yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Михаил Садовяну

Михаи́л (Михай) Садовя́ну (рум. Mihail (Mihai) Sadoveanu; 1880 — 1961) — румын яҙыусыһы һәм сәйәси эшмәкәре. Румыния Президиумы ағзаһы (1947—1948). «Халыҡтар араһында тыныслыҡты нығытыу өсөн» Халыҡ-ара Ленин премияһы лауреаты (1961). Румыния Академияһы ағзаһы.

# Михаил Садовяну
## Әҫәрҙәре

Садовянуның барлыҡ тиерлек ижади мираҫы рус теленә М. В. Фридман тарафынан тәржемә ителә һәм нәшер ителә.
Иң билдәле әҫәрҙәре:
* Hanul Ancuţei (Анкуца тавернаһы; 1928; повесть)
* Fraţii Jderi («Ағалы-ҡустылы Ждер», трилогия; 1935—1942)
* Creanga de aur (Алтын ботаҡ)
* Baltagul (Чекан; «Секира» романы; 1930)
* Viaţa lui Ştefan cel Mare (Бөйөк Стефандың тормошо)
* Nikoare Potcoavă («Никоарэ Подкова» 1954)
1955 йылда «Иностранная Литература» журналының алтынсы һанында Михаил Садовянуның артабанғы хикәйәләре баҫтырылып сығарыла: «Ключ»; «По Молдове»; «Суд обездоленных»; «Лошадка»; «Митицэ Грозэвеску» (румын теленән А. Старостин тәржемә иткән).
# Сквирня

Сквирня — Рәсәйҙәге йылға. Липецк өлкәһе,Тула өлкәһе,Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дон йылғаһының һул ярына тамағынан 1673 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Сквирня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы башынан Задонск ҡалаһына тиклем, Красивая Меча һәм Сосна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100312107000000502
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000050
* Бассейн коды — 05.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Урта Сучковка

Средне-Сучковка (Кольцовская) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының һул ярына тамағынан 1079 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Урта Сучковка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200016060
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201606
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вәлиуллин Рим Абдулла улы

Вәлиуллин Рим Абдулла улы (15 октябрь 1950 йыл) — ғалим-геофизик, техник фәндәр докторы (1996), профессор (1998), Рәсәй Тәбиғәт фәндәре академияһы академигы (1997), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1998), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2012), Башҡорт дәүләт университетының геофизика кафедраһы мөдире.

# Вәлиуллин Рим Абдулла улы
## Биографияһы

Вәлиуллин Рим Абдулла улы 1950 йылдың 15 октябрендә Башҡорт АССР-ының Октябрьский ҡалаһында тыуа.
1970 йылда «техник-геология разведчигы» специальносы буйынса Октябрьский нефть техникумын тамамлай, Ырымбур геофизик экспедицияһында техник-геофизик булып эшләй. Армияла Тула ҡалаһында һауа-десант ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә.
1977 йылда Башҡорт дәүләт университетын физик-геофизик специальносы буйынса тамамлай һәм БДУ-ла эшләүен дауам итә.
1987 йылда И. Губкин исемендәге Мәскәү нефть химияһы һәм газ сәнәғәте институтында «Нефть скважиналарын компрессор менән үҙләштергәндә һәм һынағанда термометрия мәғлүмәттәрен тикшереү һәм интерпретациялау методикаһын эшләү» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.
Докторлыҡ диссертацияһын 1996 йылда Тверҙә «Нефть ҡатламдарын һәм скважиналарын диагностикалауҙың термик ысулдары» темаһына яҡлай. Профессор дәрәжәһе 1998 йылда бирелә.
Рәсәй Тәбиғәт фәндәре академияһы академигы (1997), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1998), Башҡорт дәүләт университетында — геофизика кафедраһы мөдире.
Р. Вәлиуллиндың фәнни эшмәкәрлек даирәһе — нефть ҡатламдарында һәм скважиналарҙа термогидродинамик яландарҙы өйрәнеү, скважиналарҙы үҙләштергәндә һәм файҙаланғанда стационар булмаған термометрия мәғлүмәттәрен тикшереү.
Р. Вәлиуллин — Башҡорт дәүләт университетының «Йылылыҡ физикаһы һәм теоретик йылылыҡ техникаһы» специальносы буйынса докторлыҡ советы рәйесе, «Шыйыҡлыҡ, газ һәм плазма механикаһы» специальносы буйынса докторлыҡ советы рәйесе урынбаҫары, «Геофизика» ғилми-производство фирмаһының геофизика буйынса докторлыҡ советы ағзаһы.

