yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Вахтана (Оло Какша ҡушылдығы)

Вахтана — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Какша йылғаһының һул ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Вахтана (Оло Какша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000042292
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004229
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пундуга

Пундуга — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сить йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Пундуга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000006068
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000606
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лиходед Николай Хомич

Лиходед Николай Фомич (псевдонимы — Иван Загородний; 1 ноябрь 1940 йыл, Михайловка ауылында, хәҙерге Запорожье ҡала тибындағы ҡасаба — 13 сентябрь 1993 йыл, Запорожье ҡалаһы) — украин совет шағиры, журналист. В. Лисняк исемендәге өлкә әҙәби премияһы лауреаты (1995, үлгәндән һуң).

# Лиходед Николай Хомич
## Биографияы

Запорожье педагогия институтын (1963), Мәскәү юғары әҙәби институтының юғары курстарын тамамлаған (1979). Уҡытыу эшен алып барған, журналист булып эшләгән, «Комсомолец Запорожья», «Индустриальное Запорожье», «Запорожская правда» гәзиттәре редакцияһының яуаплы сәркәтибе, М. Гайдабури исемендәге өлкә әҙәби берләшмәһе етәксеһе.

# Лиходед Николай Хомич
## Ижады

Тәүге «Запорожье» исемле шиғырын 1956 йылда яҙған, күбеһенсә аҫтында псевдоним сығыш яһаған. «Ҡояш» (1963), «Мир» (1966), «Әсәләр өҫтөндә самолеттар» (1969), «Байрам» (1970), «Иретмә» (1975), «Яҡтыртыу» (1984; барыһы ла Киевта баҫылған), «Хортица» (1967), «Йөҙ йәшәр» (1971), «Таң речитативы» (1973), «Мәңгелек Днепрострой» (1977), «Ҡойо һәм күк йөҙө» (1983), «Көҙ алды хазинаһы» (1989; бөтәһе — Днепропетровск), «Йәшен тамыры» (К., 1985), «Украина иле» (З., 1995) шиғри йыйынтыҡтар; «Буденовка улым өсөн» этюдтар, очерктар китабы авторы (Дн., 1979).
Поэтик тәржемәләр өҫтөндә эшләгән. Айырым алғанда, Салауат Юлаевтың «Уралым» һәм «Зөләйхә» шиғырҙарын украин теленә тәржемә итә. Башҡортостан Республикаһының Салауат районының Малаяҙ ауылындаға С. Юлаев музейында тәржемәләре һаҡлана.
Бер нисә тапҡыр бөтә Украина конкурстарында хеҙмәт кешеһе тураһындағы эштәре менән еңеү яулаған.
# Кома-Шор (Кара ҡушылдығы)

Кома-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кара йылғаһының һул ярына тамағынан 247 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кома-Шор (Кара ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090202
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009020
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вершор

Вершор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 226 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Вершор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000072740
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007274
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дезире Шведская

Елизавета Дезире Сибилла, баронесса Сильвершельд (швед. Prinsessan Désirée Elisabeth Sibylla Silfverschiöld, 2 июнь 1938 йыл) — швед принцессаһы, Вестерботтен герцогы Густавтың һәм принцесса Сибилла Саксен-Кобург-Готтың өсөнсө ҡыҙы. Король Карл XVI Густавтың дүрт апаһы арраһындағы иң өлкәне.

