yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Шумер календары

Шумер календары — шумерҙарҙың календары.
Шумер календарҙары ай-ҡояш календары була. Улар Энтен (йылдың һалҡын һәм яуым-төшөмлө өлөшө) менән Эмеш (ҡоро һәм эҫе өлөш) тип аталған ике ярты йыллыҡтан һәм 12 айҙан тора. Шумер заманында миҙгелдәргә бүлеү булмай. Ай һәм ҡояш циклдарын тигеҙләү өсөн бер нисә йыл һайын ярты йыллыҡтарҙың береһенән һуң ун өсөнсө ай индерелә, ул VI—II йә XII—II була. Йыл яҙ көнө, йылғалар ташҡас беренсе яңы айҙан һуң башлана. Яҙ арпа урағы һәм «карптар ташҡыны» ваҡиғалары була.
Шумерҙың Ниппур, Ур, Лагаш, Умма, Урук (өлөшләтә), Адаб ҡалалары календарҙары булғаны билдәле. Улар тураһында мәғлүмәттәр беҙҙең эраға тиклем өсөнсө мең йыллыҡҡа ҡараған хужалыҡ һәм мөдирлек документтары аша килеп еткән.
Комментарийҙарында айҙар һәм йолалар сағылған берҙән-бер календарь — Ниппур ҡалаһыныҡы. Был календарҙың беренсе тапҡыр телгә алыныуы уммий хакимы Лугальзаггеси (б.э.т. XXIV быуат аҙағы) ваҡытына ҡарай. Әммә бөтә комментарийҙарының даталары йә Урта Бабил (б.э.т. XVI—XI быуаттар), йә Яңы Ассирия (б.э.т. VIII—VII) осорона ҡарай. Ниппур ҡалаһы календарының айҙары:
* Бараг-заг-гар-ра «изге урын тәхете»
* Гуд-си-са «екке үгеҙҙәрҙең йүнәлеше (һабан менән һөрөүгә)»
* Сиг-у-шуб-ба-гар «кирбесте кирбес ҡалыбына ҡуйыу»
* Шу-нумун-а «сәсеү айы»
* Изи-изи-гар-ра «уттар яндырыу айы»
* Кин-Инанна «Инанна алиһә йолаһы айы»
* Дуль-Куг «Изге Ҡалҡыулыҡ айы»
* Апин-ду-а «һабанды (баҫыуҙан) ебәреү айы»
* Ган-ган-эд «Ҡатилдың (= Нергалдың) сығыу айы»
* Аб-ба-эд «атайҙар сығыу айы» (йә «диңгеҙ сығыу айы»)
* Зиз-а (икенсе уҡылышы — удра) «ике бөртөклө йәки борай айы» (икенсе уҡылышы — ҡараңғылыҡ айы)
* Ше-гур-куд «ураҡ айы».
# Кесе Пизь

Кесе Пизь — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Башҡортостан Республикаһы, Удмурт Республикаһы, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пизь йылғаһының уң ярына тамағынан 118 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Кесе Пизь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Воткин ГЭС-ынан Түбәнге Кама ГЭС-ына тиклем, Беүә (башынан Ҡарман һыуһаҡлағысына тиклемна тиклем), Иж, Ыҡ Ағиҙел йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101412111100016493
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101649
* Бассейн коды — 10.01.01.014
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Иля-Шор

Иля-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ёртым йылғаһының һул ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Иля-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023078
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002307
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Исламбай мәктәбе

Исламбай мәктәбе — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Аҫҡар ауыл Советы биләмәһендәге уҡыу йорто. Исламбай ауылында урынлашҡан. Бөрйән районы Аҫҡар урта дөйөм белем биреү мәктәбенең Исламбай филиалы

# Исламбай мәктәбе
## Тарихы

Исламбай мәктәбе 1937 йылда мәсет бинаһында асыла. Уҡытыу 2 класта алып барыла. Беренсе уҡытыусылар: Ш. Бикбулатова, З. Дауытова, Х. Кәримов, Г. Минлеғолов, Ф. Йомағоловтар.
1961—1962 йылдарҙа Н. Ш. Хәйбуллина етәкселегендә башланғыс кластар өсөн ағас мәктәп төҙөлә.

# Исламбай мәктәбе
## Тарихы
### Статусы

* 1937 йылдан — башланғыс мәктәп
* 1987 йылдан — тулы булмаған урта (һигеҙ йыллыҡ)
* 2010 йылдан — Аҫҡар урта дөйөм белем биреү мәктәбенең Исламбай филиалы
1988 йылдан алып Исламбай мәктәбен 220-нән ашыу уҡыусы тамамлай.

