yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Моталова Замира

Замира Моталова (11 май 1930 йыл — билдәһеҙ) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Ташкент өлкәһенең Урта Чирчик районы Ильич исемендәге колхозда звено башлығы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1947).

# Моталова Замира
## Биографияһы

Моталова Замира 1930 йылда Үзбәкстандың Ташкент өлкәһе Урта Чирчик ҡышлағында үзбәк ғаиләһендә тыуған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген бик иртә башлай. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән ололар менән бер рәттән урындағы Ильич исемендәге колхозда мамыҡ баҫыуында эшләй. Ун дүрт йәшендә Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденына лайыҡ була. Замира һуғыш йылдарында хеҙмәткәр-бала символы булып һанала.
1946 йылда Моталова Замираның звеноһы юғары уңыш ала. 5 гектар майҙанда һәр гектарынан 101 центнер мамыҡ ала. 17 йәшендә ул Социалистик Хеҙмәт Геройы була
СССР Юғары Советы Президиумының 1947 йылдың 19 мартындағы указы менән ауыл хужалығында юғары күрһәткестәргә өлгәшкәне һәм мамыҡтың юғары уңышын алғаны өсөн Замира Моталоваға Ленин ордены менән ««Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы» тапршырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Артабан да колхозда эшләүен дауам итә. Һуңыраҡ Мотал Ҡәйүмов етәкселеге аҫтында колхозда бригадир итеп тәғәйенләнә.

# Моталова Замира
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1947)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы (19.03.1947)
* ике Ленин ордены (19.03.1947, 27.04.1948)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (25.12.1944)
* «Почёт Билдәһе» ордены (23.01.1946)
* «Өлөгөлө хеҙмәт өсөн» миҙалы (06.02.1947)
* башҡа миҙалдар.
# Глинде (Эльба)

Глинде (Эльба) (нем. Glinde (Elbe)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 278 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,59 км². Диңгеҙ кимәленән 49 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39249 һәм автомобиль коды — SLK.
# Шарловка (йылға)

Шарловка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2064/320/95/26 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Шарловка (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000037262
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003726
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Буранғолов

Буранғолов (Буранғолова) — фамилия.
* Буранғолов Йәмил Айҙар улы (19.06.1958), журналист. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1995).
* Буранғолов Мөхәммәтша Абдрахман улы (1888—1966), Башҡортостандың халыҡ сәсәне (1944).
* Буранғолов Мәжит Фазлый улы (1904—1941), тел белгесе, йырсы, музыкант.
* Мөхәмәтғәли Буранғолов (1780—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.
* Буранғолова Альбина Ванцет ҡыҙы (1961) — ғалим-табип, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2007).
* Буранғолова Мәрйәм Нәбиулла ҡыҙы (1910—1979), ауыл хужалығы фәндәре докторы (1967), профессор, БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1968).
* Буранғолова Рәмилә Мөнәүәр ҡыҙы (14.07.1961) СССР һәм Рәсәй еңел атлеты.
# Аникин Павел Алексеевич

Аникин Павел Алексеевич (17 декабрь 1873 йыл — 21 апрель 1938 йыл) — уҡытыусы, Рәсәй империяһының II саҡырылыш Дәүләт думаһына Һарытау губернаһынан депутат. Сәйәси золом ҡорбаны.

