yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Светча

Светча — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тихвинка йылғаһының һул ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Светча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000005897
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000589
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кальджа

Кальджа — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Обь (Кальджинская Старица) йылғаһының уң ярына тамағынан 2476 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Кальджа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200022786
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202278
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Уң Сидя-Таркато-Яха

Уң Сидя-Таркато-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Гыдан ҡултығына ҡоя. Йылғаның оҙонлоғо 16 км.

# Уң Сидя-Таркато-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076388
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307638
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Суутаринкорван күпере

Суутаринкорван күпере (фин.Suutarinkorvan silta) — Финляндияның Рованиеми ҡалаһындағы Кемийоки йылғаһы аша автомобиль һәм тимер юл күпере

# Суутаринкорван күпере
## Тарихы

1930 йылда иҫке күпер төҙөү тамамлана. Ул Рованиеми--Кемиярви тимер юлы участкаһы буйлап автомобиль һәм тимер юлы хәрәкәте өсөн файҙаланыла. Лапландия һуғышы ваҡытында 1944 йылдың 14 октябрендә, фин ғәскәрҙәре күпер янына килеп еткәс үк, уны немец ғәскәрҙәре шартлата 1951 йылда күпер тергеҙелә. Автомобилдәр өсөн дә, шулай уҡ тимер юлы өсөн дә бер яҡлы транспорт хәрәкәте өсөн ҡулланыла. 1967 йылға тиклем күпер аша 4-се шоссе үтә, быға тиклем Оунасйоен күпере төҙөлгән була.
Ваҡыт үтеү менән хәрәкәт артыу сәбәпле күпер ихтыяждарҙы ҡәнәғәтләндермәй. 1995 йылда автомобиль юлдары өсөн яңы күпер сафҡа инә, һуңғы күпер һүтеп алына. Яңы хәрәкәт схемаһы транспорт ағымының бүленешен һәм ике яҡлы хәрәкәтте тәьмин итә.

# Суутаринкорван күпере
## Күпер конструкцияһы

Күпер күп тороҡло, ҡорос урҙаларҙан тора, оҙонлоғо 301 метр (тимер юлы өсөн) һәм 331 м (автомобилдәр өсөн), тороҡтарының оҙонлоғо 76 метр. Ике күперҙең дә киңлеге 12,25 метр тәшкил итә, был ике яҡтың да иркен хәрәкәтенә мөмкинлек бирә
# Илевиц

Илевиц (нем. Ihlewitz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 343 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,29 км². Диңгеҙ кимәленән 149 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6347 һәм автомобиль коды — MSH.
# Айытҡолова Эльвира Ринат ҡыҙы

Айытҡолова Эльвира Ринат ҡыҙы (19 август 1973 йыл) — ғалим-филолог, журналист, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты. Рәсәй Федерацияһының 8-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, «Берҙәм Рәсәй» фракцияһы һәм Дәүләт Думаһының Мәғариф буйынса комитеты ағзаһы Башҡортостан Республикаһының 5-се һәм 6-сы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайы рәйесе урынбаҫары. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресс) — йәмәғәт ойошмаларының Халыҡ-ара берлеге Президиумы рәйесе (2019).

# Айытҡолова Эльвира Ринат ҡыҙы
## Биографияһы

Эльвира Ринат ҡыҙы Айытҡолова Башҡорт АССР-ының Учалы районы Яңы Байрамғол ауылында 1973 йылдың 19 авгусында күп балалы ғаиләлә тәүге бала була. Әсәһе — уҡытыусы, атаһы — токарь, район гәзитенең эшсе хәбәрсеһе.
1992 йылда Белорет педагогия училищеһын, унан һуң, 1998 йылда, Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетын тамамлай. 1995 йылда БДУ-ла уҡып йөрөгән ваҡытында уҡ «Ленинец» гәзитендә эшләй башлай.
1997—2004 йылдарҙа «Даирә» ижад берекмәһенең хәбәрсеһе, комментаторы, етәксеһе. «Башҡортостан» ДТРК һәм «Бөтә Рәсәй дәүләт телевидение һәм радиотапшырыуҙар компанияһы» федераль дәүләт унитар предприятиеһы филиалының «ВГТРК Корпункты» сәйәси күҙәтеүсеһе. телевидениела эшләгән осорогда «Парламентский вестник», «Неслучайные люди», «Телецентр», «Разговор с властью», «Человек науки» һәм башҡа тапшырыуҙар әҙерләй.
2004—2010 йылдарҙа — «Юлдаш» республика мәғлүмәт-музыка радиоканалының баш мөхәррире.
2010—2013 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан» телестудияһының баш мөхәррире.
Бер үк ваҡытта Башҡорт дәүләт университетының «Рус теле һәм сағыштырма филология» кафедраһында уҡыта.

