yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Оло Мәйгәште (Ағиҙел ҡушылдығы)

Оло Мәйгәште (рус. Большой Майгашты, Большая Майгашты) — йылға. Башҡортостандың Бөрйән районы биләмәләрендә аға. Ағиҙел йылғаһының уң ҡушылдығы.
Йылға оҙонлоғо 10 км тәшкил итә.Көньяҡ Урал урмандарында аға. Баҙал һыртының көнбайыш битләүендә, Иҫке Собханғолдан 7 км төньяҡ-көнбайышта Үтәкәй шишмәһенән баш ала. Үрге ағымында көньяҡ-көнбайышҡа, һәм артабан — көньяҡҡа аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 1067 км өҫтәрәк, Мәндәғол ауылынан 1,5 км түбәндәрәк (көнсығыштараҡ) ҡушыла.

# Оло Мәйгәште (Ағиҙел ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Арский Ташы һыу үлсәү посынан Йомағужа һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200212211100017451
— Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101745
— Бассейн коды — 10.01.02.002
— ГӨ буйынса томы — 11
— ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сәйет ауыл Советы (Мәләүез районы)

Сәйет ауыл Советы ( 17.12.2004 тиклем Сәйет ауыл Советы) — Мәләүез районы составында 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы. Почта индексы — 453864. ОКАТО коды — 80241872000. ИФНС коды: 263.
2004 йылдың 16 декабрендәге «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә. 2008 йылда Денис ауыл Советы менән берләштерелә.

# Сәйет ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Ауыл Советы составы

1989 йылда Нордовка ауыл Советының Петропавловка ауылы Мәләүез районы Сәйет ауыл Советы составына тапшырыла ( «Нордовка ауыл Советының Петропавловка ауылын Сәйет ауыл Советы составына тапшырыу тураһында» Башҡортостан Республикаһының Юғары Советы Президиумының 06.09.94 Н 6-2/130 һанлы указы).
Сәйет ауылы — административ үҙәк, Яңы Казанковка, Петропавловка ауылдары.

# Сәйет ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәреүҙәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙе ҡайтанан үҙгәртеү һәм сиктәрҙе үҙгәртеү тураһындағы» Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 125-з һанлы Законы (2004 йылдың 16 декабрендә Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай тарафынан ҡабул ителә)хәбәр итә:
   Статья 1. Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр 150. Мәләүез районының Сәйет ауыл Советының 18 га майҙан менән биләмә өлөшөн Федоровка районы Пугачев ауыл Советы составына тапшырып, Мәләүез районы, Мәләүез районының Сәйет ауыл Советы, Федоровка районы, Федоровка районы Пугачев ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы үҙгәртергә. 151. Мәләүез районының Сәйет ауыл Советы биләмәһе өлөшөн тапшырып, Мәләүез районының Сәйет ауыл Советы, Мәләүез районы, Федоровка районы Разин ауыл Советы, Федоровка районы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы үҙгәртергә.
   — http://www.gsrb.ru:88/MainLeftMenu/ZakonoTvorch/Zakoni/125-2004.php?month=05&year=2012
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   33) Мәләүез районы буйынса: а) Богородский ауылында административ үҙәге менән, "Денис" атамаһын һаҡлап, Денис һәм Сәйет ауыл Советтарын берләштерергә. Сәйет ауыл Советының Яңы Казанковка, Петропавловка, Сәйет ауылдарын Денис ауыл Советы составына индерергә. Денис ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.

# Сәйет ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Географик урыны

2008 йылда Федоровка районы, Денис ауыл Советы, Ергән ауыл Советы, Нордовка ауыл Советы, Партизан ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш.

# Сәйет ауыл Советы (Мәләүез районы)
## Географияһы

Биткинәш шишмәһе
# Квирикашвили Георгий Джемалович

Квирикашвили Георгий Джемалович (груз. გიორგი კვირიკაშვილი; 20 июль 1967 йыл) — грузин сәйәсмәне һәм дәүләт эшмәкәре, 2015 йылдың 30 декабренән 2018 йылдың 20 июненәсә — Грузияның Премьер-министры.

