yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ромашкин Иван Данилович

Ромашкин Иван Данилович (15 сентябрь 1909 йыл — 26 сентябрь 1998 йыл) — 1939—1940 йылдарҙағы совет-фин һуғышында һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Гвардия танк бригадаһының мотоуҡсылар батальоны командиры. Гвардия майоры (1956). Советтар Союзы Геройы (1945).

# Ромашкин Иван Данилович
## Биографияһы

Иван Данилович Ромашкин 1909 йылдың 15 сентябрендә Дон ғәскәре өлкәһенең Икенсе Дон округы Кобылянский станицаһының Ромашкин утарында (хәҙер Волгоград өлкәһенең Суровикин районы Суворов станицаһы) казак ғаиләһендә тыуған. Урыҫ. 1920 йылдар башында ғаилә Больше-Терновой утарына (хәҙер Волгоград өлкәһе Чернышковка районы) күсә.
5 синыфты һәм тракторсылар курсын тамамлай.
1929—1941 йылдарҙа Сталинград (хәҙер Волгоград) өлкәһенең Түбәнге-Чирский машина-трактор станцияһында механик, «Путь к социализму» колхозы рәйесе, Сталинград өлкәһенең Чернышевский машина-трактор станцияһында механик булып эшләй.
1931 йыл—1934 йыл, 1935 йыл—1940 йылдарҙа Ҡыҙыл Армия сафында хеҙмәт итә. 1939—1940 йылдарҙа Совет-фин һуғышында ҡатнаша. 1932 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы.
Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән 1941 йылдың июнендә ҡабаттан Сталинград өлкәһе Чернышевский район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 1942 йылда кесе лейтенанттар курстарын тамамлай.
Мотоуҡсылар батальоны командиры гвардия өлкән лейтенанты И. Д. Ромашкин Берлин операцияһы барышында, 1945 йылдың апрель аҙағы — май башында батырлыҡ күрһәтә.
Ромашкина һуғыштан һуң Совет Армияһында хеҙмәтен дауам итә, 1956 йылдан майор И. Д. Ромашкин — запаста.
Өфө ҡалаһында йәшәгән, ДОСААФ-та, Өфө ҡалаһы таксомотор хужалығында, Башҡортостан балыҡ һаҡлау инспекцияһында эшләгән.
1998 йылдың 26 сентябрендә вафат була, Өфөлә ерләнгән.

# Ромашкин Иван Данилович
## Хәтер

* 2005 йылдың 4 майында Өфө ҡалаһының Калинин районындағы Герой йәшәгән йортта мемориал таҡта ҡуйыла.

# Ромашкин Иван Данилович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 31 майындағы указына ярашлы батальон менән оҫта етәкселек иткәне, командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткәне өсөн гвардия өлкән лейтенанты Ромашкин Иван Даниловичҡа Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 5874 тапшырылып, «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены,1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, миҙалдар менән бүләкләнә.
# Ирек майҙаны (Ҡазан)

Ирек майҙаны (рус. Площадь Свободы) — Ҡазандың тарихи үҙәгендә урынлашҡан майҙан, ҡаланың иң мөһим ике майҙандарының береһе. Ҡазан ханлығының Иреге өсөн алыш ваҡытында 1552 йылда Ирек майҙаны урынында ҡанлы бәрелештәр булған.
Биләмә аша төньяҡтан көньяҡҡа барыусы Карл Маркс һәм Театр урамдары һәм көнбайыштан көнсығышҡа барыусы Карл Маркс һәм Оло Ҡыҙыл урамдары баралар.