# Дезире Шведская
## Биографияһы

Принцесса Дезире Елизавета Сибилла Стокгольмдың Хаг Һарайында 1938 йылдың 2 июнендә тыуған. Уның атаһы-швед тәхете вариҫы Вестерботтен герцогы Густав Адольф һәм әсәһе-принцесса Сибилла Саксен-Кобург-Готт. Принцессаның өлкән апалары Маргарет һәм Биргитта, 1943 йылда уның принцесса һеңлеһе Кристина тыуа, ә 1946 йылда, ниһайәт, — Карл, буласаҡ король (1973 йыл) тыуа. Принцесса, апалары кеүек үк Хаг һарайында тыуа һәм бала саҡта улар менән бергә Хаг принцессаһы тип аталып йөрөй.
Атаһы яғынан ике туған апаһы — Дания королеваһы Маргрете II.
1947 йылда принцессаның атаһы үҙенең атаһы һәм ҡартатаһы тере саҡта авиакатастрофала һәләк булған.
1963 йылдың 18 авгусында Король һарайы принцесса Дезире менән швед аристократы барон Нилс Август Сильвершёльдтың (1934—2017) туйын иғлан итә. Кейәү егет барон Карл Сильвершёльд һәм Мадлен Беннихтың улы була. 1963 йылдың 5 июнендә улар Стокгольмдың Изге Николай сиркәүендә никахлаша. Никах арҡаһында принцесса «ЕЕ Королевское Высочество» титулын юғалта һәм бынан һуң ул "Принцесса Дезире, баронесса Сильвершельд "булып билдәле була. Олатаһы король Густав VI Адольф һәм королева Луизанан бүләккә бриллиант тиара ала.
Никахта тыуған өс балаһы ла Швеция тәхетенә дәғүә итә алмай.
* Уларҙың улы барон Отто Эдмунд Сильвершельд (1965) — 2005 йылда Мария Фредрикссонға өйләнә (тыуған 1965);
* ҡыҙы Кристина Мадлен Луиза Ева, баронесса Сильвершельд (тыуған 1966) — барон Ханс де Гейер аф Финспонг (тыуған 1963) ҡатыны. Уларҙың улы Ян де Гейер кронпринцесса Виктория Шведскаяның туйында паж була;
* Елена Ингеборга Сибилла, баронесса Сильвершельд (тыуған 1968) — короле Карл ХVI Густав һәм королева Сильвияның 1976 йылда үткән туйында кәләштең әхирәте була, шулай уҡ 1977 йылда принц Бертиль һәм Лилиан Девистың туйында ла кәләш әхирәте була.
Принцесса Дезире туйҙан һуң Куберг замогында, шулай уҡ Госевадхольм замогында — үҙенең ире имениеһында йәшәй. Ул швед короле ғаиләһенең бөтә ваҡиғаларында әүҙем ҡатнаша. Принцесса Дезире һәм уның ире дәүләт төшкө аштарында һәм һәр төрлө ҡабул итеүҙәрҙә ҡатнаша.
Принцесса, уның ире, балалары 2010 йылда кронпринцесса Викторияның туйына, шулай уҡ 2013 йылдың июнендә принцесса Мадлендың туйына ҡунаҡ итеп саҡырыла. Кронпринцесса Викторияның суҡындырыу әсәһе.

# Дезире Шведская
## Наградалары

* Дама Ордена Серафимов (Швеция);
* Королевский семейный орден короля Карла XVI Густава (1973);
* Юбилейная медаль Его Величества короля Карла XVI Густава (30 апреля 1996);
* Памятная медаль Рубинового юбилея короля Карла XVI Густава (15 сентября 2013);
* Памятная медаль к 70-летию короля Швеции Карла XVI Густава (30 апреля 2016)
* Большой крест Ордена Святого Олафа (1992);
* Большой крест Ордена Драгоценной короны (2000);
# Юма (Пижма ҡушылдығы)

Юма — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пижма йылғаһының һул ярына тамағынан 184 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Юма (Пижма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036566
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103656
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Левкин Иван Иванович

Левкин Иван Иванович (20 апрель 1903 йыл — 21 июнь 1974 йыл) — карел совет композиторы, шағир, йыр фольклоры йыйыусы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Карелияның иң боронғо халыҡ хорҙарына — Петровка (беренсе Карел колхоз хорына) һәм Веллер хорҙарына нигеҙ һалыусы. Карел-Фин ССР-ының атҡаҙанған артисы (1949), РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.