# Квирикашвили Георгий Джемалович
## Биографияһы

Георгий Джемалович Квирикашвили1967 йылдың 20 июлендә Грузия ССР-ының баш ҡалаһы Тбилисиҙа тыуған.
1984 йылда Владимир Комаров исемендәге физика-математика йүнәлешендәге интернат-мәктәпте тамамлаған. 1984—1991 йылдарҙа Тбилиси дәүләт медицина университетында табип-терапевт һөнәрен үҙләштерә. 1986—1988 йылдарҙа саҡырыу буйынса Совет Армияһында хәрби хеҙмәттә була. 1990—1995 йылдарҙа Иванэ Джавахишвили исемендәге Тбилиси дәүләт университетының иҡтисад факультетында уҡый (һөнәре «сәнәғәтте планлаштырыу»). 1997—1998 йылдарҙа АҠШ-тың Иллинойс штатындағы Урбана һәм Шампей ҡалаларында урынлашҡан Иллинойс университетында белемен камиллаштырып, финанс өлкәһендә фән магистры дәрәжәһе ала.

# Квирикашвили Георгий Джемалович
## Карьераһы

1993—1996 йылдар — "Берләшкән Грузия Банкыһы"нда финанс өлкәһендә карьераһын башлай һәм кредит департаменты начальнигы урынбаҫары вазифаһына тиклем хеҙмәт баҫҡыстары үтә; 1996—1997 йылдар. —"Экспорт-Импорт Банкыһы"ның вице-президенты; 1997—1998 йылдар — «Берләшкән Грузия Банкыһы» идара дипартаментының филиал директоры; 1999 йылдан дәүләт канцелярияһында: финанс, аҡса-кредит һәм тышҡы иҡтисад хеҙмәтендә начальник урынбаҫары булып эшләй; Грузия Хөкүмәте һәм АҠШ-тың Халыҡ-ара үҫеш агентствоһының берлектәге программаһындағы кесе һәм урта бизнесты үҫтереү төркөмөнең етәксеһе була;
1999—2004 йылдар —Грузия парламенты ағзаһы, Иҡтисади сәйәсәт буйынса комитет рәйес урынбаҫары; "Розалар революцияһы"нан һәм власҡа Михаил Саакашвили килгәндән һуң дәүләтт хеҙмәтенән китә һәм бизнес эшмәкәрлегенә кире ҡайта; 2004—2006 йылдар — Беренсе Коммерция Банкыһының башҡарма дирекцияһы консультанты; 2006—2011 йылдар —"Карту Банкыһы"ның генераль директоры; 2012 йылдың 25 октябрендә Грузияның Борисом Иванишвили етәкләгән яңы хөкүмәтендә ҡтисад һәм тотороҡло үҫеш министры итеп тәғәйенләнә; 2015 йылдың 1 сентябрендә Грузияның сит ил эштәре министры вазифаһына тәғәйенләнә;
2015 йылдың 30 декабрендә Грузия парламенты үҙенең пленар ултырышында кандидатураһын раҫлағас һәм хөкүмәттең ул тәҡдим иткән составын яҡлағас, Георгий Квирикашвили Грузияның премьер-министры булып китә.
# Оло Чудовая

Оло Чудовая — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының уң ярына тамағынан 1065 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Оло Чудовая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030245
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103024
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Голубинка (Ростов өлкәһе)

Голубинка — Ростов өлкәһе Белокалитвенский районындағы утар.
Ростов өлкәһе Грушево-Дубовское ауыл биләмәһенә ҡарай.

# Голубинка (Ростов өлкәһе)
## Географияһы

Утар район үҙәге Белая Калитванан төньяҡ-көнбайыштараҡ 40 км (юлдар буйлап)алыҫлыҡта урынлашҡан.
Утар янында Кундрючья йылғаһы һәм Третья йырыны бар.

# Голубинка (Ростов өлкәһе)
## Географияһы
### Урам

* Күңелле урамы,
* Яр буйы урамы,
* Яңы урамы,
* Орлов урамы,
* Баҡса урамы,
* Дала урамы,
* Үҙәк урамы,
* мәктәп урамы.

