yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вәхитов Риф Хәйрулла улы

Вәхитов Риф Хәйрулла улы (4 сентябрь 1940 йыл — 14 сентябрь 2021 йыл) — комсомол, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1982—1990 йылдарҙа КПСС-тың Салауат район комитетының беренсе секретары, 1995—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Секретариаты етәксеһе. Башҡорт АССР-ының ХII саҡырылыш Юғары Советы депутаты. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Салауат районының почётлы гражданы.

# Вәхитов Риф Хәйрулла улы
## Биографияһы

Риф Хәйрулла улы Вәхитов 1940 йылдың 4 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Малаяҙ (хәҙерге Салауат районы) Арҡауыл ауылында колхоз төҙөүҙә актив ҡатнашҡан Хәйрулла менән Мәнзүмә Вәхитовтарҙың ғаиләһендә тыуған. Хәйрулла Вәхитов «Игенсе» колхозының тәүге рәйесе була.
Арҡауыл урта мәктәбен тамамлағандан һуң, хеҙмәт юлын 1958 йылдың сентябрендә «Йүрүҙән» колхозының Арҡауыл МТС-ы (һуңынан Малаяҙ РТС-ы) токары булып башлай.
Совет Армияһы сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡас, 1962 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтының агрономия факультетына уҡырға инә. Юғары һөнәри белем алған йәш белгес тыуған ауылына ҡайтып, «Һарғамыш» совхозында агроном булып эшләй башлай. Шулай уҡ совхоз партия комитетының сәйәси мәғрифәт кабинеты менән етәкселек итә.
1967—1974 йылдарҙа — ВЛКСМ-дың Салауат район комитетының беренсе секретары.
1974—1976 йылдарҙа — Свердловск юғары партия мәктәбе тыңлаусыһы. КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының ойоштороу-партия эштәре бүлегендә инструктор. 1979 йылдан — хеҙмәтсәндәр депутаттарының Салауат районы Советы башҡарма комитеты рәйесе. 1982 йылдан — КПСС-тың Салауат район комитетының беренсе секретары. Башҡор АССР-ы 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана.
1995 йылдың апреленән — Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Секретариатының ойоштороу бүлеге мөдире була, һәм шул уҡ йылдың май айынан 2000 йылда хаҡлы ялға сыҡҡансы Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Секретариатын етәкләй.
Хаҡлы ялда булыуына ҡарамаҫтан, тыуған республика һәм тыуған районы тормошонда әүҙем ҡатнашыусы булып ҡала. Оҙаҡ йылдар етәксе вазифаларҙы биләһә лә, халыҡ күңелен ябайлығы менән яулаған. Республика етәкселәре, РФ субъекттарындағы коллегалары, депутаттар араһында ҙур абруй менән файҙалана. «Салауаттар» яҡташтар төбәк берекмәһенең әүҙем ағзаһы.
Оҙаҡ ауырыуҙан һуң 2021 йылдың 14 сентябрендә Өфө ҡалаһында вафат булды.

# Вәхитов Риф Хәйрулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре
* «Фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы
# Енга-Ю

Енга-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Собь йылғаһының уң ярына тамағынан 119 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Енга-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031623
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303162
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Леменьга

Леменьга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пуя йылғаһының һул ярына тамағынан 94 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Леменьга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031582
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003158
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пашняк

Пашняк — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кобра йылғаһының һул ярына тамағынан 155 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Пашняк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030818
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103081
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дауыл (опера)

Дауыл — 1969 композитор Рәүеф Мортазиндың Рәғиҙә Янбулатова либреттоһына яҙған башҡорт операһы

