# Баш командование ставкаһы

Баш командование ставкаһы (ВГК Ставкаһы, СВГК) — Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Совет Ҡораллы Көстәре менән стратегик етәкселек иткән ғәҙәттән тыш юғары хәрби идара органы.

# Баш командование ставкаһы
## Тарихы

1941 йылдың 23 июнендә Ҡыҙыл Армияһының Баш Хәрби советы бөтөрөлә. Шул уҡ көндө, ССР Союзы Халыҡ Комиссарҙары Советының һәм ВКП(б) Үҙәк Комитетының 825-се ҡарарына ярашлы ССР Союзы Ҡораллы көстәренең Баш командование ставкаһы булдырыла. Уның составына С. К. Тимошенко (рәйесе), Г. К. Жуков, И. В. Сталин, М. В. Молотов, К. Е. Ворошилов, С. М. Буденный, Н. Г. Кузнецов инәләр.
Председательство наркома обороны СССР маршала С. К. Тимошенко было лишь номинальным. Как члену Ставки, мне пришлось присутствовать только на одном из этих заседаний, но нетрудно было заметить: нарком обороны не подготовлен к той должности, которую занимал. Да и члены Ставки тоже. Функции каждого были не ясны — положения о Ставке не существовало. Люди, входившие в её состав, совсем и не собирались подчиняться наркому обороны. Они требовали от него докладов, информации, даже отчёта о его действиях. С. К. Тимошенко и Г. К. Жуков докладывали о положении на сухопутных фронтах…|цитата}}.
1941 йылдың 10 июлендә Ғәскәрҙәр командованиеларының Төп йүнәлештәрен (Төньяҡ-Көнбайыш, Көнбайыш һәм Көньяҡ-Көнбайыш) булдырыу сәбәпле Дәүләт оборона комитеты ҡарарына ярашлы Баш командующий ставкаһы итеп үҙгәртелә, уның рәйесе итеп И. В. Сталин тәғәйенләнә, ә составына Б М. Шапошников индерелә.
1941 йылдың 8 авгусында Юғары баш командование ставкаһы (СВГК) итеп үҙгәртелә.
1945 йылдың 17 февралендә Дәүләт оборона комитеты (ГКО) ҡарары менән Баш командование ставкаһының составы билдәләнә: И. В. Сталин (баш командующий), Г. К. Жуков (СССР Оборона халыҡ комиссары урынбаҫары), А. М. Василевский (Оборона халыҡ комиссары урынбаҫары), Антонов А. И., Булганин Н. А., Кузнецов Н. Г.
Баш командование ставкаһы (СВГК) үҙенең эшмәкәрлеген Дәүләт оборона комитеты (ГОКО) етәкселеге аҫтында алып бара.
Бөтә һуғыш дауамында СВГК Мәскәүҙе ташлап китмәй. Башта ставка ағзалары Кремлдәге Сталин кабинетында йыйылалар, Мәскәүҙе бомбаға тотоу башланғас, Кремлдән Киров урамындағы 37-се йортҡа күсәләр, йорт ҙур булмаһа ла, бында эш кабинеттары һәм элемтә ышаныслы була. Бомбаға тотҡан саҡта «Киров» станцияһына күсеп торалар, унда ставка менән идара итеү буйынса ер аҫты стратегик үҙәк булдырыла.
1945 йылдың октябрендә СВГК бөтөрөлә.

# Баш командование ставкаһы
## Формированиелары

* Баш командование ставкаһы ҡарамағындағы Партизан хәрәкәтенең үҙәк штабы (ЦШПД)
* Ҡыҙыл Армияның реактив артиллерияһы формированиелары (ГМЧ), 1941 йылдың 8 сентябренән 1943 йылдың 24 апреленә тиклем;
* СССР алыҫ хәрәкәте авиацияһы;
* Гвардия армиялары.

# Баш командование ставкаһы
## СВГК-ның билдәле бойороҡтары

* Приказ СВГК № 270 от 16 августа 1941 года «Об ответственности военнослужащих за сдачу в плен и оставление врагу оружия».
* Приказ СВГК № 0428 от 17 ноября 1941 года «Разрушать и сжигать до тла все населённые пункты в тылу немецких войск …»

# Баш командование ставкаһы
## Адрестары

* Кремлдәге Сталиндың кабинеты.
* һуғыш башынан һәм 1941 йылдың аҙағына тиклем 41 — Киров урамы, 37-се йорт (Докучаев-Солдатёнков элекке йорто), һуңғараҡ унда СССР Оборона министрының һәм Рәсәй Оборона минстрының ҡабул итеү бүлмәһе була)
* 1942 йылдан алып — Кремлдә.
   — Г. К. Жуков.

# Баш командование ставкаһы
## Документтар

* «О создании Ставки Главного Командования Вооружённых Сил СССР.»(недоступная ссылка)
* «О преобразовании ставки Главного Командования и создании Главных Командований Северо-Западного, Западного и Юго-Западного направлений.»