yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Риянов Рәйес Мәсәлим улы

Риянов Рәйес Мәсәлим улы (ижади псевдонимы Рәйес Риян; 14 март 1934 йыл — 30 март 2015 йыл) — журналист, яҙыусы, шағир. 2002 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Риянов Рәйес Мәсәлим улы
## Биографияһы

Рәйес Мәсәлим улы Риянов 1934 йылдың 14 мартында Башҡорт АССР-ы Ҡариҙел районының Бағаҙытамаҡ (хәҙерге Ҡариҙел) ауылында тыуған. Иртә атайһыҙ ҡала. Шунан һуң Рәйес менән өс балаһын эйәртеп әсәһе тыуған ауылына — Ураҙбахтыға күсенә.
Рәйес бала саҡтан «Ҡариҙел» колхозында эшләй, артабан Ураҙбахты (Үрге Өфө) һал ағыҙыу контораһында эшләй: һалсы, һалдарҙы булдырыусы, һалсылар бригадиры була. Уны урман ҡырҡыусы кеүек тә беләләр.
Өс йыл Совет Армияһы сафында хеҙмәт иткән. Ҡазан дәүләт университетының журналистика факультетында ситтән тороп уҡып сыға.
Хәләл ефете Мансура менән ике ҡыҙ һәм бер ул тәрбиәләгән.

# Риянов Рәйес Мәсәлим улы
## Ижады

Рәйес Риянов иртә яҙа башлай: шиғырҙарын, яҙмаларын «Ҡыҙыл таң» гәзитенә ебәрә. Һуңыраҡ «Совет Башҡортостаны», «Советская Башкирия» гәзиттәре биттәрендә лә күренә башлай. 1959 йылда, әүҙем эшсе хәбәрсе булараҡ, уны матбуғатҡа эшкә саҡыралар. Тәржемәсе, хаттар бүлеге мөдире, яуаплы секретарь була. Ҡариҙел район гәзитендә 20 йылға яҡын эшләй, мөхәррир урынбаҫары вазифаһын да үтәй.
70-се йылдар башында Яр Саллыла ҡала гәзитендә эшләй, шулай уҡ ҡала радиотапшырыуҙарын ойоштороусыһы була.
Ун йылға яҡын «Кызыл таң» республика гәзитенең үҙ хәбәрсеһе булып, Башҡортостандың төньяҡ-көнсығышындағы алты районды хеҙмәтләндерә.
Яҙыусы күп кенә әҫәрҙәрҙе күркәм, матур Ҡариҙел районына, уның тырыш, рухлы хеҙмәтсәндәренә бағышлаған. Уның очерктары, һүрәтләмәләре нескә итеп яҡташтарының рухи донъяларын, уйҙарының таҙалығын күрһәтә. Ул бер нисә роман, шулай уҡ поэмалар һәм риүәйәттәр, трагикомедия авторы. Уның башҡорт телендә — «Ҡар бүләк», татар телендә «Ҡариҙел», «Болангыр» романдары яҙылған. 2000 йылдың аҙағында «Тамғалы ҡаялар» (Ҡариҙел районы тарихы буйынса яҙмалар) тигән китабы донъя күрә. Был китаптың рус һәм татар телдәрендә текстары бар. Ул «Рухелбаян» драмаһы авторы.
Шағир һүҙҙәренә Ж. Фәйзи, Х. Булатов, А. Лоҡманов, Р. Хәкимов, И. Хәсәнов, Р. Васфиев, Ф. Ҡотдосов музыка яҙған.
# Мәмерйә эсендә һыу инеү урыны

Мәмерйә эсендә һыу инеү урыны (мадьярса Barlangfürdő) — Венгриялағы Мишкольц ҡалаһының бер өлөшө булған Мишкольц-Тапольца курортының тәбиғи мәмерйәһендәге термаль ванналар. Шуға оҡшаш мәмерйә эсендәге һыу инеү урыны тик Словакияның Склена-Теплица ҡалаһында ғына бар.
Термаль һыуҙар (температура 30 °C), быуындар һыҙлағанда ярҙам итә, тип һанала. Ҡалған күпселек термаль һыуҙар менән сағыштырғанда, тоҙ күләме бик аҙ (1000 мг/л-ға яҡын) булғанлыҡтан, кешеләр был ванналарҙа күпкә оҙағыраҡ, ғәмәлдә сикләнмәгән ваҡыт һыу инә ала. Мәмерйә эсендә һыу инеү урынына, ғинуар айын иҫәпләмәгәндә, йыл әйләнәһенә йөрөргә була.

