yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# 1796 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1796 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1796 MDCCXCVI |
| Юлиан стилендә | 1795—1796 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2548—2549 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7304—7305 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5556—5557 ה'תקנ"ו — ה'תקנ"ז |
| Мосолман календары | 1210—1211 |
| Боронғо әрмән календары | 1245 ԹՎ ՌՄԽԵ |
| Ҡытай календары | 4492—4493 乙卯—丙辰 синий заяц — красный дракон |
| Эфиопа календары | 1788—1789 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1852—1853 |
| - Шака самват | 1718—1719 |
| - Кали-юга | 4897—4898 |
| Иран календары | 1174—1175 |
1796 йыл — йома көнөнән башланған йыл, кәбисә.
# Натым-Эква-Я

Натым-Эква-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Натр-Колынг-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Натым-Эква-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024987
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302498
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Таңатаров Марат Әхсән улы

Таңатаров Марат Әхсән улы (26 декабрь 1937 йыл — 17 март 1997 йыл) — ғалим-инженер‑технолог. Техник фәндәр докторы (1977), профессор (1980). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1988), СССР‑ҙың юғары белем биреү отличнигы (1983) һәм уйлап табыусыһы (1977).

# Таңатаров Марат Әхсән улы
## Биографияһы

Марат Әхсән улы Таңатаров 1937 йылдың 26 декабрендә Семипалатинск ҡалаһында тыуған. 1960 йылда Өфө нефть институтын (хәҙер Өфө дәүләт нефть техник университеты) тамамлағандан һуң шунда уҡ эшләй: 1960—1962 йылдарҙа — нефть һәм газ технологияһы кафедраһы ассистенты, 1962—1965 йылдарҙа — Мәскәүҙә И. М. Губкин исемендәге нефть химияһы һәм газ сәнәғәте институтында аспирант, 1978 йылдан алып дөйөм химик технологиялар, 1984 йылда — хеҙмәт һәм тирә‑яҡ мөхитте һаҡлау кафедраһы мөдире вазифаһын башҡара. 1995 йылдан башлап Башҡортостан Республикаһының Ғәмәли экология һәм тәбиғәтте файҙаланыу проблемалары институтында директор, 1996 йылдың февраль—июнендә баш ғилми хеҙмәткәр.
1977 йылда «техник фәндәр докторы» ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеп, «Закономерности деактивации катализаторов нефтепереработки продуктами уплотнения» темаһына диссертация яҡлай.
Фәнни хеҙмәттәре нефть эшкәртеүҙә каталитик процестарҙы тикшереүгә, сәнәғәт ҡалдыҡтарын утилләштереү мәсьәләләренә арналған. Тәүгеләрҙән булып Таңатаров тарафынан составында бензол аҙ булған автомобиль бензиндарын алыуҙың теоретик нигеҙҙәре дәлилләнгән, АИ‑95 «Экстра» этилирланмаған бензин (Куйбышев, Яңы Өфө, Одесса, Фирғәнә нефть эшләү заводтарына индерелгән), синтетик май кислоталарының куб ҡалдыҡтары нигеҙендә солидол («Уфанефтехим» ААЙ‑нда) алыу, нефть шламдарын («Урал‑Себер магистраль нефть үткәргестәре» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Туймазанефть» нефть-газ сығарыу идаралығы), терегөмөшлө приборҙарҙы (Ғәмәли экология һәм тәбиғәтте файҙаланыу проблемалары институтының демеркуризация участкаһы), автомобиль покрышкаларын (Башҡортостан Республикаһы Эске эштәр министрлығының Яза үтәү идаралығында, Өфө) утилләштереү технологиялары эшләнгән. 1995 йылда Өфөлә Ағиҙел йылғаһын нефттән таҙартыуҙа ҡатнашҡан.
240‑тан ашыу фәнни хеҙмәт, 50 уйлап табыу авторы.
Марат Әхсән улы 1997 йылдың 17 мартында Өфөлә вафат була.
# Бельчик

Бельчик — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы/ Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чепец йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Бельчик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100003574
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100357
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бургвербен

Бургвербен (нем. Burgwerben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1070 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,42 км². Диңгеҙ кимәленән 135 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6667 һәм автомобиль коды — BLK.
# Бателич Франка

Франка Бателич (хорв. Franka Batelić; Франка булараҡ та билдәле, 7 июнь 1992 йыл) — хорват йырсыһы һәм йырҙар авторы. Showtime хорват шоуының 1-се миҙгелендә еңеүсе, Евровидение 2018 йыр конкурсында Хорватия исеменән сығыш яһай.

