yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Быховская Анна Марковна

Анна Марковна Быховская (1901—1996) — Мәскәү дәүләт университетының биология факультетының тәүге деканы.

# Быховская Анна Марковна
## Биографияһы

Велиж ҡалаһында тыуған. Урта белемде экстерн ысулы менән ала, сөнки аҡса булмау сәбәпле гимназияла уҡый алмай. Шәхси дәрестәр бирә, башланғыс мәктәптә уҡытыусы булып эшләй. 1920 йылда ВКП(б.) сафына инә.
1927 йылда Мәскәү дәүләт университетының физика-математика факультетының биология бүлеген тамамлай. Цитология һәм гистология кафедраһына Г. И. Роскинға аспирантураға уҡырға инә. Доцент дәрәжәһенә эйә була.
Мәскәү дәүләт университетының биология факультеты барлыҡҡа килгәндән һуң беренсе декан һәм уның тарихында әлегә берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ-декан. Был вазифаға 1930 йылдың 21 авгусында тәғәйенләнә. Декан вазифаһын 1930 йылдан алып 1931 йылдар буйынса биләй. 1931 йылдың 18 апрелендә университетта факультет-кафедраль структура бөтөрөлә. А. М. Быховская Мәскәү дәүләт университетының зоология бүлеге етәксеһе итеп тәғәйенләнә. 1933 йылдың 1 майынан Мәскәү дәүләт университетында факультеттар тергеҙелә — Быховская биология факультеты деканы вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнә. 1935—1937 йылдарҙа Мәскәү дәүләт университетының зоология ғилми-тикшеренеү институты директоры булып эшләй.
1937 йылдың 10 июнендә Быховская «үҙенең эшендә күп кенә сәйәси хаталар ебәреүсе һәм партия уяулығын юғалтыусы» булараҡ Биология факультеты менән етәкселек итеүҙән ситләтелә. Шул уҡ 1937 йылда Мәскәү дәүләт университетының зоология ғилми-тикшеренеү институты директоры вазифаһында ҡулға алына.
1947 йылдан Сәмәрҡәндта медицина паразитологияһы һәм малярияһы институтында, 1960-сы йылдарҙа административ бүлек буйынса директор урынбаҫары вазифаһында эшләй.
Бойондороҡһоҙ Үзбәкстанда 95 йәше тулыуға 10 көн ҡалғанда вафат була.

# Быховская Анна Марковна
## Хеҙмәттәре

* Быховская А. М. 1960. Республиканское совещание и научная конференция по вопросам борьбы с паразитарными заболеваниями в Узбекистане. 1) Мед. ж. Узбекистана. No 11, 74—75.
* Быховская А. М., Ибадов А. У. Леонид Михайлович Исаев, Ташкент, 1964
* Крамарь В. С., Быховская А. М., Каторкин Е. Н. и др. — «Мед. паразитол.», 1974, No 6, с. 694—697.
* Крамарь В. С., Кудрявцева Н. Ф., Быховская А. М. и др. — «Мед. паразитол.», No 3, с. 293—296.

# Быховская Анна Марковна
## Адресы

* 1937 йылдың октябренә тиклем — Мәскәү, Маросейка урамы, 9, кв. 34.
# Исток (Койда ҡушылдығы)

Исток — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Койда йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Исток (Койда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000041272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004127
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ихсанов Ғимат Сөләймән улы

Ихсанов Ғимат Сөләймән улы (1 июль 1899 йыл — 1956 йыл) — педагог, партия органдары хеҙмәткәре. 1924—1956 йылдарҙа хәҙерге Бөрйән районы мәктәптәре уҡытыусы һәм директоры. Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1941).

