yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Саушин Александр Захарович

Саушин Александр Захарович (20 апрель 1949 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, эшҡыуар, сәйәсмән. Техник фәндәр докторы. Профессор. Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһы лауреаты (2002).

# Саушин Александр Захарович
## Биографияһы

1971 йылда Өфө нефть институтын тамамлай. 1989 йылда Г. В. Плеханов исемендәге Мәскәү халыҡ хужалығы институты ҡарамағындағы менеджрҙар әҙерләү Үҙәгендә уҡый, «Хозрасчет шарттарында персонал менән идара итеү» программаһын әҙерләй. 1971-1981 — «Оренбурггазодобыча» берекмәһенең газ сәнәғәте идаралығы операторы, мастеры, начальник урынбаҫары; СССР газ сәнәғәте министрлығының газ етештереү буйынса бүлеге начальнигы, 1981-1995 — «Астраханьгазпром» ПБ-ның баш инженеры. . 1995 йылдан — газпром системаһында. «Газпром Рәсәй акционерҙар йәмғиәтенең «Астраханьгазпром» ДП-ның генераль директоры урынбаҫары (1995 йылдан).

# Саушин Александр Захарович
## Сәйәси эшмәкәрлеге

Сәйәси эшмәкәрлеген С. Шахрайҙың Рәсәй берҙәмлеге һәм татыулығы партияһынан (ПРЕС) Дәүләт думаһына һайлауҙарҙан башлай. Владислав Виноградовтан ҡалышып, икенсе урынды яулай.
Әстерхан Думаһының бер нисә саҡырылыш депутаты.

# Саушин Александр Захарович
## Фәнни эшмәкәрлеге

Техник фәндәр докторы, профессор,, Әстерхан дәүләт техник университетының «Нефть һәм газ ятҡылыҡтарын эшкәртеү һәм эксплуатациялау» кафедраһы мөдире. АГН-дың хоҡуҡлы ағзаһы. Фәнни эшмәкәрлеге тематикаһы — газ-конденсатлы сероводород ятҡылыҡтарҙың эксплуатациялау һәм эшкәртеү проблемалары (Дәүләт премияһына лайыҡ була). 6 ғилми хеҙмәт, 15 уйлап табыу авторы.

# Саушин Александр Захарович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Газ сәнәғәтенең почетлы хеҙмәткәре;
* СССР-ҙың почетлы радисы һәм уйлап табыусыһы;
* Рационализация һәм уйлап табыу алдынғыһы.
* «Рәсәй флотына - 300 йыл» миҙалы
# Өҫән бағаналары

Өҫән бағаналары (рус. Усеньские столбы) — Башҡортостан Республикаһы Туймазы районындағы геологик тәбиғәт ҡомартҡыһы. Өҫән йылғаһы үҙәне буйында һуҙылған арҡа битендә урынлашҡан — уларҙы Оло Нөгөш йылғаһы тамағынан алып Әйтәктамаҡ ауылы тирәһенең уйпатлыҡтарына тиклем күрергә мөмкин.

# Өҫән бағаналары
## Тасуирламаһы

Ел йоғонтоһо аҫтында барлыҡҡа килгән рельефы формаһы хикмәтле һәм төрлө-төрлө. Өҫән бағаналарының киңлеге 20 м, ә бейеклеге — 9 м. Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығындағы күп кенә ҡомташ ҡаялар йөҙәр һәм меңәр йылдар эсендә бик ғәҙәти булмаған формалар ала. Был Ҡыҙылташ ауылынан алыҫ түгел урынлашҡан ҡаялар миҫалында күренә.
Өҫән бағаналары ҡая һәм бүленгән ҡая таштарынан һәм ҙур ҡом ҡиҫәктәренән ғибәрәт. Ҡомташ ҡаяларҙың ярыҡтары күп, уларҙа уйымдар һәм ҙур булмаған эол мәмерйәләр күп. Арҡа түбәһендә ятҡан асыҡ-һоро ҡомташ киҫәге иғтибарға лайыҡ, уның оҙонлоғо 15 м һәм бейеклеге 7 м. Унан Өҫән үҙәненә матур күренеш асыла.
Ҡая-бағаналар геологик һәм яҡтың иҫтәлекле урыны булып тора. Айырым Өҫән «бағаналары» ҙур булмаған мәмерйәләргә эйә. Арҡаның абсолют бейеклеге 220 м тәшкил итә, Ҡыҙылташ ауылы тирәһендә ул 107 м тиклем күтәрелә. Уларҙың иң ҙуры Ҡыҙылташ ауылы эргәһендә урынлашҡан. Уның тәрәнлеге 4 м, киңлеге 2,5 м тәшкил итә.
Өҫән бағаналары ҙур эстетик әһәмиәткә эйә һәм тәбиғәттең геологик ҡомартҡыһы булып тора.
# Тулайка