# Бателич Франка
## Биографияһы

Франка Бателич 1992 йылдың 7 июнендә Хорватияны Риека ҡалаһында Ингрид һәм Дамир Бателич ғаиләһендә тыуа. Өс йәштән йырлай башлай. 2007 йылда Showtime шоуының беренсе миҙгелендә көсөн һынап ҡарай, финалға тиклем барып етә һәм еңә. Шоуҙа еңгәндән һуң Бателич подписала контракт с лейблом Hit Records лейблы менән контракт төҙөй, унда уның «Ovaj Daj» еңеү синглы рәсми рәүештә сығарыла. 2018 йылдың февралендә Франканың Хорватия исемнән Евровидение 2018-ҙә «Crazy» йыры менән сығыш яһаясағы билдәле була. Франка 8 майҙа конкурстың тәүге ярым финалында йырлаясаҡ.
# Ершова Наталия Матвеевна

Ершова Наталия Матвеевна (9 сентябрь 1923 йыл — 25 июль 2013 йыл) — юрист, ғаилә хоҡуғы буйынса белгес; Ююридик фәндәр докторы, Алматы юридик институтын тамамлаусы (1949), СССР граждандар хоҡуғында ғаилә мәсьәләләре буйынса диссертация менән юридик фәндәр докторы (1979/1980), СССР Фәндәр академияһының дәүләт һәм хоҡуҡ институтында төп ғилми хеҙмәткәр, профессор; СССР Юғары Судының һәм Рәсәй Федарцияһы Юғары Судының ғилми-консультация советы ағзаһы.

# Ершова Наталия Матвеевна
## Биографияһы

Наталия Матвеевна Ершова 1923 йылдың 9 сентябрендә Төньяҡ Ҡаҙағстандың Заградовка ауылында тыуған. 1949 йылда Алматы юридик институтын тамамлай. 1955 йылдан 1957 йылға тиклем СССР Фәндәр академияһының дәүләт һәм хоҡуҡ институтында аспирантурала уҡый. 1949 йылдан 1955 йылға тиклем Алматы дәүләт именлеге мәктәбендә граждандар хоҡуғы һәм граждандар процесы уҡытыусыһы булып эшләй. 1957 йылдан 1989 йылға тиклем СССР Фәндәр академияһының дәүләт һәм хоҡуҡ институтында кесе, өлкән, төп ғилми хеҙмәткәр вазифаларын биләй.

# Ершова Наталия Матвеевна
## Фәнни хемәттәре

Наталия (Наталья) Ершова 100-ҙән ашыу ғилми баҫма, шул иҫәптән, бер нисә монография авторы һәм авторҙашы; башлыса, СССР һәм Рәсәй Федерацияһының ғаилә хоҡуғы проблемаларында махсуслаша:
* «Опека и попечительство над несовершеннолетними» (1957);
** Опека и попечительство над несовершеннолетними по советскому праву / Ин-т права им. А. Я. Вышинского. Акад. наук СССР. — Москва : Госюриздат, 1959. — 108 с.
* «Споры о праве на воспитание детей в семье» (1965);
* «Правовые вопросы воспитания детей в семье»;
* «Вопросы семьи в гражданском праве» (1977);
* «Имущественные правовые отношения в семье» (1979).
* Воспитание детей в неполной семье : Пер. с чеш. / З. Марова, З. Матейчек, С. Радванова и др.; Общ. ред. и послесл. Ершовой Н. М. — М. : Прогресс, 1980. — 206 с.
* Научно-практический комментарий к части второй ГК РФ (2002, 2004; соавтор).
# Бланкенштайн (Заале)

