yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Һыуығаяҡ (күл)

Һыуығаяҡ (рус. Сугоя́к - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Лазурный районындағы күл.

# Һыуығаяҡ (күл)
## Этимологияһы

Күл атамаһының аныҡ ҡына этимологияһы билдәле түгел. Башҡорт телендәге «Һыу» йәки «һыуыҡ» һәм «аяҡ» тигән һүҙҙәрҙән килеп сыҡҡан тигән фараз йәшәй. Йәғни, был аяҡ һыуланыу йәки аяҡ өшөү менән бәйле булыуы ихтимал

# Һыуығаяҡ (күл)
## Географияһы

Һыуығаяҡтан өлкә үҙәге Силәбегә тиклем – 30 км, Екатеринбургҡа – 200 км.
Географик координаттары - оҙонлоғо: 61°43′40.78″E (61.727995), киңлеге: 55°22′35.74″N (55.376595).

# Һыуығаяҡ (күл)
## Тасуирламаһы

Түңәрәк рәүешле, күлдең һыу көҙгөһө һуҙымы 4.8/ 3.2 км, уртаса тәрәнлеге 3 – 5 м, максималь (соҡорло урындар) - 7.5 метрға тиклем. Майҙаны — 13,4 кв. км. максималь тәрәнлеге — 7 метр, уртаса — 4 метр, күлдәге һыу күләме 53,6 миллион куб. м.
Сөсө һыулы, шишмәләр күп ҡоя. Һыуҙың үтәҙеклеге - 1,5 метр.Һыуы ярайһы саф.
Төбө ҡомло-ләмле. Башҡа һыу ятҡылыҡтары менән тоташмаған. Эвтроф сифатлы.
Күл буйында ял базалары, шулай уҡ тораҡ пункттар күп.

# Һыуығаяҡ (күл)
## Флораһы һәм фаунаһы

Күлдең көнсығыш яры һаҙлыҡлы, дөйөм алғанда, ҡамыш менән екән күп үҫмәй.
Күлдә сабаҡ, алабуға, табан, ҡорман, һаҙан, һыла, этеш, алабалыҡ карп, рипус тереклек итә.
# Стрелковка (Стәрлетамаҡ районы)

Стрелковка (рус. Стрелковка) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 0 кеше. Почта индексы — 453152, ОКАТО коды — 80249868008.

# Стрелковка (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 29 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Подлесный): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 29 км
# Чалпы

Чалпы (Салпы, Чаллы; татар. Чалпы, рус. Чалпы) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҙнаҡай районы ауылы.

# Чалпы
## География

Ауыл Чалпы йылғаһы буйында, Аҙнаҡай ҡалаһынан төньяҡҡа табан 35 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Чалпы
## Тарих

Ауылға юрмый ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. 1704 йылдан билдәле. Ауыл Юрмый улусына ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Бөгөлмә өйәҙенә ҡарай. 1850 йылда Бөгөлмә өйәҙе Һамар губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Тымытыҡ улусы составына керә.
XX быуат башында ауылда һыу тирмәне, баҙар, 5 мәсет, 2 мәҙрәсә теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Бөгөлмә кантоны составына керә. 1930 йылдан Тымытыҡ районы, 1931 йылдан — Аҙнаҡай районы, 1935 йылдан — Тымытыҡ районы, 1958 йылдан — Аҙнаҡай районы, 1963 йылдан — Әлмәт районы, 1965 йылдан — йәнә Аҙнаҡай районы составында була.

# Чалпы
## Халҡы

1795 йылда ауылда 23 башҡорт, 280 типтәр һәм 35 татар, 1859 йылда — 706 башҡорт һәм ҡаҙна крәҫтиәндәре иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1859 | 1889 | 1897 | 1910 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2010 |
| 350 | 706 | 2825 | 2885 | 3518 | 3678 | 2322 | 1382 | 1378 | 1457 | 1488 | 1236 | 1038 | 935 | 818 |

# Чалпы
## Билдәле шәхестәре

* Нуғайбәк Әсәнов — Башҡортостанда 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Е. И. Пугачёвтың полковнигы.
* Нуғайбәковтар — башҡорт дворяндары нәҫеле.
# Ирназарова Ғәшүрә Хәйрулла ҡыҙы

Ирназарова Ғәшүрә Хәйрулла ҡыҙы - (15.03.1915—3.11.2000, Сибай), театр актёры. 1942—1973 йылдарҙа хәҙерге Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры актёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1972). Бөтә Союз үҙешмәкәр сәнғәт радиофестивале лауреаты (1937). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Темәс ауылынан.