Тулайка (Қиыр Тулайка) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вагран йылғаһының уң ярына тамағынан 123 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Тулайка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200009916
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200991
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Спорт даны музейы (Ҡаҙағстан)

Спорт һәм Олимпия данының Республика музейы — Ҡаҙағстан спорты һәм спорт ҡаҙаныштары тарихы музейы Алматы ҡалаһында, баҡсасы Татариновтың элекке йортонда урынлашҡан

# Спорт даны музейы (Ҡаҙағстан)
## Музей

Спорт даны музейы 1972 йылда Ҡаҙаҡ дәүләт физик культура институты янында ойошторолған.
1999 йылда Физик культура һәм спорт буйынса комитет Астанаға күскәндән һуң, музей баҡсасы Татаринов йортона күсә.
Яңы музейҙың экспонаттары Спорттың юғары ҡаҙаныштары музейы фондынан, шулай уҡ Спорт һәм физик культура комитеты, ЦСКА һәм «Динамо» ирекле спорт йәмғиәттәре, төрлө спорт төрҙәре буйынса федерациялар ярҙамында туплана.
Музейҙа донъя, Европа чемпионаттарында, ҙур халыҡ-ара турнирҙарҙа яулап алған кубоктар, миҙалдар, фотоһүрәттәр һәм Ҡаҙағстан спортсыларының башҡа раритеттары күргәҙмәгә ҡуйылған. Музей экспозицияһында В.Жиров Атланталағы (АҠШ) Олимпия уйындарында яулаған Баркер кубогы үҙәк урынды алып тора. . Әлеге ваҡытта Баркер Кубогы Ҡаҙағстан Президенты Музейында һаҡлана.
Музей экспозицияһы составында «Бойондороҡһоҙ Ҡаҙағстан», «Донъя, Европа һәм Азия чемпиондары» һәм «Сәләмәт тормош рәүеше» залдары бар.

# Спорт даны музейы (Ҡаҙағстан)
## Музей бинаһы

Бина XIX быуат аҙағында төҙөлгән. Сама менән архитекторы П.В. Гурдэ булған. һуңыраҡ йортҡа көньяҡ һәм көнбайыш яҡтан төкәтмә төҙөлә. Бина әҙәбиәттә Балалар приют директорының ҡаҙны йорто, Полковник Сапжниковтың тол ҡатыны йорто йәки Баҡсасы Татариновтың элекке йорто булараҡ телгә алына.
1917 йылдан һуң ҡоролма һаулыҡ һаҡлау учреждениеһы була. Бында Алматының санитар-эпидемиологик станцияһы урынлаша.
1986 йылда архитектор В.М.Плисс проекты буйынса бинаға комплекслы реставрация яһала.
1992 йылдан алып 1999 йылға тиклем бинала Ҡаҙағстандың Милли Олимпия комитеты урынлаша

# Спорт даны музейы (Ҡаҙағстан)
## Музей бинаһы
### Архитектураһы

Бина тянь-шянь ҡарағайынан төҙөлгән бер ҡатлы бинанан ғибәрәт. Йорт таш нигеҙҙә һәм кирбес цоколдә төҙөлгән. Стеналары штукатурланған һәм ағартылған.
Ағас архитектура төҙөлөшө ҡомартҡыһы һәм Верный ҡалаһының сауҙагәр төҙөлөшө өлгөһө булып тора.

