yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Башкирэнерго

«Башкирэнерго» ААЙ — Рәсәйҙең төбәк электр һәм йылылыҡ энергияһы етештереү предприятиеһы. 1933 йылда Өфөлә «Башэнергокомбинат» булараҡ нигеҙ һалына, 2012 йылдан яуаплығы сикләнғән йәмғиәт.

# Башкирэнерго
## Тарихы

1933 йылда Өфөлә «Башэнергокомбинат» булараҡ нигеҙ һалына. 1958 йылдан СССР‑ҙың Европа өлөшө Берҙәм электр энергияһы системаһы составында, 1954 йылдан «Челябэнерго», 1956 йылдан Татэнерго, 1957 йылдан «Оренбургэнерго», 1966 йылдан «Пермэнерго» энергосистемалары менән параллель эшләй.
1940 йылда Өфөнөң 1‑се ТЭЦ‑ы һәм 2‑се ТЭЦ‑ы ҡушылыу сәбәпле, Өфө энергокомбинаты тип үҙгәртелә.
1945 йылдан «Уфимэнерго» район энергетика идаралығы.
1953 йылдан — «Башҡортостан» район энергетика идаралығы
1990 йылдан — Башҡортостан энергетика һәм электрлаштырыу ПБ.
1992 йылдан — ААЙ.
2012 йылдан «Башҡортостан электр селтәрҙәре компанияһы» һәм «Башэнергоактив» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенә үҙгәртеп ҡорола.
Составы:
ДРЭС, 10 ТЭЦ, 10 ГЭС (8 бәләкәй), 5 газ турбиналы ҡулайлама, 7 газ поршене агрегаты, ел электростанцияһы, Энергоэлемтә, Дауалау-һауыҡтырыу комплексы;
Башҡортостан генерациялау компанияһы, Башҡортостанн электр бүлеү селтәрҙәре, Башҡортостанн йылылыҡ бүлеү селтәрҙәре, Башҡортостан селтәр компанияһы, Башҡортостандың энергия һатыу компанияларының бүлендек ЯСЙ‑лары, «Башкирэнерготрейд», «Энергоремонт», «Энерготеплоремонт», «Энергоавтоматика», «Башэнергоучёт», «Башэнерготранс», «Энергоснабкомплект», «ПГУ ТЭЦ-5», Уҡыу-өйрәнеү комплексы, «Энергетик» дауалау-һауыҡтырыу үҙәге, «Мир» агрохужалығы һ.б.

# Башкирэнерго
## Электростанциялар

* Ҡарман ГРЭС-ы (1 800 МВт);
* ун ТЭЦ:
** Өфө ТЭЦ-1 (77,74 МВт);
** Өфө ТЭЦ-2 (493 МВт);
** Өфө ТЭЦ-3;
** Өфө ТЭЦ-4;
** Приуфимская ТЭЦ;
** Салауат ТЭЦ (245 МВт);
** Стәрлетамаҡ ТЭЦ;
** Ново-Стерлитамакская ТЭЦ;
** КүмертауТЭЦ;
** Зауральская ТЭЦ;
* дүрт газотурбин мини-ТЭЦ:
** Ишембай ГТУ
** ГТУ «Шигили»;
** ГТУ «Агидель»
** ГТУ «Шакша»
* дүрт газопоршневые мини-ТЭЦ:
** ГПА «Красноусольск»;
** ГПА «Янгантау»;
** ГПА «Юматово»;
** ГПА «Ассы»;
* ике гидроэлектростанции:
** Павловская ГЭС (166,4 МВт, 590 млн кВт•ч в год);
** Юмагузинская ГЭС (45,0 МВт, 150 млн кВт•ч в год);
* һигеҙ малых ГЭС:
** Слакская МГЭС;
** Мечетлинская МГЭС;
** Дәүләкән МГЭС;
** Абдулкаримовская МГЭС;
** Таналыкская микроГЭС;
** МикроГЭС Авзян;
** МикроГЭС Узян;
** МикроГЭС Кага;
* Ел электр станцияһы Төпкилде.
# Сова (Немнюга ҡушылдығы)

Сова — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Немнюга йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Сова (Немнюга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000042149
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004214
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Петр казармалары (Таганрог)

Петр казармалары — Троицк ҡәлғәһенең «дөйөм ғәскәри ячейкаһының» Таганрогта беҙҙең көндәргә тиклем һҙаҡланып ҡалған XVIII быуат аҙағындағы төҙөлөш һәйкәле өлөшө. Федераль әһәмиәттәге мәҙәни мираҫ объекты исемлегенә инә.

