yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Швецов Пётр Филимонович

Швецов Пётр Филимонович (27 ғинуар 1910 йыл — 9 июнь 1992 йыл) — СССР-ҙың ғалим-гидрогеологы, геокриолог, геология-минералогия фәндәре докторы, СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, профессор (1953), СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1952).

# Швецов Пётр Филимонович
## Биографияһы

Пётр Филимонович Швецов 1910 йылдың 27 ғинуарында Өфө губернаһы Өфө өйәҙенең Ҡазан ҡасабаһында фәҡир крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. 1935 йылда Орджоникидзе иссемендәге Мәскәү геология-разведка институтын гидрогеология һәм инженерлыҡ геологияһы һөнәре буйынса тамамлай. 1933 йылда, әле студент-практикант булараҡ, СССР Фәндәр академияһының Алыҫ көнсығыш комплекслы экспедицияһы составында БАМ трассаһының туңған тупрағын тикшереүҙә ҡатнаша. 1935 йылдың яҙында МГРИ-ҙы тамамлағас, Швецов Главсевморпути тау-геология идаралығының Анадырь туңлыҡ станцияһы начальнигы итеп тәғәйенләнә. Был вазифала ул 1936 йылдың октябренә тиклем эшләй. Ундағы тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе буйынса 1938 йылда могорафия баҫтыра. Бынан һуң ярты йыл Шпицберген геология-разведка экспедицияһы начальнигы урынбаҫары булып эшләгәндән һуң, П. Ф. Швецов тыңлыҡты өйрәнеүгә нигеҙ һалыусы профессор И. М. Сумгин тарафынан СОПС Саха экспедицияһы начальнигы итеп саҡырыла, ә СССР Фәндәр академияһы буйынса — отряд начальнигы итеп тәғәйенләнә. 1939 йылдың яҙында һәм йәйендә һабаҡташы В. П. Седов менән бергә Тас-Хаяхта һыртының гигант тарындарын тикшереү менән шөғөлләнә башлай. Уның һөҙөмтәләре буйынса бер нисә монография һәм мәҡәлә яҙа һәм 1941 йылда баҫтырып сығара. Яҙылған кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлап өлгөрә алмай, сөнки Совет Армияһына алына һәм Сталинград алышында «Курск дуғаһында», шулай уҡ «Багратион операцияһында» ҡатнаша. Демобилизациянан һуң Петр Филимонович демобилизациянан һуң СССР Фәндәр академияһының А. В. Обручев исемендәге Туңлыҡты өйрәнеү институтының туңлыҡ-гидрогеологик экспедиция тикшереүҙәрендә әүҙем ҡатнаша: 1946—1948 йылдарҙа — Оймякон яйлаһында ҡышлай, 1952—1953 йылдарҙа Яно-Индигирка диңгеҙ буйы уйһыулығында эшләй. Тикшереү материалдары буйынса фундаменталь монография яҙа һәм уны 1951 йылда баҫтыра. Был эш 1952 йылда Дәүләт премияһына лайыҡ була. Был 1953 йылда ул СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана. Швецов фәнде ойоштороусы ла була. Ул 1951—1963 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының А. В. Обручев исемендәге Туңлыҡтарҙы өйрәнеү институтын етәкләй, ғилми кадрҙар әҙерләүгә ҙур иғтибар бирә, сөнки СССР-ҙың ВАК пленумы ағзаһы була. Шул уҡ ваҡытта ул СССР-ҙың Ленин һәм Дәүләт премиялары буйынса комитет секцияһы ағзаһы, ВСЕГИНГЕО, ПНИИИС, СССР Фәндәр академияһының Һыу проблемаһы институты ғалимдар советы эшендә ҡатнаша. Ул СССР Госстрой НТС-ы составына, СССР Фәндәр академияһының Ер криологияһы , СССР Фәндәр академияһының инженеры геологияһы һәм геотермияһы буйынса ғилми советтарға инә. Ғүмеренең һуңғы йылдарында Швецов Мәскәүҙә СССР Фәндәр академияһының Литосфера институтында эшләй. 1989 йылда вафат була. Троекуровский зыяратында ерләнә.

