yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Адендың айырым йорто (Чилликоти)

Адендың айырым йорто (ингл. Mansion Adena) — Чилликоти ҡалаһы үҙәгенән көнбайышҡа ҡарай ҡалҡыулыҡ түбәһендә урынлашҡан тарихи йорт, Огайо штаты, АҠШ.

# Адендың айырым йорто (Чилликоти)
## Тарихы

Адендың айырым йорто Томас Уортингтон өсөн архитектор Бенджамин Латроб тарафынан 1807 йылда төҙөлә. Айырым йортто уратып алған биләмәлә Аден мәҙәниәтенә ҡараған беренсе табылған ҡурған урыны була. Бинаның хәҙерге исеме халыҡ атамаһынан һәм аден мәҙәниәтенән килә. Штаттың гербы Аден айырым йорто биләмһендәге Логан тауына күренеште һүрәтләй тип һанала. Ҙур булмаған айырым йорт килеүселәр өсөн ҙур булмаған түләү менән асыҡ
Таш йорт тарихи аныҡ интерьерға, шул иҫәптән йыһаздарға эйә, Биләмәһе алпауыт йортоноң тәүге 2 000 акр (8,1 кв.км) булған майҙанының 300 акрын (8,1 кв.км) биләй. Баҡсала төрлө тәмләткес һәм күпйыллыҡ үҫемлектәр үҫтерелә, уларҙың ҡайһы бер сорттарын һатып алырға мөмкин. Элекке ҡарауылсы йорто тергеҙелгән. һәм был райондағы немец иммигранттарының тормошон күрһәтә. Поместьела урынлашҡан хәҙерге музейҙа һәм белем биреү үҙәгендә Огайо иртә европа ауылының экспонаттары бар. Шулай уҡ ялланып эшләгән хеҙмәтселәр өсөн документтар, археологик табылдыҡтар һәм башҡа сығанаҡтар күрһәтелә.
Томас Уортингтон Аденды үҙенең поместьеһы өсөн атама сифатында һайлай, сөнки был урындар иҫ киткес матур, тип яҙа. Музейҙа Аден атамаһы йәһүд һүҙенә нигеҙләнгән тип раҫлаған күргәҙмә бар.
2003 йылда Огайоның ике йөҙ йыллығын байрам итеү өсөн Аден айырым йорто үҙенең XIX быуаттағы ҡиәфәтендә тергеҙелә. 2003 йылдың 28 февралендә йорт Милли тарихи ҡомартҡы булып таныла, сөнки архитектор Патробтың һаҡланып ҡалған берҙән-бер ҡоролмаһы булып тора.
# Вырвей (Сура ҡушылдығы)

Вырвей — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының уң ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Вырвей (Сура ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036548
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003654
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Татар Тумбарлысы

Татар Тумбарлысы (Төмбәрле; татар. Татар Томбарлысы, рус. Татарская Тумбарла) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Баулы районы ауылы.

# Татар Тумбарлысы
## Атамаһы

Бер үк исемле ике ауыл барлыҡҡа килгәс, 1859 йылдан мосолман ауылы булараҡ урыҫ хакимиәте тарафынан Татар Тумбарлысы тип атала башлай.

# Татар Тумбарлысы
## География

Ауыл Тумбарлы йылғаһы буйында, Баулы ҡалаһынан көньяҡҡа табан 10 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Татар Тумбарлысы
## Тарих

Ауылға байлар ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. 1765 йылдан билдәле. Ауыл Байлар улусының Салағош түбәһенә ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Бөгөлмә өйәҙенә ҡарай. 1850 йылда Бөгөлмә өйәҙе Һамар губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Баулы улусы составына керә.
XX быуат башында ауылда 3 һыу тирмәне, земство станцияһы, мәсет теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Бөгөлмә кантоны составына керә. 1930 йылдан Баулы районы, 1963 йылдан — Бөгөлмә районы, 1965 йылдан — йәнә Баулы районы составында була.