# Дауыл (опера)
## Тасуирламаһы

Композитор Рәүеф Мортазин 3 күренештәге «Дауыл» операһын Һәҙиә Дәүләтшинаның «Ырғыҙ» романы буйынса 1969 йылда яҙа. 1969 йылдың 26 апрелендә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры сәхнәһендә Рәғиҙә Янбулатова либреттоһы буйынса ҡуйылған операның премьераһы үтә. Уның дирижеры — В Д. Руттер,ҡуйыусы режиссеры — Ш. М. Мортазина, хормейстеры — Л. Х. Исхаҡова, сценографы — М. Н. Арыҫланов, балетмейстеры Л. Е. Бородулин була.
Төп партияларҙы артистар Н. З. Абдеев (Айбулат), С. К. Ғәлимова (Гөлйөҙөм), С. А. Асҡаров (Ниязғол), М. Г. Сәлиғәскәров (Яланбикә), М. Г. Ғәлиев (Ҡотлобай), Х. З. Мәжитов (Волгин), З. С. Ғәзизов (Хаят) башҡара.
БАССР-ҙың 60-йыллығына операның икенсе редакцияһы ҡуйыла. 1979 йылдың 6 майында Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры сәхнәһендә үткән премьераның дирижеры — Й. Х. Моталов, ҡуйыусы режиссеры — М. М. Хисмәтуллин, хормейстеры — Л. Х. Исхаҡова, сценографы — М. Н. Арыҫланов, балетмейстеры Э. Х. Танн була.
Төп партияларҙа: Абдеев (Айбулат), Ғәлимова (Гөлйөҙөм), Р. А. Бәшәров (Ниязғол), Ғәзизова (Яланбикә), Ғәлиев (Ҡотлобай), Р. Ф. Кучуков (Волгин), А. Х. Күсемова (Хаят) сығыш яһай.
Опера Өфөлә үткән В. И. Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған Бөтә Рәсәй музыкаль тетарҙар фестивалендә 1-се дәрәжә диплом (1970) менән билдәләнә.

# Дауыл (опера)
## Сюжеты

Операла Башҡортостандағы 1917 йылғы революция һәм Граждандар һуғышы ваҡиғалары күрһәтелә.
Сюжет нигеҙендә революция ваҡиғаларында ҡатнашҡан һәм яҡты идеалдар өсөн ҡорбан булған йәштәр — Гөлйөҙөм менән Айбулаттың драмаһы ята.
Икегә бүленгән халыҡ образын хор кәүҙәләндерә. Партитурала башҡорт ҡурайы яңғырай.
# Өфө ирҙәр дини училищеһы бинаһы

Ирҙәр дини училищеһы — Өфө ҡалаһында 1818 йылда ир-аттар өсөн асылған дини белем биреү усағы. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты.

# Өфө ирҙәр дини училищеһы бинаһы
## Тарихы

1818 йылда Өфө диниә семинарияһын үҙгәртеп ҡороу менән бер рәттән Өфө ирҙәр дини училищеһы ла асыла. Ул семинарияның түбәнге өс класын алмаштыра һәм башта мәхәллә һәм өйәҙ училищеһынан тора. Мәхәллә курсын тамамлаусылар өйәҙ училищеһына инә. Курс катехизистан, Иҫке һәм Яңы Ғәһет тарихынан, сиркәү уставын, рус һәм славян, грек, латин теле грамматикаһынан, география, арифметика, таҙа яҙыу һәм сиркәүҙә йырлауҙан тора. 1840 йылда училище үҙгәртеп ҡорола һәм 4 класс урынына 3 — башланғыс, урта һәм юғары бүлексә ҡалдырыла. 1873 йылда бүлексәләр урынына биш, шул иҫәптән әҙерлек класы ойошторола, уларҙың һәр береһендә уҡыу бер йыл дауам итә. 1881 йылда Изге Синод училищеға яңы бина төҙөргә аҡса бүлә, 1884 йылда бина төҙөлөп бөтә. 1909—1910 йылдарҙа училищела дүрт даими параллель бүлексә эшләй, уның өс китапханаһы була. Ятаҡта бүлмәләр бәләкәй булғанлыҡтан, күп уҡыусылар фатирҙарҙа йәшәй. Беренсе донъя һуғышы башланғас, училище корпусы казармаға һәм хәрби лазаретҡа әйләндерелә, ә уҡыу ваҡыты ҡыҫҡартыла һәм дәрестәр Өфө ҡатын-ҡыҙҙар епархия училищеһында үткәрелә. 1919 йылдың авгусында уҡыу йорто ябыла, бер ни тиклем ваҡыт унда Колхоз техникумы урынлаша. 1940 йылдарҙа бинала Тимирязев исемендәге пединститут урынлаша. Баҡса урынына майҙансыҡ эшләнә, ә Гоголь урамындағы юлда Киров исемендәге заводтың хужалыҡ ҡаралтылары биләй. 1957 йылдың ноябрендә пединститут Башҡорт дәүләт университеты итеп үҙгәртелә. 1970 йылдар уртаһында училище бинаһына өсөнсө ҡат өҫтәлә. Хәҙер бында БДУ-ның биология факультеты урынлашҡан.