# Исламбай мәктәбе
## Мәктәпте тамамлаусы билдәле шәхестәр

* Аратов Самат Шөғәйеп улы (24 ноябрь 1936 йыл) — хеҙмәт ветераны, Рәсәй Федерацияһының профессиональ-техник белем биреү отличнигы.

# Исламбай мәктәбе
## Видеояҙмалар

* Аманат журналы. 2020 йыл. Исламбай мәктәбендәге осрашыуҙан фильм

# Исламбай мәктәбе
## Матбуғатта

* Йәншишмә гәзите, 27 ноябрь 2021, Һай, үҙебеҙҙең дүртенселәр!Һай, үҙебеҙҙең дүртенселәр!
* Таң гәзите 4 февраль 2022 йыл 1 февралдә Исламбайҙа «Уҡытыусы — бөйөк исем» аҫтында осрашыу-кисә үтте
# Эмма Шенсон

Эмма Шенсон (швед. Emma Sofia Perpetua Schenson; 21 сентябрь 1827 йыл — 17 март 1913 йыл) — швед рәссамы, жанр һәм портрет һынлы сәнғәте белгесе, фотограф. Швецияла ҡатын-ҡыҙҙарҙан тәүге профессиональ фотографтарҙың береһе.

# Эмма Шенсон
## Биографияһы

1827 йылдың 21 сентябрендә Упсала ҡалаһында, урындағы академия казначейы Джон Шенсон һәм мәктәп администраторы Марии Магадлины Хар ғаиләһендә тыуған.
Уның фотоһүрәттәр сәнғәте менән нисек танышҡаны тураһында мәғлүмәттәрҙе тарих һаҡлап ҡалмаған. Әммә сәйәхәт итеүсе фотографтарҙан өйрәнеп ҡалыу ихтималлығы бик юғары.
1864 йылда ул Упсала ҡалаһында студия аса. Швецияның тәүге профессиональ фотографтарының береһе булып китә. Уға ҡәҙәр ҡатын-ҡыҙҙар үҙаллы фотография менән шөғөлләнмәгән була.
Ә ир-егеттәргә ярҙамсы сифатында ғына сығыш яһай. Упсала студияһы асылғанға тиклем ҡалала фотоһүрәттәр менән профессиональ шөғөлләнеүсе бер кем дә булмаған. Сөнки быға тиклем был эште сәйәхәтсе фотографтар һөнәре тип ҡарағандар.
Шулай уҡ, Эмма Шенсон уның менән шөғөлләнеп акварель һынлы сәнғәте менән дә шөғәлләнә, пейзаж һәм портреттар яҙа.
Уның ҡайһы бер эштәре Упсала ҡалаһының художество музейына (Upplandsmuseet) ҡуйылған.
Рәссамдәргә тәғәйенләнгән бер нисә әсбап баҫтырып сығара: «Lätta nybegynnare teckningar för» (Башлап һүрәт төшөрөүселәр өсөн яҡтылыҡ һүрәттәре, 1877—1878) һәм «Träsniderimönste» йыйынтығы (ағас һырлау өлгөһө буйынса, 1876).
1880 һәм 90-сы йылдарҙа Упсала кафедраль соборын реставрациялауға арналған фотоһүрәттәр серияһын әҙерләй. Ул һүрәттәр техник оҫталыҡты ғына түгел, ә төшөрөп алыу позицияһын һайлау һәләтен дә күрһәтеп торалар.
Швецияла уны иң тәүге фотограф һәм рәссам булараҡ, Стокгольмдан Вильгельмина Лагерхольм һәм Розаля Семан (Sjöman Rosalie), Мальменан Хильда Cёлин (Hilda Sjölin) менән бер рәттән ололап иҫкә алалар.
Кейәүгә сыҡмаған. 1913 йылдың 17 мартында Упсала ҡалаһында вафат була.
# Ай-Омысь-Ех

Ай-Омысь-Ех — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Омысь йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Ай-Омысь-Ех
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300022023
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302202
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сағыусылар

