yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Иҙрисов Мөхәммәт Рамаҙан улы

Иҙрисов Мөхәммәт Рамаҙан улы (18 февраль 1920 йыл — 4 февраль 2012 йыл) — бейеүсе, 1941—1963 йылдарҙа Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1955), Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1953). Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале (Бухарест, 1953) лауреаты, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1949).

# Иҙрисов Мөхәммәт Рамаҙан улы
## Тормош юлы һәм ижады

Мөхәммәт Рамаҙан улы Иҙрисов 1920 йылдың 18 февралендә Хәйбулла районы 2-се Мырҙа ауылында тыуған. 1939 йылда Баймаҡ районына рудникка эшкә килә. Ошонда эшләгән сағында үҙешмәкәр түңәрәктәргә йөрөй, сығыш яһай. 1941 йылда Мәскәүҙә Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһына әҙерлек башланған осорҙа, Фәйзи Ғәскәров уны ла исемлеккә индерә һәм Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбленә эшкә саҡыра. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында фронт бригадаһы составында к алғы һыҙыҡта концерттарҙа ҡатнаша (барыһы 100-ҙән ашыу сығыш). Бейеү ансамбле составында Вьетнамда (1955), Индия, Бирма, Непалда (1959) сығыш яһай. В программе Госконцерта «СССР халыҡтары бейеүҙәре» Дәүләт программаһы буйынса ил буйынса һәм сит илдәрҙә гастролдәрҙә йөрөй (1962, 1967, 1982, 1984).
Мөхәммәт Иҙрисов башҡорт сәхнә бейеүе үҫешенә ҙур өлөш индерә, бейеүҙәрҙе халыҡсан башҡарыуы менән айырылып тора. «Өс таған», «Һыу буйында», «Бүләк», бигерәк тә бейеүсенең репертуарында төп урынды алып торған «Байыҡ» бейеүе менән Мөхәммәт Иҙрисовтың исеме айырылғыһыҙ бәйләнгән. Уның ым-ишараһы, хәрәкәте, мут йылмайыуы, таҡмаҡлап бейеүе ҡабатланмаҫ оҫталыҡ була.

# Иҙрисов Мөхәммәт Рамаҙан улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1953)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1949), 2-се дәрәжә дәүләт ордены (1967, Камбоджа).
* IV Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале (алтын миҙал, Бухарест, 1953) лауреаты; Бөтә Союз эстрада артистары конкурсы лауреаты (Москва, 1960 год).

# Иҙрисов Мөхәммәт Рамаҙан улы
## Сығынаҡтар

* Хайруллин Р. Башкирский ансамбль народного танца. Уфа, 1966.
* Мухамет Идрисов
# Ишбаев Ғиниәтулла Ғарифулла улы

Ишбаев Ғиниәтулла Ғарифулла улы (20 июль 1961 йыл) — ғалим-тау инженеры, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1997), профессор (2008). Рәсәй Федерацияһының (2014) һәм Башҡортостан Республикаһының (2003) атҡаҙанған нефтсеһе. Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (2000). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2016).

# Ишбаев Ғиниәтулла Ғарифулла улы
## Биографияһы

Ғиниәтулла Ғарифулла улы Ишбаев 1961 йылдың 20 июлендә БАССР-ҙың Учалы районы Уральск ҡасабаһында тыуған.
1983 йылда Өфө нефть институтын тамамлағандан алып шунда уҡ эшләй: 1989 йылдан сектор мөдире, 1991—99 йылдарҙа «Азимут» ғилми-етештереү предприятиеһының бүлек начальнигы; бер үк ваҡытта 2000 йылдан — "«"Буринтех" ғилми-етештереү предприятиеһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт (Өфө) директоры, 2008 йылдан — генераль директоры. Фәнни хеҙмәттәре быраулау проблемаларына арналған. Ул етәкс. быраулау, нефть промыслалары инструменттары һәм уларҙы эшләү технологиялары уйлап табыла. Уның тарафынан ер бырауҙары, скважиналарҙы ремонтлау һәм яңынан сафҡа индереү өсөн бер юллы фрезалар, бырау баштары һәм махсус инструменттар комплекты эшләнә һәм уларҙы сериялап етештереү ойошторола. Асыштары Башҡортостан Республикаһының, Рәсәй Федерацияһының башҡа төбәктәренең, яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙең нефть һәм газ сығарыу предприятиеларында индерелгән. 100—ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 20 уйлап табыу авторы.

