yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кянда (йылға)

Кянда (Канда) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Онеж мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Кянда (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега мороно йылғалары бассейны Унежма йылғаһы бассейнының көнбайыш сигенән Золотница йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнсығыш сигенә тиклем (Онеге йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000212103000004083
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000408
* Бассейн коды — 03.01.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Каралька

Кесе Каралька — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каралька йылғаһының һул ярына тамағынан 217 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Кесе Каралька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300065352
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306535
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ляга-Ёль

Ляга-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пив-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ляга-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015791
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001579
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кемпаж-Егарт

Кемпаж-Егарт — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кемпаж йылғаһының уң ярына тамағынан 231 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кемпаж-Егарт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300027124
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302712
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Кийзас

Оло Кийзас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/635/23 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Оло Кийзас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь инешенән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200009096
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200909
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мейтнерий

Мейтнерий (лат. Meitnerium, Mt) — Менделеевтың периодик таблицаһының 7-се осоро, 9-сы төркөм химик элементы. Тәртип номеры — 109.
Ул тәбиғәттә юҡ, билдәле изотоптарҙың иң тотороҡлоһоноң массаһы 278 (уның атом массаһы 278,156 (5) а.б.м.).). Элек унниленний (Une) йәки eka-iridium тип аталған. Яһалма рәүештә синтезланған.

# Мейтнерий
## Символы

Мейтнерий элементының символы — Mt (Мейтнерий тип уҡыла).

# Мейтнерий
## Тарихы

Мейтнерий 1982 йылда Германияның Дармштадт ҡалаһы эргәһендәге Виксһаузен районында урынлашҡан Ауыр иондар институты тарафынан асыла. Был ошо реакция һөҙөмтәһендә мөмкин була:
²⁰⁹Bi + ⁵⁸Fe → ²⁶⁶Mt+n
Уны беренсе тапҡыр Питер Армбрустер һәм Готфрид Мюнзенберг етәкселегендәге Германия тикшеренеү төркөмө синтезлаған. Мейнтерий-266 изотобың бер генә атомы висмут-209 сәбенә тиҙ оса торған тимер-58 атомдары менән аттырған ваҡытытта күҙәтелә. Был процесс яңы элемент тыуҙырып ҡына ҡалмай, ул ҙур, синтезлау өсөн яңы атом ядроларын ҡулланыуҙың уңышлы тәжрибәһе була

# Мейтнерий
## Исеменең килеп сығышы

Мейтнерий элек уннилений (Unnilennium) исеме менән билдәле булған, символы — Une. «Мейтнерий» (Мt) атамаһы австрия физигы Лизы Мейтнер хөрмәтенә ИЮПАК тарафынан 1994 йылда тәҡдим ителә. Рәсми рәүештә ул 1997 йылда ИЮПАК тарафынан ҡабул ителә. Мейтнерий һәм кюрийҙан башҡа бер генә элементҡа ла мифик булмаған ҡатын-ҡыҙ исемдәре ҡушылғаны булмаған (хәйер, кюрий атамаһы Мария Кюриҙың исеме иренең исеме (Пьер Кюри) менән ҡушып бирелгән).
# Винтертур округы

Винтертур (нем. Winterthur (Bezirk)) — Швейцарияның Винтертур ҡалаһы округы. Округтың үҙәге — Винтертур ҡалаһы (Цюрих кантоны).
Винтертур округы Цюрих кантоны составына ҡарай. Был округтың майҙаны 251,25 км² тәшкил итә. Округ диңгеҙ кимәленән 460 метр бейеклектә урынлашҡан. Округ Пфеффикон, Андельфинген һәм Бюлах менән сиктәш. Округта 141 382 кеше йәшәй. Халыҡ ике телдә — француз һәм немец телдәрендә һөйләшә.
Округтың рәсми коды — 0110. Винтертур округы ҡараған Цюрих кантонында һәм Винтертур ҡалаһында бик күп музейҙар, шул иҫәптән ике художество музейы бар. Уларҙа ХIХ-ХХ быуаттарҙа ижад ителгән сәнғәт әҫәрҙәре-картиналар һәм статуялар ҡуйылған. Был ижад әҫәрҙәрен француз импрессионизмы һәм абстракционизмы йүнәлешендә эшләгән данлыҡлы рәссамдар һәм скульпторҙар эшләгән. Музейҙарҙа хәҙерге заманда эшләгән Швейцария, Америка, Италия рәссамдарының әҫәрҙәре лә ҡуйылған.