# Мәмерйә эсендә һыу инеү урыны
## Тарихы

Мәмерйәләр һәм термаль сығанаҡтар боронғо замандарҙан бирле билдәле булған, тик Венгрияны Ғосман оккупацияһынан азат ителгәндән һуң ғына (16-17 быуаттар), Тапольца һыу инеү урынына әйләнгән. Был ваҡытта территория грек православ аббатлығы Гёрёмбёйға ҡараған; 1711 йылда Тапольцаны һыу инеү урыны тип иғлан итеү идеяһы менән ирҙәр монастыры башлығы (настоятель) сығыш яһаған. Шулай уҡ ул Каша ҡалаһынан, (хәҙерге Словакиялағы Кошице) һыуҙың сихәтле көсөн өйрәнеү маҡсатында табиптар алып килгән. 1723 йылда өс бассейн һәм ҡунаҡхана төҙөлгән. Башта мәмерйә файҙаланылмаған, бассейндар тышҡы яҡта булған. Һыу хәҙерге көндәгегә ҡарағанда һалҡыныраҡ булған, сөнки ул саҡта Тапольцының һыуыҡ шишмәләре лә (хәҙер улар Мишкольц ҡалаһын эсәр һыу менән тәьмин итеүҙә мөһим роль уйнай) һыу ингән урында файҙаланылған булған. 18 быуат уртаһына уларҙың ҡыҫҡа ваҡытлы популярлығы кәмегән, аҡрынлап һыу инеү урындары онотолған, һәм 19 быуатта биналар емерек хәлгә килгән.
1837 йылда Гёрёмбёй аббатлығының ирҙәр монастырының яңы башлығы (настоятеле) ҡаралдыларҙы тергеҙгән һәм киңәйткән. Шул осорҙа бай ял итеүселәр өсөн тәғәйенләнгән ябыҡ йөҙөү бассейны (ул һаман да мәмерйә тышында булған) төҙөлгән.
XX быуат башында үҫә барған Мишкольц ҡалаһының грек православ сиркәүе был участканы, термаль һыуҙары өсөн генә түгел,, эсәр һыу сығанағы булараҡ (хәҙер ярты ҡала шул сығанаҡтарҙан һыу менән тәьмин ителә) һатып алған.
Һуңғараҡ бында йәмәғәт мунсалары төҙөлгән. 1934 йылда Тапольца рәсми рәүештә курорт ҡалаһы тип танылған. 1939 йылда яңы һыу инеү өйөн төҙөү эштәре башланған. Төҙөлөш барышында ҡайһы бер археологик асыштар яһалған, һәм температураһы +31.5°С-лы электән билдәле булмаған яңы сығанаҡ асылған. Термаль һыу инеү урыны 1941 йылда асылған, ә ысын мәмерйә эсендә һыу инеү урыны тик 1959 йылдың 14 майында ғына асылған.
Шул замандан бирле һыу инеү комплексы бер нисә тапҡыр киңәйтелгән. Мәмерйә алдындағы асыҡ бассейн һәм ҡабырсаҡ (раковина) формаһындағы үҙенсәлекле ҡыйығы 1969 йылда төҙөлгән. 1980-се йылдарҙа йылыраҡ һыулы (34 °C һәм 36 °C) яңы биналар һәм яңы бассейндар төҙөлгән. Мәмерйә эсендә һыу инеү комплексы 1998 йылда һуңғы тапҡыр киңәйтелгән.
# Чугорь-Яха

Чугорь-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тазов мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 159 км.

# Чугорь-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300075237
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307523
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Корчек

Оло Корчек — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Корчек йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Оло Корчек
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200035197
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203519
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Немчинова (ауыл)

Немчинова — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Сургут райондағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628401.