# Аникин Павел Алексеевич
## Биографияһы

Павел Алексеевич Аникин крәҫтиәндәрҙән. Атаһы — игенсе, бер ни тиклем ваҡыт буяу оҫтаханаһы тотҡан. Сердобскиҙа башланғыс белем ала. 1893—1896 йылдарҙа Һамар губернаһында халыҡ ауыл мәктәбе уҡытыусыһы булып хеҙмәт итә. Ҡазан уҡытыусылар институтын тамамлаған.
1899 йылдан Ҡаҙан һәм Саратов губерналарының төрлө ҡалаларында юғары башланғыс училищелар уҡытыусыһы булып эшләй. 1903—1905 йылдарҙа социал-демократтарҙың инициатив төркөмендә агитатор һәм пропагандист була, уҡыусылар араһында пропаганда алып бара. Ҡанлы йәкшәмбенән (1905 йылдың 9 ғинуары) һуң ҡулға алына, бер айға яҡын Вольск ҡалаһындағы төрмәлә үлтыра. 1905 йылдың октябрендә амнистия буйынса азат ителә. Сердобск шәхси ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһында уҡыта.
Сердобск өйәҙенән һайланыусы. 1907 йылдың 6 февралендә Саратов губернаһы һайлаусыларының дөйөм составынан II саҡырыу Дәүләт Думаһы депутаты итеп һайлана, 88 өн йыйып, социаль-демократик фракция составына инә; фракцияның меньшевиктар ҡанаты комитеты ағзаһы була. Дума комиссияһы һәм халыҡ мәғәрифе комиссияһы ағзаһы. Аграр мәсьәлә буйынса фекер алышыуҙарҙа ҡатнаша.
Дәүләт Думаһы пропуск алдында хөкүмәт уларҙы биреүҙе талап иткән 16 Социаль-демократик депутаттың береһе. 1907 йылда 2-се Думаның социаль-демократик фракцияһы эше буйынса 100 һәм енәйәт эше 102 язаһы буйынса 5 йыл катор эштәренә хөкөм ителгән. 1910 йылға тиклем Петербург төрмәһендә, 1910 йылдан 1912 йылға тиклем Александровка үҙәгендә төрмәлә ултыра. 1912 йылда Иркутск губернаһының Телин волосына китә. Унан Иркутск янындағы Усолье ауылынана күсеп килә.
1917 йылдың мартында Себерҙән Үҙәк Россияга ҡайта. 1917 йылдың көҙөнән 1918 йылдың октябренә тиклем Саратов губернаһының Сердоба өйәҙендә халыҡ белеме буйынса инструктор була. 1918 йылдың апрелендә РСДРП(м) партияһынан сыға. Мәскәүгә күсеп килә, унда күп йылдар дауамында Мәскәү педагогия институтында уҡыта. Политкаторжандың йәмғиәте ағзаһы.
1938 йылдың 7 ғинуарында НКВД ҡулға ала. 1938 йылдың 21 апрелендә контрреволюцион террорлыҡ ойошмаһында ҡатнашыуҙа ғәйепләнеү буйынса Юғары судының Хәрби коллегияһы атып үлтереүгә хөкөм итә. Шул уҡ көндө Мәскәү янындағы «Коммунарка» полигонында атып үлтерелә һәм ерләнә.
1957 йылдың 22 авгусында СССР Юғары Судының Хәрби коллегияһы тарафынан реабилитациялана.
# Парса Фәррухру

Фаррухру Парса (перс. فرخ‌رو پارسا‎; 21 март 1922, Ҡом — 8 май 1980, Тәһран) — Иран сәйәси эшмәкәре, табип, педагог, 1968—1971 йылдарҙа мәғариф министры һәм Ирандың беренсе ҡатын-ҡыҙ министры.
Парса һәм башҡа феминистарҙың әүҙемлеге һөҙөмтәһендә илдә айырылышыу процедураһы көйләнә һәм 18 йәшкәсә никах йәшен күтәрелә «Ғаиләне яҡлау тураһында» закон ғәмәлгә инә. Фәррухру артынан күп кенә ҡатындар вазифалы эшкә баҫа. Революциянан һуң ун өс йәшкә тиклем никах йәше кире төшә, ә ҡыҙҙар өсөн енәйәт яуаплылығы йәше — туғыҙға (ир бала өсөн ул ун дүрт йәш булып ҡала)