# Татар Тумбарлысы
## Халҡы

1816 йылда ауылда 122 башҡорт (ир затлы), 24 типтәр һәм яһаҡлы татар; 1859 йылда — 218 башҡорт (ир затлы), 50 типтәр, 29 дәүләт крәҫтиәндәре, 8 керҙәш башҡорт (Баулы ауылынан).
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1816 | 1859 | 1889 | 1897 | 1910 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 |
| 223 | 338 | 541 | 805 | 1061 | 1172 | 1196 | 1173 | 980 | 673 | 664 | 646 | 494 | 377 | 402 |
# Невинномысский каналы

Невинномысский каналы — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Егорлык йылғаһы Кубань йылғаһынан 384 км өҫтәрәк айырылы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Невинномысский каналы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Егорлык йылғаһы башынан Сенгилеев һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500312107000016754
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001675
* Бассейн коды — 05.01.05.003
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әғзәм

Әғзәм (Ағзам) — төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

# Әғзәм
## Этимологияһы

Әғзәм — «бөйөк», «дәрәжәле» мәғәнәһен аңлатҡан мосолман ир-ат исеме. Был исемдең икенсе варианты — Ағзам.

# Әғзәм
## Билдәле кешеләр

Сөләймәнов Әғзәм Сибәғәт улы (рус. Сулейманов Агзам Сибагатович) (1917 йыл — 18 февраль 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия рядовойы, 17-се гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, ҡылыссы. Яуҙа һәләк була. Полесье өлкәһе Передрейка ауылында (Белоруссия) ерләнгән.
Сәлихҡолов Әғзәм Ғибат улы (19 март 1909 йыл — 17 февраль 1995 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой. Ике тапҡыр II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры . Башҡортостандың Баймаҡ районы Темәс ауылында тыуған.
Вәлиханов Әғзәм Вәлихан улы (27 февраль 1927 йыл — 5 октябрь 2006 йыл) — нефтсе, хужалыҡ эшмәкәре. 1965—1977 йылдарҙа «Татнефть» берекмәһе начальнигы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971). Татар АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе, Академик И. М. Губкин исемендәге премия лауреаты.
Фәйзуллин Әғзәм Шакир улы (1921 йыл — 19 март 1984 йыл) — комсомол органдары эшмәкәре, мәғариф хеҙмәткәре. 1946 йылдан ВЛКСМ‑дың Өфө ҡала комитеты, 1947 йылдан ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты секретары; 1953 йылдан Өфөләге 2‑се урта мәктәптең директор урынбаҫары, 1955 йылдан 39‑сы урта мәктәп директоры. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1981) һәм «Почёт Билдәһе» (1948) ордендары кавалеры.
Фәссәхов Әғзәм Фәйзрахман улы (1. 01. 1955) — уҡытыусы, Илсекәй төп мәктәбе директоры. Башҡорт дәүләт университетының роман-герман филологияһы факультетын тамамлаған (1982). Башҡортостан Республикаһы мәғариф отличнигы.

# Әғзәм
## Фамилиялар

Әғзәмов Ғилметдин Әғзәм улы (рус. Агзамов Гильмутдин Агзамович; 1903 йыл — 30 ғинуар 1991 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 62-се гвардия кавалерия полкы 82-мм миномёт батареяһының сүкеүсе тимерсеһе. Гвардия ҡыҙылармеецы, ефрейтор, прапорщик. Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) һәм II дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордендары кавалеры.
Әғзәмов Эдуард Лотфи улы (псевдоимы Эдуард Әғзәми; 5 ноябрь 1937 йыл) — журналистика ветераны, яҙыусы, 1961 йылдан СССР Журналистар союзы, 1993 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы (1993). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1988), Яңауыл ҡалаһы һәм районының почётлы гражданы (1997) һәм Ғәли Соҡорой исемендәге әҙәби премияһы лауреаты (1999).
# Ҡараһыу (ауыл, Шумиха районы)

Ҡараһыу (рус. Карасева) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Шумиха районындағы ауыл. Галкин ауыл Советы составына инә.