# Левкин Иван Иванович
## Биография

Иван ИвановичЛевкин 1903 йылдың 20 апрелендә Олонец губернаһы Мунозеро ауылында (бөгөнгө Карелияның Кондопога районына инә) карел күп балалы крестьян ғаиләһендә тыуа. Спас Губаһында сиркәү-мәхәллә мәктәбе тамамлағандан һуң эшләп йөрөй башлай. 8 йәштән пекарняла эшләй, 9 йәшендә балалар приютына бирелә, сиркәү хорында, ауыл туйҙарында йырлай, үҙешмәкәр сәнғәттә ҡатнаша башлай.
1925-1927 йылдарҙа РКК сафтарында хеҙмәт итә, Карелия егер батальонында хеҙмәт итә. 1927-1929 йылдарҙа Онега заводында эшләй торған.
1929-1931 йылдарҙа Ленинград Карелия драма техникумында уҡый. 1931-1935 йылдарҙа Карел Автономиялы ССР Мәғариф комиссариаты эргәһендә сәнғәт агитация төркөмө рәйесе. 1935-1972 йылдарҙағы шәхси фондында һәм урыҫ карел телдәрендә 54 эш һаҡлана.
Левкин И. Карелияла иң ҙур хор коллективтары — 1936 йылда Карелия халыҡ хорын һәм 1938 йылда Карелия халыҡ Веллер хорын ойоштора һәм етәкләй.
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, диңгеҙ пехотаһында хеҙмәт иткән, яраланған, 1945 йылда демобилизацияланған.
1945-1963 йылдарҙа тормошта барлыҡҡа килгән хор коллективтары рәйесе.
1963 йылдан персональ пенсионер.
Иван Левкин 70-тән ашыу әҫәр яҙған. Улар араһында рус теленән карел теленә тәржемә ителгән йырҙар, шулай уҡ карел йырҙары, таҡмаҡтар һәм шигырьләр бар. И.И. Левкина йырҙары Карелияның танылған музыка коллективтары — «Кантеле» йыр һәм бейеү ансамбле, «Oma pajo» Карелия халыҡ хоры, «Myllärit» фолк-рок төркөмө һ. б. репертуарының айырылғыһыҙ өлөшө булып тора.
* «Ruskei neičyt, valgei neičyt» («Ҡыҙыл ла йөҙө, сал йөҙө лә»)
* «Kazvatti mami minun» («Әсәй мине үҫтерҙе»)
* «Ongo kaunis Karjala» («Яҡшы Карелия»)
* «Kuldaizen kel istuimmo» («Һөйгәнем менән ултырҙыҡ»)
* «Ruispeldo» («Арыш ҡыры»)
* "Gul'aičin min" («Мин йөрдөм»)
* «Petroskoi» («Петрозаводск»)
# НАТО генераль секретарҙары исемлеге

НАТО генераль секретарҙары исемлеге
* 2009 йылдан хәҙергәсә — Андерс Фог Расмуссен
* 2004 — 2009 — Яаап де Хооп Схеффер (03.04.1948)
* 1999 — 2003 — Джордж Робертсон (12.04.1946)
* 1995 — 1999 — Хавьер Солана (14.07.1942)
* и. о. 1995 — Серджио Баланцино (20.06.1934)
* 1994 — 1995 — Вилли Клас (24.11.1938)
* и. о. 1994 — Серджио Баланцино (20.06.1934)
* 1988 — 1994 — Манфред Вёрнер
* 1984 — 1988 — лорд Каррингтон
* 1971 — 1984 — Йозеф Лунс (28.08.1911 — 17.07.2002)
* 1964 — 1971 — Манлио Брозио (10.07.1897 — 14 .03. 1980)
* 1961 — 1964 — Дирк Стиккер
* 1957 — 1961 — Поль-Анри Спаак (25.01.1899 — 31.07.1972)
* 1952 — 1957 — Гастингс Лайонел Исмей ( 21.07.1887 — 17.12.1965)
Ҡалып:НАТО генераль секретарҙары
# Зондерсхаузен

Зондерсхаузен (нем. Sondershausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 23142 кеше йәшәй. Майҙаны — 200,82 км². Диңгеҙ кимәленән 208 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99701-99706 һәм автомобиль коды — KYF.
# Юринский банк

Юринский банк — Рәсәйҙәге йылға. Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каспий диңгеҙенә ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 2,8 км.