# Винтертур округы
## Округтың коммуналары

| Коммуна. | Халыҡ (2005) | Майҙаны км² | Рәсми код |
| Альтикон | 623 | 7,68 | 0211 |
| Берчикон-Аттикон | 956 | 9,64 | 0212 |
| Брюттен | 1870 | 6,67 | 0213 |
| Дегерлен | 920 | 7,90 | 0214 |
| Детликон | 572 | 2,87 | 0215 |
| Динхард | 1343 | 7,15 | 0216 |
| Эльг | 3700 | 15,53 | 0217 |
| Элликон-ан-дер-Тур | 817 | 4,92 | 0218 |
| Эльзау | 3040 | 8,06 | 0219 |
| Хагенбух | 1095 | 8,17 | 0220 |
| Хетлинген | 2891 | 5,87 | 0221 |
| Хофштеттен-Эльг | 416 | 8,85 | 0222 |
| Нефтенбах | 4549 | 14,95 | 0223 |
| Пфунген | 2642 | 4,99 | 0224 |
| Риккенбах | 2480 | 6,03 | 0225 |
| Шлат | 649 | 9,03 | 0226 |
| Зойцах | 6622 | 7,56 | 0227 |
| Турбенталь | 4154 | 25,07 | 0228 |
| Визенданген | 4321 | 9,68 | 0229 |
| Винтертур | 92963 | 67,93 | 0230 |
| Целль | 4759 | 12,70 | 0231 |
| Йәмғеһе (21) | 141 382 | 251,25 | 0110 |
# Байғусҡаров Зариф Закир улы

Байғусҡароов Зариф Закир улы (30 июнь 1967 йыл) — юрист, сәйәсмән. Рәсәй Федерацияһының 7-се һәм 8-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты. «Берҙәм Рәсәй» фракцияһы һәм Дәүләт Думаһының Дәүләт ҡоролошо һәм ҡануниәт буйынса комитеты ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2007), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2022).

# Байғусҡаров Зариф Закир улы
## Биографияһы

Байғусҡаров Зариф Закир улы 1967 йылдың 30 июнендә Башҡорт АССР-ы Күгәрсен районы Ҡәҙир ауылында көтөүсе ғаиләһендә тыуа.
1984 йылда Ҡалдар урта мәктәбен, 1994 йылда Башҡорт дәүләт университетының юридик факультетын тамамлай.
1984—1986 йылдарҙа Күгәрсен районының Максим Горький исемендәге колхозында эшләй.
1986—1988 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә.
1988—1997 йылдарҙа Өфө ҡалаһының Киров район халыҡ судында пристав-башҡарыусы булып эшләй.
1998 йылдың 11 сентябрендә Рәсәй Федерацияһы Президенты Указы менән Өфө ҡалаһының Калинин районы суды судьяһы итеп тәғәйенләнә.
2001—2004 йылдарҙа республиканың баш суд приставы — Рәсәй Федерацияһы Юстиция министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш идаралығының начальник урынбаҫары була.
2005—2016 йылдарҙа Суд приставтары Федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе — Башҡортостан Республикаһының баш суд приставы вазифаһын биләй.
2016 йылдан — Рәсәй Федерацияһының VII саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты. 7-се бер мандатлы Салауат һайлау округынан (Башҡортостан Республикаһы) һайлана. «Берҙәм Рәсәй» фракцияһы, Дәүләт Думаһының Дәүләт ҡоролошо һәм ҡануниәт буйынса комитеты ағзаһы.
2022 йылдың 30 июнендә Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнде.

