yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Абдуллина Олеся Вәли ҡыҙы

Абдуллина Олеся Вәли ҡыҙы (1 октябрь 1989(19891001), Ишембай) — латыш, бығаса Рәсәй спортсыһы (урыҫ һәм халыҡ-ара шашка). Блиц буйынса донъя чемпионатының бронза призеры (Берлин, декабрь, 2009), ҡатын-ҡыҙҙар араһында халыҡ-ара шашка буйынса блиц буйынса Европа чемпионатының бронза призеры (Стокгольм, Швеция, 28-29.08.2009). Йәштәр араһында донъя чемпионы (2008, Пекин), ҡыҙҙар араһында халыҡ-ара шашка буйынса донъя чемпионы (2007, Франция), ҡыҙҙар араһында Беренсе Бөтә донъя интеллектуаль спорт уйындары еңеүсеһе, ҡыҙҙар араһында 4 тапҡыр Европа чемпионы.

# Абдуллина Олеся Вәли ҡыҙы
## Биографияһы

Абдуллина Олеся 1989 йылдың 1 октябрендә Ишембай ҡалаһында тыуа. Рәсәй йыйылма командаһы составында 2009 йылда Башҡортостан чемпионы, Рәсәй һәм Латвия чемпионатының бронза призеры (2012).
Dobeles Prāta sporta kluba клубы өсөн сығыш яһай (Рига). 2004—2011 йылдарҙа «„Башнефть“ Профессиональ шашка клубы» АНО-һы өсөн сығыш яһай.
Ҡатын-ҡыҙҙар араһында халыҡ-ара шашка буйынса халыҡ-ара мастер.
Латвия йыйылма командаһына инә, элек Рәсәй йыйылма командаһында уйнай.
Рәсәйҙә тренеры — Александр Мельников, һуңыраҡ тренерҙар тандемы барлыҡҡа килә: өлкән тренеры — Юрий Черток, шәхси тренеры — Александр Мельников.
Башҡортостан физик культура институтын тамамлай (Өфө).

# Абдуллина Олеся Вәли ҡыҙы
## Ғаиләһе

Ире Роберт Мисанс, ҡыҙы — Мальвина. Рига ҡалаһында йәшәйҙәр.
# Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы

Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы (5 июль 1914 йыл — 19 сентябрь 1989 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1986).

# Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы
## Биографияһы

Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы 1914 йылдың 5 июлендә Башҡортостандың Ғафури районы Сәйетбаба ауылында тыуа.

# Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы
## Биографияһы
### Хәрби хеҙмәте

1941 йылда Ғафури район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында 1-се эскадрондың ҡылыссылар отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә. Ике тапҡыр «Батырлыҡ өсөн» (1944, 1945) миҙалы, «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» (1946) миҙалы менән бүләкләнә.
Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы Бранденбург ҡалаһы өсөн алышта шәхси карабинынан дошмандың өс һалдатын юҡ итә. Артабанғы хәрби хәрәкәттәр барышында дошмандың һигеҙ һалдатын юҡ итә.

# Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы
## Биографияһы
### Һуғыштан һуң

Һуғыштан иçән-һау йѳрѳп kайтҡас, Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы бар дәрт-дарманын, кѳсѳн йәлләмәй туған колхозында эшләй. Оҫта ҡурайсы булараҡ ауылдыӊ, райондыӊ мәҙәни тормошонда әүҙем ҡатнаша. 60-сы йылдарҙа Сәйетбаба ауыл Советы үҙешмәкәр коллективы менән Өфөлә, Мәскәүҙә сығыш яһай.
Ветеран 1989 йылдың 19 сентябрендә вафат була.

# Сәлимов Йәнмырҙа Сәйфулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944).
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1946)
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1986)
# Крожечна

Крожечна — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе, Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рыбинское (Волжский русловой уч һыуһаҡлағысының һул ярына тамағынан 2830 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 147 км.

