yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хатранов йорто (Дондағы Ростов)

Хатранов йорто — Дондағы Ростов ҡалаһындағы боронғо йорт. Бина төбәк әһәмиәтендәге тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыһына ҡарай. Йорт 1890 йылда граждан инженеры Арсен Оганесович Тер-Акопов проекты буйынса төҙөлгән.
Адресы: Дондағы Ростов ҡалаһы , I-се Совет урамы 42-се һанлы йорт

# Хатранов йорто (Дондағы Ростов)
## Тарих

I-cе Совет урамы , 46-сы һанлы йорт Дондағы Ростов ҡалаһында 1890-сы йылдарҙа төҙөлгән. Уның хужаһы билдәле: ул беренсе ҡала башлығы, тыумыштан маҡтаулы граждан П. Е. Хатранов.
Дондағы Нахичеванҡалаһында йәшәүсе Хатрановтар бик бай булғандар. ХIХ быуаттың беренсе яртыһында Нахичеван сауҙагәре Погос Арутюнович Хатранов Рәсәй, Италия, Греция, Төркиә илдәрендә сауҙа иткән. Хатрановтар ырыуының икенсе вәкиле — Кеворк эшҡыуар була. Ул ҡалала кирбес заводын төҙөгән. Был күркәм бинаның ишегендә һаҡланып ҡалған картушта «Х» хәрефе — бина хужаһы фамилияһының тәүге хәрефен аңлатҡан.
1912 йылда Гавриил Васильевич Мазаев васильевич йорт хужаһы була. Был ваҡытта йорттоң хаҡы яҡынса 17 500 һум тирәһе тәшкил иткән. Мазаев ғаиләһенең байлығы миллион һум тип баһаланған. Ғаилә башлығы Иван Гаврилович Мазаев, крәҫтиәндең хәлле-молокан крәҫтиәне Таврия губернаһының Нововасильевка ауылына православиенан ситләшкәне өсөн һөргөнгә ебәрелгән булған. Һуңыраҡ ул Большая Крепкая биҫтәһенә күскән һәм һарыҡ үрсетеү менән булышҡан. Мазаевтар тарихта үҙ эҙен ҡалдырған: улар" мазаевский" исемен йөрөткән меринос тоҡомло һарыҡтарҙы килтереп сығарған.
Совет власы йылдарында йорт милли милеккә әйләндерелгән. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, немец оккупацияһы ваҡытында, йортта немец гестапоһы урынлашҡан. Ҡала немецтарҙан азат ителгәндән һуң бинала госпиталь булған. Һуғыштан һуң хәрби ведомство бинаны биләй: фатир -эксплуатациялаусы өлөш тора. 1980-сы йылдарҙан алып бинала хәрби округ дәүләт санитария-эпидемиология күҙәтеү үҙәге эшләй.

# Хатранов йорто (Дондағы Ростов)
## Архитектура

Штукатурланған бер ярым ҡатлы кирбес йорт иҫке Нахичеван ҡалаһы архитектуралары традицияларында төҙөлгән. Йорт фасады асимметриялы, ҡунаҡ күтәрмәһе бинаның һул яғында тора. Ярым циркуль һәм тура мөйөшлө тәҙрәләре өсмөйөшлө һәм ярым түңәрәк сандриктар менән биҙәлгән. Йорттоң аҫҡы ҡаты рустовкаланған. Фасадтың ситтәге тәҙрәләрен дорик орденлы ярым колонналар биҙәп тора. Дүрт яҡлы сатыр формаһындағы ҡыйығында сарҙаҡ тәҙрәләре бар. Йорт фасады өс төҫкә буялған. Декоратив элементтар аҡ төҫтә.
Бина эсендәге мәрмәр баҫҡыс икенсе ҡатҡа алып бара. Бүлмә түшәмдәре декоратив орнаменттар менән биҙәлгән.
Икенсе ҡатта оҙон коридор, үҙенсәлекле декорлы торлаҡ бүлмәләр коридорҙың ике яғында урынлашҡан. Бинаның ҙур залындағы тәҙрәләр барыһы ла I-cе Совет урамы яғына ҡарап тора. Зал сәхнә һәм оркестранттар өсөн балкон менән бүленеп ҡуйылған. Бында үҙ ваҡытында балдар, йорт спектаклдары, концерттар үткәрелгән. Зал күркәм ағас декор менән биҙәлгән. Эске ишектәргә семәрле декоратив ағас өҫтәлмәләр ҡуйылған.
# Шиловский Пичуг