# Ишбаев Ғиниәтулла Ғарифулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (2000).
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе (2003).

# Ишбаев Ғиниәтулла Ғарифулла улы
## Ҡаҙаныштары

* Техник фәндәр докторы (1997);
* профессор (2008).

# Ишбаев Ғиниәтулла Ғарифулла улы
## Хеҙмәттәре

* Скважинные фрезерные инструменты для ремонта скважин. Уфа, 1997;
* Причины нарушения и повышения долговечности крепи скважин. Уфа, 2002 (авторҙ.);
* Вспомогательный инструмент для бурения и ремонта скважин. Уфа, 2007 (авторҙ.).
# Ҡытай хоккей лигаһы

Ҡытай хоккей лигаһы — Ҡытайҙың төп хоккей чемпионаты. Лига 1953 йылда барлыҡҡа килә. Чемпионатта һәүәҫкәр клубтар ғына ҡатнаша. Берҙән бер профессиональ ҡытай хоккей клубы — Ҡытай Дракондары — Азия хоккей лигаһында ҡатнаша.

# Ҡытай хоккей лигаһы
## Чемпиондар

* 2012: Цицикар
* 2011: Харбин
* 2010: Цицикар
* 2009: Цицикар
* 2008: Цицикар
* 2007: Харбин
* 2006: Цицикар
* 2005: Цицикар
* 2004: Цицикар
* 2003: Харбин
* 2002: Харбин
* 2001: Цицикар
* 2000: Цицикар
* 1999: Харбин
* 1998: Цицикар
* 1997: Цицикар
* 1996: Цицикар
* 1995: Цицикар
* 1994: Цицикар
* 1993: Цицикар
* 1992: Чемпионат уҙғарылманы
* 1991: Неи Менггол
* 1990: Чемпионат уҙғарылманы
* 1989: Харбин
* 1988: Чанчунь
* 1986: Харбин
* 1984: Харбин
* 1983: Цзямусы
* 1979: Цицикар
* 1977: Харбин
* 1976: Харбин
* 1975: Харбин
* 1974: Цицикар
* 1973: Харбин
* 1972: Хэйлунцзян
# Бочка (йылға)

Бочка — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Екатерининск каналының һул ярына 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Бочка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015203
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001520
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әмзә (йылға)

Әмзә — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһының Ҡалтасы, Краснокама һәм Яңауыл райондары биләмәләренән аға. Кама йылғаһының һул ҡушылдығы булған Беүә йылғаһына ҡоя. Оҙонлоғо 37 км.

# Әмзә (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Воткин ГЭС-ынан Түбәнге Кама ГЭС-ына тиклем, Беүә (башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклем), Иж, Ыҡ, Ағиҙел йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101412111100016462
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101646
* Бассейн коды — 10.01.01.014
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ислахов Фазлетдин Фәррәх улы

Ислахов Фазлетдин Фәррәх улы (17 июнь 1944 йыл — 18 апрель 2016 йыл) — график. Башҡортостандың дәүләт гербы авторы. 1979 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2000).