# Өфө ирҙәр дини училищеһы бинаһы
## Инфраструктураһы

Дини семинария эргәһендәге кварталда урынлашҡан Ирҙәр дини училищеһы бейек ҡойма менән уратып алына һәм айырым бер ҡаласыҡты тәшкил итә. Уның территорияһында төп бина, ятаҡ, мунса, дауахана, физик культура менән шөғөлләнеү өсөн майҙансыҡтар урынлаша.

# Өфө ирҙәр дини училищеһы бинаһы
## Архитектураһы

Төп бина һуң классицизм формалары стилендә төҙөлә. Ихата яғындағы декор тулыһынса урам яғындағыһын ҡабатлай. 1891 йылда бина таш диуар менән уратып алына, Ханыковская (Гоголь) урамы яғында баҡса булдырыла.
# Салмалы ауыл Советы (Шаран районы)

Салмалы ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Шаран районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Салмалы ауылы.

# Салмалы ауыл Советы (Шаран районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Салмалы ауыл Советы (Шаран районы)
## Географияһы

Салмалы ауыл Советы Шаран районының Баҙғыя, Дүртөйлө, Шаран ауыл Советтары һәм Туймазы районының Төмәнәк ауыл Советы менән сиктәш.

# Салмалы ауыл Советы (Шаран районы)
## Тарихы һәм тәбиғи ҡомартҡылары

Мослахова Илһөйәр. Шаран районы Салмалы ауылы тарихы һәм тәбиғи ҡомартҡылар..

# Салмалы ауыл Советы (Шаран районы)
## Билдәле шәхестәре

* Фәтихов Хәлит Шәйех улы (20 март 1958 йыл) — Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы баянсыһы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2004).

# Салмалы ауыл Советы (Шаран районы)
## Составы

Салмалы ауыл Советы составына 4 тораҡ пункты инә:
* Дүрмән ауылы,
* Таң ауылы,
* Салмалы ауылы,
* Йомаҙыбаш ауылы.
# Тиганка

Тиганка — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Шентала йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Тиганка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000312112100004071
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100407
* Бассейн коды — 11.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Колорадо

Колорадо (Ҡалып:IPAc-en, or Ҡалып:IPAc-en) – Америка Ҡушма Штаттары составында штат.
# Ун етелә кеүекмен (Роберт Ғәзизов йырҙары) (йыйынтыҡ)

Ун етелә кеүекмен (Роберт Ғәзизов йырҙары) — икенсе «Дуҫтар» инструменталь ансамбле аккомпанементы аҫтында башҡарылған йырҙар йыйынтығы. Был йыйынтыҡ тулыһынса Роберт Ғәзизов көйҙәренә йырҙарҙан тора. Ул 1982 йылда Ленинград грамяҙҙырыу студияһында яҙҙырылған һәм «Мелодия» фирмаһында сығарылған.