# Спорт даны музейы (Ҡаҙағстан)
## Музей бинаһы
### Ҡомартҡы статусы

2010 йылдың 10 ноябрендә Алматы ҡалаһының урындағы әһәмиәтенә эйә булған мәҙәниәт һәм тарих ҡомартҡыларының яңы Дәүләт исемлеге раҫлана, бер үк ваҡытта уға ярашлы алдағы ҡарарҙар көсөн юғалтҡан тип таныла. Был Ҡарарҙа урындағы әһәмиәткә эйә булған Татаринов йорто ҡомартҡы статусын һаҡлап ҡала. 2014 йылда һаҡлау зонаһы сиктәре раҫлана.
# Яңы юл (колхоз, Бөрйән районы)

«Яңы юл» колхозы — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районындағы ауыл хужалығы ойошмаһы.

# Яңы юл (колхоз, Бөрйән районы)
## Тарихы

«Яңы юл» колхозы тәүҙә 1930 йылда Яңы Собханғол ауылында ойошторолған промколхоз була. Барлыҡҡа килгәндә 1 сәскесе һәм 1 елгәргесе була. 1932 йылда сәсеүлектәренең майҙаны 270 га, 1938 йылда — 278 га тәшкил итә.
1969 йылдан — яңы ойошторолған Бөрйән совхозы составында бүлексә. 1992 йылдан (Бөрйән совхозы бөтөрөлгәс) — «Яңы юл» крәҫтиән хужалығы, 2000 йылдан — «Яңы юл» АХК-һы. 2008 йылда бөтөрөлә.

# Яңы юл (колхоз, Бөрйән районы)
## Етәкселәре

* Хәсәнов Н. Х. (1933 йылдан)
* Толомбаев Г. (1930 йылдар аҙағы)
* Йортбағышев И. И. (1940—1941)
* Әбдрәшитов (1947—1949)
* Хоҙайбирҙин Ғ. Т. (1957 йылдан)
* Әлибаков Т. И. (1966 йылдан)
* Дәүләтҡужин Т. Ҡ. (1969 йылдан)
* Сабитов Я. Х. (1969 йылдың июненән)
* Хоҙайбиргәнов М. И. (1970 йылдан)
* Билалов А.
* Йәнсурин Р. Р. (1992 йылдан)
* Теләүбаев Н. Н. (1993 йылдан һәм 2003—2006 йылдарҙа)
* Кинйәбаев И. Т (1996 йылдан)
* Шахниязов Р. Т. (1998—1999 йылдар)
* Йортбағышев Т. М. (2000 йылдан)
# Фридриксауэ

Фридриксауэ (нем. Friedrichsaue) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 200 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,44 км². Диңгеҙ кимәленән 105 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6449 һәм автомобиль коды — SLK.
# Түбә ауыл Советы (Баймаҡ районы)

Түбә ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы муниципаль берәмек.

# Түбә ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының "Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законы"на ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә. 1928 йылда ойошторолған. Ауыл Советы территорияһында Түбә тегеү фабрикаһы, Түбә йоҙаҡ-тотҡос заводы, Һәүәнәк совхозының бүлексәһе урынлашҡан була.
Ауыл Советының беренсе рәйесе Юрочкин Терентий, 1919 йылдың 17 сентябрендә һайланған.

# Түбә ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## Ауыл биләмәһе составы
### Ауыл Советы етәкселәре

* Таңғатаров М. М., Айытбаев В., Раҡаев, Батыршин Р., Хоҙайғолов А. Х., Ғәтиәтуллин Х., Әҙеһәмов Ғ., Йәнғолов Н. С., Мәүлетҡолов М. Б., Үтәшева Р. М., Бураншина Р. Н., Тутаев Ш. Ғ., Кирамов Х. А., Исхаҡов А. А., Бүләканов А. С..
Ауыл Советы хакимиәтенең адресы: 453661, Башҡортостан Республикаһы, Баймаҡ районы, Түбә ауылы, Фабрика урамы, 6-сы йорт. Башлығы: Баянова Гүзәль Ғәйнетдин ҡыҙы