# Ихсанов Ғимат Сөләймән улы
## Биографияһы

Ғимат Сөләймән улы Ихсанов 1899 йылдың 1 июлендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы Ибрай ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Үҙ ауылы мәктәбен 1914 йылда тамамлай. 1914—1917 йылдарҙа кесе уҡытыусы булып эшләй, шунан мәктәп директоры итеп тәғәйенләнә.
Октябрь революцияһынан һуң Ғимат Ихсанов яңы тормош төҙөүҙә әүҙем ҡатнаша, йәштәр менән эшләй. 1920 йылдың көҙөндә институтҡа уҡырға ебәрелә, 1920/21 уҡыу йылында Ырымбур халыҡ мәғарифы институтында, 1921/22 уҡыу йылында Ташкент халыҡ мәғарифы институтында белем ала, бер аҙ Һырдарья өлкәһендә балалар уҡытҡас, Башҡортостанға ҡайта.
Ғимат Ихсанов 1924 йылдың декабрендә хәҙерге Бөрйән районы Иҫке Монасип башланғыс мәктәбен асып, балаларҙы уҡыуға йәлеп итә. Ул терәк мәктәп булып таныла. 1924 йылда Иҫке Собханғолда ла мәктәп асыла, 1925 йылда Байназар, Байғаҙы, Ғәҙелгәрәй, Әтек мәктәптәре эш башлай. Уларҙың эшен ойоштороп ебәреүҙә Ғимат Сөләймән улының хеҙмәте ҙур. Ул айырыуса Иҫке Собханғол, Байназар ауылдарында яңы мәктәптәр асыуҙа яҡындан ҡатнаша, уҡытыусыларға программалар, дәреслектәр табып тарата, уҡытыу тәжрибәһе менән уртаҡлаша. 1928 йылдың сентябренән Ғимат Ихсанов Иҫке Собханғол башланғыс мәктәбендә эшләй, уны ла терәк мәктәп кимәленә күтәрә, уҡытыусыларҙы яңыса эшләргә өйрәтә.
1930 йылда Бөрйән кантоны төҙөлгәс, Ғимат Ихсанов кантон халыҡ мәғарифы бүлеге мөдире итеп тәғәйенләнә, уҡытыусылар менән уҡытыу-тәрбиә эшен яйға һалыуҙа, наҙанлыҡты бөтөрөүҙә, балаларға башланғыс белем биреүҙе ойоштороуҙа ең һыҙғанып эшләй, мәҙәни-ағартыу сараларына йәлеп ителә.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Ғимат Ихсанов партияның Бөрйән район комитетында яуаплы вазифалар башҡара, тик 1948 йылда ғына яратҡан эшенә — балалар уҡытыуға ҡайта. Ул Иҫке Собханғол мәктәбендә тарих уҡыта, аҙаҡ директор итеп ҡуйыла. 1938 йылда уҡ төҙөлә башлаған ике ҡатлы мәктәп бинаһы һуғыштан һуң ғына һалынып бөтә, интернат та күп ауырлыҡтар менән сафҡа индерелә. Иҫке Собханғол мәктәбендә шунан һуң ғына уҡытыу-тәрбиә эше йәнләнә, коллективҡа йәш уҡытыусылар өҫтәлә.
Иҫке Собханғол урта мәктәбе директоры Ғимат Сөләймән улы Ихсанов һәр уҡытыусыны ижади хеҙмәткә рухландыра, уның нисек эшләүен, нисек йәшәүен яҡшы белә, барлыҡ уҡытыусыларға ла методик ярҙам ойоштора.
Уҡыусы йәштәргә ныҡлы белем биреү һәм тәрбиәләү эшендә 42 йыл хеҙмәт итеү осоронда Ғимат Сөләймән улы Ихсанов үҙен ысын уҡытыусы, талантлы педагог итеп күрһәтә, уҡытыусыларҙы алда торған мөһим бурыстарҙы уңышлы үтәүгә илһамландыра.
Уҡытыу-тәрбиә эшендә өлгәшкән уңыштары өсөн Ғимат Сөләймән улы Ихсановҡа 1941 йылда «Башҡорт АССР-ның мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы» тигән маҡтаулы исем бирелә, төрлө йылдарҙа ул миҙалдар һәм Маҡтау грамоталары менән бүләкләнә.
# Хорнзёммерн

Хорнзёммерн (нем. Hornsommern) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 140 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,28 км². Диңгеҙ кимәленән 282 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99955 һәм автомобиль коды — UH.
# .ad

.ad — Андорра өсөн юғары кимәлдәге милли домен.
# Няда-Яха (Хейм-Паюта ҡушылдығы)

Няда-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хейм-Паюта йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Няда-Яха (Хейм-Паюта ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053627
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305362
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Глаухау