# Ун етелә кеүекмен (Роберт Ғәзизов йырҙары) (йыйынтыҡ)
## Йыйынтыҡты яҙҙырыуҙа ҡатнашыусылар

* Фәнүнә Шәйҙуллина — вокал (1-3, 10-11)
* Радик Гәрәев — вокал (4, 5, 8, 12)
* Рәшит Әсәҙуллин — вокал (6)
* Шамил Хәмәҙинуров — вокал (7)
* Нәзифә Ҡадирова — вокал (9)
* «Дуҫтар» инструменталь ансамбле
* Виктор Динов — тауыш режиссёры
* Гергард Цес — тауыш режиссёры
* Е. Щербатова — мөхәррир
* Владислав Панкевич — рәссам
* В. Федоров — рәссам
# Северная Ентала

Северная Ёнтала — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ентала йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Северная Ентала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037033
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003703
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сапронов Николай Сергеевич

Сапронов Николай Сергеевич (11 сентябрь 1937 йыл — 29 июнь 2019 йыл) — СССР һәм Рәсәй фармакологы, ИЭМ почетлы докторы, РМФА ағза-корреспонденты (1999), РФА ағза-корреспонденты (2014).

# Сапронов Николай Сергеевич
## Биографияһы

Николай Сергеевич Сапронов Владивостокта 1937 йылдың 11 сентябрендә тыуған.
1962 йылда Ленинград санитар-гигиена медицина институтын тамамлай, аҙаҡ Ырымбур өлкәһенең бер сиҙәм районында 2 йыл баш санитар врачы булып эшләй.
1964 йыл — Эксперименталь медицина институтының аспирантураһына уҡырға инә (ғилми етәксеһе — фармакология академигы, СССР МФА академигы С. В. Аничков), ә 1968 йылда — кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай һәм ИЭМ фармакология бүлегендә эшкә ҡалдырыла, бында кесе ғилми хеҙмәткәрҙән алып эксперименталь фармакология лабораторияһы етәксеһенә тиклем юл үтә (1985 йыл) һәм артабан институттың фәнни эштәр буйынса директор урынбаҫары (1990), ә 1995 йылдан алып — академик С. В. Аничков исемендәге нейрофармакология бүлеге етәксеһе, 2009 йылдан алып 2010 йылға тиклем — институт директоры вазифаһын башҡарыусы, 2011 йылдан алып тормошоноң аҙағына тиклем — нейрофармакология бүлегенең төп ғилми хеҙмәткәре.
* 1980 йылда — докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.
* 1992 йылда — профессор дәрәжәһе бирелә.
* 1999 йылда — РМФА ағза-корреспонденты.
* 2014 йыл — РФА ағза-корреспонденты.
2019 йылдың 29 июнендә вафат була.

# Сапронов Николай Сергеевич
## Фәнни эшмәкәрлеге

Нейроэндокринология һәм нейрофармакология өлкәһе белгесе.
Нервы системаһын һәм эске ағзалар ауырыуҙарын коррекциялау өсөн яңы нейротроп саралар эҙләй һәм тикшерә.
520-нән ашыу фәнни эштәр авторы, улар араһында 11 монография һәм китаптар авторы, төрлө ауырыуҙарҙы дауалауҙа яңы ысул һәм дарыу препараттарына 16 патент алған.
Уның етәкселегендә 5 фән докторы һәм 16 фән кандидаты әҙерләнгән.
Монографиялары:
* «Фармакология гипофизарно-надпочечниковой системы» (1998);
* «Гормоны гипоталамо-гипофизарно-тиреоидной системы и мозг» (2002);
* «Гормоны гипоталамо-гипофизарнонадпочечниковой системы и мозг» (2005).

# Сапронов Николай Сергеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1996)
# Хәббаб ибн әл-Әратт

Әбү Яхъя Хәббаб ибн әл-Әратт әт-Тамими (ғәр. خبّاب بن الأرت‎; вафаты 658) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең көрәштәше (сәхәбә). Ҡушаматтары: Әбү Яхъя, Әбү Ғабдулла, Әбү Мөхәммәт йәки Әбү әбд-Раббиһи.

