә бағышланған шиғырҙар шәлкеменә, инә. 60-70-се йылдарҙа Тютчев ижадында бигерәк тә сәйәси шиғырҙар өҫтөнлөк итә.
Иң танылған шиғыры «Silentium!» — әсенеү менән өндәшмәҫкә саҡыра, сөнки бер кешенең әйткәнен икенсе кеше бер ваҡытта ла һуңынаса аңлап бөтмәй. «Аҡыл менән Рәсәйҙе аңлап булмай», «Әйтелген һүҙҙең ниндәй мәғәнәлә кире әйләнеп ҡайтасағын алдан фаразлап булмай» һәм «Әйтелгән уй ул алдау» тигән шиғри юлдар Тютчевтың иң йыш ҡабатланған афоризмдары.
# Тлесы-Ягун

Тлесы-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нярсин-Ягун йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Тлесы-Ягун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042686
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204268
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сәфәрова Афаг Бәшир ҡыҙы

Баширгызы Афаг (әзерб. Afaq Bəşirqızı), ысын исем-шәрифе Афаг Бәшир ҡыҙы Сәфәрова (әзерб. Afaq Bəşir qızı Səfərova) (15 август 1955 йыл) — совет һәм Әзербайжан театр һәм кино актрисаһы. Әзербайжандың халыҡ артисы (1993), «Шохрат» ордены кавалеры.

# Сәфәрова Афаг Бәшир ҡыҙы
## БиографияҺы

Сәфәрова Афаг Бәшир ҡыҙы 1955 йылдың 15 авгусында Баҡыла, актёр Бәшир Сафароглы ғаиләһендә тыуа. 1972 йылда мәктәпте тамамлап, ике йылдан һуң Мира аға Әлиев исемендәге театр институтына уҡырға инә.

# Сәфәрова Афаг Бәшир ҡыҙы
## БиографияҺы
### Карьераһы

Ижади эшмәкәрлеген Н. Б. Везиров исемендәге Лянкаран театрында башлай, 1973 йылдың 24 декабрендә Мирза Ибраһимовтың «Хороший человек» постановкаһында уйнай.
1975—1989 йылдарҙа Г. Араблинский исемендәге Сумгаит дәүләт театрында уйнай.
1989 йылдан — Әзербайжан дәүләт академия музыкаль театры актрисаһы.
2014 йылда Афаг Бәшир ҡыҙы «Бәшир Сафароглу исемендәге премия» булдыра.

# Сәфәрова Афаг Бәшир ҡыҙы
## Наградалары

* Әзербайжандың атҡаҙанған артисы (1989)
* Әзербайжандың халыҡ артисы (1993).
* «Гызыл дәрүиш» театр премияһы лауреаты (1994, 2002).
* «Әзербайжан президентының Почет дипломы» менән бүләкләнә (2015).
* «Шохрат» ордены кавалеры.
# Болгария флагы

Болгария флагы — дәүләт символдарының береһе, яҡтары 3:5 булған дүртмөйөшлө туҡымала өс горизонталь тигеҙ буйлы һыҙаттарҙан тора: өҫкө өлөшө — аҡ, уртаһы — йәшел һәм аҫҡы өлөшө — ҡыҙыл.

# Болгария флагы
## Флаг төҫтәре һәм уларҙы мәғәнәһе

| Төҫ | Аҡ | Йәшел | Ҡыҙыл |
| HTML төҫтәре | #FFFFFF | #00966E | #D62612 |
* Аҡ төҫ — тыныслыҡ һәм азатлыҡ символы;
* Йәшел төҫ — урман һәм ауыл хужалығы;
* Ҡыҙыл төҫ — иреклек өсөн кәрәштә ҡойолған ҡан.