# Крожечна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Угличь ГЭС-ынан Рыбинск һыуһаҡлағысы башына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100912110000004406
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000440
* Бассейн коды — 08.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хуэйюань

Хуэйюань (ҡыт. трад. 慧遠, упр. 慧远, пиньинь: Huìyuǎn пиньинь Huìyuǎn) (334(0334), Яньмэнь, хәҙерге провинция Шаньси — 416)- ҡытай будда монахы, аҡыл эйәһе, Цзинту мәктәбенә нигеҙ һалыусы, «өлкән Хуэйюань» булараҡ билдәле («Кесе Хуэйюандән» айырмалы) — Суй дәүерендәге будда аҡыл эйәһе).

# Хуэйюань
## Биографияһы

Ысын фамилияһы-Цзя (ҡыт. 賈), традицион конфуциан белемен ала, даос әҙәбиәте менән мауыға. Егерме йәшендә Даоань менән осраша, ваҡыт үтеү менән уның яратҡан уҡыусыһы булып китә. Риүәйәт буйынса, будда вәғәздәрендә даос трактаттарынан өҙөктәрҙе уңышлы ҡуллана, Был Даоандың хуплауын тыуҙыра. 379—384 йылдарҙа Цзинчжоуҙа вәғәз уҡый, 384 йылда (икенсе версия буйынса — 381 йылда) Дунлинсы монастырында Лушань (пров. Цзянси) тауҙарында йәшәй. Кумараджива менән хат алышҡан.
Агиографик традиция Хуэйюандың менән Алты династияның бөйөк шағиры Тао Цянь (Юаньмин) (365—447) һәм даос Лу Сюцзинь (ысынбарлыҡта 406—477 йылдарҙа йәшәгән) дуҫлығы тураһында хәбәр итә; был житие версияһы традицион ҡытай һынлы сәнғәтенең «Көлөп тороусы өс дуҫ» (даосизм, буддизм һәм конфуцианлыҡ гармонияһын аллегорик һүрәтләү) билдәле сюжет нигеҙенә ята.
«Аҡ лотос йәмғиәте» исеме аҫтында билдәле Хуэйюань мәктәбе атамаһы (ҡыт. трад. 白蓮社, упр. 白莲社) «Аҡ лотос» урта быуат халыҡ дини традицияһының атамаһына барып тоташа. Ҡайһы бер ғалимдарға ярашлы үҙләштереү тик исем менән генә сикләнә: Хуэйюань медитацияны таратҡан һәм элиталы даирәләргә мөрәжәғәт иткән, шул уҡ ваҡытта уның «эйәрсендәре» будда Амитабхи исемен мантрик ҡабатлау өсөн сығыш яһай һәм йәмғиәттең түбәнерәк ҡатламдарына ҡарай.
# Фрауенцель монастыры

Фрауенцель монастыры (нем. Kloster Frauenzell) — элекке бенедикт аббатлығы. Баварияның Урге Пфальц округындағы Бреннберг районының шул исмедәге коммунаһы территорияһында урынлашҡан, Регенсбург ҡалаһынан алыҫ түгел тора. 1312 йылдар самаһында Бреннберг урманында ике дәрүиш йәшәй башлай. 1317—1320 йылдарҙа урындағы граф IV Реймер уларға сиркәү һәм монастырь төҙөр өсөн хәйергә ер бирә. Епископ Николаус 1324 йылда монастырға нигеҙ һалыуҙы раҫлай.
# Үле Танып

Үле Танып (рус. Үле Танып) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Үле Танып
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026435
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102643
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яны-Тосым-Я

Яны-Тосым-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мань-Тосым-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Яны-Тосым-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028206
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302820
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Үтәғолов

Үтәғолов — фамилия.
* Үтәғолов Зөбәй Төхвәт улы (1913—1943) — Советтар Союзы Геройы.
* Үтәғолов Мансур Хәбибрахман улы (1908 йыл — ?) — педагогик хеҙмәт ветераны.
* Үтәғолов Рамаҙан Исмәғил улы (1930—2017) — педагог, яҙыусы.
# Аҡмырҙа (исем)

Аҡмырҙа — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

# Аҡмырҙа (исем)
## Этимологияһы

Аҡмырҙа башҡорт һәм фарсы телендәге аҡ һәм мырҙа һүҙҙәре ҡушылып яһалған исем.