Шиловский Пичуг — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 274 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Шиловский Пичуг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010613
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001061
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бернштадт-на-Айгене

Бернштадт-на-Айгене (нем. Bernstadt a. d. Eigen) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3766 кеше йәшәй. Майҙаны — 51,89 км². Диңгеҙ кимәленән 231 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 2748 һәм автомобиль коды ZI (элек: LOB).
# Мёринген

Мёринген (нем. Möringen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 797 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,35 км². Диңгеҙ кимәленән 34 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39599 һәм автомобиль коды — SDL.
# Сәйет (титул)

Сәйет (ғәр. سيّد‎ — башлыҡ, әфәнде, хужа) рус. Сеи́д, Саид, Сайид, Сейид, Сеййи́д) — сөнни мосолмандарҙа почетлы титул, Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең ҡыҙы Фатима һәм ейәне Хөсәйен аша таралған нәҫелдәре (шиғыйҙарҙа — Али ибн Әбү Талип) титулы. Хәсән ибн Али ейәне нәҫелдәре — шәрифтәр.

# Сәйет (титул)
## Тарихы

Ислам донъяһында сәйет тип Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең ҡыҙы Фатиманан һәм дүртенсе хәлифә һәм ике туған ҡустыһы Али ибн Әбү Талиптан таралған тоҡомдарын атағандар. Сәйеттәр мосолман йәмғиәтенең социаль иерархияһында айырым төркөм булып торған. Мосолмандар аңында сәйеттәр йыш ҡына изгеләргә тиңләштерелә (әүлиә). Сәйеттәр исламдың төп дини идеялары вәкилдәре тип иҫәпләнгән.
Ислам илдәрендә сәйеттәр айырым өҫтөнлөктәргә эйә булған: улар енәйәтселәргә ярлыҡау юллау хоҡуғына эйә булған һәм тән язаһынан, үлем язаһынан азат ителгән. Сөнниҙәрҙә сәйет булыу билдәһе, ҡағиҙә булараҡ, — йәшел сәллә, ә шиғыйҙарҙыҡы ҡара сәллә булған. Сәйеттәр ҙур ихтирам менән файҙалана.
Әзербайжанда Апшеронда Ирандағы Хәлхәлә ауылынан сыҡҡан сәйеттәр тупланып йәшәгән Пирекешкүл ауылы бар. Урындағы зыяратҡа ингәндә сәйет ҡәберҙәрен күрергә мөмкин.

# Сәйет (титул)
## Оҡшаштары

Шулай уҡ әйләнештә сәйет синонимы булараҡ, монархтар (мәҫәлән, Мароккола — мәүлә, мулай), дини дәрәжәле абруйлы кешеләр (шунан — мулла) титулатураһында мәүлә термины ҡулланыла.
Тағы ла бер бик оҡшаш мәғәнәле — Шәриф термины бар.
# Койка (Юхоть ҡушылдығы)

Койка — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе, Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юхоть йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Койка (Юхоть ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Угличь ГЭС-ынан Рыбинск һыуһаҡлағысы башына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100912110000004604
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000460
* Бассейн коды — 08.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Түбәнге Аҡбирҙе

Түбәнге Аҡбирҙе (рус. Нижняя Акберда) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453390, ОКАТО коды — 80226822005.

