yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Үтә бейек йорттар

Үтә бейек йорттар (ингл. skyscraper) — кешеләргә йәшәү һәм хеҙмәт урындары булдырыу өсөн төҙөлгән донъялағы иң бейек йорт-биналар, манаралар.
Уларҙың минималь бейеклеге күпме булырға тейешлеге бөгөн дә бәхәс тыуҙыра. АҠШ һәм Европала минималь бейеклеге 150 м йәки 500 фут булған йорттарҙы үтә бейектәр рәтенә индерәләр.
300 метрҙан бейек биналар үтә бейек йорттар тип атала.
Иң бейек йорттарҙың бейеклеген иҫәпләгәндә теле— һәм радиоманаралар оҙонлоғо бында кермәй.
Бина бейеклеген үлсәүҙәге өс критерий:
* бинаның конструктив бейеклеге.
* өҫтәге ҡатҡа хәтле .
* антенна(һ.б.) осонаса.
Төп критерий булып — 1-се тора.
19-сы быуатҡа ҡәҙәре бейек биналар һирәк төҙөлгән.
2011 йылдың октябренә донъяла 150 метрҙан бейек 2490 бейек ҡоролма иҫәпләнә.

# Үтә бейек йорттар
## Беренсе иң бейек ҡоролма

Иң беренсе бейек ҡоролма булып 1985 йылда төҙөлгән Чикаголағы The Home Insurance Building иң бейек бина һанала. Ул 1931 йылға хәтле була. Башта ул 42 метрлы һәм 10 ҡатлы булып төҙөлә, ә 1891 йылда тағын ике ҡат өҫтәлә (бейеклеге 55 метрға етә). Проект авторы — Уильям Ле Барон Дженни. Ул бина төҙөүҙә беренсе булып каркастар ҡуллана.

# Үтә бейек йорттар
## Иң бейек 10 ҡоролма
### Ҡитғалар буйынса иң бейек ҡоролма

| Континент | Исеме | Ҡала | Бейеклеге, м | Ҡаттар | Төҙөү йылы |
| Австралия һәм Океания | Q1 | Австралия, Голд-Кост | 323 | 78 | 2005 |
| Азия | Дубай манараһы | , Дубай | 828 | 163 | 2009 |
| Африка | Карлтон Сентр Офис Тауэр (инг.)баш. | КАР, Йоханнесбург | 223 | 50 | 1973 |
| Европа | Меркурий Сити Тауэр | Рәсәй Федерацияһы, Мәскәү | 339 | 75 | 2013 |
| Төньяҡ Америка | Халыҡ-ара сауҙа үҙәк 1 | АҠШ, Нью-Йорк | 541,3 | 105 | 2013 |
| Көньяҡ Америка | Парке Сентраль Торре Эсте (инг.)баш. | Венесуэла, Каракас | 225 | 56 | 1979 |

# Үтә бейек йорттар
## Иң бейек 10 ҡоролма
### Тарихи иң бейек ҡоролмалар

| Исеме | Төҙөлөү йылы | Ҡала | Статусы | Бейеклеге (м) | ҡаттары |
| Хоум-иншуранс-билдинг | 1885 | АҠШ Чикаго | 1931 йылда емерелә | 55 | 12 |
| Уорлд билдинг | 1890 | АҠШ Нью-Йорк | 1955 йылда емерелә | 94 | 20 |
| Манхэттен Лайф иншуренс билдинг (инг.)баш. | 1894 | АҠШ Нью-Йорк | 1930 йылда емерелә | 106 | 18 |
| Парк Роу билдинг (инг.)баш. | 1899 | АҠШ Нью-Йорк | әле лә бар | 119 | 30 |
| Зингер билдинг (инг.)баш. | 1908 | АҠШ Нью-Йорк | 1968 йылда емерелә | 187 | 47 |
| Метрополитан Лайф Тауэр | 1909 | АҠШ Нью-Йорк | әле лә бар | 213 | 50 |
| Вулворт билдинг | 1913 | АҠШ Нью-Йорк | әле лә бар | 241 | 60 |
| Трамп билдинг | 1930 | АҠШ Нью-Йорк | әле лә бар | 283 | 71 |
| Крайслер билдинг | 1930 | АҠШ Нью-Йорк | әле лә бар | 319 | 77 |
| Эмпайр Стейт билдинг | 1931 | АҠШ Нью-Йорк | әле лә бар | 381,3 | 102 |
| Бөтә донъя сауҙа үҙәге (1-се манара) | 1972 | АҠШ Нью-Йорк | 2001 йылда емерелә | 417 | 110 |
| Сирс-Тауэр (хәҙер Уиллис-тауэр) | 1973 | АҠШ Чикаго | әле лә бар | 443,2 | 110 |
| Петронас-Тауэрс | 1998 | Малайзия Куала-Лумпур | әле лә бар | 451,9 | 88 |
| Тайбэй 101 | 2004 | Ҡытай Республикаһы Тайбэй | әле дә бар | 508 | 101 |
| Бурдж Халифа | 2009 | Дубай | әле дә бар | 828 | 163 |
# Коинко