# Ирназарова Ғәшүрә Хәйрулла ҡыҙы
## Биографияһы

Ирназарова Ғәшүрә Хәйрулла ҡыҙы 1915 йылдың 15 мартында ул саҡтағы Ырымбур губернаһы Орск (Үр) өйәҙенә ҡараған (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы) Темәс ауылында тыуа — 2000 йылдың 3 ноябрендә вафат була, Сибайҙа ерләнә.

# Ирназарова Ғәшүрә Хәйрулла ҡыҙы
## Хеҙмәт юлы

1941 йылда Башҡортостан филармонияһы солисы. 1942—1973 йылдарҙа Сибай драма театры актрисаһы. Ирназарова Ғәшүрә Хәйрулла ҡыҙының иртә уйналған ролдәренә, Сәрүәр («Башмағым»; дебют, 1942), Айһылыу (С.М.Мифтаховтың «Һаҡмар» — «Хакмар»), Ғәлиәбаныу («Галиябану»), Таңсулпан (Ҡадир Даяндың шул уҡ исемдәге әҫәре буйынса) башлыса музыкаль спектаклдәренә лиризм һәм хислелек хас. Актриса ижадындағы артабанғы ролдәренең береһе — Шәмсинур (Әнғәм Атнабаевтың «Ул ҡайтты» — «Он вернулся») — тәрән драматизм менән айырылып тора. Башҡорт халыҡ йырҙары «Ашҡаҙар»ҙы, «Ғилмияза»ны, «Ғүмәров»ты, «Зөлхизә»не һәм башҡаларҙы оҫта башҡара.
Бөтә Союз үҙешмәкәр сәнғәт радиофестивале лауреаты (1937).

# Ирназарова Ғәшүрә Хәйрулла ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1972 й.)
* Бөтә Союз үҙешмәкәр сәнғәт радиофестивале лауреаты (1937 й.)
# Челсма

Челсма — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Галичское күле (Вексы йылғаһы башы)) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Челсма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012397
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001239
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Жабрейка

Жабрейка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Шермейка йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Жабрейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014967
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101496
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Харвута (йылға)

Харвута — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ямбуринская ҡылымығының һул ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Харвута (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300035033
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303503
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡыҙылғанат

Ҡыҙылғанат (лат. Scardinius erythrophthalmus, рус. Краснопёрка, сороча, краснопёрая плотва, краснокры́лики красногла́зка) — һаҙандар төркөмөнә ҡараған, йылыраҡ һыуҙы яратыусы йылға балығы. Европа һәм Урта Азияла киң таралған. Төньяҡ, Балтик, Ҡара, Каспий, Арал диңгеҙҙәренә ҡойған йылға-күлдәрҙә йәшәй. Башҡортостандың көньяҡ райондарында йышыраҡ осрай. Себерҙә осрамай.
Яңы Зеландияла һәм Канадала урындағы балыҡтарҙы бөтөрөүсе зарарлы балыҡ тип иҫәпләйҙәр.
Ҡыҙылғанат — матур балыҡ, ҡанаттары ҡып-ҡыҙыл, арҡаһы ҡара йәшел, эреләренең тәңкәләре һарғылтыраҡ төҫтә була. Был балыҡ бөжәктәр менән туйына. Оҙонлоғо 51 см-ға, ауырлығы 2 кг-дан артып китеүе мөмкин.
# Ширин Сергей Сергеевич

Ширин Сергей Сергеевич (23 июнь 1910 йыл, Тбилиси — 25 июнь 1974 йыл, Өфө) — совет ғалимы, нефть сығарыу өлкәһендә фән һәм төҙөлөш ойоштороусыһы. «Башнефтепроект» институтын ойоштороусыларҙың береһе һәм 1957 йылдан алып уның директоры. Уның етәкселегендә нефть сығарыу объекттары проектлана, Башҡортостан нефть ятҡылыҡтары яйға һалына.
Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре, тармаҡтың Почётлы нефтсеһе, РСФСР-ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе.

# Ширин Сергей Сергеевич
## Белеме

* 1948 — Мәскәү нефть институты

# Ширин Сергей Сергеевич
## Хеҙмәт эшмәкәрлеге

* 1948—1953 — Ишембай нефть эшкәртеү заводының баш инженеры;
* 1953—1957 — Ленгипрогаз филиалының баш инженеры;
* 1957 — «Башнефтепроект» институты директоры, Башнефть ғилми-тикшеренеү һәм проект институтының (БашНИПИнефть) баш инженеры.

