yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Салауат индустриаль колледжы

Салауат индустриаль колледжы — Башҡортостан Республикаһының Салауат ҡалаһында урта һөнәри белем биреү дәүләт тарафынан финансланған (бюджет) уҡыу йорто.
Салауат индустриаль колледжы — Салауат ҡалаһындағы иң ҙур уҡыу йорто, ул Салауат предприятиеларының урта һөнәри белем биреү һәм инженер-техник кадрҙар әҙерләүҙе тәьмин итә.
Колледжға «Төп төбәк мәғлүмәт технологиялары үҙәге», «Урта һөнәри белем биреү тармаҡ системаһының төп мәғлүмәт технологиялары үҙәге» статусы бирелә.

# Салауат индустриаль колледжы
## Тарихы

Техник училищеның төп бинаһы 1954 йылда төҙөлә. Тәүҙә унда 3-сө техник училище урынлаша.
Колледжды тамамлаусыларҙың төп заказсыһы булып «Салауатнефтеоргсинтез» ААЙ нефть химияһы компанияһы тора (СНОС).
Техникумдың уҡыу-матди базаһын йыһазландырыуға техник училищеның төп предприятиеһы — «Салауатнефтеоргсинтез» ярҙам итә.
Колледжда белгестәр әҙерләү 14 һөнәр буйынса алып барыла, өҫтәмә һөнәри белем биреүҙең йөҙ илленән ашыу йүнәлеше бар, белгестәрҙе камиллаштырыу һәм ҡайтанан әҙерләү курстары, эшселәрҙе һөнәри уҡытыу һәм квалификация күтәреү курстары, сәнәғәт хәүефһеҙлеге өлкәһендә уҡытыу курстары бар.
Салауат индустриаль колледжы (техникум) 1957 йылда Өфө урман хужалығы техникумы менән Ишембай нефть химияһы техникумын берләштергәндән һуң ойошторола.Техникум Салауат ҡалаһының төҙөлөш объекттары һәм предприятиелары өсөн кадрҙар әҙерләй. Белгестәрҙең беренсе сығарылышы (168 кеше) 1961 йылда була.

# Салауат индустриаль колледжы
## Һөнәрҙәр буйынса белгестәр һәм профессиялар

Колледж түбәндәге профессиялар һәм һөнәрҙәр буйынса белгестәр әҙерләй:
| ОКСО коды (Мәғариф буйынса һөнәрҙәрҙең дөйөм рәсәй классификаторы) | Белгес атамаһы |
| 08.02.01 | Биналарҙы һәм ҡоролмаларҙы төҙөү һәм файҙаланыу |
| 08.02.04 | Һыу менән тәьмин итеү һәм һыуҙы бүлеү (санитария) |
| 09.02.07 | Мәғлүмәт системалары һәм программалау |
| 13.02.02 | Йылылыҡ менән тәьмин итеү һәм йылылыҡ техникаһы ҡорамалдары |
| 13.02.11 | Электротехник һәм электромеханик ҡорамалдарҙы техник эксплуатациялау һәм хеҙмәтләндереү |
| 15.02.14 | Технологик процестарҙы һәм производстволарҙы автоматлаштырыу саралары менән йыһазландырыу |
| 15.02.08 | Машиналар эшләү технологияһы |
| 15.02.12 | Сәнәғәт ҡорамалдарын монтажлау, техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау (тармаҡтар буйынса) |
| 18.02.09 | Нефть һәм газ эшкәртеү |
| 23.02.07 | Автомобилдәрҙең моторҙарын, системаларын һәм агрегаттарын техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау |
| 38.02.01 | Иҡтисад һәм бухгалтер иҫәбе (тармаҡтар буйынса) |
| 43.02.15 | Ашнаҡсы һәм кондитер эше |
| ОКСО коды (Мәғариф буйынса һөнәрҙәрҙең дөйөм рәсәй классификаторы) | Белгес атамаһы |
| 13.01.10 | Электр ҡорамалдарын ремонтлау һәм хеҙмәтләндереү өсөн электротехник (тармаҡтар буйынса) |
| 15.01.05 | Иретеп йәбештереүсе (ҡул һәм өлөшләтә механизацияланған иретеп йәбештереү (иретеү)) |
| 15.01.20 | Контроль-үлсәү приборҙары һәм автоматика буйынса техник (слесарь) |
| 15.01.35 | Слесарь эштәре мастеры |
| 18.01.05 | Органик булмаған матдәләр етештереү аппаратсы-операторы |
| 18.01.27 | Технологик насостар һәм компрессорҙар машинисы (операторы) |
# Орлов Борис Павлович

