yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Косово Республикаһы Парламенты

Ку́венд (алб. Kuvendi i Kosovës лат. conventus — «йыйылыш, ҡоролтай»), Ску́пщина (сер. Скупштина Косова, Skupština Kosova) — өлөшләтә танылған Косово Республикаһы дәүләте парламенты, башта провинцияла Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы хакимиәте ҡарамағындағы ваҡытлы үҙидара органы булараҡ, уның һуңғы статусы билдәләнгәнгә тиклем булдырыла. 2008 йылдың 17 февралендә Косово парламенты Косовоның бер яҡлы бойондороҡһоҙлоғон иғлан итеүе тураһында иғлан итә һәм яңы дәүләттең закондар сығарыу власы органы булып китә.

# Косово Республикаһы Парламенты
## Составы

Ассамблея 120 депутатты үҙ эсенә ала, шуларҙың 100-ө туранан-тура тауыш биреү юлы менән һайлана, ә ҡалғандары этник аҙсылыҡтар араһында бүленә:
* 10 урын — сербтар.
* 4 урын — сиғандар, ашкалилар һәм гюпталар.
* 3 урын — бошняктар.
* 2 урын — төрөктәр.
* 1 урын — горанлылар

# Косово Республикаһы Парламенты
## Спикерҙар

* Неджат Даци 2001—2006
* Коле Бериша 2006—2008
* Якуп Красничи 2008—2014
* Кадри Весели 2014—2017
* Микуловчи Адем 2017, в. б.
* Кадри Весели 2017—2019
* Глаук Коньюфца 2019—2020
* Вьоса Османи 2020—2021
* Глаук Коньюфца 2021 — х. в.

# Косово Республикаһы Парламенты
## Хәҙерге составы

| Үҙбилдәләнеш хәрәкәте | 438 334 | 49,95 | 58 | +29 |
| Косово демократик партияһы | 148 296 | 16,90 | 19 | -5 |
| Косово демократик лигаһы | 110 978 | 12,65 | 15 | -15 |
| Косовоның киләсәге өсөн Альянс | 62 111 | 7,08 | 8 | -5 |
| Серб исемлеге | 44 404 | 5,06 | 10 | 0 |
| Социал-демократик инициатива | 21 998 | 2,51 | 0 | -4 |
| Косовоның Төрөк демократик партияһы | 6496 | 0,74 | 2 | 0 |
| Берҙәм берләшмә | 6422 | 0,73 | 1 | яңы |
| Вакат Коалицияһы | 5949 | 0,68 | 1 | -1 |
| Сиған инициативаһы | 4049 | 0,46 | 2 | яңы |
| Косовоның яңы демократик инициативаһы | 3305 | 0,38 | 1 | 0 |
| Яңы демократик партия | 2898 | 0,33 | 1 | 0 |
| Социал-демократик союз | 2569 | 0,29 | 0 | яңы |
| Мысыр либераль партияһы | 2430 | 0,28 | 0 | -1 |
| Берҙән-бер горанлылар партияһы | 2162 | 0,25 | 1 | 0 |
| Ашкалиларҙың интеграция өсөн партияһы | 2138 | 0,24 | 1 | 0 |
| Косовоның Ашкалилар демократик партияһы | 1960 | 0,22 | 0 | 0 |
| Азатлыҡ, ғәҙеллек һәм йәшәү өсөн граждандар инициативалары | 1508 | 0,17 | 0 | яңы |
| Беҙҙең инициатива | 1383 | 0,16 | 0 | яңы |
| Интеграция өсөн хәрәкәт | 1261 | 0,14 | 0 | яңы |
| Инновацион төрөк хәрәкәте партияһы | 1243 | 0,14 | 0 | яңы |
| Косово сиғандарының прогрессив хәрәкәте | 1208 | 0,14 | 0 | яңы |
| Fjala | 1086 | 0,12 | 0 | 0 |
| Косовоның берләшкән сиған партияһы | 1074 | 0,12 | 0 | -1 |
| Бергә Коалицияһы | 1010 | 0,12 | 0 | 0 |
| Косовар яңы сиған партияһы | 600 | 0,07 | 0 | 0 |
| Серб демократик альянсы | 476 | 0,05 | 0 | яңы |
| Албания милли фронты партияһы | 155 | 0,02 | 0 | яңы |
| Бөтәһе | 877 503 | 100,00 | 120 | 0 |
| Ғәмәлдәге тауыштар | 877 503 | 97,01 | | |
| Ғәмәлдә булмаған тауыштар | 27 043 | 2,99 | | |
| Бөтәһе | 904 546 | 100 | | |
| Тауыш биреү һәм теркәлгән һайлаусылар | 1 851 927 | 48,84 | | |
| Сығанаҡтар: CEC, CEC, CEC |||||
# Коршуга