# Ширин Сергей Сергеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре,
* тармаҡтың Почётлы нефтсеһе,
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе.
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
* «Почёт билдәһе» ордены,
* миҙалдар.
# Калоса

Калоса — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Выя йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Калоса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035657
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003565
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Посналь

Посналь — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Посналь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300015221
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301522
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Крутиха (Иня ҡушылдығы)

Крутиха — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының һул ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Крутиха (Иня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200006490
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200649
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Векшеедиха

Векшеедиха — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мытец йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Векшеедиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031266
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103126
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мөхәрәмов Миҙхәт Кәрим улы

Мөхәрәмов Миҙхәт Кәрим улы (27 апрель 1922 йыл — 7 март 1993 йыл) — СССР һәм Рәсәй тарихсыһы, тарих фәндәре докторы (1964), профессор (1967), ТАССР-ҙың (1972) һәм РСФСР-ҙың (1982) атҡаҙанған фән эшмәкәре.

# Мөхәрәмов Миҙхәт Кәрим улы
## Биографияһы

Миҙхәт Кәрим улы Мөхәрәмов 1922 йылдың 27 апрелендә Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ кантоны (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районы) Ергән ҡасабаһында тыуған. 1938 йылда Ауырғазы районы Иҫке Әбсәләм урта мәктәбен тамамлай.
1940 йылдан алып армия сафында, Сызрань танк училищеһы курсанты. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Гвардия капитаны, 1-се танк армияһының 6-сы танк корпусы элемтә офицеры.
1948 йылда Ҡазан юридик институтын тамамлай. 1951 йылдан алып СССР Фәндәр академияһы Ҡазан филиалының Тел, әҙәбиәт һәм тарих ғилми-тикшеренеү институтында эшләй, 1963—1982 йылдарҙа уның директоры була. Тарих фәндәре кандидаты (1952), тарих фәндәре докторы (1964).
Фәнни хеҙмәттәре революция (1917), Граждандар һуғышы, Татарстан милли дәүләт төҙөлөшө һәм мәҙәниәт үҫеше тарихына арналған.. «Татар АССР-ы тарихы» (1960, т. 2), «Татар АССР-ы тарихы: боронғо замандарҙан алып беҙҙең көндәргә тиклем» (1968), «Татар АССР-ы тарихы» (1980), «Татария партия ойошмаһы тарихы буйынса очерктар» (1962), «Халыҡ бәхете өсөн көрәш» (1967), «СССР-ҙың милли-дәүләт төҙөлөшө тарихы. СССР-ҙа күсеш осорондағы милли-дәүләт төҙөлөшө (1917—1936)» (М., 1968), «Боронғо ҡала йәшлеге» (1978), «Көрәш һәм ҡаҙаныштар йылъяҙмаһы: Татария партия ойошмаһы хроникаһы: 1883—1985» (1985, 1-се китап), «Татарияла мәҙәни революция (1917—1937 йылдар)» (1986) коллектив хеҙмәттәрҙең авторҙарының береһе.
Ҡазан ҡала Советы депутаты.
Улы Наил (1953) — политолог.

# Мөхәрәмов Миҙхәт Кәрим улы
## Төп хеҙмәттәре

* Гражданская война в Татарии. Казань, 1969; История Татарской АССР. Казань, 1980 (авторҙаш); Культурная революция в Татарии (1917—1937 гг.). Казань, 1986 (авторҙаш).

# Мөхәрәмов Миҙхәт Кәрим улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ленин ордены
* ике Ватан һуғышы ордены
* ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* миҙалдар.
# Ног-Ега

Ног-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кеум йылғаһының һул ярына тамағынан 284 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ног-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014941
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301494
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Изюга

Изюга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының һул ярына тамағынан 720 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Изюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000034834
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003483
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Псемен

Псемен — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лаба йылғаһының уң ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Псемен
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003496
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100349
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Требра

Требра (нем. Trebra) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 303 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,94 км². Диңгеҙ кимәленән 260 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99718 һәм автомобиль коды — KYF.
# Тисса (коммуна)

Тисса (коммуна) (нем. Tissa) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 140 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,11 км². Диңгеҙ кимәленән 270 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7646 һәм автомобиль коды — SHK.
# Урбей

Урбей — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Багайдакйылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Урбей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021018
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202101
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Яңы Алешкин

Яңы Алешкин (рус. Новоалешкино) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 22 кеше. Почта индексы — 453152, ОКАТО коды — 80249868005.

# Яңы Алешкин
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 31 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Подлесный): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 31 км
# Солица (Устья ҡушылдығы)

Солица — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Устья йылғаһының уң ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.

