yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мөхәммәт Али (рәссам)

Мөхәммәт Али — фарсы рәссамы, Исфаһанда 1630—1660 йылдарҙа ижад итә.
Мөхәммәт Али Ғәббәс II шаһ (1666—1642) идара иткән осорҙа иң популяр оҫталарҙың береһе була.

# Мөхәммәт Али (рәссам)
## Биографияһы

Мәлик Хөсәйен Исфаһан рәссам ғаиләһендә тыуған, атаһы 1648 йылғы «Шаһнамә» ҡулъяҙмаһына фронтисписы авторы булараҡ билдәле (Виндзор, Китапхана). Әммә әҫәрҙәренең стиленә ҡарағанда, Мөхәммәт Али атаһы юлынан китмәгән. Уның эштәре замандашы Ҡасим Мөхәммәт ижадына яҡын.
башҡа бер замандашы Муин Мусаүирҙан айыомалы рәүештә Мәхәммәт Али бер ниндә ҙә яңылыҡтар уйлап сығармаған. Тикшеренеүселәр бер тауыштан уның ижадын Риза -йи-Ғәььәстең һуңғы осор логик тамамлауы. Рәссам бер ниә манускрипт иллюстрациялауҙа ҡатнаша, атап әйткәндә, Хафиздың «Диван» поэма йыйынтығын (1640 йыл, Стамбул, Топкаптар Һарайы), әлеге йыйынтыҡҡа ул Мөхәмәҙиә ысулы менән бик күп һүрәттәр эшләй. Шулай уҡ ул «Суз үә Гудаз» поэмаһына һигеҙ һүрәт эшләй. Был поэманы шағир Мөхәммәт Риза могол императоры Әҡбәрҙең улы, принц Даниял үтенесе буйынса башҡара (Балтимор, Уолтерс йыйылышы).
Замандаштары араһында рәссамға иң ҙур популярлыҡты айырым биттәрҙәге һүрәттәр килтерә. Риза-йи-Ғәббәс һәм Мөхәммәт Ҡасим кеүек, ул да нәзәкәтле йәштәр, ҡатын-ҡыҙҙар һәм дәрүиш шәйехтәр темаларына өҫтөнлөк бирә. Әлбиттә, был һүрәттәр башҡа рәссамдар һүрәттәренән айырмалы үҙенсәлектәргә эйә. Мәҫәлән, уның портреттарында егеттәрҙең бөҙрә сәс шәлкеме һәр саҡ ҡолаҡтың бер яғынан төшөп тора, ә икенсе яғынан битенең контурын ҡабатлап ҡабартылған була. Асыҡ күк йөҙө һәм тәбиғи үҫемлектәр урынына Мөхәммәт Али йыш ҡына персонаждарын урта һәм өҫкө регистрҙарында үҫемлектәр менән биҙәлгән аныҡ булмаған мөхиттә урынлаштыра.
Луврҙа һаҡланған уның әҫәрҙәре араһында йәнлек тиреһенән кәпәс кейгән егет һүрәте бар — был Мөхәммәт Алиҙың иң тәүге әҫәрҙәренең береһе — Эрмитажда (Санкт-Петербург) һаҡланған Риза-йи-Ғәббәстең «Йәнлек тиреһенән бүректә ҡыҙ» һүрәтенең күсермәһе. Әйтергә кәрәк, әлеге «Йәнлек тиреһенән бүректә ҡыҙ» һүрәтен ҡайһы берҙә «Йәнлек тиреһенән кәпәстә егет» тип атайҙар. Рәсәй тикшеренеүсеһе З. Н. Ворожейкина әйтеүенсә, фарсы мәҙәниәтендә поэтик образдың енесе әһәмиәтле түгел: «Табыныу предметы — кумир — шиғриәтендә йыш ҡына шәхси үҙенсәлектәрен күрһәтмәй, быға грамматик яҡтан ҡылым категорияһы булмаған фарсы теле үҙе лә булышлыҡ итә».
Мөхәммәт Алиҙың иң ҡыҙыҡ һүрәттәренең береһе — «Маймыл айыу өҫтөндә» (Эрмитаж , Санкт Петербург). XVII быуаттағы фарсы рәсем сәнғәтендә әлеге тема бер нисә вариантта һүрәтләнә. Оҡшаш сюжетты Риза-йи-Ғәббәс тә ҡулланған, ә Муин Мусаүир, мәҫәлән, һөнгө менән ҡалпаҡ кейгән маймылды арыҫлан өҫтөндә төшөргән. Әммә әлеге образдың символикаһы әлегә тиклем билдәһеҙ булып ҡала.
# Ворка

Ворка — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезенская Пижма йылғаһының уң ярына тамағынан 157 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ворка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000044756
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004475
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Карасёв Александр Николаевич

Карасев Александр Николаевич (1902—1972) — совет тарихсыһы һәм археологы, Төньяҡ Ҡара диңгеҙ буйының антик археологияһы буйынса белгес.