# Парса Фәррухру
## Биографияһы

Фаррухру Парса 1922 йылда Кум ҡалаһында тыуған. Уның әсәһе, Фахре-Афаг Парса, Ирандың беренсе ҡатын-ҡыҙҙар журналы «Джахан-е зен» (Ҡатын-ҡыҙҙар донъяһы) мөхәррире һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың белем алыу хоҡуғы өсөн көрәшсе була. Ошо сәбәптән ул 1921 йылда ире Фәррухдин Парса менән бергә Әхмәт Ҡәүем хөкүмәт тарафынан Кум ҡалаһына һөргөнгә ебәрелә. Бер аҙҙан яңы премьер-министр Хәсән Мостоуфи ғаиләгә Тәһранға кире ҡайтырға рөхсәт итә.
Фаррухру Парса медицина белеме ала, шунан һуң Фаррухру Жанна дарк исемендәге мәктәптә биология уҡытыусыһы булып эшкә урынлаша, унда ул буласаҡ Иран императрицаһын Фарах Дибены (Пәхләүи, Фәрәх) уҡыта
1963 йылда Парса Иран парламентына һайлана һәм бер үк ваҡытта тиерлек Мөхәммәт Риза Пәхләүи исеменә Иран ҡатын-ҡыҙҙарына тауыш биреү хоҡуғын биреүҙе һорап петициялар яҙа башлай. Бөтә халыҡ конституцион референдумынан һуң шул уҡ йылда эшләнә1965 йылда ул Ирандың мәғариф министры урынбаҫары, ә 1968 йылда — министры булып китә. Мәғариф министры вазифаһында ҡыҙҙарға һәм ярлы ғаиләләрҙәге малайҙарға белем биреү мөмкинлеге биреп, илдә мәктәптәр һәм университеттар төҙөү мөмкинлеген алды. Рухи мәктәптәр өсөн парса министрлығын да субсидиялаған.
Ирандың тәүге ҡатын-ҡыҙ табиптарының береһе, илдәге беренсе һәм һуңғы ҡатын-ҡыҙ министр, Парса Ислам революцияһынан һуң, 8 май 1980 йылда атып үлтерелә. Яҙмыш иронияһы буйынса, Иран революцияһының әүҙем эшмәкәрҙәре Мөхәммәт Бәхешти, Мөхәммәт-Жәүәд Бахонар һәм Мөхәммәт-Али Реджайи Парса асҡан Иран университеттарында белем ала һәм уның ведомствоһы иҫәбенә уҡый. Тап уның рөхсәте менән министрлыҡ Гамбургта һәм Бахонаромда Бәхешти Ислам мәктәбен һәм Тәһранда бер нисә дини мәктәп асыуға аҡса бүлә.
Баларына һуңғы хатында былай тип яҙа:
   Мин табип, шуға үлемдән ҡурҡмайым. Үлем — бер мәл генә һәм башҡа бер нәмә лә түгел. Көсләп пәрәнжә менән ҡапланған килеш оялып йәшәүгә ҡарағанда, асыҡ ҡулдар менән үлем менән осрашырға теләр инем. Ярты быуатлыҡ ир-егеттәр менән ҡатын-ҡыҙҙар араһында тигеҙлек өсөн көрәшкәнемә тәүбә итеүемде көткәндәргә буйһонмаясаҡмын. Япма кейеп, үткәндәргә кире ҡайтырға әҙер түгелмен.
* 30-сы йылдарҙың Ирандың патриотик ҡатын-ҡыҙҙар Ассоциацияһы. Һул яҡта Фәрруху Парса ултыра
* Фарруху Парса 1979 йылды суда
# Найдхартсхаузен

Найдхартсхаузен (нем. Neidhartshausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 321 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,59 км². Диңгеҙ кимәленән 375 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36452 һәм автомобиль коды — WAK.
# Ҡоро Һарыһыу

Ҡоро Һарыһыу (рус. Сухой Сарс) - Рәсәй йылғаһы.

# Ҡоро Һарыһыу
## Географияһы

Оло Һарыһыу Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Һарыһыу йылғаһының уң ярына тамағынан 124 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ҡоро Һарыһыу
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100022944
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102294
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ярбалык

Ярбалык — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чуя йылғаһының уң ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ярбалык
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005766
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100576
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Никитина Татьяна Антоновна

Никитина Татьяна Антоновна (1926 — 2018) — совет механизаторы һәм ауыл хужалығы производствоһы алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973).

# Никитина Татьяна Антоновна
## Биографияһы

1926 йылдың 5 мартында Воронеж өлкәһенең Россошь районы Лизиновка ауылында тыуған.
1939 йылда башланғыс белем алғандан һуң, Воронеж өлкәһенең Россошь районы Копенкино ауылында Копенкин исемендәге совхозда ябай колхозсы булып эшләй башлай. 1942 йылдан башлап Бөйөк Ватан һуғышы осоронда «Райновский» совхозында тракторсы һәм комбайнсы булып эшләй.
1945 йылдан алып 1970 йылдарға тиклем Т. А. Никитина алдынғы механизатор була, күп тапҡыр план бурыстарын һәм социалистик йөкләмәләрен арттырып үтәй.
1971 йылдың 8 апрелендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән «хеҙмәттә өлгәшкән ҙур уңыштары өсөн» Никитина Татьяна Антоновна Октябрь Революцияһы орденына лайыҡ була.
1972 йылдың 15 декабрендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән «хеҙмәттә өлгәшкән ҙур уңыштары өсөн» Никитина Татьяна Антоновна Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә.
1973 йылдың 11 декабрендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән «Бөтә Союз социалистик ярышында өлгәшкән ҙур уңыштары, 1973 йылда иген һәм игенселектең башҡа продукттарын етештереүҙе һәм дәүләткә һатыуҙы арттырыу буйынса ҡабул иткән йөкләмәләрен үтәгәндә күрһәткән хеҙмәт батырлығы өсөн» Никитина Татьяна Антоновнаға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
КПСС-тың XXV (1976) һәм (1981) XXVI съезы делегаты.
1982 йылдан — хаҡлы ялда.
Воронеж өлкәһенең Россошь ҡалаһында йәшәй. 2018 йылдың 9 ноябрендә вафат була.