Глаухау (нем. Glauchau) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 24442 кеше йәшәй. Майҙаны — 51,49 км². Диңгеҙ кимәленән 266 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8371 һәм автомобиль коды GC.
# Шәмәхә астрофизика обсерваторияһы

Насретдин Туси исемендәге Шәмәхә астрофизика обсерваторияһы (ШАО, әзерб. N.Tusi adına Şamaxı́ Astrofízika Rəsədxanası́ ) — Оло Кавказ һыртының көньяҡ-көнсығыш итәгендә 1435 метр бейеклектә, район үҙәге Шәмәхәнән 22 километрҙа һәм Баҡынан 144 километрҙа урынлашҡан, Әзербайжан Милли Фәндәр академияһы Астрофизика секторы базаһында асылған обсерватория. Нигеҙе 1960 йылда һалына. Обсерваторияны ойоштороуға билдәле ғалим Йософ Мәмәдалиев ҙур өлөш индерә.
1981 йылда обсерваторияға урта быуаттар математигы, физигы һәм астрономы Мөхәммәт Насретдин Туси исеме бирелә.
Обсерватория хеҙмәткәрҙәре өсөн Йософ Мәмәдалиев исемендәге (Пиркули) ҡасаба төҙөлә.
2008 йылдың сентябренән капиталь ремонт-төҙөлөш һәм фәнни-техник ҡорамалдарҙы модернизациялау башлана. 2013 йылдың 16 майында Шәмәхә астрофизика обсерваторияһында капиталь ремонт, реконструкция һәм автоматлаштырыу эштәре тамамлана.

# Шәмәхә астрофизика обсерваторияһы
## Телескоптары

Төп ҡорамалы — Германиянан алынған рефлектор, көҙгөһөнөң диаметры — 2 метр, 1966 йылдан бирле файҙаланыла һәм Кавказ аръяғында беренсе ҙур телескоп булып тора.
Обсерваторияла йәнә түбәндәгеләр ҡулланыла:
* Горизонталь ҡояш телескобы, Ҡояшатмосфераһына спектр тикшеренеүҙәре үткәреү өсөн тәғәйенләнгән төп көҙгөһөнөң диаметры — 50 см.
* 20/13 сантиметрлы АФР-2 хромосфера-фотосфера стандарт телескобы, Ҡояш хеҙмәте ихтыяждары өсөн ҡулланыла;
* АЗТ-8 рефлекторы, көҙгөһөнөң диаметры 70 см;
* «Карл Цейс» фирмаһының рефлекторы, көҙгөһөнөң диаметры 60 см;
* Мәҡсүтов сисемаһының менискылы телескобы.
Батабат тауында (Нахичеван АР) 2300 м бейеклектә 1971 йылдан Батабат астрофизика обсерваторияһы эшләй. Унда ҙур ҡояш коронографы тора, көҙгөһөнөң диаметры — 53 см, шулай уҡ 70 сантиметрлы Ай-планета телескобы, Цейс-600, ФАС-3А һәм киң мөйөшлө экспедицион астрограф бар.

# Шәмәхә астрофизика обсерваторияһы
## Баҫмалар

* «Циркуляр ШАО»

# Шәмәхә астрофизика обсерваторияһы
## ШАО директорҙары

* Солтанов Ғаджибәк Фаражулла оғлы, (1951—1980)
* Гусейнов Октай Хангусейн оғлы, (1980-??)
* Аббасов Алик Рза оғлы, (??-??)
* Исмаилов Зохраб Аббасали оғлы, (??-??)
* Гусейнов Камран Әхмәт оғлы, (??-??)
* Әхмәтов Шмидт Буньяд оғлы, (??-1997)
* Кулиев Әйүб Сәләх оғлы (1997 йылдан).
# Олойылға ауылы мәктәбе

Олойылға ауылы мәктәбе — мәктәп. 1937 йылда башланғыс мәктәп итеп асылған. 2009 йылдан башлап Башҡортостан Республикаһы Белорет районы муниципаль дөйөм белем биреү бюджет учреждениеһы Олойылға ауылының төп дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль мәғариф учреждениеһы.