# Түбәнге Аҡбирҙе
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 756 | |
| 1959 | 414 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 317 | |
| 1979 | 258 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 156 | |
| 2002 | 170 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 173 | |
| 2010 | 127 | |

# Түбәнге Аҡбирҙе
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 32 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Үрге Муйнак): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һарыҡташ): 60 км
# Нюды-Юн-Яха

Нюды-Юн-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Гыдан ҡултығы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Нюды-Юн-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076333
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307633
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вуковар өсөн алыш

Ву́ковар өсөн алыш — Хорватияла барған һуғышта Вуковар ҡалаһы тирәһендә барған хәрби хәрәкәттәр.

# Вуковар өсөн алыш
## Хәрби хәрәкәттәр

Вуковарҙағы тәүге бәрелештәр 1991 йылдың яҙында була. Атап әйткәндә, Гойко Шушак етәкселегендәге бер төркөм хорваттар ҡала эргәһендәге Борово-Село ауылын утҡа тота, уға өс ракета менән ата. Быға яуап итеп, урындағы сербтар үҙоборона отряды ойоштора. Май башында Борово-Селола инцидент була: урындағы хакимиәт бинаһы өҫтөнә хорват флагы ҡуйырға йыйынған хорват полицейскийҙары төркөмө сербтар тарафынан әсир алына. Киләһе көндө хорват полицияһы менән серб ополчениеһы араһында ауыл өсөн ҙур бәрелеш була, уны югослав армияһы туҡтата. Тикшеренеүселәрҙең ҡайһы берҙәре фекеренсә, ошо осорҙа ҡаланың серб милләтле халҡын юҡ итеү тураһында ҡарар ҡабул ителгән булған. 1991 йылда Хорватия бойондороҡһоҙлоҡ иғлан итеү менән башланған һуғышта Хорват милли гвардияһы һәм ХОС частары серб милләтле граждандарҙы үлтереп Дунайға ташлай.Нисә кеше һәләк ителгәне аныҡ ҡына билдәле түгел. Йылғаның Сербия территорияһындағы өлөшөндә бер нисә тиҫтә мәйет тотоп сығарыла һәм идентификациялана. Шулай уҡ сербтарға ҡаланан үҙҙәре сығып китһен тип тә баҫым яһала. Бының һөҙөмтәһендә 1991 йылда ҡаланы 13 734 серб һәм югослав ташлап китә. Артабан 20 августа хорват көстәре ҡалала Югославия Халыҡ Армияһының урындағы гарнизонын ҡамауға ала. 3 сентябрҙә Югославия халыҡ армияһы бикләнеп ҡалған гарнизондарҙы азат итеү операцияһын башлай, был бәрелеш һөҙөмтәһендә ҡаланы ҡамауға тотоу һәм оҙайлы һуғыштар башлана. Операция Югославия халыҡ армияһы частары тарафынан серб ярымхәрби ирекле формированиелары (мәҫәлән, Желько «Арҡан» Ражнатович командованиеһы аҫтындағы Серб ирекле гвардияһы) ярҙамында үтә һәм 1991 йылдың 3 сентябренән 18 ноябренә тиклем дауам итә, шулай уҡ бер ай тирәһе, октябрь уртаһынан ноябрь уртаһына тиклем, ҡала тулы ҡамауҙа тора. Ҡаланы Хорват милли гвардияһы һәм хорват ирекле яугирҙәре обороналай.
Вуковарға киң күләмле һөжүм 3 сентябрҙә башлана. Атакалаусыларҙың һаны һәм техникаһы күпкә артыҡ булыуына ҡарамаҫтан, Вуковарҙы яҡлаусылар өс ай буйы тиерлек уңышлы ҡаршы тора. Ҡала 1991 йылдың 18 ноябрендә бирелә, урам һуғыштары, бомбаға тотоуҙар һәм ракеталар шартлатыуҙарҙан ҡала тулыһынса тиерлек емертелгән була.

