yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Базынин

Базынин — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы/ Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кужва йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Базынин
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001112
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100111
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лемат-Яун

Лемат-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пим йылғаһының уң ярына тамағынан 78 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 77 км.

# Лемат-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200046003
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204600
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лок-Хатым-Вис

Лок-Хатым-Вис — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сорум йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Лок-Хатым-Вис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021132
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302113
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Һарыбай (Ҡыуандыҡ районы)

Һарыбай (рус. Сарбаево) — Рәсәй, Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.

# Һарыбай (Ҡыуандыҡ районы)
## Географияһы

Һарыбай ауылы округ үҙәге Ҡыуандыҡ ҡалаһынан көньяҡ-көнсығышҡараҡ туранан яҡынса 10 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Һаҡмар йылғаһының ҡушылдығы Ҡороған йылғаһының һул ярында, Беренсе Май ауылынан 4 км алыҫлыҡта, тимер юлынан саҡ ҡына һулдараҡ ята.

# Һарыбай (Ҡыуандыҡ районы)
## Климаты

Климаты уртаса-континенталь. Йыл миҙгелдәре аныҡ сикләшә. Район буйынса уртаса температура +4,0$^о$С -тан +4,8$^о$С-ҡа тиклем үҙгәрә. Иң һалҡын ай — ғинуар, уртаса айлыҡ температура яҡынса −20,5$^о$С — 35 $^о$С. Йыллыҡ атмосфера яуым-төшөмө 300-ҙән 450—550 миллиметрға тиклем етә, шул уҡ ваҡытта күпселек өлөшө яҙғы-йәйге осорға тура килә (яҡынса 70 %). Ярайһы уҡ тотороҡло ҡар ҡатламы, ул уртаса алғанда 150 көн дауамында ята.

# Һарыбай (Ҡыуандыҡ районы)
## Тарихы

1871 йылдан ауыл Һарыбай исеме менән телгә алына. 2016 йылға тиклем Ҡыуандыҡ районы Беренсе Май ауыл Советына инә, муниципаль берәмектәрҙе үҙгәртеп ҡороуҙан һуң Ҡыуандыҡ ҡалаһы округы составында булып ҡала.

# Һарыбай (Ҡыуандыҡ районы)
## Халҡы

2002 йылдың халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса даими рәүештә 77 кеше (башҡорттар 95 %) йәшәгән 2010 йылға 45 кеше ҡалған.

# Һарыбай (Ҡыуандыҡ районы)
## Этимологияһы

Ырымбур өлкәһенең топонимикаһын өйрәнгән С. М. Стрельников «Кувандыкский край в географ ических названиях» тигән китабында тауҙың атамаһын Һарыбай тигән антропонимдан килеп сыҡҡан, тип яҙа Ырымбур өлкәһендәге География институтының Социаль-иҡтисади география бүлегенең «Ырымбур өлкәһе тәбиғәте» фәнни-популяр порталында килтерелгән мәғлүмәт тә ошо фаразды раҫлай.
Әйткәндәй, Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡала округында йәнә бер Һарыбай ауылы бар, ул документтарҙа тәүге тапҡыр 1795 йылда телгә алына. Риүәйәт буйынса, был Һарыбай ауылы Дим йылғаһы бассейнынан килгән башҡорттар тарафынан нигеҙләнгән һәм Сәскәкүл күле буйында урынлашҡан.
# Сөнәғәтуллин Йәүҙәт Оморҙаҡ улы

Сөнәғәтуллин Йәүҙәт Оморҙаҡ улы (12 июнь 1924 йыл — 29 сентябрь 2007 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының штаб начальнигы элемтәсеһе, рядовой. Советтар Союзы Геройы (1944).

