yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Супруг (Юрга ҡушылдығы)

Супруг — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юрга йылғаһының уң ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Супруг (Юрга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Есет йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Тура һәм Тавда йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502612111200004278
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200427
* Бассейн коды — 14.01.05.026
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Калагаза

Кесе Калагаза — Рәсәй йылғаһы, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Йүрүҙән йылғаһының уң ярына тамағынан 323 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кесе Калагаза
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100023187
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102318
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Катрома

Катрома — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубена йылғаһының уң ярына тамағынан 151 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Катрома
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005627
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000562
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ринглебен (Артерн)

Ринглебен (Артерн) (нем. Ringleben (bei Artern)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 944 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,04 км². Диңгеҙ кимәленән 125 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6556 һәм автомобиль коды — KYF.
# Карамова Ирина Марсил ҡыҙы

Карамова Ирина Марсил ҡыҙы (16 июль 1961 йыл), кардиолог-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2015), медицина фәндәре докторы (2011). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2006).

# Карамова Ирина Марсил ҡыҙы
## Биографияһы

Карамова Ирина Марсил ҡыҙы 1961 йылдың 16 июлендә Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
1984 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлай һәм Республика кардиология диспансерында эшләй башлай: табип-кардиолог, бүлек мөдире була. 1988—1990 йылдарҙа Н. И. Пирогов исемендәге 2-се Ленин орденлы Мәскәү дәүләт медицина институтында клиник ординатура үтә.
2000 йылдан алып баш табип урынбаҫары, 2004 йылдан — баш табип, 2012 йылдан — Ашығыс медицина ярҙамы дауаханаһының баш табибы, бер үк ваҡытта 1992 йылдан башлап Башҡорт дәүләт медицина институтында уҡыта.

# Карамова Ирина Марсил ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге йөрәк‑ҡан тамырҙары системаһы сирҙәре менән ауырығандарҙың үлемен кәметеүгә йүнәлтелгән маҡсатлы программалар эшләүгә, хроник йөрәк етешмәүсәнлеге булған пациенттарға махсус кардиологик ярҙам күрһәтеүҙе камиллаштырыуға һәм башҡаларға арналған. Карамова Ирина Марсил ҡыҙы ҡатнашлығында коронар артерияларҙың миокардиаль күперсектәрен модификацияланған фармакологик стресс‑эхокардиография алымы менән яраламайынса дифференциаль диагностикалау ысулдары эшләнә. 200‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 2 уйлап табыу, унлаған табиптар өсөн уҡыу әсбабы авторы.

# Карамова Ирина Марсил ҡыҙы
## Хеҙмәттәре

* Профилактика осложнений в хирургии сонных артерий. Өфө, 2009 (авторҙаш).

# Карамова Ирина Марсил ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2006).
# Саруа

Саруа — күп мәғәнәле һүҙ.

# Саруа
## Мәҡәләләр

* Саруа (йылға) — йылға, тәбиғәт ҡомартҡыһы.
* Саруа (күл) — күл, тәбиғәт ҡомартҡыһы.
* Саруа (Бөрө районы) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл.
* Саруа (Нуриман районы) — Башҡортостандың Нуриман районындағы ауыл.
# Истанбул халыҡ-ара кинофестивале

Истанбул халыҡ-ара кинофестивале (төр. Festivali Film Uluslararası Istanbul) — төрөк халыҡ-ара кинофестивале. 1982 йылда Истанбул сәнғәт һәм мәҙәниәт фонды тарафынан нигеҙ һалынған. 1984—1988 йылдарҙа «Истанбул халыҡ-ара кино көнө» тип аталған. Йыл һайын апрелдә үткәрелә. Фестиваль директоры — Аян Керем.
Кинофестивалдә милли һәм халыҡ-ара фильмдар тәҡдим ителә. 1989 йылда Кинопродюсерҙар ассоциацияһының халыҡ-ара федерацияһы тарафынан аккредацияланған. Кинофестивалдең төп бүләге — «Алтын ләлә».
Беҙҙең ватан картиналарынан 1987 йылда совет режиссёры Роман Балаяндың «Һаҡла мине, минең талисман» тигән фильмы берҙән-бер еңеү яулаған совет фильмы булған. 2012 йылда рәсәй сығышлы америка режиссёры Джулия Локтевтың «Бик яңғыҙ планета» тигән америка-немец фильмы еңеү яуланы.