# Голубинка (Ростов өлкәһе)
## Иҫтәлекле урын

Ростов өлкәһе территорияһында неолит осоронда уҡ кешеләр йәшәгән. Уларҙың йылға буйҙарында йәшәгәндәре емеш-еләк йыйыу, балыҡ тотоу менән шөғөлләнгән. Осһоҙ-ҡырыйһыҙ дала малсылыҡ менән шөғөлләнеүселәр өсөн ҙур көтөүлек була. Шул ваҡыттарҙа йәшәп, вафат булған кешеләрҙең ҡәберлектәре бында бик күп.Ҡурғанлы һәм ҡурғанһыҙ ҡәберлектәр дәүләт тарафынан закон буйынса һаҡлауҙа тора.
Боков районы Земцов утары янында бер нисә иҫтәлекле урын — археология ҡомартҡылары бар. Улар «Рәсәй Федерацияһы халыҡтары мәҙәни мираҫы (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле) тураһындағы» 25.06.2002 Федераль закондың 73-ФЗ ҡарарына һәм 25.06.2002 «Ростов өлкәһе халыҡтары мәҙәни мираҫы (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле) тураһындағы» Ростов өлкәһе Дәүләт башлығы 178-ЗС ҡарарына ярашлы рәүештә дәүләт тарафынан һаҡлауға алынған.
* Ҡурған төркөмө «Средний » 4 ҡурған. Каменка утарынан 5,0 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө «Перекрестный » 2 ҡурған. Каменка утарынан 1,0 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө «Калинники I » 6 ҡурған. Каменка утарынан 2 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө «Калинники III » 4 ҡурған. Каменка утарынан 1,5 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө «Голубинка » 7 ҡурған. Каменка утарынан 1,0 алыҫлыҡта тора.

# Голубинка (Ростов өлкәһе)
## Билдәле кешеләр

Утарҙа тыуғандар:
* Орлов Михаил Яковлевич — Советтар Союзы Геройы.
* Лавренов Пантелей Захарович — совет рәссамы.
# Требзен (Мульде)

Требзен (Мульде) (нем. Trebsen/Mulde) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 4091 кеше йәшәй. Майҙаны — 35,03 км². Диңгеҙ кимәленән 122 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 4687 һәм автомобиль коды MTL.
# Дорофеева Лидия Якимовна

Лидия Якимовна Дорофеева (1924 — 1990) — совет оборона сәнәғәтендә производство алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966)

# Дорофеева Лидия Якимовна
## Биографияһы

Лидия Якимовна Дорофеева 1924 йылдың 15 майында Сыуаш АССР-ының Урмарский районы Бишево ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1941 төҙөлөш ойошмаһына эшкә инә, Чебоксар резинотехник изделиелар заводы төҙөлөшөндә ҡатнаша (завод №320).
1948 йылдан алып 320-се заводтың бер цехында эшләй, авиабомбалар, фейерверктар һәм пиротехника составтарын әҙерләү буйынса бөтә операцияларҙа эшләй. 1948 йылдан 1979 йылға тиклем цехта бөтә баҫҡыстарҙы ла үтә һәм төрлө вазифаларҙа була — аппаратсы, изделиеларҙы тултырыусы, преслаусы, изделиеларҙы йыйыусы һәм бригадир булып эшләй. Дорофеева Л. Я производствола иң алдынғыларҙан була, планды 120-130 процентҡа үтәй.
СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 28 июлендәге указы менән «1959-65 йылдар планын үтәүҙә ҡаҙаныштары һәм яңы техника төҙөүе өсөн» Лидия Якимовна Дорофееваға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1979 йылдан хаҡлы ялда. Чебоксар ҡалаһында йәшәй. 1990 йылдың 4 майында вафат була.

# Дорофеева Лидия Якимовна
## Наградалары

* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (28.07.1966)
* Ленин ордены (28.07.1966)
# Петрушиха (Ора ҡушылдығы)

Петрушиха — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ора йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Петрушиха (Ора ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200006469
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200646
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әминова Сәлимә Салауат ҡыҙы

Әминова Сәлимә Салауат ҡыҙы (19 сентябрь 1969 йыл) — Ғәлиәскәр Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры балетмейстеры (1992 йылдан), режиссер. Татарстандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2007).