# Солица (Устья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030769
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003076
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Видергебурт — немец мәҙәни-ағартыу ойошмаһы

«Видергебурт» — немец мәҙәни-ағартыу ойошмаһының Башҡортостандағы бүлексәһе. 1989 йылда ойошторолған. Уның Октябрьский, Стәрлетамаҡ, Салауат, Ишембай, Нефтекама ҡалаларында, Благовар районының Пришиб ауылында урындағы ойошмалары эшләй. Өфө, Октябрьский, Ишембай ҡалаларында сеньорҙар клубы бар.
Рәсәй немецтарын милләт булараҡ тергеҙеү, милли үҙенсәлектәрҙе һаҡлау, социаль-иҡтисади шарттар тыуҙырыу — милли ойошманың төп маҡсаты. Фестивальдәр,концерттар, күрғәҙмәләр, байрамдар үткәрелә. Милли мәктәптәр,кластар, тыуған телде өйрәнеү буйынса курсар ойоштороу эше әүҙем башҡарыла.
Был ойошма Рәсәй немецтары мәҙәниәте, ижады ураһында немецса баҫмалар сығара.
Өфө, Стәрлетамаҡ, Октябрьский ҡалаларында, Пришиб ауылында евангелик, католик общиналар бар. Раштыуа, Пасха байрамдары йылда үткәрелә.

# Видергебурт — немец мәҙәни-ағартыу ойошмаһы
## Сығанаҡ

* Дом дружбы народов Республики Башкортостан 2016 йыл 4 март архивланған.
* Йәштәр маҡсатлы. Башҡортостан. 2011 йыл, 11 февраль, №26-27.
# Шица

Шица — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пильва йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Шица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100003758
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100375
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бобылёв Пётр Миронович

Бобылёв Пётр Миронович (6 март 1950 йыл — 2 апрель 2021 йыл) — хужалыҡ, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1994—2003 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Дәүләт контроль комитеты, 2003—2008 йылдарҙа — Контроль-иҫәп палатаһы рәйесе. Башҡортостандың 12-се саҡырылыш (1990—1995) Юғары Советының халыҡ депутаты һәм Башҡортостан Республикаһының 1-се һәм 2-се саҡырылыш (1995—2003) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (2005), Күмертау ҡалаһының почётлы гражданы (2010)

# Бобылёв Пётр Миронович
## Биографияһы

Пётр Миронович Бобылёв 1950 йылдың 6 мартында Ырымбур өлкәһенең Липовка ҡасабаһында тыуған.
1967 йылда урта мәктәпте, 1972 йылда «физика һәм математика уҡытыусыһы» һөнәре буйынса Бөрө дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетын тамамлай.
Юғары белем алғандан һуң йүнәлтмә менән Күмертау ҡалаһына ебәрелә, ундағы 9-сы һәм 1-се урта мәктәптәрҙә физиканан уҡыта.
1972 йылдың ноябренән 1973 йылдың декабренә тиклем СССР Ҡораллы Көстәрендә хәрби хеҙмәттә була. Запасҡа ҡайтарылғандан һуң Күмертау ҡалаһының 1-се урта мәктәбендә директор урынбаҫары булып эшләй.
1974 йылдың сентябрендә КПСС-тың Күмертау ҡала комитетының пропаганда бүлеге инструкторы итеп тәғәйенләнә һәм был вазифаны 1980 йылға тиклем башҡара.
Артабан 1980—1984 йылдарҙа Күмертау ҡала Советы башҡарма комитетының торлаҡ-коммуналь хужалығы идаралығы етәксеһе, 1984 йылдан — Күмертау ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары, 1988—1992 йылдарҙа ҡала Советы башҡарма комитеты рәйесе, 1992—1994 йылдарҙа Күмертау ҡала хакимиәте башлығы була.
1983 йылда ситтән тороп «инженер-механик» һөнәре буйынса Өфө авиация институтын тамамлай. 1994 йылдың майында Башҡортостан Республикаһының Юғары Советы Пётр Бобылёвты яңы ойошторолған Дәүләт контроль комитеты рәйесе итеп тәғәйенләй.
2003 йылдың 11 апрелендә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Пётр Бобылёвты Башҡортостан Республикаһы Конституцияһына 2002 йылдың декабрендә индерелгән үҙгәрештәр нигеҙендә ойошторолған Башҡортостан Республикаһының Контроль-иҫәп палатаһы рәйесе итеп биш йылға тәғәйенләй.
2010 йылдан Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Дәүләт аҡсаларын һөҙөмтәле ҡулланыуға йәмәғәт контроле буйынса Совет етәксеһе була.
Пётр Миронович Бобылёв 2021 йылдың 2 апрелендә Өфө ҡалаһында вафат булды.

# Бобылёв Пётр Миронович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы
* Башҡортостан Республикаһының Маҡтау грамотаһы
* «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы
* «Башҡортостан Республикаһында фиҙакәр хеҙмәте өсөн» отличие билдәһе
* Күмертау ҡалаһының почётлы гражданы