yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Осьмак Татьяна Яковлевна

Осьмак Татьяна Яковлевна (18 август 1927 йыл — 31 июль 1991 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Белгород өлкәһе Алексеевский районының «Тоғро юл» колхозы һауынсыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Осьмак Татьяна Яковлевна
## Биографияһы

Татьяна Яковлевна Осьмак 1927 йылда Осьмаки утарында, хәҙер Белгород өлкәһенең Алексеевский районында тыуған.
Ауыл мәктәбенең алты синыфын тамамлағас, йәштәр ялан бригадаһының «Крәҫтиән» колхозына эшкә урынлаша.
1942 йылда мәктәпте тамамлай. Белгород өлкәһе Алексеевский районының «Тоғро юл» колхозына эшк урынлаша. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында колхозда эшләй. Сусҡа ҡараусы, быҙау ҡараусы була, сөгөлдөр үҫтерә. 1956 йылда ошо уҡ хужалыҡта һауынсы булып эшләй. Үҙ төркөмөндә юғары һөт һауып ала.
СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 22 мартындағы указы менән ауыл хужалығы һәм малсылыҡта юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкәне өсөн Осьмак Татьяна Яковлевнаға Ленин ордены һәм "«Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Ауыл хужалығында артабан эшләүен дауам итә. 1972 йылдан алып 1982 йылға тиклем «Дуҫлыҡ» һөт-тауар фермаһында мөдир булып эшләй. Район һәм ауыл Советтары депутаты итеп һайлана. Колхозсыларҙың III Бөтә Союз съезында ҡатнаша.
1991 йылдың 31 июлендә вафат була.

# Осьмак Татьяна Яковлевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (22.03.1966)
* Ленин ордены (22.03.1966)
* «Почёт Билдәһе» ордены (08.04.1971)
* башҡа миҙалдар.
# Татул(Китата ҡушылдығы)

Татул — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Китат йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Татул(Китата ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021056
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202105
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Янъю

Янъю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сынь йылғаһының уң ярына тамағынан 89 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Янъю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071651
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007165
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сеинка

Сеинка — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Киба йылғаһының уң ярына тамағынан 3,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Сеинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000312112100004354
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100435
* Бассейн коды — 11.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Панча

Панча — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға 21 йылғаһының уң ярына тамағынан км өҫтәрәк Панчаткы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 82 км.

# Панча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300070172
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307017
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Айытов Валерий Факил улы

Айытов Валерий Факил улы (26 ғинуар 1955 йыл, Ҡыҙыл Шишмә (Нуриман районы), БАССР) — СССР һәм Рәсәй педагог-методисы. Педагогия фәндәре докторы (2007), профессор. Башҡортостандың мәғариф отличнигы (2006).

# Айытов Валерий Факил улы
## Биографияһы

Айытов Валерий Факил улы 1955 йылдың 26 ғинуарында Башҡорт АССР-ы Нуриман районының Ҡыҙыл Шишмә ҡасабаһында тыуа.
1976 йылда Бөрө педагогия институтын тамамлай. Ситтән тороп А. И. Герцен исемендәге Ленинград дәүләт педагогия университетында аспирантура һәм докторантура үтә.
1976—1978 йылдарҙа Благовещен ҡалаһының 2-се урта мәктәбе, 1978 йылда Павловка балалар шифаханаһы эргәһендәге мәктәп уҡытыусыһы.
1979 йылдан башлап Башҡорт дәүләт университетының Бөрө филиалында эшләй (1995 йылдан алып сит телдәр кафедраһы мөдире).
2006 йылда Валерий Айытов Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы наградыһы менән бүләкләне. 2007 йылда педагогия фәндәре докторы исемен яулай.
Фәнни тикшеренеүҙәре мәктәптә һәм юғары уҡыу йортонда сит телдәрҙе уҡытыу методикаһын камиллаштырыу проблемаларына арналған.
100-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

# Айытов Валерий Факил улы
## Наградалары һәм бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2006)

# Айытов Валерий Факил улы
## Ғилми хеҙмәттәре

* Проблемно-проектный подход в иноязычном образовании на факультетах неязыковых специальностей. Санкт-Петербург, 2006.
# Сыртланов