# Вуковар өсөн алыш
## Яҡтарҙың юғалтыуҙары

Ҡала өсөн алыш барышында, рәсми хорват мәғлүмәттәре буйынса, 879 кеше һәләк булған һәм 770 кеше яраланған (Хорватия оборона министрлығының мәғлүмәттәре 2006 йылда баҫылып сыға). Югославия халыҡ армияһы яғынан һәләк булғандар һаны теүәл асыҡланмаған, әммә Белградтың хәрби күҙәтеүсеһе Мирослав Лазанскиҙың рәсми булмаған мәғлүмәттәре буйынса, һәләк булғандар һаны — 1103 һәм яраланғандар һаны — 2500.
Ҡала өсөн һуғыштар тамамланғас, солох килешеүенә ҡул ҡуйыла, уға ярашлы, Вуковар менән Көнсығыш Славонияның бер өлөшө сербтарға ҡала. Серб частары биләгән территориялар, шулай уҡ Вуковар 1998 йылда тыныс ҡына Хорватия составына ҡабат ҡушыла, ҡаланы дәррәү аяҡҡа баҫтырыу башлана.
# Поскоевка

Поскоевка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чая йылғаһының һул ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Поскоевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023752
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202375
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Горелый (Орлов ҡушылдығы)

Горелый — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Орлова йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Горелый (Орлов ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300063785
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306378
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Люльченка

Люльченка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 669 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Люльченка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100034136
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103413
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ваны-Я-Тоип

Ваны-Я-Тоип — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ваны-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 15км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ваны-Я-Тоип
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024031
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302403
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Һыуыҡҡул ауыл Советы (Йәрмәкәй районы)

Һыуыҡҡул ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Йәрмәкәй районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Һыуыҡҡул ауылы.

# Һыуыҡҡул ауыл Советы (Йәрмәкәй районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә. 2008 йылдан башлап берләшкән Елань-Шишмә ауыл советы.
# Башкирозавр

?† Bashkirosaurus :
Platyoposaurus stuckenbergi :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Арҡа һөйәклеләр |
| Класс: | Ер-хыу хайуандары |
| Отряд: | Темноспондилдар |
| Ғаилә: | Archegosauridae |
Латинса исеме :
Archegosauridae Lydekker, 1885 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | рәсем эҙләү рәсемдәр Ҡалып:Рәсеме булмаған мәҡәлә |
Башкиросаурус, башкирозавр (лат. Bashkirosaurus) — Пермь осоронда йәшәгән темноспондилдар ғаиләһендәге төр. Крокодилдыҡы кеүек оҙон мороно булған, тән төҙөлөшө менән дә крокодилға оҡшаш булған.
Баш һөйәге өлөштәре 1981 йылда Башҡортостандың Бәләбәй районында табылған.
1981 йылда Рәсәй палеонтологы Ю. М. Губин Bashkirosaurus төркөмөн һәм уның берҙән-бер төрөн (Bashkirosaurus tcherdyncevi) тасуирлаған

# Башкирозавр
## Систематика

* Archegosaurus
* Australerpeton
* Collidosuchus
* Konzhukovia
* Platyoposaurus
* Prionosuchus
# Алтай Республикаһы

Алтай Республикаһы (Республика Алтай) — Рәсәй төбәге.
Төбәктең баш ҡалаһы — Горно-Алтайск.
# Линдиг

Линдиг (нем. Lindig) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 256 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,56 км². Диңгеҙ кимәленән 260 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7768 һәм автомобиль коды — SHK.
# Брацюк Николай Захарович

Брацюк Николай Захарович (19 май 1909 йыл — 23 июль 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған хәрби хеҙмәткәр, танк батальоны командиры, майор. Советтар Союзы Геройы (1944, үлгәндән һуң).

