yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Анер-Яха

Анер-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Арка-Лымпараси йылғаһының һул ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Анер-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассены юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300054488
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305448
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Андреев Вадим Евгеньевич

Андреев Вадим Евгеньевич (17 август 1955, Өфө, БАССР) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, тау инженеры, нефтсе. БР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2009), техник фәндәр докторы (1998), профессор (2003). Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006). А.А. Трофимук исемендәге премия лауреаты (2010).

# Андреев Вадим Евгеньевич
## Биографияһы

Андреев Вадим Евгеньевич 1955 йылдың 17 авгусында Өфөлә тыуа.
1977 йылда Өфө нефть институтын тамамлай. Артабан шунда уҡ эшләй башлай.
1983 йылдан алып Вадим Евгеньевич — өлкән инженер, 1985 йылдан башлап — лаборатория мөдире, шул үк ваҡытта 1988 йылдан башлап «Нефть һәм газ сыҡҡан урындар геологияһы һәм разведкаһы» кафедраһының мөдире булып эшләй.
1989 йылдан башлап Вадим Андреев Ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеген арттырыу ғилми тикшереү институтында сектор мөдире булып эшләй башлай. 1992 йылдан алып — лаборатория мөдире, 2001 йылдан директор булып эшләй.
1998 йылда Вадим Андреев техник фәндәре докторы исемен яҡлай. 2003 йылда профессор дәрәжәһен яулай.
2002 йылдан башлап Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы Стратегик тикшеренеүҙәр институтының Нефть һәм газ технологиялары һәм яңы материалдар үҙәгенең директоры булып эшләй башлай.
2006 йылда Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре наградаһы менән бүләкләнә. 2010 йылда А. А. Трофимук исемендәге премияһына лайыҡ була.
Башҡортостан фәндәр академияһы мөхбир ағзаһы, «Проблемы нефтегазодобычи» ғилми кәңәшмәһенең рәйесе.
Андреевтың ғилми эштәре ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеген арттырыу ысулдарын геология-технологик нигеҙләүгә, прогнозлауға бағышланған. Андреев ҡарамағы аҫтында физик-химик, микробиологик һәм комплекслы ысулдарҙы файҙаланып эшләнгән ҡалдыҡ нефтте сығарыу технологияһын Башҡортостан һәм Көнбайыш Себер нефть ятҡылыҡтарында ҡулланыла башлана.
Вадим Андреев 300 тирәһе ғилми тикшереүҙәр һәм 29 уйлап табыу авторы кеүек билдәле.

# Андреев Вадим Евгеньевич
## Ғилми хеҙмәттәре

* Геолого-технологические особенности разработки нефтяных месторождений южного региона Башкортостана. Санкт-Петербург, 2004 (авторҙ.)
* Прогнозирование применения новых методов увеличения нефтеотдачи при освоении трудноизвлекаемых запасов нефти. Өфө, 2007 (авторҙ.)
* Освоение трудноизвлекаемых запасов нефтяных месторождений с применением энерго- и ресурсосберегающих технологий. Өфө, 2011 (авторҙ.).

# Андреев Вадим Евгеньевич
## Наградалары һәм бүләктәре

* Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006)
* А. А. Трофимук исемендәге премияһы (2010)
# Башҡорт йорто болдоро

"Башҡорт йорто болдоро" — башҡорт совет рәссамы, 1937 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы, башҡорт рәссам сәнғәтенә нигеҙ һалған Дәүләткилдеев Ҡасим Сәлиғәскәр улы әҫәре.Рәсем ҡағыҙға акварель буяу менән төшөрөлгән, дәүмәле 29,1×47. Ул М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында һаҡлана.

