yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Абдуллин Мөслим Мөким улы

Абдуллин Мөслим Мөким улы (ҡаҙ. Мүсілім Мүкімұлы Абдуллин); 14 март 1916 йыл — 7 декабрь 1996 йыл — совет һәм ҡаҙаҡ йырсыһы (лирик тенор). Ҡаҙаҡ ССР-ның халыҡ артисы (1947).

# Абдуллин Мөслим Мөким улы
## Биографияһы

1916 йылдың 14 мартында Усть-Каменогорск ҡалаһында тыуған.
1933—1935 йылдарҙа Алма-Ата музыка техникумында уҡый. 1936 йылда Мәскәү консерваторияһының]] ҡаҙаҡ студияһына уҡырға инеп, 1939 йылда тамамлай.
1939 йылдан 1965 йылға тиклем Абай исемендәге Ҡаҙаҡ опера һәм балет театрының солисы була.
1955 йылдан алып КПСС ағзаһы.
1965 йылдан "Ҡаҙаҡконцерты"ның художество етәксеһе.
Абдуллин ҡаҙаҡ, урыҫ һәм Көнбайыш Европа операларында партиялар башҡара. Сәхнәлә лирик персонаждар образдарын кәүҙәләндерә: Түлеген, Ҡайракбай, Балпан, Арыстан (Е. Г. Брусиловскийҙың «Кыҙ-Ебәк», «Ялбыр», «Ала-Тарғын» һәм «Айман-Шолпан»). Ленский (П. И. Чайковскийҙың «Евгений Онегин»), Серика (М. Түлебаеваның «Биржан һәм Сара»), Йылҡарҙар (Е. Г. Брусиловский һәм М. Түлебаевның Амангельды), Туяҡбай (Е. Рәхмәҙиеваның Камар сулу), Әзимә («Абай» А.Жубанова һәм Л. А. Хәмиҙи) һәм башҡалар. 1936 йылда Мәскәүҙә ҡаҙаҡ әҙәбиәте һәм сәнғәте көндәрендә ҡатнаша. Ҡаҙаҡ халыҡ йырҙарын һәм сит ил композиторҙары әҫәрҙәрен башҡарыусы.

# Абдуллин Мөслим Мөким улы
## Ғаиләһе

* Ҡатыны Абдуллина Ҡамаш менән дүрт балаға ғүмер биргәндәр:
* Ҡыҙы Абдуллина Ғәлиә (1941 йылғы), улдары Абдуллин Сағнай (1953 йылғы) музыкант һәм алып барыусы

# Абдуллин Мөслим Мөким улы
## Наградалары

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (03.01.1959)
* Почёт Билдәһе ордены (22.08.1986)
* Ҡаҙаҡ ССР-ның халыҡ артисы (1947)
# Ғүмәров Рәмил Ғәтүф улы

Ғүмәров Рәмил Ғәтүф улы (25 апрель 1953 йыл — 8 апрель 2018 йыл ) — төҙөүсе, 1995—2018 йылдарҙа Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденлы «Башнефтепромстрой» тресының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе, «Рәсәйҙең почётлы төҙөүсеһе» һәм «Нефтекама ҡалаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» (2013) маҡтау билдәләре эйәһе.

# Ғүмәров Рәмил Ғәтүф улы
## Биографияһы

Рәмил Ғәтүф улы Ғүмәров 1953 йылдың 25 апрелендә Башҡорт АССР-ының Краснокама районы Иҫке Нуғай ауылында (хәҙер күсерелгән) тыуған.
Совет Армияһында хәрби хеҙмәттә була.
Свердловск ҡалаһындағы Урал политехник институтының төҙөлөш факультетын ҡыҙыл дипломға тамамлай.
1995 йылда Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденлы «Башнефтепромстрой» тресының генераль директоры итеп тәғәйенләнә һәм ғүмеренең һуңғы көндәренәсә шул вазифаны башҡара.

# Ғүмәров Рәмил Ғәтүф улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

* Нефтекама ҡала Советы депутаты.