Коинко (исп. Coínco) — Чилилағы ҡасаба. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡасаба менән коммуна Качапоаль провинцияһына ҡарай. Ҡасаба халҡы — 4102 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 98,2 км². Халыҡ һаны — 6859 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 69,85 кеше/км².

# Коинко
## Географик урыны

Өлкәнең административ үҙәгенән 27 саҡрым (25 км) көньяҡ-көнбайышта урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡ-көнсығышта — Оливар коммунаһы;
* көнсығышта — Рекиноа коммунаһы;
* көньяҡ-көнсығышта — Ренго коммунаһы;
* көньяҡта — Кинта-де-Тилькоко коммунаһы;
* көньяҡ-көнбайышта — Сан-Висенте-де-Тагуа коммунаһы;
* төньяҡ-көнбайышта — Доньиуэ, Кольтауко коммунаһы.

# Коинко
## Демографик мәғлүмәттәр

Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
| Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | 6859 |
| шул иҫәптән: | Ҡала халҡы | 4818 | Ҡала халҡы өлөшө, % | 70.25 |
| | Ауыл халҡы | 2041 | Ауыл халҡы өлөшө, % | 29.75 |
| | Ир-егеттәр | 3503 | Ир-егеттәр өлөшө , % | 51 |
| | Ҡатын-ҡыҙҙар | 3356 | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө , % | 48.9 |
| Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | 69,85 |
| Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | 0,81 |
# Тутлейм

Тутлейм — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Берёзово районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628140, ОКАТО коды — 71112651002.

# Тутлейм
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Тутлейм
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Ломесь-Вож

Ломесь-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Косью йылғаһының һул ярына тамағынан 259 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ломесь-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000068644
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006864
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Петрология

Петрология (грек. πέτρος — таш, таштарҙы өйрәнеү) — тау тоҡомдарын, уларҙың төҙөлөшөн, составан, фикик һәм химик барлыҡҡа килеү шарттарын, төрлө факторҙар тәьҫирендә үҙгәреү дәрәжәһен, Ер ҡабығында, мантияла һәм космос матдәһендә таралыуын өйрәнә торған фән.
Петрология — элекке петрография терминының синонимы.

# Петрология
## Тарихы

* 1556 — Георгий Агрикола (Agricola) минералогия һәм металлургия тураһында беренсе күҙәтеүҙәрен яҙа De Re Metallica
* 1600 — Уильям Гилберт (Gilbert) Ерҙе ҙур магнит менән сағыштырып яҙа.
* 1619 — Морин (Morin) Ерҙең эсендә бик юғары температура булыуы тураһында фаразды яҙа.
* 1669 — Стено (Steno) ултырмалаҙың эҙмә-эҙлекле ултырыуы законын (Стено законы) тәҡдим итә.
* 1680 — Готфрид Вильгельм Лейбниц Ер шары иң тәүҙә ирегән хәлдә булған тип фаразлай.
* 1683 — Листер (Lister) ерҙең геологик структураһы күрһәтелгән карта төҙөй.
* 1715 — Halley йылғалар йыуып килтергән натрий буйынса океан йәшен билдәләй.
* 1739 — Рене Антуан Реомюр быяла девитрификацияһы буйынса эксперимент уҙғара.
* 1746 — Guettard беренсе минералогия картаһын төҙөй.
* 1920 — П. Эскола беренсе тапҡыр физик химия принциптарын петрология месьәләләрендә ҡуллана «минераль фация» төшөнсәһен керетә. .
* 1936 — Х. Л. Оллдинг петрография 20 быуат башында петрологияға әүрелеүен билдәләй.
1937 — Ф. Ю. Левинсон-Лессинг һәм Э. А. Струве[5] петрография һәм петрологияны синоним итеп ҡарайҙар.
* 1944, 1951 — Д. С. Белянкин петрология тарминын артыҡ дәғүәле тип иҫәпләй, петрография тау тоҡомдарын өйрәнеүҙә бөтә мәсьәләләрҙе хәл итә тип иҫәпләй.