Бланкенштайн (Заале) (нем. Blankenstein) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 852 кеше йәшәй. Майҙаны — 1,53 км². Диңгеҙ кимәленән 450 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7366 һәм автомобиль коды — SOK элек: LBS.
# Нечаиха

Нечаиха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама һыуһаҡлағысы уң ярына 905 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Нечаиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006925
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100692
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Гагель

Гагель (нем. Gagel) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 125 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,33 км². Диңгеҙ кимәленән 34 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39606 һәм автомобиль коды — SDL.
# Тоҙ шахтаһы (Бохня)

Бохнялағы тоҙ шахтаһы (XIII быуаттан 1772 йылға тиклем Краков жупаһы өлөшө) Польшаның көньяғында урынлашҡан — донъялағы һәм Европалағы иң боронғо һәм иҫке тоҙ шахталарының береһе. Польшаның Малополь воеводствоһындағы Бохня ҡалаһында. ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы. Малополь воеводствоһының мәҙәни ҡомартҡыһы.
Президент Александр Квасьневскийҙың 2000 йылдың 26 сентябрендәге Указы менән тарихи һәйкәл статусы бирелә.

# Тоҙ шахтаһы (Бохня)
## Тарихы

Шахтаға 1248 йылда, бында таш тоҙҙары запастары булыуы асыҡланғас, һәм ошо районда тоҙ запастарын асыуға (ул ваҡытта тоҙҙо ҡайнатып табалар) яҡынса 2000, хатта 3500 йыл үткәс, нигеҙ һалына. Асылғандан һуң шахта Король тоҙ компанияһының өлөшөнә әйләнә.
1368 йылда Бөйөк Каземир тоҙ шахталары уставын нәшер иткндән һуң, тоҙҙо Рускә һәм Венгрияға экспортлау башлана. XIV быуатта шахтала эшләүселәр һаны 120-нән 150-гә тиклем етә, XV — XVI быуаттарҙа 500-гә тиклем арта. 1772 йылда Речь Посполитая беренсе тапҡыр бүленгәс, шахта Австрия империяһы составында ҡала һәм уның XVII быуатта уҡ башланған бөлгөнлөккә төшөү осоро, капиталь ремонт үткәрелгәндән һуң туҡталып, 1785 йылдан күтәрелеш ваҡыты башлана. 1794 йылда бында яңы тоҙ ятҡылығы асыла. Шахта 1918 йылға тиклем Австрия контроле аҫтында була, һуңынан Польша составына күсә.
Шахтала тоҙ сығарыу 1964 йылға тиклем дауам итә, һуңынан ябыла. 1981 йылдың 11 декабрендә тоҙ шахтаһы Малополь воеводствоһының һаҡланыусы һәйкәлдәре исемлегенә индерелә (№ А-238). 2000 йылдың 26 сентябрендә Польша президенты Александр Квасьневский тоҙ шахтаһын милли тарихи һәйкәл тип иғлан итә, ә 2013 йылдан ул, 20 километр төньяҡтараҡ урынлашҡан Величкалағы тоҙ шахтаһы менән бер объектҡа берләштерелгәндән һуң, ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы объекты булып һанала.
# Чёпырь-Ега

Чёпырь-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Куть-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Чёпырь-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049264
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204926
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кучеренко Вера Прокофьевна

Вера Прокофьевна Кучеренко (1930-2000) — һауынсы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Кучеренко Вера Прокофьевна
## Биографияһы

Вера Прокофьевна Кучеренко 1930 йылдың июнендә Александровка ауылында (хәҙер — Ростов өлкәһенең Матвеев-Ҡурған өлкәһе районы). Колхозда ун биш йәшенән алып эшләй, башта быҙау ҡараусы булып, ә 1951 йылдан һауынсы булып китә.
Эшләгән осоронда Кучеренко Һөт һауып алыуҙы арттырыуҙа ҙур уңышҡа өлгәшә. Ул шулай уҡ алдынғы ысулдар эшенә бер нисә тиҫтә һауынсыны өйрәтә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 22 мартындаға указы менән «1965 йылда малсылыҡты үҫтереүҙә, ит етештереүҙә һәм әҙерләүҙе арттырыуҙа ирешкән уңыштары» өсөн Вера Прокофьевна Кучеренкоға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Йәмәғәт эшмәкәрлеге менән әүҙем шөғөлләнә, төрлө һайлау органдарына депутат итеп һайлана. Тыуған ауылында йәшәй. 2000 йылдың октябрендә вафат була.
Ике Ленин ордены һәм миҙалдар менән бүләкләнә.
# Урсала