# Болгария флагы
## Тарих

Тәүге тапҡыр аҡ, йәшел һәм ҡыҙыл һыҙатлы флагты Беренсе болгар легионы 1861-1862 йылдарҙа ҡуллана, әммә уларҙың флагында төҫтәр урынлашыу тәртибе хәҙергегә ҡарағанда, башҡаса була: өҫтә — йәшел, уртаһында — аҡ, аҫта — ҡыҙыл. Шундай уҡ флаг, әммә төҫтәр кире тәртиптә урынлаша, Филлип Тотюҙың ирекле отряды Серб-төрөк һуғышында 1876-1877 йылдарҙа файҙаланыла. 1870 йылдарҙа йәшел-аҡ-ҡыҙыл триколоры Болгар революцион үҙәк комитетының флагы булып китә. 1879 йылдың 16 апрелендә беренсе болгар конституцияһының 23 статьяһында аҡ-йәшел-ҡыҙыл триколор Болгарияның флагы итеп раҫлана . 1947 йылдан алып 1990 йылға тиклем флагтың кантонында Болгар халыҡ республикаһының гербы урынлаша. 1990 йылда яңы конституцияһына ярашлы, герб флагтан алып ташланыла. Шулай итеп, флагтың нисбәте лә үҙгәрә: 2:3-тән 3:5-кә.
* Тарихи флагтар
* Болгар ополчениеһы байрағы, дәүләт флагы прототибы.
* Беренсе болгар легионы флагы (1861-1862)
* 6 декабрь 1947 — 1948
* 1948 — 5 ғинуар 1968
* 5 ғинуар 1968 — 18 май 1971
* 18 май 1971 — 26 ноябрь 1990
# Ибраһим (Силәбе өлкәһе)

Ибраһим (рус. Ибрагимова) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Ҡояш ауыл биләмәһе составына керә.

# Ибраһим (Силәбе өлкәһе)
## Тарих

Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Ибраһим (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (86 %) йәшәй.

# Ибраһим (Силәбе өлкәһе)
## Билдәле шәхестәр

* Әхмәтов Низаметдин Шәмсетдин улы (1949) — СССР шағиры, диссидент.
# Тартай һымаҡтар

?Тартай һымактар :
Камышница (Gallinula chloropus) :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Торна һымаҡтар |
| Ғаилә: | Тартай һымактар |
Латинса исеме :
Rallidae (Vigors, 1825) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 176205 NCBI 9119 |
Тартай һымаҡтар (рус. Пастушковые, лат. Rallidae) — ҡашҡалаҡ, көтөүсе тартай, һыу тауығы, тартай һәм башҡа ҡоштарҙы эсенә ала торған ҡоштар ғаиләһе.
# Минск кенәзлеге

Минск кенәзлеге — 1101 йылдан XIV быуат башына тиклем үҙәге Минск (Минеск) ҡалаһында булған удел кенәзлек.

# Минск кенәзлеге
## Тарих

1101 йылда Полоцк кенәзе Всеслав Брячиславичтың биләмәләрен уның улдары араһында бүлгәндә, Полоцк кенәзлеге 6 йә 7 уделға бүленгән. Уларҙың береһе Глеб Всеславичҡа эләккән Минск кенәзлеге булған. Кенәзлек Свислочь, Друть һәм Березина йылғалары бассейнындағы территорияны биләгән, башта Минск ҡалаһынан башҡа уның составына, һуңыраҡ айырым удел кенәзлектәренең үҙәктәре булып киткән Борисов һәм Логойск, шулай уҡ бер нисә башҡа ҡала ингән. Ҡайһы бер тикшеренеүселәр фекеренсә, кенәзлек составында ниндәйҙер ваҡыт Друцк һәм Заславль ҡалалары ингән.
Кенәз Глеб Всеславич үҙенең энеләренең биләмәләре иҫәбенә кенәзлекте киңәйтергә тырышҡан, кенәзлек бер нисә тапҡыр бөлдөргөс яуҙар кисергән, ә 1119 йылда бөйөк Киев кенәзе Владимир Мономах Глебты әсирлеккә ала. Тиҙҙән Глеб вафат була һәм уның уделы кемгә эләккәне билдәһеҙ.
Артабанғы йылдарҙа кенәзлек хаҡында мәғлүмәттәр өҙлөкләп телгә алына. 1146 йылда Минск уделында Глебтың улы Ростислав Глебович ултыра. Ростислав һәм уның вариҫтарына XII быуаттың икенсе яртыһында Друцк һәм Витебск кенәздәренә ҡаршы көрәшергә тура килгән. 1164 йылда Володарь Глебович литвалар ярҙамында полоцк кенәзе Рогволод Борисовичты тар-мар иткәс, ул Полоцктан Минск кенәзлегенең бойондороҡһоҙлоғон нығыта.
XIII быуаттың икенсе яртыһында Минск кенәзлегенә Литва кенәздәренең йоғонтоһо арта башлай, һөҙөмтәлә минск кенәздәре Бөйөк Литва кенәзлегенең вассалы булып китә.
Аҙҙаҡы Минск кенәзе итеп 1326 йылда Василий телгә алына, уның сығышы тураһында мәғлүмәттәр юҡ.
1413 йылда кенәзлек Трок воеводалығының бер өлөшө булып китә. 1566 йылда административ реформалар һөҙөмтәһендә айырым Минск воеводалығы ойошторолған