# Ирек майҙаны (Ҡазан)
## Тарих

Волга буйы Болғары һәм Ҡазан ханлығы осоронда Ирек майҙаны урынында Ҡазан ҡалаһының сиге булған, нәҡ бында Арча ҡапҡасы урынлашҡан булған. Ҡазан ҡалаһында ике нығытмалар божраһы булған: Ҡазан кирмәне (иң һаҡланған диуар) һәм Ҡазан биҫтәһенең диуары (урыҫса Казанский посад). Арча ҡапҡасы Ҡазан аша ҡасабаһынан Арча ҡырына табан юл барған.
1552 йылда Ҡазанды баҫып алған ваҡытында Арча ҡырынҙа Ҡазан ханлығының мөстәҡиллеге өсөн ҡан ҡойғос һуғыш булған, шулай итеп Азатлыҡ өсөн булған һуғыш урынында хәҙер Ирек майҙаны урынлашҡан.
1928 елга кадәр Ершов урамы Арча кыры урамы исемен йөрткән.
Ҡазан ханлығын баҫып алғандан һуң Театр майҙаны тип аталған. Хәҙерге исемен 1924 йылдың 23 сентябренән йөрөтә.
ХХ быуаттың башына тиклем хәҙерге арена урынында беренсе ҡала театры урынлашҡан, ә опера һәм балет театры урынында Державин баҡсаһы урынлашҡан. Төрлө ваҡытларҙа баҡсала ике һәйкәл урынлашҡан булған: Державин һәйкәле (1870—1932 йылдар, емерелгән, 2003 йылда торғоҙолған) һәм Кутузов һәйкәле (1915 йыл).
1951 йылда был яҡҡа Сталин һәйкәле ҡуйылған Беренсе Май майҙанынан Ленин һәйкәле күсерелгән. 1954 йылда биләмә үҙәгендә, яңы театр төҙөлөшө менән бәйле майҙанды яңынан төҙөкләндереү сәбәпле, яңы Ленин һәйкәле ҡуйылған.
Совет дәүерендә бында дөйөм ҡала беренсе май һәм уктәбер демонстрациялары үткәрелгән булған. Советтан һуңғы дәүерҙә майҙанда шулай уҡ ғәҙәттә протест митингтары һәм акциялары, бөтә йәмәғәт саралары үткәрелә.

# Ирек майҙаны (Ҡазан)
## Әһәмиәтле биналар һәм ҡоролмалар

* Татарстан республикаһы министрҙар кабинеты
* ТР Конституцион мәхкәмәһе
* ТР Мәҙәниәт министрлығы
* С.Сәйҙәшев ис. Дәүләт Ҙур концерттар залы
* Н. Жиһанов ис. Ҡаҙан дәүләт консерваторияһы
* Ҡазан рәтүше (1845-1852, элекке Дворяндар йыйылмаһы, Офицерҙар йорто, архитектор М. П. Коринфский, И. П. Ефимов тарафынан үҙгәртеп төҙөлгән)
* Муса Йәлил исемендәге Татар дәүләт академия опера һәм балет театры (1956, архитекторҙар Н. А. Скворцов, И. Г. Гайнетдинов)
* Бөтә донъя татар конгрессы
* А. Н. Туполев ис. Ҡазан милли ғилми-тикшеренеү университеты (КТУ-КАИ), 5-се йорт
* Беренсе Ҡазан шамат клубы
* Трибуналар менән Владимир Ленин һәйкәле

# Ирек майҙаны (Ҡазан)
## Транспорт

Майҙан аша автобустар, троллейбустар йөрәйҙәр, 2008 йылға тиклем трамвайҙар ла йөрөгәндәр.

# Ирек майҙаны (Ҡазан)
## Һурәттәр

* Ҡазан рәтүше
* Державин баһаһы һәм емерелгән Державин һәйкәле
# Ғилметдинова Лира Тәлғәт ҡыҙы

Ғилметдинова Лира Тәлғәт ҡыҙы (23 апрель 1953 йыл) — ғалим-терапевт-кардиолог, юғары мәктәп эшмәкәре. Медицина фәндәре докторы (1998), профессор (1999). Рәсәй Федерацияһының (2007) һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2000). «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (2013).
Башҡорт дәүләт медицина университетының тергеҙеү медицинаһы һәм курортология (ВМиК ғилми-тикшеренеү институты) фәнни-тикшеренеү институтының директоры (2001), уға нигеҙ һалыусы һәм уның алыштырғыһыҙ етәксеһе, бер үк ваҡытта БДМУ-ла 2000 йылда булдырылған ИДПО тергеҙеү медицинаһы һәм курортология кафедра мөдире.