Сағыусылар (лат. Cnidaria, рус. Стрекающие) — күп күҙәнәкле хайуандар тибы (Eumetazoa). Тик һыуҙа ғына йәшәйҙәр, ҡайһы берҙәре һыу ҡайтҡан ваҡытта һәрмәүестәре менән йәбешеп ҡоро ерҙә ятып ҡала.
Сағыусы күҙәнәктәр булыуы, был тип хайуандарҙың үҙенсәлекле айырмаһы. Сағыусы күҙәнәктәрҙе һунарҙа һәм йыртҡыстарҙан һакланыуҙа ҡуллана. Сағыусыларҙың 11 меңгә яҡын төрө билдәле.
# Ленцова Валентина Брониславовна

Ленцова Валентина Брониславовна (ҡыҙ фамилияһы Хатянович) (8 март 1946 йыл — 11 февраль 2019 йыл) — Рәсәй музей хеҙмәткәре, 1982 йылдан алып 2017 йылға тиклем — Мәскәүҙә М. Ю. Лермонтовтың йорт-музейы мөдире. Н.В.Шахалова исемендәге Рәсәй әҙәби музейҙары директорҙарының семинар ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

# Ленцова Валентина Брониславовна
## Биографияһы

Валентина Бронеславовна Ленцова 1946 йылдың 8 мартында Өфөлә тыуа. Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлай. 1968 йылда СССР оборона министрлығы киностудияһында режиссер ярҙамсыһы булып эшләй. 1968 йылдан 1971 йылға тиклем — Үҙәк телевидениела мөхәррир. 1971 йылдан алып — рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, ә һуңыраҡ 833-се мәктәптең завучы («Октябрьский яланы» метроһы). 1979 йылда 86-сы мәктәптең директоры итеп тәғәйенләнә (Строгино). 1982 йылдың 15 авгусынан — Мәскәүҙә М. Ю. Лермонтовтың йорт-музейы директоры. Шағир йәшәгән Мәскәүҙә Лермонтов хәтерен һәм йортон һаҡлауға тормошон арнай.
   — МОО СВ
В.Б. Ленцова ауыр, оҙайлы ауырыуҙан һуң 2019 йылдың 11 февралдә Мәскәүҙә вафат була. Перепечинский зыяратында ерләнә.

# Ленцова Валентина Брониславовна
## Киң мәғлүмәт сараларында сығышы

* «Наше наследие», «Третьяковская галерея» һ. б журналдарында ; «Притяжение Андроникова» йыйынтығында Лермонтовҡа арналған мәҡәләләр авторы.
* Лермонтов тураһында «Мәҙәниәт» радиоһына тапшырыуҙар циклын яҙҙыра, һуңынан «Мелодия» фирмаһы тарафынан нәшер ителә.
* Телевидениела бер нисә тапҡыр сығыш яһай

# Ленцова Валентина Брониславовна
## Мөхәриррләү эшмәкәрлеге

* «Я помню чудное мгновенье…» Избранная высокая любовная лирика поэтов России XVIII, XIX, XX веков и стихотворения о Пушкине. М.: Рекламная библиотечка поэзии, 2000. ISBN 5721204258.
* «Душа России». Пятнадцать веков русской поэзии. Всеобщая энциклопедическая антология. М.: Рекламная библиотечка поэзии, 2004. ISBN 5-7612-0436-3.
* А. И. Смирнова-Козлова. «В Брюсовском институте. Записки современницы». М.: Рекламная библиотечка поэзии, 1998. ISBN 5-7612-0412-6.

# Ленцова Валентина Брониславовна
## Ижтимағи эшмәкәрлеге

* Арбат муниципаль йыйылышы депутаты (2008—2012)
* Милли Фонд тарафынан оешторолған йәш нәфис һүҙ оҫталарының «Йәш таланттар» конкурсының жюри ағзаһы була.
* Лермонтовтың атаһының имениеһы урынлашҡан Кропотов янында мәктәптә Лермонтов музейы реэкспозицияһы проектын уйлап сығара һәм тормошҡа ашыра (Липецк өлкәһе)

# Ленцова Валентина Брониславовна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Мәскәүҙең 850-йыллығы иҫтәлегенә (1997)
* РФ атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1999)
* Мәҙәниәттә ҡаҙаныштары өсөн (2001)
* Мәҙәниәт һәм сәнғәт ҡаҙаныштары өсөн (2014)
* М. Ю. Лермонтовтың тыуыуына 200 йыл (2014)

# Ленцова Валентина Брониславовна
## Ғаиләһе

Ире — шағир, нәшриәтсе Ленцов Владимир Андреевич (17 февраль 1935 йыл — 25 июнь, 2006). Ҡыҙы — Ленцова Нина Владимировна (18 июль 1969 — 18 июль, 2005), М.Ю.Лермонтовтың Мәскәү йорт-музейында ғилми хеҙмәткәр булып эшләгән.
# Рино