# Ғүмәров Рәмил Ғәтүф улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе
* «Рәсәйҙең почётлы төҙөүсеһе» маҡтау билдәһе
* «Нефтекама ҡалаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» маҡтау билдәһе (2013)
# Ҡармалы (Ҡармасан ҡушылдығы)

Ҡармалы — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡармасан йылғаһының уң ярына тамағынан 114 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ҡармалы (Ҡармасан ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһыӨфөнән Бөрө ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201512111100025064
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102506
* Бассейн коды — 10.01.02.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Степан-Ель

Степан-Ель — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Собты-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 170 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Степан-Ель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300032118
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303211
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Аҡмола өлкәһе

Акмола өлкәһе - Ҡаҙағстандың төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан өлкәһе. Өлкәнең үҙәгендә өлкә составына кермәүсе Ҡаҙағстан баш ҡалаһы Нурсолтан ҡалаһы урынлашҡан.
Административ үҙәге – Кокшетау ҡалаһы, 1824 йылда нигеҙләнгән.
Көнбайышта — Ҡостанай өлкәһе менән, төньяҡта – Төньяҡ Ҡаҙағстан өлкәһе менән, көнсығышта - Павлодар өлкәһе менән һәм көньяҡта – Караганды өлкәһе менән сиктәш.

# Аҡмола өлкәһе
## Административ бүленеше
### Идара-ер төҙөлөшө

Өлкә 13 райондан һәм 204 ауыл округынан ғибәрәт. Өлкәгә 5 ҡала һәм 11 поселок инә.
* 2 өлкә ҡала ҡарамағындағы: Кокшетау һәм Степногорск
* 8 район ҡала ҡарамағындағы: Аҡкүл, Атбаҫар, Державин, Есиль, Еремена, Магинск, Степняк, Щучинск
* 17 районы ауыл.

# Аҡмола өлкәһе
## Административ бүленеше
### Райондар

* Аҡҡол районы
* Аршалы районы

# Аҡмола өлкәһе
## Танылған шәхестәр

Жакан Сыздыков (1901, Күксәтау өйәҙе — 1977, Алматы), ҡаҙаҡ шағиры, журналист, Туҡай әҫәрҙәрен ҡаҙаҡсаға тәржемә итеүсе.

# Аҡмола өлкәһе
## Танылған шәхестәр
### Татарҙар, башҡорттар

* Маһинур Фәйзуллина (1901, Атбаҫар - 1983, Алабуга), кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлап, ғилми дәрәжә алған тәүге татар ҡатын-ҡыҙы.
* Ибраһим Сәләхов (1911, Күксәтау-1998, Акмола өлкәһе, Ҡыҙыл Яр), татар яҙыусыһы, Туҡай премияһыияһы (1990).

# Аҡмола өлкәһе
## Тышҡы һылтанмалар

Акмола өлкәһе акимы аппараты сайты(недоступная ссылка)
# Әйүпов Рим Шәрип улы

Әйүпов Рим Шәрип улы (4 июль 1938 йыл — 2 февраль 2015 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең театр һәм кино актёры. 1965—1996 йылдарҙа Киров ҡалаһындағы драма һәм өлкә йәш тамашасы театрҙары хеҙмәткәре. РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1984).

# Әйүпов Рим Шәрип улы
## Биографияһы

Рим Шәрип улы Әйүпов 1938 йылдың 4 июлендә Башҡорт АССР-ының Поляковка ауылында тыуған.
Түбәнге Тагил һәм Севастополь театрҙарында эшләй. 1964 йылдан Киров радиоһы дикторы була, ә 1965 йылда Киров драма театрына эшкә килә. Ике тиҫтә йылдан һуң Н. Островский исемендәге Киров өлкә йәш тамашасы театрына күсә һәм 1996 йылға тиклем шунда эшләй. Рим Шәриф улы кинола төшә, уның ижад активында — 16 кинокартина.
«Три жизни мадонны» — А. С. Пушкиндың ҡатыны Н. Н. Гончарова тураһында, «Я помню чудное мгновенье» — Анна Керн тураһында тасуири уҡыу программаһы башҡарыусыһы.
Оҙайлы яман шеш ауырыуынан һуң Рим Әйүпов 2015 йылдың 2 февралендә Киров ҡалаһында вафат була.