Коршуга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Суйга йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Коршуга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200027252
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202725
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Иҫке Мошто ауыл Советы (Краснокама районы)

Иҫке Мошто ауыл Советы — Краснокама районы составындағы 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 452949. ОКАТО коды — 80237855000. Иҫке Йәнйегет ауыл Советы ( менән берләштерелә.

# Иҫке Мошто ауыл Советы (Краснокама районы)
## Ауыл Советы составы

Иҫке Мошто ауылы — административ үҙәк, Уртауыл ауылы

# Иҫке Мошто ауыл Советы (Краснокама районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   Иҫке Мошто ауыл Советының Иҫке Мошто, Уртауыл ауылдарын, Иҫке Йәнйегет ауыл Советының Иҫке Йәнйегет, Баҫҡытау, Яңы Йәнйегет, Яңауыл ауылдарын Яңы Йәнйегет ауыл Советы составына индерергә. Яңы Йәнйегет ауыл Советының административ үҙәген Яңы Йәнйегет ауылында урынлаштырырға. Яңы Йәнйегет ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.

# Иҫке Мошто ауыл Советы (Краснокама районы)
## Географик урыны

2008 йылда Нефтекама ҡалаһы, Илеш районы, Иҫке Йәнйегет ауыл Советы, Шушнур ауыл Советы, Яңы Ҡайынлыҡ ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш («Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы»).

# Иҫке Мошто ауыл Советы (Краснокама районы)
## Географияһы

Ағиҙел, Кунь йылғалары.
# Конармейский (станция)

Конармейский — Ростов өлкәһе Кагальницкий районының Кировская станицаһындағы тмиер юлы станцияһы, бер юллы электрлаштырылмаған Батайск — Сальск тимер юлы һыҙығында урынлашҡан. 1986 йылға тиклем станция Уҫал исемен йөрөтә.

# Конармейский (станция)
## Станцияның эшмәкәрлеге

Станцияның хужалығында дүрт ҡабул итеү-ебәреү пункты һәм ике инеү юлы бар. Бында урынлашҡан маневр локомотивы йөктәрҙе тик Конармейский станцияһына ғына түгел, шулай уҡ күрше Еүеш Батай, Кагальницкая, Мечетинский станцияларына ла башҡара.
Станцияның ябыҡ складтарында һаҡланыусы оҙатыла торған вагон йөктәрен ҡабул итеү-биреү
Станцияның ябыҡ складтарында һаҡланыусы оҙатыла торған вагон йөктәрен ҡабул итеү-биреү
Тик инә торған юлдарҙа һәм дөйөм булмаған ҡулланышлы урындарҙа вагондарға тейәлә торған ваҡ һәм вагон йөктәрен ҡабул итеү-биреү.

# Конармейский (станция)
## Ҡала яны пассажирҙар хәрәкәте

Конармейский станцияһы буйлап ҡала яны поездарының расписаниеһы:
| Номер | Ҡала яны маршрутындағы поездар |
| 6811 | Сальск — Ростов-Главный |
| 6830/6820 | Ростов-Главный — Куберле |
| 6815/6813 | Волгодонск — Ростов-Главный |
| 6814/6816 | Ростов-Главный — Волгодонск |
| 6812 | Ростов-Главный — Сальск |
| 6819/6829 | Куберле — Ростов-Главный |
# Ассимиляция (тел белеме)