# Брацюк Николай Захарович
## Биографияһы

Николай Захарович Брацюк 1909 йылдың 19 майында Бритавка (хәҙер Винница өлкәһенең Чечельник районы) эшсе ғаиләһендә тыуа. Украин. 1922 йылда слесарь-машинист өйрәнсеге була. 1928 йылда Харьков ҡалаһында тау-быраулау техникумын тамамлай.
1928 йылда үҙ теләге менән Ҡыҙыл Армия сафына баҫа. Алыҫ Көнсығышта бронетанк ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә. 1932 йылдан ВКП(б) ағзаһы. 1938 йылда Хәсән күле эргәһендәге алыштарҙа ҡатнаша. 1938 йылда — Горький хәрби-сәйәси училищеһын, 1943 йылда Бронетанк һәм механизацияланған ғәскәрҙәре хәрби академияһының офицерҙар составын камиллаштырыу курстарын тамамлай.
Бөйөк Ватан һуғышында 1943 йылдың февраленән ҡатнаша. 12-се танк корпусының 106-сы танк бригадаһы 305-се команда-танк батальоны менән командалыҡ итә. Воронеж һәм Брянск фронттарында һуғыша. Харьков операцияһында, Чугуев һәм Мерефа ҡалаларын азат итеүҙә, Курск дуғаһында Новосиль ҡасабаһы районында, Отрада һәм Золотарево станцияларындағы һуғыштарҙа ҡатнаша.
305-се танк батальонын ҡабул итеп алып, уның белемен һәм хәрби әҙерлеген күтәреү буйынса ҙур эш башҡара, һөҙөмтәлә батальон 106-сы танк бригадаһында 1-се урынға сыға.
1943 йылдың 19-23 июлендә майор Брацюк батальоны Орел өлкәһенең Отрада һәм Золотарево станциялары районында һөжүм итеп, дошмандың 8 танкыһын, 9 һөжүм ҡоралын, 4 бронемашинаһын, 12 пушкаһын, штурмлаусы орудиеһын, тиҫтәләгән миномет һәм пулеметын, йөҙләгән һалдатын һәм офицерын юҡ итә. Брацюк шәхсән 2 танк һәм 3 штурмлау орудиеһын сафтан сығара.
1943 йылдың 23 июлендә майор Брацюк Субботинский хуторы өсөн барған алышта һәләк була (Орел өлкәһе, Залегощенский районы).
СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 15 ғинуарындағы Указы менән «көрәш фронтында немец-фашист илбаҫарҙары менән алышта командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне һәм күрһәткән батырлығы, ҡаһарманлығы өсөн» майор Брацюк Николай Захаровичҡа «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә (үлгәндән һуң).

# Брацюк Николай Захарович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1944 йылдың 15 ғинуары, үлгәндән һуң)
* Ленин ордены (15 ғинуар 1944, үлгәндән һуң)

# Брацюк Николай Захарович
## Хәтер

Субботинский утарында туғандар ҡәберлегендә ерләнгән.
# Атанғолова Фәғилә Ғәлиәхмәт ҡыҙы

Атанғолова Фәғилә Ғәлиәхмәт ҡыҙы — «1941 — 1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәте өсөн», миҙалы, «Хеҙмәт батырлығы өсөн», «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнеүсе. РСФСР — ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы

# Атанғолова Фәғилә Ғәлиәхмәт ҡыҙы
## Биографияһы

Фәғилә Ғәлиәхмәт ҡыҙы Атанғолова Һабыр мәктәбен тамамлай, һуңынан уҡытыусы була.
# Тайыш (Мәсетле районы)

Тайыш (рус. Таишево, икенсе атамаһы Этҡол) — Башҡортостандың Мәсетле районындағы ауыл. Йонос ауыл советына ҡарай. Почта индексы — 452563, ОКАТО коды — 80242850004.

# Тайыш (Мәсетле районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 390 | |
| 1959 | 397 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 544 | |
| 1979 | 404 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 309 | |
| 2002 | 328 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 335 | |
| 2010 | 343 | |

# Тайыш (Мәсетле районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 34 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Йонос): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сулея): 160 км

# Тайыш (Мәсетле районы)
## Урамдары

Урам исеме:
* башҡ. Тау (урамы) — рус. Горная (улица)
* башҡ. Зәки Вәлиди (урамы) — рус. Заки Валиди (улица)
* башҡ. Урман (урамы) — рус. Лесная (улица)
* башҡ. Урал (урамы) — рус. Уральская (улица)
* башҡ. Мәктәп (урамы) — рус. Школьная (улица)
рәсми булмаған урам исемдәре
* Урман (урамы) — Тирмән ауыл
* Урал (урамы) — Түбән ос
* Мәктәп (урамы) — Ҡуянсуҡ
* Зәки Вәлиди һәм Тау яны урамдары, уларҙың рәсми булмаған исеме юҡ.