# Петр казармалары (Таганрог)
## Тарихы

1803 йылдың 7 декабрендә Таганрогҡа Изге Дмитрий Ростовский ҡәлғәһенән (буласаҡ Дондағы Ростов) гарнизондың бер батальоны күсерелә. Бында ике батальонлы Таганрог полкы ойоштороу өсөн яңы казармалар төҙөлә башлай. Элекке Троицк ҡәлғәһе тиҫтәләрсә «өлгөлө» һалдат казармалары ячейкаһына эйә була. Һәр ячейка һалдат казармаһынан, офицерҙар залынан һәм аш-һау бүлмәһенән тора. Ячейкалар периметр буйынса 51,3 х 68,4 метрҙа урынлаша һәм ике метрға еткән ҡойма менән уратыла.
Беҙҙең көндәргә тиклем ни бары бер «өлгөлө» ячейка һаҡланып ҡала. Уның баштағы планировкаһы артабанғы ремонт эштәре барышында бер ни тиклем үҙгәртелә. Казарма диуарҙары 2,5 кирбес ҡалынлығында һалына. Фасады буйынса 16 дүрт мөйөшлө тәҙрә уйылған. Түбәһе ике яҡлы. Элек барлыҡ тәҙрәләргә лә тыштан рәшәткә ҡуйылһа, ул бары тик Полуротный тыҡырығы яғында берәү генә тороп ҡалған.
1910 йылдарҙа казарманың һаҡланып ҡалған бинаһында холоҡ төҙәтеү приюты урынлаша. 1920 йылдарҙа бында һәм Крепостной тыҡырығындағы 23-сө йортта бәлиғ булмаған енәйәтселәр өсөн колония асыла. 1923 йылда ҡоролма ячейкалары дәүләткә бирелә, ә 1937 йылда 7-се йорт йорт идаралығына торлаҡ бүлмәләре итеп тапшырыла.

# Петр казармалары (Таганрог)
## Музей

1998 йылда казарма бинаһына Таганрог тарихи-архитектура ҡурсаулығы һәм казактар хужа була. Унда реставрация эштәренән һуң « Троицк ҡәлғәһе казармалары» музейын асыу күҙаллана. Музей комплексы составына һалдат казармаһы, офицерҙар йорто, аш-һыу бүлмәһе, дары мөгәрәбе һәм ҡойо инергә тейеш була.
2007 йылда ҡала хакимиәтегдә Ғәскәр ячейкалары биналарында «Диңгеҙ даны музейын» ойоштороу идеяһы буйынса фекер алышына. Ләкин унан баш тарталар, сөнки ул «Ростов өлкәһенең Мәҙәниәт министрлығында хуплау тапмай».
2012 йылдың ғинуарында Таганрог муниципалитеты «Петр казармалары» музей-ял үҙәге булдырырға һәм уны буласаҡ Фаина Раневская музейы һәм Александр Беренсенең мемориаль бүлмәһе менән берләштерергә ҡарар итә. Был боронғо симбиоз «Таганрог музей комплексы» тип аталасаҡ. 2012 йылда музей комплексын реставрациялау өсөн проект-смета документтарына биш миллион һум бүлеү планлаштарыла, тағы ла дүрт миллион — экспозицияға һәм йыһаздарға.
# Алтын һәм ҡиммәтле металдар дәүләт музейы