# Сөнәғәтуллин Йәүҙәт Оморҙаҡ улы
## Биографияһы

Йәүҙәт Оморҙаҡ улы Сөнәғәтуллин 1924 йылдың 12 июнендә Башҡорт АССР-ы Тамъян-Ҡатай кантонының (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Учалы районының) Иманғол ауылында тыуған. Милләте — башҡорт.
Һигеҙ класс тамамлай. 1940−1942 йылдарҙа Учалы районының «Коммунар» колхозында эшләй.
1942 йылда Учалы районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияһы сафына алына. 1943 йылдың майынан алып Бөйөк Ватан һуғышының Воронеж, 2-се Украина һәм 2-се Белоруссия фронттарында хеҙмәт итә.
Воронеж фронтына ҡараған 52-се армияның 254-се уҡсылар дивизияһы составындағы 933-сө уҡсылар полкының штаб начальнигы элемтәсеһе булған рядовой Йәүҙәт Оморҙаҡ улы Сөнәғәтуллин 1943 йылдың 2 октябрендә Украина ССР‑ы Черкассы өлкәһенең Крещатик ауылы янында Днепр йылғаһы аша сыҡҡанда күрһәткән батырлығы өсөн «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ була.
1946 йылда демобилизациялана. 1946—1949 йылдарҙа К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтында белем ала. Учалы районы эске эштәр бүлегендә паспортист булып эшләй. Милиция майоры званиеһында хаҡлы ялға китә. Учалы урта мәктәбендә уҡыта һәм директор булып эшләй.
Сөнәғәтуллин Йәүҙәт Оморҙаҡ улы 2007 йылдың 29 сентябрендә Өфөлә вафат була, Учалы ҡалаһында ерләнә.

# Сөнәғәтуллин Йәүҙәт Оморҙаҡ улы
## Батырлығы

«1943 йылдың 13 ноябрендә иптәш Сөнәғәтуллин тәүгеләрҙән булып Днепрҙың көнбайыш ярына һыу аша сыға һәм батальон командиры фарманына ярашлы, ҡараңғылыҡтан файҙаланып, бер үҙе дошман ҡурғауылының алғы сигенә бара һәм постарҙың ҡайҙа ҡуйылғанын асыҡлай. Был мәғлүмәттәрҙе ҡулланыу һөҙөмтәһендә дошман ҡурғаулығы көтөлмәгән һөжүм менән алына. Свидовки ауылы өсөн алыштарҙа Сөнәғәтуллин, батырлыҡ һәм ҡыйыулыҡ күрһәтеп, граната менән танкты һәм йөк тейәлгән автомашинаны шарлата. Быға өҫтәп пулемётты һәм уны хеҙмәтләндереүселәрҙе юҡ итә. Автомат уты менән 14 фашисты дөмөктөрә».
СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 22 февралендәге Указына ярашлы, командованиеның хәрби заданиеһын өлгөлө үтәгәне, күрһәткән ҡаһарманлығы һәм ҡыйыулығы өсөн рядовой Сөнәғәтуллин Йәүҙәт Оморҙаҡ улына Ленин ордены һәм «Алтын йондоҙ» миҙалы (№ 5134) тапшырылып, «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.

# Сөнәғәтуллин Йәүҙәт Оморҙаҡ улы
## Наградалары

* «Алтын йондоҙ» миҙалы (22 февраль 1944)
* Ленин ордены (22 февраль 1944)
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (6 апрель 1985),
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (27 октябрь 1943)
* миҙалдар.

# Сөнәғәтуллин Йәүҙәт Оморҙаҡ улы
## Хәтер

* Учалы ҡалаһында Советтар Союзы Геройы Йәүҙәт Сөнәғәтуллин исемендәге призға милли көрәш буйынса ярыштар уҙғарыла.
# Шапшинская

Шапшинская — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Горная ҡылымығының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 94 км.

# Шапшинская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115200051963
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205196
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# FLOPS

FLOPS (шулай уҡ flops, flop/s, флопс йә флоп/с) (акроним ингл. FLoating-point Operations Per Second) — компьютерҙың етештереүсәнлеген системаһынан тыш үлсәү берәмеге, иҫәпләү системаһы бер секундта йөҙөүсө өтөр менән нисә операция эшләй икәне күрһәте.
# Уварыш

Уварыш — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Коктюль йылғаһының уң ярына тамағынан 8,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Уварыш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Есет йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Тура һәм Тавда йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502612111200004148
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200414
* Бассейн коды — 14.01.05.026
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бад-Шмидеберг

Бад-Шмидеберг (нем. Bad Schmiedeberg) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 8993 кеше йәшәй. Майҙаны — 43 км². Диңгеҙ кимәленән 100 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6905 һәм автомобиль коды — WB.
# Уртхвала Изге Георгий сиркәүе

Уртхвала Изге Геогрий сиркәүе (грузин телендә, ურთხვის წმინდა გიორგის ეკლესია) — Грузияла, Хашури муниципалитетының Уртхва ауылынан төньяҡҡа ҡарай, ауыл зыяратына яҡын урынлашҡан.

