yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Цисык Квитка Владимировна

Цисык Квитка Владимировна (укр. Квітка Володимирівна ЦісикКуртка Володимир Цик, шулай уҡ, ингл. Kacey Cisyk - инициалдарҙан К.С; 4 апрель 1953 йыл — 29 март 1998 йыл), Америка сопрано-йырсыһы, украина сығышлы, украина халыҡ йырҙарын билдәле башҡарыусы, фильмдарҙағы төп йырҙарҙы башҡарыусы, америка телевидениеһында (рекламала), Бельгияның Гент операһында һ.б.йырлаған.

# Цисык Квитка Владимировна
## Биографияһы

Квитка Владимировна Цисык 1953 йылдың 4 апрелендә Нью-Йорктың Квинс районында һуғыштан һуңғы эмигранттар Иванна һәм Владимир Цисык ғаиләһендә тыуған. Уға Квитка тигән исем ҡушҡандар. Уның исеме украинса- "сәскә". Биш йәшлек Квитка скрипкала уйнарға концерттар менән сығыш яһаусы, Львов консерваторияһын тамамлаған һәм Американың украиндар музыкаль институтында уҡытҡан, скрипкала уйнаусы атаһынан өйрәнгән. Квитка белемде вокал класында Mannes School of Music мәктәбендә алған. Квиткаға уның апаһы Мария (концентрацион лагерҙа, Германияла,1945 йылда тыуған) аккомпаниаторлыҡ иткән. Мария Цисык— пианистка, Сан-Франциско консерваторияһының директоры булған, Карнеги-холлда мастер-кластар алып барған.
Китк Цисык үҙенең украин йырҙары яҙылған ике альбомы — "Kvitka — Songs of Ukraine" һәм "Kvitka — Two Colors" сыҡҡас, бик ҙур популярлыҡ яулаған. Был альбомдар икеһе лә ғаилә проекты булып торған. Ире, Эд Ракович (Ed Rakowicz), тауыш яҙыу инженеры, проектты продюсерлаған; апаһы, Мария Цисык пианинола уйнаған, ә әсәләре Иванна ҡыҙын һүҙҙәрҙе украинса дөрөҫ әйтергә өйрәткән.
1983 йылда әсәһе менән Квитка Украинала булған, ә Украина үҙенә бойондороҡһоҙлоҡ алғас, йырсы Украинала концерттар серияһы менән сығыш яһарға хыялланған, тик был хыялы уның, 45 йәшенә барлығы 6 көн генә тулмайынса, 1998 йылдың 29 мартында, яман түш шешенән ваҡытһыҙ үлгәнлеге арҡаһында тормошҡа ашмай ҡалған.
Йырсының 60 йәшлек юбилейына Украинаның "Интер" телеканалы "Квитка. Голос в единственном экземпляре"документаль фильмын төшөргән. Фильмдың авторҙары йырсының феноменын тикшергәндәр.Фильмда уның тураһында туғандары һәм яҡындары: ире Эд Ракович, улы Эдди, Львовтағы ғаилә ағзалары, уның менән бергә эшләгән кешеләр, уны яратыусылар- һөйләйҙәр. Премьера алдынан күрһәтелгән фильмды (ул 2013 йылдың 4 апрелендә булды), Киевта, Львовта, Тернополдә, Ивано-Франковскиҙә, Одессала, Луганскиҙа һәм Черновцыла меңәрләгән кеше ҡараған. Фильм 2013 йылдың 5 апрелендә "Интер" телеканалында эфирға сыҡҡан. Юлдаш телевещаниеһы аша был фильмды Украинала ғына түгел, ә Россияла, Европала һәм Төньяҡ Америка илдәрендә лә миллиондарса кеше ҡараған.