Дәүләт алтын һәм ҡиммәтле металдар музейы — Астана ҡалаһындағы ювелир сәнғәте музейы. Дәүләт алтын һәм ҡиммәтле металдар музейына 1990 йылда Алматыла нигеҙ һалына. Музей Ҡаҙағстандың алтындан һәм көмөштән боронғо һәм урта быуат уникаль сәнғәт әҫәрҙәрен йыйыу, һаҡлау, күргәҙмәгә ҡуйыу менән шөғөлләнә. Музейҙың төп бурысы — Республиканың төрлө музейҙарында булған ювелир сәнғәтенең күренекле әҫәрҙәрен бер урында туплау (йәғни музей фондтарында); төрлө ваҡыттарҙа Республиканан ситкә сығарылған күп уникаль ҡиммәттәрҙе кире ҡайтарыуға булышлыҡ итеү.

# Алтын һәм ҡиммәтле металдар дәүләт музейы
## Тарихы

1990 йылда барлыҡҡа килә. Музей 2000 йылдың октябрендә Алма-Атанан Астана ҡалаһына күсерелә.

# Алтын һәм ҡиммәтле металдар дәүләт музейы
## Экспозицияһы
### Ысыҡ алтын кешеһе

Сак юлбашсыһының алтын биҙәүестәренең йәше беҙҙең эраға тиклем V-ІV быуатҡа ҡарай. Антропологтар билдәләүенсә, Ысыҡ Ҡурғанында күмелгән үҫмер егеткә 17-18 йәш була. Кейеменең туҡымаһы көрән йәки ҡыҙыл төҫкә буялған була..

# Алтын һәм ҡиммәтле металдар дәүләт музейы
## Экспозицияһы
### Алтын залы

Алтын кешенән тыш алтын залында башҡа экспонаттар бар:
* Дөйә һүрәте төшөрөлгән ҡашлы йөҙөк. Алтын, фирүзә. Ҡарғалы хазинаһы, Көньяҡ Ҡаҙағстан, беҙҙең эраға тиклем 2-1 быуаттар.
* Геральдик берләштерелгән болан. Алтын. Жалаулы хазинаһы, Көньяҡ Ҡаҙағстан, беҙҙең эраға тиклем 7-3 быуаттар.
* Архар. Алтын, фирүзә. Шиликты Ҡурғаны, Көнсығыш Ҡаҙағстан, беҙҙең эраға тиклем 7-3 быуаттар.
* Өслө грифон. (ат кәрәк-ярағы детале). Ағас, алтын (фольга). Берель Ҡурғаны, Көнсығыш Ҡаҙағстан, беҙҙең эраға тиклем 4-3 быуаттар.
* Ҡашлы йөҙөк мисәт. Көҙгөлө ҡашлы йөҙөк. Алтын. Ысыҡ Ҡурғаны, Көньяҡ Ҡаҙағстан, беҙҙең эраға тиклем 5-4 быуаттар

# Алтын һәм ҡиммәтле металдар дәүләт музейы
## Экспозицияһы
### Көмөш залы

Көмөш зал экспозицияһында 18-се —20 быуат башындағы ювелир әйберҙәр ҡуйылған.
* Түш биҙәүестәре — ҡаҙаҡ ҡатын-ҡыҙҙарының байрам биҙәүестәре комплексына инә. Түш биҙәүестәре никах тантанаһында кейелә. Пластиналарҙың һәр береһе мәғәнәгә эйә, ромб ырыуҙы дауам итеүҙе, уңдырышлыҡты аңлатҡан, ә өсмөйөш — берләшеүҙә һәм яңы ғаилә төҙөүҙә ҡатын-ҡыҙ башланғысын.
* Ирҙәр билбауҙары
* Аттар өсөн биҙәүестәр
* Көнкүрештең башҡа әйберҙәре һәм көмөш биҙәүестәр.
# Әл-Муджәдәлә сүрәһе

Әл-Муджәдәлә сүрәһе (ғәр. سورة المجادلة‎, Һүҙ көрәштереү) — Ҡөрьән Кәримдең 58 сүрәһе. Мәҙинәлә иңгән сүрә, 22 аяттан тора.
# Таналыҡ ауыл Советы (Хәйбулла районы)

Таналыҡ ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Хәйбулла районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Подольск ауылы.

