yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Зарипов Рәдиф Рәлиф улы

Зарипов Рәдиф Рәлиф улы (26 август 1983 йыл) — эстрада йырсыһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2022).

# Зарипов Рәдиф Рәлиф улы
## Биографияһы

Зарипов Рәдиф Рәлиф улы 1983 йылдың 26 авгусында Башҡортостандың Салауат районы Малаяҙ ауылында тыуа. Малаяҙ урта мәктәбен тамамлағандан һуң, Өфө сәнғәт училищеһының вокал бүлегенә уҡырға инә, Башҡортостандың халыҡ артисы Флүрә Ноғоманова класында белем ала. Училищенан һуң (2004) Өфө дәүләт сәнғәт институтының тетар факультетында уҡый. Хеҙмәт юлын «Каруанһарай» эстрада-фольклор төркөмөндә башлай. Башҡортостан юлдаш телевидениеһында барған «Гәлсәр һандуғас» конкурсында ҡатнашыуы уға популярлыҡ килтерә. Рәдиф Рәлиф улы үҙе лә көйҙәр яҙа.

# Зарипов Рәдиф Рәлиф улы
## Ғаиләһе

Өйләнгән, хәләл ефете Земфира Байбулдина менән ике ҡыҙ, бер ул тәрбиәләйҙәр.

# Зарипов Рәдиф Рәлиф улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2022)
# Акан (Нименьга ҡушылдығы)

Акан (Акано) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нименьга йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Акан (Нименьга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега мороно йылғалары бассейны Унежма йылғаһы бассейнының көнбайыш сигенән Золотница йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнсығыш сигенә тиклем (Онеге йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000212102000007759
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 102000775
* Бассейн коды — 03.01.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 02
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Волькрамсхаузен

Волькрамсхаузен (нем. Wolkramshausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1036 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,84 км². Диңгеҙ кимәленән 206 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99735 һәм автомобиль коды — NDH.
# Нябыянг-Яха

Нябыянг-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нябы-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Нябыянг-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300038846
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303884
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Антань-Ега

Антань-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тап йылғаһының һул ярына тамағынан 452 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Антань-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016580
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301658
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ганс Гросс

Ганс Густав Адольф Гросс (нем. Hans Gustav Adolf Groß; 26 декабрь 1847 йыл — 9 декабрь 1915 йыл) — Австрия юрисы һәм ғалим-криминалисы, криминалистика фәненә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Отто Гросстың атаһы.

# Ганс Гросс
## Биографияһы

Гросс Грац ҡалаһында тыуған һәм Грац университетын тамамлаған. 1869 йылдан 1897 йылға тиклем Черновцы ҡалаһында суд тәфтишсеһе булып эшләй. Ошо ваҡыт эсендә енәйәт тикшереү системаһы тәҡдимдәрен эшләй, ул фундаменталь «Руководство для судебных следователей, чинов жандармерии и полиции» (1893) хеҙмәтенә нигеҙ һала. Гросс докторлыҡ дәрәжәһенә эйә булмаһа ла, 1897 йылда Черновцы университетында енәйәт-башҡарыу хоҡуғы профессоры була. 1902 йылда Гросс Прага университетына күсә, ә 1905 йылда Грац университетында уҡытыусы булып китә.
Гросстың «Руководство» хеҙмәте күп Европа телдәренә тәржемә ителә (мәҫәлән, рус теленә тәржемә 1895-1896 йылдарҙа сыға). Өсөнсө баҫманы (1898 йыл) автор «Руководство для судебных следователей как система криминалистики» тип исемләй. Криминалистика терминын Гросс уйлап таба һәм артабан енәйәттәрҙе тикшереү буйынса фәнгә исем бирә. Гросс дәлилләүҙәрҙең полиция тәжрибәһен дөйөмләштерә, профессиональ енәйәтселәрҙең жаргонын һәм көнкүрешен һүрәтләй, тикшереү эшмәкәрлегендә һуңғы фәнни асыштарҙы ҡуллана (мәҫәлән, рентген нурҙарын), шулай уҡ енәйәт эштәренең күп кенә тасуирламаларын килтерә. Шулай уҡ Гросс беренсе криминалистик «Archiv für Kriminalanthropologie und Kriminalistik» журналға нигеҙ һала,1898 йылдан башлап вафатына тиклем уның баш мөхәррире була. 1912 йылда Гросс Грацта криминалистика институтына нигеҙ һала.
# Васил Левский