# Уртхвала Изге Георгий сиркәүе
## Тасуирламаһы

Сиркәү 11,5X6,6 м ҙурлығында, төрлө күләмдәге эзбизташтан эшләнгән. Көньяҡтан һәм төньяҡтан ике инеү урыны бар. Апсида үҙәгендә тәҙрәһе урынлашҡан. Төньяҡ яҡта ике тәҙрә һәм көнбайыш яҡта бер тәҙрә бар.
Сиркәүҙән көньяҡҡа ҡарай ике метр алыҫлыҡта 3,5X3,5 м ҙурлыҡтағы манара булған. Ул феодаль дәүерҙәргә барып тоташа һәм таш менән кирбестән төҙөлгән. Төҙөлөш көмбәҙ емерелеп төшөүҙән ныҡ зыян күргән, шуға күрә тик колоннлары һәм ошо колонналарға таянған аркалары тороп ҡалған. Манараның төньяғынан һәм көнсығышынан таш киҫәктәренән төҙөлгән ҡоймалар булған.
Уртхва сиркәүе 2006 йылда Грузияның милли әһәмиәттәге күсемһеҙ мәҙәни ҡомартҡыһы исемлегенә индерелгән
# Яранка (Лумпун ҡушылдығы)

Яранка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лумпун йылғаһының һул ярына тамағынан 124 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Яранка (Лумпун ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100038965
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103896
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ергәйеш (йылға)

Ергәйеш — Башҡортостандың Ейәнсура районы, Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районы биләмәләрендә аға. Бүжән йылғаһы ҡушылдығы. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Ергәйеш (йылға)
## Атамаһы

Ейәнсура тыуған яҡты өйрәнеүсеһе Марат Түләбаев фекеренсә, Ырымбур генерал-губернаторы В. А. Перовскийҙың 1859 йылдың 27 майындағы фарманы буйынса Буранғол, Бикташ (хәҙерге Ҡыуандыҡ районы) ауылдарынан бер нисә ғаилә күсерелә. Күсеүселәр араһында Әбелфәиз Әбсәләмов була. Ауылға уның исеме бирелә. Әбелфәйез исеме яйлап Әбүләискә әүерелә. Әбүләис йылғаһының халыҡ араһында таралған тағы бер атамаһы бар: Ергәйеш. Әбүләис йылғаһы буйында ултырған Әбүләис ауылын да ике төрлө атап йөрөтәләр: Әбүләйес, Ергәйеш (русса: Зиргашево булған элегерәк)

# Ергәйеш (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округына ҡарай. Бәләкәй йылға бассейны — Ҡаҫмарт йылғаһына ҡоя, йылға бассейны — Яйыҡ (Рәсәй бассейны өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000512112200005676 - Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200567 - Бассейн коды — 12.01.00.005 - ГӨ буйынса номеры — 12 - ГӨ буйынса сығарылышы — 2
# 1938 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1938 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1938 MCMXXXVIII |
| Юлиан стилендә | 1937 — 1938 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2690 — 2691 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7446 — 7447 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5698 — 5699 ה'תרצ"ח — ה'תרצ"ט |
| Мосолман календары | 1357 — 1358 |
| Боронғо әрмән календары | 1387 ԹՎ ՌՅՁԷ |
| Ҡытай календары | 4634 — 4635 (с 31 январь) 丁丑 — 戊寅 красная корова — жёлтый тигр |
| Эфиопа календары | 1930 — 1931 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1994 — 1995 |
| - Шака самват | 1860 — 1861 |
| Иран календары | 1316 — 1317 |
1938 (бер мең туғыҙ йөҙ утыҙ һигеҙенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1938 йылы, 2 мең йыллыҡтың 938 йылы, XX быуаттың 38 йылы, XX быуаттың 4 ун йыллығының 8 йылы, 1930 йылдарҙың 9 йылы.

# 1938 йыл
## Тыуғандар

* 15 апрель — Роберт Паль, рус телендә ижад иткән Башҡортостан шағиры һәм яҙыусыһы, тәржемәсе һәм журналист, БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* 14 май — Мәүлетбай Ғәйнетдинов, йырсы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993).
* 31 май — Тимер Йосопов, Башҡортостандың халыҡ шағиры (2003), БАССР-ҙың (1988) һәм Рәсәй Федерацияһының (1999) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1998).
* 12 декабрь — Бикбаев Рауил Төхфәт улы, Башҡортостандың халыҡ шағиры (1993), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты

# 1938 йыл
## Вафат булғандар

* 21 ғинуар — Ибраһимов Ғәлимйән Ғирфан улы, яҙыусы, революционер. Хеҙмәт Геройы (1932).
* 3 февраль — Мутин Илдархан Ибраһим улы, башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
* 10 июль — Абҙанов Шәмси Саҙрый улы, иҡтисадсы-географ, педагог, профессор (1932). Сәйәси репрессия ҡорбаны.
* 10 июль — Амантаев Ғабдулла Сәхипгәрәй улы (Ғабдулла Амантай), күренекле башҡорт балалар яҙыусыһы; әҙәбиәт, фольклор өйрәнеүсе; йәмғиәт эшмәкәре. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
* 10 июль — Ғабдрахманов Ғабдрахман Закир улы (Булат Ишемғол), башҡорт совет яҙыусыһы, сәйәси репрессия ҡорбаны.
* 10 июль — Ғисмәтуллин Абдулла (Ғабдулла) Төхфәтулла улы, ғалим, совет дәүләт эшмәкәре. Башҡорт халыҡ мәғәрифе комиссары, Башҡорт АССР-ы Үҙәк статистика идаралығы етәксеһе. Сәйәси репрессия ҡорбаны.
* 10 июль — Дәүләтшин Ғөбәйҙулла Әхмәткирәй улы, дәүләт эшмәкәре һәм яҙыусы. 30-сы йылдарҙа, ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә Башҡортостандың халыҡ мәғарифын ойоштороуға, мәктәптәрҙә уҡытыу-тәрбиә эшен яҡшыртыуға ҙур өлөш индерә, сәйәси репрессия ҡорбаны.
* 10 июль — Вәлиулла Мортазин-Иманский, БАССР-ҙың халыҡ (1922) һәм РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1935) артисы, сәйәси репрессия ҡорбаны.
* 10 июль — Кәлимуллин Төхфәтулла Кәлимулла улы (Төхфәт Йәнәби), башҡорт совет шағиры, яҙыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре, сәйәси репрессия ҡорбаны.
* 10 июль — Әлмөхәмәтов Ғәзиз Сәлих улы, башҡорт һәм татар йырсыһы, композитор, БАССР-ҙың халыҡ артисы (1929). Сәйәси репрессия ҡорбаны.
# Баҙаҡшанов Рәмил Мөхәмәт улы

Баҙаҡшанов Рәмил Мөхәмәт улы (9 ғинуар 1947 йыл) — юғары мәктәп ветераны, ғалим-химик-аналитик. 1975 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Химия фәндәре кандидаты (1974), доцент (2001). Нью-Йорк фәндәр академияһы ағзаһы (1997). Рәсәйҙең почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1997), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре (1997).

# Баҙаҡшанов Рәмил Мөхәмәт улы
## Биографияһы

Рәмил Мөхәмәт улы Баҙаҡшанов 1947 йылдың 9 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Учалы районы Ахүн ауылында тыуған. Хеҙмәт юлын 1964 йылда Учалы районы Ахун урта мәктәбенең физик-химия кабинеты лаборанты булып башлай. 1966 йылда Ахун урта мәктәбен алтын миҙал менән тамамлай. 1966 йылда Ҡазан университетының химия факультетына уҡырға инә һәм уны 1971 йылда отличие менән тамамлай. 1971—1974 йылдарҙа Ҡазан университетының аналитик химия кафедраһында аспирантурала уҡый. 1974 йылда химия фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә диссертацияһын уңышлы яҡлай. 1975 йылдың ғинуарында Башҡорт дәүләт медицина институтында дөйөм химия кафедраһында ассистент булып эшләй башлай. 1979 йылда конкурс буйынса был бүлектең өлкән уҡытыусыһы итеп һайлана.
1984 йылда фармацевтика факультетын асыу менән бәйле, Рәмил Мөхәмәт улы аналитик, физик һәм токсикология химияһы курсы буйынса фармацевтика химияһы бүлегенә күсерелә. Уҡытыу процесын һәм кафедраның матди-техник базаһын ойоштороуҙа әүҙем ҡатнаша, бер үк ваҡытта фармацевтика факультеты деканы урынбаҫары булып эшләй.
2001 йылда дөйөм химия кафедраһы доценты вазифаһына күсерелә.

# Баҙаҡшанов Рәмил Мөхәмәт улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Ғилми тикшеренеүҙәре тирә-яҡ мөхит объекттарында дарыу һәм ағыулы матдәләрҙе анализлауҙың электрохимик ысулдарын эшләүгә йүнәлтелгән. Фармацевтика химияһы кафедраһында синтезланған яңы органик берләшмәләрҙең физик-химия үҙенсәлектәрен өйрәнә, аналитик реагенттар сифатында бер нисә матдә тәҡдим итә. 150-нән ашыу фәнни-методик хеҙмәт баҫтырып сығара, шуларҙың 50-һе фәнни-методик һәм уҡытыу-методик мәсьәләләренә арналған, шул иҫәптән 4 дәреслек авторы.