# Түбә ауыл Советы (Баймаҡ районы)
## «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр

Әбйәлилова Нурия Уйылдан ҡыҙы (1965).
# Оло Тоз

Оло Тоз — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мрас-Су йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Оло Тоз
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200009027
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200902
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пасько Евдокия Борисовна

Евдокия Борисовна Пасько (30 декабрь 1919 йыл, Липенка ауылы, Джет-Уғыҙ районы, Ыссыҡкүл районы, Ҡырғыҙстан — 27 ғинуар 2017, Мәскәү) — совет хәрби осоусыһы, 46-сы гвардия төнгө бомбардировка авиация полкының эскадрилья штурманы, Советтар Союзы Геройы, механика өлкәһендә ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы.

# Пасько Евдокия Борисовна
## Биографияһы

Евдокия Борисовна Пасько Ҡырғыҙстандың Ыссыҡкүл өлкәһе Джет-Уғыҙ районының Липенка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1938 йылда Барнаул ҡалаһының 25-се мәктәбенең 10 синыфын тамамлай һәм МДУ-ның механика факультетына уҡырға инә. Дүртенсе курстан үҙ ирке менән армияға китә — университеттың ун ете студенты иҫәбендә 122-се авиатөркөмгә теркәлә. Энгельс ҡалаһында авиация мәктәбенең тиҙләтелгән штурман курстарын тамамлап, 1942 йылдың майынан алып һуғыш аҙағына тиклем 46-сы гвардия төнгө бомбардировка авиация полкының эскадрилья штурманы була. 1943 йылдан КПСС-тың ағзаһы.
Осоу кенәгәһе мәғлүмәттәре буйынса 790 хәрби осош һәм махсус заданиеға 10 осош яһай. Дөйөм һөжүм итеү 1220 сәғәт тәшкил итә. Дошман позицияһына 100 тоннанан ашыу бомба ырғыта. Яғыулыҡ менән дүрт келәтте, боеприпастар менән өс келәтте, өс фара, ике кисеү, 11 автомашинаны һәм ерҙә бер самолетты юҡ итә; 157 көслө шартлау, 109 янғын яһай. Бынан тыш, дошман тылына 2 миллионға тиклем листовка ташлай.
1945 йылдың аҙағында гвардия өлкән лейтенанты Е. Б Пасько - запаста. Һуңыраҡ уға «капитан» хәрби дәрәжәһе бирелә.
Мәскәүгә әйләнеп ҡайта һәм дәүләт университеты механика факультетында аспирантураның һуңғы курсын уңышлы тамамлай (1949). 33 йыл дауамында Мәскәү юғары техник училищеһында өлкән уҡытыусы булып эшләй.
2017 йылдың 27 ғинуарында вафат була. Хәрби хөрмәт 31 ғинуарҙа Мәскәүҙең Троекуров зыяратында ерләнә.

# Пасько Евдокия Борисовна
## Ғаиләһе

Ире — Малышев Борис Михайлович (1923—1985), МДУ-ның механика-математика факультеты профессоры

# Пасько Евдокия Борисовна
## Наградалары

* 1944 йылдың 26 октябрендә «дошман менән алышта күрһәткән хәрби батырлығы һәм ҡыйыулығы өсөн», Пасько Евдокия Борисовнаға Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 4499) тапшырылып, Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены, ике 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, Халыҡтар Дуҫлығы ордены, шулай уҡ миҙалдар менән бүләкләнә.

# Пасько Евдокия Борисовна
## Рәхмәт билдәһе

Ҡырғыҙстанда Ыссыҡкүл өлкәһенең административ үҙәге Каракол ҡалаһында Еңеү паркында Пасько Евдокия Борисовнаның һәйкәле (бюсы) ҡуйылған
# Улома (Шексна ҡушылдығы)

Улома — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шексна йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Улома (Шексна ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000008629
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000862
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мицци Энрико

Энрико (Нерик) Мицци (мальт. Enrico Mizzi, 20 сентябрь 1885 йыл, Валлетта, Мальта — 20 декабрь 1950 йыл, Паола, Мальта) — Мальтаның дәүләт эшмәкәре, Милли партия лидеры , 7-се премьер-министр (26.09.—20.12.1950).