# Вәлиуллин Рим Абдулла улы
## Хеҙмәттәре

Р. Вәлиуллин — 150-ләп ғилми хеҙмәт авторы, уйлап табыуҙарға 45 патент һәм авторлыҡ танытмаһы алған.
Р. А. Валиуллин и др. «Изучение состояния призабойной зоны пласта на основе моделирования теплового поля после кумулятивной перфорации скважины». Уфа, 1988.

# Вәлиуллин Рим Абдулла улы
## Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре

* Салауат Юлаев ордены кавалеры (2017) Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2002)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1998)
* СССР Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһе миҙалы (1987)
* Рәсәй Тәбиғәт фәндәре академияһының П. Л. Капицаға арналған иҫтәлекле миҙалы (2000)
* «Хеҙмәттәре өсөн» көмөш миҙалы (Украина Геология йәмғиәтенең наградаһы).
# Кутатка (Итатка ҡушылдығы)

Кутатка — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Итатка йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кутатка (Итатка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021230
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202123
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йөрәк моңдары (йыйынтыҡ)

Йөрәк моңдары — тәүге «Дуҫтар» инструменталь ансамбле аккомпанементы аҫтында башҡарылған йырҙар йыйынтығы. Ул 1982 йылда Ленинград грамяҙҙырыу студияһында яҙҙырылған һәм «Мелодия» фирмаһында сығарылған.

# Йөрәк моңдары (йыйынтыҡ)
## Йыйынтыҡты яҙҙырыуҙа ҡатнашыусылар

* Тәнзилә Үҙәнбаева — вокал (1-4)
* Рәшит Әсәҙуллин — вокал (5-7)
* Фәнүнә Шәйҙуллина — вокал (8-12)
* «Дуҫтар» инструменталь ансамбле
* Виктор Динов — тауыш режиссёры
* Е. Щербатова — мөхәррир
* Л. Панкевич — рәссам
# Оло Юрсуки

Оло Юрсуки — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Янгарей йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Оло Юрсуки
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000088522
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008852
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лилинк-Юган

Лилинк-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ай-Логась-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Лилинк-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300022980
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302298
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Елховка (Нужна ҡушылдығы)

Елховка — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нужна йылғаһының һул ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Елховка (Нужна ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000042550
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004255
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Восточная Тата

Восточная Тата — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тата йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Восточная Тата
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200009045
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200904
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Урта Чангара

Урта Чангара — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чангара йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Урта Чангара
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200013169
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201316
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Һалҡын һыу шишмәһе

Һалҡын һыу шишмәһе — Ростов өлкәһе Мясниковский районының Чалтырь ауылындағы шишмә.