Рино (ингл. Reno) — Невада штатының көнбайышындағы ҡала, АҠШ. Уошоу округының административ үҙәге. Ҡала халҡы 233 294 кеше тәшкил итә, Рино халҡының һаны буйынса Неваданың 4-се ҡалаһы (Лас-Вегас, Хендерсон һәм Норт-Лас-Вегастан ҡала) булып тора. Ҡала Сьерра-Невада тауҙары янында үҙәндә, Тахо күленән 80 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Йыш ҡына Риноны «донъялағы иң ҙур бәләкәй ҡала» (ингл In The Little World the Biggest City) тип атайҙар. Ҡала күп һандағы казинолары менән билдәле, бында Caesars Entertainment Corporation иң ҙур уйын компанияһына нигеҙ һалынған.
Ҡала Америка граждандар һуғышы геройы Джессе Ли Рено хөрмәтенә аталған.

# Рино
## Халҡы

2000 йылдағы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә ярашлы, Ринола 180 480 кеше йәшәгән, шуларҙан 73 904 кешенең үҙ йорто булған. Халҡының күпселек өлөшөн аҡ тәнлеләр тәшкил итә — 77,5 процент, унан ҡала 19,2 % халҡы — латиноамерикадар, азиаттар — 5,3 %, ҡара тәнлеләр — 2,6 %, индеецтар — 1,3 %, гаваецтар һәм Океаниянан сыҡҡан башҡа кешеләр — 0,6 %.
2008 йылда Рино халҡы 217 016 кешегә тиклем, ә 2013 йылға — 233 294 кешегә тиклем арта

# Рино
## Геологик урынлашыуы

Рино Тымыҡ океан һәм Төньяҡ Америка плиталары тоташҡан ерҙә тектоник ярылған урында урынлашҡан. 2008 йылда көн һайын көнөнә өс тапҡырға тиклем ике айҙан ашыу дауам иткән, даими арта барыусы магнитудалы (Рихтер шкалаһы буйынса максималь 5,0), ғүмерҙә булмаған ер тетрәүҙәр осрағы теркәлгән. Рино Сьерра-Невада тауҙарының ямғыр күләгәһендә урынлашҡан. Рино климаты ярымсүллек.

# Рино
## Иҡтисады

Уйын бизнесы ҡаланың төп керем сығанағы булып тора. Ринола казинолар 1931 йылдан алып эшләй. Лас-Вегастың сәскә атҡан мәленә тиклем Рино хатта АҠШ-тың уйын баш ҡалаһы тип һанала. Һуңғы 20 йыл эсендә, «инддеецтар казиноһы» сәскә атыуы һәм юғарыла телгә алынған Лас-Вегастың алға китеше арҡаһында, ҡала был өлкәлә үҙенең позицияларын юғалта.
Рино һәм уның тирә-яғы популяр курорт урыны булып тора. Ҡала үҙенең тау саңғыһы курорттары менән билдәле.
Төҙөлөш материалдары, электрон ҡорамалдары етештереү, химия сәнәғәте үҫешкән.
Ринола International Game Technology, PC-Doctor, Port of Subs кеүек бер нисә эре компанияһының баш офистары урынлашҡан.

# Рино
## Туғанлашҡан ҡалалары

Ҡалып:Wikidata/SisterCities
# Карсунка

Карсунка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Барыш йылғаһының һул ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Карсунка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000037255
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003725
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кунг-Али-Сос

Кунг-Али-Сос — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 641 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кунг-Али-Сос
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024079
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302407
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Быг

Быг — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының уң ярына тамағынан 369 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Быг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000046576
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004657
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Талановка (йылға)

Талановка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2542/376/446 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Талановка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018194
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201819
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лебеденьга

Лебеденьга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кокшеньга йылғаһының уң ярына тамағынан 128 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Лебеденьга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031322
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003132
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әмиров Хәлим Насретдин улы

Хәлим Насретдин улы Әмиров (1894—?) — Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.

