yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Әйүпов Рәфғәтдин Талип улы

Әйүпов Рәфғәтдин Талип улы (15 март 1914 йыл — 19 декабрь 1987 йыл) — нефтсе, 1949—1978 йылдарҙа Урал‑Себер магистраль нефть үткәргестәре идаралығының «Собханғол» нефтте һурҙырып бушатыу станцияһы машинисы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Әйүпов Рәфғәтдин Талип улы
## Биографияһы

Рәфғәтдин Талип улы Әйүпов 1914 йылдың 15 мартында Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Собханғол ауылында тыуған.
17 йәшлек егет тракторсылар курсын тамамлай һәм совхозда механизатор булып эшләй башлай.
Бөйөк Ватан һуғышына тиклем Ҡыҙыл Армияла өс йыл хеҙмәт итә һәм тыуған ауылы Собханғолға әйләнеп ҡайта. Тиҙҙән яңынан совет-фин ҡораллы конфликт барышында хеҙмәт итеү өсөн саҡыртып алына. Ете ай тыныс тормоштан һуң 1941 йылдың 22 июне тыуа, һәм ул яңынан ҡулына ҡорал ала. Бөйөк Ватан һуғышынан 1946 йылда ғына әйләнеп ҡайта.
Һуғыштан һуңғы ваҡытта ул ҙур нефть өсөн көрәштең алғы һыҙығында була, нефттең девон ятҡылыҡтары туранан-тура тыуған ауылы Собханғол аҫтында һәм уның тирә-яғында асыла. Әйүпов «Туймазы—Өфө» нефть үткәргесе төҙөүҙә эшләй. Автоколонна контораһында уны бер нисә минут эсендә эшкә алалар һәм уның икенсе көнөндә үк үҙенә беркетелгән машинала тәүге рейсҡа сығып китә. Шулай, 1946 йылдың апрелендә кисәге хәрби шофер удар төҙөлөш ҡатнашыусыһы булып китә. Ә 1947 йылдың ноябрендә, Октябрҙең 30-йыллығы алдынан, нефть үткәргес төҙөүселәре еңеү байрам итә: беренсе тапҡыр улар һалған торбалар буйынса Туймазы нефте Өфө нефть эшкәртеү заводына бара. Нефть үткәргесе сафҡа индерелгәндән һуң, Рәфғәтдин Талип улы насос машинисы квалификацияһы алып, уны эксплуатациялаусы булып китә.
Нефть сығарыу буйынса ете йыллыҡ план заданиеһын үтәгәндә юғары ҡаҙаныштары һәм юғары техник-иҡтисади күрһәткестәргә өлгәшкәне өсөн, СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 23 майындағы указы менән, Әйүпов Рәфғәтдин Талип улына «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Әйүпов 30 йыл нефть үткәргес транспортта машинист вахтаһын үтәй, был йылдар дауамында уның тарафынан тиҫтәләрсә миллион тонна углеводород сеймалы һурҙырып ҡыуҙырылған.
1976 йылдың июнендә пенсияға киткәнгә тиклем РСФСР Главнефтеснаб Урал-Себер нефть үткәргесе идаралығының Собханғол нефть һурҙырып ҡыуҙырыу станцияһы машинисы булып эшләй.
Әйүпов Рәфғәтдин Талип улы 1987 йылдың 19 декабрендә вафат була, Туймазыла ерләнгән.

# Әйүпов Рәфғәтдин Талип улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
* Ленин ордены
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы
# Кинерма

Кинерма (карел. Kinnermy — Карелия Республикаһы Пряжинский милли районының Ведлозерский ауыл биләмәһендәге боронғо карел ауылы, тарихтың комплекслы ҡомартҡыһы. Карел-ливвиктарҙың йәшәү үҙәге.