# Һалҡын һыу шишмәһе
## Тарихы

Билдәле Һалҡын һыу шишмәһе Ростов өлкәһе Мясниковский районының Чалтырь ауылы эргәһендәге шишмә. Шишмә тау битләүенән ағып сығып йылға барлыҡҡа килтерә. Был шишмә тарихы әрмәндәрҙең Донға күсенеүе менән бәйле. Риүәйәт буйынса Ҡырымдан күсенеүсе әрмәндәр каруаны егелгән үгеҙҙәрҙә барған. Ылауҙарҙан алда һыу эҙләп атлы һыбайлылар барғандар. Һыу сығанағы тапҡан осраҡта улар был турала артта килеүсе кешеләргә әйткәндәр. Бер саҡ улар йырында кескәй йылға күргәндәр, уны тәмләп ҡарағандар һәм уның тураһында кешеләргә хәбәр иткәндәр. Күсенеүселәр күп булғанлыҡтан, уларҙың бер өлөшө шишмә янында ҡалған, ҡалғандары артабан киткән.
Хәҙерге Чалтырь ауылы урынында йорттар төҙөп урынлашып алғас, халыҡ шишмәне таштар менән уратып һалып сыға. Һуңғараҡ ҡоҙоҡ ҡаҙалар, торба һәм улаҡ буйлап һыу ебәрәләр. Ер өҫтөндә тишек эшләнә, һыу унан ағып сығып йылға барлыҡҡа килтерә.
Шишмә янында бәләкәй ҡыңғыраулы сиркәү була. Риүәйәт буйынса, бер ваҡыт дингә ышаныусы кеше ғибәҙәт ҡылып торған һәм өйөнөң тәҙрәһе аша шишмә эргәһендә яҡтырып торған бағана күргән. Иртәнсәк ул был турала священниккә һөйләй. Поп ишеткәндәрен Эчмиадзин ҡалаһы властәренә еткерә. Әрмәнстандан ошо уңай менән белгестәр килә, улар был ваҡиғаны билдә тип ҡабул итә. Бынан һуң сиркәүҙең проектын эшләйҙәр һәм тиҙ арала уны төҙөп тә ҡуялар. Әлеге ваҡытта был сиркәүҙең макеты Чалтырь ауылының тыуған яҡты өйрәнеү музейына ҡуйылған. Шишмәнең ҡоҙоғо сиркәү эсендә була.
Шишмә һыуы бик һалҡын һәм дауалау үҙсәнлегенә эйә була. Шишмә янына кешеләр төрлө ауырыуҙарҙан дауаланырға киләләр, изге урын итеп ғибәҙәт ҡылалар. Урындағы халыҡ шишмә янында байрамдар ойоштора, төрлө уйындар уйнай.
Хәҙерге ваҡытта шишмә эргәһендәге сиркәү емерелгән, шишмә үҙе ҡороған. Иҫтәлек булып шишмә урынында ҡоҙоҡ түбәһе һәм таштан һалынған ҡоҙоҡ ҡына ҡалған.
# Үрге Варзенка

Үрге Варзенка — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Унжа йылғаһының уң ярына тамағынан 276 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Үрге Варзенка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015396
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001539
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нежин

Нежин (укр. Ніжин) — Украинаның Чернигов өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала, Нежин районының административ үҙәге.
2016 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 71 814 кеше йәшәй.
# Эгриси комплексы

Эгриcи комплексы - (рус. Комплекс Эгриси, груз. ეგრისის კომპლექსი) - Грузияның Квемо Картли төбәгендәге милли әһәмиәткә эйә булған күсемһеҙ мәҙәни мираҫ ҡомартҡыһы.

# Эгриси комплексы
## Географияһы

Эгриcи комплексы Грузияның Квемо Картли төбәгендәге Дманиси муниципалитеты Гомарети ауылынан 3 км көньяҡтараҡ, Карабулаги йылғаһының һул ярында, Насоплар Эгриси ауылында урынлашҡан ҡаралты.

# Эгриси комплексы
## Тасуирламаһы

Эгриси ауылына Самегрелонан күсеп килгән Ларадзес нигеҙ һалған. Самегрело тигән боронғо атамаһы ла һаҡланып ҡалған. Эгриси ауылы икегә бүленеп, береһе ҙурыраҡ булған. Хәҙерге ваҡытта өс зал, Ларадзес һарайы һәм башҡа биналар емерек хәлдә.
Бында ҙур сиркәү һаҡланған, ул бер аҙ емерелгән, унда һүрәт ҡалдыҡтары бар.
Икенсе боронғо ҡоролма - Дева Мария сиркәүе. Унда ла өлөшләтә һүрәттәр һаҡланған.
Өсөнсөһө - XVIII быуатта төҙөлгән баптист сиркәүе.
Грузия президентының 2006 йылдың 30 мартында иғлан иткән указына ярашлы, «Эгриси» комплексы Грузияның Мәҙәниәт, спорт һәм ҡомартҡыларҙы һаҡлау министрлығының милли әһәмиәткә эйә булған күсемһеҙ мәҙәни мираҫ ҡомартҡыһы тип танылған.
# Дәүләт идара итеү формаһы