Урсала — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Зай №2928 йылғаһының уң ярына тамағынан 151 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Урсала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Түбәнге Кама һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем, Вятка йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101512111100029416
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102941
* Бассейн коды — 10.01.01.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чепырь-Ега (Тукан ҡущылдығы)

Чепырь-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тукан йылғаһының уң ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Чепырь-Ега (Тукан ҡущылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049912
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204991
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Южный Коксес

Көньяҡ Коксес — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Коксес йылғаһының һул ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Южный Коксес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300063600
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306360
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Арғынбаев

Арғынбаев — ир-ат фамилияһы. Арғынбай исеменән барлыҡҡа килгән. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла. Мәғәнәһе: арғын — ҡырағай ат, боронғо ырыу исеме. Топоним булып та ҡулланыла.
Арғынбаева — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Арғынбаев
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Арғынбаев Ғәбит Бикмөхәмәт улы (Ғәбит Арғынбаев) — атаҡлы башҡорт сәсәне.
* Арғынбаева Светлана Роберт ҡыҙы — йырсы (меццо сопрано), Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы.
# Хмельник районы

Хмельник районы (укр. Хмільницький район) — Винница өлкәһендәге район. Район үҙәге — Хмельник ҡалаһы.
2018 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 35 864 кеше йәшәй.
# Угутка

Угутка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 168 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Угутка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048427
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204842
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Клостер-Фесра

Клостер-Фесра (нем. Kloster Veßra) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 338 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,75 км². Диңгеҙ кимәленән 340 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98660 һәм автомобиль коды — HBN.
# Вельморда

Вельморда — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Вельморда йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 46 км.

# Вельморда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000049361
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004936
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ишбулатов Нәғим Хажғәле улы

Ишбулатов Нәғим Хажғәле улы (10 август 1928 йыл — 7 февраль 2006 йыл) — башҡорт тел белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1975), профессор (1981). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1980).

# Ишбулатов Нәғим Хажғәле улы
## Биографияһы

Нәғим Хажғәле улы Ишбулатов 1928 йылдың 10 авгусында Башҡорт АССР-ы Тамъян-Ҡатай кантоны (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Әбйәлил районы) Ҡаҙмаш ауылында тыуған.
1952 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай.
1955—1966 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында эшләй.
1966—1968 йылдарҙа РСФСР Педагогия фәндәре академияһының милли мәктәптәр буйынса ғилми-тикшеренеү институтының Башҡортостан филиалы мөдире.
1968—1988 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының башҡорт тел ғилеме кафедраһы уҡытыусыһы. 1988 йылдан — профессор.
Нәғим Хажғәле улы оҫта йырсы булараҡ та киң билдәлелек яуланы. Бигерәк тә башҡорт халҡының боронғо йырҙарын ул оло аһәңлелек менән тыңлаусыға еткерә ине. Уның профессиональ баянсы һәм ҡурайсыларға ҡушылып башҡарған халҡыбыҙҙың тиҫтәнән артыҡ ижад ҡомартҡыһы, Башҡортостан радиоһының «алтын фонды»на инеп, фонотекала һаҡлана һәм киләсәк быуындар өсөн матур һәм тиңдәшһеҙ бүләк буласаҡ.
Профессор Н. Х. Ишбулатов университеттың һәм баш ҡала менән республиканың йәмәғәт тормошонда ла әүҙем ҡатнашты. Уҡыу-уҡытыу процессынан һәм ғилми эшмәкәрлегенән тыш республиканың төрлө гәзит-журналдарында тел мәсьәләләренә, яҙыусы һәм шағирҙәр әҫәрҙәренең теленә ҡағылышлы көнүҙәк мәҡәләләр менән даими сығыш яһаны.
2006 йылдың 7 февралендә Өфөлә вафат була.