# Кинерма
## Дөйөм мәғлүмәттәр

Ауыл урынлашҡан районда XVI быуаттан уҡ йәшәгәндәр
Ауыл беренсе тапҡыр 1496 йылда «Обонежская пятинаның яҙма китабында» телгә алына.
Ауылда XVIII быуатта һәм XIX быуат башында төҙөлгән йорттар, шулай уҡ XVIII быуатта төҙөлгән Смоленская Божья Матерь сиркәүе урынлашҡан. Әлеге ваҡытта йорттар Карелия Республикаһының мәҙәни мираҫ объекттары булараҡ һаҡлауға алынған.
2000 йылда ауылға ярҙам итеү өсөн Карелияла Республикаһы карел мәҙәни мираҫына ярҙам итеү өсөн Ижтиағи фонд ойошторола.
2001 йылда Kinnermäen ystävät (Кинерма дуҫтары) йәмәғәт ойошмаһы ойошторола.
2016 йылда ауыл Рәсәйҙең иң матур ауылдары ассоциацияһына ҡабул ителә. Конкурста еңеү һөҙөмтәһендә кескенә ауыл өсөн ҙур туристар ағымы барлыҡҡа килә, улар менән алты кеше генә эш итә алмай: берҙән-бер ҡунаҡхана хужабикәһе журналистарға «кешеләр үпкәләп китмәһен өсөн беҙ был аҡсаға сифатлы хеҙмәтләндерергә теләйбеҙ. Әммә йылына 4 мең турист! Был физик яҡтан мөмкин түгел. Миндә ярты йыл алдан яҙылыу» тип хәбәр итә.
Кинермала "Кинермала тормош" күргәҙмәһе эшләй.
Ауыл ҡоролмалары араһында түбәндәге объекттар архитектура ҡомартҡыһы тип таныла:
* Качалованың торлаҡ йорто (XIX быуат аҙағы)
* Гаврилованың торлаҡ йорт (XIX быуат аҙағы)
* Давыдовтың торлаҡ йорто (1924 й.)
* Кузнецованың торлаҡ йорто (XIX быуаттың икенсе яртыһы)
* Ершованың торлаҡ йорто (XIX быуаттың икенсе яртыһы)
* Стафееваның торлаҡ йорто (XIX быуат аҙағы)
* Кузнецованың мунсаһы (1902 й.)

# Кинерма
## Халҡы

1905 йылда халыҡ һаны 117 кеше тәшкил итә. 1911 йылда 168 кеше йәшәгән. 2010 йылда алты кеше иҫәпләнгән, 2013 йылда шулай уҡ алты кеше йәшәй.

# Кинерма
## Фотоһүрәттәр

* Ведлозеро яғынан ауылға инеү
* Ауыл аша 86К-9 автомобиль юлы
* Этно-мәҙәни үҙәк, Кинерма, 17
# Барбу Наталья

Наталья Барбу (22 августа 1979, Молдавия ССР-ы, Бельцы,) — молдаван йырсыһы, «Moldstar» милли конкурсының еңеүсеһе, «Mamaia», «Славян баҙары», «Яңы тулҡын» һәм «Maluri de Prut» халыҡ-ара фестивалдәре призеры.