# Байғусҡаров Зариф Закир улы
## Ғаиләһе

Ҡатыны — Гөлназ Ҡолһарина, «Тамыр» («Башҡортостан» ДУП ТРК) балалар-үҫмерҙәр телеканалы етәксеһе.
Улы һәм ҡыҙы бар.

# Байғусҡаров Зариф Закир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй федерацияһының 1-се класлы дәүләт юстиция советнигы (2007).
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2007).
* Суд приставтары федераль хеҙмәтенең почетлы хеҙмәткәре.
* Рәсәй Федерацияһы Президентының Рәхмәт хаты (2009).
«Анатолий Кони», «Рәсәй Юстиция министрлығының 200 йыллығы хөрмәтенә», «Суд приставтары федераль хеҙмәтен үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн», «Суд приставтарының федераль хеҙмәтенә 10 йыл», III, II һәм I дәрәжә «Хеҙмәт өсөн», «Ҡаҙаныш өсөн», «Фиҙаҡәрлек өсөн» миҙалдары, шулай уҡ исемле хәрби ҡорал менән бүләкләнгән.
* Салауат Юлаев ордены (2022).
# Курлей

Курлей — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Дженишке-Тал ҡылымығының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Курлей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005452
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100545
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Паль-Я

Паль-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 310 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Паль-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300027551
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302755
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бутар-Лей

Бутар-Лей — Рәсәйҙәге йылға. Ульянов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Сәрмәсән йылғаһының һул ярына тамағынан 303 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Бутар-Лей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Сәрмәсән башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000412112100004759
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100475
* Бассейн коды — 11.01.00.004
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мариан Андерсон

Мариа́н А́ндерсон (ингл. Marian Anderson; 27 февраль 1897, Филадельфия — 8 апрель 1993, Портленд) — XX быуатта киң танылыу яулаған американ йырсыһы, сағыу яңғыраған контральто.

# Мариан Андерсон
## Биографияһы

Алты йәшенән баптистар сиркәүе хорында йырлай, аҙаҡ йырлау буйынса белемде шәхси рәүештә ала, сөнки афроамерикандарға рәсми рәүештә белем биреү тыйылған була. Иң тәүҙә 1925 йылда сәхнәлә йырлай, 1928 йылда тәүге тапҡыр Карнеги-холлда сығыш яһай. 1930-сы йылдарҙан алып Европа илдәрендә һәм СССР-ҙа (1934—1935) сығыш яһауы арҡаһында, киң билдәлелек яулай; Ян Сибелиус уға үҙенең «Яңғыҙлыҡ» пьесаһын арнай, ә Артуро Тосканини, бындай тауышты «йөҙ йылға бер тапҡыр ғына ишетергә була», ти. 1935 йылда данлыҡлы Сол Юрок уның импресариоһы була.
1939 йылда году Американың «Американ революцияһы ҡыҙҙары» йәмәғәт ойошмаһы Мариан Андерсонды үҙенең байрам концертында ҡатнаштырмай, сөнки ул заманда был ойошманың ҡәғиҙәләренә ярашлы аҡ тәнле һәм ҡара тәнле артистарҙың бергә сығыш яһауы тыйылған була. АҠШ президентының ҡатыны Элеонора Рузвельт, был ҡарарға ҡарата протест белдереп, ойошма составынан сыға. Уның ҡарауы Андерсонға Линкольн мемориаль үҙәгендә сығыш яһау мөмкинлеге бирелә, был концерты радио аша яңғыратыла һәм кино пленкаһына (Marian Anderson: the Lincoln Memorial Concert) төшөрөлә; был концерт ғәйәт ҙур уңышҡа өлгәшә, һөҙөмтәлә «Американ революцияһы ҡыҙҙары» йәмәғәт ойошмаһы үҙ ҡағиҙәләрен үҙгәртергә мәжбүр була. 1955 йылда Андерсон афроамерикан артистарынан беренсе булып Метрополитен-операла сығыш яһай (Вердиның «Бал-маскарад» операһында Ульрики партияһын башҡара).
1958 йылда БМО-ның «ирекле ихтыяр илсеһе», 1972 йылда БМО-нан Тыныслыҡ Премияһын ала. 1960-сы йылдарҙа АҠШ-та ҡара тәнлеләрҙең гражданлыҡ хоҡуҡтары өсөн сығыш яһаған хәрәкәтте хуплай, Вашингтон Маршы барышында йырлай.
1991 йылда «Сәнғәткә арналған ғүмер» номинацияһында Грэмми премияһы лауреаты була. 2005 йылда уның хөрмәтенә почта маркаһы сығарыла. Тауыш яҙҙырыу индустрияһына индергән өлөшө өсөн Голливуд бульварында урынлашҡан Голливудтың «Дан аллеяһында» 6262 һаны аҫтында йырсы исемендәге Йондоҙ асыла.
Андерсон репертуарына И. С. Бах, Шуберт, Верди, Сен-Санс, Брамс, Сибелиус, Малер әҫәрҙәре, шулай уҡ афроамерикан рухындағы йырҙар (спиричуэлс) инә.