# Петрология
## Журналдар

* Петрология
* American Journal of Science
* American Mineralogist
* Canadian Mineralogist
* Contributions to Mineralogy and Petrology
* Earth and Planetary Science Letters
* Economic Geology
* European Journal of Mineralogy
* Geological Materials Research
* Geochemica et Cosmochimica Acta
* Journal of Geology
* Journal of Geophysical Research (Red)
* Journal of Metamorphic Geology
* Journal of Petrology
* Lithos
* Mineralogical Magazine
# Лапшиха (йылға)

Лапшиха — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Улуй йылғаһының һул ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Лапшиха (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200016251
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201625
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Айгулак

айгулак — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чуя йылғаһының уң ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Айгулак
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005780
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100578
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡотлогилде Абдрахманов

Ҡотлогилде Абдрахманов — башҡорт старшинаһы. 1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Е. И. Пугачёвтың полковнигы.

# Ҡотлогилде Абдрахманов
## Биографияһы

Сығышы менән Нуғай даруғаһы Бошман-Ҡыпсаҡ улусы башҡорттарынан. Абыҙ Кинйә Арыҫлановтың ҡустыһы. Бошман-Ҡыпсаҡ улусы старшинаһы итеп һайлана.
1754 йылдың 9 июлендә Өфө провинция канцелярияһында Нуғай даруғаһының 5 улусының 147 вәкиле һәм завод хужалары И. Б. Твердышев һәм И. С. Мясников араһында 483 рудник аҫтына ер биреү тураһында килешеү төҙөлә, башҡорт делегацияһы составында буласаҡ ихтилал башлыҡтары Ҡотлогилде Абдрахманов, Кинйә Арыҫланов, Яманһары Яппаров, Ҡасҡын Һамаровтар ҙа була. 1764 йылдың 3 февралендә өс ҡыпсаҡ улустары вәкилдәре составында Ҡарғалы биҫтәһе татарҙарына оброкка бирелгән ерҙәрҙе һатыуҙы рәсмилләштереүҙә ҡатнаша.
1773 йылда Е. И. Пугачёвтың етәкселегендә Крәҫтиәндәр һуғышы тоҡанғас, 30 сентябрҙә Ҡарғалы (Сәйет) биҫтәһенә Пугачёв ставкаһына Кинйә Арыҫлановтан Ҡотлогилде Абдрахманов етәкселегендә алты кешенән торған делегация килә. Улар Пугачёв менән осрашып уның менән бергәләшеп башҡорт халҡына мөрәжәғәтнамә яҙалар, Иҙеркәй Баймәков мөрәжәғәтнамәләрҙең береһен Кинйә Арыҫлановҡа алып бара, ә береһен Ҡотлогилде үҙе менән ала.
1773 йылдың октябренән Ырымбур ҡалаһын ҡамауҙа ҡатнаша. Кинйә Арыҫлановтың улы Һеләүһен Кинйин менән бергә Нуғай даруғаһы башҡорттары араһында ихтилал мөрәжәғәтнамәләрен таратыуҙа ҡатнаша. 1773 йылдың 8—9 ноябрендә Бөгөлмә ведомствоһының Йүҙәй ауылы янында Ҡотлогилде Абдрахманов һәм Иҙеркәй Баймәков етәкселегендәге 1500 кешенән торған башҡорт отрды, И. Н. Зарубин һәм А. А. Овчинников отрядтары менән берлектә В. А. Кар командалығында хөкүмәт ғәскәрҙәренә ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 10 ноябрҙә Кар корпусы менән ҡушылырға барған капитан Ураков һәм Әлибай Мырҙағолов етәкселегендәге Стәрлетамаҡ башҡорт-мишәр каратель корпусына ҡаршы бара һәм һөйләшеүҙәр алып бара. Һөҙөмтәлә Әлибай етәкселегендәге 1200 кешенән торған корпус ихтилалсылар яғына күсә, ә Ураков корпусты ташлап китергә мәжбүр була.
1774 йылдың яҙында ихтилал яҡлы булған Нуғай даруғаһы халҡын мобилизациялай һәм Кинйә Арыҫлановтың улдары менән бергә ихтилалсыларҙың Төп ғәскәрен тергеҙелеүҙә ҡатнаша. 1774 йылдың йәйендә Һеләүһен Кинйин менән бергә Нуғай даруғаның көньяғында хөкүмәт ғәскәрҙәренә ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 1774 йылдың октябрендә Таулыҡай ауылында кәңәшмәгә йыйылған башҡорт ихтилал етәкселәре (Ҡаранай Моратов, Ҡасҡын Һамаров, Төркмән Йәнсәйетов, Муйнаҡ Сөләймәнов, Таулыҡай Сураҡов, Морат Абдалов) менән Тимашев командаһы тарафынан ҡулға алына. Тиҙҙән Тимашев Ҡотлогилдене һәм Ҡасҡын Һамаровты Юлай Аҙналинға бирелергә өндәп ебәрә. 1774 йылдың ноябренән Ҡазан йәшерен комиссияһында тикшереү аҫтында төрмәлә тотола, күп язалауҙарға дусар була. 1775 йылдың яҙында императрица Екатерина II манифестына ярашлы иреккә сығарыла. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
# Гальперин