# Немчинова (ауыл)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Немчинова (ауыл)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Рәхмәтуллин Азат Салауат улы

Рәхмәтуллин Азат Салауат улы (4 апрель 1972 йыл) — ғалим-табип. 2007 йылдан 2-се Республика клиник дауаханаһының баш табибы, 2018 йылдан Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының баш табип урынбаҫары, 2019 йылдан Башҡортостан Республикаһы һаулыҡ һаҡлау министрының беренсе урынбаҫары, 2022 йылдың 28 мартынан — министр вазифаһын башҡарыусы. Медицина фәндәре кандидаты.

# Рәхмәтуллин Азат Салауат улы
## Биографияһы

Азат Салауат улы Рәхмәтуллин 1972 йылдың 4 апрелендә Башҡорт АССР-ының Сибай ҡалаһында тыуа. 1989 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтына уҡырға инә һәм уны 1995 йылда тамамлай. Бер йыл баш ҡаланың 6-сы дауаханаһында хирургия буйынса табип-интерн булып эшләй. 1996—1998 йылдарҙа БДМИ-ҙа хирургия буйынса клиник ординатура үтә. 2001 йылға тиклем Өфөнөң 13-сө ҡала клиник дауаханаһында хирургия бүлеге хирургы була. Артабанғы ике йылын Сибай ҡалаһы дауаханаһында һөнәре буйынса эшләй. 2004 йылға тиклем баш табиптың медицина буйынса урынбаҫары була. 2004—2005 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының кадрҙар бүлегенең баш белгесе, бер к ваҡытта БДМУ клиникаһының ҡан тамырҙары хирургияһы бүлеге хирургы. 2007 йылға тиклем баш табип урынбаҫары, 2-се Республика клиник дауаханаһының табиб-хирургы, бер үк ваҡытта БДМУ клиникаһы хирургы. 2007 йылдан 2-се Республика клиник дауаханаһының баш табибы. 2019 йылдың 9 сентябренән БР һаулыҡ һаҡлау министрының беренсе урынбаҫары. 2022 йылдың 28 мартынан — БР Һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы.

# Рәхмәтуллин Азат Салауат улы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Азат Рәхмәтуллиндың 38 фәнни хеҙмәте, уйлап табыуға 2 патенты бар.
# Австрия Президенты

Австрия федераль президенты (нем. Österreichischer Bundespräsident) — Австрия дәүләтенең фнедераль етәксеһе. Теоретик яҡтан ҡарағанда ул ҙур конституцион вәкәләттәргә эйә, ғәмәлдә иһә күбеһенсә тантана вәкиле сифатында ғына эш итә. Австрия Президенты алты йылға бер тапҡыр туранан-тура дөйөм һайлауҙарҙа һайлана. Президенттың офисы Венала Хофбург император һарайының Леопольд ҡабырғаһында урынлашҡан.
Күп кенә элекке президенттар үҙ вазифаһын башҡарған ваҡытта ҙур популярлыҡ яулай, икенсе срокҡа һайланыу өсөн кандидатураһын ҡуйған бер генә президент та һайлауҙарҙа бер ҡасан да еңелмәй. 1986 йылда президент итеп һайланған Курт Вальдхайм ғына 1992 йылда үҙ кандидатураһын икенсе срокҡа һайланыуға ҡуймай. Вазифаһын үтәгән ваҡытта биш президент вафат була, бөгөн элекке президент Хайнц Фишерҙан башҡалары баҡыйлыҡҡа күскән. 2016 йылдың 22 майында үткән президент һайлауҙарында, әллә ни ҙур булмаған өҫтөнлөк менән (50.3 %) Йәшелдәр партияһының элекке лидеры, иҡтисад профессоры Александр Ван дер Беллен еңә. Әммә Азатлыҡ партияһы (FPÖ) һөҙөмтәгә ялыу бирә, һәм 1 июлдә Австрия Конституцион суды ҡабаттан һайлауҙар үткәрергә тигән ҡарар ҡабул итә. Яңы президент һайланғанға тиклем ваҡытлыса президент вазифаһын Дорес Бурес етәкләгән Милли совет президиумы башҡара. Ҡабатлап һайлауҙар 2016 йылдың 4 декабрендә үткәрелә, унда, 53,3 % тауыш йыйып, Ван дер Беллен еңә һәм 2017 йылдың 26 ғинуарында вазифаһын башҡара башлай.
# Г. А. Шульцтың килем йорто

Г. А. Шульцтың килем йорто — Санкт-Петербургта тарихи йорт. Сауҙагәр Шульц Георгий Андреевич (Георг Шульц) өсөн архитектор Карл Шмидт проекты буйынса 1901—1902 йылдарҙа төҙөлгән. Иртә модернда «кирбес стиленең» сағыу өлгөһө, Рәсәйҙең мәҙәни мираҫ объекты.