# Барбу Наталья
## Биографияһы

Молдавияның төньяғындағы Бельцы ҡалаһында тыуған. 1986 йылда ғаилә Рыбница ҡалаһына күсенә. Наталья молдаван телендә уҡытыу алып барылған мәктәптә уҡый, музыкаль мәктәптә скрипка класында шөғөлләнә. 12 йәшенән туйҙарҙа уйнай.
Мәктәпте тамамлағандан һуң Наталья уҡыуын Стефан Няга исемендәге Кишинев музыка училищеһында дауам итә, унда ул фольклор оркестры составында — башта скрипкасы, ә һуңынан вокалист булараҡ сығыш яһай. Шул уҡ ваҡытта ул джаз һәм поп-музыка өлкәләрендә көсөн һынап ҡарай.
1998 йылда Наталья музыка училищеһын тамамлай һәм скрипкасы сифатында «Мугурел» фольклор ансамблендә сығыш яһай башлай. Шул уҡ йылда ул йырсы булараҡ өс музыкаль фестивалендә ҡатнаша һәм һәр береһендә призлы урындар яулай: Михаэл Рунчану исемендәге эстрада музыкаһы Фестивалендә (Festivalul de Muzică Uşoară «Mihaela Runceanu») — беренсе премия, Милли ярыш «Малурь де Прут» эстрада музыкаһы Милли конурсында (Concursului National de Muzică Uşoară «Maluri de Prut») — приз, Румынияла «Мамая» эстрада музыкаһы Фестивалендә (Festivalul de Muzică Uşoară «Mamaia») — гран-при.
1999 йылда Наталья «Витебскиҙағы Славян баҙары» (Белоруссия) Халыҡ ара сәнғәт фестивале сиктәрендә эстрада йырҙары «Витебск» йәш башҡарыусылар конкурсында ҡатнаша һәм фестиваль ойошмаларының халыҡ-ара федерацияһының (FIDOF) махсус дипломы менән бүләкләнә. Бындай дипломға эйә булғандар FIDOF ағзалары — фестивалдәрендә (мәҫәлән, Сан-Ремо фестивалендә) һайлап алыу этабынан тыш ҡатнашыу хоҡуғы ала.
2000 йылда Наталья ҡыҫҡа ваҡытҡа Кишинев ҡалаһындағы «Миллениум» поп-рок төркөмөнөң ҡатнашыусыһы була, ләкин тиҙ арала соло карьераһына ҡайтыуҙы хуп күрә. Шул уҡ йылда ул Гавриил Музическу исемендәге Кишинев Дәүләт консерваторияһына уҡырға инә, әммә Натальяға йыш гастролдәре, концерт һәм конкурстарҙағы сығыштары арҡаһында консерваторияны тамамлау мөмкинлеге булмай.
2011 йылда румын миллионеры — Адриана Сотаға кейәүгә сыға. 2011 йылдың 25 декабрендә ул таба, уға Виктор тип исем ҡушалар.

# Барбу Наталья
## Евровидение — 2007

2007 йылдың май айында Наталья Барбу инглиз телендәге «Fight» йыры менән Молдавия вәкиле булараҡ «Евровидение-2007» йыр конкурсында сығыш яһай. Конкурс Финляндия баш ҡалаһы Хельсинкиҙа үтте (Молдавия «Евровидение» конкурсында өсөнсө тапҡыр ҡатнашты). Наталья Барбу 109 очко йыйып 10-сы урын биләне.
# Яракутаель

Яракутаёль — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Макариха йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Яракутаель
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071125
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007112
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Занзибар

Занзиба́р (суахили Jamhuri ya Watu wa Zanzibar, ингл. People's Republic of Zanzibar, ғәр. زنجبار‎ — Занзибар Халыҡ Республикаһы) — Берләшкән Танзания Республикаһы составындағы ярым автономия. Ике төп уртауҙан — Пемба һәм Унгуджа (Занзибар) утрауҙарынан тора.
Административ үҙәге — Занзибар ҡалаһы (257 мең кеше (2003)).