# Әминова Сәлимә Салауат ҡыҙы
## Биографияһы

Сәлимә Салауат ҡыҙы Әминова 1969 йылдың 19 сентябрендә Өфөлә тыуа. Милләте — башҡорт. Атаһы — Әминев Салауат Баймаҡ районы Темәс ауылынан. Әсәһе — Ейәнсура районы Байдәүләт ауылынан, Сәлимә бәләкәйҙән Һүрәм йылғаһы буйында урынлашҡан ошо ауылда ялдарын үткәрә, сая, батыр ҡыҙ булып үҫә. Бейергә яратҡан ҡыҙ Ф. Ғасҡаров исемендәге бейеү ансабле янындағы студияла шөғөлләнә. Һығылмалы кәүҙәле, сибәр ҡыҙҙы, артабан ансамблдә бейер өсөн, Ҡазан сәнғәт институтына уҡыуға оҙаталар. 1993 йылда Сәлимә әлеге институттың хореография факультетын тамамлай. Уға яҡташы, күренекле балетмейстер Нинель Дауыт ҡыҙы Юлтыеванан бейеү серҙәрен өйрәнеү бәхете тейә. Студент йылдарында Сәлимә Ҡазан театрҙарында йыш була, был ҡалаға ылыға башлай. Шулай итеп, Сәлимә Салауат ҡыҙы, әле студент сағында да уҡ, Татар Академия театрында балетмейстер булып эшләй (1992 йылдан)һәм ошо көнгәсә әлеге театрға тоғро ҡала.

# Әминова Сәлимә Салауат ҡыҙы
## Ижади эштәре

Татарстан театрҙары, мәҙәниәт үҙәктәренән тыш, Сәлимә Әминованы башҡа ҡалаларҙа ла көтөп алалар. Башҡортостандың Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры, Өфөләге «Нур» татар театры, М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында ла ул спектаклдәргә бейеүҙәр ҡуя. Анкара театрында «Һүнгән йондоҙҙар» спектаклен ҡуйыу өсөн Рәшит Зәһиҙуллин менән бергә саҡырыла.
Спектаклдәр өсөн ҡуйған бейеү күренештәре:
«Зәңгәр шәл» (К. Тинчурин); «Шәжәрә», «Гөргөри кейәүҙәре», «Хушығыҙ!» (Т. Миңнуллин); «Баскетболист», «Ҡазан егеттәре» (А. Ғиләжев); «Батыр кыҙҙар» (Т. Ғиззәт); «Жан Баевич» (Г. Исхаки); «Ханума» (А. Цагарели), «Мәңгелек буран» (Сыңғыҙ Айтматов буйынса Илгиз Зәйниев ҡуйған, 2018) һәм башҡалар. Шулай уҡ айырым концерт номерҙарын да ҡуя.
Балетмейстер булараҡ
Банкрот (Ғәлиасҡар Камал)
Ауыл эте Аҡбай (Туфан Миңнуллин)
Мөхәббәт FM (Илгиз Зәйниев)
Зәңгәр шәл (Кәрим Тинчурин)
Ут күршеләр (Салауат Юзеев)
Диләфруз (Туфан Миңнуллин)
Йәш йөрәктәр (Фәтхи Бурнаш)
Ҡыйыу ҡыҙҙар (Тажи Ғиззәт)
Йән киҫәккәйем (Туфан Миңнуллин)
Гөргөри кейәүҙәре (Туфан Миңнуллин)
Гөлъямал (Наҡый Иҫәнбәт)
GO Баламишкин (Флорид Бүләков)
Пластика буйынса режиссер Dertmend — Закир Рамеев (Илгиз Зәйниев инсценировкаһы)
Хореограф булараҡ — Тартюф (Ж.-Б. Мольер)
«Бейеү пәрейе» (Илдус Ғабдрахмановтың Юбилей кисәһе)

# Әминова Сәлимә Салауат ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 2007 — Татарстандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре

# Әминова Сәлимә Салауат ҡыҙы
## Ғаилә хәле

Ире Илдус Ғабдрахманов, Камал театры актеры, Татарстандың халыҡ артисы (2014).
# Сенька-Яга

Сенька-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ярбияга йылғаһының уң ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Сенька-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000056381
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005638
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ленгас

Ленгас — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кермись йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ленгас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029935
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002993
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Он-Еган-Ветленя

Он-Еган-Ветленя — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Аган йылғаһының һул ярына тамағынан 156 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.