Ассимиля́ция — тел ғилемендә башлыса фонологик термин, бер өндөң икенсе өнгә оҡшауын белдерә. Ассимиляция бер типтағы өндәр (һуҙынҡылар йә тартынҡылар) араһында бара. Ассимиляция тулы (ассимиляцияға бирелгән өн ул оҡшаған өнгә тулыһынса тап килә) һәм тулы булмаған (ассимиляцияға бирелгән өндөң ҡайһы бер билдәләре генә үҙгәрә) була. Йүнәлеше буйынса ассимиляция прогрессив (алдағы өн унан һуңғы өнгә йоғонто яһай), регрессив (киләһе өн үҙенән алда торған өнгә йоғонто яһай) һәм үҙ-ара (ике күрше өн бер-береһенә йоғонто яһап, бер-береһенә артикуляция һыҙаттарын йоҡтора). Ассимиляция контактлы (ҡатнашыусы өндәр күршеләш була) һәм дистантлы (типик миҫал — һуҙынҡылар гармонияһы) булырға мөмкин.
Ассимиляция диссимиляцияға, ике өндөң бер-береһенә оҡшашлығын юғатыу процесына ҡаршы ҡуйыла. Ассимилятив процестарҙың сығанағы булып ассимилятив коартикуляция тора.

# Ассимиляция (тел белеме)
## Тартынҡылар ассимиляцияһы

Тартынҡылар ассимиляцияһының киң таралған тибы — яңғыраулыҡ/һаңғыраулыҡ буйынса ассимиляциялашыу. Был осраҡтағы иң ябай төр — йәнәш килгән ике тартынҡының йә яңғырау, йә һаңғырау булыуы. Бынан тыш, күп кенә телдәрҙә (мәҫәлән, рус, поляк, немец, нидерланд) һүҙ аҙағындағы яңғырау тартынҡылар һаңғыраулана.
Ассимилятив процестарҙа башҡа билдәләр ҙә ҡатнашырға мөмкин, мәҫәлән ҡатылыҡ/йомшаҡлыҡ (рус (әҙәби), украин, поляк, ирланд), яһалыу урыны (рус, банту телдәре), яһалыу ысулы (банту телдәре), назалләшеү (австронезий телдәре).

# Ассимиляция (тел белеме)
## Һуҙынҡылар ассимиляцияһы

Ассимиляцияның иң таралған тибы — һуҙынҡылар гармонияһы, йәғни һүҙҙәге бөтә һуҙынҡыларҙың бер нисә билдә буйынса оҡшашыуы. Һуҙынҡыларҙың рәт, күтәрелеш, иренләшеү буйынсагармонияһы йыш осрай (төрки телдәр); гармонияның икенсе бер йыш осрай торған төрө — тел тамырының һуҙылыуы буйынса гармония, ул африка телдәрендә осрай.

# Ассимиляция (тел белеме)
## Ассимиляцияның башҡа төрҙәре

Ҡайһы берҙә интервокаль лениция, йәғни һуҙынҡылар араһындағы тартынҡы артикуляцияһының йомшарыуы кеүек процестар ассимиляция тибы тип ҡарала.
# Кесе Сая

Кесе Сая (Сая) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Барда йылғаһының уң ярына тамағынан 97 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кесе Сая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012906
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101290
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Берик

М.Берик — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2542/376/381 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Кесе Берик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018316
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201831
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ивонинская

Ивонинская — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Воя йылғаһының уң ярына тамағынан 4,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Ивонинская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200009557
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200955
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мөслим Марат

Мөслим Марат (тулы исеме — Мөслимов Минимулла Нәбиулла улы; 10 май 1909 йыл — 17 август 1975 йыл) — башҡорт шағиры, журналист, тәржемәсе. 1935 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1‑се Бөтә Союз совет яҙыусылары съезы (Мәскәү, 1934) делегаты.