# Таналыҡ ауыл Советы (Хәйбулла районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Таналыҡ ауыл Советы (Хәйбулла районы)
## Ауыл биләмәһе составы

* Подольск ауылы,
* Баҡал ауылы,
* Әҙел ауылы,
* Яңы Украинка ауылы,
* Савельевка ауылы,
* Таштуғай ауылы.
# Рут Клюгер

Рут Клюгер (нем. Ruth Klüger; 30 октябрь 1931, Вена — 6 октябрь 2020, Ирвайн, Калифорния) — тел ғилеме өлкәһендә Австрия һәм Америка ғалимы. Профессор, Холокостты кисергән фән докторы. Бигерәк тә Өсөнсө Рейхта үҙенең бала сағы тураһында «weiter leben: Eine Jugend» әҙәби бестселлер авторы булараҡ билдәле, ул 1992 йылда баҫылып сыға.

# Рут Клюгер
## Биографияһы

Рут Клюгер 1931 йылдың 30 октябрендә Венала тыуған.
1938 йылдың мартында гитлер ғәскәрҙәре Венаға инә. Австрияның Өсөнсө Рейхҡа ҡушылыуы алты йәшлек Рут Клюгерға тормошона кире йоғонто яһай: ҡыҙ даими мәктәпте алмаштырырға мәжбүр була һәм дошманлыҡ һәм антисемит мөхиттә үҫә. Йәһүд сығышлы атаһы, гинеколог, лицензияһын юғалта һәм артабан законһыҙ аборттар яһағаны өсөн төрмәгә эләгә.
Аншлюстан һуң Рут әсәһе менән бергә Терезиенштадт концлагерына ебәрелә. Уға 11 йәш булғанда, уның атаһы сит илгә ҡасырға маташа, ләкин ҡулға алына һәм үлтерелә. Бер йылдан һуң ҡыҙҙы Освенцимға, һуңынан Гросс-Розенға күсерәләр. Икенсе донъя һуғышынан һуң 1945 йылдарҙа ул Баварияның Штраубинг ҡаласығында урынлаша, һуңынан Регенсбургтың Юғары мәктәбендә тарих һәм философияны өйрәнә башлай.
1947 йылда АҠШ-ҡа күсеп китә һәм Нью-Йоркта инглиз әҙәбиәтен һәм Берклиҙа немец әҙәбиәтен өйрәнә. Клюгер 1952 йылда магистр дәрәжәһе һәм 1967 йылда фән докторы ғилми исемен ала. Ул Кливлендта, Огайо, Канзас һәм Виргинияла, шулай уҡ Принстон һәм Ирвайнда Калифорния университетында немец әҙәбиәте колледжы профессоры булып эшләй.
Һуңғы йылдарҙа Ирвайн һәм Геттингенда йәшәй. 2020 йылдың 7 октябрендә Ирвайнда үҙ йортонда вафат була.
Уның «Әлегә тиклем тере» (Alive Still) хәтирәләре башлыса концлагерҙарҙа үткәргән ваҡытҡа арналған, һәм Холокост тирәһендә ойошторолған музей мәҙәниәтенә тәнҡит менән һуғарылған.

# Рут Клюгер
## Библиография

Баҫмалары:
* weiter leben. Eine Jugend , Göttingen 1992
* Katastrophen. Über die deutsche Literatur, Göttingen 1993
* Von hoher und niederer Literatur, Göttingen 1995
* Knigges Umgang mit Menschen, «Eine Vorlesung», Göttingen 1996
* Frauen lesen anders, Munich 1996
* Still Alive: A Holocaust Girlhood Remembered, New York: The Feminist Press, 2001
* unterwegs verloren. Erinnerungen , Wien, Paul Zsolnay 2008
Рут Клюгер шулай уҡ Рут Энгрэсс псевдонимы аҫтында баҫыла.