# Әйүпов Рим Шәрип улы
## Ижады
### Фильмография

* 1973 — «Юнга Северного флота»
* 1984 — «Поиски истины» — Павлов Иван Петрович
* 1986 — «Лётное происшествие» — авиабаза башлығы
* 1988 — «Комментарий к прошению о помиловании» — Вячеслав Иванович Тепляков
* 1989 — «Бывший папа, бывший сын»
* 1989 — «Процесс» — судья Постников
* 1990 — «В полосе прибоя» — ҡарауылсы
* 1990 — «Николай Вавилов» — Терентьев
* 1991 — «Армавир» — катала
* 1991 — «Без правосудия» — Морг
* 1991 — «Люк» — сусҡа көтөүсеһе
* 1991 — «Откровение Иванна Первопечатника» — Максим Грек
* 1992 — «Тишина» — Вохминцев
* 1994 — «Тень Алангасара» — Сихырсы
* 1995 — «Лунные псы»
* 1995 — «Под знаком Скорпиона» — Ленин
# Ғәбделвәхит Ғәбдрәхимов

Ғәбделвәхит Ғәбдрәхимов (1788—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

# Ғәбделвәхит Ғәбдрәхимов
## Биографияһы

Ғәбделвәхит Ғәбдрәхимов Ырымбур губернаһы Мең улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Миәкә районы) Кәркәле һәм Кәркәлетамаҡ ауылдарында йәшәгән. Урядник булып хеҙмәт итә.
1811 йылда башлыса 12-се һәм 7-се кантон башҡорттарынан 2-се Башҡорт атлы полкы ойошторола, уның составында Ғәбделвәхит Ғәбдрәхимов хеҙмәт итә. Майҙа полк майор И. Курбатов командалығында Рыльск ҡалаһына ебәрелә. Курск губернаһында ҡышлағандан һуң полк Луцк ҡалаһына килә һәм 2-се Көнбайыш армия составына керә. 1812 йылдың майында полк кавалериянан генерал А. П. Тормасовтың 3-се Обсервация армияһы составына индерелә һәм Варшава герцоглығы менән сик буйында кордон хеҙмәтен үтәй. 1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, 15 июлдә полк яугирҙары Кобрин янындағы Саксония ғәскәрҙәре менән алышта батырлыҡ күрһәтә. 28 октябрҙә 2-се Башҡорт полкы Урал казак полкы менән берлектә Свислочи торамаһын биләй. 2-се Башҡорт полкы кергән генерал Чаплицтың отряды 1812 йылдың 8 октябрҙә Слонимға килә һәм бында поляк генералы Конопканың полкын тар-мар итә. 1 ноябрҙә 2-се Башҡорт полкы Горностаевцы ауылы янындағы алышта ҡатнаша. Ҡаты алыштарҙа полкта башта булған 530 кешенән 1812 йылдың октябренән ҡарата 408 яугир иҫән ҡалған.
2-се Башҡорт полкы Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ла әүҙем ҡатнаша. 1813 йылдың 27 ғинуарында генерал-лейтенант Волконский корпусы составында полк Варшаваға инә. Майҙа генерал-майор Ланской отрядында (генерал-лейтенант Остен-Сакен корпусы составында) Бреславль тирәһендә һуғыша, ә июль аҙағында Силезия армияһы составына керә. Артабан полк Германиялағы алыштарҙа, шул иҫәптән Дрезденды ҡамауҙа һәм алыуҙа ҡатнаша. 1813 йылдың ноябрь аҙағында Төп армияға һәм әсирҙәрҙе оҙатып йөрөүсе хәрби юлдарҙа юл-комендант хеҙмәтен үтәү өсөн ебәрелә. 1814 йылдың 19 мартында 2-се Башҡорт атлы полкы составының бер өлөшө Парижға инә.

# Ғәбделвәхит Ғәбдрәхимов
## Бүләктәре

* «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
# Зарич

Зарич — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лысьва йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Зарич
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009554
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100955
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Джордж Уокер Буш

Джордж Уокер Буш (ингл. George Walker Bush) — Америка Ҡушма Штаттарының 43-сө президенты.
# Иҫке Прилука һарайы

Иҫке Прилука һарайы (Меринг һарайы) — Иҫке Прилука ауылындағы (Украина, Винница өлкәһе) Десна йылғаһы ярында XVIII быуат аҙағында Александр Борецкий тарафынан төҙөлгән һарай.