# Ҡараһыу (ауыл, Шумиха районы)
## Топонимикаһы

Ҡурған өлкәһенең Силәбе менән йәнәш урынлашыуын, Ҡараһыу атамаһы бик йыш осрауын иҫәпкә алып, Силәбе өлкәһенең топонимикаһын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Ивановичтың «От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь» тигән һүҙлегендә «Караси» топонимы урыҫ теленә башҡорт телендәге «ҡара һыу» — «река с чистой, прозрачной водой», или «речка, берущая начало из источника» тигәндән үҙгәреп килеп ингән тип яҙғанынан сығып аңлатырға мөмкин. Башҡорт телендә «ҡаран» тигән һүҙ ҙә бар. Шулай уҡ ғалим топонимдың Ҡараса, Ҡарас тигән ирҙәр исеменән булыуы ихтималлығын да яҙа

# Ҡараһыу (ауыл, Шумиха районы)
## Географияһы

Ҡурған өлкәһенең көнбайышында ауылда, урман зонаһында, көнсығышта автомобиль 37Н-2224 (Карачельское — Прошкин — Ленинка) автомобиль юлынан (туранан-тура), райондың административ үҙәге Шумиханан төньяҡ-көнбайышҡа яҡынса 40 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Абсолют бейеклеге — диңгеҙ кимәленән 161 метр.

# Ҡараһыу (ауыл, Шумиха районы)
## Географияһы
### Климаты

Климаты континенталь, аҙ ҡарлы һалҡын ҡышы һәм ҡыҫҡа йылы йәйе менән ҡылыҡһырлана. Иң йылы ай (июль) айыныың уртаса температураһы 18,5 °C (абсолют максимумы — 39 °C) тәшкил итә; иң һыуыҡ айы (ғинуары) — −16,8 °C (абсолют минимумы — −48 °C). Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм күләме 429 мм, шуның 323 миллиметры йылы осорға тура килә.

# Ҡараһыу (ауыл, Шумиха районы)
## Географияһы
### Сәғәт бүлкәте

* МСК+2 (Өфө ваҡыты)
* Ҡараһыу ауылы, бөтә Ҡурған өлкәһе кеүек МСК+2 (Өфө ваҡыты) сәғәт бүлкәтендә урынлашҡан. UTC ваҡытына ҡарата айырмаһы — +5:00 сәғәт.

# Ҡараһыу (ауыл, Шумиха районы)
## Халҡы
### Гендер составы

2010 йылдағы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, халыҡтың гендер структураһында ир-егеттәр халыҡтың 50 %, ҡатын — ҡыҙҙар 50%-н тәшкил итте.

# Ҡараһыу (ауыл, Шумиха районы)
## Халҡы
### Милли составы

2002 йылда Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу, һөҙөмтәләренә ярашлы, халыҡ структураһында 6 кешенең милләте урыҫ, йәғни 100 % тәшкил итте
# Нантер

Нантер (франц. Nanterre) — Франциялағы ҡала, О-де-Сен департаментының административ үҙәге , Париждың иң эре биҫтәһе, франция баш ҡалаһынан 11 км алыҫлыҡта тора. Ҡала халҡы — яҡынса 90 мең кеше .
Уның биләмәләрендә төбәктең, баш ҡаланың, дәүләттең һәмтөрлө илдәрҙең учреждениелары һәм ойошмалары урынлашҡан, шулай уҡ Үрге Сена префектура департаменты, Париждың сауҙа-сәнәғәт палатаһы, Париж Операһының бейеү мәктәбе, Париж X — Нантер университеты — (33 000 студенты бар), Архитектура мәктәбе, сит илдәрҙең консуллыҡтары (Марокко, Тунис, Алжир), бер нисә эре компания һәм фирмаларҙың штаб-фатиры урынлашҡан.
Сәнәғәттең электроника, электротехника, металлургия, автоматика тармаҡтары бар.
1968 йылдың майында Нантерҙа студенттарҙың сыуалыштары үтә, былдөйөм забастовкаларға килтерә һәм Франция эшселәр хәрәкәте тарихында иң ҙур забастовка була, йәмғиәтте кризисҡа килтерә һәм Де Голль әйтеүенсә, «цивилизация кризисы» була.
Нантерҙың почетлы гражданы булып совет осоусы-космонавты Владимир Комаров тора.