Васил Ле́вский (болг. Васил Левски; ысын исеме Васил Иванов Кунчев; 18 июль 1837 — 18 февраль 1873, София) — болгар сәйәси эшмәкәре, революционер, Болгариялағы милли-азатлыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы. Болгарияның милли батыры, «Азатлыҡ апостолы» (болг. Апостола на свободата) булараҡ билдәлелек алған. Ғосман империяһына ҡаршы болгар азатлыҡ хәрәкәтенең "дүрт бөйөгө"нең (русса «четырех великих», болгарса четеримата големи) береһе, ҡалғандары: Христо Ботев, Георгий Стойков Раковский һәм Любен Каравелов.

# Васил Левский
## Исеме

Тыуған ваҡыттағы исеме — Васил Иванов Кунчев (ул ваҡыттағы орфография буйынса — Василь). Монах булғанда — иеродиакон Игнатий (Кунчев). Үҙенең дини санына ярашлы подпольелағы ҡушаматы Дякон. Васил Левски — иң билдәле йәшерен исеме (псевдонимы), йыртҡыс хайуан арыҫландың болгар телендәге атамаһы левтан алынған. Башҡа йәшерен исемдәре — Главния книжар, Тропчо, Драгойчо. Шулай уҡ сит телдәрҙән алынған псевдонимдарҙы ла ҡулланған, атап әйткәндә, әрмәнсәнән Ованес һәм бер нисә төрөк исеме: Аслан Дервишоолу Кърджалъ ("Арыҫлан, дәрүиш улы, сая; русса «Лев, сын дервиша, удалец»), эфенди Аслан Дервишоолу и Джин гиби. Уның барлығы 50-нән ашыу псевдонимы һәм яһалма фамилияһы була, сөнки Болгариялағы революцион эшмәкәрлек барышында уларҙы аҙна һайын тиерлек алмаштырырға тура килә.
Левскийҙың үлеменән һуң, 1880—1890-сы йылдарҙа, уны бар ерҙә лә «Азатлыҡ Апостолы» йә ябайыраҡ формала «Апостол» тип нарыҡлай башлайҙар. Был ҡушаматтың киң таралыуына болгар әҙәбиәте классигы Иван Вазов әҫәрҙәре ныҡ булышлыҡ итә.

# Васил Левский
## Балалыҡ һәм йәшлек йылдары

Васил Иванов Кунчев 1837 йылдың 18 июлендә Карлов ҡалаһында тыуған. Белл-Ланкастер системаһы буйынса эшләгән һәм Болгариялағы милли яңырыу осоронда ныҡ популяр булған мәктәптә уҡый. Артабан Афондағы Хиландар монастырында хеҙмәт итә, ике йыл Стара-Загора ҡалаһындағылағы училищела һәм тағы ла бер йыл Пловдивтағы урта дини уҡыу йорто — семинарияла уҡый. 1858 йылдың 7 декабрендә Сопоте ҡалаһында Игнатий исеме менән монахлыҡ ҡабул итә. Алдағы 1859 йылда иеродиакон дәрәжәһен ала. Төрөк, грек һәм әрмән телдәрен яҡшы белә.
1861 йылда Георгий Раковский (совет партия эшмәкәре Раковский Христиан Георгиевичтың ағаһы (дядяһы) йоғонтоһо аҫтында 24 йәшлек монах Игнатий үҙен революцион эшмәкәрлеккә арнау теләге менән монастырҙан китә.

# Васил Левский
## Революцион эшмәкәрлеге

1862 йылда Васил-Игнатий Кунчев Сербияла була һәм Раковский етәкселегендәге Беренсе болгар легионы составында төрөктәргә ҡаршы һуғыштарҙа ҡатнаша. Күрһәткән ҡаһарманлығы өсөн уға «Левский» ҡушаматын тағалар, һәм был атама уға мәңгелеккә «йәбешеп» ҡала (икенсе фараз буйынса, «Левский» — диалектта «львиный» — ҡушаматын йәшлек йылдарында, ауылдаштары менән бәхәсләшеп, киң соҡорҙо аша һикереп сыҡҡаны өсөн ала) Халыҡ дружиналары («чет») ойоштороуҙа ҡатнаша, уларҙың ағзаларын (четники) Сербия булышлығында төрөктәргә ҡаршы ихтилал күтәреүгә өндәй.
# Бөгөмәле (тау, Ишембай районы)