# Иҫке Прилука һарайы
## Тарихы

Элекке ҡаласыҡ урынында Збаражскийҙарҙың йорто булыуы һәм 1594 йылда Прилука һарайы тирәһендә 4000 казак йорто урынлашыуы билдәле.
XVIII быуат аҙағында Александр Борецкий (? −1769) Прилукала һарай төҙөй һәм шулай уҡ бында паркка нигеҙ һала, бәләкәй сиркәү төҙөй. Уның шулай уҡ тоҡомло аттары ла булған. Ҡыҙы Александра — графиня Гонората Борецкая ауылда 1805 йылда — Изге Анна костелын, 1819 йылда Преображенск сиркәүен төҙөй. ХIX быуаттың икенсе яртыһында Чеслав Здыховский һарайҙы яңынан ҡора. ХХ быуат башында уның аҙаҡҡы хужаһы Сергей Меринг һарайға ҙур ғына үҙгәрештәр индерә (шуға күрә был һарайҙы уның исеме менән йөрөтәләр) һәм ул хәҙерге көндә шул рәүештә һаҡлана. Барецкий төҙөгән һарайҙың күренеше билдәһеҙ.
Сергей Меринг — сәнәғәт магнаты, урындағы производстволарҙы үҫтерә:кирбес заводын, шарап эшләү заводы, тирмән һәм башҡаларҙы. Уның атаһы Киевта бик билдәле, хатта күренекле, кеше була — табип Федор Меринг (сығышы буйынса Саксониянан). Байҙарҙы ул ҙур аҡсаға дауалаған, ә ярлыларҙы — йыш ҡына бушлай. Версияларҙың береһе буйынса, Ф. Меринг аҡсаһын мөлкәт туплауға йүнәлткән һәм, шулай итеп, һарай уның улына күскән. Меринг һарайын Киевтағы Мариин һарайы менән сағыштыралар, хатта уның теүәл күсермәһе, тиҙәр. Һәр хәлдә баш ҡала һарайы билдәһеҙ архитектор өсөн илһам сығанағы булғандыр, тип фаразлап була.
Һарайҙа иҫке немец һәм испан рәссамдарының картиналары, шулай уҡ Стимлер, Гротгер эштәре һаҡланған була. Здеховскийҙың улы һатыуға ҡуйған картиналар үҙ ваҡытында 100 000 көмөш аҡсаға баһалана. Здеховскийҙың галереяһы картиналарының бер өлөшө Рәсәй хөкүмәте ҡарамағына эләгә. Хәҙерге ваҡытта элекке һарайҙа Иҫке Прилука махсуслаштырылған урта белем биреү интернат-мәктәп урынлашҡан.

# Иҫке Прилука һарайы
## Бөгөнгө хәле

Һарай интерьерҙары өлөшләтә генә һаҡланып ҡалған. Тышҡы фасады Европа стилендә башҡарылһа, эске интерьерында мавритан стилендәге ғәрәп мотивтары осрауы ҡыҙыҡһыныу уята. Необарокко стилендә төҙөлгән һарай фасады штукатурка менән бергә ҡойолоп төшөп тора. ХХ быуаттың 50-се йылдарҙа һарай «үҙенә бер башҡа» балалар өсөн интернатҡа тәғәйенләнгән. Әйтергә кәрәк, хәҙерге көндә бында китапхана, спортзал, бер нисә кабинет урынлашҡан, күп кенә бүлмәләр буш тора. Уҡыу кластары башҡа урынға күсерелгән.
Һарай яйлап эштән сығып бара.
# Фафура

Фафура — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юмпаш йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Фафура
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000008308
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000830
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шиндялов Николай Антонович

Николай Антонович Шиндялов (1929 йылдың 9 майында тыуған— 2012 йылдың 19 ғинуарында вафат була) — СССР һәм Рәсәй тарихсыһы, тарих фәндәре докторы (1989), профессор (1990), Рәсәй Хәрби фәндәр академияһының корреспондент ағзаһы.