Гальпе́рин — йәһүд ир-ат фамилияһы. Германияның Баден-Вюртемберг федераль ерендә урынлашҡан Хайльбронн ҡалаһы атамаһынан алынған.
Гальпе́рин, Гальпе́рина — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Гальперин
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Гальперин Давид Самойлович (1925—1993) — совет журналисы.
* Гальперин Иосиф Давидович (1950) — шағир, яҙыусы, журналист. 2015 йылғы «Йыл яҙыусыһы» милли әҙәби премия лауреаты.
* Гальперин Юрий Ильич (1932—2001) — Рәсәй геофизигы һәм космофизигы.
# Йөрәктау тауындағы алыш (1707)

Йөрәктау тауындағы алыш – Алдар һәм Күсем Түләкәй улы етәкселегендәге башҡорт ихтилалсылары менән Рус батшалығының Хохлов етәкселегендәге хөкүмәт ғәскәрҙәре араһында барған ун көнлөк алыш.

# Йөрәктау тауындағы алыш (1707)
## Һуғыштың тарихы һәм урыны

Ихтилалсыларға ҡаршы Хохлов етәкселегендәге 1300 һалдаттан торған полк ебәрелә, итхилалсылар сигенә.

# Йөрәктау тауындағы алыш (1707)
## Ваҡиғалар барышы

Алдар Йөрәктау тауы янында батша ғәскәренә һөжүм итә. Ихтилалсылар ғәскәре батша ғәскәрҙәре менән алыша, хөкүмәт көсө тулыһынса тар-мар ителә.
# Ҡуғанаҡ ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)

Ҡуғанаҡ ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Оло Ҡуғанаҡ ауылы.

# Ҡуғанаҡ ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда ауыл Советы составына Покровска ауыл Советы инә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законында түбәндәге юлдар бар:
   "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:
   40) Стәрлетамаҡ районы буйынса: б) «Ҡуғанаҡ» атамаһын һаҡлап, Ҡуғанаҡ һәм Покровка ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Оло Ҡуғанаҡ ауылында урынлаштырырға.
   Покровка ауыл Советының Берёзовка, Егәнтамаҡ ауылдарын, Хрипунов утарын Ҡуғанаҡ ауыл Советы территорияһы составына индерергә.
   Ҡуғанаҡ ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Покровка ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;
# Масторава