# Занзибар
## Тарих

Урта быуаттарҙа Занзибарҙа Көнсығыш Африканан килтерелгән ҡолдар менән һатыу итеү үҫешә. Ваҡыт үтеү менән ҡолдар менән сауҙа итеү Омандан сыҡҡан ғәрәп сауҙагәрҙәре контроле аҫтына күсә, улар төбәк аҡһөйәктәренең йәҙрәһен тәшкил итә. XVI быуатта Занзибар Португалияның колониаль биләмәләре составына керә, бындағы солтан власы оҙаҡ ваҡытҡа номиналь булып ҡала. XVII быуат уртаһында Һинд океанының көнбайыш өлөшөндә ғәрәптәр яңынан үҙ йоғонтоһон ҡайтара башлай.
1853 йылға ҡарай Оман солтаны Сәйет ибн Солтан Көнсығыш Африка яр буйының ҙур ғына өлөшөн үҙ контроле аҫтына ала һәм баш ҡалаһын Маскаттан Занзибарға (Унгуджаға) күсерә. Африканан килтерелгән фил һөйәгенә һәм ҡолдарҙы һатыуға һорау артҡас, утрау яңынан иҡтисади үҫеш кисерә. Занзибарҙа киң төҙөлөш башлана, утрауҙаңы архитектура ҡомартҡылары ЮНЕСКО тарафынан Бөтә донъя мираҫына индерелә.
1861 йылда Занзибар солтанлығы Оман солтанлығынан айырыла, ә 1890 йылда Британия империяһы протекторатына әүерелә.
1963 йылда Бөйөк Британия хөкүмәте утрауҙарҙы ғәрәп солтанына тапшыра һәм Занзибар бойондороҡһоҙ дәүләт тип иғлан ителә. 1964 йылда утрауҙа ихтилал тоҡана: Занзибарҙың ҡара тәнле халҡы ғәрәптәр хакимлығы аҫтында ҡалғығыһы килмәй һәм уны бөтөрә. Һөҙөмтәлә Занзибар континенталь Африкала урынлашҡан Таньганьика менән берләшә һәм Берләшкән Танзания Республикаһы (Берләшкән Таньганьика һәм Занзибар Республикаһы) барлыҡҡа килә.

# Занзибар
## Статус

Занзибарҙың башлығы — Занзибар президенты һәм бер үк ваҡытта Танзанияның вице-президенты булып тора. Уның вәкәләтлегенә архипелагтың эске эштәре ҡала, шул уҡ ваҡытта тышҡы сәйәсәт — Танзанияға күсә.
2005 йылдан Занзибарҙың үҙ флагы һәм парламенты була, Занзибар президенты ла һаҡланып ҡала.
Президент Занзибар революцион хөкүмәте башлығы булып тора. Президент 5 йылға бер һәм тик бер генә срокка һайлана.
Занзибар вәкилдәр палатаһы ярым автономияның законодар сығарыусы орган булып тора. Парламент составына 81 ағза керә.

# Занзибар
## Административ бүленеш

Берләшкән Танзания Республикаһы составында Занзибар ярым автономия булып тора. Уның составына Танзанияның биш өлкәһе керә:
| № | Өлкә (мкоа) | Суахили | Адм. үҙәге | Майҙаны, км² | Халҡы, кеше (2012) | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² |
| 1 | Төньяҡ Пемба | Kaskazini Pemba | Вете | 574 | 211 732 | 368,87 |
| 2 | Көньяҡ Пемба | Kusini Pemba | Мкоани | 332 | 195 116 | 587,70 |
| 3 | Төньяҡ Занзибар | Kaskazini Unguja | Мкокотони | 470 | 187 455 | 398,84 |
| 4 | Үҙәк Көньяҡ Занзибар | Kusini Unguja | Коани | 854 | 115 588 | 135,35 |
| 5 | Көнбайыш Занзибар | Mjini Magharibi | Занзибар | 230 | 593 678 | 2581,21 |
| | Занзибар | Zanzibar | Занзибар | 2460 | 1 303 569 | 529,91 |
# Сармик-Седа

Сармик-Седа — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ныда йылғаһының һул ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Сармик-Седа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300052439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305243
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Укроп (Юрга ҡушылдығы)

Укроп — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юрга йылғаһының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Укроп (Юрга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Есет йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Тура һәм Тавда йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502612111200004261
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200426
* Бассейн коды — 14.01.05.026
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Таймаҫов Салауат Усман улы

Таймаҫов Салауат Усман улы (23 октябрь 1949 йыл) — ғалим-тарихсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре кандидаты (2000), доцент (2000).

# Таймаҫов Салауат Усман улы
## Биографияһы

Салауат Усман улы Таймаҫов 1949 йылдың 23 октябрендә Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған.
1973 йылда Өфө нефть институтының төҙөлөш факультетын тамамлай.
1973 йылдан «Востокнефтезаводмонтаж» тресының Стәрлетамаҡ идаралығында төҙөүсе булып эшләй. 1977—1986 йылдарҙа хеҙмәт эшмәкәрлеген Үзбәк ССР-ының Карши ҡалаһында дауам итә.
1987 йылдан Стәрлетамаҡта йәшәй. Стәрлетамаҡ педагогия институтында (2012 йылдан — Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы) уҡыта.