Бөгөмәле — Башҡортостандың Ишембай районындағы тау. Кесе Рәүҙәк һәм Һикәҙе йылғалары араһында ята. Иң бейек нөктәһе — 672,3 м.
Битләүҙәре һөҙәк, төньяҡтан һәм көньяҡтан текә, текә ярҙар хасил иткән тауҙар араһында йылғалар аға. Тау тоҡомо ҡомташтарҙан, аргиллиттарҙан һәм венд ҡатнашмаларынан тора.
Бөгөмәлелә Кесе Рәүҙәк һәм Һикәҙе ҡушылдыҡтары баш ала. Тауҙан төньяк-көнсығыштараҡ 5 км алыҫлыҡта Биктәр тауы (629 м), төньяҡта 6 км алыҫлыҡта Иҫкейорт (608 м), көньяҡта 6 км алыҫлыҡта Ҡаратүбә (687 м) ята. Көньяҡ-көнсығыштараҡ 10 км алыҫлыҡта Иҫке Һәйет ауылы урынлашҡан.
Тау һырттарында, итәгендә ҡуйы йүкә һәм ҡарама ҡатнаш урман үҫә.
«Бөгөмәле» — башҡорт телендәге «бөгөлөп киткән» (изогнутый) һүҙенән алынған тигән фараз бар.
# Крылов Дмитрий Михайлович

Крылов Дмитрий Михайлович (22 сентябрь 1906 йыл — 25 ғинуар 1968 йыл) — ғалим-медик. медицина фәндәре докторы, профессор Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, медицина хеҙмәте полковнигы.
35 баҫылған фәнни эш авторы, Мәскәүҙә, Ленинградта, Якутскта һәм СССР-ҙың башҡа ҡалаларында ғилми конференцияларҙа 50-нән ашыу докладтар менән сығыш яһай.

# Крылов Дмитрий Михайлович
## Биографияһы

Дмитрий Михайлович Крылов 1906 йылдың 22 сентябрендә Орёл губернаһының Багриново ауылында тыуған, хәҙер Орёл өлкәһенең Болхов районы.
1926 йылда мәктәп тамамлап, Ленинградҡа килә, унда Карл Маркс исемендәге металлургия заводында эшсе булып эшләй. 1927 йылда 2-се Ленинград медицина институтына уҡырға инә (И. И. Мечников исемендәге Санкт-Петербург дәүләт медицина академияһы) һәм уны 1931 йылда йылда тамамлай. Хирургия туберкулезының Ленинград институтында аспирантурала уҡыуын дауам итә, уны 1934 йылда тамамлай. «Клинико-рентгенологические и патолого-анатомические изменения в тазобедренном суставе» теиаһына диссертацияны шул уҡ йылда яҡлай.
Дмитрий Крылов 1937 йылдан бүлек мөдире, 1939 йылдан — директор урынбаҫары, ә 1940 йылдан хирургия туберкулезының Ленинград институтында директор булып эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында блокадалы Ленинградта, хәрби табип булып хеҙмәт итә. Бер үк ваҡытта Ленинград ҡала партия комитеты ағзаһы булараҡ йәмәғәт эше менән шөғөлләнә.
1944 йылдың Крылов «Специфические изменения в костном мозгу и синовиальных оболочках при гематогенных формах туберкулеза» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. 1947 йылда уға профессор исеме бирелә. 1953 йылда РСФСР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы тарафынан Яҡутстанға ебәрелә, унда СССР Медицина фәндәре академияһының фән буйынса Яҡутстан туберкулез институты филиалының директор урынбаҫары итеп тәғәйенләнә, ҡала туберкулез дауаханаһының һөйәк бүлеге мөдире була.
1956 йылда, Яҡут дәүләт университетының асылыуы йылында (ЯГУ, хәҙер М.К. Аммосов исемендәге Төньяҡ-Көнсығыш федераль университеты), профессор Крыловты уҡыу йортонда медицина факультетын ойоштороу өсөн эшкә саҡыралар. Тәүҙә ул тәбиғи факультет деканы вазифаһында эшләй, ә һуңынан был факультеттың медицина бүлеге мөдире була. 1960 йылда эшмәкәрлеге арҡаһында бүлек базаһында Яҡут дәүләт университетында медицина факультеты асыла. 1956 йылдан 1959 йылға тиклем Крылов тәбиғи факультеттың деканы була, 1961 йылдан 1965 йылға тиклем — медицина факультеты деканы.
1968 йылдың 25 ғинуарында вафат була.