# Рут Клюгер
## Премиялары

Клюгер күп премиялар алған, улар араһында:
* Rauriser Literaturpreis (1993)
* Гриммельсхаузен премияһы (1993)
* Niedersachsenpreis (1993)
* Marie Luise Kaschnitz Prize (1995)
* Andreas Gryphius Prize, honorary prize (1996)
* Heinrich-Heine-Medaille (1997)
* Osterreichischer Staatspreis fur Literaturkruk (1998)
* Prix de la Shoah (1998)
* Thomas Mann Prize (1999)
* Preis der Frankfurter Anthologie (1999)
* Гёте премияһы (2005)
* Хросвита премияһы (2006)
* Lessing-Preis des Freistaates Sachsen (2007)
* Hermann-Cohen-Medaille (2008)
* Ehrenmedaille der Stadt Göttingen (2010)
* Austrian Danubius Donauland Nonfiction Book Prize (2010)
* Theodor-Kramer-Preis (2011)
# Юлмөхәмәтов

Юлмөхәмәтов — фамилия.
* Юлмөхәмәтов Абдулла Мөхәмәтйән улы (16 ғинуар, 1931 йыл — 20 апрель, 2019 йыл) — башҡорт, Бөрйән районы Аҫҡар ауылында тыуған.
* Юлмөхәмәтов Дәүләтбай Мөхәмәтйән улы (1909—1988) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. «Еңеү юлында» гәзите мөхәррире, Бөрйән район Советы башҡарма комитеты секретары.
* Юлмөхәмәтов Миндибай Бәхтиәр улы (1947 й.) — ғалим-педагог, мәғариф эшмәкәре.
* Юлмөхәмәтов Ринад Салауат улы (17 ғинуар 1957 йыл) — башҡорт ғалимы, математик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Физика‑математика фәндәре докторы (1987), профессор (1993). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006).
# Сираж һымаҡтар

?Сираж һымаҡтар :
Scrophularia nodosa :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Балла бабай сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Сираж һымаҡтар |
Латинса исеме :
Scrophulariaceae Juss. (1789) :
syn. :
Bontiaceae Horan.
Buddlejaceae K.Wilh., nom. cons.
Hebenstretiaceae Horan.
Limosellaceae J.Agardh
Myoporaceae R.Br., nom. cons.
Oftiaceae Takht. & Reveal
Selaginaceae Choisy, nom. cons.
Spielmanniaceae J.Agardh, nom. illeg.
Verbascaceae Bercht. & J.Presl :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 33005 NCBI 4149 |
Сираж һымаҡтар (лат. Scrophulariáceae) — ике өлөшлөләр класындағы үҫемлектәр ғаиләһе. Күп йыллыҡ үләндәрҙе, ҡыуаҡтарҙы һәм ағастарҙы берләштерә.
# Запорная (Нюролька ҡушылдығы)

Запорная — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нюролька йылғаһының уң ярына тамағынан 255 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Запорная (Нюролька ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200031703
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203170
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кларк Павел Иванович

Кларк Павел Иванович (19 июнь 1863 йыл — 15 ноябрь 1940 йыл) — Рәсәй империяһында һәм Австралияла революция хәрәкәтендә ҡатнашыусы. сәнғәт белгесе.