Дәүләт идара итеү формаһы — дәүләт форма характеристикаларының береһе. Ул берәй дәүләттең власть органдарының системаһын һәм дәүләт власының характеристикаһы.

# Дәүләт идара итеү формаһы
## Дәүләт идара итеү формалары

* Монархия
** Абсолют монархия
** Конституция монархияһы
*** Дуалистик монархия
*** Парламентар монархия
* Республика (власть халыҡ тарафынан һайланған органдар ҡулында)
** Президент республикаһы
** Парламентар республика
** Ҡатнаш республика
** Совет республикаһы
** Суперпрезидент республикаһы (ҡайһы бер ғалимдар классификацияһы буйынса)
# Оватета-Яха

Оватета-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Юрибече-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Оватета-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045529
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304552
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Айхенберг (Хильдбургхаузен)

Айхенберг (Хильдбургхаузен) (нем. Eichenberg ) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 178 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,51 км². Диңгеҙ кимәленән 420 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98553 һәм автомобиль коды — HBN.
# Призрен лигаһы

Призрен лигаһы — албан милли яңырыуы сиктәрендә 1878 йылдың 10 июнендә төҙөлгән Албанияның милли ойошмаһы.

# Призрен лигаһы
## Тарихы

Ойошма Берлин конгрессы ҡарарҙарын, шул иҫәптән Ғосман империяһының сик буйы ерҙәрен Черногория һәм Грецияға тапшырыу буйынса ҡарарҙарын, ғәмәлгә ашырыуға ҡаршы тороу өсөн Призрен ҡалаһында нигеҙләнә. Этник албандар йәшәгән был территорияларҙы христиан дәүләттәренә биреү, халыҡ араһында ҙур асыу тыуҙыра.
1878 йылдың 10 июнендәге съезда феодаль-патриархаль аҡһөйәктәрҙең, чиновниктарҙың һәм эре сауҙагәрҙәрҙең вәкилдәре ҡатнаша. Башта ойошма ғосман хөкүмәте ярҙамында төҙөлә, әммә 1878 йылдың ноябрендә ул башлыса албандар йәшәгән өлкәләргә автономия талап итә, был үҙ сиратында Призрен лигаһы һәм ғосман хөкүмәте араһындағы мөнәсәбәттәрҙе өҙөүгә килтерә.
1880 йылда Абдул-бей Фрашери лига менән етәкселек итә. Халыҡ яғынан киң булышлыҡ һөҙөмтәһендә ғосман хөкүмәте албандар йәшәгән территорияларҙан ҡыуыла. 1881 йылда Призрен лигаһы үҙен был территорияларҙа ваҡытлы хөкүмәт тип иғлан итә. Әммә ғосмандар насар ҡоралланған албан отрядтарын тар-мар итә һәм Призрен лигаһын тулыһынса еңә.
# Горький Карамык

Горький Карамык — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Мокрый Карамык йылғаһының уң ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 65 км.

# Горький Карамык
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кума йылғаһы Отказненск һыуһаҡлағысынан Зеленокумс ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07010000712108200002108
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200210
* Бассейн коды — 07.01.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Яныш ауыл Советы (Благовар районы)

Яныш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Благовар районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.

# Яныш ауыл Советы (Благовар районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһе Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә статусына эйә.