# Мөслим Марат
## Биографияһы

Мөслимов Минимулла Нәбиулла улы 1909 йылдың 10 майында Өфө губернаһының Бөрө өйәҙе Борай ауылында тыуған (хәҙерге Башҡортостандың Борай районы). Милләте башҡорт.
1927 йылда ете йыллыҡ мәктәпте тамамлай. 1928—1931 йылдарҙа Башҡорт педагогия техникумында уҡый.
1931 йылдан «Аллаһыҙ» журналы, ә 1932 йылдың ғинуар айынан — «Октябрь» журналы хеҙмәткәре .
1932 йылдың апрель айынан «Ленинсе» гәзите мөхәррире урынбаҫары вазифаһында эшләй.
1933 йылдан «Башгиз» нәшриәт бүлеге мөдире булып эшләй.
1934 йылда 1-се Бөтә союз совет яҙыусылары съезында ҡатнаша. 1934—1935 йылдарҙа СССР Яҙыусылар союзының йәш яҙыусылар курсында уҡый.
1934—1937 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Яҙыусылар союзының яуаплы сәркәтибе була, бер үк ваҡытта 1934 йылда — «Керпе» журналының баш мөхәррире.
1960-сы йылдарҙа Марат Мөслим Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы ҡарамағындағы Матбуғат идаралығында инспектор булып эшләй.
1938 йылдың ғинуарында РСФСР Енәйәт кодексының 58-10, 58-11 статьялары буйынса ғәйепләнеп ҡулға алына һәм хөкөм ителә. Хөкөм ҡарары: 10 йылға иркенән мәхрүм итергә. 1957 йылдың 23 ғинуарында аҡлана.

# Мөслим Марат
## Ижади эшмәкәрлеге

1927 йылда «Йәш һабансы» Мәскәү гәзитендә әҫәрҙәрен баҫтырып сығара башлай.
1930 йылда уның «Ике корабль» исеме аҫтында беренсе китабына нәшер ителә («Два корабля»). Был китапта социалистик һәм капиталистик система араһындағы ярыш һәм көрәш һүрәтләнә, улар үҙ-ара ҡыуышып барған ике ҙур карап образында күрһәтелә.
«Ҡартаймаҫ йәшлек йыры» (1933; «Песнь нестареющей молодости»), «Еңеүсе тормош» (1934), «Хәйҙәр ҡарттың күргәндәре» (1935; «Приключения старика Хайдара»), «Шиғырҙар» (1936), «Һаумыһығыҙ, дуҫтар, иптәштәр!» (1958; «Здравствуйте, друзья, товарищи!»), «Балҡы, ҡояшым» (1963; «Свети, моё солнце!») һәм башҡа шиғри йыйынтыҡтар авторы булып тора.
Мөслим Марат Н. Асеев, Э. Вайнерт, В. Г. Короленко, В. А. Луговской һ. б. әҫәрҙәрен башҡорт теленә тәржемә иткән. Үҙ сиратында, Мөслим Мараттың әҫәрҙәре рус теленә тәржемә ителгән. Уның «Ике фронт» (1933; «Два фронта») пьесаһыБашҡорт драма театры сәхнәһенә ҡуйыла. Шағирҙың шиғырҙарына композиторҙар Ғ. С. Әлмөхәмәтов, К. Ю. Рәхимов һәм башҡалар йырҙар яҙғандар.

# Мөслим Марат
## Хәтер

Борай ауылында шағир исеме менән урам аталған.
# Ярым ҡаты ҡанатлылар

Ярым ҡаты ҡанатлылар (Hemiptera) — бөжәктәр отряды. 50 ғаиләһе, 30 меңдән ашыу төрө билдәле.