# Ғилметдинова Лира Тәлғәт ҡыҙы
## Биографияһы

Лира Тәлғәт ҡыҙы Ғилметдинова 1953 йылдың 23 апрелендә Башҡорт АССР-ының Краснокама районы Яңы Ҡабан ауылында тыуған.
1977 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтының дауалау факультетын «Дауалау эштәре» һөнәренә буйынса тамамлай һәм Өфөнөң 1-се ҡала дауаханаһында эшләй.
1981 йылдан — Башҡорт дәүләт медицина институтында (артабан университет). Тергеҙеү медицинаһы һәм курортология, эске ауырыуҙар һәм кардиологя өлкәһендә эшләүсе ғалим;
Башҡортостан Республикаһының Фәндәр академияһында «Һауыҡтырыу һәм реабилитация технологиялары» фәнни секцияһында етәксе, РФ Волга буйы ФО Һаулыҡ һаҡлау министрлығында, БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығында шифахана-курорт дауалау эштәре буйынса штаттан тыш баш белгес-эксперт, «Башҡортостан Республикаһының физиотерапевтар һәм курортологтар, дауалау физкультураһы һәм спорт медицинаһы буйынса табиптар, реабилитологтар ассоциацияһы» РОО президенты (2002), РФ Һаулыҡ һаҡлау министрлығының санаторий-курорт дауалау эштәре буйынса эксперт комиссияһы ағзаһы.
6 медицина журналынының редакция берләшмәһендә мөхәрририәт ағзаһы булып тора, улар араһында «Курорт ведомостары», «Курорт эше», «Курортология, физиотерапия һәм дауалау физкультураһы мәсьәләләре», «Башҡортостандың медицина хәбәрсеһе».
Юғары категориялы табип. Уның етәкселеге аҫтында 42 фән докторы һәм кандидаты әҙерләгән. 1989 йылда «Тотороҡло стенокардия кисергән ауырыуҙарҙа калликреин-кинин системаһы һәм ҡандағы простагландиндарҙың торошо», докторлыҡ диссертацияһы — «Йөрәк өйәнәге үткәргән ауырыуҙарҙа гемостаз системаһындағы һәм гумораль регуляциялағы үҙгәрештәр һәм уларҙы коррекциялау ысулдары» (Мәскәү, 1998). Апитерапия алымдарын булдырыу буйынса эш алып бара.
1300-ҙән ашыу ғилми хеҙмәт, белешмәләр һәм 37 монография авторы.

# Ғилметдинова Лира Тәлғәт ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Башҡортостан Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены (2013), Башҡортостан Республикаһы, Рәсәй Федерацияһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, Рәсәй космонавтика федерацияһы, Өфө ҡалаһы Почёт грамоталары менән бүләкләнгән.
# Нурия

Нурия— башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Нурия
## Этимология

Нурия — ғәрәп теленән нурлы тигәнде аңлата.

# Нурия
## Билдәле кешеләр

* Муллаҡаева Нурия Камалетдин ҡыҙы (15 июль 1931 йыл — 4 ноябрь 2000 йыл) — Башҡортостан баҡыр-көкөрт комбинаты Сибай тау-байыҡтырыу фабрикаһының флотаторҙар бригадаһы етәксеһе (1968—1982). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976).
* Мөҙәрисова Нурия Ғәлихан ҡыҙы (7 ноябрь 1963 йыл) — спортсы, педагог. Ғәмәли‑хәрби күп бәйгеләр (полиатлон) буйынса 1987—1991 йылдарҙа СССР-ҙың, 1992—1995 йылда Рәсәйҙең йыйылма командалары ағзаһы. Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1996), Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1999). Күп тапҡырҙар Европа, СССР, РСФСР һәм Рәсәй чемпионы, шул кимәлдәге ярыштарҙың көмөш һәм бронза призёры.
* Ирсаева Нурия Исхаҡ ҡыҙы (13 октябрь 1942 йыл) — башҡорт СССР һәм Рәсәй театр актёры, Башҡорт АССР-ының (1980), Татарстандың (1998) һәм РСФСР-ҙың (1984) халыҡ артисы, Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (2017). Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (2019).
* Ҡарамышева Нурия Миңлеғәли ҡыҙы (3 декабрь 1948 йыл) — ғалим-социолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Социология фәндәре докторы (1988), профессор. Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2009).
* Абдуллина Нурия Насибулла ҡыҙы (15 март 1957 йыл) — журналист, йырсы, композитор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* Бикҡолова Нурия Нәғимйән ҡыҙы (12 ғинуар 1956 йыл) — ғалим-физик. 1993 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. Физика-математика фәндәре докторы (2006), профессор (2008). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2000).
* Яруллина Нурия Кинжәбай ҡыҙы (20 сентябрь 1951 йыл) — уҡытыусы, журналист. 1999—2006 йылдарҙа Салауат районының башҡорт телендә нәшер ителгән «Йүрүҙән» гәзитенең баш мөхәррире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.
* Сөләймәнова Нурия Сәғҙи ҡыҙы (15.08.1948), хеҙмәт алдынғыһы, һатыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре (1987).
* Рафиҡова Нурия Тимерғәле ҡыҙы (1953 т.) — иҡтисад фәндәре докторы (2000), профессор.
* Мортазина Нурия Вәкил ҡыҙы (1960), йырсы. Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы вокалсыһы, 2007 йылдан Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2004).
# Эргма Эне