# Шиндялов Николай Антонович
## Биография

1948-1952 йылдарҙа Благовещен дәүләт педагогия институтында уҡыған. Шунда уҡ 1952-1956 йылдарҙа ассистент булып эшләй, 1956-1963 йылда — өлкән уҡытыусы, һуңынан — кафедра мөдире.
1963 йылда В. И. Ленин исемендәге МГПИ-ла «1922-1926 йылдарҙа Амурҙа социалистик төҙөлөш» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. 1989 йылда «Алыҫ Көнсығышта Октябрь революцияһы» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
10-дан ашыу монография һәм 250 ғилми мәҡәләләр баҫтыра.
Уның тарафынан студенттар һәм аспиранттар өсөн 10-дан ашыу уҡыу һәм уҡытыу өсөн методик ҡулланмалар баҫтырыла.
Н.А. Шиндялов юғары квалификациялы ғилми -педагогик кадрҙар әҙерләү йәһәтенән ҙур эштәр башҡара. 16 уңышлы яҡланған кандидатлыҡ диссертацияһы етәксеһе, 19 докторлыҡ диссертацияһы яҡлаусыларға ғилми консультант һәм рәсми оппонент, 36 кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлауҙа рәсми оппонент булараҡ сығыш яһай.

# Шиндялов Николай Антонович
## Наградалар

* «Почет Билдәһе» ордены
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы
* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы
* Донъя Советы миҙалы
* Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1999)
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2009)
# Росла

Росла (нем. Roßla) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2319 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,64 км². Диңгеҙ кимәленән 145 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6536 һәм автомобиль коды — MSH.
# Занне

Занне (нем. Sanne) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 162 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,57 км². Диңгеҙ кимәленән 33 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39596 һәм автомобиль коды — SDL.
# Засецкийҙар йорто

Засецкийҙар йорто (Засецкий йорто) — Вологдала мезонин һәм портик менән бер ҡатлы ағас йорт (Ленинград урамы, 12 адресы буйынса урынлашҡан), федераль әһәмиәттәге архитектура ҡомартҡыһы. Бина 1790 йылдың аҙағында төҙөлгән һәм XIX быуатта байтаҡ үҙгәртеп ҡоролған. Вологдала һаҡланып ҡалған боронғо ағас бина, ағас архитектураһының Вологда ҡомартҡыһы.

# Засецкийҙар йорто
## Тарихы

Бина Засецкийҙарға — боронғо дворяндар нәҫеленә ҡараған. Вологдала Засецкий Алексей Александрович (1717—1784 йыл) — Вологданың тәүге тыуған яҡты өйрәнеүсеһе, ҙур китапхана һәм боронғо әйберҙәр коллекцияһы хужаһы, Вологда тураһындағы беренсе китап авторы («Историческія и топографическія извѣстія по древности о Россіи, и частично о городѣ Вологдѣ и его уѣздѣ и о состояніи онаго по нынѣ, Изъ разныхъ печатныхъ и рукописныхъ Российскихъ и иностранныхъ книгъ съ пріобщеніемъ примѣчаній Собранныя Алексѣемъ Засѣцкимъ в 1777 году. Въ Университетской Типографіи 1780 года.»).

# Засецкийҙар йорто
## Архитектураһы

Бина классицизм стилендә төҙөлә, шуға күрә ул планлаштырыу нигеҙендә ҡәтғи, ябай һәм ыҡсым. Проект авторы билдәһеҙ. Фасад үҙәге дүрт колонналы портик менән эшләнгән, уны ҙур булмаған балкон тотоп тора. Бинаны Вологда архитектураһы өсөн типик өсмөйөшлө фронтон тамамлап ҡуя. Фасады бай биҙәлгән һәм уратып алған һырлы аҡ элементтар бормалы-һырмалы булыуы менән таң ҡалдыра. Семәрле биҙәктәр XIX һәм XX быуаттарға ҡарай. Дендрологик экспертиза һөҙөмтәләре буйынса бураның йәше 250 йыл тәшкил итә.
Интерьерында баштағы уҡ ябай геометрик формала ҡыҙыл ағастан эшләнгән ишектәр һәм кафель мейестәр һаҡланып ҡалған.

# Засецкийҙар йорто
## Хәҙерге заман

2020 йылда усадьбаны реставрациялау проекты әҙерләнә, тергеҙеү өсөн аҡсаны шәхси инвесторҙар бүлә. Реставрациянан һуң усадьбала музей асырға һәм никах тантаналары уҙғарыу планлаштырыла.
# Ҡоро Руя

Сухая Руя — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Руя йылғаһының уң ярына тамағынан 3,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ҡоро Руя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000043540
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004354
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Печуга (йылға)

Печуга — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/269/32 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Печуга (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Нерль башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300812110000032722
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003272
* Бассейн коды — 09.01.03.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Валенар

Валенар (исп. Vallenar) — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның һәм Уаско провинцияһының административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Уаско провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 43 750 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 7084 км². Халыҡ һаны — 48129 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 6,79 кеше/км².

