yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Каэт

Ка’эт (йәһ. כעת‎ — «сейчас») — социаль эшҡыуарлыҡ буйынса еврей мәктәбе, 2011 йылдан Мәскәүҙә эшләй. Перспективалы социаль проекттары булған эшҡыуарҙарҙы һайлау, уларҙың проекттарын еренә еткерергә һәм буласаҡ инвесторҙар менән осраштырыуҙар үткәрә. Мәктәпте финанслауҙа «Джойнт» хәйриә фонды һәм PresenTense халыҡ-ара уҡытыу төркөмө ярҙам итә.

# Каэт
## Тарихы

Мәктәп 2011 йылда Мәскәүҙә «Джойнт» еврей хәйриә ойошмаһы, PresenTense төркөмө партнерлығы ярҙамы менән асыла, улар быға тиклем ун ике илдә оҡшаш бизнес-инкубаторҙар ебәргән булалар. Беренсе йыл биш айлыҡ курсты 15 кеше үтә, программа ҙур халыҡ өсөн асыҡ сара — ҡатнашыусыларҙың проекттарының презентацияһы һәм буласаҡ меценаттар һәм инвесторҙар ҡабул итеү менән тамамлана. «Большой город» журналы тыуып килгән ойошманы «Сколково» бизнес-мәктәбе менән сағыштыра.
Сығарылыусыларҙың күбеһе үҙҙәренең стартаптарын уңышлы башлап ебәрәләр, инвесторҙарҙан ярҙам алалар һәм эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә башлайҙар. Мәҫәлән, «Ирекле дебют» төрмәлә ултырып сыҡҡан еврейҙарҙың театр студияһы Мәскәү мәҙәниәт майҙандарында актив сығыш яһай, «Еврей әсәләре» ҡатын-ҡыҙҙар онлайн-порталы, «Хәтер» еврей зыяраттарын ҡарау проекты, яңы форматтағы музыкаль мәктәп, өлкән йәштәгеләр менән эшләүсе үҙәк, синагогала йәштәр еврей хостеле һәм башҡалар эшләй
2014 йылда «Эксперт» журналы "Каэт"ты Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ буйынса мөһим мәктәптәрҙең береһе тип атай.

# Каэт
## Программа

Уҡыу программаһын Колумбия университетының бизнес-мәктәбе сығарылыусылары PresenTense халыҡ-ара ойошма ярҙамы менән төҙөгән, улар 10 илдә 160 артыҡ социаль проект эшләтеп ебәргән. Һәр уҡыу ике өлөштән тора: теоретик һәм практик. Беренсеһе — бизнес-мәктәптең тикшеренеүҙәр һәм кейстар менән ҡыҫҡаса программаһы, икенсе өлөшө практик күнекмәләргә бағышланған һәм файҙалы бик күп мәғлүмәттәрҙе үҙ эсенә ала, сайттар, системалар, таблицалар һәм башҡалары. Алты ай уҡыу тамамланғас, КАЭТ STARTUP MARKET халыҡ өсөн асыҡ сара була, унда сығарылыусылар үҙҙәренең проекттарын буласаҡ инвесторҙарға презентация эшләйҙәр.
Мәктәптә теоретик һәм практик дәрестәрҙе волонтёрҙар үткәрә — менторҙар, тренерҙар, белгестәр һәм уңышлы эшҡыуарҙар, студенттарға үҙҙәренең тәжрибәһе менән уртаҡлашыр өсөн буш ваҡыттарында дәрестәр үткәрәләр.
Уҡыуға түләү хаҡы 85 мең һум тора, әммә ләкин программаның төп спонсоры «Джойнт» Америка еврей бүлгес комитеты, әгәр проект еврей ойошмаһының мәсьәләһен хәл итергә йүнәлтелгән булһа сумманың 90 % түләй һәм түләү 8,5 мең һумға тиклем әҙәйә.
# Уньва (Полуденный Кондас ҡушылдығы)

Уньва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Полуденный Кондас йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.