# Никитина Татьяна Антоновна
## Бүләктәре

- «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы (11.12.1973)
- Ленин ордены (11.12.1973)
- Октябрь Революцияһы ордены (8.04.1971)
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (15.12.1972)

# Никитина Татьяна Антоновна
## Бүләктәре
### Исеме

- Россошь районының почетлы гражданы (1997)
# Кривой Чумай

Кривой Чумай — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чумаййылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Кривой Чумай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018521
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201852
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Чигиринова Наталья Романовна

Чигиринова Наталья Романовна (20 июль 1993 йыл) — Рәсәй гандболсыһы, Рәсәй йыйылма командаһы һәм ГК «ЦСКА» уйынсыһы, 2015 йылда Универсиада чемпионы. 2019 йылда Хорватия чемпионы.

# Чигиринова Наталья Романовна
## Биографияһы

Наталья Романовна Чигиринова 1993 йылдың 20 июлендә Һамар өлкәһе Тольятти ҡалаһында тыуған. Тольятти гандбол мәктәбенең тәрбиәләнеүсеһе профессиональ карьераһын 2012 йылда урындағы «Лада» клубында башлай. быға тиклем 2010 йылда ул Рәсәй чемпионатында юғары лиганың йәштәр командалары араһында еңеүен билдәләй, ә 2011 йылда тәүге тапҡыр сығыш яһаусы суперлига командалары араһында ил чемпионы була. 2013/14 миҙгелендә Чигиринова беренсе командала коллектив менән бергә ЕГФ Кубогын яулай һәм ил чемпионатының көмөш миҙалдарына лайыҡ була.
Киләһе ике миҙгелдә Наталья Рәсәй чемпионатының призеры була икенсе тапҡыр һәм тапҡыр сығыш яһаусы суперлига командалары араһында беренселектең еңеүсеһе була.
2016/17 миҙгелен «Астраханочка» командаһы составында Әстерханда башлай. Чемпиондар лигаһында команда менән тәүге тапҡыр сығыш яһай. Бында спортсы милли чемпионаттың «бронза» миҙалын яулай һәм ике тапҡыр Рәсәй Кубогының бронза призёры була.
2018/19 миҙгеле алдынан Хорватияның «Подравка» клубы тәҡдименә риза була һәм Рәсәй чемпионатынан китә. Спортсының яңы клубы ЕГФ Кубогының ярым финалына тиклем барып етә, ә спортсының милли чемпионатында еңеүҙе байрам итәләр.
2019 йылдың йәйенән ЦСКА ПГК уйынсыһы була.

# Чигиринова Наталья Романовна
## Йыйылма командала карьераһы

2015 йылдың йәйендә Наталья Рәсәй студенттар гандбол йыйылма командаһы составында Кореяла Бөтә донъя йәйге XXVIII Универсиадаһында «алтын» яулай.
# Айбулат

Айбулат — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки телле халыҡтарҙа ла осрай.

# Айбулат
## Этимологияһы

Айбулат — ай (башҡорт) һәм булат (фарсы ҡорос) үҙ аллы һүҙҙәрҙән яһалған ҡушма исем. Исемгә затлы таш, тимер ҡушыу ныҡлыҡ, оҙон ғүмер теләүгә бәйләнгән. Башҡорт халҡында ир балаларға йыш ҡушылған исем.

# Айбулат
## Билдәле шәхестәр

Айбулат Дәүләтбай улы Рәхмәтуллин — (12 май 1967 йыл) — ҡурайсы, мәҙәниәт хеҙмәткәре. Нефтекама дәүләт филармонияһының художество етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2014),
Айбулат Вәкил улы Хажин — (30 сентябрь 1973 йыл) — ғалим-педагог, мәғариф өлкәһе эшмәкәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 2018 йылдың декабренән Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры вазифаһын башҡарыусы. Педагогия фәндәре кандидаты, доцент (2001). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы.
Айбулат Вәли улы Псәнчин — (12 февраль 1967 йыл) — Рәсәй ғалим-этнографы, география фәндәре докторы, профессор. Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының директор вазифаһын башҡарыусы (2016 йылдан).
Айбулат Рим улы Йәнғужин (29 декабрь 1971 йыл) — философ, философия фәндәре докторы (2004).
Айбулат Ҡасим улы Әлибаев (1964) — медицина фәндәре кандидаты, юғары категориялы балалар хирургы, Белорет районы Йөйәк ауылында тыуған.