# Г. А. Шульцтың килем йорто
## Тарихы
### Участкаһы һәм тәүге хужалары тураһында мәғлүмәт

Йорт яны участкаһы тураһындағы мәғлүмәттәр 1798 йылға тиклем күҙәтелгән. Ҡала төҙөлөшө планына ярашлы, участканы ике флигель һәм баҡса менән усадьба биләгән. XIX быуат башына хужаһы булып мещан Михаил Яковлев, 1822 йылда — ғәмәли статский советник Иван Григорьевич Лагода тора. Быуат урталарында биләмә архитектор Христофор Готлибовичҡа, 1860 йылдар башында — сауҙагәр Н. Г Турновҡа, ә һуңынан уның тол ҡатынына күсә. Был осорҙа усадьбаны үҙгәртеп ҡоралар, элекке төп ағас йортто ташта ҡоралар, ҙурайталар, мезонин өҫтәп төҙөйҙәр, флигелде үҙгәртәләр. Шул саҡта уҡ ҡышҡы баҡса, ике яруслы башняһы менән беседка барлыҡҡа килә. 1856 йылдан 1890 йылға тиклем участка хужаһы архитектор Е.Е. Аникин, унан һуң статский советник Л. Е. Кенинг була.

# Г. А. Шульцтың килем йорто
## Тарихы
### Төҙөлөшө

1900 йылда Георгий Андреевич Шульц участка һатып ала, уның саҡырыуы буйынса архитектор Карл Шмидт өс ихата корпусы менән биш ҡатлы килем йортоноң проектын төҙөй. 1901 йылдың 29 майында проектҡа ҡул ҡуйыла һәм төҙөлөш башлана, әммә 1902 йылда уға үҙгәрештәр индерелә — ихата яғынан төп корпусҡа мансарда өҫтәлә. 1909 йылда икенсе өҫтәмә була: инженер Герасимов проекты буйынса ике ихата флигеленә берәр ҡат өҫтәлеп төҙөлә.

# Г. А. Шульцтың килем йорто
## Тарихы
### Тасуирлама

Бина трапеция формаһында төҙөлә һәм планында каренан ғибәрәт. Урамлың ҡыҙыл һыҙығынан фасад визуаль өс эркер менән өлөштәргә бүленә, һул һәм уң өлөштәрҙә ике үтеп йөрөү аркаһы аша йәшәүселәрҙең экипажы эске ихатаға үтә. Фасадты эшләүҙә архитектор «кирбес стиле» ысулын ҡуллана — стеналар һары һәм ҡыҙыл кирбестән һалына, уйым-ара стенаны һәм цоколде гранит менән башҡаралар. Төп художество сараһы булып метал декоры тора: тәҙрәләрҙең фасад рәшәткәләре, подъездар өҫтөндәге аҫма түбәләр, байраҡ тотоп тороусы яйланмалар һәм модерндың үҙенсәлекле стилендәге башҡа деталдәр йортҡа баҙыҡлыҡ өҫтәй. Шул уҡ алым интерьерҙарын биҙәгәндә ҡулланыла — мәҫәлән, яндауырҙар һәм баҫҡыс ситтәрендә.

# Г. А. Шульцтың килем йорто
## Тарихы
### Билдәле йәшәүселәре

1917 йылға тиклем фатирҙарҙың береһендә Фаберже магазины хужаһы М.А. Гурье йәшәй. 1904 йылдан 1935 йылға тиклем бинала Аҡса һуғыу йортоноң миҙал эшләүсеһе һәм Ленин орденының авторы академик А. Ф. Васютинский йәшәй. Шулай уҡ Шульце йортонда медицина докторы С.А. Новотельнов, статский советник. Н. М. Соколов, ә 1905—1913 йылдарҙа — архитекторҙар А.Р.Гавеман һәм Ф.Ф. Миритц йәшәй. Совет йылдарында, 1960 йылдарҙан 1970 йылдарға тиклем йортта актерҙар Я.О. Лебзак һәм уның ире К.И. Адашевский йәшәй.