# Он-Еган-Ветленя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044543
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204454
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Григорьев Виктор Михайлович (астрофизик)

Григорьев Виктор Михайлович (12 ғинуар 1939 йыл) — ҡояш физикаһы һәм астрофизика приборҙары эшләү өлкәһендәге белгес, Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (2000).

# Григорьев Виктор Михайлович (астрофизик)
## Биографияһы

Виктор Михайлович Григорьев 1939 йылдың 12 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуа.
1962 йылда Ҡазан дәүләт университетының астрономия факультетын тамамлай
1962 йылдан СССР Фәндәр академияһы Себер бүлексәһенең Себер ионосфера һәм радиотулҡындар таралыу магнетизмы институтында (хәҙер ул — Рәсәй Фәндәр академияһының Себер бүлексәһе, Иркутск) эшләй. Өлкән лаборанттан алып бүлек мөдиренә (1986 йылдан) һәм директор урынбаҫарына (1991 йылдан) тиклем хеҙмәт юлы үтә.
2000 йылда Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.

# Григорьев Виктор Михайлович (астрофизик)
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре ҡояштың дөйөм магнит ҡырының тәбиғәтен һәм уның үҙгәреүсәнлеген өйрәнеү, әүҙем өлкәләрҙең көслө магнит ҡырҙарының барлыҡҡа килеүе һәм үҫеше проблемалары менән бәйле
Ҡояштың дөйөм магнит ҡырының һәм уның структураһының яңы һан һәм сифат характеристикаларын билдәләй. Тәүге тапҡыр ҡояштың поляр өлкәләрендә магнит ҡыры векторын үлсәй. Ҡояштың магнит ҡырының үҙгәрешен, ҙур масштаблы структураны һәм фон магнит ҡырының динамикаһын тикшеренеүҙәр ҡояш магнетизмы тәбиғәте тураһында күҙаллауҙарҙы киңәйтә.
Көслө магнит майҙандарын өйрәнеү өлкәһендә бер нисә фундаменталь һөҙөмтәләргә өлгәшә. Тәүге тапҡыр әүҙем өлкә барлыҡҡа килгәндә магнит ҡыры векторын туранан-тура үлсәүҙәр менән ҡояш өҫтөнә магнит ағымы көпшәһенең ҡалҡыуын иҫбатлай.
Коллегалары менән берлектә ҡояш һүрәтенең иң мөһим параметрҙарының береһенә мониторинг үткәреү өсөн астрофизик үлсәүҙәр үткәреү ысулын тәҡдим итә. «Физика солнечных процессов и явлений и создание новых методов их изучения» фәнни мәктәбенең лидеры.
Фәнни-ойоштороу эшмәкәрлектә ҡатнашыуы
* «Астросоветтың ҡояшлы ҡоралдары» эшсе төркөмө һәм Рәсәй Фәндәр академияһының «Ҡояш — Ер» ғилми советы рәйесе
* Астрономия буйынса Рәсәй Фәндәр академияһы Ғилми советының «Ҡояш» секцияһы ағзаһы, Йыһан буйынса Рәсәй Фәндәр академияһы Ғилми советының «Физика плазмы и солнечно-земные связи» секцияһы ағзаһы
* РФА Себер бүлексәһенең физика-техник фәндәр буйынса Берләштерелгән ғилми советы ағзаһы
* Халыҡ-ара астрономия союзы, Халыҡ-ара оптика йәмғиәте ағзаһы (SPIE)
* Ялған фәнгә һәм ғилми тикшеренеүҙәрҙе боҙоп күрһәтеүгә ҡаршы көрәш комиссияһы ағзаһы (2013 йылдан)

# Григорьев Виктор Михайлович (астрофизик)
## Төп баҫмалары

* Вспышка 23 сентября 1998 года: Новые аргументы в пользу модели CSHKP // Исследования по геомагнетизму, астрономии и физике Солнца. 2000. Вып.113. С.120-126 (в соавт.)
* Структура супергрануляции активной области и формирование волокон // Активные процессы на Солнце и звездах. СПб., 2002. С.32-35
* Стоксометрические наблюдения общего магнитного поля Солнца: Возможности проявления сильных мелкомасштабных магнитных полей // Астрон. журн. 2005. Т.82, N 7. С.628-636 (в соавт.)
* Эволюция волокна, связанная с изменением магнитного поля сложной активной области // Там же. 2006. Т.83, N 5. С.1-11 (в соавт.).
# Ҡытай баҡсаһы