# Таймаҫов Салауат Усман улы
## Хеҙмәттәре
### Китаптары

* Участие башкирского народа в Крестьянской войне 1773—1775 годов : диссертация … кандидата исторических наук : 07.00.02. — Уфа, 2000. — 203 с.
* Восстание 1773—1774 гг. в Башкортостане. — Уфа : Китап, 2000. — 375 с. — ISBN 5-295-02163-7.
* Восстание под предводительством Е. И. Пугачева на территории Башкортостана. — Стерлитамак : Стерлитамак. гос. пед. ин-т, 2002. — 148 с.
* Башкортостан и Казахстан в период становления Оренбургской губернии. — Стерлитамак : Стерлитамакская гос. пед. акад., 2006. — 250 с. — ISBN 5-86111-268-1.
* Башкирско-казахские отношения в XVIII веке. — Москва : Наука, 2009. — 349 с. — ISBN 978-5-02-037567-3.
* История Стерлитамака. Пристань поколений. — Уфа «Китап», 2011. — 500 с. (авторҙаш)

# Таймаҫов Салауат Усман улы
## Хеҙмәттәре
### Мәҡәләләре

* Батырша и Башкирское восстание 1755 года // Вестник Башкирского университета. — 2005. — Т. 10. — № 4. — С. 71—73.
* Ногайская Орда и ее отношения с Россией. // Вопросы истории. — 2006. — № 1. — С. 121—127. — ISSN 0042-8779.
* Роль Оренбургской экспедиции в присоединении Башкирии к России (1730-е гг.) // Вопросы истории. — 2008. — № 2. — С. 144—149. — ISSN 0042-8779.
* Южные башкирские территории в начале ХVIII века 2016 йыл 4 март архивланған. // Ватандаш. — 2008. — № 4. — ISSN 1683-3554.
* Алдар-Кусюмовское восстание и политическое положение Башкортостана в первой трети XVIII века 2014 йыл 11 октябрь архивланған. // Ватандаш. — 2008. — № 8. — ISSN 1683-3554.
* Об отношениях башкир с казахами Младшего Жуза в период правления Нурали-хана ﻿// Вестник Челябинского государственного университета. - 2009. - № 37 (175). История. Вып. 36. - С. 54-58.
* Основание Оренбургской губернии в 1744 г. // Вопросы истории. — 2009. — № 12. — С. 141—144. — ISSN 0042-8779.
* Земельный аспект ранней истории Стерлитамака(недоступная ссылка) // Ватандаш. — 2010. — № 6. — ISSN 1683-3554.
* Стерлитамак в XVIII веке(недоступная ссылка) // Ватандаш. — 2011. — № 2. — ISSN 1683-3554.
# Эстонияның административ бүленеше

Хәҙерге ваҡытта Эстония Республикаһы 15 маакондтан (өйәҙҙән; эст. maakond) тора, өйәҙ башы старейшина (аҡһаҡал); эст. maavanem тип атала. Өйәҙҙәр ике төрлө муниципалитеттарға бүленә: ҡалалар (linn) һәм ҡасабалар (vald).
Тағы бер административ берәмеге — ҡасаба волосы (alevvald) — 2017 йылғы реформа һөҙөмтәһендә ғәмәлдән сығарылды. Ҡасаба волосы составына бер генә ҡасаба инә. Реформа үткәрелгәнгәсә, Эстонияла 6 ҡасаба волосы бар ине: Аэгвийду, Ярваканди, Кохтла-Нымме, Лавассааре, Тоотси һәм Вяндра.
Әлеге ваҡытта Эстония 213 муниципалитеттан ғибәрәт.