# Аҡмырҙа (исем)
## Билдәле кешеләр

Аҡмырҙа (сәсән) — башҡорт халыҡ сәсәне. Йәшәгән осоро — 15-се быуат аҙағы- 16-сы быуаттың беренсе яртыһы. Үҫәргән ырыуы вәкиле.
Аҡмырҙа — полковник, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиән һуғышында ҡатнашҡан башҡорт юлбашсыларының береһе, Нуғай даруғаһы башҡорто.
Рөстәмбәков Аҡмырҙа Иса улы — ҡаҙаҡ архитекторы, Бәйтерек монументы проектының авторы.

# Аҡмырҙа (исем)
## Фамилияла

Аҡмырҙин Хажғәли Аҡмырҙа улы (рус. Акмурзин Хажгали Акмурзаевич; 1902 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының кавалерист-миномётсыһы. Ҡыҙылармеец.
# Зәңгәр күл (Ҡырмыҫҡалы районы)

Зәңгәр күл — Өфөнән 45 км тирәһе алыҫлыҡта, Ҡырмыҫҡалы районының Яңы Муса ауылы янында урынлашҡан күл. Башҡортостан Республикаһының тәбиғәт ҡомартҡыһы статусына эйә

# Зәңгәр күл (Ҡырмыҫҡалы районы)
## Һүрәтләмә

Күл һаҡлауға алынған тәбиғәт объекты. Уның майҙаны — 400 кв.м. Карст убылыу сәбәпле барлыҡҡа килгән. Ярҙары бейек булмаһа ла, текә. Күлдең эргәһенән Үҙән йылғаһы аға. Зәңгәр күлгә бер ниндәй ҙә йылға ҡоймай, ә күлдән ағып сыҡҡан һыу 90 м тирәһе аҡҡандан һуң Үҙән йылғаһына ҡоя.
Күлдең исеме һыуының зәңгәрлегенә ҡарап бирелгән. Ләкин был күктең зәңгәрлеге сағылыуҙан түгел, һыу аҫтындағы зәңгәр балсыҡтан. Ә яр буйындағы балсыҡты алһаң, ул ҡара төҫтә була. Зәңгәр балсыҡ та, ҡараһы ла шифалы. Балсыҡтан һиҙелер-һиҙелмәҫ көкөртлө водород еҫе аңҡый.
Күлдең һыуы саф, үтә күренмәле, сөнки унда тормош юҡ тиерлек. Һыуҙың һалҡынлығымы, составымы тереклеккә үрсергә бирмәй, күрәһең. Оҙаҡ ҡарап торғанда ғына бер нисә ваҡ балыҡты күреп була. Күл бер ҡасан да туңмай.
Күл төбөнә иғтибарлап ҡараһаң, һыуҙың бер нисә урында тулҡынланып ятҡаны күренә. Был ер аҫты шишмәләре бәреп сыҡҡан урындар. Ләкин күл һыуы татырлы, эсергә яраҡһыҙ.
Һыу температураһы йыл буйына +3 — +7 градус һалҡынлыҡта була. Һыу күләме — 300 м³. Күлдең тәрәнлеге 6 метрға тиклем етә. Белгестәр әйтеүенсә, күл төбөнән карст мәмерйәһенә инеп китеп була.
Күл янындағы тәбиғәт тә үҙенсәлекле. Әйтерһең, Зәңгәр күлде Башҡортостандың бар тәбиғәте килеп ҡосҡан. Бер яғына тау, тау башында урман, ҡаялар, мәмерйәләр килеп баҫһа, икенсе яғына йылға ағып килгән һәм ялан-баҫыуҙар түшәлгән.
Тәбиғәттә ял итергә яратҡан туристар күл буйында төнгөлөккә ҡунырға ҡалмайҙар. Быға, бәлки, йомрандарҙың күплеге, уларҙың кешеләрҙән ҡурҡмай ер өҫтөнә сығып ҡарап баҫып тороуҙары сәбәптер. Ләкин ҡараңғы төшкәндә лә күлде күҙәтеү ҡыҙыҡлы. Көндөҙ күренмәгән пар, ҡараңғыла ҡурҡыныс томан булып күл өҫтөнән төрлө яҡҡа күтәрелә.
# Астафьев Александр Иванович