Сыртланов — башҡорт һәм татар фамилияһы.
* Сыртланов Ампир Шәйбәк улы (1936—2016) — нефть сәнәғәте эшмәкәре, ғалим-инженер.
* Сыртланов Ғәлиасҡар Шәхәйҙәр улы (1875—1912) — Өфө губернаһынан 3‑сө Дәүләт думаһы (1907—12) депутаты.
* Сыртланов Йософ Шәхәйҙәр улы (1879—?) — башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.
* Моратша Сыртланов — башҡорт старшинаһы. 1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Е. И. Пугачёвтың полковнигы.
* Сыртланов Муллайәр Исламгәрәй улы (1923—1944) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Советтар Союзы Геройы (1944).
* Сыртланов Рауил Шәхәйҙәр улы (1877—1916) — генерал‑майор (1916).
* Сыртланов Рим Солтан улы (1908—1979) — актёр, РСФСР‑ҙың атҡаҙанған, Башҡорт АССР‑ҙың халыҡ (1954) һәм атҡаҙанған артисы.
* Сыртланов Шаһихәйҙәр Шаһгардан улы (1847—?) — Өфө губернаһынан 1‑се (1906) һәм 2‑се (1907) Дәүләт думаһы депутаты.
* Сыртланова Мәғүбә Хөсәйен ҡыҙы (1912—1971) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Советтар Союзы Геройы (1946).
* Сыртланова Эльза Рәйеф ҡыҙы (1969 т.) — медицина фәндәре докторы.
* Сыртланова Әминә Мәхмүт ҡыҙы (1884—1939) — йәмәғәт эшмәкәре, шәфҡәт туташы, теософ.
* Сыртланова-Шляхтина Елизавета Александровна (1881—1961) — БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы.
# Зарина Екатерина Ивановна

Зарина Екатерина Ивановна (ҡыҙ фамилияһы Новикова; 1 октябрь 1837 йыл— 25 ғинуар 1940) — урыҫ яҙыусыһы, мемуарҙар яҙыусы.

# Зарина Екатерина Ивановна
## Биографияһы

Екатерина Ивановна Зарина 1837 йылдың 1 октябрендә Анапа ҡалаһында тыуған (ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса 1835 йылда.). Оҙаҡ ваҡыт Сердобскта һәм Пенза губернаһының Сердоб өйәҙе Пяша ауылында йәшәй. Пензала дворян пансионын тамамлай. 1859 йылда Санкт-Петербургҡа күсеп килә. «Современник» журналы, «Русь» гәзите, «Русский паломник» журналы менән хеҙмәттәшлек итә. Екатерина Ивановна күп кенә хикәйә, повесть, пьесалар авторы. Уның иң әһәмиәтле эштәренең береһе — «Николай Бронский» романы. Хәтирәләрендә Пензаға арналған биттәр бар.
Зарина Екатерина Ивановна әҙәби тәнҡитсе, шағир, тәржемәсе Зарин Ефим Федоровичта кейәүҙә була.
Яҙыусы һәм әҙәбиәт белгестәре Андрей Ефимович (1862-1929) һәм Федор Ефимович (1870— 1941) Зариндарҙың һәм архитектор Сергей Ефимовичтың әсәһе.
Әҙәби эшмәкәрлеген Некрасовтың «Современник» журналында башлай: 1863 йылдың декабрендә уның тәүге әҫәре, «Питомцы» хикәйәһе аноним баҫылып сыға.
Олоғайғас мемуарҙар яҙа. 900 биттән торған ҡулъяҙмала мемуарҙары әлегә тиклем нәшер ителмәгән. Екатерина Ивановна ярты быуаттан ашыу Петербургтың әҙәби даирәләренә яҡын була. Башлыса, ул «Отечественные записки» журналы нәшерсеһе А.А.Краевский менән йыш осраша.
Зарина Екатерина Ивановна 103-сө йәшендә 1940 йылдың 25 ғинуарында. Ленинград янындағы Пушкин ҡалаһында вафат була.