# Айытҡолова Эльвира Ринат ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* 2019 йылдың 28 июнендә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (конгресс) — йәмәғәт ойошмаларының Халыҡ-ара берлеге Президиумы рәйесе итеп һайлана.
* 2013 йылда Эльвира Айытҡолова Башҡортостан Республикаһының V саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты итеп һайлана, Мәғариф, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр сәйәсәте комитеты ағзаһы була. «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Ҡоролтайҙағы фракцияһы ағзаһы.
* Дөйөм Рәсәй «Рәсәй өсөн» Халыҡ фронты йәмәғәт хәрәкәтенең Үҙәк штабы ағзаһы, Башҡортостан Республикаһы төбәк штабы рәйестәше.
* «Кесе Тыуған ил мәҙәниәте» проекты координаторы
* Д. А. Медведевтың йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе етәксеһе

# Айытҡолова Эльвира Ринат ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы
* Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Почёт грамотаһы, күкрәк билдәһе

# Айытҡолова Эльвира Ринат ҡыҙы
## Ғаиләһе

Тормош иптәше менән ике ҡыҙ тәрбиәләйҙәр. Оло ҡыҙы табип-педиатр һәм балалар хирургы булып эшләй, бәләкәй сағынан уҡ «Тамыр» балаларүүҫмерҙәр телеканалы тапшырыуҙарында ҡатнаша, «Мисс БДМУ 2016» конкурсы еңеүсеһе. Бәләкәй ҡыҙы — мәктәп уҡыусыһы, өҫтәмә рәүештә сәнғәт мәктәбендә шөғөлләнә.
# Сәфәров Валерий Фидан улы

Сәфәров Валерий Фидан улы (21 июнь 1950 йыл) — ғалим-архитектор, педагог. 1979 йылдан Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы, бер үк ваҡытта 2007—2012 йылдарҙа «БашНИИстрой» институтының баш архитекторы. Тарих фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған архитекторы, Рәсәй Федерацияһының почётлы архитекторы.

# Сәфәров Валерий Фидан улы
## Биографияһы

Валерий Фидан улы Сәфәров 1950 йылдың 21 июнендә хәҙерге Хабаровский крайы Таскан ауылында тыуған.
1973 йылда Мәскәү архитектура институтын тамамлай.

# Сәфәров Валерий Фидан улы
## Хеҙмәт юлы

Мәскәү архитектура институтын тамамлағандан һуң, «Башкиргражданпроект» институтының архитекторы булып хеҙмәт юлын башлай.
1978 йылдан СССР Архитекторҙар союзы ағзаһы.
1979 йылдан Өфө нефть институты уҡытыусыһы.
Шуның менән бер рәттән «БашНИИстрой» институтында ла эшләй.
Тарих фәндәре кандидаты (2000)
2007—2012 йылдарҙа институттың баш архитекторы булып эшләне.
1974 й. — Белорет, Мәләүез ҡалалары ҡала төҙөлөшө һәм биҫтәләрендә төҙөлөш проекттары авторы.
1975 й. — Өфө ҡалаһы Инорс-4 биҫтәһен яңынан тергеҙеү реконструкция буйынса проекттар әҙерләй.
1976 й. — Зәй ҡалаһының (Татарстан) ентекле планировкаһын төҙөй.
1977 й. — Өфө ҡалаһы Инорс-1 биҫтәһенең,
2001 й. — Нефтекамск ҡалаһының 1-се биҫтәһенең
2002 й. — «Ҡариҙел» кварталының,
2004 й. — Култубан Баймаҡ районы Күлтабан ауылының комплекслы төҙөлөшөнөң
2006 й. — Өфө ҡалаһы Аҡназаров урамының бөтә кварталдары проекттары авторы.
Фәнни тикшеренеү темалары Башҡортостанда ҡала төҙөлөшө тарихына бағышланған.
Юғары уҡыу йорттары өсөн 6 уҡыу ҡулланмаһы авторы.
Шулай уҡ графика һәм һынлы һүрәт сәнғәте өлкәһендә лә живопись ижад итә. 1996 йылда Өфөлә персональ күргәҙмәһе ойошторолдо.
Уҡыусылары араһында хәҙерге көндә коллегаһы — К. А. Донгузов.