# Ишбулатов Нәғим Хажғәле улы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Нәғим Хажғәле улы Ишбулатов — 60-тан ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән урта мәктәптәр һәм юғары уҡыу йорттары өсөн дәреслектәр авторы. Ғалимдең башҡорт тел белеме буйынса тикшеренеүҙәренең төп йүнәлештәре булып диалектология, фонетика, морфология, лексикография һәм орфография иҫәпләнә. Профессор Н. Х. Ишбулатов башҡорт теле диалекттарына башҡа төрки һәм фин-уғыр телдәре менән сағыштырып фонетик, морфологик һәм лексик кимәлдә тасуирлама бирҙе.
«Русско-башкирский словарь» (1964), «Башҡорт һөйләштәренең һүҙлеге» (3 томда, 1967—1987) һүҙлектәре авторҙарының береһе. Уның «Хәҙерге башҡорт теле. Һүҙ төркөмдәренең бүленеше», «Хәҙерге башҡорт теле (әҙәби телдең нормалар системаһы)», «Башҡорт теленең фонетикаһы», «Башҡорт теле диалекттарын сағыштырма тикшереү» исемле һәм башҡа китаптары киң билдәлелек яуланы. Нәғим Хажғәле улы башҡорт теленең диалект һүҙлектәрен төҙөшөүҙә һәм «Башҡорт теленең һүҙлеге»н (2 томда, 1993, «Русский язык» нәшриәте) мөхәррирләүҙә ҡатнашты.
# Байназаров Ғәлиулла Хәйрулла улы

Байназаров Ғәлиулла Хәйрулла улы (1919 – 20. 08. 1943), 112-се кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой.

# Байназаров Ғәлиулла Хәйрулла улы
## Биографияһы

Байназаров Ғәлиулла Хәйрулла улы 1919 (ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса 1916) йылда Бөрйән районы Байназар ауылында тыуған.
1937 йылда Ҡыҙыл Армия сафына хәрби хеҙмәткә алына.
1939 йылда хәрби хеҙмәт срогын тултырып тыуған ауылына әйләнеп ҡайта. Ошо уҡ йылда район үҙәге Иҫке Собханғолға милиция бүлегенә эшкә алына.
Милиционер булып эшләгән ваҡытында Байғаҙы ауылынан Шәрипова Зөбәйлә Шәкир ҡыҙына өйләнә.
1941 йылдың 4 декабрендә Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. Ул Миңлеғәле Шайморатов етәкләгән 112-се кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә.
1943 йылдың 20 авгусында ҡаты һуғышта һәләк була. Харьков өлкәһе Чугуев районы Веселый хуторында ерләнгән тигән рәсми ҡағыҙ килә.
Ләкин һуңғы мәғлүмәттәр буйынса бының дөрөҫлөккә тап килмәүе асыҡлана.
2019 йылда Мәскәү ҡалаһынан эҙәрмән Шашкова Лариса Владимировна Байназар ауыл Советына шылтыратып, Байназаров Ғәлиулла Хәйрулла улы 1943 йылдың 20 авгусында Терновая ауылында мәрхүм булған, шундағы туғандар ҡәберлегендә ерләнгәнен хәбәр итә.
Харьков ҡалаһында йәшәгән эҙәрмән Иван Николаевич Волковский Soldat.ru официаль сайтында түбәндәгеләрҙе хәбәр итә: Байназаров Ғәлиулла Веселый хуторындағы алышта ҡаты яралана һәм 348-се медсанбат менән Терновая ауылына эвакуациялана. Медсанбатта мәрхүм булып ҡала һәм шунда ерләнә. Ерләнгәндәрҙең исемлеге урындағы ауыл Советында һаҡланған була. Терновая ауылы халҡы үҙ иҫәбенә ошонда ерләнгән һалдаттарҙың исеме яҙылған ҡәбер ташы ҡуя һәм ҡәберлекте хөрмәтләп тота. Исемлектең иң башында Байназаров Ғәлиулланың исеме яҙылған.
# Восточная Пяк-Яха

Вост. Пяк-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО/ Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пяк-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Восточная Пяк-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300073684
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307368
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3