# Ярым ҡаты ҡанатлылар
## Ҡылыҡһырлама

Кәүҙәһе яҫы, 1—50 мм оҙонлоҡта. Төрлө сағыу төҫтә. Башында 2 ҡатмарлы күҙ урынлашҡан. Ауыҙ аппараты сәнсеп-һурған томшоҡ рәүешендә. Мыйығы ғәҙәттә 4 йәки 5 өлөштән тора, ҡара төҫтә, еп йәки суҡмар рәүешендә. Ҡанаты 2 пар. Күп Ҡ. өҫкө ҡанатының төп өлөшө ҡаты, ос өлөшө йомшаҡ, тамырсыҡлы; ҡайһы берҙәренең бөтә өлөштәре лә бер төрлө йәки өҫкө ҡанаты бөтөнләй юҡ.. Отряд насчитывает более 100 000 видов Еҫле биҙҙәре күкрәгенең аҫҡы яғында, балағорттарҙың — ҡорһағында урынлашҡан. Үҫеше тулы булмаған әүерелешле. Айырым енесле, йомортҡа һала; үрсемлелеге түбән. Балағорто, 4—5 тапҡыр ҡау һалып, бер нисә аҙнанан алып 2 йылға тиклем үҫешә; оло бөжәктән тәненең пропорцияһы һәм ҡанатының булмауы менән айырыла.Ҡандалалар йылына 2—3 быуын бирә. Оло бөжәктәр ҡышлай. Көндөҙ, ҡайһы бер төрҙәре төндә әүҙем. Йыртҡыс ҡандалалар — бөжәктәрҙең һәм башҡа умыртҡаһыҙҙарҙың һуты менән, үҫемлек менән туҡланыусы ҡандалалар — үҫемлектәрҙең һуты менән, ҡайһы берҙәре ҡатнаш туҡлана; йылы ҡанлы хайуандар һәм кеше (өй ҡандалаһы) паразиттары бар. Йыртҡыс ҡандалалар ҡоротҡос бөжәктәрҙе юҡ итә, башҡа төрҙәре (ҡарағай ҡандалаһы, рапс ҡандалаһы, сөгөлдөр ҡандалаһы һ.б.) — ауыл хужалығы һәм урман культуралары ҡоротҡостары, һыу ҡандалаһы (салҡан, ишкәксе һ.б.) балыҡсылыҡҡа зарар килтерә.$^{:20}$.
# Гербштедт

Гербштедт (нем. Gerbstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 7929 кеше йәшәй. Майҙаны — 21,51 км². Диңгеҙ кимәленән 155 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6347 һәм автомобиль коды — MSH.
# Опперсхаузен

Опперсхаузен (нем. Oppershausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 326 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,58 км². Диңгеҙ кимәленән 220 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99986 һәм автомобиль коды — UH.
# Локус

Локус (лат. locuslocus — урын) — хромосомала гендың урынлашҡан урыны. Хромосомала гендар бер-бер артлы линия яһап урынлашалар. Шуға ла ғалимдар хромосома карталары төҙөү идеяһына килгәндәр. Бер эләгешеү төркөмөндәге гендарҙың хромосомала урынлашыу тәртибен күрһәткән карталарҙы генетик карта тип атайҙар. Ундай карталарҙы кроссинговер һөҙөмтәһенән, гендар араһындағы рекомбинация осраҡтарынан сығып төҙөйҙәр. Бынан тыш хромососмаларҙың цитологик карталарын да төҙөйҙәр. Сөнки, генетик карталар гендарҙың урыны күрһәтһә лә, улар араһындағы алыҫлыҡты, хромосомалағы конкрет урынын күрһәтмәй.
Шулай итеп, хромосоманың морфологик төҙөлөшөнә бәйле, гендарҙың урындары һәм алыҫлыҡтары күрһәтелгән карта цитологик карта тип атала.
Локус сиктәрендә ДНК-ың нуклеотидтар теҙмәһе аллель тип атала. Гомологик хромосомларҙың бер үк локусын биләгән гендар үҙ-ара аллель була. Улар гендың бер үк варианты (нуклеотидтар теҙмәһе тап килә) йәки төрлө варианты (нуклеотидтар теҙмәһе тап килмәй) булырға ла мөмкин. Тәүге осраҡта, тап шул ген буйынса күҙәнәк гомозигота була. Ә икенсе осраҡта — гетерозигота.