# Швецов Пётр Филимонович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1952)
* Октябрь Революцияһы ордены (1971)
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1944)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1975).
# Теделька

Теделька — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тым йылғаһының уң ярына тамағынан 522 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Теделька
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033872
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203387
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ибраһимов Баязит Ғәбиҙулла улы

Ибраһимов Баязит Ғәбиҙулла улы (2 февраль 1949 йыл) — ауыл хужалығы һәм муниципаль органдар хеҙмәткәре. 2000—2001 йылдарҙа Салауат районы хакимиәте башлығы.

# Ибраһимов Баязит Ғәбиҙулла улы
## Тормош һәм хеҙмәт юлы

Баязит Ғәбиҙулла улы Ибраһимов 1949 йылдың 2 февралендә БАССР-ҙың Салауат районы Ҡалмаҡол ауыл советы Яңы Сүрәкәй ауылында тыуған. Сүрәкәй ауылында башланғыс белем алған, Ҡалмаҡол, Малаяҙ урта мәктәптәрендә уҡыған.
Муниципаль хеҙмәт ветераны. Хеҙмәт юлын ябай эшсе булып башлай. Тырышлығы һәм ныҡышмалылығы, уҡырға һәм яңылыҡҡа тиҙ өйрәнеү һәләте уны етәксе вазифаларға алып килә. Хеҙмәт юлын 1968 йылда Көньяҡ Урал тимер юлында электромонтёр булып башлай.
1972—1974 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә.
Башҡортостан ауыл хужалығы институтын (хәҙерге Башҡорт дәүләт аграр университеты) тамамлай.
Армиянан ҡайтҡас, тәүге эш урынына килә. 1975 йылда Көньяҡ Урал тимер юлы подстанцияһы начальнигы итеп тәғәйенләнә.
1977—1983-се йылдар — Ҡалмаҡол ауыл советы рәйесе.
1983—1987 йылдар — Ишембай һәм Яхъя ауылдарын берләштергән «Восток» колхозы рәйесе. 1987 йылда — Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводында ауыл хужалығы буйынса директор урынбаҫары. 1991—1995 йылдарҙа — Салауат районы «Заря» колхозы рәйесе, «Нуғай» крәҫтиән хужалығы башлығы.
1999-се йылдан — Мөрсәлим ит комбинатының тышҡы идарасыһы.
2000—2001 йылдар — Башҡортостан Республикаһы Салауат район хакимиәте башлығы.
2004—2008 йылдар — Мөрсәлим ҡасаба советы башлығы.
Салауат район Советы депутаты итеп һайлана. Етәкселек иткән йылдарында ул Мөрсәлим һәм Яңы Сүрәкәй ауылдарында газ, һыу үткәреүҙе, ауыл юлдарына асфальт һалыуҙы юллай һәм эште ойоштора.
Шулай уҡ Мөрсәлим урта мәктәбенә һәм Мөрсәлим участка дауаханаһына төкәтмә төҙөтөү ҙә, уларға капиталь ремонт та уның юллауҙары арҡаһында тормошҡа ашырыла.

# Ибраһимов Баязит Ғәбиҙулла улы
## Эшҡыуарлыҡ хеҙмәте

Ибраһимов Баязит Ғәбиҙулла улы 2004 йылдың 23 апреленән 2008 йылдың 14 февраленә тиклем эшләп килгән «„Земфира“ ауыл хужалығы предприятиеһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтен етәкләй. Компанияның төп эшмәкәрлек төрө игенселек була.
# Атлас тауҙары

Атлас тауҙары (ғәр. جبال الأطلس‎; атамаһы грек. Ἄτλας — грек мифологияһы титаны Атлас исеменән барлыҡҡа килгән) — Африканың төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан ҙур тау системаһы. Атлас тауҙары Марокконың атлантик яр буйынан Алжир аша Тунис яр буйына ҡәҙәр һуҙылған.
Тәүҙә Атлас тип боронғо Мавритания сиктәрендә урынлашҡан тау системаһының көнбайыш һәм үҙәк өлөштәрен атағандар. Һуңыраҡ Котей (Спартель) морононан Габес ҡултығына тиклем булған бөтә тау системаһын берләштереп был исем менән атай башлайҙар.
Һырттарҙың оҙонлоғо — 2092 км. Иң бейек нөктәһе — Тубкаль тауы (4167 м), Марокконың көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан. Атлас тауҙары һырттарҙан (Телль-Атлас, Юғары Атлас, Урта Атлас һәм Сахара Атласы), эске яйлаларҙан (Бейек яйлалар, Марокко Месетаһы) һәм тигеҙлектәрҙән тора.
Атлас тауҙары урта диңгеҙ һәм атлантик яр буйҙарын Сахара сүллегенән айырып тора. Бында башлыса ғәрәптәр һәм бәрбәрҙәр йәшәй.
# Азов буйы казаклығы, этнографияһы һәм мәҙәниәте музейы

2012
Азов буйы казаклығы, этнографияһы һәм мәҙәниәте музейы — Ростов өлкәһе Азов районының Кагальник ауылында Азов буйы казаклығы, этнографияһы һәм мәҙәниәте музейы.
Адресы: 346770, Ростов өлкәһе, Азов районы, ауылы Кагальник ауылы, Яр буйы урамы, 58а.