Александр Иванович Астафьев (1816 йыл — 1863 йыл) — хәрби публицист, Рәсәй Император Армияһының генерал-майоры.

# Астафьев Александр Иванович
## Биографияһы

Александр Иванович Астафьев 1816 йылда Калуга губернаһының Кольск өйәҙендә Астафьевтарҙың дворян ғаиләһендә тыуған.
Ул Беренсе Мәскәү кадеттар корпусында курсты тамамлай, унан 1835 йылда 8-се артиллерия бригадаһына прапорщик булып сығарыла. 1844 йылда Николаев генераль штаб академияһын тамамлағас Генераль штабка ҡабул ителә.
1854 йылда полковник дәрәжәһендә Николаев академияһының штаб офицеры вазифаһына билдәләнә һәм 1863 йылға, сәләмәтлеге арҡаһында генерал-майор дәрәжәһендә отставкаға киткәнгә тиклем, унда ҡала.
«О современном военном искусстве» (т. 1-2, 1856—1861) китабы уның төп хеҙмәте булып тора. Был китапта уның шул осор өсөн прогрессив булған идеялары сағылдырыла. Нығынған академик ҡараштарға ҡарамаҫтан, Александр Иванович Астафьев бөйөк полководецтар иҫәбенә Көнбайыш Европа хәрби эшмәкәрҙәрен генә түгел, урыҫтарҙы ла индерә (Дмитрий Донской, Петр I, П. А. Румянцев, А. В. Суворов), хәрби эштә байтаҡ мөһим яңылыҡ индереүҙә уларҙың беренселеген иҫбат итә. Александр Иванович Астафьев үҙ хеҙмәттәрендә тәжрибәнең төрлө әһәмиәтен кире ҡаға; хәрбиҙәрҙән универсаль теоретик белем, барлыҡ дөйөм фәндәр менән танышыуҙы талап итә, махсус хәрбиҙәр фәндәре тураһында кәмһетеүле ҡарашта була.

# Астафьев Александр Иванович
## Һайланма хеҙмәттәре

* Варшавская губерния : [по рекогносцировкам и материалам, собранным на месте, составлял Ген. штаба кап. Астафьев]. — СПб. : в тип. Деп-та Ген. Штаба, 1850. — 4+282+64+20 с. — (Военно-статистическое обозрение Российской империи / издаваемое по Высочайшему повелению при 1-м отделении Департамента Генерального Штаба; т. 15, ч. 3)
* Воспоминания о Суворове. — СПб. : тип. Штаба Отд. корпуса внутр. стражи, 1856. — 2+32+2 с.
* Источники политической экономии и государственного хозяйства : 1-е прил. к Соврем. воен. искусству. Кн. 1-2. — СПб. : тип. Штаба Отд. корпуса внутр. стражи, 1862—1863. — 2 т.
* О современном военном искусстве: Ч. 1-2. — СПб. : тип. Почт. деп., 1856—1861.
** Ч. 1: Исследование начал военного искусства. — 1856. — 20+251+2 с.
** Ч. 2. — 1861. − 22+366+2+67 с.
** Критическое исследование современной системы финансов западных государств : Прил. 2 [к кн. «О современном военном искусстве»]. — СПб. : тип. Гл. арт. упр., 1863. — 2+38 с.
* Ответ на рецензию Военного сборника, о современном военном искусстве. — [СПб.] : Воен. тип., ценз. 1862. — 26 с.
* Полевая служба войск (совместно с капитаном Кенигом).
* Что такое военное хозяйство : Прил. 4 к [кн. А. И. Астафьева] Соврем. воен. искус. : (По поводу кн. подполк. Аничкова «Военное хозяйство»). — СПб. : тип. С. Н. Бекенева, 1861. — 49 с.

# Астафьев Александр Иванович
## Бүләктәре

— 2-се дәрәжә Изге Анна ордены (1851) император тажы менән (1852)
— 15 йыл намыҫлы хеҙмәте өсөн айырым ихтирам итеү билдәһе (1854)
— 20 йыл намыҫлы хеҙмәте өсөн айырым ихтирам итеү билдәһе (1859)
# Ярхон-Игол (Лектог-Еган ҡушылдыгы)

Ярхон-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лектог-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ярхон-Игол (Лектог-Еган ҡушылдыгы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039450
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203945
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Абтсбессинген

Абтсбессинген (нем. Abtsbessingen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 522 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,09 км². Диңгеҙ кимәленән 260 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99713 һәм автомобиль коды — KYF.
# Пещерка

Пещерка — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каменка йылғаһының уң ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Пещерка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200003200
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200320
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Горнича-Шор

Горнича-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хейги-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 168 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Горнича-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300050675
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305067
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Камы-Шор

Камы-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының һул ярына тамағынан 546 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Камы-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000065902
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006590
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Роже Порталь

Порталь Роже Антонен Робер (6 май 1906 йыл, Амбер, Франция — 30 декабрь 1994 йыл, Париж, Франция) — француз тарихсыһы, Рәсәй һәм славян халыҡтары тарихы буйынса белгес, гуманитар фәндәр докторы, Сорбонна университеты профессоры. Париждағы Славян тикшеренеүҙәр милли институты директоры (1959—1973), Тарих фәндәре халыҡ-ара комитетының славян комиссияһы рәйесе.

# Роже Порталь
## Биографияһы

1955 йылдан Сорбонна университетының славян халыҡтары тарихы һәм цивилизацияһы кафедраһы менән еткәселек итә. 1959 йылдан Славянлыҡты өйрәнеү институты (Institut d'Études slaves) президенты вазифаһын үтәй. Бер үк ваҡытта Практик белем юғары мәктәбендә (École Pratique des Hautes Études) эшләй, «Revue d’histoire moderne et contemporaine» журналының мөхәррире була.
1965 йылдан Тарих фәндәре халыҡ-ара комитетының славян комиссияһы рәйесе.
Бер нисә тапҡыр СССР-ға килә, совет тарихи журналдары менән хеҙмәттәшлек итә.
«Франция — СССР» йәмғиәте советы ағзаһы була.

# Роже Порталь
## Фәнни эшмәкәрлеге

Француз тарихсылары тарафынан яҙылған 4 томлыҡ «Рәсәй тарихы»ның (1971—1974) баш мөхәррире була. Рәсәй һәм славян халыҡтары тарихы буйынса 100-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы булып тора. XVII-XVIII быуаттар Башҡортостан тарихын өйрәнә.
Монографиялары:
* «Урал в XVIII веке: очерки социально-экономической истории» (1949, рус. пер. 2004)
* «Славяне: народы и нации» (1965, пер. на англ., нем. и итал. яз.)
* «Петр Великий» (1969, 1990)
* «Россия» (1972)
Мәҡәләләре:
* «Русские в Сибири в XVII веке» (1958)
* «Металлургическая промышленность Урала и военные успехи России при Екатерине II» (1951)
* «Башкиры и Россия в XVIII веке» // Ватандаш. 2000. № 3. С. 137—149.