# Уньва (Полуденный Кондас ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007680
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100768
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Негочь

Негочь — Рәсәй йылғаһы. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Осуга йылғаһының һул ярына тамағынан 133 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Негочь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тверца, инешенән (Вышневоловец гидроузеленән) Тверь ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100512110000002147
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000214
* Бассейн коды — 08.01.01.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нанг-Саем-Еган

Нанг-Саем-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нанг-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Нанг-Саем-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200043423
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204342
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кәрлә турғай

Кәрлә турғай, һиҙәп турғай (лат. Regulus regulus, лат. Regulus regulus)— турғайҙар отрядындағы бик бәләкәйҡош.

# Кәрлә турғай
## Ҡылыҡһырлама

Турғайҙан байтаҡ бәләкәй. Башҡортостандағы иң бәләкәй ҡош. Парлашып та, күмәкләшеп тә ағас ботаҡтарында йөрөйҙәр. Ботаҡтарҙың осонда ҡанаттарын йыш-йыш ҡағып пырхылдашып алалар. Дөйөм төҫө һорғолт йәшел, кәүҙәһенең аҫ яғы аҡһыл йәшел. Ҡанаттарында арҡыры аҡ.һыҙыҡтар бар. Түбәһе сағыу ҡыҙғылт һары төҫтә, ситтәренән ҡап-ҡара һыҙыҡтар үтә. Башҡа ваҡ ҡоштар менән бутарлыҡ түгел.
* Regulus regulus regulus
* Regulus regulus azoricus
* Regulus regulus inermis
* Regulus regulus teneriffae

# Кәрлә турғай
## Тауышы

Тауышы тоноҡ ҡына: «тси-тси-тси». Һайрауы көсһөҙ: «тси-фли-фин, тси-фли-фин».

# Кәрлә турғай
## Йәшәү рәүеше

Аралаш һәм ылыҫлы урмандарҙа йәшәй. Төрлө ваҡ бөжәктәр менән туйына.. Йылы яҡҡа китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй, һирәк осрай. Ағас ботаҡтарында оя ҡора. Ҡыҙғылт көрән һипкелле 8—10 бөртөк аҡһыл ҡыҙыл йомортҡаһы була.
# Пиксаур

Пиксаур — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кша йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Пиксаур
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036760
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003676
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Успение ғибәҙәтханаһы (Владимировка)

1874
Успение сиркәүе — Ростов өлкәһе Красносулин районы Владимировка станицаһындағы сиркәү. Урыҫ православие Сиркәүенең Мәскәү Патриархаты Сулин благочиниеһына ҡарай.
Адресы: Рәсәй, Ростов өлкәһе, Красносулин районы, Владимировка станицаһы

# Успение ғибәҙәтханаһы (Владимировка)
## Тарихы

Владимировка станицаһының Успение сиркәүе Ростов өлкәһенең хәҙерге Красносулин районында Владимировка ауылы барлыҡҡа килгәнгә тиклем, 1830 йылғаса төҙөлгән беренсе православие сиркәүе. Ул башта Новоивановка ауылына, аҙаҡ Владимировка станицаһына ҡараған. Ғибәҙәтхана подполковник ҡатыны Мария Ивановна Бобрикова һәм сиркәүгә йөрөүселәрҙең аҡсаһына төҙөлгән. Ағас бина таш нигеҙгә ултыртылған. Ҡыңғырауҙар манараһы булмағанлыҡтан, улар бағаналарға эленегән. 1874 йылда станицала яңы сиркәү төҙөргә ҡарар ителгәс, иҫке бураһы 1877 йылда Усть-Белокалитвенский станицаһының Сударев утарына һатыла. Яңы ағас сиркәү 1874 йылда казак Степан Шевырев аҡсаһына һалына. Яңы сиркәү шулай уҡ таш нигеҙҙә тора, бер тәхетле була. Сиркәү төҙөү 18500 һумға төшә. Ғибәҙәтхана Мәскәү-Кавказ трактында, Мәскәү һәм Санкт-Петербургты Дон, Кубань һәм Кавказ менән тоташтырыусы юлда торғанлыҡтан, уның йәнәшәһендә сәфәр ҡылыусылар өсөн постоялый двор төҙөгәндәр. Был бинала үҙ ваҡытында Александр Сергеевич Пушкин, Николай I һәм Александр II туҡтаған һәм Успение сиркәүенә инеп йөрөгән. XIX быуат аҙағы — XX быуат башында Успение сиркәүе мәхәлләһендә Владимировка, Прохоров—Кудринская һәм Кленовск-Осиповка сиркәү-мәхәллә мәктәптәре эшләй. Уны Дон епархияһы һәм урындағы мәхәллә кешеләре үҙ аҡсаһына тота. Граждандар һуғышы йылдарында Владимировка станицаһы халҡы большевиктарға ҡаршы көрәшеү өсөн атлы полк ойоштора. Шуға күрә яңы власть тарафынан ауыл халҡы репрессияларға эләгә. Казактарҙы өс тапҡыр казак чинынан төшөрәләр, күп өлөшөн репрессиялайҙар. XX быуаттың 20-се йылдарында Успение сиркәүе ябыла, ул күпмелер ваҡыт склад итеп ҡулланыла. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында немец оккупацияһында булған ауылда 1942 йылда сиркәү ғибәҙәт ҡылыу өсөн асыла. XX быуаттың 50-се йылдарында ҡабат ябыла һәм бинала мәҙәниәт йорто урынлаша.