# Ислахов Фазлетдин Фәррәх улы
## Биографияһы

Фазлетдин Фәррәх улы Ислахов 1944 йылдың 17 июнендә Башҡорт АССР-ының Балаҡатай районы Монас ауылында тыуған. Яныбай урта мәктәбен тамамлай. Ошо уҡ мәктәптә һүрәт һәм черчение дәрестәрен алып бара.
1962 йылда Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға инә. 1963 йылда армия сафына алына. Хәрби хеҙмәттән запасҡа ҡайтарылғас, уҡыуын артабан дауам итә.
Өфө сәнғәт училишеһын тамамлағандан һуң (1969; педагогы Р. М. Нурмөхәмәтов) Баймаҡ ҡалаһына йүнәлтмә ала. Мәҙәниәт министрлығы уны халыҡ театрына рәссам итеп тәғәйенләй. Шулай уҡ 39-сы училищела эстетика, черчение, махсус һүрәт дәрестәрен алып бара.
1970 йылда Горький ҡалаһында эстетика буйынса Бөтә Союз квалификация күтәреү институтын тамамлай. 1971 йылдан алып Өфөлә эшләй. «Башҡортостан» республика гәзитендә рәссам, «Родина», «Искра» кинотеатрҙарында өлкән рекламасы була. 1992—2011 йылдарҙа Зәйнәп Биишева исемендәге "Китап нәшриәтенең художество мөхәррире, баш рәссамы вазифаһын алып бара.

# Ислахов Фазлетдин Фәррәх улы
## Ижады

40 йылдан ашыу хеҙмәт юлында һүрәт һәм черчение уҡытыусыһынан «Китап» нәшриәтенең баш рәссамы дәрәжәһенә күтәрелә.
Ижадында төп йүнәлеше — китап графикаһы.
200-ҙән ашыу китапты, шул иҫәптән "Ҡөрьән Кәрим"де (1993) биҙәгән.
Дәүләт гербы проекты авторы (1993), «Башҡортостан Республикаһының халыҡ мәғарифы отличнигы», «Башҡортостан Республикаһының халыҡ депутаты», «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре», «Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника буйынса дәүләт премияһы лауреаты» һәм башҡа түшкә таға торған билдәләрҙең эскиздарын эшләгән.
Салауат Юлаевтың 250 йыллығына ул тәҡдим иткән эмблема ҡабул ителә.
Айырыуса дан килтергән эше — Башҡортостан Республикаһының Дәүләт гербы. Тәҡдим ителгән 40 проект араһынан Фазлетдин Фәррәх улының эскизы иң яҡшыһы тип табыла.
Ислахов Фазлетдин Фәррәх улы Рәсәй Рәссамдар союзының арҙаҡлы ағзаһы була.
Шулай уҡ Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союзы ағзаһы.

# Ислахов Фазлетдин Фәррәх улы
## Маҡтаулы исемдәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2000).
# Мәрйенбай

Мәрйенбай (Мәрженбай; рус. Маржинбаева) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл. Байрамғол ауыл биләмәһе составына инә.

# Мәрйенбай
## Халҡы

2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (97 %) йәшәй.
# Жужла

Жужла — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волга йылғаһының уң ярына тамағынан 2257 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Жужла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Түбәнге Новгород ГЭС-ынан Ока йылғаһының тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300512110000017367
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001736
* Бассейн коды — 08.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Антони Гауди

Анто́ни Пла́сид Гильéм Гауди́-и-Корне́т (шулай уҡ Анто́нио; кат. Antoni Plàcid Guillem Gaudí i Cornet, исп. Antonio Plácido Guillermo Gaudí y Cornet; 25 июнь 1852 йыл, Реус, Каталония — 10 июнь 1926 йыл, Барселона) — испан (каталон) архитекторы. Күпселек проекттары Барселонала төҙөлгән.

# Антони Гауди
## Биография

Антони Гауди-и-Курнет 1852 йылдың 25 июнендә Реуста (Таррагона янында, Каталония) эшсе ғаиләһендә тыуған. Гауди өйләнмәгән.
XIX быуаттың 70-се йылдарында Гауди Барселонаға күсә. 1878 йылда Архитектура мәктәбен тамамлай.
1870—1882 йылдарҙа архитекторҙар Эмилио Сала һәм Франциско Вильяр ярҙамсыһы булып эшләй.
Европала ошо ваҡытта неоготика бик популяр була.
Беренсе проекттары — Висенс Йорто (Барселона) һәм Эль Каприччо (Комильяс, Кантабрия); Кальвет йорто (Барселона).
Гауди тормошонда бай Эусеби Гуэлем менән танышыу бик әһәмиәтле була. Каталонияның иң бай кешеһе, сметаға ҡарамай, Антони Гаудиға күп заказдар бирә.
1926 йылда 73 йәшендә, трамвай бәрелеп, вафат була.