# Нантер
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Уотфорд, Бөйөк Британия (1960)
* Жилина, Словакия (1968)
* Пезаро, Италия (1969)
* Новгород, Рәсәй (1988)
* Крайова, Румыния (1990)
* Тлемсен, Алжир
# Экватор

Экватор (лат. тигеҙләүсе — Ер шарының уртаһында уны көньяҡ һәм төньяҡ ярымшарға бүлә торған һәм уның күсәренә арҡыры ятҡан һыҙыҡ.
Экватор — градус селтәрҙәре араһында иң ҙур параллель. Экваторҙың барлыҡ нөктәләре лә Төньяҡ һәм Көньяҡ ҡотоптан бер үк алыҫлыҡта ята. Оҙонлоғо 40 075 696 метрға тиң. Экватор буйлар Ер өҫтө Төньяҡ һәм Көньяҡ ярымшарҙарға бүленә.
Экваторҙан башҡа, глобуста тропиктар һәм поляр түңәрәктәр билдәләнә. Уларҙы пунктир һыҙыҡтар менән күрһәтәләр.

# Экватор
## Ҡыҙыҡлы факттар

* Вольф вулканы экваторҙың ике яҙында ла урынлашҡан.
* Бразилиялағы Макапа ҡалаһы бер үк ваҡытта Төньяҡ һәм Көньяҡ ярымшарҙарҙа урынлашҡан. Ҡалалағы «Zerão» стадионын экватор һыҙығы уртаға бүлеп үтә. Яҡында ғына экваторға Марко Зеро «һәйкәле» ҡуйылған.
* Африкалағы Конго йылғаһы экваторҙы ике мәртәбә киҫеп үтә.
* Экваторҙа боҙлоҡ та бар. Ул Эквадорҙа Каямбе вулканында. Вулкандың көньяҡ итәге экваторҙың иң бейек нөктәһе (4690 м.).
* Экваторҙа Ерҙең әйләнеү тиҙлеге — 465 м/c, был тауыш тиҙлегенән артығыраҡ (331 м/c).
* Экватор хөрмәтенә Эквадор, Экватор Гвинеяһы, Экватор Африкаһы аталған.

# Экватор
## География

Гринвич меридианынан көнсығышҡа хәрәкәт иткәндә, экватор киҫеп үтә:
| Илдәр, территриялар һәм диңгеҙҙәр | Иҫкәрмәләр |
| Атлантик океан | Гвинея ҡултығы |
| Сан-Томе һәм Принсипи | |
| Габон | |
| Конго Республикаһы | |
| Конго ДР | |
| Уганда | |
| Кения | |
| Сомали | |
| Һинд океаны | |
| | тик диңгеҙ зонаһы |
| Һинд океаны | |
| Индонезия | |
| Тымыҡ океан | |
| Кирибати | тик иҡтисади зона |
| АҠШ | Бейкер утрауҙарында тик иҡтисади зона (АҠШ-тың тышҡы бәләкәй утрауҙары) |
| Тымыҡ океан | |
| Эквадор | |
| Колумбия | |
| Бразилия | |
| Атлантик океан | |
Экватор киңлегендә урынлашҡан ҡалалар — Кенияла Мбандака (ДРК), Мбарара (Уганда), Кисуму һәм Накуру, шулай уҡ Индонезияла Понтианак һәм Бразилияла Макапа.
Бынан тыш экватор 33 утрауҙы киҫеп үтә. Шуларҙың 17-һе Индонезия утрауҙары, 9-ҙа Көньяҡ Американың Амазонка тамағында урынлашҡан, 5-һе Африкала Виктория күлендә.
# Исламда кейем

Исламда кейем (рус. Одежда в исламе) — Ислам мосолмандарға рөхсәт ителгәндән тыш һәм артыҡлыҡ сиктәренән сыҡмаған теләһә ниндәй кейем кейергә рөхсәт итә.