# Карасёв Александр Николаевич
## Биографияһы

Карасев Александр Николаевич 1902 йылда Санкт-Петербургта.
1920 йылда урта белем алғас, ирекмән булып Балтик флотына хеҙмәт итергә китә. Армияла хеҙмәт иткәндә Фототехника институтына (хәҙерге Санкт-Петербург дәүләт кино һәм телевидение институты) командировкаға ебәрелә,артабан юғары мәктәпкә лётчик-күҙәтеүселәр мәктәбенә күсә, ә 1923 йылда Граждандар инженерҙары институтына уҡырға керә. 1925 йылда, саҡырыу буйынса хеҙмәттә булып, Ленинград дәүләт университетының археология бүлегенә уҡырга инә. Уны Б. В. Фармаковский һәм Н. Б. Бакланов кеүек билдәле уҡытыусылар уҡыта.
1928 йылда Александр Николаевич Дәүләт матди мәҙәниәт академияһына (ГАИМК) практикант булып эшкә керә, һәм ғүмеренең һүңғы көнөнә тиклем матди мәҙәният тарихы институтында (ИИМК) һәм СССР академияһының Тарих һәм археология институтының Ленинград бүлегендә (СССР Фәндәр академияһы ЛОИА) эшләүен дауым итә.
1925 йылда уҡ ул археологик экспедицияларҙа ялан -ҡаҙыу эштәрен башлай, ул ваҡытта билдәле Херсонес ҡаҙыу эштәрендә ҡатнаша. 1926 йылдан Ольвия тикшеренеүсеһе була. Ольвия, Тавро-скиф һәм Чайкино, шулай уҡ Таман, Керченск, Черкес-Керменск, Фәрхәд, Никопольск һәм Иске Ладога экспедицияларында ла ҡатнаша.
1935 йылда А. Н. Карасев археолог Леви Елена Ивановнаға (1903-1996) өйләнә, 1939 йылда уларҙың улдары Виктор тыуа. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Александр Николаевич Ленинградта блокала була. Ғаиләһе менән Ҡазанға һәм артабанТашкентҡа саҡырыла. Һуғыш тамамланғандан һуң Ленинградҡа әйләнеп ҡайта. Бер нисә фәнни хеҙмәт авторы.
Бер быуын ялан-ҡыҙыу эштәре экспедицияларында ҡатнашыусылар уның экспедицияларында тәрбиәләнә.
Карасев Александр Николаевич 1972 йылдың 29 июнендә вафат була.
Россия Фәндәр академияһының Санкт-Петербург филиалы архивында А. Н. Карасёвҡа арналған документтар һаҡлана.
# Челя

Челя — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Түбәнге Тыхта йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Челя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200010374
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201037
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Рыбников Гаврило Петрович

Гаврило Петрович Рыбников (рус. Гавриил Петрович Рыбников) - Бөйөк Ватан һуғышы осоронда совет һалдаттары. Кубань казак ғаиләһендә тыуған. Һуғыш ваҡытында Брест ҡәлғәһен яҡлап.

# Рыбников Гаврило Петрович
## Биография

Гаврило Рыбников тыуа 1914 йылдың 22 мартында Кубань өлкәһе, Кострома станицаhы. Кубань казак ғаиләлә үҫә. Уны бик ярата һәм унан китеп, тыуған иле түгел. Анна Рыбникова 1938 йылда уға кейәүгә сыға. Һуңынан улар тыуған балалар - Нина һәм Валя. Гаврило 1940 йылда армияға саҡырыла. -41 йылдың июнендә һуғыш башлана. Брест ҡалаһында уны нацистар аяғы яралана һәм әсиргә алына. Әсирлегенән һуң 6 ай үткәс, уны атып үлтерә.
# Редекин