# Эстонияның административ бүленеше
## Административ берәмек исемдәре хаҡында мәғлүмәт

Маакондтарҙың ҡыҫҡа исемдәре административ үҙәк йәки тарихи өлкәнең исеменә maa (башҡ. ер, ил) һүҙен ҡушыуҙан барлыҡҡа килә. Шул уҡ өйәҙҙең "оҙон" (тулы) исемен яһар өсөн, был тамырҙы алып ташлап, янында maakond (башҡ. өйәҙ) һүҙен өҫтәргә кәрәк.

# Эстонияның административ бүленеше
## Урындағы власть органдары

Урындағы вәкәләт органдары — волость һәм ҡала йыйылыштары (эст. vallavolikogu, linnavolikogu), башҡарма власть органдары иһә волость һәм ҡала идаралары (эст. vallavalitsus, linnavalitsus) була.
# Ельма (йылға)

Ельма — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карм күле -күл - Карма йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Ельма (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000001571
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000157
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сява (Оло Какша ҡушылдығы)

Сява — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Какша йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Сява (Оло Какша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000042285
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004228
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Обервайсбах (Тюрингенский лес)

Обервайсбах (Тюрингенский лес) (нем. Oberweißbach/Thuringer Wald) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 1882 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,36 км². Диңгеҙ кимәленән 670 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98744 һәм автомобиль коды — SLF.
# Мазагаон

Мазагаон (порт. Mazagão) — Һинд океанындағы утрау, элек Бомбейҙың ете утрау архипелагы составына ингән һәм Һиндостан территорияһында урынлашҡан.

# Мазагаон
## Географияһы

Был Бомбейҙың ете утрауҙарының береһе. Ул Көньяҡ Мумбаиның өлөшө булып тора, уға тиклем үҙәк тимер юлы тармағының Byculla станцияһынан һәм Harbour Railway тимер юлы тармағының Dockyard Road тимер юлы станцияһынан барырға мөмкин. Мазагаонда Bombay Port Trust һәм Mazagaon Dock Ltd., Mazagaon Court кеүек диңгеҙ компаниялары һәм инглиз-һинд мәктәптәре, шул иҫәптән Розария урта мәктәбе, Изге Петр мәктәбе, Антонио Д'Суза урта мәктәбе һәм Изге Мария мәктәбе бар

# Мазагаон
## Тарихы

Утрауҙың исемен католиктар «мазгон» йәки «маза-а-гон» тип әйтәләр, ә маратхи телендә һөйләшеүселәр — мажгав тип әйтә. Был санскрит телендә «балыҡсылар ауылы» (һуңғараҡ маратхи телендә исеме «минең ауыл» һымаҡ аңлатыла) тигәнде аңлата. XVII быуат аҙағында — XVIII быуат башында күпер төҙөлөп, Умаркхади районы урамдарына юл һалғандан һуң Махаггаон Бомбей утрауы менән ҡоро ер менән тоташа.
Беренсе португал күскенселәре булып иезуиттар тора, улар XVI быуатта сиркәүгә нигеҙ һала. Уларҙың дәғүәләренә ҡарамаҫтан, 1572 йылда португалия короле Себастьян I утрауҙы Соуз Лим ғаиләһенә мәңгелеккә файҙаланыуға бүләк итә. 1661 йылда португалдар утрауҙы инглиздәргә биргәндә, унда үҙҙәрен яҡшы танытҡан католиктар, башлыса балыҡсылар була. Евразиялылар шулай уҡ һирәк күренеш булмаған. Португалдар килтергән кафр булараҡ билдәле ҡайһы бер ҡара тәнле ҡолдар шулай уҡ этник ҡатышмаға ингән. Уларҙың традицион ағас йорттары әле лә һаҡланып ҡалған һәм мәҙәни мираҫ объекттары булып тора.