Ма́сторава — халыҡ йырҙары нигеҙендә 1994 йылда А.М. Шаронов һәм башҡалар төҙөгән эрзя поэтик эпосы.
«Масторава»ла мордва халҡының космогоник мифологияһы, күк һәм ер пантеоны һүрәтләнә. Эпоста ер, донъя барлыҡҡа килеү һүрәтләнә, мордва халҡының барлыҡҡа килеүе һәм йәшәйеше һөйләнә. Төрлө тарихи драматик ваҡиғаларҙа мәжүси аллалар, изге тип һаналған хайуандар ҡатнаша. Эпоста боронғо йырҙар һәм хикәйәттәр, шиғырға һалынған ғөрөф-ғәҙәттәр, мәҡәлдәр һәм әйтемдәр йыйылған. Эпоста булған мәжүси аллалар һәм башҡа персонаждар: Инешкипаз (тәңре алла), Анге (Инешкипаздың ҡатыны, матурлыҡ алиһәһе), Идемевсь (иблис, Инешкипаздың киреһе), Пурьгинепаз (ямғыр һәм йәшен аллаһы), Масторава (ер аллаһы), Кудадей (мордва халҡының ата-бабаһы), Нарчатка (ҡыйыу яугир, моҡша кенәзе ҡатыны), Саманька (Иван Грозныйға Казанды яуларға ярҙам иткән ҡыҙ) һәм башҡалар. Былар барыһы бергә коллектив халыҡ образын барлыҡҡа килтерә.
5 өлөштән торған 18 хикәйәттән тоған «Масторава»ла шиғри образдар аша эрзә һәм моҡша халыҡтарының матди һәм рухи мәҙәниәте, ижтимағи-сәйәси тарихы сағылдырыла. Эпостағы ваҡиғалар боронғо замандан XVI быуатҡа тиклем, йәғни эрзә һәм моҡша ерҙәре Мәскәү дәүләтенә ҡушылған осорға тиклем тиклем дә-үерҙе үҙ эсенә ала.
# Салауат районы флагы

Рәсәй Федерацияһының Башҡортостан Республикаһы Салауат районы Муниципаль берәмеге флагы — муниципаль берәмектең рәсми символы булып торған танылыу-хоҡуҡ билдәһе.
Флаг 2006 йылдың 31 октябрендә раҫланған һәм Рәсәй Федерацияһының Дәүләт геральдик регистрына 3229 номеры менән теркәлгән.

# Салауат районы флагы
## Тасуирлама

«Тура мөйөшлө ҡыҙыл флаг, оҙонлоғо менән киңлеге нисбәте 2:3, үҙәктә ағасҡа табан сабып барған башҡорт милли кейемендәге аҡ төҫлө һыбайлы. Уның янбашында ян-һаҙаҡ, ә өҫкә күтәрелгән уң ҡулында һары төҫтәге йәйә».

# Салауат районы флагы
## Символиканы нигеҙләү

Салауат районы Башҡортостан Республикаһының төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә боронғо Әйле ырыуы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә урынлашҡан. Тәү сиратта, башҡорт халҡының милли батыры, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышының легендар етәкселәренең береһе Салауат Юлаевтың тыуған ере булараҡ билдәле. Көмөш һыбайлы — үҙ халҡына яҡтылыҡ һәм изгелек, азатлыҡ биргән, үҙенә яугир — полководец һәм шағир — импровизатор — ихласлыҡ, эскерһеҙлек, намыҫлылыҡ сифаттарын туплаған Салауат образын кәүҙәләндерергә тырыша, ә һыбайлы үҙе яугир ғәйрәтен ҡыйыулығын сағылдыра.
Уң ҡулындағы уҡһыҙ йәйә кереше салауаттарҙың тыныслыҡ һөйөүсәнлеге, ә һул ҡулының асыҡлығы — ихласлыҡ һәм асыҡлыҡ тураһында һөйләй. Флагтың ҡыҙыл төҫө — мөхәббәт, ҡаһарманлыҡ, ҡыйыулыҡ, киң күңеллелек, шулай уҡ азатлыҡ һәм Ватан өсөн ҡойолған ҡанды символлаштыра. Алға ынтылған башҡорттарҙың тоғро юлдашы ат — батырлыҡ, етеҙлек һәм маҡсатҡа ынтылыш символы булып тора һәм райондың именлеккә, матур тормошҡа ынтылыуын күрһәтә.
һары төҫ (алтын) — байлыҡ, муллыҡ һәм изгелек символы.
# Иҫке Вәрәш ауыл Советы (Яңауыл районы)

Иҫке Вәрәш ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районындағы муниципаль берәмек. Иҫке Вәрәш ауыл Советы көнсығышта Мәсәғүт ауыл Советы, көнбайышта Орловка ауыл Советы, төньяҡта Ямаҙы ауыл Советы, көньяҡта Ҡалтасы районы менән сиктәш
Административ үҙәге— Иҫке Вәрәш ауылы

# Иҫке Вәрәш ауыл Советы (Яңауыл районы)
## Тарихы

Иҫке Вәрәш ауыл Советының барлыҡҡа килеү ваҡыты Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 25 декабрендәге 6-2/122 һанлы ҡарары менән – 1972 йылдың 2 марты
Ауыл биләмәһе статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы менән билдәләнә.
# Оло Окол