# Баҙаҡшанов Рәмил Мөхәмәт улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Юғары уҡыу йортоноң ижтимағи тормошонда әүҙем ҡатнаша. «Медик» күп тиражлы гәзитенең мөхәрририәт коллегияһы ағзаһы, дүрт йыл йәмәғәт һөнәрҙәре факультетын, партия комитетында төҙөлөш коллективтарын һәм студенттарҙың хеҙмәт белеме секторын етәкләй. Башҡорт дәүләт медицина университеты ветерандары советы рәйесе.

# Баҙаҡшанов Рәмил Мөхәмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа исемдәре

* АҠШ-тың Нью-Йорк Фәндәр академияһының сит ил ағзаһы (1997);
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған медицина хеҙмәткәре (1997);
* Рәсәй Федерацияһының юғары һөнәри белем биреү почетлы хеҙмәткәре (1997);
Рәмил Mөхәмәт улы Баҙаҡшановтың ҡаҙаныштары күп тапҡырҙар Юғары уҡыу йортоноң, Өфөнөң Киров районы хакимиәтенең Почёт грамоталары менән билдәләнә.
# Оберкац

Оберкац (нем. Oberkatz) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 277 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,12 км². Диңгеҙ кимәленән 460 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98634 һәм автомобиль коды — SM.
# Ржавка (Яйыҡ ҡушылдығы)

Ржавка — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Яйыҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 2177 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ржавка (Яйыҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, инештән Верхнеуральск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000112112200001641
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200164
* Бассейн коды — 12.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Салпада-Ялбан-Яха

Салпада-Ялбан-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Салпада-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Салпада-Ялбан-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034630
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303463
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Байғужа ауыл Советы (Яңауыл районы)

Байғужа ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районындағы муниципаль берәмек. Байғужа ауыл Советы Башҡортостан Республикаһы Яңауыл районы муниципаль районының Шүдек ауыл Советы, Первомайский ауыл Советы, Иҫке Ҡоҙаш ауыл Советы, Киҫәкҡайын ауыл Советы, Яңы Уртауыл ауыл Советы менән сиктәш.
Административ үҙәге— Байғужа ауылы.

# Байғужа ауыл Советы (Яңауыл районы)
## Тарихы

Байғужа ауыл советы 1967 йылда барлыҡҡа килгән.
Ауыл биләмәһе статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы менән билдәләнә.
# Килт

Килт (ингл. kilt, гэл. fèileadh [ˈfeːləɣ])) — шотланд милли кейеме, ир-ат әйбере, Шотландия тау халҡының традицион кейеме.

# Килт
## Тасуирламаһы

Килт бил тирәләй бәйләнгән туҡыма киҫәгенән ғибәрәт, арт яҡтан плиссе итеп, бөрөп йыйыла һәм 2-3 ҡаптырма менән ҡайыш ярҙамында беркетелә; ғәҙәттә килт ваҡ әйберҙәр өсөн «спорран» тигән махсус сумка менән бергә йөрөтөлә. Килт ҙур бөркәнсек — пледтан килеп сыҡҡан, ул — иң аҫҡы өлөшө. Тарихи ҙур плед ярайһы уҡ оҙон һәм киң була, уны яурынға һалып йөрөтөргә йәки, һауа торошо насар булғанда, бөркәнергә мөмкин. Килт традицион йөн шотландканан — тартандан эшләнә.
Хәҙерге шотландтарҙың күбеһе килтты рәсми сарала йәки туй костюмының бер өлөшө булараҡ ҡуллана, көн һайын уны бик аҙ кеше кейә. Шотландияның күп ерҙәрендә килттарҙы тау халҡының спорт ярыштары, шулай уҡ музыкаль һәм бейеү сығыштары ваҡытында күрергә мөмкин. Британия армияһында килт әлегә тиклем хәрби форманың бер өлөшө булып тора (йыш ҡына смотрҙар һәм парадтар өсөн), хәрби хәрәкәттәрҙә ул Икенсе донъя һуғышы ваҡытынан бирле ҡулланылмай.
Ҙур һәм бәләкәй килттар бар.
# Урта Кардаил

Урта Кардаил — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кардаил йылғаһының уң ярына тамағынан 128 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Урта Кардаил
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бузулук. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200412107000007712
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000771
* Бассейн коды — 05.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Каро (Улена ҡушылдығы)

Каро — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Улень йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Каро (Улена ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200013992
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201399
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2