# Крылов Дмитрий Михайлович
## Ҡаҙаныштары

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1945) һәм миҙалдар менән бүләкләнгән, улар араһында «Ленинградты обороналаған өсөн» (1943) һәм «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945).
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы, Яҡут АССР-ының атҡаҙанған табибы.
# Крёльпа

Крёльпа (нем. Krolpa) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2955 кеше йәшәй. Майҙаны — 42,23 км². Диңгеҙ кимәленән 250 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7387 һәм автомобиль коды — SOK.
# Мөхәммәт әш-Шәйбани

Әбү Абдулла Мөхәммәт ибн әл-Хәсән әш-Шәйбани (ғәр. أبو عبد الله محمد بن الحسن الشيباني‎; рус. Абу́ Абдулла́х Муха́ммад ибн аль-Хасан́ аш-Шайба́ни — хәнәфи мәҙһәбтең хоҡуҡ белгесе (фаҡиһ), мосолман хоҡуғы кодификаторҙарының береһе һәм имам Әбү Хәнифәнең уҡыусыһы.

# Мөхәммәт әш-Шәйбани
## Биографияһы

Ираҡтың Үәсит ҡалаһында тыуған. Йәш сағында уҡ күпләп сәхәбәләр йәшәгән Әл-Күфәгә китә һәм ошо ҡалала белем ала башлай . 14 йәшендә ул Әбү Хәнифә имамдың уҡыусыһы булып китә, уның вафатынан һуң Әбү Йософ имамда уҡыуын дауам итә. 20 йәшендә Әл-Күфәнең төп мәсетендә вәғәз менән сығыш яһай башлай. Өс йыл дауамында Мәҙинәлә Мәлик ибн Әнәстең лекцияларын тыңлай. Уның уҡытыусылары билдәле хәҙис белгестәре (мөфәссирҙәр) Суфиян әс-Саури һәм Абдрахман Әл-Ғаузаи була. Ираҡҡа ҡайтҡас, Бағдадтың иң абруйлы фаҡиһтарының береһе була. Артабан ул Бағдадҡа күсеп килә күпмелер ваҡыт унда Әбү Йософтан һуң ҡаҙый вазифаһын биләй . Шул уҡ ваҡытта ул ислам хоҡуғы (фиҡһ) һәм башҡа дини дисциплиналар буйынса дәрестәр бирә һәм лайыҡлы уҡыусылар тәрбиәләп үҫтерә.
Хәлифә Һарун әр-Рәшит резиденцияһын Евфратҡа күсерергә ҡарар иткәс, ул әш-Шәйбаниҙы яңы баш ҡала — Ракканың ҡаҙыйы вазифаһына тәғәйенләй. 805 йылда әр-Рәшит әш-Шәйбаниҙе үҙе менән Хөрәсәнгә алырға ҡарар итә, унда ла уны ҡаҙый итеп тәғәйенләргә уйлай, әммә Мөхәммәт урынға барып етмәй, юлда, Рей ҡалаһы янында, вафат була.

# Мөхәммәт әш-Шәйбани
## Уҡыусылары

Әш-Шәйбаниҙың билдәле уҡыусылары араһында — Мөхәммәт әш-Шафиғи, Әбү Сөләймән Жүржәни, Хишам ибн Ғөбәдуллаһ әр-Разый, Әбү Хафс Кәбир, Мөхәммәт Ибн Мөҡәтил, Шәдад ибн Хәким, Әбү Ғөбәйдә Ҡасим ибн Сәләм, Исмәғил Ибн Тәүбә, Али ибн Мөслим әт-Туси һ. б.