# Мазагаон
## Тарихы
### Ҡытай кварталы

1960 йылдарға тиклем Мазагаонда ҙур булмаған ҡытай кварталы була. 1962 йылда ҡытай-һинд һуғышынан һуң уның күпселек халҡы ҡаланы ҡалдыра. Әлеге ваҡытта Мумбаила 400 ғаиләнән торған ҙур булмаған этник ҡытай халҡы йәшәй.
Мазагаонда ҡытай ғибәҙәтханаһы һәм зыяраты бар. Dockyard Road тимер юлы станцияһы артындағы ҙур булмаған Кван Гун ҡытай ғибәҙәтханаһы Наваб Танк-роуд урамында урынлашҡан. Был Мумбаила ҡыҙыл төҫкә буялған берҙән-бер ғибәҙәтхана, тыныс урын булып тора, унда медитатив ҡытай музыкаһы уйнай. Ҡытай типик атрибуттары менән биҙәлгән, шул иҫәпкә Фортуна төргәге, ҡағыҙ аҡсалар һәм хуш еҫле таяҡсалар инә, ҡорам ғәҙеллек һәм батырлыҡ аллаһы Гуаньт Гунға ихтирам күрһәтә. Ҡорам ҡарауылсыһы Альберт Тэм була. Бынан тыш,бинаның беренсе ҡатында тағы бер ғибәҙәтхана төҙөйҙр, ул ҡатын-ҡыҙҙарҙың аҡыл, тыныслыҡ алиһәһе Гуань Ингә арналған.
# Косуль

Косуль — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2542/1239 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Косуль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015903
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201590
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шишмә районының һыу объекттары

Шишмә районының гидрографияһы райондың Прибельск убалы-түбәле тигеҙлектәрендә урынлашыуы менән билдәләнә.
Район йылға, күлдәргә бай төбәк. Дим йылғаһы район биләмәһендә диагональ буйынса төньяҡ-көнсығыш йүнәлештә аға, оҙонлоғо 80 километрға етә. Ҡарламан йылғаһының һул ҡушылдығы тамағынан түбәнерәк урында Ҡармасан, Сәрмәсән һәм Өршәк йылғалары Шишмә районы биләмәһенә килеп инә.
Райондың йылғалар селтәре Ағиҙел йылғаһының һул ҡушылдыҡтары — бер-береһенә ҡарата параллель рәүештә көньяҡ-көнбайыштан төньяҡ-көнсығышҡа табан аҡҡан Дим һәм Өршәк йылға бассейнына ҡарай.
Был йылғаларҙың үҙәндәре киң һәм асиммерик: һул яҡтағыһы уң яҡтағы үҙәнгә ҡарағанда һөҙәгерәк. Ҡушылдыҡтарында ла асимметрия күҙәтелә: һул ҡушылдыҡтар оҙонораҡ һәм бик күп. Өршәк йылғаһының уң яҡ ярында һыуҙа иреүсән тау тоҡомдары (гипс, тоҙ, ангидрид, эзбизташ) булған участкаларҙа рельефтың карст формалары күҙәтелә.
Районда яҡынса 250 тирәһе күл бар, уларҙың һыу өҫтөнөң дөйөм майҙаны 1000 гектарға барып етә. Улар араһында Шөңгәккүл күле — тәбиғәт ҡомартҡыһы. Дим менән Өршәк йылғалары һыубаҫар үҙәндәрендә, һаҙлыҡлы яр буйҙарында бер туҡтауһыҙ борғосланып аға, шуға ла уларҙың ҡултыҡтары, иҫке улаҡтарында хасил булған күлдәр бихисап: Балдаҡлы, Оло Күл, Ҡалмаҡ-Сәйет, Ҡара-Бүләк, Йәнбаҡты, Йәнҡаратал, Һаҙ Күл һ. б.
Шишмә районының ер аҫты һыуҙары Волга-Урал ҡатмарлы артезиан бассейнының көнсығыш өлөшө сиктәрендә урынлашҡан.
Гидрокарбонатлы сөсө (1г/л тиклем) һыуҙары зонаһы гидрогеодинамик нисбәттә интенсив циркуляция зонаһына тап килә. Уның ҡеүәте йылға үҙәндәрендә 10-20 метр булһа, ҡалҡыу урындарҙа 50-100 метрға етә.
# Лёк-Вож-Ёль

Лёк-Вож-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Угдым-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Лёк-Вож-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017467
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001746
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0