# Успение ғибәҙәтханаһы (Владимировка)
## Дин әһелдәре

* Дьяченко Василий Тихонович (1861—1880).
* Мартынов Григорий Иванович (1880—1900).
* Борисов Василий Андреевич (1900—1907).
* Попов Николай Викторович.

# Успение ғибәҙәтханаһы (Владимировка)
## Әҙәбиәте

* Кудрявцев В. Успенская церковь ст. Владимировской / В. В. Кудрявцев // Криница. — 2002. — 22 авг. (№ 34) — С.4.
* Кудрявцев В. Успенская церковь ст. Владимировской / В. В. Кудрявцев // Сулинская земля: страницы истории. — Ростов н/Д., 1999. — С.121 — 125.
* Мякинченко В. Успенская церковь / В. А. Мякинченко // Сулин и сулинцы: слов. — справ. — Красный Сулин, 2002. — С.101.
# Манаксур

Манаксур — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шарженьга йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Манаксур
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010927
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001092
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кузнецов Николай Иванович (артиллерист)

Кузнецов Николай Иванович (29 апрель 1922 йыл — 11 сентябрь 2008 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, старшина, орудие командиры, Советтар Союзы Геройы, Дан орденының тулы кавалеры. («Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ булған Дан орденының дүрт тулы кавалерының береһе).