# Г. А. Шульцтың килем йорто
## Хәҙерге заман

2013 йылда беренсе ҡаттағы 1 -се фатирҙы һатып алалар һәм торлаҡ булмаған статус иҫәбенә күсерәләр, 2015 йылда яңы милексе йәшәүселәргә хәбәр итмәйенсә һәм КГИОП рөхсәтенән тыш үҙ белдеге менән фасадтың реконструкцияһын башлай.
# Сарлыхмайнах

Сарлыхмайнах — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иней йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сарлыхмайнах
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200014012
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201401
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Рәхмәтуллин Рим Хөрмәт улы

Рәхмәтуллин Рим Хөрмәт улы (4 июль 1940 йыл) — ғалим-нефтсе, хужалыҡ, дәүләт, партия һәм комсомол органдары эшмәкәре. 1983—1987 йылдарҙа КПСС-тың Өфө ҡала комитетының беренсе секретары. Техник фәндәр кандидаты (1980). Ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры, Өфө ҡалаһы Октябрь районының почётлы гражданы.

# Рәхмәтуллин Рим Хөрмәт улы
## Биографияһы

Рим Хөрмәт улы Рәхмәтуллин 1940 йылдың 4 июлендә Башҡорт АССР-ының Салауат районы Миндеш ауылында уҡытыусы ғаиләһендә тыуған.
1955 йылда Өфө нефть техникумына уҡырға инә.
1959 йыл — Стәрлетамаҡ синтетик каучук заводына йүнәлтмә ала, аппаратчик булып эшләй.
1959—1962 йылдар — Тымыҡ океан флотында хәрби хеҙмәттә була.
1967 йылда Өфө нефть институтын тамамлай.
КПСС-тың XXII съезы исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводында оператор, өлкән оператор, өлкән инженер, цех начальнигы урынбаҫары булып эшләй.
1970 йылда ВЛКСМ-дың Өфө ҡала комитеты беренсе секретары итеп һайлана.
1974—1977 йылдар — партия һәм совет хеҙмәтендә: КПСС-тың Өфө ҡалаһы Орджоникидзе район комитетының икенсе секретары, Орджоникидзе район Советы башҡарма комитеты рәйесе, КПСС-тың Өфө ҡалаһы Октябрь район комитетының беренсе секретары.
1978 йылда КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Йәмәғәт фәндәре академияһына уҡырға ебәрелә.
1980 йылда И. М. Губкин исемендәге Мәскәү нефть һәм газ институтында кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. Техник фәндәр кандидаты.
Уҡыуын тамамлағандан һуң, КПСС-тың Өфө ҡалаһы Совет һәм Өфө ҡалаһы Орджоникидзе район комитеттарында беренсе секретарь булып эшләй.
1983 йылда партияның Өфө ҡала комитетының беренсе секретары итеп һайлана.
1987 йылдың сентябрендә партия өлкә комитетының нахаҡ ҡарары арҡаһында вазифаһынан бушатыла. 1989 йылда КПСС-тың XIX партконференцияһы ҡарары менән аҡлана, ләкин партия эшенә кире ҡайтмай.
1987 йылдың сентябренән 1991 йылға саҡлы КПСС-тың XXII съезы исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводында баш технолог булып эшләй.
1990 йылдан Төмән нефть компанияһының вице-президенты. РАО ЕЭС системаһында эшләй.
1991—1994 йылдар — «Гермес» күп профилле концернының бүлексәләренең береһен етәкләй һәм фәнни эш менән шөғөлләнә.
1994 йылдың декабренән контракт буйынса Өфө дәүләт нефть техник университетының производство процестарын автоматлаштырыу кафедраһы ҡарамағындағы ғилми-тикшеренеү лабораторияһы мөдире булып эшләй.
Өйләнгән, хәләл ефете менән бер ҡыҙ тәрбиәләй.
2002 йылдан хаҡлы ялда. Мәскәү ҡалаһында йәшәй.

# Рәхмәтуллин Рим Хөрмәт улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаты.
* БАССР Юғары Советы Президиумы Председателе урынбаҫары.

# Рәхмәтуллин Рим Хөрмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ике «Почёт Билдәһе» ордены
* бер миҙал
* Өфө ҡалаһы Октябрь районының почётлы гражданы
# Киләй ауыл Советы (Баҡалы районы)

Киләй ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Киләй ауылы.