# Роже Порталь
## Библиографияһы

* L'Oural au XVIIIe siècle : Étude d'histoire économique et sociale, Paris, Institut d'Études slaves, 1950, 434 p.
* La Russie industrielle de 1881 à 1927, Paris, Centre de Documentation Universitaire (CDU), 1956.
* La Russie industrielle de 1880 à 1914, Paris, CDU, 1960.
* Pierre le Grand, Club Français du Livre, 1961, 312 p.
* La Russie de 1894 à 1914, Paris, CDU, 1962.
* Les Nationalités slaves de 1871 à 1939, Paris, CDU, 1962.
* (éd.), Le Statut des paysans libérés du servage, 1861-1961, recueil d´articles et de documents, Paris, Mouton, 1963.
* Les Slaves. Peuples et Nations, Paris, Armand Colin, 1965, 519 p.
* L'Empire russe de 1762 à 1855, Paris, Centre de Documentation Universitaire, 1966.
* Histoire des nations slaves, CDU-Sedes, 1970.
* Russes et Ukrainiens, Flammarion, Questions d'histoire, 1970 (réédité, 1992).
* (dir.), Histoire de la Russie. I - Le Déclin du servage, 1796-1855. II -La modernisation inachevée, 1855-1900, Hatier, 1971-1974.
* Порталь Р. Башкирия в XVII—XVIII вв / Роже Порталь / Пер. с фр. и нем. яз. Л. Ф. Сахибгареева, Н. Н. Руцкая; Сост. И. В. Кучумов; Центр экол. исслед. Уфим. науч. центра Респ. акад. наук. — Уфа: ЦЭИ УНЦ РАН, 2000. — 221 с. — 300 экз.
# Ниязғол (Ейәнсура районы)

Ниязғол (рус. Ниязгулово) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453391, ОКАТО коды — 80226804006.

# Ниязғол (Ейәнсура районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 195 | |
| 1959 | 215 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 219 | |
| 1979 | 175 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 148 | |
| 2002 | 144 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 151 | |
| 2010 | 119 | |

# Ниязғол (Ейәнсура районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 50 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һарыҡташ): 41 км
# Барашек (Куяча ҡушылдығы)

Барашек — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы/ Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Куяча йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Барашек (Куяча ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008016
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100801
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Осокина Антонина Павловна

Осокина Антонина Павловна (20 май 1926 йыл, Старояшкино ауылы, Грачевка районы, Ырымбур өлкәһе — 25 февраль 2015 йыл) — совет партия эшмәкәре, ауыл хужалығы производствоһын ойоштороусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Осокина Антонина Павловна
## Биографияһы

Уҡытыусы ғаиләһендә тыуған. Чкалов ауыл хужалығы институтын тамамлай. Кваркено районының Киров исемендәге совхозында, Новосергиевка районының Электрозавод исемендәге совхозында, Матвеевка районының «Сарай-Гирский» совхозында, Новоорск районының «Ириклинский» совхозында эшләй. 1963—1965 йылдарҙа — Гай районының «Прогресс» совхозы директоры.
1965—1972 йылдарҙа Грачёвка районы башҡарма комитеты рәйесе. 1972—1991 йылдарҙа — КПСС-тың Сорочинск район комитеты беренсе секретары .
1975 йылдағы ҡоролоҡ ваҡытында уның талантлы етәксе сифаты асыла. Ул ваҡытта Ырымбур өлкәһенең күп кенә райондарында мал һуя башларға мәжбүр булалар, сөнки уларға ашатырға бер нәмә лә булмай, ә Осокина төбәктән ситтә мал аҙығы әҙерләү ойоштора. Ул етәкселек иткән осорҙа районда һөт һәм ит етештереү һиҙелерлек арта, мал һаны күбәйә. Күп тапҡыр район өлкә социалистик ярышында еңеп сыға.

# Осокина Антонина Павловна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Дәүләткә ауыл хужалығы продукцияһын һатыу буйынса биш йыллыҡ планды ваҡытынан алда (4 йыл эсендә) үтәгәне өсөн Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә (1976).
* Ленин ордены,
* ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
* «Почёт Билдәһе» ордены,
* «Фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн» миҙалы,
* «Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергән өсөн» миҙалы һәм башҡалар.
* Ырымбур өлкәһе Сорочинск районының почетлы гражданы.
# Юрмаш (Тоҙлойылға ҡушылдығы)

Юрмаш — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Усолка йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Юрмаш (Тоҙлойылға ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018609
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101860
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1