# Минск кенәзлеге
## Минск кенәздәре

* 1101—1119: Глеб Всеславич (1119 йылда үлгән)
* 1146—1151: Ростислав Глебович (яҡынса 1165 йылда үлгән), Минск кенәзе (1146—1151 һәм 1159—1165), Полоцк кенәзе (1151—1159)
* 1151—1159: Володарь Глебович (1167 йылдан һуң үлгән), Гродно кенәзе (1146—1167?), Минск кенәзе (1151—1159 һәм 1165?—1167), Полоцк кенәзе (1167)
* 1159—1165: Ростислав Глебович (икенсегә)
* 1165—1167: Володарь Глебович (икенсегә)
* 1180 йылдар: Владимир Володаревич (1182 йылдан һуң үлгән)
* 1320 йылдар: Василий (1326 йылдан һуң үлгән)
* 1326: Фёдор Святославич (1326 йылдан һуң үлгән)
# Дондағы Ростовта тәмәке фабрикалары

Дондағы Росторта тәмәке фабрикалары — Дондағы Ростовта тәмәке сәнәғәте фабрикалары. Фабрика биналары ХХ быуатта төҙөлгән һәм төбәк әһәмиәтендәге архитектура ҡомартҡылары булып тора. Төрлө ваҡытта уларҙа ҡунаҡхана, кәсепхана администрацияһы, хәҙерге заман сәнғәт үҙәге һ. б. булған.

# Дондағы Ростовта тәмәке фабрикалары
## Тарих

Тәмәке сәнәғәте Дондағы Ростовта ХХ быуатта барлыҡҡа килә. Өс ҙур тәмәке фабрикаһын нигеләүсе сауҙагәрҙәр Владимир Иванович Асмолов һәм Гавриил Ильич Шушпанов, Яков Семенович Кушнарев, Иван һәм Акиллен Аспаниди булған.
« Асмолов һәм К сауҙа йорто „ тәмәке фабрикаһы үҙ эшен XIX быуат уртаһында башлай. Сауҙагәр Василий Иванович Асмолов 1857 йылда фабриканы асҡан. Ул һәм тәмәке яһау оҫтаһы сауҙагәре Г. И. Шушпанов фабриканы бик тиҙ ваҡыт эсендә юғары кимәлгә күтәрәләр. Уларҙың продукцияһы бөтә Рәсәйҙең Прибалтиканан алып Себергә тиклемгуберналары ҙур һорау менән файҙалана. Тәмәке халыҡ-ара һәм ил эсендәге күргәҙмәләрҙә алтын һәм көмөш миҙал яулай. 1881 йылда В. И. Асмолов үлгәс, уның ҡустыһы Владимир фабрика хужаһына әйләнә. 1913 йылда Асмолов фабрикалары трестҡа берләшә , ә хужаларҙың хакимлығы Лондонға күсә. Совет власы йылдарында был фабрика Дон дәүләт тәмәке фабрикаһы тип йөрөтөлә.
1874 йылда ағалы -энеле Иван Христофорович һәм Ахиллес Христофорович Асланиди тәмәке фабрикаһына нигеҙ һалалар. 1913 йылда Асланидилар фабрикаһын Асмолов һәм К°“[3] акционерҙар йәмғиәте һатып алған. 1920 йылда фабрика бинаһында күҙ ауырыуҙары клиникаһы урынлаша. 1950 йылдар башында йорт ремонтлана һәм ҡала дауаханаһына тапшырыла. 1962 йылда йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған. Унда былай тип яҙылған: „Был йортта 1920 йылдан 1952 йылға тиклем ғалим-офтальмолог, профессор К . Х. Орлов йәшәгән һәм эшләгән“.