# Әмиров Хәлим Насретдин улы
## Тормош юлы

Әмиров Хәлим Насретдин улы 1894 йылда Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе Абрай улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Яңауыл районы) Яңы Артауыл ауылында тыуған. Милләте буйынса башҡорт.
А. Ш. Ярмуллин фаразлауы буйынса, Хәлим Әмиров 1917 йылда уҙған Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары эшендә Бөрө өйәҙенән делегат булараҡ ҡатнашҡан.
1918 йылдың йәйендә Башҡорт Хөкүмәтенең Мәғариф бүлеге мөдире урынбаҫары итеп тәғәйенләнә һәм Башҡортостан автономияһының кантон башҡармалары янындағы Мәғариф бүлектәрен ойоштороу менән шөғөлләнә.
1919 йылдың 16 февралдә Башҡорт Хөкүмәте һәм ғәскәрҙенең Совет власы яғына сығыуы тураһында фарманды иғлан итеү өсөн, Башҡорт корпусы штабынан Таналыҡ-Баймаҡ заводына ебәрелә. 1919 йылдың 21 февралендә Темәс ауылында уҙған I Бөтә Башҡорт хәрби съезында ҡатнашып делегаттар алында сығыш яһай. Һуңыраҡ Башҡортостандың революцион хөкүмәтен ойоштороу ваҡиғаларында ҡатнаша.
1919 йылдың мартында Башҡорт АССР-ының Халыҡ мәғарифы комиссариаты Коллегияһы ағзаһы итеп раҫлана. Башҡорт айырым кавалерия дивизияһы ойошторолғас, 1919 йылдың 18 майында Башҡорт АССР-ының хәрби комиссары Ә. Ә. Вәлидов тарафынан дивизияның сәйәси комиссары итеп тәғәйенләнә. 1919 йылдың июнендә башҡорт ғәскәрҙәре составында Көньяҡ фронтҡа Харьков ҡалаһына ебәрелә.
1919 йылдың июль башында Башревком ҡарамағына ҡайтарыла. 1919 йылдың сентябрендә башҡорт ғәскәрҙәре Петроградҡа ебәререлеп Башҡорт ғәскәрҙәре төркөмөн тәшкил итә. Хәлим Әмиров Башревкомдың башҡорт ғәскәрҙәрендәге янындағы махсус вәкиле булараҡ Петроградҡа ебәрелә. Петроградта башҡорт ғәскәрҙәренең I Коммунистик конференцияһында «Башҡорт хәрәкәте» тигән доклад менән сығыш яһай, был доклады 1920 йылдың февралендә, Башҡорт ғәскәрҙәренең Совет власы яғына сығыуына бер йыл тулыу айҡанлы сығарылған «Бәхет көнө» исемле альбом-журналында баҫылып сыға.
1920 йылдың февралендә Башҡортостанға ҡайтып, Башҡорт АССР-ы Халыҡ мәғарифы комиссариаты Коллегияһы ағзаһы булып эшләй. 1920 йылдың мартында Үҫәргән кантонында власть фетнәселәр ҡулына күскәс, Башревком Хәлим Әмиров, Сөләймән Ишмырҙин һәм Ибраһим Исхаҡовтарҙан торған махсус комиссия булдыра һәм уның рәйесе итеп Х. Әмировты тәғәйенләй. Урында Хәлим Әмиров тиҙ арала кантонда тәртип урынлаштыра. 1920 йылдың 25 мартынан Башревком кантревкомы рәйесе итеп тәғәйенләнә. Шул уҡ йылдың майында Башобком конфликт комиссияһы Үҫәргән кантоны коммунистарын аҡлап сығыш яһай, Әмировты бер йылға партиянан сығарырға ҡарар ҡыла, ә Башобком пленумы уны бер йылға бөтә яуаплы вазифаларҙан ситләтергә тәҡдим итә. Әммә Башревком Әмировты Башглавпродукт рәйесе вазифаһына тәғәйенләй.
1921 йылдың авгусынан Башобкомдың Башҡорт АССР-ы Ревтрибуналы янындағы Дәүләт ғәйепләүсеһе урынбаҫары булып хеҙмәт итә.
1930-сы йылдарҙа Өфө мотор заводының коммуналь бүлегендә плановик булып эшләй. 1936 йылдың 23 октябрендә ҡулға алына һәм өс йылға иркенән мәхрүм ителә. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ. 1989 йылда 12 ноябрендә аҡлана.
# Дуниловка

Дуниловка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бойня йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Дуниловка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000861
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000086
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Аралса

Аралса йырын Аралша) — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кугутык йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Аралса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Иглинск һыуһаҡлағысынан Орск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000412112200003819
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200381
* Бассейн коды — 12.01.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кывор-Вож

Кывор-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мадмас йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кывор-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000044138
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004413
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0