Орлов Борис Павлович (31 ғинуарҙа 1892 йыл— 16 май 1967 йыл) — Рәсәй империяһы һәм СССР географы. География фәндәре докторы, профессор, 1940—1941 йылдарҙа Мәскәү дәүләт университетының география факультеты деканы, 1941—1942 йылдарҙа Мәскәү дәүләт университеты ректоры вазифаһын башҡарыусы, СССР АФ академигы (1947).

# Орлов Борис Павлович
## Биографияһы

Борис Павлович Орлов 1892 йылдың 31 ғинуарында Рязань ҡалаһында тыуған. Рязань гимназияһын тамамлағас, Император Санкт-Петербург университетына уҡырға инә. Бында ул бер юлы ике факультет тамамлай: физика-математика (1912) һәм тәбиғи фәндәр — « география» һөнәре буйынса 1916).
1914 йылда Рус география йәмғиәте тарафынан Урта Азияға экспедицияға ебәрелә. Был һәм артабанғы экспедицияларҙа Орлов Ҡараҡом ҡомлоҡтарында гидрометеорология стационар күҙәтеүҙәр ойоштора. Улар Орловҡа ҡом бархандарында һыу парҙарының конденцияһы тураһында ҡыҙыҡлы фәнни һығымталар яһарға мөмкинлек бирә.
1928 йылда Баш геофизик обсерваторияла эшләй.
1930 йылда Мәскәүгә күсә, унда МГМИ-ла (Мәскәү гидромелиоратив институты) эшләй башлай. Институттың дөйөм гидрология кафедраһы мөдире, аҙаҡ директор урынбаҫары була. 1933 йылдан ғүмеренең аҙағынаса Борис Орлов Мәскәү дәүләт университетында тупраҡ-география, 1938 йылдан — яңы ойошторолған география факультеттарында эшләй. 1938-1951 йылдарҙа дөйөм физик география кафедраһы мөдире, 1940-1941 йылдарҙа факультет деканы һәм Мәскәү дәүләт университетының география фәнни-ткшеренеү институтының директоры.
1941 йылда Орлов университеттың проректоры итеп тәғәйенләнә. 1941 йыл, иң ауыр хәрби осорҙа, 1941 йылдың 16 октябренән 1942 йылдың аҙағына тиклем, Мәскәү дәүләт университеты факультеттары эвакуацияланғанда, ректор вазифаһын башҡара. Был осорҙа ул университеттың бинаһында, йәшәй, бер нисә тапҡыр шәхсән бомбаларҙан сыҡҡан утты һүндереүҙә ҡатнаша.
Орлов Борис Павлович Мәскәүҙә Ванганьково зыяратында ерләнгән (36 уч.).

# Орлов Борис Павлович
## Педагогик эшмәкәрлеге

Борис Орлов педагогик эшмәкәрлеген 1916 йылда Юғары ауыл хужалығы курстарында башлай, һуңынан Хәрби-диңгеҙ гидрографик училищеһында һәм Петроград университетында лекциялар уҡый.
Педагогия фәндәре Академияһы эштәрендә әүҙем ҡатнаша, уның беренсе вице-президенты була.
Уның лекцияларын тыүлаусыларҙың хәтирәләре буйынса, Борис Орлов иҫ киткес лектор була. Бигерәк тә география тарихы буйынса лекциялары популярлыҡ менән файҙаланылған.

# Орлов Борис Павлович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* К. Ушинский исемендәге миҙал (1962).
* А. Гумбольдт исемендәге миҙал (ГДР, 1959).

# Орлов Борис Павлович
## Хеҙмәттәре

** Ф. П. Литке. 1948.
** Первое русское кругосветное плавание (1893—1806 гг.). 1954.
** Ю. М. Шокальский, его жизнь и деятельность. 1956.
** Вопросы эрозии и стока. 1962.
# Андай Мәлих Жәүдәт

Мәлих Жәүдәт Андай (13 март 1915 йыл — 28 ноябрь 2002 йыл) — төрөк яҙыусыһы, шағир, тәржемәсе һәм журналист. Ун бер шиғыр йыйынтығы, һигеҙ пьеса, һигеҙ роман, ун биш йыйылма әҫәрҙәр йыйынтығы авторы. Рус, француз, испан, Америка яҙыусыларының китаптарын төрөк теленә тәржемә итеүсе.