# Кларк Павел Иванович
## Биографияһы

Павел Иванович Кларк 1863 йылдың 19 июнендә Ырымбур губернаһының Өфө өйәҙе Һатҡы заводы ҡасабаһында урман ҡараусы ғаиләһендә тыуа. Өфө гимназияһында уҡый. Йәш сағында Өфөгә күсә.
1882 йылда урындағы народоволец ойошмаһына инә. һәм Бер нисә тапҡыр йәшерен сәйәси эшмәкәрлек алып барғаны өсөн ҡулға алына. 1886 йылда Өфөлә народоволецтар түңәрәген асып, йәшерен сәйәси типография тотҡаны өсөн ҡулға алына. Бынан һуң Көнсығыш Себер, артабан Байкал аръяғына һөргөнгә ебәрелә. Народоволецтар ойошмаһынан күңеле ҡайтып 1901 йылда социалист-революционерҙар ойошмаһына күсә.
Беренсе урыҫ революцияһы ваҡытында Чита республикаһы етәкселәренең береһе була. 1906 йылда республикалағы ихтилал баҫтырылғандан һуң, хәрби суд тарафынан үлем язаһына хөкөм ителә һәм Акатуй төрмәһенә ебәрелә, унан улы Борис менән бергә 1906 йылдың сентябрь-октябрендә Австралияға ҡасып сығып китә.
1917 йылда Читаға ҡайта. Себер Халыҡ комиссариаты советы ағзаһы (1918). Совет власы ваҡытлыса ҡолатылғас, йәшенеп йәшәү хәленә күсә, ҡабаттан 1919 йылда Австралияға эмиграцияға сыға. Унда Австралия Коммунистик партияһына нигеҙ һала һәм уның тәүге етәкселәренең береһе була.
1920 йылда Совет Рәсәйенә әйләнеп ҡайта. 1920 йылдың 1 авгусында РКП(б)-ға инә. Юл бәйләнеше министры, Ойоштороу йыйылышының, артабан Алыҫ Көнсығыш республикаһының Халыҡ йыйылышы депутаты була.
1928 йылда Эрмитаж директоры булып тәғәйенләнә, ә бер йылдан — персональ пенсионер.
1935 йылдың 15 ноябрендә Мәскәүҙә , ҡайһы бер икенсе мәғлүмәттәр буйынса Ленинградта 1940 йылда вафат була.

# Кларк Павел Иванович
## Әҫәрҙәре

* Кларк П. И. В дни Ренненкампфа. — КиС, 1925, № 3, с. 51 — 73 — № 4, с. 50 — 62.
# Щебень-Ю

Щебень-Ю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сынь йылғаһының уң ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Щебень-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071729
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007172
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ефимов Александр Николаевич

Ефимов Александр Николаевич (6 февраль 1923 йыл — 31 август 2012 йыл, Мәскәү) — Бөйөк Ватан һуғышында штурм авиациаһының осоусы-асы, ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы (26.10.1944, 18.08.1945), СССР-ҙың атҡаҙанған хәрби осоусыһы (17.08.1970), авиация маршалы (29.04.1975), хәрби фәндәр докторы, профессор (1968). Рәсәй Федерацияһының Йәмәғәт палатаһы ағзаһы (2006—2010). Ҡырғыҙ ССР-ынан СССР-ҙың 2-се (1946—1950) һәм 9-11-се (1974—1989) саҡырылыш Юғары Советының Милләттәр Советы депутаты. КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы (1986—1990).

# Ефимов Александр Николаевич
## Биографияһы

Александр Николаевич Ефимов 1923 йылдың 6 февралендә Воронеж губернаһы Кантермировка ауылында (хәҙер Воронеж өлкәһе Кантемир районы ҡала тибындағы Кантемиро ҡасабаһы) тимер юлсы ғаиләһендә тыуа.
Бала сағы һәм үҫмер осоро Миллерово ҡалаһында үтә. 1940 йылда мәктәпте тамамлай. 1938 йылдан Осоавиахимдың Миллерово планеристар мәктәбендә шөғөлләнә. 1941 йылда С. А. Леваневский исемендәге Ворошиловоград аэроклубын тамамлай.
Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһында 1941 йылдың майынан. 1942 йылда ул ваҡытта Уральск (Ҡаҙаҡ ССР-Ы) ҡалаһына эвакуацияланған Донбасс Пролетариаты исемендәге Луганск хәрби авиация летчиктар мәктәбен тамамлай. 1942 йылдың авгусынан — Бөйөк Ватан һуғышында 594-сы штурм авиация полкы осоусыһы. Беренсе «Ҡыҙыл Байраҡ» орденына награда ҡағыҙында: «198-сы штурм авиация полкы звеноһы командиры, кесе лейтенант Александр Николаевич Ефимов Ватан һуғышында пилот вазифаһында 1943 йылдың 14 ноябренән 1943 йылдың 5 майына тиклем, артабан звено командиры вазифаһында ҡатнаша», — тип яҙыла. 1943 йылдан ВКП(б.) сафында.
# Ҡамышлы ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)

Ҡамышлы ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡырмыҫҡалы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ҡамышлы ауылы.