# Азов буйы казаклығы, этнографияһы һәм мәҙәниәте музейы
## Тарихы

XVIII быуат һуңына тиклем Азов буйы Рәсәй дәүләтендә буфер, һуңынан сик буйы статусына эйә була. Былар крайға рәсәйҙәрҙең һәм сит ил халыҡтарының (әрмәндәр, гректар, немецтар) күсеп килеүенә, бында урыҫ казак ҡалалары, крәҫтиән слободалары, сик буйлап ҡәлғәләре, ауылдары. барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә. Йылға һәм диңгеҙ юлдары булыуы Азов буйын порттар, баҙарҙар, доктар, складтар урынлаштыру өсөн уңайлы яһай.
Был төбәктең айырмалы һыҙаты булып халыҡтың ҙур этник, социаль, конфессиональ һәм мәҙәни күп төрлөлөгө тора. Борондан алып ХХ быуаттың 70-се йылдарына тиклем урындағы халыҡ балыҡсылыҡ менән шөғөлләнә. Хәҙерге ваҡытҡа ул үҙ әһәмиәтен юғалтһа ла, мәҙәни әһәмиәткә эйә. Балыҡ менән сауҙа итеүҙең файҙаһы районда тауар-аҡса мөнәсәбәттәренең, балыҡ эшкәртеү һәм балыҡ үҫтереү предприятиеларының, транспорт системаһының, баҙарҙарҙың, ҡалаларҙың тиҙ үҫешенә килтерә. Ҡалалар ауыл райондарына урбанистик йоғонто яһай, һөҙөмтәлә урындағы халыҡ мәғарифҡа һәм мәҙәниәт ҡаҙаныштарына эйә була.
Азов буйы казаклығы, этнографияһы һәм мәҙәниәте музейы 2012 йылдың 26 ғинуарында асыла. Уны ойоштороуға Рәсәй Фәндәр академияһының Көньяҡ фәнни үҙәге рәйесе Геннадий Григорьевич Матишов ҙур өлөш индерә.
Музеәҙың ғилми хеҙмәткәрҙәре Дон дельтаһы балыҡсыларының традицион мәҙәниәтен өйрәнеү, ошо өлкәлә этнографик артефакттар һәм документтар йыйыу менән шөғөлләнә. Музей фондына Дон дельтаһы халҡының йорттары, Дон хуторындағы таш һәм ағас сиркәүҙәр макеттары, балыҡсылар кәсепселектә файҙаланған кәмәләр (кайка, каюк, байда, имән, баркас һәм башҡалар.), ауҙар, ишкәктәр тупланған.
Музейҙәң төп экспозицияһы булып ике биләмә комплексы —  күбеһенсә казактар йәшәгән Дон хуторы, һәм крәҫтиән-малоростар йәшәгән Кагальник ауылы тора. Экспозици артефактарҙың нөсхәһендә — документтар, фотографиялар һәм көнкүреш әйберҙәре нигеҙендә эшләнгән. Музейҙа боронғо мебель, теген машинкаһы, самауырҙар һ б. бар. Шулай уҡ бында балыҡ тотоу ауҙарын, якорҙәр, үтектәр, казак көнкүрешенең башҡа предметтарын күрергә мөмкин. Дон ҡатын-ҡыҙҙары традицияларына бағышланған стенд та бар — заманында казачкалар көн үҙәгендә йыйылышып, кофе эскән. Был йолаға әйләнеп киткән һәм кофе булмағанда, казачкалар уны икенсе продукттар менән алмаштырған: ҡыҙҙырылған арпаны ваҡлап бешергәндәр, цикорий эскәндәр.
# Хайн (Гарц)

Хайн (Гарц) (нем. Hayn (Harz)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 584 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,04 км². Диңгеҙ кимәленән 484 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6536 һәм автомобиль коды — MSH.
# Мирзоева Мария Моисеевна

Мирзоева Мария Моисеевна (17 август [29] август 1896, Тифлис — 15 март 1982, Мәскәү) — йырсы, пианист һәм вокал педагогы.