# Дондағы Ростовта тәмәке фабрикалары
## Әҙәбиәте

* Чалхушьян, Г. Х. История города Ростова-на-Дону/Г. Х. Чалхушьян. — Г. 19. — Ч. 1 На пороге века // Достопримечательности Ростовской области».
# 1902 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1902 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1902 MCMII |
| Юлиан стилендә | 1901 — 1902 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2654 — 2655 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7410 — 7411 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5662 — 5663 ה'תרס"ב — ה'תרס"ג |
| Мосолман календары | 1320 — 1321 |
| Боронғо әрмән календары | 1351 ԹՎ ՌՅԾԱ |
| Ҡытай календары | 4598 — 4599 (с 8 февраль) 辛丑 — 壬寅 белая корова — чёрный тигр |
| Эфиопа календары | 1894 — 1895 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1958 — 1959 |
| - Шака самват | 1824 — 1825 |
| Иран календары | 1280 — 1281 |
1902 (бер мең туғыҙ йөҙ икенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шаршамбы көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1902 йылы, 2 мең йыллыҡтың 902 йылы, XX быуаттың 2 йылы, XX быуаттың 1 ун йыллығының 2 йылы, 1900 йылдарҙың 3 йылы.

# 1902 йыл
## Тыуғандар

* 28 июнь — Шамун Фидаи, башҡорт һәм татар революционер-шағиры.
* 16 декабрь — Батырова Банат Хәйрулла ҡыҙы, сөгөлдөрсө, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһынан беренсе Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).
# Алағанат

Алағанат (урыҫ.чернолобый сорокопут)(лат. Lanius minor)- бәләкәй генә һайраусы ҡош.

# Алағанат
## Ҡылыҡһырлама

Диалекттарҙа ваҡ һайҫҡан тип тә йөрөтөлә. Сыйырсыҡ ҙурлыҡ. Ғәҙәттә, ағастың ҡоро ботағында йәки сымдарҙа ултыра. Һырты һоро, маңлайы, күҙҙәре аша үткән һыҙыҡ, ҡанаттары һәм ҡойроғо ҡара. Ҡанаттарындағы таптар һәм ҡойроғоноң ике яғындағы һыҙыҡ аҡ. Кәүҙәһенең аҫ яғы алһыу аҡ. Ваҡ һайҫҡандан бәләкәйерәк булыуы, ҡара маңлайы, алһыу ҡорһағы менән айырыла.

# Алағанат
## Тауышы

Тауышы тупаҫ:"шәкүшәк".

# Алағанат
## Йәшәү рәүеше

Айырым ағаслы, һирәк ҡыуаҡлы, ҡоро асыҡ урындарҙа йәшәй. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ағаста йәки ҡыуаҡта оялай. Көрән таплы 4-6 бөртөк һорғолт йәшел йомортҡаһы була.

# Алағанат
## Туҡланыуы

Бөжәктәр, сиңерткә, сысҡан, ҡош йомортҡалары менән туйына.
# Нерда

Нерда — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тубыл йылғаһының уң ярына тамағынан 123 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 142 км.

# Нерда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Есет йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Тура һәм Тавда йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502612111200008559
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200855
* Бассейн коды — 14.01.05.026
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ататөрктөң йорт-музейы (Анталья)

Ататөрктөң йорт-музейы (төр. Atatürk Evi Müzesi ve) — экспозициялары билдәле революционер, Төркиә Республикаһының беренсе президенты Мостафа Кәмал Ататөрккә арналған, Төркиәнең Анталиә ҡалаһында урынлашҡан музей.