# Ҡамышлы ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Ҡамышлы ауыл Советы (Ҡырмыҫҡалы районы)
## Башҡарма власы

Ҡамышлы ауыл Советы ауыл биләмәһе хакимиәте: Рәсәй, 453003, Башҡортостан Республикаһы, Ҡырмыҫҡалы районы, Ҡамышлы ауылы, Шоссе урамы, 17.
# Төньяҡ Америка тарихы

Төньяҡ Америка тарихы унда йәшәгән халыҡ менән бәйле ваҡиғалар тураһында һөйләй. Африка, Европа һәм Азиянан айырмалы рәүештә, Төньяҡ Америка континентында ярайһы уҡ һуң — яҡынса 15 000 йыл элек йәшәй башлайҙар. Бәлки, тәүге юл ярыусылар Беринг боғаҙы аша сығып, көньяҡтан (ацтектар, майя) төньяҡҡа табан ҙур территорияла төпләнгәндәр.Тәбиғи изоляция арҡаһында төрлө общиналар үҙ мәҙәниәттәрен булдыра.
Бөйөк географик асыштар дәүерендә европалылар Америка тураһында белеп ҡалалар һәм уның төньяҡ, шулай уҡ көньяҡ өлөшөнә баҫып ала башланылар. Юл ярыусы Христофор Колумб булып тора, ул Яңы донъяны яулау инициаторы була. Континент Бөйөк Британия, Франция һәм Испания мәнфәғәттәре киҫелешенә нигеҙ була. Ресурстар тирәһендәге конфликт бер нисә һуғышҡа һәм һөҙөмтәлә АҠШ менән Мексиканың бойондороҡһоҙлоғо өсөн көрәш барышында революцияларға килтерә. 1867 йылда Канада конфедерацияһы булдырыла һәм дөйөм алғанда континенттың хәҙерге сәйәси образы барлыҡҡа килә.
XIX быуаттан XX быуатҡа тиклем дәүләттәр берләшә: ирекле сауҙа, хәрби союздар, мексикандарҙың күсенеүе барлыҡҡа килә.

# Төньяҡ Америка тарихы
## Тәүге кешеләр

Америкаға күсенеү процесы бәхәстәр һәм тикшеренеүҙәр предметы булып тора. Бер версия буйынса, Америкаға беренсе кешеләр Берингия аша Себер менән Аляска араһында килә. АҠШ-та палео-һинд һәйкәлдәренең иң ҙур тупланмаһы Алабаманың төньяғында осрай. Был һәйкәлдәрҙән стратиграфик йәһәттән иң ҡыҙыҡлыһы — Стэнфилд-Уорли ҡая торлаҡтары, унда һуңғы Литиктан алып Миссисипи осорона тиклем ҡатламдар эҙмә-эҙлелеге күҙәтелә..

# Төньяҡ Америка тарихы
## Төньяҡ Америка Колумб осорона тиклем

Европалыларға тиклем Төньяҡ Америка ҡәбиләләренең күпселеге ҡәбилә-ырыу системаһының төрлө баҫҡыстарында торған.
Аляска штатындағы Севард ярымутрауында 1 мең йыллыҡ бронза һәм тимер артефакттар табыла, был көнсығыш азиаттарҙың Америка (Аляска) менән бәйләнешен күрһәтә.

# Төньяҡ Америка тарихы
## Европалылар континентта
### Иртә бәйләнештәр

Европа менән Американы Атлантик океан айырғанға күрә, елкәнле караптар үҙләштереүгә тиклем үҙ-ара эш итеүе ауыр була. Легендаларҙың береһе буйынса, скандинав штурманы Лейф Эрикссон Америкалағы Баффин Ере районында булған.