Эргма Эне (эст. Ene Ergma) (29 февраль, 1944 йыл) — эстон астрофизигы һәм сәйәсмәне, Эстония Фәндәр академияһы ағзаһы. 2003—2006 һәм 2007—2014 йылдарҙа Рийгикогу (Эстония парламенты) рәйесе була. 2007 йылдың майынан — «Ватан союзы һәм Res Publica» партияһы рәйесе урынбаҫары.

# Эргма Эне
## Белеме

Эне Эргма Вильянди (1962) ҡалаһында К. Р. Якобсон исемендәге урта мәктәпте тамамлай. Тарту университетының (1962—1964) физика факультетында һәм Мәскәү дәүләт университетының (1969) физика факультеты астрономия бүлеген тамамлай. Шунда уҡ физика-математика фәндәре кандидаты (1972) исемен ала, ә 1984 йылда докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.

# Эргма Эне
## Фәнни карьераһы

Эргма Эстон ССР-ы Фәндәр академияһының Астрономия институтында ғилми хеҙмәткәр булып эшләй (1972—1974), кесе, һуңынан өлкән ғилми хеҙмәткәр, ғилми секретарь, СССР Фәндәр академияһының (1974—1988) Астрономия институтының ғилми етәксеһе була. 1988—1992 йылдарҙа — Тарту университетының теоретик физика һәм астрофизика кафедраһы профессоры, 1992—1998 йылдарҙа — Теоретик физика институты мөдире. Фәнни карьераның юғары нөктәһе — Эстония Фәндәре академияһының вице-президенты вазифаһы була (1999—2004).
Эне Эргма ТЕА Эстон энциклопедияһының (2008) мөхәрририәт коллегияһы ағзаһы булып тора.

# Эргма Эне
## Сәйәси эшмәкәрлеге

2002 йылда «Res Publica» партияһына инә. 2003 йылда X Рийгикогу депутаты була. Шулай XI һәм XII Рийгикогу депутаты була. Һуңғы икеһендә парламент рәйесе вазифаһын биләй. 2006 йылда президентлыҡҡа дәғүә итә. Эстон парламентыныъң 2/3 тауышын йыя алмай еңелә. 2007 йылдан берләшкән «Ватан Союзы һәм Res Publica» фирҡәһенең рәйес урынбаҫары.
# Пшеничнюк Анатолий Харитонович

Пшеничнюк Анатолий Харитонович (2 ғинуар 1936 йыл — 5 ғинуар 2016 йыл) — археолог. Тарих фәндәре кандидаты (1968). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2006).

# Пшеничнюк Анатолий Харитонович
## Биографияһы

Анатолий Харитонович Пшеничнюк 1936 йылдың 2 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Боҙаяҙ районы Литенка ауылында (1970-се йылдарҙа бөткән, ерҙәре хәҙер Әлшәй районына ҡарай) тыуған.
1959 йылда Октябрҙең 40-йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университетын тамамлағандан һуң, 2014 йылға тиклем Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында эшләй, 1978—2006 йылдарҙа бүлек мөдире була.
Фәнни хеҙмәттәре Көньяҡ Уралдың иртә тимер быуатына, Ҡара Абыҙ мәҙәниәтенә, Савромат мәҙәниәтенә, Сармат мәҙәниәтенә һәм башҡаларға арналған.
Байтаҡ археологик ҡомартҡылар, шул иҫәптән Бикеш ҡурғандарын, Шипов археологик комплексын, Әлмөхәмәт ҡурғандарын аса һәм өйрәнә. 100-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