# Андай Мәлих Жәүдәт
## Библиография

Шиғри әҫәрҙәре:
* Garip (Odd, 1941) with Orhan Veli and Oktay Rifat
* Rahatı Kaçan Ağaç (The Disturbed Tree, 1946)
* Telgrafhane (Telegram Office, 1952)
* Yan Yana (Side by side, 1956)
* Kolları bağlı Odysseus (Odysseus Bound, 1963)
* Göçebe Denizin Üstünde (On the Nomad Sea, 1970)
* Teknenin Ölümü (The death of a Boat, 1975)
* Sözcükler (Words, 1978)
* Ölümsüzlük Ardında Gılgamış (Gilgamesh Beyond Death, 1981)
* Güneşte (In the Sun, 1989)
* Yağmurun Altında (Under the Rain, 1995)
* Seçme Siirler (Selected Poetry, 1997).
Романдары:
* Aylaklar (The Vagabonds, 1965)
* Gizli Emir (The Secret Command, 1970)
* İsa’nın Güncesi (The Diary of Christ, 1974)
* Raziye (1975)
* Yagmurlu Sokak (Rainy Street, 1991),
* Meryem Gibi (Like Mary, 1991)
* Birbirimizi Anlayamayiz (We Cannot Understand Each Other, 1992).

# Андай Мәлих Жәүдәт
## Библиография
### Plays

* İçerdekiler (Insiders, 1965)
* Mikado’nun Çöpleri (The Mikado Game, 1967)
* Dört Oyun (Four Plays: Tomorrow in a Different Grove, Beware of the Dog, The Dead Want to Speak, and Inspectors,1972)
* Ölümsüzler (The Immortals: Complete Plays 1 and 2, 1981)
Очерктары:
* Doğu-Batı (East-West, 1961)
* Konuşarak (Speaking, 1964)
* Gelişen Komedya (Developing Comedy, 1965)
* Yeni Tanrılar (The New Gods, 1974)
* Sosyalist Bir Dünya (A Socialist World, 1975)
* Dilimiz Üstüne Konuşmalar (Discussions about our Language, 1975)
* Maddecilik ve Ülkücülük (Materialism and Idealism, 1977)
* Yasak (The Ban, 1978)
* Paris Yazıları (Paris Writings, 1982)
* Açikliga Dogru (Towards Openness, 1984)
* Sevismenin Güdüklügü ve Yüceligi (On the Deficiency and Loftiness of Love-Making, 1990)
* Yiten Söz (The Vanishing Word, 1992)
* Aldanma ki (Don’t Be Fooled, 1992)
* Imge Ormanlari (The Forests of Images, 1994)
* Gelecegi Yasamak (Living the Future, 1994)
# Дерентей-Ты-Вис

Дерентей-Ты-Вис — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Силова-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Дерентей-Ты-Вис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000091032
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009103
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Юлиә

Юлиә (Юлия) — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Юлиә
## Этимология

Юлиә (Юлия) — грек теленән ингән, тулҡынлы, ҡыҙыу, эссе, ҡайнар мәғәнәһен аңлата.