# Цисык Квитка Владимировна
## Альбомдар

* «Songs of Ukraine» (Песни Украины), 1980 год;
Vershe, mij vershe, Kasey (Kvitka) Cisyk's album "Songs of Ukraine" — 5:05
* «Two Colors» (Два цвета), 1989 год;
«Two Colors» from Kvitka Cisyk’s album «Two Colors» — 5:12
* "You Light Up My Life (Original Sound Track)" (1977)
Виниловая пластинка, сборник саундтреков к одноименному фильму. Общее время звучания — 26:18
# Чумакша

Чумакша — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Люнда йылғаһының уң ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Чумакша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000043748
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004374
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Раусдорф (Тюрингия)

Раусдорф (Тюрингия) (нем. Rausdorf (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 182 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,16 км². Диңгеҙ кимәленән 210 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7646 һәм автомобиль коды — SHK.
# Мөгәк шарлауығы

Мөгәк —Башҡортостандың көньяҡ-көнсығышында, Әбйәлил районында урынлашҡан шарлыуыҡ. Ҡырҡтытау һыртындағы Кандывиль тауынан ағып төшкән Мөгәк йылғаһы шарлауығы. Шарлауыҡҡа Белореттан йәки Магнитогорскийҙан барырға була.
Мөгәк шарлауығын һәм уға оҡшаған Күк-ҡарауыҡ шарлауығын барып күреү өсөн апрель-май башы иң уңайла ваҡыт. Был ваҡытта һыуҙың иң мул ваҡыты. Шаулап аҡҡан һыу ағымы бер нисә һикәлтәнән төшөп матур каскад барлыҡҡа килтерә. Йәйен һыу кимәле урта кимәлгә еткәс шарлауыҡ күренмәй тиерләк.

# Мөгәк шарлауығы
## Шулай уҡ ҡарағыҙ:

| Атыш Ғәҙелша Кук-Караук | Күперле Шарлама Шумилов шарлауыҡтары |
# Эстония фаунаһы

Эстония, ҡатнаш ылыҫлы һәм киң япраҡлы урмандар менән ҡапланған, Балтик диңгеҙе яры буйынса урынлашҡан бәләкәй генә ил. Ил биләмәләренең 48 % урман менән ҡапланған. Урмандар илдең көнсығыш, үҙәк һәм көньяҡ өлөшөн ҡаплаған. Был урмандарҙа күпселектә шыршылыҡ һәм ҡатнаш ылыҫлы-киң япраҡлы ағастар үҫә. Илдең көньяҡ-көнсығышында башлыса ҡарағайҙар үҫһә, төньяҡ-көнбайышы дала үҫемлектәре менән ҡапланған. Илдең көнбайыш яғында һирәк урмандар, сағыл үҫемлектәр (рус. суходольная растительность) үҫкән үҙенсәлекле ландшафт ҙур биләмәләр алып тора.

# Эстония фаунаһы
## Хайуандар

Эстония ерҙәренең күпселеге урмандар менән ҡапланғанға һәм халыҡ тығыҙлығы түбән булғанға күрә, европа һеләүһене, ҡабандар, һоро айыуҙар, мышылар кеүек хайуандар башҡа хайуандар араһында йәшәй ала. Эстония территорияһында 200 бүре йәшәй. Эстония өсөн 100 - 200 баш бүре оптималь тип һанала, алда екүрһәтелгән һан оптималь диапазондан артығыраҡ.

# Эстония фаунаһы
## Һөтимәрҙәр
### Бөжәк ашаусылар

* Көнбайыш европа терпеһе
* Төньяҡ аҡ түшле терпеһе
* Европа көйәһе
* Кесе туғырлама рус. Малая бурозубка
* Ваҡ туғырлама рус. Крошечная бурозубка
* Евразия һыу туғырламаһы рус. Евразийская водная бурозубка
* Дөйөм туғырлама рус. Общая бурозубка

# Эстония фаунаһы
## Һөтимәрҙәр
### Ярғанаттар

* һыуҙа йәшәүсе ярғанат
* Брандт ярғанаты
* мыйыҡлы ярғанат
* төнгө һыу ярғанаты
* Наттерер төнгө ярғанаты
* һоро ҡолаҡлы ярғанат
* кәрлә ярғанат рус. нетопырь-карлик
* Сопрано ярғатаны рус. нетопырь Сопрано
* сыбар ярғанат
* ваҡ ярғанат