# Исламда кейем
## Төп талаптар

Ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар кейеменә төп талап — ул тәндең шәриғәт ҡушҡан өлөштәрен ҡапларға тейеш (ғәүрәт). Ирҙәр өсөн Ғәүрәт— кендектән тубыҡҡа тиклем тәндең бар өлөшө, ҡатын-ҡыҙҙар өсөн — бит һәм ҡул суҡтарынан башҡа бөтә тән. Мәхрәмдәргә ғәүрәттең ҡайһы бер өлөшөн ҡапламай йөрөргә рөхсәт ителә.
Ҡатын-ҡыҙ кейеме ҡатын-ҡыҙ стиленә тап килергә тейеш, ә ирҙәр кейеме — ирҙәр стиленә. Был кейемгә генә түгел, тәртип стиленә лә (һөйләү манераһына, атлауға һәм хәрәкәттәргә) ҡағыла. Ислам ҡатын-ҡыҙ кейеме христиан һәм йәһүд традицияларының әхлаҡи-этик идеалдарына ҡаршы килмәй.
Кейемдә нәжес булырға тейеш түгел, бигерәк тә намаҙ ҡылған ваҡытта.

# Исламда кейем
## Тыйылған кейем төрҙәре

Тыйылған кейемгә түбәндәгеләр инә:
* Ғәүрәтте ҡапламаған кейем;
* кешене ҡапма-ҡаршы енес вәкилдәренә оҡшатҡан кейем ;
* кешене мосолман булмағандарға оҡшатҡан кейем (мәҫәлән, христиан монахтары һәм руханиҙарының кейеме, тәре йөрөтөү һәм башҡа дини символдар);
* тәкәббер итеп күрһәткән кейем;
* ебәк һәм алтын ҡушылған ирҙәр кейеме;
* артыҡ ҡыйбат һәм исраф ителгәнде күрһәткән кейем;
* кеше һәм хайуандар һүрәттәре, шулай уҡ тыйылған яҙыуҙары булған кейем

# Исламда кейем
## Ирҙәр кейеме
### Кейемде ҡыҫҡартыу

Ирҙәр кейемен ҡыҫҡартыу ислам этикаһының бер өлөшө булып тора, Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең сөннәтен үтәү һәм Аллаһҡа буйһоноуҙы символлаштыра. Оҙон кейем кейеү (изара) Мөхәммәт Пәйғәмбәр заманында тәкәбберлек һәм минминлек сағылышы тип һаналған.

# Исламда кейем
## Ҡатын-ҡыҙ кейеме

Мосолман ҡатын-ҡыҙының йәки мосолмандың христианка/йәһүҙи ҡатынының кейеме тәҡүәле, күлдәктәре — оҙон, ябыҡ һәм үтә күренмәгән булыуы талап ителә. Ул иркен булырға һәм тәнде ҡыҫып тормаҫҡа тейеш. Матур кейемдәр кейеү кәрәк, әммә сағыу төҫтәр өнәлмәй.
Ҡатын-ҡыҙ кейеме, йөҙ һәм ҡул суҡтарынан башҡа, тәндең бөтә өлөштәрен дә йәшерергә тейеш. Ҡөрьән кейем өҫтөнән бөркәнсек ҡапларға (жилбәб), ят ирҙәрҙән муйынды һәм күкрәкте йәшерергә ҡуша, йөҙҙө йәшереү мотлаҡ түгел.
* Хижәп һәм ниҡаб
* Чадор
* Жилбәб
* Пәрәнжә (бурка)
* Ғабәйә
* Буркини
# Нюрса

Нюрса — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чая йылғаһының һул ярына тамағынан 156 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 179 км.

# Нюрса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023486
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202348
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Туш-кем

Туш-кем — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кыга йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Туш-кем
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100001494
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100149
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Биатлон буйынса Олимпия уйындары призерҙары исемлеге

Биатлонда ҡышҡы Олимпия уйындарында, шулай уҡ хәрби патрулдәр уҙышында миҙал яулаған спортсыларҙың тулы исемлеге. Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн биатлонда тәүге ярыштар 1992 йылда Альбертвилдә үткәрелә.