# Ататөрктөң йорт-музейы (Анталья)
## Тарихы

1930 йылдың 5 мартында Төркиә Республикаһына нигеҙ һалыусы Мостафа Кәмал Ататөрк Антальяға ял итергә юллана. 6 мартта ул ҡалаға килә һәм ҡаланың үҙәк өлөшөндә урынлашҡан ике ҡатлы таш виллала туҡтала. Анталиәнең рәхмәтле халҡы сәйәсмәнде ҡалала сәләмләп ҡаршы ала һәм был йортто уға бүләк итә. Ататөрк һуңынан тағы ике тапҡыр — 1931 һәм 1935 йылдарҙа — Анталиәгә килә һәм икеһендә лә үҙенә бүләк ителгән йортта туҡтай. Ататөрк вафат булғандан һуң айырым йорт шәхси идараға тапшырыла һәм 1939 йылда ҡыҙҙар өсөн киске һөнәр биреү мәктәбенә һәм ҡыҙҙар өсөн институтҡа әүерелә. 1952 йылда вилла Төркиәнең ауыл хужалығы министрлығына күсә һәм уның идараларының береһенең бюроһы сифатында хеҙмәт итә. 1980 йылда бина Төркиәнең мәҙәниәт һәм туризм министрлығына тапшырыла һәм реставрациянан һуң унда бөйөк төрөк музейы асыла.

# Ататөрктөң йорт-музейы (Анталья)
## Экспозициялары

Музейҙың беренсе ҡатында 1930 йылдан 1935 йылдарға тиклем Ататөрктөң Анталиәгә сәфәре тураһында һөйләүсе гәзиттәр, фотоһүрәттәр һәм документтар ҡуйылған.
Икенсе ҡатта йөҙ йыл элеккесә йыһазландырылған сәйәсмәндең ике эш кабинеты һәм йоҡо бүлмәһе урынлашҡан. Бында шулай уҡ Төркиә Республикаһы иғлан ителгәндән һуң сығарылған иҫтәлекле тәңкәләр, ҡағыҙ аҡсалар һәм почта маркалары коллекциялары ҡуйылған.
Музейҙың иң мөһим өлөшө булып Анкаралағы Аныткәбир мавзолейынан алып килтерелгән Ататөрктөң шәхси әйберҙәре ҡуйылған бүлмә тора.
# Георгий Победоносец сиркәүе (Киреевка)

1850
Георгий Победоносец сиркәүе — Ростов өлкәһе Октябрь районы Артемовск биләмәһенең Киреевка ауылы сиркәүе. Урыҫ Православие сиркәүе Шахты һәм Миллерово епархияһының Түбәнге Дон мәнфәғәтенә ҡарай.
Адресы:Ростов өлкәһе, Октябрь районы , Киреевка утары , Ленин ур., 9-сы йорт.