# Олойылға ауылы мәктәбе
## Тарихы

* 1937 йылдан 1971 йылға тиклем — башланғыс белем биреү мәктәбе;
* 1971 йылдан 1986 йылға тиклем — төп белем биреү мәктәбе;
* 1986 йылдан 2009 йылға тиклем — урта белем биреү мәктәбе;
* 2009 йылдан башлап — төп дөйөм белем биреү мәктәбе.

# Олойылға ауылы мәктәбе
## Мәктәп директорҙары / мөдирҙәре

* Парфеньтьев Василий Васильевич, 1937—1940
* Свистунов Петр Васильевич, 1940—1942
* Красавина Евгения Порфирьевна — 1943 йылдың 15 авгусынан
* Ғимранов Ғайсар Искәндәр улы — 1971 йылдан
* Муллайәрова Зоя Михайловна — 1976 йылдан

# Олойылға ауылы мәктәбе
## Мәктәп уҡытыусылары

Олойылға ауылы мәктәбе уҡытыусылары исемлеге.
# Яны-Порсун-Я

Яны-Порсун-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ятри-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Яны-Порсун-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026929
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302692
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Итерзен

Итерзен (нем. Uetersen) — Германиялағы ҡала.
Координаталары - 53° 41′ т. к. 09° 40′ кс. о.
Беренсе телгә алыу - 1234
Майҙаны - 11,43 км²
Диңгеҙ кимәле өҫтөндәге бейеклеге - 1-18 м
Халҡы - 17 865 кеше (2006)
Тығыҙлығы - 1563 кеше/км²
Ваҡыт бүлкәте - UTC+1, йәй UTC+2
Телефон коды - +49 4122
Почта индекстары - 25436
Автомобиль коды - PI

# Итерзен
## Сайты

Uetersen
Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
# Рясинка

Рясинка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тудовка йылғаһының һул ярына тамағынан 9,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Рясинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000700
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000070
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пирамидз

ФК Пирамидз (ғәр. نادي بيراميدز‎) — Мысыҙың Ҡаһирә ҡалаһындағы египет футбол клубы. Команда өйҙәге матчтарын үткәреү өсөн яҡынса 30 000 тамашасыны һыйҙырған «30 июнь» стадионын файҙалана. Хәҙер «Пирамидз» Мысыр футбол лигалары системаһындаһы Премьер-лигала сығыш яһай.

# Пирамидз
## Тарих

«Аласьюти Спорт» Асьют ҡалаһында төпләнгән һәм уға 2008 йылда нигеҙ һалынған. оманда үҙ тарихында тәүге тапҡыр 2014 йылдың июнендә команда үҙ тарихында тәүге тапҡыр, Икенсе дивизионда плей-оффта уңышлы уйнап, Премьер-лигаға сыға.
Дебют миҙгелендә Премьер-лигала «Аласьюти Спорт» өмөтһөҙ аутсайдер ролен уйнай, бары тик алдағы 38 матчтың ике матчында ғына еңеү яулайһәм осош зонаһында аҫтан икенсе урынды биләй. 2016 йылда команда Икенсе дивизион командалары араһында үҙ төркөмөндә еңеүсе була, әммә плей-оффта Идфу ҡалаһының «Әл-Наср Лель Тааден» командаһына бирешә, уйындар серияһындағы ике матчтан һуң пенальти менән уйынды 1:1 иҫәбе менән тамалай. Бер йыл үткәс «Аласьюти Спорт» командаһы Икенсе дивизионда үҙенең А төркөмөндә еңеүсе була, был уның Премьер-лигаға ҡайтыуының гаранты булып тора. 2017/2018 чемпионатында команда тренер Али Махер етәкселегендә туғыҙынсы урында биләй.
Клубты 2018 йылдың йәйендә Сәғүд Ғәрәбстаны спорт идаралығы рәйесе Төрки аш-Шәйех етәкселәй. Команданың исеме «Аласьюти Спорт»тан «ФК Пирамидз ФК» тип үҙгәртелә, ә Төрки аш-Шәйехтың клубҡа индергән аҡсаһы клубты байтаҡ көсәйтә. Ҡаһирәнең элекке «Әл-Әхли» тренеры Хөсс әл-Бәҙри 2018 йылдың 28 июнендә клубтың президенты итеп тәғәйенләнә, Хассан Әхмәт — пресс-секретары һәм футбол командаһы етәксеһе, Хашаба Һаҙый — футбол директоры, ә Бразилияның «Ботафого» клубының элекке остазы Валентин Алберто — «Пирамидз» клубының баш тренеры итеп тәғәйенләнә.
# Токио йәмиғ мәсете