# Киләй ауыл Советы (Баҡалы районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрҙәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законы менән билдәләнгән.
# Оло Ҡыҙаш

Оло Ҡыҙаш (рус. Большой Кидаш) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сәрмәсән йылғаһының һул ярына тамағынан 118 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Оло Ҡыҙаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Өфөнән Бөрө ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201512111100025248
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102524
* Бассейн коды — 10.01.02.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Һауа транспорты буйынса федераль агентлыҡ

Һауа транспорты буйынса федераль агентлыҡ (рус. Федеральное агентство воздушного транспорта) йәки Росавиация — Рәсәй Федерацияһы транспорт министрлығына буйһонған дәүләт органы. Авиация өлкәһендә тикшереү һәм күҙәтеү эштәре менән шөғөлләнә.
Росавиация агентлығы административ реформа сиктәрендә, Рәсәй Федерацияһы Президентының 314 һанлы Башҡарма власть органдарының системаһы һәм төҙөлөшө тураһындағы Указы нигеҙендә барлыҡҡа килгән.
# Вайоминг

Вайо́минг (ингл. Wyoming) —АҠШ-тың көнбайышында урынлашҡан штат. Халҡы- 568 158 кеше (АҠШ штаттары араһында 50-се урын). Баш ҡалаһы — Шайенн, ул шулай уҡ штаттың иң эре ҡалаһы.
# Пушкин һәйкәле (Ижевск)

Пушкин Александр Сергеевич һәйкәле Ижевск ҡалаһында Университет майҙанында Удмурт Дәүләт Университеты менән йәнәш урынлашҡан

# Пушкин һәйкәле (Ижевск)
## Тарихы

Пушкин һәйкәлен университет менән йәнәш ҡуйыу идеяһын беренсе тапҡыр ректор Виталий Журавлев тәҡдим итә. Һәйкәлде скульпторҙар Александр Николаевич Бурганов һәм Игорь Александрович Бурганов эшләй. А.Н. Бурганов өсөн Нью-Йорк һәм Мәскәүҙә Никита ҡапҡаларындағы һәйкәлдән тыш өсөнсө Пушкин һәйкәле була.
Пушкин һәйкәле 2003 йылдың июнендә халыҡтың күп ҡатнашлығында, композитор Георгий Свиридовтың «Пушкин веногы» музыкаһы аҫтында һәм пушкин юлдарын уҡыу менән ректор Виталий Журавлев тарафынан асыла.
2012 йылдың 6 июнендә Удмурт университетының филология факультеты студенттары һәйкәл эргәһендә Пушкин ижады мотивтары буйынса театрлаштырылған әҙәби-музыкаль композиция ойоштора. 2012 йылдың 22 июнендә ошонда уҡ Рәсәй йәштәре көнө байрамы сиктәрендә студенттар ижады фестивале үтә.
# Рамазанов Янис Низаметдин улы

Рамазанов Янис Низаметдин улы (1968 йыл) — филолог, Башҡортостан юлдаш телевидениеһы алып барыусыһы, тележурналист, әҙәби программалар бүлегенең баш белгесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2002).

# Рамазанов Янис Низаметдин улы
## Биографияһы

Рамазанов Янис Низаметдин улы 1968 йылда Салауат районының Урмансы ауылында күп балалы ғаиләлә алтынсы бала булып тыуа.
Урмансы һигеҙ йыллыҡ мәктәбенән һуң уҡыуын баш ҡалалағы Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатында дауам итә. Белем усағын алтын миҙалға тамамлағас, Башҡорт дәүләт университетының Филология факультетына уҡырға инә (1985). Беренсе курстан һуң үҙ теләге менән хәрби хеҙмәткә бара. Мәктәптә үк республика матбуғатында яҙыша башлай, Совет Армияһы сафында ла хәрби округтың «Суворовский натиск» баҫмаһы менән хеҙмәттәшлек итә.
Ҡулына юғары белем тураһында диплом алғас, хеҙмәт юлын «Башҡортостан» гәзитендә хәбәрсе булып башлай, артабан эшмәкәрлеген «Тамыр» балалар студияһында дауам итә.
Янис Рамазановтың исеме Европа журналистары каталогына индерелгән. Ул белемен һәм оҫталығын даими камиллаштырып тора: Чехияла стажировка үтә, Мәскәүҙә курстарҙа була.