# Сәфәров Валерий Фидан улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡабүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған архитекторы (1992)
* Рәсәй Федерацияһының почётлы архитекторы (2010)
# Кыртей

Кыртей — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының уң ярына тамағынан 413 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Кыртей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000044657
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004465
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Алтынғош

Алтынғош, ялан сыйырсығы, алһыу ҡош (рус. Розовый скворец, лат. Sturnus roseus)— сыйырсыҡтар ғаиләһендәге ҡош.

# Алтынғош
## Ҡылыҡһырлама

Ҙурлығы сыйырсыҡтай. Туп булып йөрөйҙәр. Башы, ҡанаттары, ҡойроғо ҡара, кәүҙәһенең ҡалған өлөшө матур алһыу төҫтә. Ата ҡоштоң башында йәшкелт ялтырауыҡлы ҡара бүрке бар. Башҡа ҡоштар менән бутарлыҡ түгел.

# Алтынғош
## Тауышы

Киҫкен сыйылдаҡ һәм ҡыжҡылдаҡ тауышлы.

# Алтынғош
## Йәшәү рәүеше

Ташлы һәм ҡабаҡлы асыҡ урындарҙа йәшәй. Башлыса сиңерткә, төрлө бөжәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Урыны менән киң генә таралған.
Күмәкләшеп бер тирәлә оялайҙар. Оялары ҡабаҡ ярыҡтарында, таш өйөмдәре араһында була. 4—6 бөртөк аҡһыл зәңгәр йомортҡа һала. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, ҙур файҙа килтерә.
# Штаккелиц

Штаккелиц (нем. Stackelitz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 203 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,58 км². Диңгеҙ кимәленән 108 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6862 һәм автомобиль коды — WB.
# Данилов

Данилов — ир-ат фамилияһы. Башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарҙа, урыҫтарҙа ҡулланыла. Фарсы теленән ингән Данил — белемле, аҡыллы — һүҙенән фамилия яһалған.
Данилова — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Данилов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Данилов Виктор Петрович (тарихсы) (4 март 1925 йыл — 16 апрель 2004 йыл) — тарих фәндәре докторы (1982), профессор (1990).
* Данилов Дмитрий Данилович (6 ноябрь 1902 йыл — 28 апрель 1966 йыл) — сыуаш совет яҙыусыһы, театр һәм йәмәғәт эшмәкәре.
* Данилов-Чалдун Максим Николаевич (18 ғинуар 1894 йыл — 2 март 1944 йыл) — Сыуаш яҙыусыһы.
# Малышева Клара Николаевна

Малышева Клара Николаевна (31 декабрь 1935 йыл) — Рәсәй, Белоруссия балеты артисы һәм уҡытыусыһы. Белорус ССР-ның Милли опера һәм балет театры солисы (1965—1977), Белорус ССР-ның халыҡ артисы (1971), РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы(1964).

# Малышева Клара Николаевна
## Биографияһы

1955 йылда Пермь хореография училищеһен (уҡытыусыһы Е. Н. Гейденрейх) тамамлай.
1955—1957 йылдарҙа Горький опера һәм балет театрында бейей, 1957—1964 йылдарҙа Силәбе опера һәм балет театры солисы. Бөтәһе 20-нән ашыу партия башҡара.
1965—1977 йылдарҙа Беларусь ССР-ның Милли опера һәм балет театры балет труппаһының төп солисы.
1977 йылдан Минск хореография училищеһы классик бейеү уҡытыусыһы һәм художество етәксеһе (1977—1992). 1983—2005 йылдарҙа Японияла оҫталыҡ дәрестәре алып бара.

# Малышева Клара Николаевна
## Биографияһы
### Ғаиләһе

Ире: Отар Михайлович Дадишкилиани — балетмейстер.
Балалары:
* Нателла — балерина, Оманда балет мәктәбендә уҡыта
* Денис — Беларусь Республикаһының Милли опера һәм балет театрында балет артисы.

# Малышева Клара Николаевна
## Ижады

Юғары техникаға, экспрессив һәм энергетик бейеү манераһына, классик партияларҙан алып гротеск партияларына тиклем киң диапазонлы репертуарға эйә була.