# Юринский банк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга ( дельта ) Үрге Лебяжье һыу үлсәү посынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002512112100013433
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101343
* Бассейн коды — 11.01.00.025
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Арғаяш ауыл биләмәһе

Арғаяш ауыл биләмәһе — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Арғаяш районындағы муниципаль берәмек.

# Арғаяш ауыл биләмәһе
## Тарихы

Ауыл биләмәһе статусы һәм сиктәре 2004 йылдың 12 ноябрендәге 292-ЗО-се «Арғаяш муниципаль районы һәм уның составындағы ауыл биләмәләренең статусы һәм сиктәре тураһында» исемле Силәбе өлкәһе Законына ярашлы билдәләнгән.
# Бурылса

Бурылса, Бурынса — рус. Бурунча - Рәсәйҙәге йылға.Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Эйек йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Бурылса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Эйек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Урал (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000612112200006108
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200610
* Бассейн коды — 12.01.00.006
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2

# Бурылса
## Этимологияһы

Йылғаның атамаһы йылҡы малы төҫө - бурылдан алынған.Был хаҡта Ырымбур топонимдар белгесе Б. А. Моисеев "Местные названия Оренбургской области. Историко-топонимические очерки" тигән китабында ошолай тип яҙа:
* В основе названия реки лежит тюркский корень бурын- (бурыл-) со значением масти лошади «чалый» (светлый цвет шерсти, чёрная грива и хвост), а часть названия -са можно рассматривать как уменьшительно-ласкательный суффикс. Башкирскому Бурунса (Бурунча) в русских говорах соответствует кличка лошадей Чалко,
* Чалка.
* Сохранилось такое предание. В прошлом по речке Бурунча кочевали башкиры. В какой-то год во время сильного весеннего разлива в реке утонула башкирская девушка по имени Бурынса. Речку назвали в память о ней
# Ак-Карасу

Ак-Карасу — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Абай йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ак-Карасу
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100003700
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100370
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Колосо

Колосо (исп. Colosó) — Төньяҡ Колумбияның Сукре департаментындағы ҡала һәм муниципалитет. Монтес-де-Мария субрегионына инә.

# Колосо
## Тарих

Ҡала һуңыраҡ үҫкән ҡасабаға 1770 йылда нигеҙ һалына. Колосо муниципалитеты 1907 йылда айырым административ берәмеккә бүленә.

# Колосо
## Географик урыны

Ҡала департаменттың төньяҡ өлөшөндә, Кариб диңгеҙе уйһыулығы сиктәрендә, Мария тауы һыртынан көнсығыштараҡ, департаменттың административ үҙәге булған Синселехо ҡалаһынан төньяҡҡа ҡарай яҡынса 19 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Абсолют бейеклеге диңгеҙ кимәленән 138 метр бейеклектә урынлашҡан.
Колосо муниципалитеты төньяҡҡа Сан-Онофре муниципалитеты, көнбайышта Толувьехо муниципалитеты, ә көньяҡта Морро муниципалитеты, көньяҡ-көнсығышта Лос-Пальмитос муниципалитеты менән, көнсығыштан Чалан һәм Овехас муниципалитеттары менән, төньяҡ-көнсығыштан Боливар департаменты территорияһы менән сиктәштәр. Муниципаль берәмектең майҙаны 141 км².

# Колосо
## Халыҡ

Колумбия милли административ статистика департаменты мәғлүмәттәре буйынса, 2015 йылда ҡала һәм муниципалитеттың дөйөм халҡы 5838 кеше тәшкил итә. Муниципалитеттың халыҡ һаны динамикаһы йылдан-йыл:
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе :
| 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 |
| 6214 | 6174 | 6132 | 6103 | 6055 | 6024 | 5989 | 5946 | 5915 | 5878 | 5838 |
2005 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, 52,7 % ир-ат, ә ҡатын-ҡыҙҙар — 47,3 %. Раса, аҡ тәнлеләр һәм метиздар ҡала халҡының 96,5 % тәшкил итә; индеецтар, 3,4 %; ҡаралар, мулатттар һәм күтәрмәләр — 0,1 %. Халыҡтың грамоталылыҡ кимәле 76,7 % тәшкил итә.