# Мөхәммәт әш-Шәйбани
## Әҫәрҙәре

Әш-Шәйбани үҙенең әҫәрҙәрендә Әбү Хәнифәнең мираҫын йыя, әммә күп осраҡта уның ҡараштары беренсе остазының ҡараштарынан айырыла.
Ул фиҡһ буйынса «әл-Мәбсут» йыйынтығын төҙөй (ғәр. المبسوط‎ — уның икенсе исеме «Китаб әл-асыл фи-л-фүрү»: ғәр. كتاب الأصل في الفروع‎) һәм уға өҫтәмәләр («Китаб әз-зиядат»; ғәр. كتاب الزيادات‎), фиҡһ буйынса ҙур һәм бәләкәй белешмә «Китаб әл-жәми әл-кәбир» (ғәр. كتاب الجامع الكبير‎) һәм «Китаб әл-жәми әс-сағир» (ғәр. كتاب الجامع الصغير‎) тигән хеҙмәттәре донъя күрә. Хәрби хоҡуҡ мәсьәләләре буйынса «Китаб ас-сийар әл-кәбир»; (ғәр. كتاب السير الكبير‎) әҫәрен яҙа, ул әс-Сараһси комментарийҙарында ғына һаҡланған. Шулай уҡ Әбү Хәнифәнең мираҫына арналған махсус хеҙмәте («Китаб әл-асар»; ғәр. كتاب الآثار‎) бар. Ихтимал, закондан ҡасырға тырышыуҙар һәм уларҙы булдырмау тураһында әҫәр авторы булып торалыр. Шулай уҡ Мөхәммәт әш-Шәйбани ике редакцияла сыҡҡан "әл-Муатта"ның (Мәлик ибн Әнәс) береһенең төҙөүсеһе һәм шәрехләүсеһе булып тора.
# Голубок (Ульвич ҡушылдығы)

Голубок — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ульвич йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Голубок (Ульвич ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007154
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100715
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Юлдашбай (исем)

Юлдашбай — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Юлдашбай исеме бар.

# Юлдашбай (исем)
## Этимологияһы

Юлдашбай — ҡушма исем: юлдаш (иптәш) һәм бай һүҙҙәре ҡушылып яһалған.

# Юлдашбай (исем)
## Фамилияла

Юлдашбаев Азамат Рәмил улы (10 октябрь 1964 йыл) — башҡорт журналисы, публицист, шағир һәм әҙәби тәнҡитсе. Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһының Журналистар һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2005).
Юлдашбаев Билал Хәмит улы (2 март 1928 йыл — 13 апрель 2001 йыл) — тарихсы-этнополитолог, юғары мәктәп уҡытыусһы. Тарих фәндәре докторы (1974), профессор (1974). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1977-86).
Юлдашбаев Әмир Мырҙағәли улы (25 декабрь 1940 йыл — 26 апрель 2017 йыл) — ғалим-философ һәм дәүләт эшмәкәре. 1971 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1987—1992 йылдарҙа философия кафедраһы мөдире. 1994 йылдан Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1997 йылдан Социаль-иҡтисади сәйәсәт идаралығы, 2004 йылдан — Мәғлүмәт-аналитика идаралығы, 2006—2008 йылдарҙа Эске сәйәсәт идаралығы, 2009—2010 йылдарҙа Ижтимағи-сәйәси үҫеш һәм мәғлүмәт сәйәсәте идаралығы бүлеге мөдире. Философия фәндәре кандидаты (1971). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2000). Башҡортостан Фәндәр академияһының Зәки Вәлиди исемендәге премияһы лауреаты (2010).
Юлдашбаева Римма Мөхтәр ҡыҙы 1937 йылдың 1 ғинуарында БАССР-ҙың Маҡар (хәҙерге Ишембай) районының Әхмәр ауылында тыуа); тыуғанда Мусина) — башҡорт опера йырсыһы, юғары мәктәп уҡытыусыһы.
Юлдашбаева Фәүзиә Ураҙйән ҡыҙы (22 март 1947 йыл — 16 август 1996 йыл) — башҡорт шағиры. 1992 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Юлдашбай (исем)
## Ауылдар

Юлдашбай (рус. Ишимбаево) — Рәсәй империяһы Һамар губернаһы Николаевск өйәҙенә ингән Күҙәбай улусына ҡараған (хәҙер Һарытау өлкәһенең Перелюб районы биләмәһенә инә), хәҙер бөткән ауыл.
•Башҡортостандың Ишембай районында Юлдаш (Юлдашбай) исемле ауыл бар.
•Башҡортостандың Балаҡатай районында Юлдаш исемле ауыл бар.
# Оло Исток

Оло Исток — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нижа йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Оло Исток
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000041401
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004140
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Камалова Алиса Атлас ҡыҙы

Камалова Алиса Атлас ҡыҙы (30 август 1979 йыл) — ғалим-терапевт. 2006 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Медицина фәндәре кандидаты (2006), доценты. Башҡортостан Республикаһының Терапевтар ассоциацияһы ағзаһы.