# Мариан Андерсон
## Ҡыҙыҡлы факттар

Мариан Андерсондың радио аша тапшырылған концертын тыңлағандан һуң, Осип Мандельштам, рухланып, «Мин арыҫландар ояһына һәм ҡәлғәһенә сумдым» шиғырын яҙа.

# Мариан Андерсон
## Шулай уҡ ҡара

* Леонтина Прайс
* Грейс Бамбри
* Ширли Верретт
* Джесси Норман
# Тукташ (Том ҡушылдығы)

Тукташ — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының уң ярына тамағынан 462 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Тукташ (Том ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011050
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201105
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Һыңармөгөҙ (йондоҙлоҡ)

Һыңармөгөҙ (йондоҙлоҡ) (лат. Monoceros) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — α Mon, яҡтылығы 3,93 була. Майҙаны буйынса урыны — 35.
# Ҡыҙыл Сулиндың Изге Покровка ғибәҙәтханаһы

Ҡыҙыл Сулиндың Изге Покровка ғибәҙәтханаһы — Ростов өлкәһенең Ҡыҙыл Сулин ҡалаһындағы ғибәҙәтхана. 3 православие ҡорамдан ҡала биләмәһендә һаҡланып ҡалған берҙә-бер ғибәҙәтхана. Архитектураһы буйынса Новочеркасск ҡалаһындағы Кафедраль соборҙың миниатюралағы күсермәһен хәтерләтә. Көнбайыш яғында өс ҡатлы манараһы бар.