Редекин (нем. Redekin) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 680 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,21 км². Диңгеҙ кимәленән 34 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39319 һәм автомобиль коды — JL.
# Постна

Постна — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/135/147 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Постна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Ковров ҡалаһынан тамағына тиклем, Уводь йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301112110000033273
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003327
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пазарджик

Пазарджик (тиклем 1934 йылда — Татар Пазарджик) — Болгарияның көньяғындағы ҡала, Үрге Фракия уйһыулығының үҙәк өлөшөндә, Родопи тауҙарынан төньяҡтараҡ, Марица йылғаһы буйында, Софиянан 110 км алыҫлыҡта , ҙурлығы буйынса илдә икенсе урында булған Пловдивтан 36 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Пазарджикка1485 йылда нигеҙ һалынған. Осло башлы 20 мәсет манараһы ҡаланың борондан ҡалған йөҙөн билдәләй Бөгөнгө көндә ҡалала ике мәсет кенә һаҡланған — Эскиджамия (1540) һәм Куршумджамия (1667) мәсеттәре.
* Йыл
* Халыҡ
* 1985
* 278 77
* 1992
* 578 82
* 2000
* 639 77
* 2005
* 570 76
* 2010
* 346 75

# Пазарджик
## Сәйәси хәл

Туғанлашҡан ҡалалары — Ставрополь (Ставрополь крайы)

# Пазарджик
## Билдәле кешеләр

* Величков, Константин (1855—1907) — болгар яҙыусыһы, шағир, ижтимағи-сәйәси һәм дәүләт эшмәкәре, рәссам.
* Георги Георгиев (1976) — дзюдоист спортсы. 2004 йыл олимпия уйындарының бронза призеры (Афина).
* Джуджев, Стоянок (1902—1997) — болгар музыка белгесе һәм фольклорсыһы.
* Муравиев, Константин (1893—1965) — Болгарияның премьер-министры (1944).
* Траянов, Теодор (1882—1945) — болгар шағиры. Пазарджиктың почетлы гражданы.
* Фурнаджиев, Никола (1903—1968) — болгар шағиры.
* Ваня (1977) — болгар поп-фолк-йырсыһы

# Пазарджик
## Галереяһы

* Иҫке йорт
* Ҡала урамдары
* Станислав Доспевскийҙың йорто
# Селог-Вож

Селог-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Субась йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Селог-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000044183
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004418
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Зәкиев Вара Закир улы

Зәкиев Вара Закир улы (1914 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия старшинаһы, III дәрәжә Дан ордены (1944), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944) кавалеры

# Зәкиев Вара Закир улы
## Биографияһы

Зәкиев Вара Закир улы 1914 йылда Өфө губернаһының Бәләбәй өйәҙе, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы Үрәҙмәт ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға 1941 йылдың 8 декабрендә, икенсе мәғлүмәт буйынса 1942 йылдың 8 ғинуарында Әлшәй район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 7 гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 20‑се гвардия айырым һауа һөжүменә ҡаршы оборона дивизионында пушка батареяһы орудиеһы командиры булып хеҙмәт итә.
1944 йылда һуғыштағы ҡаһарманлығы өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (01.08.1944), III дәрәжә Дан ордены (15.05.1944), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (02.06.1944) менән бүләкләнә.

# Зәкиев Вара Закир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) (1944),
* III дәрәжә Дан ордены (1944),
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944).
# Чемульга (Асса ҡушылдығы)

Чемульга — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы,Ингушетия/Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Асса йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Чемульга (Асса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы, инештән Грозный ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001112108200005529
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200552
* Бассейн коды — 07.02.00.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Перевальный (Кок-Пела ҡушылдығы)

Перевальный — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кок-Пела йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Перевальный (Кок-Пела ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030954
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303095
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# 1930 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1930 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1930 MCMXXX |
| Юлиан стилендә | 1929 — 1930 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2682 — 2683 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7438 — 7439 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5690 — 5691 ה'תר"ץ — ה'תרצ"א |
| Мосолман календары | 1349 — 1350 |
| Боронғо әрмән календары | 1379 ԹՎ ՌՅՀԹ |
| Ҡытай календары | 4626 — 4627 (с 29 январь) 己巳 — 庚午 жёлтая змея — белый конь |
| Эфиопа календары | 1922 — 1923 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1986 — 1987 |
| - Шака самват | 1852 — 1853 |
| Иран календары | 1308 — 1309 |
1930 (бер мең туғыҙ йөҙ утыҙынсы) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шаршамбы көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1930 йылы, 2 мең йыллыҡтың 930 йылы, XX быуаттың 30 йылы, XX быуаттың 3 ун йыллығының 10 йылы, 1930 йылдарҙың 1 йылы.