Токио йәмиғ мәсете (яп. 東京ジャーミイ, Tōkyō-jāmii, шулай уҡ 東京モスク, Tōkyō-mosuku) — Японияла Токио ҡалаһында урынлашҡан мәсет. Мәсет 1935 йылда башҡорт дин әһеле Мөхәмәтғәбделхәй Ҡорбанғәлиев тарафынан мосолман мәхәлләһе өсөн һалына.

# Токио йәмиғ мәсете
## Тарихы

Рәсәйҙәге Граждандар һуғышында Колчактың еңелеүенән һуң күпмелер башҡорттар һәм татарҙар Японияға барып сыға. 1922 йылда улар мәхәлләгә ойоша, уларҙың теүәл һаны билдәһеҙ. 1927 төркиҙәр балаларына милли рухта белем һәм тәрбиә биреү өсөн мәктәпкә урын биреүҙе һорап япон хөкүмәтенә мөрәжәғәт итә. 1928 йылда мәҙрәсә асыла. Бинаның бер өлөшө мәсет итеп файҙаланыла. Мөхәммәт Ҡорбанғәлиев 1935 йылда ер һатып ала һәм 1938 йылда мәҙрәсә янында мәсет һалдыра. Яңы мәсет асылғанға тиклем Мөхәммәтғәбделхәй Ҡорбанғәлиев Токиола беренсе мөфтөй һәм «Исламиә Токио» мәхәлләһенең имам-хатибы була. Токио мәсете, типография һәм мәсет янындағы ислам мәктәбе Мөхәммәтғәбделхәй Ҡорбанғәлиевтың шәхси аҡсаһына һәм мосолман дини ойошмаһы ағзалырының иғәнәһенә төҙөлә. Йәдитсе Ғаяз Исхаҡи һәм ҡәҙимсе Мөхәммәтғәбделхай Ҡорбанғәлиев араһындағы ҡатмарлы мөнәсәбәттәр, һуңғараҡ Ҡорбанғәлиев һәм Ғәбдрәшит Ибраһимов араһындағы низағ арҡаһында япон властары махсус комиссия төҙөй, уның һөҙөмтәһендә «Исламия» ойошмаһы етәксеһе итеп Ғ. Ибраһимов ҡалдырыла, ә М. Ҡорбанғәлиев 1938 йылда Япониянан Ҡытайға (Дайрен ҡалаһына) һөрөлә. 1938 йылдың 12 майында Мәүлидин-Нәби көнөндә башҡорт һәм татар эмигранттарынан торған Мәхәллә һәм исламийә дини ойошмаһы вәкилдәре тарафынан асыла.
Мәсет Сибуя районының Ёёги кварталында урынлаша. Мәсет асыу тантанаһында билдәле япон сәйәсмәндәре һәм юғары хәрби етәкселеге вәкилдәре (адмирал Огасавара Наганари, Тояма Мицуру һәм башҡалар) ҡатнаша.
1986 йылда Токио мәсете бинаһы ер тетрәүе арҡаһында ҙур зыян күрә, 1986 йылда емертелә. 1998 йылда Төркиә хөкүмәте ярҙамында яңы мәсет төҙөлә башлай, 2000 йылда төҙөлөп бөтә. Мәсетте төҙөүгә барыһы 1,5 миллион иена тотонола. Проект архитектор Мөхәррәм Һилми Сеналптарафынан эшләнә. Мәсет бинаһы ғосман дини традицияларҙа төҙөлгән. Мәсет асыу тантанаһы 2000 йылдың 30 июнендә уҙғарыла, унда Япониялағы Төркиә илсеһе Яман Башкут (1998—2002) телмәр тота һәм Төркиә хөкүмәте вәкилдәре ҡатнаша.