# Биатлон буйынса Олимпия уйындары призерҙары исемлеге
## Ир-егеттәр
### Миҙалдарҙың дөйөм һаны

    2022-02-18 торошло
Әлеге ваҡытҡа 26 спортсы шәхси алтын наградалар яулаған. Шәхси — шәхси ярыштарҙа миҙалдар, командалар — команда ярыштарында, эстафеталарҙа, ҡатнаш эстафеталарҙа, һөҙөмтә — миҙалдарҙың дөйөм һаны. Таблицаға кәмендә 2 шәхси алтын наградаһы йәки кәмендә 5 миҙалы булған спортсылар индерелгән.
| | Биатлонсы | Шәхси | Шәхси | Шәхси | Команда | Команда | Команда | Бөтәһе |
| 1. | Уле-Эйнар Бьёрндален | 5 | 3 | 1 | 3 | 1 | - | 13 |
| 2. | Мартен Фуркад | 4 | 2 | - | 1 | - | - | 7 |
| 3. | Йоханнес Тиннес Бё | 3 | - | 1 | 2 | 2 | - | 8 |
| 4. | Эмиль Хегле Свендсен | 2 | 1 | 1 | 2 | 2 | - | 8 |
| 5. | Кентен Фийон Майе | 2 | 1 | - | - | 2 | - | 5 |
| 6. | Франк-Петер Рёч | 2 | 1 | - | - | - | - | 3 |
| 7. | Михаэль Грайс | 2 | - | - | 1 | - | - | 3 |
| 8. | Магнар Сольберг | 2 | - | - | - | 1 | - | 3 |
| 9. | Свен Фишер | 1 | 1 | 2 | 3 | 1 | - | 8 |
| 10. | Халвар Ханевольд | 1 | 1 | 1 | 2 | 1 | - | 6 |
| 11. | Петер Ангерер | 1 | 1 | - | - | 1 | 2 | 5 |
| 12. | Сергей Чепиков | 1 | - | 1 | 1 | 3 | - | 6 |
| 13. | Рикко Гросс | - | 2 | 1 | 4 | 1 | - | 8 |
| 14. | Тарьей Бё | - | 1 | 1 | 3 | 1 | - | 6 |
| 15. | Александр Тихонов | - | 1 | - | 4 | - | - | 5 |
# Аяҙғол ауыл биләмәһе

Аяҙғол ауыл биләмәһе — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Арғаяш районындағы муниципаль берәмек.

# Аяҙғол ауыл биләмәһе
## Тарихы

Ауыл биләмәһе статусы һәм сиктәре 2004 йылдың 12 ноябрендәге 292-ЗО-се «Арғаяш муниципаль районы һәм уның составындағы ауыл биләмәләренең статусы һәм сиктәре тураһында» исемле Силәбе өлкәһе Законына ярашлы билдәләнгән.
# Рахманҡолова Ғәйшә Абдрахман ҡыҙы

Рахманҡолова Ғәйшә Абдрахман ҡыҙы (03.12.1913 — 03.05.1991) — рәссам, график, ТАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәое (1974), Татарстан АССР-ның халыҡ рәссамы (1984). 1942 йылда ТАССР Рәссамдар берлеге ағзаһы булған беренсе татар ҡатын-ҡыҙ-рәссамы, Мәскәүҙә Бөтә союз акварель күргәҙмәләрендә Татарстан АССР-ның беренсе вәкиле булып ҡатнашыусы.