# Мирзоева Мария Моисеевна
## Биографияһы

1916 йылда Мәскәү консерваторияһын фортепьяно класы буйынса (Э. Э. Фрей класы) алтын миҙал менән тамамлай. Йыр буйынса С. Г. Рубинштейнда, һуңыраҡ Варвара Михайловна Зарудная-Иванова (1917) (Камилл Эверарди вокал мәктәбе) менән шөғөлләнә. Композитор А. Т. Гречанинов менән концерттар ҡуя. 1928 йылда Францияла Парижда йырсы булараҡ сығыш яһай. 1931—1941 йылдарҙа камерный йырсы А. Л. Доливо — Мазетти уҡыусыһы менән концерт бирә. 1932 йылдан Мәскәү консерваторияһында яңғыҙ йырлау уҡытыусыһы булып эшләй.
1940 йылда Мәскәү консерваторияһы профессоры булып китә. Уның уҡыусылары араһында — К. Г. Кадинская (Мәскәү консерваторияһында вокал дәрестәре бирә), П. А. Ульянова, Л. Т. Златова, М. С. Алексеева (Мәскәү консерваторияһында вокал уҡытыусыһы), В. А. Волкова һәм башҡа күптәр. М. М. Мирзоева үҙенең дәрестәрендә уҡыусыларын профессор Г. П. Гандольфиҙың вокал мәктәбе менән танышытыра (1907 йылда Рәсәйгә килгән).
М. М. Мирзоева редакцияһында «Избранные арии Генделя» (1961), «Избранные песни Шуберта» (1961), «Народные песни» йыйынтығы (1964), «Арии зарубежных композиторов» йыйынтығы (1970) һәм башҡалар баҫылып сыға.

# Мирзоева Мария Моисеевна
## Бүләктәре

- ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (28.12.1946, 14.10.1966)

# Мирзоева Мария Моисеевна
## Әҫәрҙәре

- Выпуск 2 «Вопросы вокальной педагогики» Издательство Музыка, 1964 год. (статьи: Анализ исполняемого вокального произведения; Вокализы)
- Выпуск 7 «Вопросы вокальной педагогики» Издательство Музыка, 1984 год. (статья: А. Л. Доливо — певец и педагог).
# Оло Сарка

Оло Сарка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының һул ярына тамағынан 315 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 71 км.

# Оло Сарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000037491
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003749
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шахмахта

Шахмахта — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молохта йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Шахмахта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Ковров ҡалаһынан тамағына тиклем, Уводь йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301112110000033365
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003336
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Йосопов баҡсаһы