# Малышева Клара Николаевна
## Ижады
### Балет партиялары

* Маша («Щелкунчик» П. И. Чайковского)
* Аврора («Спящая красавица» П. И. Чайковского)
* Китри («Дон Кихот» Л. Минкуса)
* Джульетта («Ромео и Джульетта» С. С. Прокофьева)
* Жизель («Жизель» А. Адана)
* Нина («Маскарад» Л. А. Лапутина)
* Никия («Баядерка» Л. Минкуса)
* Золушка («Золушка» С. С. Прокофьева)
* Эсмеральда («Эсмеральда» Ц. Пуни)
* Генриетта («Большой вальс» И. Штрауса)
* Катюша («Последний бал» Ю. С. Бирюкова)
* Вакханка («Вальпургиева ночь» Ш. Гуно)
* Катерина («Каменный цветок» С. С. Прокофьева)
* Эгина; Фригия («Спартак» А. И. Хачатуряна)
* Девушка («После бала» Г. М. Вагнера)
* Джулия («Альпийская баллада» Е. А. Глебова)
* Невзира («Избранница» Е. А. Глебова)
* Доврская дева («Пер Гюнт» на музыку Э. Грига)

# Малышева Клара Николаевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1964 — РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы
* 1971 — Беларуссия ССР-ның халыҡ артисы
* 2018 — Алтын һәм көмөш нурҙары һибелгән Ҡояш ҡалҡыу ордены (Япония).
# Журавлёв Вячеслав Васильевич

Журавлёв Вячеслав Васильевич (30 май 1963 йыл ) — хеҙмәт алдынғыһы, йәмәғәтсе.
1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Юғары Советтың йәштәр эше, физик культура һәм туризм буйынса комиссия ағзаһы.

# Журавлёв Вячеслав Васильевич
## Биографияһы

Вячеслав Васильевич Журавлёв 1963 йылдың 30 майында Ашхабад ҡалаһында тыуған. Милләте буйынса рус, юғары белемле — 1989 йылда Ленинград тимер юл инженерҙары институтын (хәҙерге исеме Петербургский государственный университет путей сообщения) тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1980 йылда Салауат нефтехимия комбинатында слесарь булып башлай. 1981—1984 йылдарҙа Совет Армияһы сафтарында хеҙмәт итә. 1985 йылда Стәрлетамаҡ станцияһы локоматив депоһында слесарь булып эшләй. Артабан машинист ярҙамсыһы, йөк ташыу тепловозы машинисы булып эшләй. 1992 йылдан пассажирҙар ташыусы тепловоз машинасы.
Стәрлетамаҡ ҡалаһы, 130-сы Нагуманов һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының йәштәр эше, физик культура һәм туризм буйынса комиссия ағзаһы.
Өйләнгән, ғаиләһендә бер ул үҫтергәндәр.
# Вахитов Шамил Хөснулла улы

Вахитов Шамил Хөснулла улы (рус. Вахитов Шамиль Хуснуллович; 4 февраль 1954 йыл) — ауыл хужалығы, партия, муниципаль һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре. 1992 йылдан Мәләүез районы хакимиәте башлығы. 1990 йылдың 11 октябрендә үҙенең өсөнсө сессияһында Республиканың дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Йәштәр эштәре, физик культура һәм туризм комиссияһы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

# Вахитов Шамил Хөснулла улы
## Биографияһы

Шамил Хөснулла улы Вахитов 1954 йылдың 4 февралендә Башҡорт АССР-ы Мәләүез районы Ергән ауылында тыуған. Юғары белемле — 1981 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
1969—1973 йылдарҙа Стәрлетамаҡ зоотехник-ветеринария техникумында уҡый, уны тамамлағас, Совет Армияһына саҡырыла. Хәрби хеҙмәттән ҡайтҡас, 1975—1985 йылдарҙа Мәләүез районының СССР-ҙың 50 йыллығы исемендәге колхозында эшләй.
1985—1986 йылдарҙа КПСС-тың Мәләүез район комитетының икенсе секретары; 1989—1992 йылдарҙа халыҡ депутаттарының Мәләүез районы Советы башҡарма комитеты рәйесе.
1992 йылдан Мәләүез районы хаимиәте башлығы.
Башҡорт АССР-ы Юғары Советының йәштәр эше, физик культура һәм туризм комиссияһы ағзаһы.
Мәләүез районы 236-сы Воскресенск һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана.