# Истанбул халыҡ-ара кинофестивале
## Цензура

1988 йылда төрөк хөкүмәте тәҡдим ителгән 160 фильмдың 5-ен тикшереү өсөн тартып алған. Тикшереү һөҙөмтәһендә фильм Тенгиз Абуладзеның «Ялбарыу» («Мольба») фильмын, «антиисламлығы» өсөн, Төркиәлә күрһәтеү тыйылған, тағы дүрт фильмға эротик сәхнәләрен ҡырҡыу талабы ҡуйылған. «Алтын ләлә» жюри коллегияһы рәйесе Элиа Ҡазан цензура менән бәйле протест белдергәндән һуң, Төркиәнең мәҙәниәт министры Төркиә халыҡ-ара кинофестивалдәрен законлы рәүештә цензуранан азат итте(eds.</ref>.

# Истанбул халыҡ-ара кинофестивале
## Номинациялар

* Алтын ләлә (иң яҡшы сит ил фильмы өсөн)
* Йылдың иң яҡшы төрөк фильмы
* Йылдың иң яҡшы төрөк режиссёры
* Жюриҙың махсус призы
* Махсус иҫкә алыу
* Иң яҡшы актёр һәм актриса (милли конкурс)
* Почётлы приз
* Шәхси өлөш өсөн бүләк
* ФИПРЕССИ призы (милли (Онат Ҡотлар иҫтәлегенә) һәм халыҡ-ара конкурстар)
* Европа Советы Кинопремияһы призы
* Тамашасы симпатияһы призы
# Старица Чулок

Старица Чулок — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Карасье күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Старица Чулок
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100008795
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100879
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Баш-Кол

Баш-Кол — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тызыл йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 5,9 км.

# Баш-Кол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баксан, Черек йылғаһыҙ . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000712108200004666
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200466
* Бассейн коды — 07.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Салюкувож

Салюкувож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Салюкую йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Салюкувож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000070876
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007087
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сырым Датов ихтилалы

Сырым Датов ихтилалы — 1783—1797 йылдарҙа Сырым Датов етәкселегендәге Кесе йөҙ (жүз) ҡаҙаҡтарының ихтилалы.
Сырым Датов етәкселегендәге ҡаҙаҡтарҙың милли хәрәкәте Рәсәй империяһы хөкүмәтенең ҡаҙаҡ ырыуҙарының эске тормошона ҡыҫылырға маташа башлауына туранан-тура бәйле. XVIII быуат аҙағындағы Кесе йөҙҙәге (жүз) ваҡиғалар Пугачёв ихтилалының шаңдауы була, бында башҡорттар һәм ҡаҙаҡ ырыуҙарының бер өлөшө әүҙем ҡатнашҡан. Тәүге осорҙа ихтилалды тыныс юл менән туҡтатыу маҡсатында Екатерина II ҙур ташламаларға барған, улар Урал (Яйыҡ), Ырымбур һәм Себер казак ғәскәрҙәренең Яйыҡ һәм Иртыш буйҙарында сик буйы һыҙыҡтары файҙаһына тартып алған ерҙәрҙе ҡулланырға рөхсәт иткән.
1775 йылдың 7 ноябрендәге указ менән Сит ил эштәре коллегияһы ҡаҙаҡтарға Яйыҡ менән Волга араһындағы, Каспий диңгеҙе яр буйында, Иртыштың уң яҡ яр буйында көтөүлектәрҙе файҙаланырға рөхсәт биргән. Әммә был ошо территорияларҙы колонизациялау буйынса башҡарылған саралар менән ҡапма-ҡаршы барған, фактик рәүештә был ерҙәр казак хуторҙары һәм ҡаҙна сәсеүлектәре аҫтына биләнгән йәки биләргә ниәтләнелгән. 1782 йылдағы указға ярашлы алдан әйтелгән ерҙәргә малды ебәргәндә уларҙы ҡуртымға алыу өсөн алдан түләү кәрәк булған. Шулай уҡ Урал казактары ғәскәр контролдә тотҡан территория аша үткәндә аманат килтереүҙе талап иткән, ә һуңынан ғәскәр идаралғы казактарға ерҙәрен ҡуртымға бирергә тыйған, шулай итеп ҡаҙаҡтарға Яйыҡ аша «эске биләмәләргә» үтергә фактик рәүештә тыйылған. Оҙаҡламай 1783 йылда ихтилал башланған, ҡаҙаҡ баш күтәреүселәре форпостарға һәм нығытмаларға һөжүм иткәндәр, уларға ҡаршы каратель экспедициялары ебәрелгән.
Кесе жүздә шул уҡ осорҙа эске низағтарҙа барған. Рәсәй подданыйлығына күскәндән һуң хан власының әһәмиәте төшкән, ә хан → солтандар → ырыу старшиналары (бейҙәре) вертикаль феодаль пирамидаһы тарҡалған, һәр бер ырыу башлыҡтары сик буйы йәки үҙәк хакимиәт менән үҙаллы килешергә ынтылған. Был анархик буталсылыҡты бөтөрөү өсөн Ырымбур генерал-губернаторы О. А. Игельстром старшиналар съезын саҡырырға тәҡдим иткән. Әммә съезд башлығы итеп Сырым Датов һайланғандан һуң, ә съезд үҙе Польша сеймын хәтерләтә башлағандан һуң 1789 йылда Игельсторм хан власын тергеҙеүгә өҫтөнлөк биргән, был эске ҡаршылыҡтарҙы көсәйтеүгә килтергән һәм рус хакимиәтенә асыҡ буйһонмауына, сик буйы һыҙыҡтарына һөжүмдәрҙең артыуына, килтергән, шулай уҡ бөтә 1790-сы йылдар дауамында Урта Азия менән сауҙа итеү туҡтатылған. Тик 1797 йылда старшиналар, солтандар менән бихисап сауҙалашҡандан һуң, күпселек ҡаҙаҡ ырыуҙарын тынысландырып булған һәм ихтилал ахырына яҡынлашҡан. Сырым Датов Хиуа ханлығына ҡасып ҡотолорға мәжбүр булған.
# Азатлыҡ майҙаны (Минск)