Йосопов баҡсаһы — Санкт-Петербургта баҡса

# Йосопов баҡсаһы
## Тарихы

Фонтанка һәм Баҡса урамы араһындағы 9 гектар майҙанды Пётр I 1724 йылда кенәз Г. Д. Йосоповҡа бүләк итә. Һуңынан уның улы ике быуа, канал һәм гөл баҡсаһы менән даими баҡса төҙөй. 1730 йылда был участкала ағастан бер ҡатлы йорт төҙөйҙәр, уның проекты өҫтөндә Доменико Трезини эшләй.
1790-сы йылдарҙа Н. Б Йосопов архитектор Джакомо Кваренгиға усадьбаны яңынан төҙөргә заказ бирә. Ул һарайҙы яңынан төҙөй һәм яңы баҡса планлаштыра.
1810 йылда Йосоповтарҙың айырым йорто хужаларының айырылышыу арҡаһында ҡаҙнала һатыуға ҡуйыла. Артабан участканы Рәсәйҙең юлдар идаралығына тапшыралар. Паркта оранжерея, фонтан төҙөйҙәр, Баҡса урамы буйлап суйын рәшәткәләр ҡуялар. Парктың төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә баҡсасы Эйлерстың теплицалары төҙөлә, уларҙан сәскәләр Петербургта иң яҡшы репутацияһына эйә була.
1863 йылдың яҙында, император Александр Икенсе Йосопов баҡсаһының өлөшөн килеүселәр өсөн асырға бойора. Бының өсөн парктың көньяҡ һәм төньяҡ өлөштәре аныҡ бүленә. Көньяҡ өлөшөндә утрауҙар менән ике быуа урынлаша, уларҙы үҙ-ара сылбыр күперҙәр менән, ә ярҙы ағас күпер менән тоташтыралар. Киң тамашасыға баҡсаны тулыһынса 1863 йылда асалар. Шул ваҡытта һәр өлөшөндә фонтан ҡуйыла.
Йосопов баҡсаһы ҡаланың тирә-яҡ райондары халҡы араһында популярлыҡ менән файҙалана. Уның территорияһында һауа шарҙары ебәрәләр, тир һәм башҡа күңел асыу аттракциондары эшләй. Ҡыш баҡса эшләмәй, әммә 1865 йылда уны Петербург яхт-клубы ҡуртымға ала. Баҡсала боҙ тауҙар, һырғалаҡтар ойошторалар, ҡар ҡәлғәләр һәм ҡалалар төҙөйҙәр. Раштыуала санала шыуыу һәм фейерверктар менән киң күңел асыу байрамдары ойошторола.
Йосопов баҡсаһы Рәсәй фигуралы шыуыу үҫешендә мөһим роль уйнай. Бында Рәсәйҙең, шулай уҡ СССР-ҙың тәүге донңя чемпионаттары уҙғарыла. Бынан тыш, баҡсаның фигуралы шыуыу мәктәбендә Н. А. Панин-Коломенкин, беренсе рус Рәсәйҙең олимпия чемпионы уҡый
Совет осоронда парк «Октябрь районының балалар паркы» тип атала. 1950 йылдарҙа С.Д.Меркуров эшләгән В. И. Ленин һәйкәле ҡуйыла, уны 1955 йылда икенсеһе алмаштыра (скульптор Д.П.Шварц)..
1990 йылда баҡсаға үҙенең тарихи Йосопов исеме кире ҡайтарыла. 1995 йылда Ленин һәйкәле һүтеп алына.
Әлеге ваҡытта Император Александр Беренсенең Тимер юлдары университетына ҡарай
# Волюга

Волюга (Валюга) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Устья йылғаһының уң ярына тамағынан 180 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 70 км.

# Волюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030325
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003032
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# «Әл-Аҡса туфаны» операцияһы

«Әл-Аҡса туфаны» операцияһы (ғәр. عمليّة طُوفان الأقصى‎, шулай уҡ Өсөнсө интифада тип атала) — 7 октябрҙә шәмбе иртәһендә Ғәззә секторында фәләстан ҡаршылыҡ төркөмдәре тарафынан башланған оҙайлы хәрби операция. Фәләстин һалдаттары сик барьерын өҙөп, яҡындағы Израиль хәрби объекттарына үтеп инә. «Ғизз әд-Дин әл-Ҡассәм» бригадаларының сардары Мөхәммәт әл-Дейф Израиль тарафынан мөбәрәк Әл-Аҡса мәсете ихатаһындағы боҙоуҙарға һәм Израил күскенселәренең Ҡотдосда, шулай уҡ Иордан йылғаһының Көнбайыш ярында һәм оккупацияланған территорияларҙағы фәләстин граждандарына һөжүм итеүенә яуап итеп операция башлау тураһында иғлан итә.
# Баженов ауыл Советы (Бәләбәй районы)

Баженов ауыл Советы— Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районындағы ауыл биләмәһе.

# Баженов ауыл Советы (Бәләбәй районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Левый Колын-Еган

Левый Колын-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Колын-Игол йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Левый Колын-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038651
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203865
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Игнатьев Руф Гаврилович

Игнатьев Руф Гаврилович (7 сентябрь 1818 йыл — 2 ғинуар 1886 йыл) — Рәсәй империяһы археологы, этнограф, журналист һәм тәржемәсе. 1858 йылдан — Ырымбур губернаһының, 1865—1877 йылдарҙа һәм 1880—1886 йылдарҙа Өфө губерна статистика комитеты китапханасыһы. «Башҡорт Салауат Юлаев, Пугачёв бригадиры, йырсы һәм импровизатор» («Башкир Салават Юлаев, пугачёвский бригадир, певец и импровизатор», 1893) исемле ғилми хеҙмәт һәм башҡорттарҙың археологияһы, тарихы, этнографияһы һәм ауыҙ-тел ижады буйынса башҡа материалдар авторы.