# Кузнецов Николай Иванович (артиллерист)
## Биографияһы

Николай Иванович Кузнецов Пытручей ауылында, хәҙер Вологда өлкәһенең Вытегорск районы, крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.
7-се кластан һуң фабрика-завод уҡыусылыҡ мәктәбен тамамлай. 1936 йылдан Зашеек станцияһында (хәҙер Полярные Зори ҡалаһы составындағы ҡала тибындағы ҡасаба). ФЗУ-нан һуң Мурманск өлкәһендә Кандалакшск электр станцияһын төҙөүҙә ҡатнаша.
1940 йылда Разведка мәктәбендә уҡығандан һуң Кенигсберг ҡалаһында абвер подразделениеһына элемтә офицеры итеп индерелә. Бер операция ваҡытында ҡаты яралана. Разведканан ҡайтҡандан һуң оҙаҡ дауалана, һуңынан артиллерия частарында һуғыша.
1941 йылдың авгусынан Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында. 1944 йылдан КПСС ағзаһы. 369-сы айырым истребителдәр-танкка ҡаршы артиллерия дивизионының (3-сө Белорус фронты, 43-сө армия, 263-сө уҡсылар дивизияһы) орудие командиры өлкән сержант Кузнецов Севастополь һәм Литваны азат иткәндә, Көнсығыш Пруссия территорияһындағы хәрби хәрәкәттәрҙә айырылып тора. Һуғыш ваҡытында орудие расчеты дошмандың 11 танкыһын юҡ итә. Кенигсберг ҡалаһын штурмлағандаорудие расчеты дошмандың бер нисә ут нөктәһен, взвод самаһы һалдатын юҡ итә.
1944 йылдың 23 апрелендә Севастополь (1965 йылдан — герой-ҡала) ҡалаһынан 10 км көнсығыштараҡ урынлашҡан Мекензия тораҡ пункты янындағы алышта 369-сы айырым истребитель-танкка ҡаршы артиллерия дивизионының 45 миллиметрлы орудие командиры (4-се Украина фронты, 51-се армия, 263-сө уҡсылар дивизияһы) сержант Николай Кузнецов үҙенең расчеты менән дошмандың ике пулеметының өнө тыға һәм уҡсылар подразделениеһының артабанғы хәрәкәтен тәьмин итә. Һуңыраҡ, дошмандың танкыларын асыҡлап, беренсе атыуҙан уҡ уларҙың береһен яндыра.
1944 йылдың 17 майындағы алыштарҙа күрһәткән ҡаһарманлығы һәм батырлығы өсөн Кузнецов Николай Иванович 3-сө дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
1944 йылдың 1 декабрендә икенсе тапҡыр 2-се дәрәжә Дан ордены менән наградлана.
1945 йылдың 10 февралендә ҡабаттан 2-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән 1945 йылдың 19 апрелендә немец-фашист илбаҫарҙарына ҡаршы көрәштә командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне, батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткән өсөн старшина Николай Иванович Кузнецовҡа «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә һәм Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 6264) тапшырыла.
СССР Юғары Советы Президиумының 1980 йылдың 12 марттағы Указы менән немец-фашист илбаҫарҙарына ҡаршы көрәштә командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне өсөн отставкалағы старшина Николай Иванович Кузнецов 1-се дәрәжә Дан ордены менән наградлана (№ 2656) һәм дан орденының тулы кавалеры була.
1945 йылдың 24 июнендә Н. И. Кузнецов Ленин мавзолейы алдына трофей байраҡтарҙы ташлаусы йыйылма батальон составында Еңеү парадында ҡатнашада.
# Голубки

Голубки — Рәсәйҙәге йылға. Тула өлкәһе, Липецк өлкәһе, Орёл өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Красивая Меча йылғаһының һул ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Голубки
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Красивая Меча йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100112107000000726
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000072
* Бассейн коды — 05.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Крутиха (Тара ҡушылдығы)

Крутиха — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тара йылғаһының уң ярына тамағынан 436 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Крутиха (Тара ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300005648
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300564
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гематология

Гематология (гемо һәм логия) — ҡан һәм ҡан барлыҡҡа килтереүсе ағзалар тураһындағы фән. Морфологик (ҡан барлыҡҡа килтереүсе ағзаларҙың һәм ҡандың формалы элементтарының төҙөлөшөн өйрәнә), серологик (плазма һәм ҡан һүле үҙенсәлектәрен) һәм клиник (ҡан системаһы ауырыуҙарының этиологияһын, патогенезын, клиникаһын, диагностикаһын һәм дауалауҙы) бүлеп ҡарала.
# Луцоулья

Луцоулья — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Луцоулья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300023461
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302346
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Улуманда

Улуманда — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тайдон йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Улуманда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200011364
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201136
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Орлов йорто (Вологда)

архитектура ҡомартҡыһы (төбәк)
Орлов йорто (Актёр йорто) — Вологда өлкәһенең Вологда ҡалаһында XIX быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән ике ҡатлы торлаҡ йорт. Төбәк әһәмиәтендәге тарихи һәм мәҙәни ҡомартҡы. Хәҙерге ваҡытта «Актёр йорто» йәмәғәт ойошмаһы урынлашҡан.

# Орлов йорто (Вологда)
## Тарихы

Архитектура тикшеренеүселәре билдәләүенсә, Вологданың тарихи өлөшөндә урынлашҡан ҙур ағас йорт, XIX быуаттың икенсе яртыһында классицизм стилендә төҙөлгән һәм «А.Ф. Орлов йорто булараҡ билдәле. 1876 йылда Александр Федорович Орлов бинаның милексеһе булып тора. Белгестәр уның был йорттоң беренсе хужаһы икәнлеген теүәл билдәләй алмай, әммә ҡоролма уның фамилияһы буйынса атала.
Йорт Кремль баҡсаһына ҡарай.