# Рахманҡолова Ғәйшә Абдрахман ҡыҙы
## Биографияһы

Рахманҡолова Ғәйшә Абдрахман ҡыҙы 1913 йылда хәҙерге Башҡортостандың Карамаҫкалы ауылында тыуған.
1941 йылның 22 июнендә Ҡазан сәнғәт училищеһын тәмамлау тураһында диплом ала. Хәрби хезмәткә саҡырыу пункттары һәм сәнәғәт объекттары өсөн лозунгтар уның беренсе эштәре була, шулай уҡ ул уҡыу йорттарын биҙәй, тыл хезмәткәрҙәре портреттарын яһай.
1942 йылдан СССР художниктар союзы ағзаһы булып тора. Һуғыштан һуңгы йылдарҙа станок рәсеме сәнғәтен үзләштерә.
1960 йылдар башында акварель техникаһын үҙләштерә. Уның акварель композициялары төрлө темаларға бағышланған. Уның жанрында пейзаждар, портреттар, натюрморттар һәм көнкүреш картиналары урын алған. Уның әҫәрҙәренең геройҙары — татар мәҙәниәте эшмәкәрҙәре, төрлө һөнәр һәм яҙмыш кешеләре.
1974 йылда ТАССР-дың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре тигән маҡтаулы исем бирелә.
1984 йылда ТАССР халыҡ рәссамы исемен ала.
Ҡазан ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. 1991 йылдың 3 майында Ҡазан ҡалаһында вафат була.
# Ун-Вус-Юган

Ун-Вус-Юган — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вогулка йылғаһының уң ярына тамағынан 171 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Ун-Вус-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300029142
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302914
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Высоцкая Станислава

Высоцкая Станислава (пол. Wysocka) (1878 йылдың 7 майы, Варшава ҡалаһы — 1940 йылдың 17 ғинуары, Варшава) — поляк актрисаһы, режиссёры, театр эшмәкәре һәм педагогы.

# Высоцкая Станислава
## Биографияһы

Высоцкая Станислава Варшавала поляк ғаиләһендә тыуған.

# Высоцкая Станислава
## Эшмәкәрлеге

Высоцкая Станиславаның сәхнә эшмәкәрлеге 1895 йылда Петербургта башлана, артабан Люблинда, Варшавала, Познанда, Краковта уйнай.
* 1911—1920 йылдарҙа Киевта йәшәй
* 1916 йылда бында «Студия» эксперименталь театрын ойоштора, һәм унда К. С. Станиславский системаһы принциптары ентекләп эшләнгән.
* 1920 йылда Варшаваға ҡайтҡас, студия аса
* 1921 йылдан Варшава консерваторияһының драматик бүлегенә етәкселек итә.
Артислыҡ эшмәкәрлеге башында Станислава Высоцкая лирик комик ролдәр башҡарһа, артабан — драматик һәм трагик ролдәрҙе уйнаған. Станислава Высоцкаяның сәхнә образдары мөһәбәтлек, тышҡы һынландырыуҙың юғары нәзәкәтлелеге менән айырылып торған һәм ялған романтик театраль эффектлылығы, манерлығынан, модернизмынан йыраҡ торған.
Станислава Высоцкая поляк романтиктарының әҫәрҙәрендә: пани Роллисон (Мицкевичтың «Дзяды»һында), Лукреция Ченчи һәм Балладина (Словацкийҙың «Беатриче Ченчи», "Балладина"ларында), Муза һәм Әсә (Выспяньскийҙың «Ҡотҡарыу», «Ләғнәт»ендә) һ. б. уйнаған.
Станислава Высоцкаяның иң яҡшы эштәренә шулай уҡ антик авторҙарҙың пьесаларындағы ролдәре ҡараған: Клитемнестра (Эсхилдың «Орестея»һында, Федра (Еврипидтың "Ипполит"ында).
Үҙе менән дәүерҙәш драматургтар әҫәрҙәрендә лә (Һенрик Ибсен, Максим Горький, Антон Павлович Чехов һ. б.) Станислава Высоцкая бик теләп уйнаған. Режиссёрлыҡ эштәрендә Станислава Высоцкая сәхнә сәнғәтенең бөтә компоненттарын тура килтереүгә һәм драма әҫәрҙәренең идея асылын тәрән асыуға ынтылған.
# Екра

Екра — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Армич йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Екра
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200029086
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202908
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кыпа-Отрыкыль-Кикя

Кыпа-Отрыкыль-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Толька йылғаһының уң ярына тамағынан 126 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кыпа-Отрыкыль-Кикя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300066687
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306668
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Крёльпа-Лёбшюц

Крёльпа-Лёбшюц (нем. Crölpa-Löbschütz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 546 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,82 км². Диңгеҙ кимәленән 269 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6628 һәм автомобиль коды — BLK.