# Колосо
## Иҡтисад

Колосо иҡтисадының нигеҙен ауыл хужалығы тәшкил итә.
Ҡала һәм муниципаль предприятиеларҙың дөйөм һанының 77,8 % сауҙа өлкәһе предприятиелары тәшкил итә, 18,5 % — хеҙмәтләндереү өлкәһе предприятиелары, 3,7 % — сәнәғәт предприятиелары.

# Колосо
## Иҫкәрмә

* ↑ Información general (исп.). Alcaldía de Colosó — Sucre.
* ↑ Colosó (ингл.). GeoNames.
* ↑ Información general (исп.). Alcaldía de Colosó — Sucre.
* ↑ Información general (исп.). Alcaldía de Colosó — Sucre.
# Лейбуша (Онега ҡушылдығы)

Лейбуша — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Онега йылғаһының уң ярына тамағынан 363 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Лейбуша (Онега ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000001311
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000131
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Галлий

Галлий (лат. Gallium, Ga) — Менделеевтың периодик таблицаһының 4-се осор, 13-сө төркөм элементы. Тәртип номеры — 31. Атом номеры 31. Ябай матдә галлий — йомшаҡ мурт металл, көмөшһыу-аҡ (башҡа мәғлүмәттәр буйынса асыҡ-һоро) төҫ менән зәңгәрһыу төҫтә.

# Галлий
## Символы

Галлий элементының символы — Ga (Галлий тип уҡыла).

# Галлий
## Тарихы

Галлийҙың барлығы Д. И. Менделеев тарафынан фәнни яҡтан фаразланған булған. 1869 йылда химик элементтарҙың периодик системаһын төҙөгәндә, ул үҙе асҡан периодик законға нигеҙләнеп, өсөнсө төркөмдә билдәһеҙ элементтар — алюминий һәм кремний аналогтарына (экааллюминий һәм экасицилий) вакантлы урын ҡалдырған була.
Атап әйткәндә, 1870 йылдың 11 декабрендә (иҫке стиль буйынса 29 ноябрҙә) сыҡҡан мәҡәләлә Менделеев экааллюминий атом ауырлығы — 68-гә, сағыштырма ауырлығы 6 г/см³яҡын. Металл торошонда металл еңел ирейәсәк, тип күрһәтә.Бер аҙҙан галлий француз химигы Эмиль Лекок де Буабодран тарафынан асыла, ябай матдә рәүешендә бүлеп алына һәм өйрәнелә.
Менделеев баҫылып сыҡҡан докладтан яңы элементтың тасуирламаһының элегрәк ул тасуирлаған экаалюминға тура килеүен асыҡлай. Был хаҡта ул Лекок де Буабодранға хат юллаған, ул яңы металдың ысын тығыҙлығы 4,7 г/см<sup>3</sup> түгел, 5,9—6,0 булырға тейеш, тип белдергән. Тикшереү Менделеевтың хаҡлығын күрһәтә.

# Галлий
## Исеменең килеп сығышы

Поль Эмиль Лекок де Буабодран элементты үҙенең Ватаны Франция хөрмәтенә латин атамаһына ярашлы— Галлия (Gallia) тип атай. Элементтың Франция хөрмәтенә, уның исеме Римдәгесә аталыуы тураһында хәбәр халыҡта ҙур ҡыуаныс уята.

# Галлий
## Тәбиғәттә

Галлийҙың ер ҡабығында уртаса йөкмәткеһе −19 г/т. Галлий — ике геохимик тәбиғәткә эйә булған типик элемент. Уның төп тоҡом барлыҡҡа килтереүсе элементтары (Al, Fe һ.б.) менән кристаллохимия үҙенсәлектәре яҡын булыу һәм улар менән изоморфизм мөмкинлеге киң булыу сәбәпле, кларкының ярайһы ҙурлығына ҡарамаҫтан,ҙур тупланыуҙар барлыҡҡа килмтермәй. Түбәндәге минералдарҙа галлий күп осрай:сфалерит (0—0,1 %), магнетит (0—0,003 %), касситерит (0—0,005 %), гранат (0—0,003 %), берилл (0—0,003 %), турмалин (0—0,01 %), сподумен (0,001—0,07 %), флогопит (0,001—0,005 %), биотит (0—0,1 %), мусковит (0—0,01 %), серицит (0—0,005 %), лепидолит (0,001—0,03 %), хлорит (0—0,001 %), полевые шпаты (0—0,01 %), нефелин (0—0,1 %), гекманит (0,01—0,07 %), натролит (0—0,1 %). Диңгеҙ һыуында галлий концентрацияһы 3·10⁻⁵ мг/л.