# Эстония фаунаһы
## Һөтимәрҙәр
### Ҡуян һымаҡтар

* үрғуян
* аҡҡуян

# Эстония фаунаһы
## Һөтимәрҙәр
### Кимереүселәр

* ҡыҙыл тейендәр
* осоусы тейендәр
* азия әлгәнйәге
* йылға ҡондоҙо
* баҡса йоҡосоһо (садовая соня)
* сәтләүек йоҡосоһо
* урман сысҡансығы (лесная мышовка)
* һоро ҡомаҡ
* ҡара ҡомаҡ
* урман сысҡаны
* һарыбаш сысҡан
* буйлы (ялан) сысҡаны
* ваҡ сысҡан
* йорт сысҡан
* ондатра
* төньяҡ-көнбайыш һыу ҡомағы
* ҡыр сысҡаны
* ҡара ҡыр сысҡаны
* ер аҫты ҡыр сысҡаны

# Эстония фаунаһы
## Һөтимәрҙәр
### Йыртҡыс хайуандар

* һоро бүре
* ерән төлкө
* янут эте
* аҫ
* йәтсә рус. ласка
* европа шәшкеһе
* европа көҙәне рус. Европейский хорек
* америка шәшкеһе
* европа ҡамаһы рус. Европейская выдра
* евразия бурһығы
* ҡоно рус. росомаха
* һыуһар
* таш һыуһары
* евразия һеләүһене
# Фәйзулла Аҡтаев

Фәйзулла Аҡтаев (Фәйзулла Ильяс улы Төкәев; 1787—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында 14-се Башҡорт атлы полкының поход есауылы.

# Фәйзулла Аҡтаев
## Биографияһы

Фәйзулла Ильяс улы Төкәев (1834 йылға ҡарай фамилияһын Аҡтаев тип үҙгәртә) 1787 йылда Ырымбур губернаһы Бөрйән улусы Кинйәбулат ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы Буранбай ауылында) тыуған. Төрки һәм рус телдәрендә уҡый-яҙа белгән.
1806 йылдың 1 апреленән Башҡорт-мишәр ғәскәрендә казак булып хеҙмәт итә башлай. 1806 һәм 1807 йылдарҙа линия хеҙмәтендә Ҡыҙыл, ә 1808 йылда — Уртаҙым ҡәлғәһендә була.
1812 йылда Төкәевтар, шул иҫәптән поход есаулы Фәйзулла Ильяс улы шул уҡ йылда нигеҙләнгән Бәхтегәрәй (Мансур) ауылына күсенә.
1812 йылда Ватан һуғышы башланғас, Верхнеурал өйәҙендә 6-сы кантон башҡорттарынан 3-сө Башҡорт атлы полкы ойошторола. Был полк составында 1812—1815 йылдарҙа Фәйзулла Ильяс улы полк командирҙарының береһе булып хеҙмәт итә.
1812 йылдың 18 сентябрендә 3-сө Башҡорт атлы полкы Түбәнге Новгород килеп етә һәм артабан Полоцк яғына юл тота. 1813 йылдың 13 ноябрендә Фәйзулла Ильяс улы зауряд-хорунжий, ә 1815 йылдың 13 февралендә — есаул званиеларын ала.
1816 йылдың 27 майында дистанция начальнигы итеп тәғәйенләнә. 1815 йылда линия хеҙмәтендә Уртаҙым, 1818 йылда — Магнитная, 1822 йылда — Ҡыҙыл ҡәлғәләрендә, ә 1835 йылда Ҡаҙаҡ далаһында эскадрон составында була.
1827 йылдың 5 ғинуарында — йорт старшинаһы, 1828 йылдың 2 апрелендә — полк хорунжийы званиеларын ала. 1832 йылдың 22 ноябрендә 6-сы башҡорт кантоны начальнигы Вәлит Ыласыновтың ярҙамсыһы итеп тәғәйенләнә.
1834 йылда хорунжий Фәйзулла Ильяс улы Аҡтаев Шүрәле йылғаһы буйында Фәйзулла ауылына нигеҙ һала.