# Рамазанов Янис Низаметдин улы
## Авторлыҡ тапшырыуҙары

* «Төнгө канал»
* «Күҙгә-күҙ ҡарашып»
* «Яҡты йорт»
* «Ваҡыт ҡуласаһы»
* «Автограф»
* «Замандаш»

# Рамазанов Янис Низаметдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Бөтә Рәсәй телевизион «Тэфи» премияһы лауреаты (?)
* БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығының Почет грамотаһы (?)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2020)
* Төрлө конкурстар һәм фестивалдәр лауреаты, бик күп Маҡтау ҡағыҙҙары эйәһе.
# Шөғәйепова Минзәлә Нурмөхәмәт ҡыҙы

Шөғәйепова Минзәлә Нурмөхәмәт ҡыҙы (14 ғинуар 1961 йыл) — комсомол, партия, дәүләт органдары һәм матбуғат хеҙмәткәре, шағир. 2018 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы.

# Шөғәйепова Минзәлә Нурмөхәмәт ҡыҙы
## Биографияһы

Минзәлә Нурмөхәмәт ҡыҙы Шөғәйепова 1961 йылдың 14 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Учалы районы Ураҙ ауылында колхозсы ғаиләһендә тыуған.
1976 йылда Ураҙ урта мәктәбенең һигеҙ класын тамамлағандан һуң Белорет педагогия училищеһына уҡырға инә
1980—1982 йылдарҙа Учалы районы Баҙарғол мәктәбендә уҡытыусы.
1982—1985 йылдарҙа Учалы районы «Урал» колхозының комсомол ойошмаһы секретары.
1985—1988 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Учалы ҡала комитетының 2-се секретары.
1988—1991 йылдарҙа «Урал» колхозының партком секретары.
1991—1995 йылдарҙа Ураҙ ауыл Советы рәйесе.
1995−1996 йылдарҙа Учалыла нәшер ителгән «Өлкәр» журналының баш мөхәррире.
1996—2000 йылдарҙа Учалы ҡала һәм район хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге мөдире.
2000—2001 йылдарҙа «Яйыҡ» гәзитенең баш мөхәррире.
2001—2005 йылдарҙа Учалы ҡала һәм район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары.
2005—2013 йылдарҙа Учалы тау-байыҡтырыу комбинатында матбуғат һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса белгес

# Шөғәйепова Минзәлә Нурмөхәмәт ҡыҙы
## Ижады

Минзәлә Шөғәйепованың тәүге мәҡәләләре һәм шиғырҙары мәктәптә уҡыған сағында, студент йылдарында уҡ район һәм республиканың көндәлек матбуғат баҫмаларында баҫыла башлай. 1987 йылда «Йәш көстәр» альманаһында күмәк авторҙар менән бергә шиғырҙары тәүләп донъя күрә. Артабан тыуған ҡалаһында 5 китабы сыға:
* «Көртмәле» (Учалы, 2007)
* «Бала — саҡтың нурлы әләме» — (Учалы, 2008)
* «Шыршы турғайы» (Учалы, 2009)
* «Арҡайым» — (Учалы 2011)
* « Байрамғол» (тарихи очерктар, Ф.Яхин менән берлектә) — (Учалы 2012)
Минзәлә Шөғәйепова шиғырҙарына йырҙар ҙа ижад ителгән.

# Шөғәйепова Минзәлә Нурмөхәмәт ҡыҙы
## Матбуғатта баҫылған әҫәрҙәре

* «...ҮҘ КӨЙӨНДӘ МИНЕҢ «ҠАРАБАЙ». Шиғырҙар. «Башҡортостан ҡыҙы» журналы сайты, 2 июль 2020 йыл 2021 йыл 28 апрель архивланған. (Тикшерелеү көнө: 11 ғинуар 2021)
* МИНЗӘЛӘ ШӨҒӘЙЕПОВА ИЖАДЫ. «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы сайты, 26 июль 2019 йыл 2021 йыл 28 апрель архивланған. (Тикшерелеү көнө: 11 ғинуар 2021)

# Шөғәйепова Минзәлә Нурмөхәмәт ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге премия лауреаты (2019)