# Локус
## Исемлеге

Хромосоманың цитологик картаһында гендың локусын күрһәтеү миҫалы: «6p21.3».
| Компоненты исемлеге | Әһәмиәткә |
| 6 | Хромосома Номер. |
| p | Хромосома яурынына: p (франц. petit) — ҡыҫҡа; q — оҙон. |
| 21 | 2 өлкәгә, 1 бэнд. |
| .3 | Суб-бэнд 3. |
Бэндтар хромосоманы махсус буяуҙар ярҙамында эшкәрткәндән һуң (һүрәтләмәләр, төҫтәр, биҙәктәр барлыҡҡа килгәс) күренә.
Уларҙы центромеранан теломераға ҡарай номерлап сығалар. Суб-бэндтар һәм бик бәләкәй сегменттары үтә һиҙгер буяуҙар менән эшкәрткәндә генә күренә.
Хромосоманың оҙон яурынындағы гендарҙың локустары ла шундай уҡ ысул менән күрһәтеп билдәлелә. Мәҫәлән, «11q1.4-q2.1» генының локусы 11-се хромосоманың оҙон яурынында тигәнде аңлата. Урыны: Бенд 1 (суб-бэнд 4) менән Бенд (суб-бэнд 1) 2 араһында.
# Баҙлыҡ (Мәнәүез ҡушылдығы)

Баҙлыҡ (рус. Базлык) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мәнәүез йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Баҙлыҡ (Мәнәүез ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201312111100024694
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102469
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дубний

| 105 | Дубний |
| Db(268) ||
| 5f¹⁴6d³7s² ||
Дубний (лат. Dubnium, Db) — Менделеевтың периодик таблицаһының 7-се осор, 5-се төркөм элементы. Тәртип номеры - 105.
СССР-ҙа һәм Рәсәйҙә 1997 йылға тиклем — 105-й Менделеевтың элементтар таблицаһында 105-се элемент нильсборий(Ns) исеме менән билдәле булған.

# Дубний
## Символы

Дубний элементының символы - Db (Дубний тип уҡыла).

# Дубний
## Тарихы

105-се элемент беренсе тапҡыр Дубна ҡалаһында 1970 йылда Г.Н.Флёров төркөмө тарафынан ²⁴³</nowiki>Am ядроларын ²²</nowiki>Ne иондары менән бомбаға тотоу юлы менән алынған.
Берклиҙа (АҠШ) ²⁴⁹</nowiki>Cf+¹⁵Н→²⁶⁰Db+4n реакциялары шулай уҡ үҙ аллы үткәрелеп, асыш яһалған булған. ИЮПАК-тың эшсе төркөмө 1993 йылда, 105 -се элементты асыу хөрмәте Дубна менән Беркли төркөмдәре араһында бүленергә тейеш, тигән һығымтаға килгән.

# Дубний
## Исеменең килеп сығышы

Совет тикшеренеүселәре яңы элементты Нильс Бор хөрмәтенә нильсборий (Ns) тип атарға тәҡдим иткән, американдар — урандың үҙлегенән бүленеүен (рус. спонтанное деление) асҡан авторҙарҙың береһе Отто Һан хөрмәтенә һаний (Ha)., ИЮПАК комиссияһы 1994 йылда Жолио-Кюри хөрмәтенә жолиотий (Jl) тигән исем тәҡдим иткән булған; быға тиклем элемент рәсми рәүештә грекса һандар исеменән — уннилпентиум (Unp) тип аталған, йәғни ябай 105 һаны. Төрлө йылдарҙа баҫтырып сығарылған таблицаларҙа элементтың Ns, На, Jl символдарын күрергә була. ИЮПАК-тың 1997 йылдағы йомғаҡлаусы ҡарарына ярашлы, Дубна ҡалаһындағы Рәсәй буйынсаБерләштерелгән ядро тикшеренеүҙәре институты хөрмәтенә был элемент дубний исемен алған.
# Дауыт Юлтый

Дауыт Юлтый (төп исеме Юлтыев Дауыт Исхаҡ улы; 18 апрель 1896 йыл (ҡайһы бер башҡа мәғләмәттәр буйынса 1893 йыл) — 10 июль 1938 йыл) — хәрби, дәүләт һәм партия органдары хеҙмәткәре, журналист һәм яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре. 1919 йылдан РКП (б), 1934 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Беренсе донъя һәм граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт әҙәбиәтенә, милли матбуғатҡа һәм милли театр сәнғәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. СССР яҙыусыларының 1-се Бөтә Союз съезы делегаты (Мәскәү, 1934). Сәйәси золом ҡорбаны.