# Орлов йорто (Вологда)
## Архитектураһы

Орловтың торлаҡ йорто архитектура планында ағастан тура мөйөшлө ҙур ике ҡатлы бинанан ғибәрәт, унда ярым подвал һәм өс тәҙрәле мезонин бар. Фасадының ябайлығы һәм ҡәтғилеге Вологда ҡалаһының ағас йорттар төҙөлөшө араһында айырылып тора. Йорттоң биҙәге булып шикһеҙ икенсе ҡат өҫтөндәге ағас сандриктар һәм ромбтар менән ҡат араһындағы билбау тора. Ярым түңәрәк тәҙрә менән өс мөйөшлө фронтон йорттоң мезонинын ослай һәм кәрниз һыҙығын өҙә. Көрәксәләр бинаның һәм мезониндың төп күләме мөйөшөн һыҙыҡ өҫтөнә ала.
Йорт мезонинында түңәрәк кафель мейесте мөмкин. Вологдала башҡа ошондай йорттарҙан айырмалы рәүештә, был ҡоролманың селтәрле декоры юҡ.

# Орлов йорто (Вологда)
## Актёр йорто

Хәҙерге ваҡытта йортта А.В.Семёновтың актёр йорто урынлашҡан. Был ҡаланың иң танылған мәҙәни үҙәктәренең береһе булып тора. Тарихи бинала даими спектаклдәр ҡуйыла, әҙәби һәм музыкаль сәхнәләштереүҙәр ойошторола.
Кино һәм театр һөйөүселәр өсөн — был табыныу урыны булып тора, сөнки бында ғәҙәти булмаған нәмәләр күрергә, йәки яратҡан актерҙар менән аралашырға була. Бында үҙ традициялары бар, мәҫәлән, йыл һайын өмәләр үткәрелә, уға, бинаны һәм ихатаны тәртипкә килтереү өсөн бөтә актёр халҡы йыйыла
# Кумертауское время (гәзит)

Кумертауское время («Күмертау ваҡыты») — Күмертау ҡалаһында нәшер ителгән ижтимағи‑сәйәси гәзит.

# Кумертауское время (гәзит)
## Тарихы

Ойоштороусылары — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, Башҡортостан Республикаһының «„Заман“ гәзите редакцияһы» ҡаҙна предприятиеһы. Күмертау ҡалаһында аҙнаһына 3 тапҡыр урыҫ телендә сыға. 1935 йылдан алып башҡорт телендә «Ленин байрағы» һәм урыҫ телендә «Большевик» исеме менән нәшер ителә; 1954 йылдан — урыҫ телендә «Горняк» («Таусы»); 1965 йылдан «Ленинское знамя» («Ленин байрағы») гәзите менән ҡушылғандан һуң урыҫ телендә «Путь Ильича» һәм башҡорт телендә «Ильич юлы», 1990 йылдан башлап «Время» һәм «Заман» исемдәре менәнн нәшер ителә. 2005 йылдан башҡорт телендәге «Юшатыр» гәзите айырылып сыҡҡандан һуң урыҫ телендә сыға, 2006 йылдан хәҙерге исемен йөрөтә. 1962—65 йылдарҙа район бөтөрөлөп Мәләүез районына ҡушылғанға күрә нәшер ителмәй. Гәзиттә төрлө йылдарҙа башҡорт яҙыусылары Хисамов Ғәлим Афзал улы, Ҡотлогилдина Зөһрә Сәлимйән ҡыҙы, Ғәлимов Зиннәт Абдулхаҡ улы, Кәримов Салауат Ғайса улы, татар яҙыусыһы Әкбәров Закир Насир улы; журналистарҙан Солтанов Мостафа Кәрим улы эшләне.
# Нензото-Яха

Нензото-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Юрибей йылғаһының уң ярына тамағынан 122 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Нензото-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300037870
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303787
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Аралика Иван

Иван Аралика (хорв. Ivan Aralica; 10 сентябрь 1930(19300910)) — хорват яҙыусыһы, эссеист, драматург, педагог. Хорват фән һәм сәнғәт академияһы ағзаһы.