# Галлий
## Тәбиғәттә
### Ятҡылыҡтары

Галлий ятҡылыҡтары Көньяҡ-Көнбайыш Африкала, Рәсәйҙә, БДБ илдәрендә билдәле.
# Истомка

Истомка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының һул ярына тамағынан 548 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Истомка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041691
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004169
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Константин һәм Елена сиркәүе (Новочеркасск)

1909
Константин һәм Елена сиркәүе— Новочеркасск ҡалаһындағы Мәскәү Патриархаты Урыҫ Православие Сиркәүенең Ростов һәм Новочеркасск епархияһына ҡараған православие сиркәүе.
Адресы: Ростов өлкәһе, Новочеркасск ҡалаһы, Сенная майҙаны.

# Константин һәм Елена сиркәүе (Новочеркасск)
## Тарих

Константин һәм Елена ғибәҙәтханаһы Новочеркасскиҙә 1864 йылда иҫкергән полк сиркәүен алмаштырып ағастан төҙөлгән, 1909 йылда изгеләндерелгән. Ағас бина тиҙ генә иҫкергәнлектән, уның урынына яңы сиркәү һалырға булғандар. Константин һәм Елена мәхәлләһе кешеләре аҡса йыйғандар. Буласаҡ сиркәүҙең урыны 1906 йылдың 5 мартында изгеләндерелгән. Яңы йортто һалыуға 15 мең 648 һум аҡса сыҡҡан. Константин һәм Елена ғибәҙәтханаһы 1909 йылдың 10 майында кафедраль протоиерей Василий Петров тарафынан фатиха алып изгеләндерелгән. Был сиркәү өс тәхетле: урталағыһы Изге Рух хөрмәтенә, һул яҡтағыһы апостолға тиң Константин һәм уның әсәһе Елена хөрмәтенә, уң Изге Николай Чудотворец Мир-Ликийскийға бағышланған.
1930-се йылдарҙа сиркәү ябылған, 1970—1990 йылдарҙа сиркәү хеҙмәт иткән. 1990-сы йылдарҙа сиркәү реставрацияланған, уның башындағы тәреләр яңынан алтын менән ялатылған, эсендә ғибәҙәт ҡыла башлағандар. 2005 йылда сиркәүҙең подвалы һәм яғыулыҡ бүлмәһе капиталь ремонтланған.
2003 йылда Ростов һәм Новочеркасск архиепискобы Константин һәм Елена сиркәүенә ҡараған Изге кенәз Димитрий Донской хөрмәтенә Казачьи Лагери хәрби ҡасабаһындағы мәхәллә кешеләре көсө менән төҙөлгән бәләкәй сиркәүҙе изгеләндергән.
2007 йылда ғибәҙәтхананың ҡыйығы, яғыулыҡ бүлмәһе, ярҙамсы биналар ремонтланған, иҙәне яңынан йәйелгән, евхаристика (дини ритуалдар үткәреү) өсөн ҡулланылған һауыт-һабалар алтын менән ялатылған, улай уҡ тәхеткә һалынған Инжилдың (Евангелиеның) өҫтө лә яңыртылып, алтын менән ялатылған.
2008 йылда көмбәҙ барабаны металл пластиклы тәҙрәләр менән ҡапланған. Йортҡа газ индерелгән.
Хәҙерге ваҡытта сиркәүҙә ике профессиональ сиркәү хоры, йәкшәмбе мәктәбе, сәнғәт студияһы эшләй, даими рәүештә сиркәү байрамдарына тура килтерелеп мәҙәни саралар үткәрелә, спектаклдар, хәйриә йәрминкәләре, концерттар ойошторола.