# Юлиә
## Билдәле кешеләр

Вәлиева Юлиә Фирҙәүес ҡыҙы (18 май 1991 йыл) — Рәсәй шашкасыһы, ҡатын-ҡыҙҙар араһында Бөтә Донъя шашка федерацияһы (ФМЖД) мастеры, Рәсәй спорт мастеры. Байымова Юлиә Айҙар ҡыҙы — (1987 йылда тыуған) — Рәсәй ғалим-физигы, физика-математика фәндәре докторы, Рәсәй Фәндәр академияһы профессоры (2018 йыл). Сендреи Юлия — 29 декабрь 1828 йыл, Кестхей, Венгрия короллеге — 6 сентябрь 1868 йыл, Пешт], Австро-Венгрия) — Венгрия шағиры, тәржемәсе билдәле венгр шағыры.
Маркова Юлия Константиновна (10 август 1996 йыл, Волгоград) — Рәсәй гандболисткаһы, Рәсәй йыйылма командаһының һәм ГК «ЦСКА»-ның һул яҡ ситтәге уйынсыһы. Рәсәй чемпионы Динамо-Синара составында 2014 йылда Рәсәй чемпионы. 2016 йылдағы йәштәр донъя чемпионатының көмөш призеры. Юлия Гаген-Шварц 27 октябрь 1824, Прангли — 20 октябрь 1902, Юрьев) — XIX быуаттың көнбайыш Европа сәнғәт мәктәбе вәкиле, Лифляндияла йәшәгән, рәссам Маттиас Август Хагендың ҡыҙы; астроном Людвиг Эдуардович Шварцтың ҡатыны; профессор Бернгард Августович фон Керберҙың килене; вице-адмирал Людвиг Бернгардович фон Керберҙың әсәһе. Друнина Юлия Владимировна — (10 май 1924 йыл — 21 ноябрь 1991 йыл) — совет шағиры. СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. СССР Яҙыусылар союзы һәм РСФСР Яҙыусылар союзы секретары. СССР халыҡ депутаты. Шағир Николай Старшиновтың (1945—1960 йылдарҙа), киносценарист Алексей Каплерҙың (1960—1979 йылдар) ҡатыны. Медникова Юлия Александровна —— ултырып волейбол уйнаусы, «ЦСП-Крылатское» уйынсыһы; 2018 йылда Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһы составында донъя чемпионы.
Тимофеева Юлия Петровна — 12 ғинуар 1982 йыл, Сперижье ауылы Гомель өлкәһе) — белорус шағиры һәм тәржемәсе.
# Ҡаҙаҡ теле

Ҡаҙаҡ теле (баш.лат. Qazaq tele, ҡаҙ. qazaq tili, қазақ тілі, قازاق ءتىلى) — ҡаҙаҡ халҡының милли теле, Ҡаҙағстан Республикаһының дәүләт теле. Шулай уҡ Ҡаҙағстан менән күрше булған Рәсәй Федерацияһы өлкәләрендә, Ҡырғыҙстанда, Тажикстанда, Төркмәнстанда, Үзбәкстанда, Афғанстанда, Иранда, Ҡытайҙа, Монголияла, Паҡстанда, Төркиәлә һ. б. таралған Төрки телдәренең ҡыпсаҡ төркөмөнөң ҡыпсаҡ-нуғай төркөмсәһенә ҡарай. Морфологик тибы буйынса агглютинатив телдәр иҫәбенә инә.

# Ҡаҙаҡ теле
## Донъя кимәлендә

Донъяла ҡаҙаҡ телендә һөйләшеүселәр һаны 16 миллиондан ашыу; Башҡортостан Республикаһында — 4 меңдән ашыу (2010). Ҡарағалпаҡ һәм нуғай теленә яҡын. Боронғо ҡыпсаҡ ҡәбиләләре теленә барып тоташа. Әҙәби ҡаҙаҡ теле 16 быуатта үҫешә башлай, ҡаҙаҡ йәнле һөйләү теле һәм Урта Азия төрки теле нигеҙендә 19 быуаттың икенсе яртыһында тулыһынса формалаша. Ҡаҙаҡ теленең аныҡ ҡына диалект бүленеше юҡ.

# Ҡаҙаҡ теле
## Һөйләштәре

Ҡаҙағстанда 4 һөйләш төркөмөн айырып йөрөтәләр:
* көнсығыш
* көнбайыш
* үҙәк‑төньяҡ
* көньяҡ
Ҡаҙаҡ теле фонетикаһы өсөн, башҡорт телендәге кеүек үк, палаталь гармония хас, сағыштырыу: ҡаҙаҡса «жазушыларымыз» — башҡортса «яҙыусыларыбыҙ»; [с] һәм [ж] тартынҡылары башҡорт телендәге [ш] һәм [й] тартынҡыларына тура килә, сағыштырыу.: ҡаҙаҡса «бас» ба[с] — башҡортса «баш» ба[ш]; «жақсы» [ж]аҡсы — «яҡшы» [йа]ҡшы һ.б. Ҡайһы бер ғәрәп һәм фарсы сығанаҡлы һүҙ яһаусы аффикстар (‑кар/‑кер, ‑ғар/‑гер, ‑кор, ‑паз һ. б.) төрки сығанаҡлы нигеҙҙәрҙән яңы һүҙҙәр яһауҙа ҡулланыла: «iскер» (эшлекле), «арбакеш» (ылаусы), «бiлiмпаз» (ғалим) һ.б.