# Фәйзулла Аҡтаев
## Ғаиләһе

Ҡатыны — Сәлимә; улдары — Йыһангир һәм Ғәли; ҡыҙҙары — Мәхүбъямал һәм Өммөгөлсөм.
# Бейек бина

Бейек бина тип Рәсәйҙә СССР заманынан бирле 75 метрҙан бейегерәк йәки 25 ҡаттан юғарыраҡ биналарҙы атайҙар. Башҡа илдәрҙә 35-тән 100 ҡатҡа тиклем биналарҙы иҫәпләйҙәр, 100 метрҙан бейегерәк биналарҙы (АҠШ һәм Европала 150 метрҙан бейегерәк) биналар үтә бейек биналар тип иҫәпләнә. Әммә ҡала мөхите һәм бейек биналар буйынса Совет белгестәре «бейек бина»ға теүәл төшөнсә биреп булмай, дөйөм осраҡта 14 ҡаттан бейек һәм 50 метрҙан юғары бинаны бейек бина тип иҫәпләргә була.
Бейек биналарҙың тәғәйенлеше төрлө булыуы мөмкин: ҡунакхана, офис, тораҡ йорт, уҡыу йорттары. Йыш ҡына бейек биналар күп функциялы булалар: төп тәғәйенләнешенән башҡа магазин, офис, кинотеатрҙар һ.б. урынлашыуы мөмкин.
Был төр төҙөлөштөң хәҙерге заман норматив бзаһы булмауы Рәсәйҙә бейек биналар төҙөүҙө тотҡарлаусы төп фактор булып тора.
# Оло Козлец

Оло Козлец — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шарженга йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Оло Козлец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010484
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001048
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хаим-Яга

Хаим-Яга — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сеуль йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Хаим-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018965
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301896
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лагутовка (Архангел районы)

Лагутовка (рус. Лагутовка) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 28 кеше. Почта индексы — 453037, ОКАТО коды — 80203819004.

# Лагутовка (Архангел районы)
## Халыҡ һаны
### Милли составы

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса урыҫтар 49 %, белорустар 39 % тәшкил итә

# Лагутовка (Архангел районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 29 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Валентиновка): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 32 км

# Лагутовка (Архангел районы)
## Тарихы

Логуговка ҡасабаһына 1914—1920 йылдар араһында урыҫ крәҫтиәндәре нигеҙ һала. Тәүге совет иҫәбен алыу 76 кешене һәм 12 йортто күрһәтте. Бөгөн ҡасабала белорустар һәм урыҫтар йәшәй.

# Лагутовка (Архангел районы)
## Урамдары

* Урман урамы (рус. Лесная (улица))
* Рус урамы (рус. Русская (улица))
* Сәскәле урам (рус. Цветочная (улица))
* Еләкле урамы (рус. Ягодная поляна (улица))
# Выдриха (Каменка ҡушылдығы)

Выдриха (Оло Выдриха) — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каменка йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Выдриха (Каменка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200003187
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200318
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ягрова

Ягрова — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лепша йылғаһының һул ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ягрова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002486
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000248
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Суросурка

Суросурка (Соросора, Сурогора, Серосоха) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының уң ярына тамағынан 92 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Суросурка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036463
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003646
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Белинский банк

Белинский банк — Рәсәйҙәге йылға. Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каспийское море ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Белинский банк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга ( дельта ) Үрге Лебяжье һыу үлсәү посынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002512112100012924
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101292
* Бассейн коды — 11.01.00.025
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ғәйнизаров Зәбих Әхмәҙи улы

Ғәйнизаров Зәбих Әхмәҙи улы (рус. Гайнизаров Забих Ахмадиевич; 8 май 1923 йыл — 28 ғинуар 1997 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се кавалерия полкы яугиры, пулеметсы. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).