# Дауыт Юлтый
## Биографияһы

Дауыт Исхаҡ улы Юлтыев 1893 йылдың 18 апрелендә Һамар губернаһы Быҙаулыҡ өйәҙе Йомран-Табын улусына ҡараған (хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районы) Юлтый ауылында тыуған.
Юлтый ауылындағы һәм Сорокин мәҙрәсәһендә уҡый. Ҡаҙағстан далаларында һәм тыуған ауылында балалар уҡыта.
1914 йылда Беренсе донъя һуғышына китә. 1917 йылғы Февраль һәм Октябрь революцияларын фронтта ҡаршылай.
1919 йылда Коммунистар партияһы сафына инә, граждандар һуғышында ҡыҙылдар яғында ҡатнаша. Ошо мәлде беренсе революцион армияның штабында сыҡҡан «Ҡыҙыл йондоҙ» гәзитендә эшләй. Артабан Туҡ-Соран кантонында хәрби комиссар, партияның кантон комитеты секретары вазифаларын башҡара.
1920 йыл аҙағында Башҡортостандың элекке баш ҡалаһы Стәрлетамаҡҡа саҡыртып алына. Башҡортостан хәрби комиссариаты политидаралығында «Ҡыҙыл батыр» тигән гәзитте ойоштороуҙа ҡатнаша һәм шул гәзиттең мөхәррире була. Артабан республика хәрби комиссариаты политидаралығының мәктәптәр бүлегендә инспектор, Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең мөдире, Башҡорт дәүләт драма театрының әҙәби консультанты булып эшләй.
1921 йылдан «Башҡортостан» гәзитенә мөхәррир булып эшләй, «Яңы юл», «Белем» журналдарын сығарыуҙа ҡатнаша.
1925—1926 йылдарҙа Мәскәүҙә Ҡыҙыл профессура институтында уҡый, бер ни тиклем ваҡыт Центриздатта мөхәррир булып эшләй.
Утыҙынсы йылдарҙа «Октябрь» журналының, «Әҙәби удар» гәзитенең мөхәррир вазифаларын алып бара, Башҡортостан Милли мәҙәниәт институты эшендә яҡындан ҡатнаша, Башҡортостан Яҙыусылар союзын ойоштороусыларҙың һәм уның етәкселәренең береһе була.
1938 йылда шәхес культы репрессияһына дусар ителә һәм атып үлтерелә.

# Дауыт Юлтый
## Ижад юлы

Беренсе китабы Стәрлетамаҡ ҡалаһында 1921 йылда баҫылып сыға. 1924 йылда "Ҡомартҡыларым" исемле китабы донъя күрә. Ул яҙғандарҙан бигерәк тә "Бәләкәй Ҡотош", "Тимеркәй фәлсәфәһе", "Өмәт", "Хәлкәй артист" хикәйәләре, "Әлимә йәки Мырҙаш ҡарт туйы" повесы, "Ҡан" романы киң билдәле.

# Дауыт Юлтый
## Драматургияһы

1920 йылда Туҡ-Соран кантонында йәшәгән осорҙа «Ҡарағол» пьесаһын яҙа. Шулай уҡ «Һин кем?», «Урланған Көнһылыу», «Тирмәндә», «Табылған Марат», «Йәнтүрә», «Аҡшан батыр», «Маҡтымһылыу» пьесаларыаның авторы булып тора.

# Дауыт Юлтый
## Иҫтәлек

* Баш ҡаланың Ленин урамындағы 2-се йорт стенаһына Дауыт Юлтый хөрмәтенә мемориаль таҡтаташ ҡуйылған (1978).
* Өфө ҡала Советы башҡарма комитетының 1977 йылдың 6 декабрендәге ҡарары менән Орджоникидзе районындағы урамға Дауыт Юлтый исеме бирелә.
# Вестдорф

Вестдорф (нем. Westdorf) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 918 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,61 км². Диңгеҙ кимәленән 161 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6449 һәм автомобиль коды — SLK.
# Вороп-Шор

Вороп-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сибирчата-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 132 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Вороп-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000091247
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009124
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0