# Мицци Энрико
## Биографияһы

1903 йылда Гозо утрауында, һуңынан колледжда семинарияла уҡый. 1906 йылдан алып Рим (Ла Сапиенца) һәм Урбино (Урбинский университеты) университеттарында юриспруденция уҡыта. 1915 йылда Мицци тәүге тапҡыр хөкүмәт Советына һайлана, 1917 йылда ул Бөйөк Британияға ҡаршы йәшерен эшмәкәрлектә ғәйепләнеп ҡулға алына һәм бер йылға холоҡ төҙәтеү эштәренә хөкөм ителә.
1921 йылда Энрико Мицци 1926 йылда Unione Politica Maltese менән берҙәм Милли партияға берләшкән Милли Демократик партия булдыра. Итальян телле Мицци Италия менән тығыҙ бәйләнештә була, Мальтаны икенсе донъя һуғышында Германияның союздашы булған Италияға ҡушыу өсөн сығыш яһай, ә Мальта Бөйөк Британия протектораты аҫтында була. 1932—1933 йылдарҙа ауыл хужалығы, балыҡсылыҡ һәм мәғариф министры вазифаһын башҡара. Был ахыр сиктә 1940 йылда Миццины уның ҡулға алыныуы менән тамамлана һәм 1942 йылда Угандаға һөргөнгә оҙатыла. Ул 1945 йылдың 8 мартында ғына ҡайта ала. Ә инде 15 мартта Мальта Советы ултырышында ҡатнаша. 1947—1950 йылдарҙа парламент оппозицияһы лидеры булып тора.
1950 йылда премьер-министр итеп тәғәйенләнә, коалиция хөкүмәтенә етәкселек итә, әммә тиҙҙән вазифала өс ай ҙа тормайынса вафат була. Әлеге ваҡытта ул — Мальта тарихында вазифа башҡарғанда вафат булған берҙән-бер премьер-министр.
# Дубешня

Дубешня — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мәскәү йылғаһының һул ярына тамағынан 292 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Дубешня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мәскәү йылғаһы Можайск һыуһаҡлағысынан Звенигород ҡалаһына тиклем, Руза (башынан Руза һыуһаҡлағысына тиклем) һәм Озерна (башынан Озернинск һыуһаҡлағысына тиклем) индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ока ҡушылдыҡтары бассейны, Мокша тамағына тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010101312110000023452
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002345
* Бассейн коды — 09.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Первая Абкодняута

Первая Абкодняута — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Первая Абкодняута
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000052789
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005278
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Латипов Әхәт Фәсхетдин улы

Латипов Әхәт Фәсхетдин улы (рус. Латыпов Ахат Фасхутдинович) — (10 февраль 1933 йыл) — хужалыҡ эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының экология һәм тәбиғәт ресурстарын рациональ файҙаланыу буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Башҡортостан Республикаһының Дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.

# Латипов Әхәт Фәсхетдин улы
## Биографияһы

Әхәт Фәсхетдин улы Латипов 1933 йылдың 10 февралендә Башҡорт АССР-ының Миәкә районы Тауҡай-Гәйнә ауылында тыуған. Махсус урта белемле.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1953 йылда техник училище тамамлағандан һуң Бәләбәй быраулау контораһында быраулаусы булып башлай.
1955—1957 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә, запасҡа ҡайтарылғас, быраулаусы булып эшләүен дауам итә.
1964—1967 йылдарҙа — “Башюгнефтеразведка” тресының (Ишембай ҡалаһы) Иҫәнғол быраулау контораһында быраулаусы.
1967 −1969 йылдарҙа Һиндостан Республикаһында белгес булараҡ техник ярҙам күрһәтеү өсөн эш сәфәрендә була.
1969 йылдан — «Башнефть» берекмәһенең Бәләбәй быраулау эштәре идаралығында быраулау мастеры.
1990 йылда Бәләбәй ҡалаһындағы 74-се Дала һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана, Юғары Советтың экология һәм тәбиғәт ресурстарын рациональ файҙаланыу буйынса комиссия ағзаһы.