# Пшеничнюк Анатолий Харитонович
## Хеҙмәттәре

* Кара-абызская культура (население центральной Башкирии на рубеже нашей эры) // Археология и этнография Башкирии.— Т.5. — Уфа, 1973.
* Культура ранних кочевников Южного Урала. — М., 1983.
* Звериный стиль Филипповских курганов // Южный Урал и сопредельные территории в скифо-сарматское время. — Уфа, 2005.
# Юнысов Марат Сабир улы

Юнысов Марат Сабир улы (18 март 1940 йыл) — үзбәк һәм Рәсәй химик ғалимы, Рәсәй Фәндәр академияһы академигы (2003). Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почётлы академигы (2016). Химия фәндәре докторы (1974), профессор (1983).

# Юнысов Марат Сабир улы
## Биографияһы

Марат Сабир улы Юнысов 1940 йылдың 18 мартында Мәскәүҙә тыуған. Ташкенттың Үҫемлек матдәләре химияһы институтына нигеҙ һалған билдәле ғалим Сабир Юныс улы Юнысовтың улы; Марат Сабир улы ла Өфөгә күскәнсе шул институтта эшләй.
* 1962 йылда Мәскәү дәүләт университетының химия факультетын тамамлай.
* 1962—1990 йылдарҙа Үзбәкстан Республикаһы Фәндәр академияһының Үҫемлек матдәләре химияһы институтында эшләй.
* 1966 йылда — кандидатлыҡ, 1973 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.
* 1990 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Органик химия институтында эшләй.
* 1991 йылда— Рәсәй Фәндәр академияһы мөхбир ағзаһы, 2003 йылда Рәсәй Фәндәр академияһы академигы итеп һайлана.
* 1994 йылдан — РФА Өфө фәнни үҙәге Органик химия институты директоры, 2006—2010 йылдар — бер үк ваҡытта РФА ӨФҮ Президиумы рәйесе.

# Юнысов Марат Сабир улы
## Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары

Биоорганик химия. Үҫемлек матдәләре химияһы. Алкалоидтар химияһы. Аритмияға ҡаршы Аллапинин средствоһын, аконитин һәм ос-бикукулин биореактивтарын таба.

# Юнысов Марат Сабир улы
## Монографиялары

* Строение нового дитерпенового алкалоида зераконина и его N. окиси. М., 1987
* Реакции ликоктониновых алкалоидов с 7,8-метилен-диоксигруппой с Na в жидком аммиаке, 1989
* Строение таласамина, таласимидина и таласимина. М., 1991.
* Diterpenoid Alkaloids, 1991
* Diterpenoid Alkaloids,1993
* Химия изохинолиновых алкалоидов, 2007
* Алкалоиды растений Аконита зеравшанского и аконита Аконита корейского. М., 2008
* Алкалоиды изохинолинового ряда, М., 2011

# Юнысов Марат Сабир улы
## Ғаиләһе

Өйләнгән, ике улы бар.
# Палмилья (коммуна)

Палмилья (исп. Palmilla) — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Кольчагуа провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 2088 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 237,3 км². Халыҡ һаны — 11596 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 48,87 кеше/км².

# Палмилья (коммуна)
## Географик урыны

Өлкәнең административ үҙәгенән 76 км көньяҡ-көнбайышта һәм провинцияның административ үҙәгенән 35 км көнбайышта урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Пичидегуа коммунаһы;
* көнсығышта — Сан-Висенте-де-Тагуа коммунаһы;
* көньяҡта — Санта-Крус коммунаһы;
* төньяҡ-көнбайышта — Пералильо коммунаһы.

# Палмилья (коммуна)
## Демографик мәғлүмәттәр

Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
| Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | 11596 |
| шул иҫәптән: | Ҡала халҡы | 2749 | Ҡала халҡы өлөшө, % | 23,7 |
| | Ауыл халҡы | 8847 | Ауыл халҡы өлөшө, % | 76,3 |
| | Ир-егеттәр | 6029 | Ир-егеттәр өлөшө , % | 52 |
| | Ҡатын-ҡыҙҙар | 5567 | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө , % | 48 |
| Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | 48,87 |
| Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | 1,37 |
# Алабуға (күл, Ҡарабаш)

Алабуға - рус. Алабуга - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡарабаш ҡала округындағы күл