# Айбулат
## Әҙәби геройҙар

Һәҙиә Дәүләтшинаның «Ырғыҙ» романында Айбулат төп образ
# Көйөктау (Ырымбур өлкәһе)

Көйөктау (Көйөк Мырҙа) (рус. Гуюк-Тау (Куйук-Мырза)) — Рәсәй, Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районындағы тау.

# Көйөктау (Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы

Көйөктау Ҡыуандыҡ районындағы Ғүмәр ауылынан йыраҡ түгел Яйыҡ ҡушылдығы Һаҡмар йылғаһының уң ярында урынлашҡан.

# Көйөктау (Ырымбур өлкәһе)
## Климаты

Көйөктау урынлашҡан ерҙәге климат, Ҡыуандыҡ районына хас булғанса, уртаса-континенталь. Йыл миҙгелдәре аныҡ айырылып тора. Район буйынса уртаса температура +4,0$^о$С -тән +4,8$^о$С-ҡа тиклем үҙгәрә. Йылдың иң һалҡын айы — ғинуар, уртаса айлыҡ температураһы яҡынса −20,5$^о$С — 35 $^о$С. Атмосфера яуым-төшөмө бер йыл эсендә 300-ҙән алып 450—550 миллиметрға етә, шуның менән бергә күпселек өлөшө яҙғы-йәйге осорға (70 процент самаһы) тура килә. Ҡар япмаһы тотороҡло, уның дауамлылығы уртаса 150 көн тәшкил итә.

# Көйөктау (Ырымбур өлкәһе)
## Этимологияһы

Ырымбурҙың төбәкте өйрәнеүсе яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында бәйән итеүенсә, халыҡ телендә ороним Хандар ханы Көйөк (Гөйөк) исеменән килеп сыҡҡан тигән фекер йәшәй. Риүәйәт ителеүенсә, был тауҙа XIII быуат Монгол хәрби-феодал империяһының иң бөйөк ханы Көйөк (Гөйөк) төйәкләнгән булған. Ул 1246 йылдан алып 1248 йылға тиклем хакимлыҡ иткән С. М. Стрельников шулай уҡ икенсе бер риүәйәт барлығын да яҙа — уның буйынса был тауҙа Көйөк исемле кешенең ҡәбере бар.
Шул уҡ ваҡытта тарихи Башҡортостан ерҙәрендә Көйөк һүҙе менән хасил ителгән топонимдар байтаҡ. Был топонимдарҙағы Көйөк һүҙе «Башҡорт АССР-ының топонимдары һүҙлегендә» урмандарҙан яндырып таҙартылған урын тип аңлатыла.
# Манъяга (Манъяга ҡушылдығы)

Манъяга (Ману-Яга) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Манъяга йылғаһының уң ярына тамағынан 0,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Манъяга (Манъяга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000052109
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005210
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Эттерсдорф

Эттерсдорф (нем. Oettersdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылындағы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 850 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,29 км². Диңгеҙ кимәленән 470 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 7907 һәм автомобиль коды SOK.
# Растыш

Растыш — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Немда йылғаһының һул ярына тамағынан 115 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Растыш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000014008
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001400
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Цана

Цана (нем. Zahna) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3554 кеше йәшәй. Майҙаны — 39,96 км². Диңгеҙ кимәленән 120 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6895 һәм автомобиль коды — WB.
# Ниенштедт

Ниенштедт (нем. Nienstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 409 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,96 км². Диңгеҙ кимәленән 160 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6542 һәм автомобиль коды — MSH.
# Каралатский Главный банк

Каралатский Главный банк — Рәсәйҙәге йылға. Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шимахин банкы йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 7 км.

# Каралатский Главный банк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга ( дельта ) Үрге Лебяжье һыу үлсәү посынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002512112100013204
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101320
* Бассейн коды — 11.01.00.025
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пизя

Пизя — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Воткинск һыу һаҡлығысы һул ярына 520 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Пизя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014554
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101455
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лопси-Сос (Лопси-Я ҡушылдығы)

Лопси-Сос — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лопси-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Лопси-Сос (Лопси-Я ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300023805
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302380
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3