# Яныш ауыл Советы (Благовар районы)
## Халҡы

{ Население | Янышевский сельсовет (Благоварский район) }}
# Дублин

Дублин (инглиз — Dublin [ˈdʌblɨn]) — Ирландияның баш ҡалаһы. Дублин графствоһына (Ленстер провинцияһы) инә. Дублин ҡултығына Лиффи йылғаһы ҡойған урында урынлашҡан. Ирландия утрауының һәм иленең иң ҙур ҡалаһы. Майҙаны — 115 км² яҡын. Ирландия диңгеҙенең төп порты.
# Әҙәбиәт теорияһы

Әҙәбиәт теорияһы — әҙәбиәт ғилеменең теоретик өлөшө, әҙәбиәт тарихына һәм әҙәби тәнҡиткә таянып, уларға принципиаль нигеҙ булып тора. Икенсе яҡтан, әҙәбиәт теорияһы философия һәм эстетика менән тығыҙ бәйле. Әҙәбиәт теорияһы эстетик баһалау нигеҙҙәрен, идеологияның бер формаһы булараҡ, әҙәбиәттең ижтимағи функцияларын, ысынбарлыҡты танып белеү һәм уны поэтик күҙаллау мәсьәләләрен өйрәнә.

# Әҙәбиәт теорияһы
## Поэтика һәм Методология

Методология — ысынбарлыҡтың поэтик асылын һәм уларҙы тикшереү принциптарын өйрәнә. Әҙәбиәт теорияһының мөһим методологик мәсьәләләре — әҙәбиәт үҙенсәлектәре, әҙәбиәт һәм ысынбарлыҡ, әҙәбиәтенең генезисы һәм функциялары, әҙәбиәттең кластарға бүленеше, әҙәбиәттең партиялылығы, әҙәбиәт йөкмәткеһе һәм формаһы, нәфислек критерийҙары, әҙәби процесс, әҙәби стиле, әҙәбиәттә художестволы алымдар, социалистик реализм.
Поэтика — ысынбарлыҡты поэтик танып белеүҙең тарихи формаларын өйрәнә. Әҙәбиәт теорияһында поэтика мәсьәләләре — образ, идеяһы, темаһы, поэтик төр, жанр, композиция, поэтик тел, ритм, шиғыр, уларҙың стиль яғынан фоникаһы.
Марксизм-ленинизм әҙәбиәте ғилеме өсөн методология һәм поэтика мәсьәләләрендәге берҙәмлекте һыҙыҡ өҫтөнә алыу мөһим һанала, шулай уҡ икенсеһен беренсеһе нигеҙендә тикшереү, поэтиканың тулайым мәсьәләләрен ҡарағанда методологияларҙың аныҡ бәйләнеше лә әһәмиәтле роль уйнай. Әҙәбиәт теорияһы мәсьәләләрен методология һәм поэтика проблемаларына бүлеп ҡарау шартлы булып ҡала, сөнки әҙәби әҫәрҙең формаһы, структураһы буйынса килеп тыуған һорауҙар йә бары методологик яҡтан ғына (мәҫәлән, әҙәби әҫәрҙең ритмы, шиғыры, фоникаһы функциялары проблемаларның дөйөм ҡуйылышы). йә поэтика йәһәтенән генә (ҡайһы бер ритм, тел категорияларының тарихи һәм стилистик үҙенсәлектәре) ҡуйылырға мөмкин. Икенсе яҡтан, методология буйынса һорауҙар әҙәби формаларҙың үҫешен иҫәпкә алғанда ғына ҡуйылырға мөмкин. Марксизм-ленинизм әҙәбиәтенә хас булған әҙәбиәт теорияһы бүлектәре араһындағы тығыҙ бәйләнеште раҫлау, уны поэтикаһы методологик башланғысһыҙ, бары тик тасуирлау рәүешендә генә ҡаралған, иҫке «тел теорияһынан» һәм формалистик «әҙәбиәт теорияһынан» айырып тора. Әммә ысынбарлыҡта был башланғыстар йәшерен бирелгән була һәм улар идеалистик характер йөрөтә.