# Антони Гауди
## Йорттар төҙөү хронологияһы

| 1883—1888 | Висенс йорто, Барселона — «Бөтә донъя мираҫы», 2005 |
| 1883—1885 | Эль Каприччо, Комильяс (Кантабрия) |
| 1884—1887 | Гуэль павильондары, Педральбес (Барселона) |
| 1886—1889 | Гуэль Һарайы, Барселона — «Бөтә донъя мираҫы», 1984 |
| 1888—1894 | Изге Тереза эргәһендә мәктәптәре, Барселона |
| 1889—1893 | Епископ Һарайы, Асторга, Кастилия (Леон) |
| 1891—1892 | Ботинес йорто, Леон |
| 1883—тамамланмаған | Саграда Фамилия, Барселона — «Бөтә донъя мираҫы», 2005 |
| 1892—1893 | Миссия Францисканцев, Танжер, төҙөлмәгән |
| 1895—1898 | Гуэль шарап баҙы, Гарраф — «Бөтә донъя мираҫы», 2005 |
| 1898—1900 | Кальвет йорто, Барселона |
| 1898—1916 | Санта Колома де Сервелло — «Бөтә донъя мираҫы», 2005 |
| 1900—1902 | Фигерас йорто, Барселона |
| 1900—1914 | Гуэль паркы, Барселона — «Бөтә донъя мираҫы», 1984 |
| 1903—1910 | Артигас баҡсалары, Пиренейҙар |
| 1902 | Катлларас, Ла-Побла-де-Лильет |
| 1901—1902 | Миральяс |
| 1904 | Бадиа |
| 1904-1906 | Бальо йорто |
| 1905 (май) | «Attraction», Нью-Йорк, төҙөлмәгән |
| 1904—1919 | Кафедраль соборы реконструкцияһы, Пальма де Мальорка |
| 1906—1910 | Мила йорто («Каменоломня»), «Бөтә донъя мираҫы», 1984 |
| 1909—1910 | Мәктәп, Барселона |
# Фуртио күпере

Фуртио күпере - Аджариялағы Аджарисцкали йылғаһы аша һалынған таш күпер, Залети һәм Фуртио ауылдары араһында һалынған, Ошошманн тип атала.

# Фуртио күпере
## Тасуирламаһы

Күпер XI-XII быуаттарҙа төҙөлгән, борон ул Схалтисцкали тарлауығынан үткән иҫке юлдарҙы тоташтырып торған. Был тарлауыҡ үҙәк трассанан йыраҡ түгел урынлашҡан. Шул трасса буйлап Схалти яғынан диңгеҙ тарафына Ахалцихе һәм Ардаганға иң ҡыҫҡа юл ятҡан

# Фуртио күпере
## Хәҙерге торошо

Күпер ныҡ ҡына емерелгән булған - уға үтеп инер урындар бик ҡатмарлы.
Һул яҡтағы ингән урын 5 метр оҙонлоғо, ә уң яҡтағыһы - 6 метр. Хәҙерге көнгә һаҡланып ҡалған төп өлөшөнөң оҙонлоғо 13,5 м, киңлеге төрлө урынында төрлөсә: ярҙа 2,33 м, башланған ерендә киңлеге 2,20 м, иң киң урыны 9,80 м, тамамланған ерендә - 4,40 м.
Пирсының бейеклеге -3 м, киңлеге -2,45 м. Күперҙең ике яғынан ике соҡор бар (35Х30 см). Күпер ваҡланған таштан һалынған. Яндауыры юҡ.
Хәҙерге көндә күпер төҙәтелгән.
Грузии президентының 2006 йылғы указына ярашлы, күпер дәүләттең милли әһәмиәткә эйә күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡылары реестрына индерелгән.
# Ашуғ