# Хәббаб ибн әл-Әратт
## Биографияһы

Сығышы менән Бәнү Тамим ҡәбиләһенән. Бала сағынан әсирлеккә эләгә, Мәккәгә килтерелә. Өммө Әнмәрҙең ҡол була.
Хәббаб 15 йәшендә ислам ҡабул итә. Ул ислам ҡабул иткән алтынсы кеше; хужабикәһе һәм башҡа Мәккә мөшриктәре тарафынан төрлөсә язалауҙарға дусар булған тәүге мосолмандарҙың береһе. Хаббабтың хәле уның кеүек үк Мәккәнән булмаған Сүһәйб әр-Руми, Биләл ибн Рабах, Ғәммәр ибн Йәсир, Сүмәйә бинт Хәйәттең хәле кеүек ныҡ ҡатмарлаша, Мәккәнән һис бер ҡурсалаусы булмай. Уларҙың барыһы ла инаныстары өсөн төрлө ғазаптарға дусар була, ләкин ҡот осҡос яфаланһалар ҙа, диндән баш тартмайҙар. Хәббабтың тәненә ҡыҙған таштар менән тимер баҫҡандар, әммә ул айырыуса сабырлыҡ күрһәтеп, исламдан баш тартмай. Хәббабтың тәне язалауҙарҙан йәрәхәтләнеп бөткән була.
622 йылда Хәббаб башҡа мосолмандар менән бергә Мәккәнән Мәҙинәгә күсеп бара (һижрәт). Унда ул мосолман общинаһын нығытыуҙа ҡатнаша. Хәлифәләр Әбү Бәкер һәм Ғүмәр ибн әл-Хәттаб идара иткән осорҙа Хәлифәт дошмандары менән һуғыштарҙа ҡатнаша.

# Хәббаб ибн әл-Әратт
## Биографияһы
### Вафаты

658 йылда 63 йәшендә вафат була.
# Көмөрө

Көмөрө — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Һүрәм йылғаһының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Көмөрө
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Эйек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Урал (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000612112200006177
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200617
* Бассейн коды — 12.01.00.006
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кокши

Кокши — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Телецкое күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Кокши
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100001401
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100140
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Голленсдорф

Голленсдорф (нем. Gollensdorf) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 302 кеше йәшәй. Майҙаны — 36,31 км². Диңгеҙ кимәленән 19 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39615 һәм автомобиль коды — SDL.
# Баит

Баит — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы/ Хакас Республикаһы/ Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ужур йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Баит
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015361
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201536
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Латифа (исем)

Логотип Викисловаря      Викиһүҙлектә мәҡәлә бар      «Латифа (исем)» :
Латифа (рус. Латифа) — ғәр. башҡорт ҡатын-ҡыҙ исем.

# Латифа (исем)
## Этимология

Латифа - Матур, мөләйем; мәрхәмәтле, яҡшы күңелле

# Латифа (исем)
## Билдәле кешеләр

* Ишкилдина Латифа Ғинийәт ҡыҙы (9.01.1928—2015), педагог, 1947-1983 йылдарҙа Хәйбулла районы Байғусҡар мәктәбенең башланғыс синыфтар уҡытыусыһы, РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы. Сығышы менән Күгәрсен районы Дәүләтҡол ауылынан.
# Кесе Киңел

Кесе Киңел — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Киңел йылғаһының һул ярына тамағынан 132 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 201 км.