# Ҡыҙыл Сулиндың Изге Покровка ғибәҙәтханаһы
## Тарихы

Изге Покровка ғибәҙәтханаһына нигеҙ ташы 1911 йылда һалына. Архитекторы аныҡ билдәле түгел. 1912 йылда утар атаманы Поляков Александр Иванович етәкселеге аҫтында төҙөлөш башлана. Тәүҙә ғибәҙәтхана бинаһы утар берләшмәһенең аҡсаһына төҙөлә башлай, ә 1913 йылда утар идаралығы менән сиркәүҙе төҙөп бөтөүгә һәм йыһаздар һатып алыуға 29000 һум суммала аҡса бүленә. 1914 йылда төҙөлөш тамамлана.
1914 йылдың 10 декабрендә сиркәүҙе Дон һәм Новочеркасск архиепискобы Владимир изгеләндерә.
Изге Покровка ҡорамы Октябрь революцияһын кисерә. Ҡорамда ғибәҙәттәр 1935 йылға ул ябылғанға тиклем бара, Бөйөк Ватан һуғышы осоронда немец оккупацияһы ваҡытында ғына асыла. Милләте грек булған Константинополь Патриархатына ҡараған священник ебәрелә. Оккупаяция властары Рус Православ Сиркәүенә тарҡаулыҡ индерергә тырыша һәм шуның менән бәйле Мәскәү менән бер ниндәй ҙә бәйләнеше булмаған руханиҙарҙы ебәрергә тырыша. Ҡала азат ителгәс, сиркәүҙә ғибәҙәттәр бер ни тиклем үткәрелмәй, тик 1946 йылда ғына священник тәғәйенләнгәс ғибәҙәттәр яңыртыла һәм бөгөнгө көндә лә туҡтамай.
1980 йылда ғибәҙәтхананың реставрацияһы үтә. 1981 йылдың 15 ғинуарында ҡорам СССР-ҙың тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыһы тип таныла. Ә СССР тарҡалғас, өлкә советының 1992 йылдың 17 декабрендәге 325-се ҡарары менән ғибәҙәтхана Рәсәй Федерацияһының тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыһы исемлегенә индерелә
2002 йылда 5 октябрендә Изге Покровка сиркәүенә ярҙам марафоны үтә. 2003 йылда ғибәҙәтхана биләмәһендә йәкшәмбе мәктәбен төҙөү башлана. 2010 йылдан ҡорамды тергеҙеү һәм һүрәттәрҙе реставрациялау эштәре башлана. Хәҙерге ваҡытта йәкшәмбе мәктәбе бинаһында эштәр алып барыла, биләмә тирәләй таш ҡапҡа төҙөлә, ҡорам эсендә реставрация эштәре алып барыла.

# Ҡыҙыл Сулиндың Изге Покровка ғибәҙәтханаһы
## Тарихы
### Өлкән священниктары

* Священник Петр (1914—1935) — Петр Попов
* Священник Лука (1946) — Лука Куц
* Священник Владимир (1955—1967) — Владимир Полянский
* Священник Симеон (1968—1996) — Симеон Есин
* Священник Александр (1996—1999) — Почта Александры
* Протоиерий Минин Александр (1999 — хәҙерге ваҡытҡа тиклем.)
# Мейер Гуггенхайм

Мейер Гуггенхайм (ингл. Meyer Guggenheim, 1 февраль 1828 йыл — 15 март 1905 йыл) — АҠШ эшҡыуары һәм филантропы, Гуггенхаймдар кланының нигеҙләүсеһе.

# Мейер Гуггенхайм
## Биографияһы

Мейер Гуггенхайм 1828 йылдың 1 февралендә Швейцария Аргау кантонының Ленгна ауылында ашкенази йәһүдтәре ғаиләһендә тыуған. Атаһы Симон Гуггенхаймдың биш балаһы араһында ул берҙән-бер ир бала булған. 1847 йылда ғаилә АҠШ-ҡа күсә.
Гуггенхаймдар ҡәһүә һәм тәмләткестәрҙе импортлау буйынса бизнес аса, әммә үҙенең байлығын (XIX быуатта иң ҙурҙарының береһен) Мейер Гуггенхайм мәғдән сығарыу һәм уны эшкәртеү арҡаһында булдыра. 1881 йылда уға бурыслы кеше Колорадо штатында тау сығарыу предприятиеһын Гуггенхаймға бирә, һуңынан бында көмөш ятҡылыҡтары табыла. Тиҙҙән предприятие эшмәкәрлеген мәғдәнде иретеү иҫәбенә киңәйтә: 1889 йылда Колорадо штатының Пуэбло ҡалаһында тәүге көмөш иретеү заводы асыла. Шул уҡ йылда Philadelphia Smelting and Refining Company булдырыла. Артабан эшкәртеү заводтары АҠШ һәм Мексиканың төньяғы буйлап асыла башлай. Гугенхайм мәғдән сығарыуҙан алып әҙер продуктҡа тиклем тулы сылбыр булдыра, был уға көмөш, ҡара ҡурғаш һәм баҡыр баҙарында өҫтөнлөк яуларға булышлыҡ иткән.
Гуггенхаймға ҡаршы тороу маҡсатында көнәркәштәре 1899 йылда American Smelting and Refining Company тресын булдыра, әммә 1900 йылда Гуггенхайм уны үҙ ҡулы аҫтына ала. Ҡайһы бер ваҡыт Гуггенхайм донъяла етештерелгән көмөш, ҡара ҡурғаш һәм баҡырҙың хатта 80 %-ҡа тиклемен контролдә тота.
Үҙенең империяһын улдарына ҡалдырып, Флорида штатына күсә һәм шәфҡәтлелек менән шөғөлләнә.