# Зарина Екатерина Ивановна
## Баҫмалары

* Новикова-Зарина Е. И. Кавказскіе разсказы: (был)ь. — Изд. Д. А. Наумова, 1897. — 223 с.
* Зарина-Новикова Е. И., Туганов Р. У., Желиховская В. П. Кавказский легион: повести и рассказы русских писателей XIX века. — Издательский центр «Эль-Фа». — Т. 1. — 550 с. — (КЛИО). — ISBN 5881950690.
* роман «Разбитая жизнь», СПб., 1894
* «За честь», М., 1898
* «Неприступная», 1898
* роман «Князь Борис Тишин», СПб., 1904
* «В плену у горцев», М., 1915
* рассказ «Питомцы», 1863
* роман «Николай Бронский»
* «Три друга» М., 1910, 1917
# Пузла

Пузла — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 1007 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Пузла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000013667
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001366
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Либехна

Либехна (нем. Libehna) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 271 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,38 км². Диңгеҙ кимәленән 82 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6369 һәм автомобиль коды — ABI.
# Оло Моим

Оло Моим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Атлым йылғаһының һул ярына тамағынан 90 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Оло Моим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019238
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301923
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бижады

Бижады — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сөн йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Бижады
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026794
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102679
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кэндыль-Кы

Кэндыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Худосей йылғаһының һул ярына тамағынан 167 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Кэндыль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069046
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306904
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пярцор-Яга

Пярцор-Яга (Пяривар) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Варандейская мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.

# Пярцор-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000086238
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008623
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Суфиянов

Суфиянов — башҡорт фамилияһы.
* Суфиянов Сабит Әбүсуфиян улы (1904—1974) — башҡорт шағиры, журналист.
* Суфиянов Суфый Хажи улы (1914—1999) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Советтар Союзы Геройы (1945).
* Суфиянов Әһлиулла Ғибәт улы (1927—2009) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1961).
* Суфиянова Сафура Рафиҡ ҡыҙы (1930—2001) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
* Суфиянова Нәсимә Фәтих ҡыҙы (1949—?) — башҡорт тел белгесе. Филология фәндәре кандидаты (1993). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007).
# Пантылка

Пантылка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сома йылғаһының һул ярына тамағынан 1,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Пантылка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100032256
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103225
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кла-Игай

Кла-Игай — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нюролька йылғаһының һул ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кла-Игай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200031901
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203190
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пайвиха

Пайвиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бердь йылғаһының һул ярына тамағынан 180 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Пайвиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004756
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200475
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Солтан мәсете

Солтан мәсете — күп мәғәнәле һүҙ.
* Солтан мәсете (Ҡазан) — Рәсәй Федерацияһының Ҡазан ҡалаһында мәсет.
* Солтан мәсете (Сараево) — Босния һәм Герцеговинаның Сараево ҡалаһында мәсет.
# Тәнәй (Һамар ҡушылдығы)

Тәнәй (рус. Танеевка) — Рәсәйҙәге йылға, Ырымбур өлкәһе Быҙаулыҡ районы биләмәләрендә аға. Һамар йылғаһының уң ҡушылдығы.

# Тәнәй (Һамар ҡушылдығы)
## Исеменең килеп сығышы

Тәнәй — башҡорт телендә:1.сабый бала, бәпес; 2. йәшкә кесе туған; 3 ҡәйнеш. Шулай уҡ антропонимдан булыуы ихтимал.
Санскритта : tanu — тело (1.есем; 2.кәүҙә, тән), лицо (бит, йөҙ; сырай, ҡиәфәт), особа (бер кеше); tanu-ja — сын (ул кеше, малай), tәnu-ja — дочь (ҡыҙ бала); tanaya, tana — потомство, дитя (тоҡом, нәҫел, бала).
Быҙаулыҡ районы сайтынан: Ҡайһы бер боронғо географик карталарҙа Тонеевка тип күрһәтелгән. «Тоня, тоненье» (балыҡ тотоу урыны) һүҙенән алынған тигән версия бар. Балыҡ ҡармаҡлау өсөн сәстән үрелгән ҡармаҡ ебен дә «Тонька» тигәндәр. Аҡылдау һөйләше йоғонтоһонда фонетик яҡтан үҙгәреп, Танеевкаға әйләнгән, тип фаразлана.

# Тәнәй (Һамар ҡушылдығы)
## Географияһы

Тәнәй йылғаһы башы Лисья Поляна ҡасабаһынан көнбайышыраҡ ята. Төньяҡ-көнбайыш тарафтарына, һуңғараҡ көньяҡҡа борола һәм артабан урмандар аша аға. Чуфарово ауылы тирәһендә ҡарағай урманы эсенән ағып үтә. Йылға тамағы Палимовка ауылынан төньяҡтараҡ һаҙлыҡтарға инеп юҡҡа сыға. Йылға оҙонлоғо 20 км, бассейны майҙаны — 73,9 км².