# Латипов Әхәт Фәсхетдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР-ҙың дәүләт премияһы
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1982)
* «Почет Билдәһе» ордены (1977)
* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы
* Бәләбәй ҡалаһының почётлы гражданы
# Хинган ҡурсаулығы

Хинган ҡурсаулығы — дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы.
Амур өлкәһенең көньяҡ-көнсығышында Архара уйһыулығы һәм Кесе Хинган һырты армыттары сиктәрендә урынлашҡан. 1963 йылдың 3 октябрендә булдырылған. Дөйөм майҙаны — 97 073 га, һаҡлау зонаһының майҙаны — 27 025 га. Биләмәмәләр һаны: 3.
Ҡурсаулыҡтың тигеҙ өлөшө уның дөйөм майҙанының 70 процент самаһын тәшкил итә, ҡалғаны Кесе Хингандың армыттарына тура килә. Ҡурсаулыҡтың тигеҙлектәр өлөшөндә ҙур булмаған күлдәр күп, уларҙың иң ҙуры — Долгое, Лебединое һәм Перешеечное күлдәре. Климаты континенталь, муссон һыҙаттары бар. Ҡыш ҡарлы, әммә көслө һыуыҡтар була. Уның территорияһы халыҡ-ара әһәмиәттәге һыу-һаҙлыҡ биләмәләренә индерелгән. Көньяҡ Амурҙың урман-дала ландшафттарын, шулай уҡ Уссурия (япон) һәм Даурия торналары ояларын һаҡлау Хинган ҡурсаулығын ойоштороуҙың төп маҡсаты булып тора.

# Хинган ҡурсаулығы
## Флораһы һәм фаунаһы

Юғары үҫемлектәр — 964 төр, һөтимәрҙәр — 47 төр иҫәпләнә, ә ҡоштарҙың 290 төрө бар. Хинган ҡурсаулығы Алыҫ Көнсығышта әлегә тиклем янут эттәренә иң ҡулай йәшәү урыны булған берҙән-бер ҡурсаулыҡ булып тора. Ҡурсаулыҡ биләмәһендә Рәсәй Федерацияһының Ҡыҙыл китабына һәм Амур өлкәһенең Ҡыҙыл китабына ингән ҡара һәм Уссурия торналары кеүек һирәк ҡоштар йәшәй.

# Хинган ҡурсаулығы
## Штаттан тыш хәлдәр

2013 йылдың апрелендә 5000 гектарҙан ашыу майҙанды биләгән янғын Хинган һәм Антонов урман хужалығын ялмап ала. Һуңғыларында торна һәм ҡауҙы оялары күп була.
# Кёнигсборн (Магдебург)

Кёнигсборн (Магдебург) (нем. Königsborn (bei Magdeburg)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 602 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,31 км². Диңгеҙ кимәленән 49 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39175 һәм автомобиль коды — JL.
# Тверь көнкүреш музейы

Тверь көнкүреш музейы Тверь сауҙагәрҙәре Арефьевтарҙың ҡала усадьбаһы биналары комплексында урынлашҡан; Тверь дәүләт берләшкән музейының бүлексәһе ..