# Төньяҡ Америка тарихы
## Европалылар континентта
### Колонизациялау

XVI быуат башында Төньяҡ Америка территорияһында европалылар разведка һәм сауҙа менән шөғөлләнә. Мәҫәлән, Горн морононан Алып Нью-Мексикоға тиклем территорияға хужа булған Испания ҙур дивидендтар ала.
# Соколовский Василий Данилович

Соколовкий Василий Данилович (бел. Васіль Сакалоўскі Данілавіч; 21 июль 1897 йыл — 10 май 1968 йыл, Мәскәү) — СССР-ҙың хәрби эшмәкәре, Советтар Союзы Маршалы (1946). Советтар Союзы Геройы (1945). КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы (1952—1961).
Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында — штаб начальнигы һәм фронттар командующийы. Һуғыштан һуң теоретик булараҡ билдәле, «Военная стратегия» хеҙмәте авторы.
Совет хәрби начальниктары И. Г. Захаркин һәм А. М. Прониндың ҡоҙаһы.

# Соколовский Василий Данилович
## Йәшлеге һәм граждандар һуғышы

1897 йылдың 9 (21) июлендә Гродно губернаһы Белосток өйәҙенең (хәҙерге ваҡытта — Польшаның Подлякск воеводствоһы Белосток повяты) Козлики ауылында тыуа. Белорус.
1905 йылда сиркәү-мәхәллә мәктәбен тамамлай һәм Заблудоволағы күн заводында эшләй башлай. Унда эшләгәндә үҙ аллы белем ала, һуңынан 1912 йылда — ике класлы уҡытыусылар мәктәбен, ә 1918 йылда Невельск уҡытыусылар семинарияһын тамамлай. Семинарист булараҡ, Беренсе донъя һуғышына саҡырылмай, әммә 1915 йылда мобилизация буйынса бер нисә ай оборона рубежданын төҙөүҙә эшләй.
Ҡыҙыл Армияла хәрби хеҙмәттә 1918 йылдың февраленән, үҙ теләге менән уға тәүгеләрҙән булып инә. 1918 йылдың майында Мәскәү хәрби-инструктор курстарын үтә. Граждандар һуғышы ваҡытында Көнсығыш, Көньяҡ һәм Кавказ фронттарында һуғыша. Курстар тамамланғандан һуң ебәрелгән 2-се Урал полкына ебәрелә: 1918 йылдың майынан ротаһы командиры була, 1918 йылдың июненән — батальон штабы начальнигы һәм Лапатышкиндың ҡыҙыл гвардиясылар отряды инструкторы, 1918 йылдың июленән — ҡабат Совет тау полкының 2-се ротаһы командиры, августан — полк командиры ярҙамсыһы, 1918 йылдың сентябренән сентябренәң — полк командиры вазифаһын башҡара.
1918 йылдың октябренән 1918 йылдың июленә тиклем — РККА-ның Хәрби академияһы тыңлаусыһы. Курс тамамлағандан һуң, фронтҡа, 10-сы армия Реввоенсоветы ҡарамағына ебәрелә. 1919 йылдан — 32-се уҡсылар дивизияһы штабы начальнигының өлкән ярҙамсыһы һәм Көньяҡ фронтта ошо дивизияның ваҡытлыса бригада командиры. 1919 йылдың 19 июленән 7 авгусына тиклем — Көнсығыш фронттың 5-се армияһының Йыйылма кавалерия дивизияһы начальнигы. 1919 йылдың 6 — 16 октябренән 13-сө Себер кавалерия дивизияһы начальнигы.
# Заморный Яр

Заморный Яр — Рәсәй йылғаһы. Белгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №1080 Нежеголь йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Заморный Яр
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Донец (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Северский Донец (һыу бассейнының Рәсәй бүлеге), йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400112107000010849
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001084
* Бассейн коды — 05.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0