# Токио йәмиғ мәсете
## «Исламиә Токио» мәхәлләһенең имам-хатиптары

* Мөхәмәтғәбделхәй Ҡорбанғәлиев (1924—1938);
* Ғәбдрәшит Ибраһимов (1938—1944);
* Мөхәмәтәмин Ислами (1944—1951)
* Шәрифулла Мифтахетдин (1951—1967);
* Ғәйнан Мөхәмәт Сафа (1967—1984)
# Мәүләүи

Мәүләүи (ғәр. مولوی‎), шул уҡ Мәүләнә (ғәр. مولانا‎) һүҙе — ғәрәпсәнән «хаким» йәки «хужа» тип тәржемә ителә. Исламда абруйлы дини дәрәжә , шәриғәтте тәфсирләй белгән иң юғары шәрехләүсе.
Мәүләүи дәрәжәһен исемдәренә ҡушҡан шәхестәр: билдәле фарсы шағирҙары Йәләлетдин Руми һәм Йәми, шулай уҡ Мәүләүи Ибраһим -Бангладеш президентының атаһы, шулай уҡ был исемде Афғанстандың йоғонтоло сәйәсмәндәре бик йыш ҡуллана (мәҫәлән, Вәкил Әхмәт Мүтәвәкил).

# Мәүләүи
## Этимологияһы

Мәүләнә һүҙе бик күп мәғәнәләргә эйә. Шулар араһында — дуҫ, хужа, ярҙамсы, яҡлаусы; яҡшы эштәр алып барған кеше; күрше, юлсы; вариҫ, яҡын туған ағай, уның улы, апайҙың улы һ. б. Күплек һанда — "мәүәли".

# Мәүләүи
## Ҡөрьәндә

Ҡөрьәндә мәүлә төшөнсәһе Раббы, Хужа, Ярҙамсы, Ҡурсыусы тигән һүҙҙәр менән Аллаһы тәғәләгә ҡарата ҡулланыла.
* Мөмкин булғандан башҡа һис бер нәмәне Алла йәнгә йөкләмәй. Нимә ҡаҙанған булһа — уға, һәм уға ҡаршы ла — үҙе ҡаҙанғаны, «Раббыбыҙ! Әгәр беҙ онотһаҡ йәки хаталанһаҡ, беҙҙе шелтәләмә. Раббыбыҙ! Беҙҙән әүүәл булғандарға Һин йөкләткән кеүек ауырлыҡты беҙгә йөкләтмә! Раббыбыҙ! Беҙҙең тәҡәтебеҙ етмәҫте беҙгә йөкләтмә! Ҡотҡар беҙҙе, кисер, рәхимлек ҡыл беҙгә! Һин — беҙҙең хужабыҙ, кафыр халыҡҡа ҡаршы беҙгә ярҙам ит!»
* Әл-Бәҡара 2:286
* Әгәр улар артҡа әйләнһә, ул саҡта белегеҙ: Аллаһ һеҙҙең Яҡлаусығыҙ. Иң яҡшы Яҡлаусы һәм иң яҡшы Ярҙамсы!
* Әл-Әнфәл 8:40
# Суток

Суток — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сивинь йылғаһының уң ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Суток
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000027643
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002764
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Любовка (йылға)

Любовка — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Любовское суқоймасы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Любовка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000019106
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001910
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Гуреев Сергей Александрович

Гуреев Сергей Александрович (30 декабрь 1934 йыл — 2012 йыл) — юрист, халыҡ-ара хоҡуҡ һәм диңгеҙ сауҙаһы хоҡуҡтары проблемалары белгесе; юридик фәндәр докторы (1979). Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университетының халыҡ-ара хоҡуҡ кафедраһы профессоры (1983); Иҡтисад һәм эшҡыуарлыҡ институты профессоры, СССР Фәндәр академияһының Дәүләт һәм хоҡуҡ институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре.