Азатлыҡ майҙаны (бел. Плошча Свабоды) — Минскиҙың үҙәк майҙандарының береһе, Беларусь. Свислочь йылғаһының ҡалҡыу ярында урынлашҡан.

# Азатлыҡ майҙаны (Минск)
## Исеме

XVII быуатта майҙан Баҙар, ҡайһы берҙә Яңы баҙар тип атала. XVIII быуатта майҙан Юғары баҙар исемен ала, XIX быуатта — Юғары майҙан, ҡайһы берҙә Үрге баҙар тип атайҙар.
1860-сы йылдарҙа Юғары баҙар яңы исем ала — Собор майҙаны. Тәүге тапҡыр был исем документтарҙа 1866 йылдан башлап күренә башлай. Әммә 1870—1880 йылдар дауамында иҫке исеме лә ҡулланыуын дауам итә.
1917 йылда майҙан Азатлыҡ майҙаны тип үҙгәртелә.

# Азатлыҡ майҙаны (Минск)
## Тарихы

XVI быуат башында ҡаланың административ, сауҙа һәм мәҙәни үҙәге булараҡ барлыҡҡа килә.
1884—1886 йылдарҙа майҙандың үҙәгендә Никитин циркы исеме аҫтында билдәле булған Минск циркының беренсе ағас бинаһы урынлаша, цирк артистарының сығышы һәм театр тамашалары шунда үтә.
1906 йылдың 27 ғинуарында Собор майҙанында революционерҙар И. Пулихов һәм И. Измайлович Минск губернаторы П. Г. Курловҡа һәм полицмейстер Д. Д. Норовҡа уңышһыҙ һөжүм итәләр.
1901 йылдың ғинуарында майҙандың үҙәгендә Минск халҡының ирекле иғәнәһенә төҙөлгән император Александр II һәйкәле асыла. 1915 йылдың сентябрендә, ҡалаға немец ғәскәрҙәре яҡынайғас, бюст постаменттан алына һәм эвакуациялана. Уның артабанғы яҙмышы билдәһеҙ. 1917 йылдағы революциянан һуң Александр II һәйкәле урынына Минск скульпторы һәм архитекторы О. Краснопольский проекты буйынса «Һалдат-революционер» һәйкәле ҡуйыла. 1918 йылдың февралендә немец оккупацияһы ваҡытында скульптура емерелә. 1921 йылдың 1 майында һәйкәл урынында Минск Советы исемендәге обелиск барлыҡҡа килә. Ҡоролма, моғайын, сифатһыҙ материалдан эшләнгән булғандыр, һуңынан һүтеп алына. 1927 йылда был урында скульптор Абрам Бразер эшләгән Гирш Леккерт һәйкәле ҡуйыла, әммә һуңғараҡ, 1937 йылда, «оло террор» таҙартыу тулҡынында һүтеп алына. 1939 йылда бында фонтан төҙөлә, хәҙерге көнгә тиклем уның фрагменттары һаҡланған.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында майҙан ныҡ емерелә. 50-се йылдар башында ҡаланың үҙәк өлөшөн ҡайтанан планлаштырғанда биналарҙың бер өлөшө һүтеп алына. Майҙан үҙәк майҙан әһәмиәтен юғалта. Яңы үҙәк Бойондороҡһоҙлоҡ проспекты буйынса көньяҡтараҡ формалаша.