# Башҡорт йорто болдоро
## Рәссамдың биографияһынан

Дәүләткилдеев Ҡасим Сәлиғәскәр улы 1887 йылдың 11 апрелендә Өфө губернаһы Күгел ауылында (хәҙерге Благовар районы) донъяға килгән. Йәшләй етем ҡалыу сәбәпле, Өфө ҡалаһындағы туғандарында тәрбиәләнә. Петербургта Юғары художество-сәнәғәт училищеһын тамамлап, Художество академияһына уҡырға инә, әммә уны тамамлай алмай, 1917 йылда Өфөгә ҡайта. Бында ул ғүмеренең ахырынаса (1947 йылғаса) йәшәй һәм ошонда вафат була. Ул Өфөләге Мосолман зыяратында ерләнгән.
1926 йылда Өфөлә сәнғәт училищеһы асылғас, Ҡасим Дәүләткилдеев унда эшләй башлай, ул башҡорттар араһынан беренсе рәсем сәнғәте уҡытыусыһы була.
20-се һәм 30-сы йылдарҙа ул халыҡ сәнғәте әҫәрҙәрен йыйыу маҡсаты менән республика буйлап сәфәрҙә йөрөй, 1928 йылда ул төпкөл Белорет районына ла барып сыға һәм ошонда башҡорт рәсем сәнғәте хазинаханаһына инеп ҡалырлыҡ әҫәрҙәрен ижад итә (Зәңгәр күлдәкле башҡорт ҡыҙы, «Һунарсы башҡорт», «Башҡорт йортоноң болдоро» һ. б.).

# Башҡорт йорто болдоро
## Рәсемдең тарихы

Бер төркөм рәссамдар Ҡасим Дәүләткилдеев, Юлий Блюменталь, Александр Тюлькин 1928 йылдың йәйендә республика буйлап ижади экспедицияға юллана. Улар төпклдә урынлашҡан Тамъян-Ҡатай кантоны (хәҙерге Белорет районының) Инйәр ҡасабаһына киләләр, өс саҡрымда ғына урынлашҡан Уҫманғәле ауылында уҡытыусы Зәйнулла Хажиәхмәтовҡа фатирға төшәләр. Ҡасим Дәүләткилдеев тап ошо йорттоң болдорон мәңгеләштереп ҡалдырған да инде. «Башҡорт йортоноң болдоро» тип атала был әҫәр.
Йорт хужаһы Зәйнулла Хажиәхмәтов ауылдың беренсе уҡытыусыһы, революцияға тиклем Үтәш мәҙрәсәһен, педагогия институтын тамамлаған юғары белемле кеше була. 1937 йылда ул контрреволюцион эшмәкәрлектә ғәйепләнеп, ҡулға алына. 1942 йылда аҡланып ҡайта, әммә тиҙҙән һуғышҡа ебәрәләр. Ул Курск дуғаһында һәләк булып ҡала.
# Дубай (әмирлек)

Дуба́й (ғәр. إمارة دبي‎) — Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренең әмирлеге (административ бүленеше). Ғәрәп ярым утрауында Фарсы ҡултығының көньяғында урынлашҡан. Ете әмирлек араһында халыҡ һаны буйынса беренсе урында тора (2 137 377 кеше, (2013 йылдың 17 апреленә ҡарата) һәм майҙаны буйынса Әбү-Дабиҙан ҡала икенсе урын биләй (4114 км²). Әмирлектең баш ҡалаһы ошо уҡ исем йөрөткән Дубай ҡалаһы.
Дубайҙың иҡтисады донъядағы иң тиҙ үҫеүсе иҡтисадтарҙың береһе булып тора, һәм уның төп тармаҡтары – күсемһеҙ милек, сауҙа һәм туризм, улар илдең эске тулайым продуктына ҙур өлөш индерә. Бөгөн нефть һәм тәбиғи газ эске тулайым продукттың 5 процентынан да кәмерәк өлөшөн тәшкил итә.
# Порам-Я

Порам-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кырсим йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Порам-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300027711
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302771
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Наяда (мәғәнәләр)

Ная́да:
* Наяды (грек. Νηϊάδες, Ναΐδες, Ναϊάδες) — грек мифологияһында Зевстың ҡыҙы, һыу алиһәһе нимфа.
* Наяда (лат. Najas) — һыу үҫемлектәре ырыуы Һыу сәскәләре (Hydrocharitaceae).
* Наяда — Нептун планетаһы юлдашы.
# Мышы

?Мышы :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Һөтимәрҙәр |
| Отряд: | Ҡуш тояҡлылар |
| Подотряд: | Көйшәүселәр |
| Ғаилә: | Боландар |
| Суб-ғаилә: | Ҡоралайҙар |
| Ырыу: | Мышылар |
| Төр: | Мышы |
Латинса исеме :
Alces alces Linnaeus, 1758 :
Ареал :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 180703 NCBI 9852 |
Мышы (лат. Alces alces) — боландар ғаиләһенә ҡараған оҙон аяҡлы, ҡыҫҡа ҡойроҡло, яҫы тарбаҡ мөгөҙлө ҡыр хайуаны; төркөмө боландар ғәиләһенә ҡараған иң ҙур хайуан. Мышы һоро төҫтә, ә тояҡтары аҡ була. Мөгөҙөнөң саттары яҡ-яҡҡа тырпайған, тәне йылҡылдап торған, оҙон аяҡлы хайуанды күргән кеше уға һоҡланмай булдыра алмай. Башҡортостанда төбәктә мышынан да ҙурыраҡ ҡырағай хайуан юҡ.
Ул боландар нәҫеленә инә. Ата мышының кәүҙә оҙонлоғо өс метр, бейеклеге ике метрҙан ашыу була. Муйыны ҡыҫҡа, йыуан. Башы ҙур. Ҡолаҡтары оҙон булһа, ҡойроғо бик ҡыҫҡа. Мөгөҙөнөң ауырлығы 20 килограмға, ҡоласы ике метрға етә. Ноябрь—ғинуар айҙарында мөгөҙө төшә һәм март айында яңынан үҫә башлай.
Мышылар йәшәү урыны итеп урмандағы йылға, күл буйҙарын хуп күрәләр. Ҡышын уҫаҡ, тал, миләш, ҡарағай һәм башҡа ағастарҙың ҡайырыһы, ботаҡтары, бөрөләре менән туҡланалар.
Инә мышы май, июнь айҙарында ике быҙау, һирәк осраҡта бер быҙау килтерә. Ай тулыуға улар әсәләренә эйәреп, йүгереп йөрөйҙәр. Өс ай ярым тик һөт менән генә туҡланалар.
Башҡортостанда мышыларҙың һаны кәмей бара. Рөхсәт менән уларға һунар итеү ҡаралған.
# Хольштедт

Хольштедт (нем. ) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан .
# Укроп (Бердь ҡушылдығы)

Укроп — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бердь йылғаһының һул ярына тамағынан 167 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Укроп (Бердь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004770
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200477
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Судовиха

Судовиха — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Койда йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Судовиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000041289
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004128
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сиздан-Ёль

Сиздан-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Соль йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сиздан-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017849
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001784
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Биктимер (исем)

Биктимер — башҡорт ир-ат исеме.

# Биктимер (исем)
## Этимологияһы

Биктимер бик + тимер һүҙҙәре ҡушылып төҙөлгән башҡорт ир-ат исеме. Бала тимер һымаҡ ныҡ булһын тип ҡушыла.

# Биктимер (исем)
## Билдәле кешеләр

Биктимер Ураҙаев (18-се быуаттың сиреге — 17 май 1774 йыл) — башҡорт старшинаһы. Емельян Пугачёв полковнигы, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, отряд командиры.
Сәлимйәнов Биктимер Рәжәп улы (рус. Салимьянов (Салимянов) Биктимер Разяпович; 1922 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ефрейторы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945)

# Биктимер (исем)
## Фамилияла

Биктимеров Сәлмән Ғәлиәхмәт улы (14 август 1913 йыл — 24 февраль 1971 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, өлкән сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкы ҡылыссылар эскадроны отделениеһы командиры. Советтар Союзы Геройы (1944).
Биктимеров Әнүәр Нурислам улы (1920 йыл — 2000 йыл) — селекционер, ауыл хужалығы фәндәре кандидаты, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
Биктимерова Лилиә Рафаил ҡыҙы (12 ғинуар 1981 йыл) — йырсы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2012).

# Биктимер (исем)
## Ауылдар

Биктимер — Башҡортостандың Краснокама районындағы ауыл.
Биктимер — Ырымбур өлкәһенең Һарыҡташ районындағы ауыл. Ҡаҫмарт йылғаһы үҙәнендә урынлашҡан.
Сәнкем-Биктимер — Ырымбур өлкәһенең Һарыҡташ районындағы бөткән ауыл.
Яңы Биктимер (рус. Новобиктимирово) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл.
Иҫке Биктимер (рус. Старобиктимирово) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл.
# Виль (Вычгрда ҡушылдығы)

Виль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының уң ярына тамағынан 751 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Виль (Вычгрда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015104
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001510
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Зәңгәр Нил

Зәңгәр Нил йәғни Бахр-әл-А́зрак (ғәр. البحر الازرق‎ йәғни ғәр. النيل الأزرق‎, Ән-Ниль-әл-Азрак), Эфиопияла — Абба́й (амх. ጥቁር አባይ, һүҙмә һүҙ «ҡара») — Судан һәм Эфиопияла йылға, Нилдың уң ҡушылдығы.

# Зәңгәр Нил
## География

Оҙонлоғо 1783 км
Эфиопия таулығындағы Тана күлендә башлана. Күлдән сыҡҡан һыу гидроэлектростанциялы быуа менән тәртипкә һалынған. Зәңгәр Нил йылғаһы тамағынан 580 километрға юғарыраҡ өлөшөндә суднолар йөрөй ала.
Үрге ағымы Эфиопия таулығы өлөшөндә Аббай исемен йөрөтә. 500 км дауамында 900—1200 метр тәрәнлектәге каньон аша аға. Эфиопияла изге йылға тип иҫәпләнә, шунлыҡтан уға икмәк һәм башҡа аҙыҡ-түлек рәүешендә бүләк алып киләләр.
Судан территорияһында йылға Бахр-әл-Азрак (ғәр. бахр — «диңгеҙ» һәм азрак — «зәңгәр») исемен йөрөтә һәм бында Росейрес ҡалаһы эргәһендә ҙур һыуһаҡлағыс төҙөлгән.
Хартум ҡалаһында Зәңгәр Нил Аҡ Нил менән ҡушылып Нил йылғаһын барлыҡҡа килтерә.
Ямғырҙар осоронда Зәңгәр Нилдең һыуҙары Нилға ағып төшкән дөйөм һыу күләменең 60 %-ын тәшкил итә, ҡоро осорҙа йылға ныҡ һайыға. Түбәнге ағымында ебәк баҫыуҙарын һуғарыу һәм һыу менән тәьмин итеү өсөн ҡулланыла. Ямғырҙар осоронда уртаса һыу сығымы 2350 м³/сек.
2011 йылда йылғала «Бөйөк Эфиопия Яңырыу быуаһы» төҙөү башлана, ул 15 гидроагрегаттан тора. ГЭС ҡеүәте 5250 МВт тәшкил итәсәк.
# Тюмель-Кикя (Толька ҡушылдығы)

Тюмель-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Толька йылғаһының уң ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Тюмель-Кикя (Толька ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067141
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306714
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Царо

Царо — көнсығыш Грузияла, Ахмета районының Тушети обшинаһындағы ташландыҡ ауыл. Ауыл үҙенең боронғо ҡәберлектәре менән билдәле
Царо ауылына 2018 йылдың 10 июлендә Грузия хөкүмәте ҡарары менән дәүләт әһәмитендәге мәҙәни ҡомартҡы категорияһы бирелә.

# Царо
## Демография

2014 йылда халыҡ иҫәбен алыу буйынса мәғлүмәттәргә ярашлы ауылда ике кеше йәшәй.
| Иҫәп алыу йылдары | Халыҡ | Кеше | Ҡатын-ҡыҙ |
| 2014 | 2 | 2 | 0 |
# Тимошенко Семён Константинович

Тимошенко Семен Константинович (укр. Семен Костянтинович Тимошенко; 6 (18) февраль 1895 йыл — 31 март 1970 йыл, Мәскәү, СССР) — совет хәрби эшмәкәре, Советтар Союзы маршалы (1940), ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы (1940, 1965). «Еңеү» ордены (1945) кавалеры. СССР-ҙың Оборона халыҡ комиссары (май 1940 йыл — июль 1941 йыл). СССР-ҙың Юғары Советы Президиумы ағзаһы(1938—1940). ВКП(б) Үҙәк комитеты ағзаһы (1939—1952). Украинаның Коммунистар Партияһы(б) Үҙәк комитеты ағзаһы (1938—1940), Украина ССР-ы Юғары Советының 1-се саҡырылыш депутаты (1938—1947). КПСС Үҙәк Комитетына ағзалыҡҡа кандидат (1952—1970).
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында иң компетентлы полководец тип һанала һәм Мәскәүҙә 1941 йылдың 23 июненән 19 июленә тиклем Баш командование ставкаһы рәйесе була. Хәрби тарихы буйынса белгес А. В. Исаев, бер нисә уңышһыҙлығына ҡарамаҫтан, Тимошенко, Бөйөк Ватан һуғышында СССР-ҙа ун бөйөк полководецтың береһе була, тип иҫәпләй.

# Тимошенко Семён Константинович
## Иртә йылдары

1895 йылдың 6 (18) февралендә ауыл Бессарабия губернаһының Аккерман өйәҙендә Орман ауылында (хәҙерге Украинаның Одесса өлкәһе Килийк районы Фурмановка ауылы) Константин Гаврилович Тимошенконың (1925 йылда вафат була) крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Украин. Батраклыҡта йөрөй.
Ауыл мәктәбен тамамлай. 1914 йылдың декабрендә армияға саҡырыла. 1915 йылда полк һәм өлгөлө пулемет мәктәбен тамамлап, вахмистр чинын ала. Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша, Көньяҡ-Көнбайыш һәм Көнбайыш фронтта 4-се кавалерия дивизияһы составында пулеметсы була. Ҡыйыулығы өсөн өс дәрәжә Георгий тәреһе менән бүләкләнә. Офицерға һуҡҡаны өсөн ҡулға алына һәм судҡа бирелә. Һуғышты подпрапорщик чинында тамамлай.
# Радемин

Радемин (нем. Rademin) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 233 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,12 км². Диңгеҙ кимәленән 35 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 29416 һәм автомобиль коды — SAW.
# Гальцова Ольга Дмитриевна

Гальцова Ольга Дмитриевна (Курск өлкәһе Кореневский районының Коренево ҡасабаһында 1952 йылдың 27 апрелендә тыуған) — дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре. Дәүләт Думаһының бишенсе саҡырылыш ағзаһы, «Берҙәм Рәсәй» фракцияһы ағзаһы, Дәүләт Думаһының процессуаль, арбитраж, гражданлыҡ һәм енәйәт ҡануниәте буйынса комитеты рәйесенең урынбаҫары.

# Гальцова Ольга Дмитриевна
## Биографияһы

Гальцова Ольга Дмитриевна Курск өлкәһе Кореневский районының Коренево ҡасабаһында 1952 йылдың 27 апрелендә тыуған, 1971 йылда Каменск- Уральский алюминий техникумын тамамлаған. 1978 йылда Бөтә Союз юридик институтында юғары белем тураһында хоҡуҡ белеме һөнәрҙәре буйынса диплом яҡлай. 1998 йылда Рәсәй Юстиция министрлығы янындағы Рәсәй дәүләт регистраторҙар институтын тамамлап, минюст дәүләт регистраторы була.
Гальцова Ольга Дмитриевна хеҙмәт эшмәкәрлеген 1971 йылдың башында, Куйбышев элемтә кабель заводында контролер булып башлай. 1978 йылға тиклем тиклем төрлө вазифалар биләй: инженер-технолог, кадрҙар бүлеге начальнигы урынбаҫары була.
Гальцова Ольга Дмитриевна 1978 йылда Һамар район башҡарма комитеты аппаратына эшкә күсә. Ойоштороу бүлеге инструкторы булып эшләй, ә һуңынан дөйөм бүлек мөдире була.
1983 йылдан алып 1990 йыл дауамында Куйбышев ҡалаһының халыҡ депутаттары советының башҡарма комитетында инструктор һәм ойоштороу-инструктор бүлегенең мөдире вазифаһын башҡара.
1990 йылда Куйбышев ҡала Советында ойоштороу бүлегенең етәксеһе була.
1993 йылдан алып Һамар өлкәһе хакимиәтендә эшләй. Юстиция бүлеге начальнигы урынбаҫары вазифаһында эшләй.
1998 йылда Һамар өлкәһенең теркәү палатаһы башлығы итеп тәғәйенләнә.
2007 йылдарҙа Дәүләт Думаһының бишенсе саҡырылыш депутаттарын һайлауҙарҙа «Берҙәм Рәсәй» партияһы исемлеге буйынса депутат итеп һайлана. Дәүләт Думаһының процессуаль, арбитраж, гражданлыҡ һәм енәйәт ҡануниәте буйынса комитеты рәйесенең урынбаҫары вазифаһын биләй. 2011 йылдың декабрендә вәкәләттәре тамамлана.
2014 йылдан алып Һамар өлкәһенең кеше хоҡуҡтары буйынса вәкиле вазифаһында эшләй.
Гальцова Ольга Дмитриевна кейәүҙә, ул тәрбиәләй.

# Гальцова Ольга Дмитриевна
## Наградалары

Бүләкләнгән:
* II дәрәжә « Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены,
* Анатолий Кони исемендәге миҙал,
* Рәсәй Юстиция министрлығының «Рәсәй юстицияһының почетлы хеҙмәткәре» тигән күкрәк билдәһе,
* «Һамар өлкәһе алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» тигән отличие билдәһе
* Һамар Губерна Думаһының «Закондар сығарыу эшмәкәрлегендәге ҡаҙаныштары өсөн» почет билдәһе
* РФ Юстиция министрлығының Почет грамотаһы

# Гальцова Ольга Дмитриевна
## Иҫкәрмә

* ↑ Ольга Гальцова. Планета по имени Ольга — Самарские судьбы (билдәһеҙ). samsud.ru. Дата обращения: 10 март 2020.(недоступная ссылка)
* ↑ ГАЛЬЦОВА Ольга Дмитриевна - биография, новости, фото, дата рождения, пресс-досье. Персоналии Глобал846.ру. (билдәһеҙ) global846.ru. Дата обращения: 10 март 2020.
# Хальмер-Ю (Силова-Яха ҡушылдығы)

Хальмер-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Силова-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 141 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Хальмер-Ю (Силова-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090844
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009084
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Адмирал Макаров урамы (Өфө)

Адмирал Макаров урамы Өфө ҡалаһынының Орджоникидзе һәм Октябрь райондары сигендә урынлашҡан.
ОКАТО коды — 80401384000
Рәсәй, Шота Руставели, Трамвай урамдары менән уратылып алынған. Шулай уҡ Генерал Панфилов һәм Ужгород урамдарын киҫеп үтә.
Урамға исем диңгеҙ офицеры, адмирал Степан Осипович Макаров (1848—1904) хөрмәтенә бирелгән. Урам исеме 1964 йылдың 8 апрелендә раҫлана (адмиралдың вафат булыуының 60 йыллығына 1904 йылдың 13 апрелендә бирелә).
# Риволи

Ри́воли (итал. Rivoli, пьем. Rìvole) — Италиялағы ҡала, Пьемонт төбәге, Турин провинцияһында урынлашҡан. Халҡы 50 мең кеше.
Риволи ҡалаһының сиктәш муниципалитеттары: Турин, Пьянецца, Казелетте, Альпиньяно, Колленьо, Роста, Грульяско, Вилларбассе, Ривальта ди Торино, Орбассано.
Баш ҡаланың ҡурсалаусыһы Пресвятая Богородица (Stella Madonna della), байрамы 21 сентябрҙә.

# Риволи
## Тарих

Иҫбатланмаған археологик һәм тарихи сығанаҡтар мәғлүмәттәре буйынса, хәҙерге Риволи өлкәһен романдар баҫып алғансы бында тавриндар, лигур ҡәбиләләре йәшәгән, улар IV быуатта Францияның көньяғынан килгән кельттарға ҡушылған тип иҫәпләнә. Б. э. тиклем 221 йылдарҙа был территория римлеләр тарафынан баҫып алынған.
Был Риволи ҡалаһын Верона провинцияһындағы Риволи менән бутамаҫҡа кәрәк. Унда 1797 йылдың 14-15 ғинуарында Наполеон Бонапарт һәм генерал И. Альвенци етәкселек иткән австрия армияһы араһында билдәле алыш булған.

# Риволи
## Төп иҫтәлекле урындары

Риволиҙа билдәле замок (итал. Castello di Rivoli) бар — ул Савой король йортоноң төҙөлөп бөтмәй ҡалған резиденцияһы, хәҙер унда хәҙерге заман сәнғәте музейы урынлашҡан.
Башҡа иҫтәлекле урындары:
* XIV быуат йорто Каса дель Конте Верде (итал. Casa del Conte Verde)
* Палаццо Пьоццо (итал. Palazzo Piozzo)
* Коллек Вилла (итал. Villa Colla) паркы
* Музыка йорто (франц. La Maison Musique) — элекке мал һуйған урын.

# Риволи
## Билдәле тыуып-үҫкән кешеләре

* Виктор-Амадей II
* Карл Эммануил I

# Риволи
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Крань, Словения
* Ҡалып:Флаг Каталонии Мольет-дель-Вальес, Испания (Каталония)
* Монтелимар, Франция
* Равенсбург, Германия

# Риволи
## Риволи менән бәйле башҡа ҡалалар

Наполеондың Риволи Веронездағы еңеүе хөрмәтенә Париждың үҙәк урамдарының береһен (унда Лувр һәм мэрия биналары урынлашҡан) Риволи урамы тип атағандар.