Оло Окол — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катунь йылғаһының уң ярына тамағынан 485 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Оло Окол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100003922
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100392
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тау саңғыһы спорты

Тау саңғыһы спорты — ҡар менән ҡапланған тау битләүе трассаһынан махсус саңғыларҙа һарҡыуға төшөү ул.
Тау саңғыһы ҡышҡы спорт төрҙәренең береһе булыу менән бер рәттән, бөтә ер йөҙөндә йәшәүсе миллионлаған кеше араһында ҙур популярлыҡ ҡаҙанған әүҙем ял итеү сараһы ла.
Ул традицион рәүештә, Австрия, Италия, Франция, Швейцария, АҠШ, Германия кеүек илдәрҙә ҙур үҫеш алған.
Тау саңғыһы спортының тыуған яғы булып Альп тауҙары иҫәпләнә. Күп кенә халыҡтарҙың телендә был спорт төрөнөң атамаһы «Альп тауы саңғыһы» (ингл. Alpine skiingAlpine skiing, франц. Ski alpin, нем. Ski Alpin, исп. Esquí alpino, итал. Sci alpino) тигән мәғәнәне аңлата ла инде.

# Тау саңғыһы спорты
## Тарихы

Тау саңғыһы спорты XVIII быуат урталарында Скандинавияла барлыҡҡа килә. Ул замандарҙа таулы райондарҙа йәшәгән крәҫтиәндәр өсөн саңғы берҙән-бер юл йөрөү сараһы булған.
Ул саңғылар хәҙергеләренән күпкә айырылып торған: улар ҡыҫҡаҡ булған, таяҡтары ла икәү түгел, тик берәү генә булған һәм ул түбәнге осона ҡарай яҫыртып эшләнгән. Иң боронғо саңғылар Осло ҡалаһы музейында һаҡлана (оҙонлоғо — 110 см, киңлеге — 20 см).
1896 йылда Австрия альпинисы һәм саңғысыһы Матиас Здарский боролоштар яһай-яһай, бер ниндәй туҡталышһыҙ тау һарҡыуына ҙур тиҙлектә төшә. «Упор» тип аталған техниканы ла ул уйлап сығара.
1905 йылда Альп тауҙарында саңғысылар ярышы үтә. Был ярышта улар бирелгән юл өлөшөндә иң күп боролоштар яһап төшөргә тейеш булалар.
1911 йылда тау битенән ҙур тиҙлектә һарҡыуға төшөү буйынса беренсе ярыштар үтә.
1936 йылда слалом һәм тау битенән ҙур тиҙлектә һарҡыуға төшөү тәүге тапҡыр Олимпия уйындары программаһына индерелә.
1988 йылдан Олимпия уйындары программаһында тау саңғыһы спортында 5 төрлө дисциплина ҡулланыла башлай.

# Тау саңғыһы спорты
## Дисциплиналары
### Олимпия дисциплиналары

* Һарҡыуға ҙур тиҙлектә төшөү (ингл. DownhillDownhill)
* Супергигант (ингл. Super-GSuper-G)
* Гигант слалом (ингл. Giant slalomSlalom Giant)
* Слалом (ингл. SlalomSlalom)
* Тау саңғыһы комбинацияһы (ингл. Alpine skiing combinedCombined Alpine skiing)

# Тау саңғыһы спорты
## Дисциплиналары
### Башҡа төрҙәре һәм стилдәре

* Фрирайд
* Спид-скиинг
* Ньюскул — тау саңғыһы спорты, фристайл һәм акробатика элементтарын берләштергән дисциплина.
# Үрнәк

Үрнәк — бер нисә исемдәш тораҡ пункттар атамаһы.

# Үрнәк
## Мәҡәләләр

* Үрнәк (Бөрө районы) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл.
* Үрнәк (Илеш районы) — Башҡортостандың Илеш районындағы ауыл.
* Үрнәк (Ишембай районы) — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл.
* Үрнәк (Миәкә районы) — Башҡортостандың Миәкә районындағы ауыл.
* Үрнәк (Саҡмағош районы) — Башҡортостандың Саҡмағош районындағы ауыл.
* Үрнәк (Туймазы районы) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл.
* Үрнәк (Хәйбулла районы) — Башҡортостандың Хәйбулла районындағы ауыл.
* Үрнәк (Әлшәй районы) — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл.