yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Гәрәева Лина Авзал ҡыҙы

Гәрәева Лина Авзал ҡыҙы (1 май 1952 йыл — 11 ноябрь 2021 йыл) — йырсы. 1982—2007 йылдарҙа хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы. Башҡортостандың халыҡ артисы.

# Гәрәева Лина Авзал ҡыҙы
## Биографияһы

Лина Авзал ҡыҙы Гәрәева 1952 йылдың 1 майында Башҡорт АССР-ының Борай районының Таңатар ауылында тыуа. Юғары белемде Өфө дәүләт сәнғәт институтында ала. Уҡыу йортон тамамлағас Әстерханға йәш йырсылар йәрминкәһенә бара һәм унда уның һәләтен күреп, Пятигорск, Ырымбур, Коми Республикаһы, Алтай крайы оперетта театрҙары үҙҙәренә саҡыра. Әммә ул хеҙмәт юлын Барнаулдан башлай.
1982—2007 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһында эшләй. Ошо 25 йылдың алты йылын эстрадала үткәрә, әммә төп эшмәкәрлеге музыкаль-әҙәби лекторий менән бәйле. 2021 йылдың 11 ноябрендә Өфө ҡалаһында 70-се йәшендә вафат була.

# Гәрәева Лина Авзал ҡыҙы
## Репертуары

Лина Авзал ҡыҙының репертуарында 100-ҙән ашыу яҙма бар. Т. Кәримов, Р. Сәхәүетдинова йырҙары уның башҡарыуында халыҡ йырҙарына әүерелә. Репертуарында классик музыка — ариялар, башҡорт композитрҙары — М. Вәлиев, Ғ. Әлмөхәмәтов, З. Исмәғилев, К. Рәхимов, Т. Кәримов, Х. Әхмәтов, Р. Сәлмәнов, Р. Сәхәүетдинова, Р. Мортазин, А. Ҡобағошов, А. Кәримов, Н. Дауытов, Ф. Йыһанов, С. Низаметдинов һәм башҡаларҙың вокал әҫәрҙәре бар.

# Гәрәева Лина Авзал ҡыҙы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

Һуңғы йылдарҙа Лина Гәрәева «Башҡортостан Республикаһы татарҙары конгресы» Төбәк йәмәғәт ойошмаһы менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә.

# Гәрәева Лина Авзал ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы.
# Әбән ибн Сәғит

Әбән ибн Сәғит әл-Ғәс (ғәр. أبان بن سعيد بن العاص‎;рус. Абан ибн Саид) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең сәхәбәләренең береһе, ҡорайыш.

# Әбән ибн Сәғит
## Биографияһы

Әбән оҙаҡ ваҡыт мосолмандарға ҡаршы була. Уның ағалары Ғәмр менән Хәлид ислам ҡабул иткәндән һуң, уның ғаиләһендә низағтар башлана. Бәҙер һуғышында мосолмандарға ҡаршы һуғышҡан. Был алышта уның ағалары Ғүбәйдәт һәм Ғәс һәләк була. Хоҙайбиә солох килешеүен төҙөгәндә Әбән Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең илсеһе Усман ибн Әффанды үҙ ҡурсыуына ала.
Мосолмандарға ҡаршы тороу осоронда яйлап ислам дин ғилемен өйрәнә. Ислам риүәйәтенә ярашлы, Әбән йыш ҡына Сүриәгә йөрөгән һәм шундай сәфәрҙәрҙең береһендә бер монах менән осрашҡан, ул иһә Ғәрәбстанда яңы пәйғәмбәрҙең килеүе тураһында хәбәр иткән. Әбән «яңы пәйғәмбәр»ҙең билдәләре тулыһынса Мөхәммәт Пәйғәмбәр менән тап килгәненә инана. Мәккәгә ҡайтҡас, күпмелер ваҡыттан һуң ислам динен ҡабул итә. Был Хәйбәр янындағы һуғышҡа тиклем булған.
Ислам динен ҡабул иткәндән һуң Әбән Мәҙинәгә Һижрәт ҡыла, унда уға һалым өлкәһендә мөһим дәүләт эштәрен алып барыу бурысы йөкмәтелә. Әбү Бәкер хәлифә булған ваҡытта Византияға ҡаршы һуғыштарҙа ҡатнаша. Византияға ҡаршы яуҙарҙың береһендә һәләк була.
# Дондағы Нахчиван

Дондағы Нахчиван (Нахчиван, әрм. Նոր Նախիջևան,, рус. Нахичевань-на-Дону) — Дон йылғаһының уң ярында урынлашҡан элекке ҡала, 1928 йылдан — Дондағы Ростов ҡалаһындағы Пролетар районының бер өлөшө.

# Дондағы Нахчиван
## Фотогалереяһы

* Ҡала күренештәре
* Нахчиван ҡала театры (хәҙерге Йәштәр театры)
* Александр Невский сиркәүе (Толстой майҙаны)
* Толстой майҙаны
* Александров баҡсаһы (хәҙерге Витя Черевичкин исемендәге балалар паркы)
# Валетт Жан Паризо де ла

Жан Паризо́ де ла Вале́тт (франц. Jean Parisot de la Valette; 1495 йылдың 4 феврале, Паризо, Тарн һәм Гаронна департаментындағы Лангедокта тыуған) — 1568 йылдан Мальта орденының Бөйөк магистры. Орденға ингәндән һуң, рыцарь-госпитальер булараҡ, Грецияның Родос утрауы өсөн төрөктәргә ҡаршы айырыуса батырлыҡ менән көрәшә. Бөйөк Магистр булараҡ, Валетт орден геройы һәм 1565 йылда ғосмандар Мальтаны Бөйөк ҡамауҙа тотҡанда ҡаршылыҡ күрһәтеүгә етәкселек итеүсе иң данлыҡлы лидерға әйләнә, был ҡамау бөтә замандарҙың да иң бөйөк ҡамауҙанының береһе тип билдәләнә.
1566 йылда Бөйөк Магистр Ла Валетт Валлетта ҡалаһының тәүге нигеҙ ташын һалған.

# Валетт Жан Паризо де ла
## Биографияһы

Граф нәҫеле Тулуздарҙың дворян ғаиләһендә тыуған.
1534 йылда де ла Валетт галера менән командалыҡ итә, ә 1540 йылда уның үҙенең галиоты була. 1540 йылда төрөктәргә әсирлеккә эләгә һәм бер йыл буйы галерала ҡол була. Күпмелер ваҡыт дауамында Триполи губернаторы була.
1557 йылдың 21 авгусында де ла Валетт Мальта орденының бөйөк магистры була, һәм уны күп кенә европа һәм мосолман дәүләттәре Мальта хакимы тип таный. 1565 йылда Төркиә Мальтаға ҡаршы 35 меңлек ғәскәре булған эскадра әҙерләй. Де ла Валетт оборона башында тора һәм дошман һөжүмен кире ҡаға. Магистр хөрмәтенә Мальтаның баш ҡалаһы Валлетта тип атала.

# Валетт Жан Паризо де ла
## Документалистика

* Мальта. Документальный фильм из цикла «Роман в камне. Архитектурные шедевры мира». ООО «ВИВА-ВИТА фильм» по заказу ВГТРК «Культура». 2018 г. ГТРК «Культура». 19.01.2019. 30 минут.
# Нойендорф (Альтмарк)

Нойендорф (Альтмарк) (нем. Neuendorf (Altmark)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 609 кеше йәшәй. Майҙаны — 28,05 км². Диңгеҙ кимәленән 45 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38486 һәм автомобиль коды — SAW.
# Сутин ҡунаҡханаһы (Минск)

Сутин ҡунаҡханаһы («Гарни» ҡунаҡханаһы) — Минск ҡалаһындағы XIX быуат тарихи бинаһы, тарих һәм архитектура ҡомартҡыһы (711Е000001 номерлы). Интернациональ урамы, 11-се йорт адресы буйынса урынлашҡан.

# Сутин ҡунаҡханаһы (Минск)
## Тарихы

XIX быуатта хәҙерге ҡунаҡхана бинаһы территорияһында ағас бина була, 1881 йылда ҙур янғында янып юҡҡа сыға. Сауҙагәр Берко Нохимович Сутинға ҡараған хәҙерге бина 1887 йылда төҙөлгән. 1910 йылда бинаның күп өлөшөн 43 номерлы Сутин ҡунаҡханаһы биләй. Бынан тыш, бинаның подвалында һәм беренсе ҡатында Бериловичтың рестораны, шулай уҡ уның банк контораһы була. Бынан тыш китап магазины эшләй. 1920 йылда национализацияланғандан һуң һәм Бөйөк Ватан һуғышына тиклем бина ҡунаҡхана итеп ҡулланылыуын дауам итә. Һуғыштан һуңғы осорҙа ремонт ваҡытында бина балкондарын юғалта. Совет осоронда бинала Минск музыка училищеһы урынлаша. XX быуат аҙағында, бинала Белоруссия реставрация-проект институты була. XXI быуат башында бина реконструкциялана, һәм унда ҡабаттан «Гарни» ҡунаҡханаһы урынлаша.

# Сутин ҡунаҡханаһы (Минск)
## Архитектураһы

Ҡунаҡхана бинаһы өс ҡатлы, кирбестән, эклектика стилендә төҙөлгән. Фасад композицияһы симметриялы, күҙгә ташланып тормаған биҙәкле. Беренсе ҡатта бинаның ике яғында үтә сығып йөрөй торған юл аркаһы бар. Ярым түңәрәк һәм йәйәгә оҡшаған формалағы тәҙрә уйымдары сиратлашып килә. Кәрниз сухариктар билбауы менән биҙәлгән. Йорттоң ҡыйығы ике яҡлы, һөҙәк. .
# Мөҙәрис Әли әфәнде мәсете

Мөҙәрис Әли әфәнде мәсете (алб. Xhamia e Myderis Ali Efendisë, төр. Müderris Ali Efendi Camii, сер. Мудериз Али-ефендијина џамија), шулай Әл-Хужа мәсете тип тә атала (алб. Xhamia e Ali Hoxhës) — Косовоның Призрен ҡалаһындағы мәсет, 1543—1581 йылдарҙа Косово территорияһындағы иң боронғо мәсеттәрҙең береһе булып тора. Rr. Papa Gjon Pali урамында, Призрендың католик соборынан битләү буйлап аҫта урынлашҡан. Мәсет 877 квадрат метр майҙанды биләй.
1989 йылда мәсет мәҙәниәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителә. Уға нигеҙ һалыусы, Әли Әфәнде, шул ваҡытта Призрендың мөҙәрисе, баҡсала ерләнгән. Икенсе донъя һуғышынан һуң мәсет Ҡыҙыл Тәре үҙәге кеүек ҡулланыла һәм дөрөҫ файҙаланылмау арҡаһында ныҡ зыян күрә. 1963 йылда янғын тоҡана, шуға күрә мәсет тағы ла күберәк зыян күрә (ҡала хакимиәте мәғлүмәте буйынса, 1975 йылда шулай уҡ янғын сыға). Ошо ваҡиғалар арҡаһында мәсет боронғо ҡомартҡы үҙенсәлеген юғалта.
Мәсет 1908 йылда Призрендағы католик сауҙа кибеттәренең бойкоты менән билдәле.

# Мөҙәрис Әли әфәнде мәсете
## 1905 йылда бойкот

Мәсет 1905 йылда башланған католик албан сауҙа кибеттәренең бойкоты ваҡытында төп ролде уйнай. Был ваҡыт дауамында мосолман халҡы үрҙә әйтеп кителгән кибеттәр менән бер ниндәй ҙә иҡтисади эшмәкәрлек менән шөғөлләнмәй. Был бойкоттың сәбәбе булып туранан-тура иртәнге намаҙ алдынан мәсеттә сусҡа башы табылыуы тора. Мәсет католик сиркәү янында урынлашҡанлыҡтан, кешеләр быны католик албанлыларҙың провокацияһы тип уйлай, һәм төп имам көйләүе буйынса католик кибеттәрҙе бойкотларға ҡарар итә. Һуңыраҡ бының Богослов православие сиркәүе мәктәбе серб руханийының албанлыларҙы тарҡатыу өсөн ойошторғанлығы тураһында фараз ителә, албанлылар был ваҡытта Ғосман империяһынан бойондороҡһоҙлоҡ алыу өсөн көрәшкән була.
# Кәкребаш ауыл Советы (Туймазы районы)

Кәкребаш ауыл Советы —Башҡортостан Республикаһының Туймазы районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Кәкребаш ауылы.

# Кәкребаш ауыл Советы (Туймазы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2006 йылда Дарвин, Покровка һәм Ташкисеү ауылдары Төмәнәк ауыл Советы составына тапшырыла.«Башҡортостан Республикаһы административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәреүҙәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙе ҡайтанан үҙгәртеү һәм сиктәрҙе үҙгәртеү тураһындағы» Башҡортостан Республикаһының Законы хәбәр итә:

# Кәкребаш ауыл Советы (Туймазы районы)
## Билдәле шәхестәре

* Арыҫланов Тимер Гәрәй улы (1915 йыл 1 май — 19 март 1980) — башҡорт сатирик-шағиры, БАССР-ҙың яҙыусылар союзы ағзаһы (1942), совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы.
* Хәзиев Ғәлимйән Мөхәмәтшин улы ( 11 июль 1930) — нефть сәнәғәте совет хеҙмәткәре, ТАССР-ҙың атҡаҙанған нефтсеһе (1981), СССР-ҙың почетлы нефтсеһе (1981), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
# Буранбаев

Буранбаев — башҡорт фамилияһы.
# Ғайса Туҡтағолов

Ғайса Туҡтағолов (тыуған йылы билдәһеҙ — вафат булған йылы 1774 йылдың декабренән һуңыраҡ) — Ҡара-Табын улусының баш старшинаһы, ахун. Е. И. Пугачев етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиән һуғышында ҡатнашыусы, Урал аръяғы башҡорттары командаһы етәксеһе.

# Ғайса Туҡтағолов
## Биографияһы

Ғайса Туҡтағолов Иҫәт провинцияһы Ҡара-Табын улусы Иҫәт ауылы (Силәбе өлкәһе Сосновка районы Туҡтағол ауылы) башҡорто. Ауыл Иҫәт йылғаһына ҡойған Тинес йылғаһы буйында урынлашҡан була, һуңынан Ғайса Туҡтағолов исемен йөрөтә башлай, әммә XX быуатта йылға радиоактив ағыуланыуға дусар ителә (Ҡыштым аварияһы, 1957 йыл).
1773 йылда Пугачев етәкселегендәге ихтилал башланғас, уны баҫтырыу өсөн Иҫәт властары команда йыялар. Ғайса Туҡтағолов ошо йылдың октябрь айында яңы булдырылған башҡорт-мишәр отрядына командир итеп тәғәйенләнә. Отряд баш күтәреүселәрҙе баҫтырыу маҡсатында Ырымбурға табан юллана. Командаға 286 двор инә, барыһы 800 кеше. Ошо уҡ йылдың 2 ноябрендә отряд Силәбенән тәғәйенләнгән урынға, Үрге Яйыҡ нығытмаһына, килеп етә. Нығытма коменданты полковник Е. А. Ступишин була, Ғайса Туҡтағолов командаһы менән уның ҡарамағына күсә. Бер аҙҙан нығытма коменданты Ғ. Туҡтағоловты, үҙен император итеп танытҡан, Дон казагы Пугачевты тотоу өсөн Ырымбур яғына ебәрә, әммә ул командаһы менән баш күтәреүселәр яғына күсә. 1773—1774 йылдың ҡышында Силәбе баш күтәреүселәр үҙәге етәкселәренең береһе булып таныла. 1773—1775 йылғы Крәҫтиән һуғышы барышында бер нисә ихтилал районы барлыҡҡа килә, шул иҫәптән Иҫәт районы, унда хәрби бәрелештәр 1774 йылдың ғинуар-март айҙарында айырыуса көслө була. Баш күтәреүселәр Златоуст, ҡыштым заводтарына һөжүм яһай. 1774 йылдың ғинуарында Туҡтағолов Бродоҡалмаҡ (хәҙер Силәбе өлкәһе Красноармейск районы) тирәһендә командаһы менән нығытмаларға һөжүм итә. Был нығытмалар, шул иҫәптән Бродоҡалмаҡ та, урыҫтар тарафынан башҡорттарҙан һаҡланыу өсөн төҙөлгән булған.
И. Н. Грязнов етәкселегендәге армия составында уның отряды Силәбе ҡалаһын ҡамауҙа һәм яулауҙа ҡатнаша. 1774 йылдың яҙ көндәрендә көрәштәштәре Мортаза Йортомов һәм Һары Абдуллин менән берлектә Силәбе ҡалаһы тирәһендәге алыштарҙа ҡатнаша, тип фараз итеп була, сөнки 1774 йылдың 14 мартында поход атаманы Григорий Туманов баш күтәреүселәрҙән, бөтә башҡорттарға аттары менән бергә кисекмәҫтән Силәбегә килеп етеүен, талап итә. Ғайса Туҡтағолов ҡоралын тик 1774 йылдың декабрендә һала һәм властарға бирелә..
1774 йылдың 5 июнендә Е. И. Пугачев үҙенең Указы менән башҡорт старшиналары-командирҙарына полковник званиеһы бирә, әммә Ғ. Туҡтағоловҡа звание бирелеүе тураһында документтар һаҡланмаған. 1774 йылдың 17 декабрендәге Иҫәт провинцияһы канцелярияһында: «Элекке хәленә килтерелде» (обратился в прежнее повиновение) тигән яҙыу бар.
Ғайса Туҡтағоловтың артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
# Catedral Metropolitana de la Ciudad de México

Була дева мария Кафедраль Соборы мәрйәм Мехико күкте резиденцияһы булған Примас Архиепископ Мексика һәм төньяҡ ҡушылдығы яҡтан, был конституцион майҙан ҡаланың тарихи үҙәге өлөшө Мехико, был демаркация Куаутемок. Был ҡаланың архитектура ансамбле составында районда үрҙә, - һөҙөмтәлә, бөтә донъя юнеско мираҫы 1987 йыл
Яҡынса шул саралары өсөн, был ғибәҙәтхана-128 метр бейеклектәге башня осона тиклем оҙонлоғо һәм киңлеге һәм был 67 59 метр. Был иң күренекле эштәренең береһе латин америкаһы архитектураһы Уны төҙөү, һыҙмаға ярашлы, испан архитектор Клаудио Arciniega булһа, дәрт бар ул соборы испания, сиркәү тирәләй, ул урында бер аҙҙан һуң испан яулап була Теночтитлана. Ҡалала төҙөлә башлаған 1573 йылда, һығымтаға киләбеҙ, бина ла, 1667 йыл, шулай, тыштан тиклем 1813 йыл.
# Пония

Пония — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Созим йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Пония
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100000894
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100089
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Игиша

Игиша (Игиса, Илиша) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кожа йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 94 км.

# Игиша
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000003346
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000334
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Автобиография

Автобиография — (грекса — autos — үҙем, bios — тормош, grapho — яҙам) — кешенең үҙ тормошо хаҡында яҙғандары. Әҙәби жанр булараҡ, бындай яҙмалар авторҙың үҙ башынан үткән хәлдәрҙе, тормошондағы айырым хәл-ваҡиғаларҙы сағылдыра. Автобиография яҙыусының үҙ кисерештәре, үҙ баһалары һәм фекерҙәренә таянған булыуы менән биографиянан айырыла. Шуның менән автобиография, жанр булараҡ, мемуар жанрына яҡын тора. Ләкин мемуар автор үҙе шаһит булған кешеләр һәм ваҡиғалар тураһында. Автобиография иһә, күпселек осраҡта мин исеменән һөйләгәнгә күрә, авторҙың үҙе тураһында була. Икенсе төрлө әйткәндә, нәфис әҙәбиәттә автобиография тип яҙыусының үҙ тормошон тасуирлап яҙған әҫәрҙәрен әйтәләр. Мәҫәлән, рус яҙыусыһы Владимир Маяковскийҙың «Мин үҙем», татар шағиры Ғабдулла Туҡайҙың «Иҫемдә ҡалғандар», башҡорт яҙыусылары Мәжит Ғафуриҙың «Тәржемәи хәлем», Дауыт Юлтыйҙың «Автобиография», Рәшит Ниғмәтиҙең «Үҙем тураһында», Зәйнәб Биишеваның «Үткән юлдар, уҙған йылдар...», Мостай Кәримдең «Үҙем тураһында», Назар Нәжмиҙең «Кем уйлаған» тигән яҙмалары шундай автобиографиялар. Авторҙың үҙ тормошондағы айырым ваҡиғаларға нигеҙләнеп яҙылған әҙәби әҫәрҙәрҙе автобиографик әҫәр тип атайҙар. Бының үрнәктәре булып рус әҙәбиәтендә Лев Толстойҙың «Бала саҡ», «Үҫмер саҡ», «Йәш саҡ», Максим Горькийҙың «Бала саҡ», «Малайлыҡта», «Минең университеттарым» трилогиялары, башҡорт яҙыусыларынан Мәжит Ғафуриҙең «Шағирҙың алтын приискыһында», Сәғит Агиштың «Мәхмүтов», Мостай Кәримдең «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ», Рәшит Солтангәрәевтың «Ауылым минең - яҙмышым минең» автобиографик әҫәрҙәре тора.
# Иван Зворыкин йорто

1914
Иван Зворыкин йорто ( Заславская йорто) — Дондағы Ростов ҡалаһының Пушкин урамы һәм Семашко тыҡрығы киҫешкән ерҙә урынлашҡан йорт. Архитектор Василий Попов проекты буйынса 1914 йылда төҙөлә.. Революцияға тиклем йортта Ростов ҡала башлығы генерал-майор Иван Николаевич Зворыкин йәшәгән. 1923-1926 йылда йортта совет драматургы В. М. Крон йәшәй. Йорт төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты статусына эйә.

# Иван Зворыкин йорто
## Тарих

Йорт 1914 йылда архитектор Василий Попов проекты буйынса төҙөлә. Йортта Дондағы Ростов ҡала башлығы башлығы Иван Николаевич Зворыкиндың фатиры булған. Совет власы урынлашҡас, йорт хөкүмәткә алына. Унда һәр төрлө конрорҙар, учреждениелар, торлаҡ фатирҙар һәм совет партия мәктәбенең дөйөм ятағы булған. Йорттоң тәүге биҙәлеше (декоры) өлөшләтә юҡҡа сыҡҡан.
1923 - 1926 йылдарҙа йортта совет драматургы В. М. Киршон йәшәй. Уның коммуналь фатирының номеры 10, уның тәҙрәләре ишек алдына сығып торған. Яҙыусының ҡатыны Рита Корн-Киршон: "Был ҙур булмаған таҙа бүлмәлә яҙыу өҫтәле, ике ултырғыс,карауат тора . Өҫтәл өҫтөндә тау тиклем китаптар һәм яңы журналдар ята" ,-тип иҫләй.
2000-се йылдарҙа йорттоң икенсе ҡатын Ростов өлкәһе губернаторы Владимир Чуб биләй. Ул унда ғаиләһе менән йәшәгән. Йортты яңыртып төҙөйҙәр һәм унда яңы итальян лифтын ҡуялар.

# Иван Зворыкин йорто
## Архитектура

Өс ҡатлы йорт Пушкин урам менән Семашко тыҡрығы киҫешкән мөйөштә фасадтары менән ҡарап торалар. Йорт модерн стилендә готика элементтары ҡулланып төҙөлгән. Бина фасадының берҙәм архитектура-сәнғәт йөҙөн тәҙрәләренең формаһы , эрекрҙар билдәләй.Цоколь ҡаты рустовкаланған. Готика элементтары булып дүрт сирекле колонналы фриздар, түбәнге ҡаттың тәҙрәләренең өҫтө кокошниктар формалы булыуы тора. Йорттоң фасады уҡ һымаҡ ослайып торған аттиктар менән биҙәлгән. Ҡунаҡ күтәрмәһе ишегенең дә формаһы уҡ һымаҡ осло. Йорттоң мөйөштәре алты мөйөшлө эркерҙар менән сикләнеп тора. Йорттоң икенсе ҡатында балкон һәм көмбәҙле манара бар. Башта парапет манара парапетында рыцарҙар һыны торған (1960-сы йылдарҙа улар алып ташланған).
Иван Зворыкин йорто ҡатмарлы конфигурациялы.Ул ике айырым секцияға бүленгән. Һәр бер секцияһында айырым ишек: Пушкин урамынан һәм Семашко тыҡрығынан.. Һәр секцияла ике маршлы баҫҡыс һәм лифт бар. Баҫҡыс янындағы холлда фатирҙар урынлашҡан .

# Иван Зворыкин йорто
## Мемориаль таҡталар

1962 йылда йорт фасадына был йортта 1923-1926 йылдарҙа билдәле совет драматургы Владимир Михайлович Киршон йәшәгән тигән мемориаль таҡта асыла:
Икенсе мемориаль таҡта 1997 йылда был бинала 1932-1964 йылдарҙа фольклор йыйыусы Федор Викторович Тумилевич йәшәгән тип яҙылған.
# Александров

Александров — урыҫ ир-ат фамилияһы. Грек сығышлы Александр исеменән барлыҡҡа килгән. Топоним булып та ҡулланыла.
Александрова — урыҫ ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.

# Александров
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Александров Александр Васильевич — хор дирижёры.
* Александров Анатолий Петрович — ғалим-физик.
* Александров Игорь Васильевич — ғалим-физик.
* Александров Кирилл Сергеевич — ғалим-физик.
* Александров Андрей Фёдорович — СССР һәм Рәсәй ғалимы, плазма физикаһы һәм физик электроника өлкәһендә белгес.
* Александрова Таисия Ивановна — Йошкар-Ола ҡалаһы 11-се урта мәктәбенең математика уҡытыусыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы.
* Александрова Людмила Николаевна — ғалим, тупраҡ белгесе, СССР дәүләт премияһы лауреаты.
# Оло Бисера

Оло Бисера — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 1225 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Оло Бисера
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100029881
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102988
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Полуторная

Полуторная — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кама һыуһаҡлағысы (Косьвин ҡултығы) уң ярына 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Полуторная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100008960
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100896
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Рексем округы

Рексем (ингл. Borough Wrexham County, валл. Bwrdeistref Sirol Wrecsam) — Бөйөк Британиялағы Уэльстың ҡала-графлыҡ статусына эйә булған унитар административ берәмеге (ҡала округы) (ингл. county borough).
Рексем Уэльстың унитар берәмеге булып 1994 йылда урындағы идаралыҡ тураһындағы акт буйынсаүҙ эсенә Рексем ҡалаһын һәм уның тирә-яғын алған традицион Денбишир графлығының һәм Англия Майлоры менән Марфорд ҡалалары булған традицион Флинтшир графлығының берләшеүе арҡаһында барлыҡҡа килә. Округтың нигеҙләнеү датаһы — 1996 йылдың 1 апреле. Майҙаны — 498 км² тәшкил итә.
Рексем округы Уэльстың төньяғында урынлашҡан һәм көньяҡта Поуис, көнбайышта Флинтшир һәм Денбишир округтары менән сиктәш.
Төп ҡалаһы булып Рексем һанала, был өлкә составына башҡа ҡалалар: Гуэрсиллт, Хирк һәм Руабон — инә.
# Кена

Кена (кечуа quena-quena) — асыҡ буйға һуҙылған флейта. Көньяҡ Америка (Перу, Боливия, Чили төньяғы, Аргентинаның төньяҡ һәм төньяҡ-көнбайышы , Эквадор, Колумбия, Венесуэла, Гвиана) таулы райондарындағы индеецтарҙың традицион музыка ҡоралы.

# Кена
## Тарихы

Беҙҙең эраға тиклем 9 — 2 быуаттарҙағы Чавин мәҙәниәте дәүеренән билдәле. Хайуандар, кеше һөйәктәренән, алтындан, көмөштән, балсыҡтан, ҡабаҡтан эшләгәндәр, хәҙерге ваҡытта башлыса ҡамыштан бамбук һабағынан эшләнә.

# Кена
## Тасуирламаһы

Ҡоралдың оғонлоғо — 25-70 см. Тишектәрҙең һаны — 5-6 (һирәгерәк 8) һәм артҡы яғында — баш бармаҡ өсөн бер тишек. Тауыш рәтендә — хроматик ике октава.
Кечуа, аймара һәм метис халыҡтарында пентатоник көйҙәрҙе башҡарыу өсөн ҡулланыла. Кенда башлыса ир-егеттәр уйнай: яңғыҙ (соло) йәки ансамблдә. Мәҫәлән, ике кена менән бомбо йәки каха барабаны оҙатыуында кена-кена вайно, байлесито, карнавалито, качарпари, куэка, такуирари һәм башҡа бейеүҙәрҙе башҡаралар Шулай өс кендан торған ансамбль йыш күҙәтелә (пусифиа йәки мукулулос).
# Кесе Боровая (йылға)

Кесе Боровая — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Аҡ диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Боровая (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000051158
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005115
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0