Ашуғ (ашыҡ) (әзерб. Aşıq, әрм. Աշուղ, фарс. عاشیق) — әзербайжан, төрөктәрҙә һәм әрмәндәрҙә, ҡайһы бер Кавказ халыҡтарында йырсы-шағир. Инглиздәрҙә урта быуаттарҙағы менестрель һәм француздарҙа трубадурҙарға тап килә. Әзербайжан, төрөктәрҙә ашуғ үҙе сазе тип аталған музыка ҡоралында уйнап, йырлай, шулай уҡ ашуғтар балабан һәм даф тигән музыка ҡоралдарында уйнаған;

# Ашуғ
### Музыка ҡоралдары

Ашуғтар ҡыллы музыка ҡоралдарында уйнай:
* Саз — грушаға оҡшаған корпуслы, оҙон грифлы, алты-һигеҙ металл ҡыллы, ундан ун өскә тиклем лад ҡуйылған музыка инструменты.
* Чунгур — дүрт ҡыллы лютня, бер ҡылы башҡаларынан ҡыҫҡараҡ.
* Тар — оҙон грифлы лютня, корпусы һигеҙ һанына оҡшаш, декаһы тиренән. 5−9, 11-14 ҡыллы.
* Канун — трапецияға оҡшаған цитра, 24 рәт өсәрләп тартылған ҡыллы, дөйөм иҫәбе — 72.
* Сантур — трапеция формалы цимбала
* Кеманча — тире тарттырылған корпуслы, өс, йәки дүрт ҡыллы инструмент, йыш ҡына уны бик матурлап биҙәйҙәр
* Кемани (йәки Бамбир) — 4 ҡыллы музыка инструменты
Ашуғтар яңғыҙ йырлай, йәки башҡа музыканттар менән бергә сығыш яһай (йырлай, йәки музыка ҡоралында уйнай).

# Ашуғ
## Билдәле ашуғтар

* Аваг
* Аваси (1896—1978)
* Азбар-Адам
* Алы Гызылвенкли
* Арзу Гурбани
* Арзу Мелек
* Асад (1893—1968)
* Ашхен
* Верди (Гехам Тарвердян) (1884—1955)
* Геворг Махуби
* Джамали (Мкртич)
* Джахри
* Дживани (1846—1909)
* Ерванд
* Ислам (1875—1950)
* Кямандар
* Лункианос Карнеци (1781—1841)
* Миски Бурджи
* Молла Джума
* Муса (1795—1840)
* Наапет Кучак (XVI в.)
* Нирани
* Овнатан Нагаш (1661—1722)
* Овсеп Никогосян
* Пайцаре (Варшам Трдатян)
* Петрос Капанци (1700—1784)
* Ровшан Ибрагимзаде
* Сагайи
* Самира
* Саят-Нова (1712—1795)
* Смбат
* Хайат (Сукиас Загриян)
* Хайт
* Хатам
* Хесте Касум
* Чтиганос
* Шаэн (1909-?)
* Шерам (Григор Талян) (1857—1938)
* Ширин (Ованнес Карапетян)

# Ашуғ
## Башҡа халыҡтарҙың ашуғтары

Ашик-Гариб
# Лонгла

Лонгла — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Народ йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Лонгла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026530
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302653
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Великуша (Обнара ҡушылдығы)

Великуша — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Обнора йылғаһының һул ярына тамағынан 118 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Великуша (Обнара ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012762
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001276
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Башҡортостан комонимдары/В