# Кесе Киңел
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Киңел башынан тамағына тиклем, Көтөүлек йылғаһы башынан Көтөүлек һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100008258
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100825
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Кесе Киңел
## Этимологияһы

Кесе Киңел дә, Олоһо кеүек үк, тарихи Башҡортостан ерҙәрендә аға һәм атамаһы ла башҡорт телендәге киң һүҙенән сыҡҡан булыуы ихтимал. "Самарская топонимика"(авторҙары В.Ф. Барашков, Э.Л. Дубман и Ю.Н. Смирнов) тигән китапта былай тип яҙылған: «слово «Кинель» имеет свое происхождение из тюркских языков... Сравните татарское «кин» - «широкий», «широко», «киняю» - «шириться, расширяться, увеличиваться», «кинеюле» - «расширяемый». В тюркских же языках известны нарицательные «ел», «ёл» в значении «река», «речной путь». Отсюда Кинель – «широкая, расширяющаяся (во время половодья) река».. Төрки тел булараҡ, гидроним башҡорт теленән дә сыҡҡан һүҙ тип әйтергә мөмкин. Йәғни Киңел атамаһы киң һүҙенә -ел тигән суффикс ҡушылыу юлы менән яһалған. Авторҙар бәйән иткәнсә, был суффикс юл һүҙенән үҙгәреп киткән булыуы ла мөмкин.
Киңел атамалы йылғалар икәү. Ҡыҫҡарағы, һайырағы дәүмәленән сығып Кесе Киңел тип атала.
# Ворчанка

Ворчанка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Летка йылғаһының уң ярына тамағынан 191 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ворчанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031648
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103164
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вашингтон (мәғәнәләр)

Шәхестәр:
География объектары:
* Вашингтон (Колумбия федераль округы) — АҠШ баш ҡалаһы.
* Вашингтон (штат) — АҠШ штаты.
# Волгодонск зоопаркы

Волгодонск зоопаркы — Ростов өлкәһе Волгодонск ҡалаһындағы зоопарк, 1998 йылдың 6 февраленән 2003 йылға тиклем эшләгән.

# Волгодонск зоопаркы
## Тарихы

Ҙур булмаған зоокүргәҙмә (экзотариум) муниципаль учреждение булараҡ 1998 йылда төҙөлгән булған. Инициаторы булып Перфильев Александр Геннадьевич торған. Хайуандарҙың бик ҡыҙыҡлы һәм уникаль коллекцияһы, шул иҫәптән ағыулы йыландар булған. Тиҙҙән экзотарум дөйөм рәсәй зоопарктары исемлегенә индерелгән. Хайуандарҙың экспозицияһына ҡала халҡы һәм ҡунаҡтар, уҡыусылары һәм студенттар яратып йөрөгән.
2000 йылдар башында ҡалала иҡтисади ҡатмарлы хәл була, күп кенә дотациялы учреждениелар ябыла, шул иҫәптән мәҙәниәт өлкәһендә лә. 2003 йылда, шул ваҡыттағы ҡала башлығы Клейменов Александр инициативаһы буйынса зоопаркты ҡала бюджетынан финанслау туҡтатылғас, хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы һәм коммуналь хеҙмәттәр түләнмәй. Зоопаркты һөҙөмтәлә ябырға ҡарар ҡабул ителә.
Әлеге ваҡытта Александр Перфильев «Йәйғор» балаларға өҫтәмә белем биреү үҙәген (йәш натуралистар станцияһы) етәкләй. Бөгөн үҙәк үҙенең ҙур булмаған хайуандарҙың коллекцияһына эйә. улар бөтәһе лә кеше өсөн хәүефһеҙ һәм балаларҙы өйрәтеү өсөн ҡулланыла. Киләсәктә теләүселәр өсөн бөтә был хайуандарҙың күргәҙмәһен ойоштороу планлаштырыла. Әммә зоопаркты тергеҙеү тураһындағы мәсьәлә әлегә күтәрелмәй.

# Волгодонск зоопаркы
## Коллекцияһы

Зоопарк ағыулы йыландарға махсуслаша. Коллекцияһында:
| Хайуандар класы | Төрҙәре | Дана |
| Һөтимәрҙәр | 4 | 13 |
| Һөйрәлеүселәр | 27 | 35 |
| Ер-һыу хайуандар (амфибиялар) | 2 | 3 |
| Балыҡтар | 25 | 840 |
| Умыртҡаһыҙҙар | 8 | 46 |