Ҡытай баҡсаһы — өс мең йыл буйы формалашҡан баҡса-парк сәнғәте стиле. Был төшөнсә бер үк ваҡытта үҙенең ҙурлығы менән таң ҡалдырырлыҡ император ғаиләһе баҡсаһын һәм ғалимдарҙың, шағирҙарҙың, чиновник, һалдат һәм сауҙагәрҙәрҙең яңғыҙлыҡта уйланып ултырыу өсөн тәғәйенләнгән ыҡсым ғына баҡсаларын да берләштерә. Улар кеше менән тәбиғәт араһында булырға тейеш гармонияға ишаралаған идеаллаштырылған бәләкәй генә ландшафтты сағылдыра.
Ғәҙәттәге ҡытай баҡсаһы стена менән уратып алына. Унда бер нисә быуа була, тегендә-бында таштар өйөлөп ҡуйыла, төрлө ағастар һәм сәскәләр ултыртыла. Тәбиғи мөмкинлектәрҙе ҡулланып, үҙенсәлекле итеп йыһазландырылыған залдар һәм коридорҙар борма-борма һуҡмаҡтар менән үҙ-ара тоташа. Улар буйлап бер урындан икенсеһенә күсеп, баҡсаға килеүселәр зауыҡ менән биҙәлгән һәм ысынлап та һоҡланырлыҡ кескәй генә тәбиғәт мөйөштәрен бер-бер артлы күҙҙән үткәрә.

# Ҡытай баҡсаһы
## Тарихы

Боронғо "Шиғриәт китабы"нда «шатлыҡ баҡсаһы» булыуы телгә алына. Пекинда ике быуаһы булған император паркы 1267 йылда төҙөлә. Пэнлай мифик утрауына оҡшатып Төньяҡ диңгеҙендә (Бэйхайҙа) яһалма утрау төҙөйҙәр. Һуңғараҡ, XVIII быуатта, күл уртаһында яһалма утрауы булған ҡайғы-хәсрәтһеҙ ял паркы ҡорола. «Тау» һәм «һыу» донъя тауын һәм донъя океанын хәтерләтә, был бәйләнеш парк төҙөү традцияһында һаҡланып ҡала, донъя төҙөлөшөнөң ныҡлы символы булып урын ала.
Баҡсаларҙы император баҡсаһына һәм шәхси баҡсаға бүлеү V быуатта башлана. Император баҡсаһы бөтә донъя картинаһын һүрәтләй, шәхси баҡса иһә айырым деталдәрҙе һәм миниатюр композицияларҙы күрһәтә.

# Ҡытай баҡсаһы
## Баҡсаның төҙөлөшө

Классик ҡытай баҡсаһы уны тотошлайы менән бер юлы күрә алмаҫлыҡ итеп проектлана. Баҡса айырым арауыҡтарҙан тора. Уларҙың сиктәре галереялар, павильондар һәм баҡса эсендәге кәртәләр менән ҡәтғи билдәләнә. Баҡса буйлап йөрөгән кеше төрлөсә биҙәлгән күренеште күҙәтә. Ҡапҡанан һуң артабанғы баҡса күренешен тау йәки ағастар ҡаплап тора. Фольклорҙа аңлатылыуынса, бындай үҙенсәлекле экран яуыз рухтан һаҡлай. Күренештәрҙең алмашыныуы уларҙың хужаға, күршеләргә һәм эргәнән үтеүселәргә нисек күренеүен иҫәпкә алып эшләнә.
# Южун-Юган

Южун-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Соях йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Южун-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031357
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303135
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ханты-Мансийск

Ханты-Мансийск (хант. Ёмвош, Ёмвоҷ, манс. Абга) — Рәсәйҙең ҡалаһы, Ханты-Манси автономиялы округының баш ҡалаһы. Иртыш йылғаһы ярында урынлашҡан.
# Корбылька

Корбылька — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тым йылғаһының һул ярына тамағынан 490 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 64 км.

# Корбылька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033940
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203394
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2