# Тайыш (Мәсетле районы)
## Билдәле шәхестәре

* Абдуллина Сәниә Әхәт ҡыҙы (12.10.1928), уҡытыусы, сәсән. 1989 йылда СССР-ҙың халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә (ВДНХ СССР) һәм Татар АССР-ында Башҡортостан әҙәбиәте һәм сәнғәте көндәре фестивалендә ҡатнашыусы. 1-се Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты (1995).
* Вәлиев Ильяс Иштуған улы (25.01.1949), ғалим-педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия һәм социаль фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1995), Халыҡ-ара педагогия академияһының мөхбир ағзаһы (1996), Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (2009), педагогия фәндәре докторы (1999), профессор (2010). СССР‑ҙың мәғариф отличнигы (1988), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1986), Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү отличнигы (2003) һәм почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2009). Степан Злобин исемендәге әҙәби премия лауреаты (2000).
* Ғәниев Мидхәт Рәфҡәт улы (04.01.1952), төҙөүсе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1995).
# Жура (Чулым ҡушылдығы)

Жура — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының һул ярына тамағынан 1620 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 75 км.

# Жура (Чулым ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200014722
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201472
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Согом

Согом — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Ханты-Мансийск райондағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 296 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628535, ОКАТО коды — 71129934001.

# Согом
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 296 |

# Согом
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Джейн Фонда

Дже́йн Се́ймур Фо́нда (ингл. Jane Seymour Fonda; тыуғ. 21 декабрь 1937, Нью-Йорк) — америка актрисаһы, модель, яҙыусы, продюсер, йәмәғәт эшмәкәре һәм филантроп, актёр Генри Фондтың ҡыҙы.

# Джейн Фонда
## Йәшлек йылдары

Джейн Сеймур Фонда ханым 1937 йылдың 21 декабрендә Нью-Йоркта, актёр Генри Фонд һәм Канадала тыуып "юғары даирәләр ханымы"на әүерелгән Френсис Форд Брокоу (ҡыҙ сағында Сеймур) ғаиләһендә тыуа. Джейн Фондаға , әсәһенең алыҫ туғаны король Генрих VIIIнөң өсөнсө ҡатыны Джейн Сеймур ханым хөрмәтенә шундай исем бирәләр. Джейн Фонда нью-йорк Актёр студияһында белем ала. Аҙаҡ унда модель була һәм бер юлы театрҙа эшләй. Һуңғараҡ ул киноға төшә башлай. Режиссерҙар тәүҙәрәк унда ҙур актёрлыҡ һәләтен күрмәйҙәр һәм йышыраҡ уның ылыҡтырғыс тышҡы ҡиәфәтенән файҙаланалар.
Һуңғараҡ Джейн режиссёр Эллиот Сильверстайндың «Кэт Баллу» (1965) вестернында һәм Роже Вадимдың «Барбарелле» (1968) фильмында үҙенең ул йылдарҙағы ролдәрен эләкләп уйнай.

# Джейн Фонда
## Китаптары

* Фонда Д. Прайм-тайм: После 50 жизнь только начинается / Пер. с англ. М.: Эксмо, 2012. — 448 с., ил. — (Секреты модного стиля от успешных журналов). — 4000 экз., ISBN 978-5-699-57595-4
# Хауснайндорф

Хауснайндорф (нем. Hausneindorf) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 819 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,1 км². Диңгеҙ кимәленән 115 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6458 һәм автомобиль коды — HZ.