# Валенар
## Географик урыны

Ҡала Эльки йылғаһының үҙәнендә урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Копиапо коммунаһы
* көнсығышта — Тьерра-Амарилья провинцияһы
* көньяҡ-көнсығышта — Альто-дель-Кармен коммунаһы
* көньяҡта — Ла-Игуэра коммунаһы
* көнбайышта — Тымыҡ океан

# Валенар
## Транспорт

* Валенар аэропорты (Коды ICAO: SCLL, коды IATA: VLR)
* Валенар тимер юл станцияһы
* Автомобиль юлдар:
** С-5 Арика автомобиль юлы — Ла-Серена (Панамерикан таш юлы)
** С-46 Валенар автомобиль юлы — Уаско
** С-485 Валенар автомобиль юлы — Альто-дель-Кармен
Автомобиль юлдарҙан, тормамаларға (йәшәү пункттарына) хәтлем ара:
* Копиапо — 150 км
* Альто-дель-Кармен — 39 км
* Чаньяраль — 315 км
* Ла-Серена — 199 км
* Уаско — 57 км

# Валенар
## Демографик мәғлүмәттәр

Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
| Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | 13543 |
| шул иҫәптән: | Ҡала халҡы | 13180 | Ҡала халҡы өлөшө, % | 97,32 |
| | Ауыл халҡы | 363 | Ауыл халҡы өлөшө, % | 2,68 |
| | Ир-егеттәр | 6968 | Ир-егеттәр өлөшө, % | 51,45 |
| | Ҡатын-ҡыҙҙар | 6575 | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө, % | 48,55 |
| Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | 2,35 |
| Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халыҡ өлөшө | 5,67 |

# Валенар
## Административ бүленеш

Коммуна 15 райондан тора:
| № | Район | Майҙаны км² | Халыҡ һаны (2002) | Ҡала халҡы | Ауыл халҡы | Халыҡ тығыҙлығы кеше/км² |
| 1 | Сархенто-Алдея (Валенар) | 1,6 | 4815 | 4815 | 0 | 3009,37 |
| 2 | О’Хиггинс (Валенар) | 1,9 | 6447 | 6447 | 0 | 3393,16 |
| 3 | Либертад (Валенар) | 251,2 | 11141 | 10956 | 185 | 44,35 |
| 4 | Эрманос-Каррера (Валенар) | 22,8 | 8383 | 8327 | 56 | 367,68 |
| 5 | Лос-Каналес (Валенар) | 115,8 | 14523 | 13191 | 1332 | 125,41 |
| 6 | Эль-Сапальо | 520 | 61 | 0 | 61 | 0,12 |
| 7 | Вискачитас | 540 | 24 | 0 | 24 | 0,044 |
| 8 | Домейко | 885,8 | 1264 | 0 | 1264 | 1,43 |
| 9 | Лас-Вентанас | 310 | 252 | 0 | 252 | 0,81 |
| 10 | Альгарробаль | 1207,5 | 55 | 0 | 55 | 0,045 |
| 11 | Лас-Куньяс | 1989,1 | 50 | 0 | 50 | 0,025 |
| 12 | Империаль | 384,7 | 724 | 0 | 724 | 1,88 |
| 13 | Инкауаси | 215 | 180 | 0 | 180 | 0,84 |
| 14 | Кордон-Ромеро | 150 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 15 | Камаронес | 488,3 | 107 | 0 | 107 | 0,22 |

# Валенар
## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)

| № | Торама | Категория | Халыҡ һаны (2002) | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Майҙаны км² |
| 1 | Валенар | ҡала | 43750 | 20922 | 22828 | 13,91 |
| 2 | Домейко | ауыл | 924 | 459 | 465 | |
| 3 | Ла-Компаниа | ауыл | 366 | 168 | 198 | |
# Пезеккендорф

Пезеккендорф (нем. Peseckendorf) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 224 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,87 км². Диңгеҙ кимәленән 83 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39398 һәм автомобиль коды — BK.
# Кесе Еловая (Еловая ҡушылдығы)

Кесе Еловая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Еловая (Оло Еловая) йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 205 км.

# Кесе Еловая (Еловая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200025432
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202543
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2