# Аралбай (Күгәрсен районы)

Аралбай (рус. Аралбай) — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 109 кеше. Почта индексы — 453322, ОКАТО коды — 80238810002.

# Аралбай (Күгәрсен районы)
## Халыҡ һаны

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
| Иҫәп алыу йылы һәм көнө | Бөтә халыҡ | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Ир-егеттәр өлөшө (%) | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) |
| 1900 йыл | 204 | | | | |
| 1920 йыл 26 август | 242 | | | | |
| 1926 йыл 17 декабрь | | | | | |
| 1939 йыл 17 ғинуар | 602 | | | | |
| 1959 йыл 15 ғинуар | 406 | | | | |
| 1970 йыл 15 ғинуар | | | | | |
| 1979 йыл 17 ғинуар | | | | | |
| 1989 йыл 12 ғинуар | 287 | | | | |
| 2002 йыл 9 октябрь | 105 | | | | |
| 2010 йыл 14 октябрь | 109 | 58 | 51 | 53,2 | 46,8 |
Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.
    1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
    1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән 1897, 1920, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була. 1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә 1865, 1879, 1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
* 1859 һәм 1865 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.I. Уфимская губерния, 1877. — Уфа:Китап, 2002. — 432 с. ISBN 5-295-03188-8 (ч. I). ISBN 5-295-03133-0.
       Өфө виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1859 һәм 1865 йылдарға ҡарата бар.
* 1866 йыл — Список населенных мест. Ч. II. Оренбургская губерния, 1866. — Уфа: Китап, 2006. — 260 с. ISBN 5-295-03815-7 (ч. II). ISBN 5-295-03133-0.
       Ырымбур виләйәте ауылдарында халыҡ һаны буйынса мәғлүмәт 1866 йылға ҡарата бар.
* 1897 йыл — Перепись населения. т.45 кн.01 Уфимская губерния. Н.А.Тройницкий (ред.)(С.-Петербург, 1901)
       Был китапта Өфө виләйәте ауылдары буйынса мәғлүмәт бар. 500 кешенән күберек булған ауылдар исемлеге.
* 1920 йыл — Населенные пункты Башкортостана. Ч.III. Башреспублика, 1926. — Уфа. Китап, 2002. — 400 с. ISBN 5-295-03091-1 (ч. III). ISBN 5-295-03133-0.
       Был китап 1926 йылға ҡарата төҙөлгән, әммә халыҡ иҫәбе 1920 йылға ҡарата бирелгән.
* 1939 йыл — БАССР. Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года – Уфа:Государственное издательство, 1941. – 387 с.
       Был китапта 1939 йылғы иҫәп алыу буйынса һәр ауыл буйынса мәғлүмәт бар.
* 1989 һәм 2002 йылдар — Башҡортостан Республикаһы ауылдарында 1989 һәм 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны.
* 2010 йыл — Численность и размещение населения Республики Башкортостан по данным Всероссийской переписи населения 2010 года. Статистический сборник. (рус.)
* Население Башкортостана: XIX-XXI века: статистический сборник / Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республики Башкортостан. — Уфа:Китап, 2008. — 448 с.: ил. ISBN 978-5-295-04439-7
       1897 йылғы халыҡ иҫәбенән башлап ҡалалар, ҡала төрөндәге ҡасабалар, райондар, район үҙәктәре буйынса халыҡ һаны бар.

# Аралбай (Күгәрсен районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Мораҡ): 16 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Воскресенск): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мәләүез): 68 км

# Аралбай (Күгәрсен районы)
## Тарихы

XVIII быуатта Аралбай ауылы Һарыш-Ҡыпсаҡ тип аталған улысҡа инә. Ул йорт старшинаһы Аралбай Яманаевтың исемен йөрөтә (1747—1812). Был вазифала уны Ишҡужаның өлкән улы алмаштырған. Икенсе улы яҫауыл булып хеҙмәт итә, өсөнсөһө Ишмырҙа поход сотнигы була. Кеселәре Мөхәмәтшәриф, Хәсән, Мөхәмәтша ябай казактар сифатында хеҙмәт итә. Ауылға 1775 йылда Йәнеш йылғаһы (Иртөбәк йылғаһына ҡоя) һул ярында нигеҙ һалына. 20 йылдан һуң бында 20 йортта йәшәгән 74 ир-егет һәм 66 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнгән. XIX быуат уртаһына был һандар үҙгәрешһеҙ ҡала: 24 ихата була. 1920 йылда 242 кеше 54 йортта йәшәгән.
1842 йылда 106 кешенең һәр береһенә бөтәһе 2,8 бот яҙғы иген сәселгән. 20 йортҡа йылҡы — 360, һыйыр малы — 170, һарыҡ 70 баш тура килгән.

# Аралбай (Күгәрсен районы)
## Урамдары

* Революцион урамы (рус. улица Революционная)
* Совет урамы (рус. улица Советская)

# Аралбай (Күгәрсен районы)
## Ауылдың арҙаҡлы шәхестәре

* Таһир Исҡужин (1956—2015) — башҡорт хоҡуҡ белеме ғалимы, юридик фәндәр кандидаты (1997), 2004—2015 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты Хоҡуҡ институтының кафедра мөдире. «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.