# Мейер Гуггенхайм
## Вариҫтары

1852 йылда Барбара Майерс менән никахлаша. Мейер Гугенхаймдың 11 балаһы була. Ҙурая бара 5 улы атаһының бизнесынла өлөш алған .
* Исаак Гуггенхайм (1854–1922)
* Даниэль Гуггенхайм (1856–1930) — атаһы үлгәнлән һуң кланды етәкләй
* Мюррей Гуггенхайм (1858–1939)
* Соломон Роберт Гуггенхайм (1861–1949) — хәҙерге заман сәнғәтен ҡурсалаусыһы, Нью-Йоркта Хәҙерге заман сәнғәте музейына нигеҙ һалыусы.
* Бенджамин Гуггенхайм (1865–1912) — «Титаник» батҡанда һәләк булған.
* Роберт Дж. Гуггенхайм (1867–1876)
* Симон Гуггенхайм (1867–1941) — Колорадо штатынан АҠШ Конгрессы сенаторы итеп һайлана
* Уильям Б. Гуггенхайм (1868–1941)
* Роза Гуггенхайм (1871–1945)
* Кора Гуггенхайм (1873–1956)
# Таб-Хасре-Яха

Таб-Хасре-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Вангута-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Таб-Хасре-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300075114
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307511
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Онеп

Онеп — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Анеп йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Онеп
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200012601
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201260
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡуяштыр ауыл Советы (Асҡын районы)

Ҡуяштыр ауыл Советы — Асҡын районының 2008 йылда бөтөрөлгән ауыл биләмәһе. Асҡын ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. Почта индексы — 452899. ОКАТО коды — 80204834000.
Ауыл Советының составы: Ҡуяштыр ауылы — административ үҙәк. 2006 йылға тиклем уның составына Дуванейский ҡасабаһы (Башҡортостан Республикаһының 29.12.2006 й. 404-з һанлы «Тораҡ пункттарын берләштереү, бөтөрөү, статусын үҙгәртеүгә һәм административ үҙәктәрен күсереүгә бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законы), 1989 йылға тиклем — Ҡарткиҫәк ауылы (Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 27.09.1989 й. 6-2/326-се «Асҡын районында Об образовании Ҡарткиҫәк ауыл Советын булдырыу тураһындағы» Указы), 1986 йылға тиклем — Абдал ауылы (Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 12.12.1986 й., 6-2/396-сы «Ҡайһы бер тораҡ пункттарын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташлыу тураһындағы» Указы) ингән була.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1, түбәндәге юлдар бар:
   "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:д) Асҡын ауыл Советын Борма һәм Ҡуяштыр ауыл Советтары менән, «Асҡын» атамаһын ҡалдырып, берләштерергә, Асҡын — административ үҙәк. Борма ауыл Советының Яңы Борма, Үрге Никольский, Талог, Төй ауылдарын, Ҡуяштыр ауыл Советының Ҡуяштыр ауылын Асҡын ауыл Советы составына индерергә. Асҡын ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға. Борма, Мәтәле һәм Ҡуяштыр ауыл Советтарын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;
Ауыл Советы 2008 йылға түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Ҡубияҙ ауыл Советы, Асҡын ауыл Советы, («Башҡортостан Республикаһының 17.12.2004 й., 126-з һанлы (ред. от 19.11.2008) „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).