# Ғәйнизаров Зәбих Әхмәҙи улы
## Биографияһы

Зәбих Әхмәҙи улы Ғәйнизаров 1923 йылдың 8 майында Башҡорт АССР-ының Ейәнсура районының Үрге Муйнаҡ ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ата-әсәһе мал көткән, иген һәм йәшелсә үҫтереү менән шөғөлләнгән.
1931 йылда Муйнаҡ ете йыллыҡ мәктәбенең беренсе синыфына уҡырға инә, 1941 йылда тыуған районының Абзан урта мәктәбендә 10 класты тамамлай.
1941 йылдың көҙөндә Ҡыҙыл Армияға хеҙмәткә саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышы барышында генерал Шайморатов командалыҡ иткән 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 275-се полкында пулеметсы булып хеҙмәт итә.
Курск, Тула, Липецк ҡалалары өсөн барған ҡаты алыштарҙа ҡавтнаша. 1942 йылдың октябрендәге бер алышта уң аяғы ҡаты йәрәхәтләнә. Ул 1943 йылдың авгусына тиклем хәрби госпиталдәрҙә дауалана. Һуғышта алған ҡаты йәрәхәтенән терелгәндән һуң, һаулығы буйынса демобилизациялана.
Тыуған ауылына әйләнеп ҡайтҡас, башта магазинда һатыусы булып эшләй. 1944 йылда Ырымбур педагогия институтының география факультетына ситтән тороп уҡырға инә һәм тыуған Муйнаҡ ете йыллыҡ мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй башлай.
Зәбих Әхмәҙи улының барлыҡ хеҙмәт юлы ошо мәктәп менән бәйле: ул башта ябай уҡытыусы, артабан уҡытыу бүлеге мөдире һәм мәктәп директоры була.
Тыуған ауылының йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша.
1951 йылда КПСС сафына инә, бер нисә тапҡыр Муйнаҡ ауыл советына депутат итеп һайлана. Ошо арала ете балаһын уҡытып, ҙур тормошҡа аяҡ баҫтырта.
Намыҫлы фиҙәкәр хеҙмәте өсөн миҙал, КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты һәм профсоюздар өлкә советының Почёт грамоталары менән бүләкләнә.
1978 йылда хаҡлы ялға сыға. Бөйөк Ватан һуғышы ветераны булараҡ, уға 1989 йылда Салауат ҡалаһында бер бүлмәле фатир бирелә.
1997 йылдың 29 ғинуарында Салауат ҡалаһында вафат була, тыуған ауылы Үрге Муйнаҡта ерләнә.

# Ғәйнизаров Зәбих Әхмәҙи улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «1941-1945 йй Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 20 йыл» миҙалы
* «1941-1945 йй Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 30 йыл» миҙалы
* «1941-1945 йй Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 50 йыл» миҙалы
* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1965)
* Жуков миҙалы
* «Хеҙмәт ветераны» миҙалы
# Абрамов

Абра́мов — урыҫ ит-ат фамилияһы, Абрам исеменән барлыҡҡа килгән.. 2014 йылғы мәғлүмәт буйынса Абрамов фамилияһы таралышы буйынса донъяла 5144-се урында: уны 110 591 кеше йөрөтә.
Абрамова — урыҫ ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Абрамов
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Абрамов Алексей Фёдорович (31 декабрь 1925 йыл — 12 июнь 2010 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, Дан орденының тулы кавалеры.
* Абрамов Кузьма Григорьевич — Мордва Республикаһының халыҡ яҙыусыһы.
* Абрамович Семён Шмилович — физик һәм химик, техник фәндәр кандидаты.
* Абрамов Виталий Константинович — СССР һәм Рәсәй инженеры һәм хужалыҡ эшмәкәре. СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты.
* Абрамов Николай Викторович — шағир, журналист, тәржемәсе.
* Абрамова Ирина Евгеньевна — спортсы. Пауэрлифтинг буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы (1996) һәм атҡаҙанған спорт мастеры (2000). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы.
* Абрамова Клавдия Ильинична — прокуратура хеҙмәткәре.
* Абрамова Лариса Михайловна — геоботаник, биология фәндәре докторы, профессор.
# Шәмғолов Фәттәх Ғәфүрйән улы

Шәмғолов Фәттәх Ғәфүрйән улы (4 август 1921 йыл — 18 апрель 1945 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, уҡсылар полкы командиры урынбаҫары, майор. Советтар Союзы Геройы (1946, үлгәндән һуң).

# Шәмғолов Фәттәх Ғәфүрйән улы
## Биографияһы

1921 йылдың 4 авгусында АСБР-ҙың Юрматы кантоны 2-се Ялсы ауылында тыуған.
1940 йылдан Ҡыҙыл Армияла. 1945 йылдың 18 апрелендә Чехословакияла һәләк була.