# Ҡаҙаҡ теле
## Морфологияһы

Морфологияла башҡорт телендәге бергәлек, ниәт-маҡсат һәм ҡорал мәғәнәләрен белдереүсе «менән» бәйләүесе ‑мен/‑пен һәм ‑менен/‑пенен аффикстары аша бирелә, улар параллель ҡулланыла: ҡаҙаҡса «атпенен» һәм «атпен» — башҡортса «ат менән», «менiменен» һәм «менiмен» — «минең менән». Юҡлыҡ формалары башҡорт телендәге «түгел» модаль һүҙенә тура килгән «емес»(ҡырғ. «эмес», үзб. «эмас») киҫәксәһе менән бирелә, сағ.: ҡаҙаҡса «қарт емес» — башҡортса «ҡарт түгел» һ.б.

# Ҡаҙаҡ теле
## Һүҙлек составы

Ҡаҙаҡ теле һүҙлек составы нигеҙендә дөйөм төрки лексикаһы ята; ғәрәп, иран, урыҫ теленән үҙләштерелгән һүҙҙәр бар. Синтаксиста сифат ҡылым, хәл ҡылым менән төҙөлгән конструкциялар киң ҡулланыла. 1929 йылға тиклем яҙыу ғәрәп яҙмаһы нигеҙендә, 1929 йылдан алып латиницала, 1940 йылдан кириллицала башҡарыла. Хәҙерге ҡаҙаҡ алфавиты 42 хәрефтән тора.
# Мурча

Мурча — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сюма йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Мурча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032558
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003255
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Куй-Ван-Еган

Куй-Ван-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Колик-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 225 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Куй-Ван-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200040319
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204031
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡотлоғәлләмов

Ҡотлоғәлләмов — фамилия.
* Ҡотлоғәлләмов Ғарифулла Шәрифулла улы (5 октябрь 1965 йыл) — Башҡортостан Республикаһы мәғариф отличнигы
* Ҡотлоғәлләмов Марсель Әҡсән улы (15 сентябрь 1941 йыл) — журналист.
# Icecast

Icecast — цифрлы аудио һәм видеотапшырыуҙарҙы ағымлы ойоштороуға тәғәйенләнгән ирекле программа тәьминәте. Уның эшләүен Xiph.Org Foundation тәьмин итә.

# Icecast
## Техник деталдәре

Icecast сервер программаһы булып тора, ул Ogg Vorbis, Opus, MP3, Theora, AAC, AAC Plus һәм NSV кеүек төрлө форматлы цифрлы ағымдарҙы таратырға һәләтле.
Бирелмәләр HTTP стандарт протоколы йә SHOUTcast протоколы буйынса тапшырыла.
Icecast Nullsoft компанияһының SHOUTcast программаһына оҡшаған, ләкин мөмкинлектәре киңерәк һәм күберәк төрлө форматтағы ағымдарҙы эшләтә ала. Бирелмәләрҙе тапшырғанда Icecast UTF-8-ҙәге тегтар менән эшләй, был русса аннотациялы трансляция ойоштороу мөмкинлеген бирә.
# Нельсон Мандела

Не́льсон Роли́лахла Манде́ла (коса Nelson Rolihlahla Mandela,; 18 июль 1918 йыл, Мфезо, Умтатаға яҡын — 5 декабрь 2013 йыл, Йоханнесбург) — Көньяҡ Африка Республикаһының 8-се президенты (беренсе ҡара тәнле президент) 10 май 1994 йылдан 14 июнь 1999 йылғаса, кеше хоҡуҡтарын яҡлаусы билдәле әүҙем шәхес. Апартеид ваҡытында 27 йыл төрмәлә ултыра. Тыныслыҡ өсөн Нобель премияһы лауреаты.

# Нельсон Мандела
## Бала сағы һәм үҫмер йылдары

Нельсон Мандела 1918 йылдың 18 июлендә Умтатанан алыҫ булмаған Мфезонан алыҫ булмаған бәләкәй генә ауылда тыуған. Уның ғаиләһе тембу династияһының коса) субэтник йәмғиәтенең кесе ботағы иҫәпләнә. Был Көньяҡ Африка Республикаһының Транскей регионындағы Көнсығыш-Кап провинцияһы. Әсәһе яғынан койсан тамырҙары бар. Уның атаһы яғынан ҡарт олатаһы (1832 йылда үлгән) тембула хаким булған. Балаларының Мандела исемлеһе Нельсондың олатаһы була, фамилияһы шунан алынған. Шулай ҙа Мандела нәҫеле хаимдәр тармағының кесе ботағы иҫәпләнһә лә, уларға тәхет вариҫлығы бирелмәгән.
# Ватома