# Камалова Алиса Атлас ҡыҙы
## Биографияһы

Алиса Атлас ҡыҙы Камалова 1979 йылдың 30 авгусында Башҡорт АССР-ының Мәсетле районы Оло Ыҡтамаҡ ауылында тыуған. 1996 йылда Оло Ыҡтамаҡ урта мәктәбен, 2002 йылда Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлаған.
2002 йылда интернатура, 2003—2006 йылдарҙа клиник ординатура үтә.
2006 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университетының поликлиника терапияһы кафедраһында уҡыта.

# Камалова Алиса Атлас ҡыҙы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Гастроэнтерология, терапия, һаҡланыу саралары өлкәһендә ғилми эҙләнеүҙәр алып бара.
2006 йылда рус. Клинико-функциональная характеристика билиарной патологии у лиц призывного возраста темаһына диссертация яҡлай һәм медицина фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһен ала.
4 монография, 122-нән ашыу ғилми баҫма авторы. Башҡа авторҙар менән берлектә 4 уҡыу ҡулланмаһы, 2 уҡытыу методикаһы ҡулланмаһы, 22 методик тәҡдимдәр нәшер иткән.
# Вәхитов Ғәли Хәйрулла улы

Вәхитов Ғәли Хәйрулла улы (рус. Гали Хайруллович, Галей Хайруллович, Гали Хайруллич (1903 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, 275-се кавалерия полкының 1-се эскадроны командиры. Өлкән лейтенант. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1942, 1946).

# Вәхитов Ғәли Хәйрулла улы
## Биографияһы

Ғәли Вәхитов 1903 йылда Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған. 1919—1920, 1925—1933, 1941 йыл декабренән 1945 йылдың октябренә тиклем армияла хеҙмәт итә. Ҡариҙел район военкоматы тарафынан хәрби хеҙмәткә саҡырылған. Т. Т.Күсимовтың 275-се кавалерия полкы 1-се эскадроны командиры (китаптарҙа уны Вәли Вәхитов, 3-сө эскадрон командиры тип тә атайҙар). Исеме төрлөсә яҙылған. Мәҫәлән, 1942 йыл 17 декабрендәге Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләү тураһындағы бойороҡта ул Гали Хайруллич тип яҙылған. Хәрби хеҙмәтен тамамлау тураһындағы яҙыуҙарҙа ла айырма бар.
1942 йылдың 20 ноябрендә ҡаты яраланып, госпиталгә эләгә (№ 3661, Ташкент).
1945 йылдың 13 июлендәге наградной листта 2-се дәрәжә Ватан һуғышы орденына лайыҡлы тип яҙылған.
Һуғыштан һуң 1945 йылдың октябренә тиклем 1-се запас кавалерия полкының 2-се зкп эскадрон командиры ярҙамсыһы була.
1945 йылдың 20 октябрендә армиянан демобизациялана.

# Вәхитов Ғәли Хәйрулла улы
## Наградалары

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* Хәрби хеҙмәттәре өсөн (1946)
# Сүкер

Сүкер (рус. Чекурова) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы ауыл. Бәгәрәктамаҡ ауыл биләмәһе составына инә.

# Сүкер
## Географик урынлашыуы

Ҡараболаҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Сүкер
## Тарихы

Сүкер (Соҡор) — һалйот башҡорттарының ауылы. Пермь губернаһы Шадринск өйәҙе составында була. Башҡортостанда идара итеүҙең кантон системаһы осоронда 5-се башҡорт кантонының 8-се йортона керә.
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡортостан АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡортостан АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Сүкер
## Халҡы

| 1816 | 1834 | 1859 | 1920 |
| 159 | 135 | 191 | 370 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (93 %) йәшәй.
# Ай-Витют

Ай-Витют — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Надым йылғаһының уң ярына тамағынан 429 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ай-Витют
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300047576
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304757
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Иреүес

Иреүес (рус. Ереуз - Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Киңел йылғаһының уң ярына тамағынан 325 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Иреүес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Киңел башынан тамағына тиклем, Көтөүлек йылғаһы башынан Көтөүлек һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100007770
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100777
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Иреүес
## Этимологияһы

Гидроним башҡорт телендәге иреү һүҙенән алынған. "Башҡорт теленең һүҙлеге"ндә Иреү - иреп торған, туңмаған, ҡатмаған тип аңлатыла