# Вахитов Шамил Хөснулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре
# Краутаузен

Краутаузен (нем. Krauthausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1630 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,48 км². Диңгеҙ кимәленән 230 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99819 һәм автомобиль коды — WAK.
# Кесе Соль

Кесе Соль — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная йылғаһының һул ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кесе Соль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001631
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100163
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Болотная

Оло Болотная — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Болотная йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Оло Болотная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200003439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200343
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Упҡанкүл (күл, Асҡын районы)

Упҡанкүл (башҡ. Упҡанкүл, упҡын `омут, бездна` һәм күл `күл мәғәнәһенә эйә`) — Башҡортостандың Асҡын районында Упҡанкүл ауылы эргәһендәге күл.

# Упҡанкүл (күл, Асҡын районы)
## Географияһы

Башҡортостандың Асҡын районында Яубүләк ауыл Советы территорияһында урынлашҡан. Күл исеме Упҡанкүл ауылы атамаһына ла күскән. Координаталары: 55.9239/56.5042

# Упҡанкүл (күл, Асҡын районы)
## Топонимикаһы

15 гектар майҙанды биләгән Упҡанкүл күле атамаһын йәнәшендәге Упҡанкүл ауылы ла йөрөтә. Күлдең һәм ауыл атамаһының килеп сығыуы тураһында легенда бар. Һунарсылар, уңышлы ауҙан һуң өйҙәренә ҡайтып килешләй, осраҡлы ғына урман уртаһында ер аҫтынан урғылып ятыусы боҙ кеүек һалҡын һыулы шишмәләргә тап була. Бер ни тиклем ваҡыт үткәндән һуң, әлеге һунарсылар шул урынға килә, әммә ҡарурман һәм шишмәләр урынына киң майҙанда йәйрәп ятҡан күл күрә. Аптыраған һунарсылар: «Собхан Алла!» тип ҡысҡырып ебәрә, шунан бирле күлде Собханкүл тип атала башлай. Һуңыраҡ был урынға хәҙерге Ҡариҙел районы Тегермән ауылынан кешеләр күсеп ултыра. Һәм аҡһаҡалдар уларҙың тамыры хәҙерге Ҡырмыҫҡалы районы башҡорттары менән бәйләнгән тип фаразлай. Улар мул һунар биләмәләре эҙләп төньяҡҡараҡ күсеп килгәндер. Яйлап күл атамаһы Упканкүл — «упҡын-күл» мәғәнәһен ала.

# Упҡанкүл (күл, Асҡын районы)
## Күлде һаҡлау

Тәбиғәт ҡомартҡыһы (БАССР-ҙың 26.12.1985 йылдың 26 декабрендә ҡабул ителгән 212-се ҡарары нигеҙендә, 1985 йылдан). Һаҡлау зонаһы майҙаны — 3,0 км². Упҡанкүл ауылы эргәһендәге һаҙлыҡ һәм күл дәүләт тарафынан һаҡлана. Әммә, мәктәп уҡыусылары экологик өмәләр үткәреп торһа ла, күлдең экологик хәле насар.
Һаҡлау объекттары: 1. Эталонлы һәм һирәк осраусы һаҙ үҫемлектәре берләшмәләре (күрәнле-һаҙ мүте торф ҡапламлы упҡынлы-күтерле (сплавинный) һаҙлыҡ). 2. Һирәк осрай торған үҫемлектәр популяцияһы (һомғол мамыҡбаш, һаҙ мүк еләге, түңәрәк япраҡлы ысыҡ үләне, инглиз ысыҡ үләне, һаҙ гаммарбияһы һ. б.).
Һаҡлаулы тәбиғәт территорияһының тәғәйенләнеше: бөтөн тәбиғәт комплексын һәм биологик төрлөлөгөн һаҡлау.
# Эжъес-Ю

Эжъес-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 582 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Эжъес-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001643
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Про-Юл

Про-Юл (Дорофеевка) — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Улу-Юл йылғаһының һул ярына тамағынан 187 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Про-Юл
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200022060
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202206
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Лядгей-Яха

Кесе Лядгей-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лядгей-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Кесе Лядгей-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090431
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009043
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Цингалы

Цингалы — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Ханты-Мансийск райондағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 650 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628518, ОКАТО коды — 71129948001.

# Цингалы
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 650 |

# Цингалы
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.