Ватома — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы/ Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Волга йылғаһының һул ярына тамағынан 2196 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Ватома
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000034172
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003417
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хәйруллин Вәғиз Нурулла улы

Хәйруллин Вәғиз Нурулла улы (14 декабрь 1929 йыл — 10 июль 1999 йыл) — хужалыҡ эшмәкәре. 1959—1990 йылдарҙа Дүртөйлө районы «Шишмә» колхозы рәйесе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981). Ленин (1986), Октябрь Революцияһы (1976), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) һәм «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары кавалеры.

# Хәйруллин Вәғиз Нурулла улы
## Биографияһы

Вәғиз Нурулла улы Хәйруллин 1929 йылдың 14 декабрендә БАССР-ҙың Бөрө кантоны (хәҙерге БР-ның Дүртөйлө районы) Һикәлекүл ауылында тыуған — 10.7.1999 йылдың 10 июлендә Дүртөйлө районы Шишмә ауылында вафат булған, тыуған ерендә ерләнгән. Ауыл хужалығының билдәле хеҙмәткәре.
1945 йылдан башлап Дүртөйлө районындағы «Трактор» колхозында,
1953 йылдан — «Шишмә» колхозында эшләй: 1956 йылдан умартасылыҡ бригадаһы бригадиры,
1959—1990 йылдарҙа - «Шишмә» колхозы рәйесе. Хәйруллин Вәғиз Нурулла улы етәкселегендә «Шишмә» колхозы үҫемлекселек һәм малсылыҡта ҙур күрһәткестәргә өлгәште: 1984—86 йылдарҙа бөртөклө орлоҡ культуралары уңышы гектарынан 35,3 центнер бирҙе, бер һыйырҙан уртаса йыллыҡ һөт һауыу — 3496 кг тәшкил итте.

# Хәйруллин Вәғиз Нурулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981)
* Ленин ордены (1986)
* Октябрь Революцияһы ордены (1976)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1966)
# Адрияна Ходжич

Ходжич Адрияна (босн. Adrijana Hodžić, алб. Adrijana Hoxhiq, сер. Адријана Хоџић; 1975, Косовска-Митровица) — Босния сығышлы Косово сәйәсмәне, 2020 йылда 10 декабренән Төньяҡ Митровица мэры урынбаҫары вазифаһында эшләй. Ул 2019 йылдың 3 мартынан 2020 йылдың 12 апреленә тиклем Косово Республикаһының урындағы үҙидара һәм хакимиәте министры вазифаһын биләй.

# Адрияна Ходжич
## Биографияһы

Адрияна Ходжич 1975 йылда Титова-Митровица ҡалаһында тыуған, ҡала шул ваҡытта Косово автономиялы крайы составында булған.
Адрияна Ходжич йәмәғәт эшмәкәрлеге тәжрибәһен Косово һуғышы тамамланғандан һуң туплай, шул ваҡытта Косовоның төньяғында һәм көньяҡта серб анклавтарында хөкүмәт ҡарамағында булмаған секторҙа проекттар менән етәкселек итә. Башта Ходжич үҙ эшмәкәрлеген гуманитар акция аша (мохтаж ғаиләләргә торлаҡ биреү, аҙыҡ-түлек, медикаменттар һәм утын бүлеп бирә), ә артабан был общинарҙа иҡтисади үҫеш проекттары аша тормошҡа ашыра.
2012 йылдың 20 июлендә Ходжич Төньяҡ Митровицаның яңы барлыҡҡа килгән административ идара башлығы итеп тәғәйенләнә, ә һуңынан 2019 йылдың 12 апреленән 2020 йылдың 3 мартына тиклем осорҙа Косово хакимиәте һәм Рамуш Харадинаяның икенсе кабинеты ағзаһы булараҡ урындағы үҙидара министры вазифаһын биләй.
2020 йылда 10 декабрендә Ходжич Милан Радоевич янында Төньяҡ Митровица мэры урынбаҫары вазифаһына инә.
Ходжич Косовола ике босния муниципалитетын ойоштороу яҡлы сығыш яһай, һәм 2021 йылда парламент һайлауҙарында «Берләшкән йәмғиәт» исеме аҫтында үҙенең исемлеген етәкләй, һайлаусыларҙың 6 379 тауышын йәки 0,81 % тауыш йыя, өҫтәүенә уның өсөн тауыштың күпселеген этник сербтар бирә
# Үҙәк зыярат (Шахты)

Үҙәк зыярат — Ростов өлкәһе Шахты ҡалаһындағы үҙәк зыярат.