# 1930 йыл
## Тыуғандар

* 9 ғинуар — Кәримов Марат Нәби улы, Башҡортостандың халыҡ шағиры (2003).
* 1 июль — Суфиянова Сафура Рафиҡ ҡыҙы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
# Переяслав

Переяслав (укр. Переяслав) — Украинаның Киев өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала, Переяслав-Хмельницкий районының административ үҙәге.
2017 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 27 548 кеше йәшәй.
# Садиҡов Михаил Ғәли улы

Садиҡов Михаил Ғәли улы (1906 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943) менән бүләкләнгән.

# Садиҡов Михаил Ғәли улы
## Биографияһы

Садиҡов Михаил Ғәли улы 1906 йылда Башҡортостандың Кушнаренко районы Илмырҙа ауылында тыуа. 1941 йылда Благовещенск район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 148-се гвардия артиллерия-миномет полкының 7-се гвардия корпусында элемтә отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 16 ноябрендә күрһәткән батырлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены һәм «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
# Езенга

Езенга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының һул ярына тамағынан 2416 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Езенга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200022977
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202297
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тошня

Тошня (Тошна) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вологда йылғаһының уң ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 103 км.

# Тошня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — йылғаның башынан алып Төньяҡ Двина Вычерга йылғаһына ҡойғанға тиклем, Юг һәм Сухона йылғаларын индермәйенсә (инештән Кубен гидроузлына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100312103000006431
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000643
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мошевица

Мошевица — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/937 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Мошевица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006758
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100675
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Железница (Холохольня ҡушылдығы)

Железница — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Холохольня йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Железница (Холохольня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000019427
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001942
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Арцберг (Саксония)

Арцберг (Саксония) (нем. Arzberg) — Германиялағы, Саксония ерендәге община. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса общинала 2085 кеше йәшәй. Майҙаны — 58,23 км². Диңгеҙ кимәленән 84 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был общинаның почта индексы 4886 һәм автомобиль коды TO.
# Кыса

Кыса — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Меша йылғаһының һул ярына тамағынан 178 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Кыса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000312112100004217
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100421
* Бассейн коды — 11.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ком (Воктым ҡушылдығы)

Ком — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Воктым йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.

# Ком (Воктым ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000018839
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001883
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сыграв-Яха

Сыграв-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Сыграв-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300075916
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307591
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бәхтегәрәев Хәким Бәхтегәрәй улы

Бәхтегәрәев Хәким Бәхтегәрәй улы (1903 йыл — 10 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой, кавалерист , ҡылыссы.

# Бәхтегәрәев Хәким Бәхтегәрәй улы
## Биографияһы

Бәхтегәрәев Хәким Бәхтегәрәй улы 1903 йылда Өфө губернаһының Бәләбәй өйәҙе Яңы Шах ауылында, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Йәрмәкәй районы Яңы Шах ауыл Советы Яңы Шах ауылында, икенсе мәғлүмәт буйынса Йәрмәкәй районы Приют станцияһы Рәтамаҡ ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армия сафына 1941 йылда Йәрмәкәй район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 8 кавалерия корпусы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 275-се кавалерия полкының 2 эскадронында ҡылыссы булып хеҙмәт итә. 1942 йылдың 10 июлендә Курск өлкәһенең Оло Полянский районында, икенсе мәғлүмәт буйынса Курск өлкәһенең Курск ҡалаһында хәбәрһеҙ юғала.

# Бәхтегәрәев Хәким Бәхтегәрәй улы
## Ғаиләһе

Ҡатыны — Бәхтегәрәева Хөбиямал. Өй адресы: БАССР Йәрмәкәй районы Яңы Шах ауылы.
# Подкопенная

Подкопенная — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ур йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Подкопенная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005653
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200565
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Туртас

Оло Туртас — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Туртас йылғаһының уң ярына тамағынан 241 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 307 км.

# Оло Туртас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300013302
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301330
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3