# Тверь көнкүреш музейы
## Тарих

Тверь көнкүреш музейы 1970 йылда ике ҡатлы бинала асыла. Бина 1784 йылда архитектор Штенгель проекты буйынса төҙөлгән һәм элек сауҙагәр Арефьевтарҙың йорто булған. 1986 йылда ҡала усадьбаһына яңы ҡаралтылар өҫтәлеп төҙөлөү арҡаһында музей экспозиция майҙандары киңәйгән — ике төкәтмә һарайында кареталар, ҡоҙоҡ һәм амбар тора — күргәҙмә «XVIII—XIX быуаттарҙағы ҡала усадьбаһы» тигән яңы исемен ала.
Ҡалаларҙы планлаштырыу өлкәһендәге яңы дәүләт сәйәсәте сиктәрендә усадьба яңыртып төҙөлгән; 1763 йылдағы янғындан зыянланған, Арефьевтарҙың ҡала усадьбаһы янғындан һуң һаҡланып ҡалған берҙән-бер барокко стилендәге усадьба булып тора.
2012—2013 йылдарҙа усадьбаның төп йортонда, флигелдәрендә һәм кареталар (арба) һарайында реставрация уҙғарылған.

# Тверь көнкүреш музейы
## Экспозициялар

Музей экспозициялары Тверь ҡалаһы халҡының тормош-көнкүреш яғына арналған, шулай уҡ унда декоратив-ғәмәли сәнғәт әҫәрҙәре лә ҡуйылған.. Музейҙа «Тверь губернаһының XVII-ХХ быуат башындағы декоратив-ҡулланма һәм халыҡ сәнғәте», «XIX быуаттың икенсе яртыһындағы — XX быуат башындағы Тверь крәҫтиәндәре көнкүреше», «Бельский хазинаһы сере», «Рус самауыры. Тверҙә сәй эсеү» һәм «Тверь сауҙагәрҙәрендә ҡунаҡта» даими экспозициялары эшләй.
Барлығы музей коллекцияларында 773 һаҡланған әйбер иҫәпләнә. Экспозицияларҙың дөйөм майҙаны 833 м² тәшкил итә..
# Безымянка (Мочегай ҡушылдығы)

Безымянка — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мочегай йылғаһының уң ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Безымянка (Мочегай ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100007930
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100793
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Петровск ауыл советы (Ишембай районы)

Петровск ауыл советы — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Петровск ауылы.

# Петровск ауыл советы (Ишембай районы)
## История

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» законына ярашлы ауыл биләмәһе. статусына эйә.
Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 16 декабрендәге[4] «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәренең үҙгәреүе һәм уларҙың үҙгәртеп ҡоролоуы тураһындағы» законына ярашлы Ишембай районы Васильевка ауыл советы ауыл биләмәһе Петровск ауыл советы составына индерелде.
   «25) Ишембай районы буйынса:
   <…> б) объединить Петровск һәм Васильевка ауыл советтарын берләштерергә, „Петровск“ атамаһын ҡалдырырға, административ үҙәк Петровскиҙа урынлаша. Петровск ауыл советы составына Васильевка ауыл советының Васильевка, Алмалы, Ғүмәр ауылдарын индерергә. Петровск ауыл советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы билдәләргә.
   Иҫәп мәғлүмәттәренән Васильевка ауыл советын төшөрөп ҡалдырырға».

# Петровск ауыл советы (Ишембай районы)
## Ауыл биләмәһе составы
### Бөтөрөлгән ауылдар

1979 йылда күсереп ултыртылған Алексеевский ҡасабаһы ауыл советынан алынды.

# Петровск ауыл советы (Ишембай районы)
## Билдәле кешеләр

* Әхмәҙиев Вафа Исхаҡ улы (5 август 1937 — 20 октябрь 1983) — башҡорт шағиры, әҙәбиәт белгесе. Филология фәндәре кандидаты (1970). СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы (1976). БДУ уҡытыусыһы. Ғүмәр
* Әхмәҙиева Гөлназ Ғафир ҡыҙы — педагог, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, 2-се Ишембайҙағы Башҡорт гимназия-интернаты , 158-се башҡорт гимназияһы директоры, Ғүмәр
* Мусина Римма Мөхтәр ҡыҙы — Өфө дәүләт сәнәғәт институты профессоры, вокал буйынса педагог, Әхмәр
* Ғиззәтуллина Зөләйхә Тәхәү ҡыҙы — педагог, яҙыусы Ибраһим Ғиззәтуллиндың ҡатыны, Алмалы