# Алабуға (күл, Ҡарабаш)
## Географияһы

Алабуға - Силәбе өлкәһенең Ҡарабаш ҡала округына ҡараған, Ҡарабаш ҡалаһынан һәм Уйылды күленән йыраҡ түгел урынлашҡан һыу ятҡылығы
Силәбегә тиклем араһы — 100 км, Екатеринбургҡа — 180 км, Ҡыштымға – 30 км, Ҡарабашҡа — 13 км.
Координаттары: 55°32′5″N 60°21′38″E

# Алабуға (күл, Ҡарабаш)
## Тасуирламаһы

Силәбе өлкәһендә Алабуға атамалы 3 күл бар. Уларҙың береһе - Кәҫле, икенсеһе - Ҡыҙыл Армия районында.
Был мәҡәләләгеһе Ҡарабаш ҡалаһы янында урынлашҡан, ул ҙур түгел. Көнбайыштан көнсығышҡа табан - 600 метрға, төньяҡтан көньяҡҡа — 400 метрға һуҙылған.
* Һыу көҙгөһө майҙаны – 25 гектар.
* Тәрәнлеге – 5-7 метр, иң тәрән урыны 9 метрға етә.
* Төбө өлөшләтә ташлы, өлөшләтә ләмле.
* Үтәҙеклеге - 1,5–2 метр.
* Һыуы сөсө.
Ярында тораҡ пункттар юҡ.

# Алабуға (күл, Ҡарабаш)
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһе географы, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә Алабуға атамаһының килеп сығыуы былай аңлата: От башкирского слова алабуга — «окунь». Есть мнение, что озеро в Красноармейском районе названо по мужскому имени Алабуга..
Күл атамаһы, шулай итеп, алабуға тигән балыҡ атамаһынан алынған.

# Алабуға (күл, Ҡарабаш)
## Флораһы һәм фаунаһы

Күлде ҡатнаш урмандар уратҡан. Ярҙары һаҙлыҡлы, һыу үләндәре үҫә. Урмандарында емеш-еләк, бәшмәк күп.
Һыу ятҡылыҡғын һыла, аҡ амур, алабалыҡ, ҡарабалыҡ, карп ебәреп торола. Экзотик төрҙәрҙән бикре, уҡбалыҡ үрсетелә. Ҡәҙимге төрҙәрҙән сабаҡ, алабуға, суртан тереклек итә.
Балыҡ тотоу түләүле.

# Алабуға (күл, Ҡарабаш)
## Шулай уҡ ҡара

* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге
* Алабуға (күл, Ҡыҙыл Армия районы)
* Алабуға (күл, Кәҫле районы)
# Цваймен

Цваймен (нем. Zweimen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 323 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,31 км². Диңгеҙ кимәленән 91 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6254 һәм автомобиль коды — SK.
# Шишмә тораһы II

Шишмә тораһы II (рус. Чишминская стоянка II) — Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы Шишмә ауылынан йыраҡ түгел урынлашҡан б.э.т. III мең йыллыҡ уртаһына ҡараған археологик ҡомартҡыһы.

# Шишмә тораһы II
## Тасуирламаһы
### Урынлашыуы

Шишмә тораһы II Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы Шишмә ауылынан көньяҡҡа табан 1,5 км алыҫлыҡта Өршәк й. бейек булмаған уң ярында урынлашҡан энеолитҡа ҡараған археологик ҡомартҡы.

# Шишмә тораһы II
## Тасуирламаһы
### Табылдыҡтар

Шишмә тораһы II майҙанының 252 м² ере археологик экспедиция тарафынан ҡаҙып тикшерелгән. Яртылаш ер өй рәүешендәге усаҡлы торлаҡ (11×5 м) табылған.
Тупраҡтан 880 әйбер сыҡҡан. 271-е балсыҡ һауыт өлөштәренән ғибәрәт, уларҙың 67-һе тешле мөһөр баҫып биҙәлгән.
Саҡматаштан һәм йәшмәнән эшләнгән әйберҙәр: 102 уҡ башағы, 6 ҡырғыс, 3 бысаҡ һымаҡ пластина, 2 төйгөс, арҡыры балта табылған. Табылдыҡтар араһында шулай уҡ ҡара төҫлө биҙәге булған тура мөйөш рәүешендәге тальк «үтек», һөйәк тишкес һәм хайуан һөйәктәре булған.
Ҡомартҡы Урал алдына Суртанды мәҙәниәте ҡәбиләләренең килеп улты­рыу процесын сағылдыра.
Шишмә тораһы II материалдары Башҡортостан Республикаһының Археология һәм этнография музейында һаҡлана. Музей архитектура ҡомартҡыһы булып иҫәпләнгән Е. А. Поносова-Молло йортонда урынлашҡан.