# Тәнәй (Һамар ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Түбәнге Волга бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һамар йылғаһы, Елшанка ауылы янындағы Сорочинск гидроузеленән һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — юҡ. Йылға бассейны — Волга Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлыгы мәғлүмәттәре буйынса:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001012112100007379
— Гидрологик өйрәнү (ГӨ) буенча коды — 112100737
— Бассейн коды — 11.01.00.010
— ГӨ буйынса һаны — 12
— ГӨ буйынса сығарылышы — 1
# Башҡорт эштәре комиссияһы

Башҡорт эштәре комиссияһы (Башҡорт комиссияһы, 1735 — 1742) — Рәсәйҙә императрица Анна Иоанновна указы буйынса хөкүмәт тарафынан ойошторолған дәүләт учреждениеһы. Указда 1735-1740 йылдарҙағы ихтилалдарҙа ҡатнашҡан башҡорттарҙы язалау һәм ихтилалды баҫтырыу буйынса саралар тураһында һүҙ бара.

# Башҡорт эштәре комиссияһы
## Тарих

Комиссия 1735 йылдың 13 авгусында булдырыла һәм ошо йылдан алып Башҡортостан менән идара итеүҙең төп органы булып китә. Уның ҡарамағында шулай уҡ Әстерхан һәм Ҡазан губерналары була.
Генерал-майор А. И. Румянцев (1735—1736), М. С. Хрущев (1736—1737), Л. Я. Соймонов (1737—1742) начальниктары була. Штаб-фатиры Минзәлә ҡалаһында урынлаша.
Башҡорт һәм Ырымбур комиссиялары (штабы Өфө ҡалаһында була) ғәҙәттән тыш хәлдә коалицион хөкүмәте ролен башҡарырға тейеш була. Бынан тыш, комиссия административ, дипломатик, хәрби һәм иҡтисади — сәйәси функциялар башҡара.
1736 йылдың 11 феврале Указдарына ярашлы урыҫ халҡы иҫәбен алыу ғәмәлгә ашырыла, шулай уҡ башҡорттарҙың да иҫәбен алыу буйынса саралар күрелә.
1737 йылдың 14 июлендә Башҡорт комиссияһы һәм Ырымбур экспедицияһының уртаҡ кәңәшмәһендә ҡарар ҡабул ителә. Атап әйткәндә, башҡорттарҙың һайлап ҡуйылған старшиналары Өфө властары тарафынан тәғәйенләнгәндәргә алмаштырыла, йыйылыштарға, (йыйындарға) тыйыу индерелә. Шулай уҡ ҡорал яһау һәм тимерселек тыйыла. Башҡорт булмаған халыҡтарға төп халыҡҡа ата торған һәм башҡа төрлө ҡорал һатыуы тыйыла. Яһаҡ түләү һәм хөкөм үҙәктәре итеп, Өфөнән башҡа, Минзәлә, Красноуфимск, Уҫы һәм Сыбаркүл нығытмаһы билдәләнә.
1737 йылда Ырымбур экспедицияһын провиант һәм икмәк запастары менән тәьмин итеү өсөн Иҫәт провинцияһы булдырыла. Ихтилалдарҙы баҫтырғандан һуң Башҡорт комиссияһы баш күтәргән башҡорттарҙы массауи язалауын үткәреүе һәм ойоштороуы менән етәкселек итә.
1742 йылда батша администрацияһы Башҡорт комиссияһының эше туҡтатылыуы һәм уның функцияларын Ырымбур коммиссияһына тапшырылыуы тураһында ҡарар ҡабул итә.
Архив материалдары буйынса генерал — прокурор кенәз Н. Ю. Трубецкойҙың тикшереү комиссияһы эшмәкәрлеге тураһында билдәле. Комиссия 1737—1741 йылдарҙағы башҡорт ихтилалын баҫтырған саҡта генерал Л. Я. Соймоновтың саманан тыш ҡанһыҙлығын һәм Өфө провинцияһы администрацияһының, обер — комиссар П. Д. Аксаковтың енәйәттәрен һәм башҡа эштәрҙе тикшерә.
# Тангельн

Тангельн (нем. Tangeln) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 387 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,01 км². Диңгеҙ кимәленән 78 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38489 һәм автомобиль коды — SAW.
# Быстрец(Вобловица ҡушылдығы)

Быстрец — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вобловица йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Быстрец(Вобловица ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031419
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103141
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1