Башҡортостан комонимдары/В — В хәрефенә башланған ауыл, утар, ауыл ҡасабаһы атамалары.
* Вавилов (рус. Вавилово) — Өфө районындағы ауыл;
* Валентиновка (рус. Валентиновка) — Архангел, Стәрлетамаҡ райондарындағы ауыл;
* Ваныш (рус. Ваныш (Ванышево)) — Ҡалтасы районындағы ауыл;
* Ваныш-Алпауыт (рус. Ваныш-Алпаут (Ваныш-Алпаутово), Ваныш-Алпаутово) — Борай районындағы ауыл;
* Варҙытамаҡ, Варзитамаҡ (рус. Варзитамак) — Борай районындағы ауыл;
* Варшавка (рус. Варшавка) — Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл;
* Варьяз (рус. Варьяз) — Благовещен районындағы ауыл;
* Васильев (рус. Васильевский, Васильево) Күгәрсен, Ҡалтасы райондарындағы ауыл;
* Васильевка (рус. Васильевка) Архангел, Ишембай, Йылайыр, Йәрмәкәй, Мәләүез, Саҡмағош, Стәрлетамаҡ, Шаран райондарындағы ауыл;
* Василькин (рус. Василькино) — Бишбүләк районындағы ауыл;
* Васйылға (рус. Васелга) — Балаҡатай районындағы ауыл;
* Вашъяҙы (рус. Ваш-Язы) — Асҡын районындағы ауыл;
* Веденовка (рус. Веденовка) — Стәрлетамаҡ районындағы ауыл;
* Ведерниковка (рус. Ведерниковский) — Стәрлетамаҡ районындағы ауыл;
* Венеция (рус. Венеция) — Дүртөйлө районындағы ауыл;
* Верный (рус. Верный) — Иглин районындағы ауыл;
* Вотяк Мәнәүезе (рус. Вотский Менеуз) — Илеш районындағы ауыл;
* Вотяк-Ураҙа, Вотяк Ураҙы (рус. Вотская Урада) — Яңауыл районындағы ауыл;
* Вотяк-Ушъя, Вотяк Ушъяҙы (рус. Вотская Ошья) — Яңауыл районындағы ауыл;
* Вояды, Вояҙы (рус. Вояды) — Яңауыл районындағы ауыл;
* Вәкияр, Вәкийәр (рус. Вакияр, Вакиярово) — Ҡыйғы районындағы ауыл;
* Вәлит (рус. Валит (Валитово)) — Күгәрсен, Хәйбулла райондарындағы ауыл;
* Вәлишә (рус. Валиша,) — ауыл;
* Вәрәш (рус. Варяш) — Яңауыл районындағы ауыл;
* Вәрәшбаш (рус. Варяшбаш) — Яңауыл районындағы ауыл;
* Вәсил (рус. Васил, Василово) — Ҡалтасы районындағы ауыл;
# Корга (Амелич ҡушылдығы)

Корга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Амелич йылғаһының һул ярына тамағынан 131 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Корга (Амелич ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200029291
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202929
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Башкурка

Башкурка — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе, Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртыш йылғаһының уң ярына тамағынан 756,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Башкурка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012441
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301244
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Таллы (йылға)

Таллы — Рәсәйҙәге йылға, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Боровка йылғаһына уң яғынан тамағынан 145 км алыҫлыҡта ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км, бассейны майҙаны — 165 км². Һул ҡушылдғы — Иртәк йылғаһы.
Йылға башы координаттары = 53.1581/53.0147
Йылға тамағы координаттары = 53.0647/53.0917

# Таллы (йылға)
## Исеменең килеп сығыш

Атамаһы башҡортса тал һүҙенән һәм - лы аффиксынан барлыҡҡа килгән. Йылға исеме менән Ырымбур өлкәһе Грачевка районындағы ауылға ла бирелгән. Таллы ауылына XVIII быуаттың икенсе яртыһында нигеҙ һалынған.

# Таллы (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Түбәнге Волга бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һамар йылғаһы — Елшанка ауылы янындағы һыу үлсәү посынан алып Һамар ҡалаһына (ҡаланан үрҙәрәк) тиклем, Оло Кинәле йылғаһы һыу хужалығы участкаһына индерелмәгән. Йылға бассейны — Волга йылғаһы — Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001112112100007422.
— Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100742
— Бассейн коды — 11.01.00.011
— ГӨ буйынса һаны — 12
— ГӨ буйынса сығарылышы — 1
# Онут (йылға)

Онут (укр. Онут) — Украиналағы йылға. Черновцы өлкәһенең Хотын һәм Заставна райондары аша көньяҡҡа табан аға. Днестрҙың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 16 километр. Бассейн майҙаны - 171 км².