# Үҙәк зыярат (Шахты)
## Тарихы

Шахтының төп зыяраты ҡаланың үҙәгенән алыҫ түгел, Төньяҡ-Кавказ тимер юлы буйында урынлашҡан. 1930 йылдарға тиклем ҡала зыяраты әлеге Александр паркы биләмәһендә булған
Был зыяратта 1937 йылда Нежданная шахтаһында һәләк булған шахтерҙарҙың, шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугирҙәрҙең туғандаш ҡәбере урынлашҡан. Зыяратта ике тапҡыр олимпия чемпионы Василий Алексеев ерләнгән.
2012 йылдан некрополь территорияһында Сергий Радонежскийҙың ағас ҡорам-сиркәүенең ғибәҙәттәре үтә.
Әлеге ваҡытта Үҙәк зыяратта ғаилә ерләүҙәре генә башҡарыла.
# Полякова Терезия

Полякова Терезия (чех Terézia Poliaková; 1989 йылдың 2 апрелендә тыуған, Брезно, Урта Словак крайы) — Словакия биатлонсыһы, Сочиҙа Ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнашыусы. Карьераһын 2020 йылда тамамлай.

# Полякова Терезия
## Биографияһы

2012/2013 йылдар миҙгеленән алып Донъя кубогы этаптарында ярыша башлай. 2013 йылда тәүге тапҡыр Ново-Место ҡалаһында үткән Донъя чемпионатында ҡатнаша. Полякова Терезия шәхси ярышта 47-се урынды ала.
2014 йылдың 14 декабрендә Австрияның Хохфильценында Полякова Донъя Кубогы этабында тәүге тапҡыр үҙ карьераһында кубок мәрәйҙәре йыя. Эҙәрлекләү уҙышында 28-се урынды яулай.

# Полякова Терезия
## Биографияһы
### Олимпия уйындарында ҡатнашыуы

| Йыл | Уҙғарыу урыны | Спринтта | Эҙәрлекләү уҙышында | Шәхси ярыш | Масс-стартта | Эстафета | Ҡатнаш эстафетала |
| 2014 | Сочи | — | — | 66 | — | LPD | — |
# Веддерштедт

Веддерштедт (нем. Wedderstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 449 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,69 км². Диңгеҙ кимәленән 110 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6458 һәм автомобиль коды — HZ.
# Федерико Цурло

Федерико Цурло (итал. Federico Zurlo; 25 февраль 1994(19940225), Италия Венеция өлкәһе, Падуя провинцияһы, Читтаделла ) — Италияның профессиональ шоссела велосипедта уҙышсыһы, 2018 йылдан MsTina-Focus Румыния командаһы өсөн сығыш яһай.

# Федерико Цурло
## Ҡаҙаныштары
### 2010

* - цикллы-кросс буйынса Италия чемпионы. Юниорҙар араһында 1-се урын

# Федерико Цурло
## Ҡаҙаныштары
### 2012

* Tour d'Istrie (юниорҙар) — 3-сө урын

# Федерико Цурло
## Ҡаҙаныштары
### 2013

* Coppa Belricetto (U-23) — 1-се урын
* Milan-Busseto (U-23) — 1-се урын
* La Popolarissima (U-23) — 2-се урын
* La Bolghera (U-23) — 2-се урын
* Coppa San Bernardino (U-23) — 3-сө урын

# Федерико Цурло
## Ҡаҙаныштары
### 2014

* Grand Prix De Nardi (U-23) — 1-се урын
* Gran Premio Calvatone (U-23) — 1-се урын
* Grand Prix de Roncolevà (U-23) — 2-се урын

# Федерико Цурло
## Ҡаҙаныштары
### 2016

* Цинхай күле туры 7-се этапта 1-се урын

# Федерико Цурло
## Гранд турҙарҙа сығыштары статистикаһы

| Ярыш | 2016 | 2017 |
| Джиро | — | — |
| Туры | — | — |
| Вуэльта | НФ | 149 |