# Шәмғолов Фәттәх Ғәфүрйән улы
## Батырлығы

«Советтар Союзы Геройы» исеме 1946 йылдың 15 майында бирелә.
1945 йылдың 18 апрелендә яуҙа алған яраларҙан вафат була.

# Шәмғолов Фәттәх Ғәфүрйән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1946, үлгәндән һуң).
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (15.05.1946)
* Ленин ордены (15.05.1946)
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (29.09.1942; 18.07.1945)
* III дәрәжә Кутузов ордены (14.02.1945)
* Александр Невский ордены (21.08.1943)
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (21.04.1944)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (09.02.1943)
# Диди Занави

Диди Занави - (грузинса: დიდი ზანავი) - Грузияның Самцхе-Джавахети көньяҡ төбәгендәге Адигени муниципалитетындағы ауыл. Бында урта быуаттарҙан ҡалған ике ҡомартҡы - Занави ҡәлғәһе һәм Занави сиркәүе һаҡланған, һәм улар 2007 йылда Грузияның милли әһәмиәткә эйә күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡылары реестрына индерелгән. 2014 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ауылда 297 кеше йәшәгән..

# Диди Занави
## Географияһы

Диди Занави Кесе Кавказдың өлөшө Месхет һыртының көньяҡ битләүендә, ҙур булмаған Квабляни йылғаһының һул ярында урынлашҡан. Диңгеҙ кимәленән 1480 метр бейеклектә. Ауыл муниципалитеттың үҙәк ҡалаһы Адигениҙан 4 км төньяҡ-көнсығышта тора, үҙе иһә Занави территориаль берәмегенең үҙәге.

# Диди Занави
## Тарихы

Тарихи рәүештә Занави ауылы булараҡ билдәле булған. Беренсе мәртәбә Василий Зарцмскийҙың 9-10-сы быуат агиографик яҙмаһында Георгий Чорчанели биләмәһе булараҡ телгә алынған. Георгий шунда ерләнгән.
1578 йылда ауылды, башҡа көньяҡ-көнбайыштағы грузин ерҙәре менән бер рәттән, Осман империяһы ғәскәре баҫып ала . 1595 йылға ҡарата ике ауыл Занави тип аталған: береһе - «үрге», икенсеһе - «түбәнге». Ауыл кешеләре ислам ҡабул итә һәм төрөктәр идара иткән 250 йыл буйына мосолман булып ҡала. 1944 йылда уларҙы месхет төрөктәре сафында Совет Грузияһынан Үҙәк Азияға күсерәләр һәм улар урынына көнбайыш Грузияның Имерети һәм Рача төбәге кешеләрен килтереп ултырталар.
# Оло Хоста

Оло Хоста — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Хоста йылғаһының һул ярына тамағынан 4,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Оло Хоста
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Шепси йылғаһының көнбайыш сигенән Псоу йылғаһына тиклем (РФ һәм Грузия сиге). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000312109100000745
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100074
* Бассейн коды — 06.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вәрәш (Гәрәй ҡушылдығы)

Вәрәш (рус. Варяш)— Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Гәрәй йылғаһының тамағынан 45 өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Вәрәш (Гәрәй ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026183
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102618
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Күк дегәнәк

?Күк дегәнәк :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Сатыр сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Сатырлылар |
| Ырыу: | Күк дегәнәк |
| Төр: | Күк дегәнәк |
Латинса исеме :
Eryngium planum L. :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | NCBI 43071 |
Күк дегәнәк (тегәнәк), мисүәк үләне (рус. Синеголовник плосколистный, Синеголовник плоский, лат. Eryngium planum) —сатырлылар (Umbelliferae) ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 30-75 см. Июнь-июль айҙарында зәңгәр сәскә ата.

# Күк дегәнәк
## Таралыуы

Әрәмәлектә, йылға ярҙарында, тау-ҡалҡыулыҡ биттәрендә үҫә. Үҫемлек Рәсәйҙең Европа өлөшөндә, Төньяҡ Кавказда (Ҡауҡазда), Көнбайыш Себерҙә үҫә. Башҡортостанда Ағиҙел, Дим, Ҡариҙел буйҙарында, Ирәндек, Ҡырҡтау битәрендә остай.