# Аралика Иван
## Биографияһы

Иван Аралика 1930 йылдың 10 сентябрендә Книна эргәһендә тыуа. Педагогия училищеһын һәм Задар университетының философия факультетын тамамлай.
Далмация ауылынды уҡыта. Коммунизм идеялары менән мауыҡҡан осорҙан һуң, И. Аралик «Хорват яҙы» (1971) булараҡ билдәле ваҡиғаларҙа әүҙем ҡатна ша. Хорватияға ҙур автономия һәм Югославия Социалистик федератив республикаһында (СФРЮ) хорваттарға азатлыҡ биреү өсөн сығыш яһай.
Хорват милли хәрәкәтендә репрессиялар башланыуы, артабанғы профессиональ һәм социаль деградация уны христиан, католик тамырҙарына ҡайтара, доктринерский әҙәбиәтен пропагандалауҙан, үҙ әҙәби кредоһын булдырыуҙан баш тартыуға килтерә.
Хорватиялағы ладемократик үҙгәрештәр һәм Югославияның тарҡалыуынан һуң, Аралика Хорват фән һәм сәнғәт академияһына һайлана.
Сәйәсәт менән шөғөлләнә башлай. «Хорват демократик берҙәмлеге» уңдар партияһына инә һәм уның исемлеге буйынса Хорватия парламенты вице-президенты итеп һайлана.

# Аралика Иван
## Ижады

И. Аралика — романдар, повестар, хикәйәләр, драмалар һәм эсселар авторы. Белгестәр фекере буйынса, XX быуаттың 2-се яртыһының иң яҡшы романистарҙың береһе.
Нигеҙҙә, Андрич Иво, Томас Манн һәм Кнут Гамсун ижады йоғонтоһонда реалистик фантастика һәм иртә модернизм, стилендә ижад итә.
1979—1989 йылдарҙа һигеҙ роман баҫтыра. Уларҙың иң яҡшыларында «Psi u trgovištu» (Баҙарҙағы эттәр, 1979), «Duše robova» (Души рабов, 1984), «Graditelj svratišta» (1986), «Asmodejev šal» (1988) Хорватия, Босния һәм Герцеговинала XVI—XVIII быуаттарҙағы драматик ваҡиғалар,, Австрия, Ғосман империяһы һәм Венеция араһында барған өс быуатлыҡ «цивилизациялар бәрелеше» тарихы уртаһында ҡалған хорваттарҙың тарихи юлы һүрәтләнә.
Һуңыраҡ ике публицистика китабы (береһе — тураһында серб империализмы генезисы, икенсеһе тарихи темаға, Босния һәм Герцеговина низағының тарихи ҡатмарлыҡтары темаһына), һәм байтаҡ сатирик, сәйәси памфлеттар яҙа.

# Аралика Иван
## Һайланма әҫәрҙәре
### Романдары

* Konjanik (1971 йыл)
* Psi u trgovištvu (1979 йыл)
* Put bez sna (1982 йыл)
* Duše robova (1984 йыл)
* Graditelj svratišta (1986 йыл)
* Majka Marija (1992 йыл)
* Zadah ocvalog imperija (1991 йыл)
* Sokak triju ruža

# Аралика Иван
## Һайланма әҫәрҙәре
### Хикәйәләр һәм эсселар йыйынтығы

* Opsjene paklenih crteža (1977 йыл)

# Аралика Иван
## Һайланма әҫәрҙәре
### Киносценарийҙары

* Бабай менән ғүмер/ Zivot sa stricem (1987 йыл)
* Sokak triju ruza (видео, 1992 йыл)
* Gospa (1995 йыл)
* Cetverored (1999 йыл)
* Һыбайлы / Konjanik (2003 йыл)

# Аралика Иван
## Наградалары

* Король Дмитар Звонимир ордены
* Хорватияның Владимир Назор исемендәге сәнғәт өлкәһендәге дәүләт премияһы (2010).
# Уразбаева Зәкиә Ғәрифйән ҡыҙы

Уразбаева Зәкиә Ғәрифйән ҡыҙы (13 сентябрь 1946 йыл) — башҡорт телсеһе. Филология фәндәре кандидаты