# Георгий Победоносец сиркәүе (Киреевка)
## Тарих

Киреевка утарындағы Георгий Победоносец сиркәүе 1850 йылда төҙөлгән һәм изгеләндерелгән. Яңы таш сиркәүгә нигеҙ һалыусы һәм төҙөүселәр Киреево-Кадамовский һәм Сидоров—Кадамовский утары казактары.
1899 йылда сиркәүҙә асылған сиркәү-мәхәллә мәктәбе асылған.
Октябрь революцияһы ваҡытында һәм унан һуңғы йылдарҙа сиркәүҙә дин әһеле Гавриил хеҙмәт иткән, 1918 йылда уны таш сығарыу карьерында Киреевка утары менән Даниловка ҡасабаһы араһында таш менән бәреп үлтергәндәр.
1937 йылда ауыл Советы ҡарары буйынса йортто складҡа әүерелдергәндәр, унда ашлыҡ һәм картуф һаҡлағандар. Бөтә сиркәү кәрәк-яраҡтарын ауыл кешеләре өйҙәренә таратып алғандар.
Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында 1942—1943 йылдарҙа сиркәү бинаһында немецтар хәрби әсирҙәр өсөн төрмә яһағандар. Ауыл азат ителгәс, сиркәүҙе мәхәллә ҡарамағына тапшырғандар.
1944 йылда район башҡарма комитеты, ауыл халҡы менән килешеү төҙөп, сиркәүҙе мәхәллә кешеләренә биргән. Ул ваҡытта сиркәүҙең руханийы-Петр Сергеевич Ячменников, старостаһы Иван Ильич Просандеев булған.
1950-се йылдарға сиркәүҙә ремонт үткәрелгән, түбәһе ремонтланған, уны тимерменән япҡандар һәм буяғандар. Сиркәүҙең үҙен дә тоташ буяғандар. 1960-се йылдарҙа сиркәүҙең эске стеналарына дини һүрәттәр төшөрөлгән туҡыма йәбештергәндәр. Шул уҡ йылдарҙа иконостас яңыртылған.
2013 йылдың 27 апрелендә Шахты епархия идарасыһы Преосвященный Игнатий сиркәүҙе Изге ыҙа сигеүсе Георгий Победоносец хөрмәтенә изгеләндергән. Яңы изгеләндерелгән Хоҙай йортонда Изге Иоанн Златоустҡа бағышлап литургия үткәргән.

# Георгий Победоносец сиркәүе (Киреевка)
## Дин әһелдәре

* Оксёнов Фёдор Лупович (1918—1919).
* Һуғыштан һуң — Фёдор Капитонович.
* Василий Кузин (1955—1957).
* Иоан Есин (1957—1960) .
* Спиридон Тарасов һуңыраҡ — Курск һәм Белгородск архиепискобы Ювеналий (1963—1967).
* Протоиерей Георгий Болоцков 1991 йылдан алып сиркәүҙә хеҙмәт итә.
# Шоменка

Шоменка — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Парат йылғаһының уң ярына тамағынан 3,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Шоменка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000044188
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004418
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Япта-Нарото-Яха

Япта-Нарото-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пыякоя-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Япта-Нарото-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300041150
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304115
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Литозера

Литозера — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нырза йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 9 км.

# Литозера
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037743
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003774
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ыбын-Вож

Ыбын-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ибань йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ыбын-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000018884
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001888
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шайма

Шайма — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының уң ярына тамағынан 637 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Шайма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041486
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004148
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ментрида

Ментрида (исп. Méntrida) — Испаниялағы муниципалитет , Толедо провинцияһына, Кастилия — Ла-Манча автономиялы берекмәһе составына керә. Муниципалитет (комарки) Торрихос районында урынлашҡан. 87 км² майҙанды биләй. Халҡы 4780 кеше (2010 йыл). Провинция административ үҙәгенәсә — 54 км.
Нуэстра Сеньора де ла Нативидад бағымсылыҡ итә.

# Ментрида
## Демография

Халыҡ иҫәбе :
| 1996 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
| 1.913 | 1.984 | 2.023 | 2.105 | 2.198 | 2.356 | 2.562 | 2.864 | 3.212 | 3.521 |
# Баденвайлер мунсалары (курорты)

Баденвайлер термдары (курорты) (нем. Römerbadruine Badenweiler) — Рим термдары (курорты) хәҙерге Германияның Баденвайлер ҡалаһында (Баден-Вюртемберг федераль ерендә) урынлашҡан. Был Альп тауҙарының төньяғында хәҙерге көнгә тиклем тулыһынса тиерлек яҡшы һаҡланып ҡалған боронғо Рим мунсаларының береһе. Бында ер аҫтынан сыҡҡан йылы һыу менән ауырыуҙарҙы боронғо замандан алып дауалайҙар. Мунсалағы шифалы һыу менән боронғо римлеләр дауаланған. Артабан Германиянан һәм башҡа илдәрҙән дә был курортҡа бик күп кешеләр йөрөгән, шулар араһында билдәле рус яҙыусылары И. С. Тургенев һәм Ф. М. Достоевский ҙа булған.