# Гуреев Сергей Александрович
## Биографияһы

Сергей Александрович Гуреев Пенза ҡалаһында 1934 йылдың 30 декабрендә тыуған; 1953 йылда, урта мәктәпте тамамлағас, Мәскәү тышҡы сауҙа институтына уҡыға инә, уны 1958 йылда тамамлай. Унан һуң СССР-ҙың Тышҡы сауҙа министрлығына (МВТ) эшләргә йүнлтелә, бында юридик эштә эшләй. Артабанғы йылдарҙа ул Тышҡы сауҙа минстрлығының юрисконсульты була һәм Тышҡы сауҙа министрлығының бер нисә берекмәһендә өлкән юрисконсульт була. Был министрлыҡ аппаратында ул 1968 йылдың октябренә тиклем эшләй. «Национализация в Республике Куба и международное право» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай — юридик фәндәр кандидаты була.
1968 йылда Гуреев СССР Фәндәр академияһына эшләргә күсә: Дәүләт һәм хоҡуҡ институтында өлкән ғилми хеҙмәткәр булыуы менән 1968 йылдың июненән алып 1983 йылдың октябре буйына СССР ФА Дәүләт һәм хоҡуҡ институтында өлкән хезмәткәр булып диңгеҙ, һауа һәм йыһан хоҡуғы секторында эшләй. 1979 йылда «Современные проблемы международно-правового регулирования торгового мореплавания» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай — юридик фәндәр докторы булып китә. 1983—1987 йылдарҙа Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты (РУДН) юридик факультетының халыҡ-ара хоҡуҡ кафедраһы профессоры булып тора. 1987 йылда СССР-ҙың Госпланы ҡарамағындағы Комплекслы транспорт проблемалары институтында эшләй, шулай уҡ Рәсәй Федерацияһында — Рәсәй ФА Президиумы янындағы Етештереү көстәрен өйрәнеү советында, баш ҡаланың бер нисә юғары уҡыу йортонда уҡытыусы булып, шул иҫәптән Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты, Мәскәү яңы юридик институтында һәм шулай уҡ Иҡтисад һәм эшҡыуарлыҡ институтында уҡыта. XXI быуатта ФСБ-ның Сик буйы ғилми-тикшеренеү үҙәгенә күсә, унда профессор вазифаһын ала.
Ғалим 2012 йылда вафат була.

# Гуреев Сергей Александрович
## Ғилми хеҙмәттәре

Сергей Гуреев алыҡ-ара хоҡуҡ проблемалары, шул иҫәптән халыҡ-ара йыһан һәм халыҡ-ара һауа хоҡуҡтары менән шөғөлләнә:
* «Коллизионные проблемы морского права» (М., 1972);
* «Международное торговое судоходство (международные правовые проблемы)» (М., 1979);
* «Международное речное право» (М., 1993) (в соавт.).
# Кондор осошо (йыр)

«Кондор осошо» (исп. El Cóndor Pasa) — ошо уҡ исемле сарсуэланан йыр, Перу композиторы Даниэль Роблес 1913 йылда Анд халҡының традицион халыҡ көйҙәре мотивына ижад иткән.
1960-сы йылдарҙа Los Incas төркөмө «Кондор осошо» менән Парижда сығыш яһай, унда көйҙө Пол Саймон ишетеп ҡала һәм үҙенең һүҙҙәренә үҙ версияһын яҙа. Йыр Саймон һәм Гарфанкелдың 1970 йылда «Bridge Over Troubled Water» исемле альбомында сыҡҡандан һуң киң билдәле булып китә, альбомда көй «El condor pasa (Could If I)» исеме аҫтында сыға.
Пол Саймон йырҙың халыҡ йыры булыуында шикләнмәй, әммә альбом сыҡҡандан һуң Даниэль Роблестың улы атаһының йырға авторлыҡ хоҡуҡтарын иҫбатлай. «Кондор осошо» йырының варианттары төрлө телдәрҙә бар һәм төрлө төркөмдәр һәм башҡарыусылар репертуарына ингән. Шул иҫәптән, башҡорт ҡурайсылары репертуарында ла был көй лайыҡлы урын алған.
2004 йылда «Кондор осошо» йыры Перуның милли ҡаҙанышы һәм мәҙәни мираҫы тип таныла.

# Кондор осошо (йыр)
## Өҫтәмә факттар

* «Кондор осошо» көйөн тыңлағандан һуң йырсы һәм музыкант Александр Барыкин 1987 йылда үҙенең «Гөлләмә» хитына инеш фолк солоһын яҙа.