# Игнатьев Руф Гаврилович
## Биографияһы

Руф Гаврилович Игнатьев 1818 йылдың 7 сентябрендә Мәскәү губернаһында тыуған.
Мәскәүҙә Лазеревский исемендәге көнсығыш телдәре институтын, Париж консеваторияһын тамамлай, 16 йәмғиәт һәм комитеттың, шул иҫәптән Мәскәү археология йәмғиәтенең тулы хоҡуҡлы ағзаһы. Өфө ҡалаһында йәшәгән, Башҡорт крайын башлап өйрәнеүсе, Башҡортостан археологияһына нигеҙ һалыусы. 1867 йылда Башҡортостан территорияһында тәүге тапҡыр боронғо ҡурғанды ҡаҙыу эштәрен башҡара. Өфө губернаһының аохеологик картаһын төҙөү эшен башлай.

# Игнатьев Руф Гаврилович
## Библиография

* «Извстія общ. арх., ист. и этногр. при Казанскомъ университете», томъ XI, выпускъ 2.
* Зобов Ю. С. Историки Южного Урала. Вторая пол. XIX — начало XX в. Оренбург, 1991.
# Ортон (Мрас-Су ҡушылдығы)

Ортон (Оло Ортон) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мрас-Су йылғаһының уң ярына тамағынан 114 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 76 км.

# Ортон (Мрас-Су ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008679
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200867
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шторкау (Эльба)

Шторкау (Эльба) (нем. Storkau (Elbe)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 164 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,59 км². Диңгеҙ кимәленән 28 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39590 һәм автомобиль коды — SDL.
# Россошка (Карповка ҡушылдығы)

Россошка — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карповка йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Россошка (Карповка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Карповка йылғаһы башынан Карпов һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300712107000009543
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000954
* Бассейн коды — 05.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Люденшайд-Брюгге вокзалы

Люденшайд -Брюгге вокзалы (нем.Bahnhof Lüdenscheid-Brügge) — Люденшайд ҡалаһы вокзалы, Брюгге районы ситендә урынлашҡан; берҙән-бер платформаға эйә. Ҡаланың архитектура ҡомартҡыһы.

# Люденшайд-Брюгге вокзалы
## Тарихы һәм тасуирламаһы

Хагендан алып Дирингхаузенға тиклем 1871 һәм 1893 йылдар араһында төҙөлә: 1874 йылдың 6 сентябрендә — маршруттың ваҡытлыса һуңғы нөктәһе булараҡ — Брюгге станцияһы асыла. 1880 йылдың 15 июлендә юл Люденшайдҡа тиклем дауам итә. 1913 йылда Хаген һәм Брюгге араһындағы участка ике юллы була. Брюгге станцияһы барлыҡҡа килгәндән һуң, уның тирәләй тимер юлы хеҙмәткәрҙәре тарафынан ҡуртымға алына торған күп һанлы йорттар һәм фатирҙар төҙөлә, күп кешеләргә станцияла эш була. 1927 йылда вокзалдың төп бинаһы үҙгәртеп ҡорола, шулай уҡ сигнализация һәм блокировка күпере төҙөлә
1945 йылдан һуң Брюгге тирәләй тимер юл линиялары әһәмиәтен юғалта һәм юл яңынан бер юллы була. 1990 йылда Брюгге станцияһы тарҡатыла. 2009 йылда емерелеү хәүефе арҡаһында иҫке вокзал һәм сигнализация һәм блокировка ҡыйығы һүтеп алына. Ошоға тиклем булған фасады һәм ҡыйығы 2012 йылда йүнәтелә, әммә 2013 йылда матбуғатта Брюгге-Люденшайд платформаһын заманса поездарҙы ҡабул итеү өсөн 170 м тиклем ҙурайтыу кәрәклеге тураһында хәбәр баҫылып сыға. Ундай оҙонатыу тик сигнализация һәм блокировка күпере иҫәбенә генә мөмкин була. Иҫке СЦБ 2016 йылдың 16 декабрендә файҙаланыуҙан туҡтай — ул электрон системаһы менән алмаштырыла.
# Семибрат йырыны

Семибрат йырыны — Рәсәйҙәге йылға. Липецк өлкәһе,Тула өлкәһе,Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дон йылғаһының һул ярына тамағынан 1655 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Семибрат йырыны
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы башынан Задонск ҡалаһына тиклем, Красивая Меча һәм Сосна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100312107000000526
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000052
* Бассейн коды — 05.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0