# Шишмә тораһы II
## Асыш авторҙары

1980 йылда врхеолог археолог, тарих фәндәре кандидаты Ю. А. Морозов тарафынан асыла һәм 1981—82 йылдарҙа өйрәнелә.
# Император вальсы

«Император вальсы» (ингл. The Emperor Waltz) — 1948 йылда экранға сыҡҡан режиссёр Билл Уайлдерҙың кинофильмы. Таҫма «Оскар» премияһының ике номинацияһына — иң яҡшы фильм музыкаһы һәм төҫлө фильмда иң яҡшы костюмдар өсөн (Эдит Хэд һәм Джил Стил), шулай уҡ иң яҡшы америка мюзиклы өсөн АҠШ сценаристары Гильдияһы премияһы номинацияһына лайыҡ була.

# Император вальсы
## Сюжеты

Фильмдағы ваҡиғалар XX быуат башында Австро-Венгрия империяһында бара. Америка коммивояжёры Вёрджил Смит яңы асышын — фонографын — императорға һатыу өмөтө менән Венаға килә, һәм шуның менән уның популярлығын тәьмин итергә теләй. Император һарайының ҡабул итеү бүлмәһендә Вёрджил үҙенең пуделе Шахерезада менән император пуделдәренең береһенең «туйын» атҡарыу тураһында килешергә килгән йәш графиня Йоханна Августа Франциска фон Штолценберг-Штолценбергты осрата. Тоҡомһоҙ америка эте Баттонс һәм Шахерезадның бәрелеше аңлашылмаусанлыҡҡа алып килә, һөҙөмтәлә Вёрджилды һарайҙан ҡыуалар. Әммә ул моңаймай һәм императорҙың ҡала ситендә урынлашҡан резиденцияһы Тиролгә китә. Шул уҡ ваҡытта Шахерезаданың нервы өйәнәге кисергәне асыҡлана, һәм «эттәр буйынса психоаналитик» доктор Цвибак, пуделдең ҡурҡыуын таратыр һәм күңелендә тынғы тергеҙер өсөн Баттонс менән тағы бер тапҡыр осрашырға кәңәш итә. Был графиняны Вёрджил менән осрашыу эҙләргә мәжбүр итә, һөҙөмтәлә Шахерезада ғына тынысланып ҡалмай, Йоханна үҙе лә американлыға ғашиҡ була…

# Император вальсы
## Ролдәре

* Бинг Кросби — Вёрджил Смит
* Джоан Фонтейн — Йоханна Августа Франциска
* Роланд Калвер — барон Голения
* Люсиль Уотсон — принцесса Битоцка
* Ричард Хэйдн — император Франц-Иосиф
* Гарольд Вермилия — Чамберлен
* Зиг Руман — доктор Цвибак
# Алёхин Тихон Егорович

Алёхин Тихон Егорович (21 май 1913 йыл — 27 май 1970 йыл) — трактор бригадаһы бригадиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).

# Алёхин Тихон Егорович
## Биографияһы

Тихон Егорович Алёхин 1913 йылдың 21 майында Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Ждановка ауылында тыуған.
СССР-ҙың III саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1950—1954).
1970 йылда вафат була.

# Алёхин Тихон Егорович
## Наградалары

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).

# Алёхин Тихон Егорович
## Шулай уҡ ҡара

* Башҡортостандың Социалистик Хеҙмәт Геройҙары
# Адорф (Фогтланд)

Адорф (Фогтланд) (нем. Adorf/Vogtl.) — Германиялағы, Ирекле дәүләт Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса 5323 кеше йәшәй. Майҙаны — 42,80 км². UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Хәҙерге ваҡытта ҡала менән Бургомистр Марихен Банг идара итә.
# Яра-Яха (Торомю-Яха ҡушылдығы)

Яра-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Торомю-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Яра-Яха (Торомю-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300037139
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303713
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3