# Азатлыҡ майҙаны (Минск)
## Ансамбль

Майҙанда емерелгәнгә тиклемге күренешендә 2004 йылда тергеҙелгән ҡала ратушаһы тора. Ратуша 1582 йылда төҙөлгән була, артабан бер нисә тапҡыр яңынан төҙөлә һәм 1857 йылда һүтелә. Башҡа иҫтәлекле урын — Пресвятая Дева Мария архикафедраль костёлы (XVIII быуат башы). Эргәлә бернардинсылар монастыры, Каруанһарай, Пшездецкийҙарҙың элекке усадьбаһы һәм сауҙа рәттәре урынлашҡан.
# Зирах Аполлоний Александрович

Зирах Аполлоний Александрович (1855, Быҙаулыҡ ауылы — 20 ноябрь, 1919 йыл, Өфө ҡалаһы) — Рәсәй фотографы, коллекционеры.

# Зирах Аполлоний Александрович
## Биографияһы

Зирах Аполлоний Александрович 1855 йылда Һамар губернаһы Быҙаулыҡ ауылында тыуған.
Һамар һәм һуңғараҡ Быҙаулыҡ земстволары, Көнбайыш-Себер тимер юлы канцелярия хеҙмәткәре. 1886 йылдан алып 1919 йыл буйына Аполлоний Александрович Өфө ҡалаһында йәшәй, Өфө губерна земство управаһының страховкалау бүлексәһендә, ә 1918 йылдан алып Өфө халыҡ хужалығы Советында, революцион комитетында эшләй.
1919 йылдың яҙында Колчак хакимиәте Зирахты төрмәгә ултырта. Шул уҡ йылдың көҙөндә уны ҡыҙылдар азат итә.
Фотография менән мауығып, ул 1908 йылда Өфө ҡалаһын, уның яҡын-тирәһен, ундағы кешеләрҙе фотоға төшөрә.
Дүрт фотоальбомын (яҡынса 5 мең фотоһүрәтте), ул Башҡортостандың тыуған яҡты өйрәнеү музейына мираҫҡа ҡалдыра. Хәҙер улар Башҡортостан Республикаһы Милли музейында һаҡлана. Фотоһүрәттәрҙә ХХ быуаттағы иҫке Өфө, Ағиҙел йылғаһы, ҡала халҡы йылдың төрлө миҙгелендә төшөрөлгән.
1919 йылда Аполлоний Александрович тиф ауырыуынан вафат була. Ул Сергиев зыяратында ерләнгән. Граждандар һуғышы йылдарында зыяраттағы ағас тәреләрҙе утынға таратып алғанда уның ҡәбере урыны юғалып ҡала.

# Зирах Аполлоний Александрович
## Ижады

Зирах фотоһүрәттәрендә Виденеев паркы (Аксаков паркы) һәм Ушаков паркы (Ленин паркы) баҡсалары, Случевский (Салауат Юлаев) баҡсаһы, Үрге Сауҙа майҙаны, Нестеровтар усадьбаһы, Өфөнөң Губернатор (Совет), Баҡса (Матросов), Фроловка (Туҡаев), Оло Ильинский (Зәки Вәлиди) урамдары; ХХ быуат башындағы Троицк сиркәүе һәм башҡа иҫтәлекле урындар төшөрөлгән. Хәҙерге заманда ҡаланың ул иҫтәлекле урындары һүтелгән, юҡҡа сыҡҡан.
Уның бөтә фотоһүрәттәре лә музейға тапшырылмай ҡалған, уның ҡатыны Т. А. Зирах. Фотоһүрәттәрҙең бер өлөшөн төрлө граждандарға таратып биргән, фотоһүрәттәр шул иҫәптән тыуған яҡты өйрәнеүсе Скачилов Владимир ҡулына ла эләккән. Оҫтаның фотоаппаратураһы һәм бөтә негативтары юғалған. Шулай уҡ уның фотоһүрәттәренең байтаҡ өлөшө лә юғалған.
# Беовульф

«Беовульф» (Беовульф, ингл. Beowulf), һүҙмә-һүҙ тәржемә иткәндә «бал ҡорттарының бүреһе») — англосаксондарҙың эпик поэмаһы. Әҫәрҙә ваҡиғалар Скандинавияла, англдарҙың Британияға күскәнгә тиклем дәүерҙә бара. Әҫәрҙең исеме төп геройға арнап аталған. Текст аллитерацион шиғыр төҙөлөшө менән яҙылған һәм 3182 юлды тәшкил итә. Эпос VII аҙағында йәкиVIII быуат башында ижад ителгән һәм XI быуаттың Роберт Коттон китапханаһында булған янғындан (1731 йыл) имен ҡалған берҙән-бер исемлегендә һаҡланған. Был — «варвар» Европа дәүеренең тулы күләмдә һаҡланып ҡалған берһән-бер боронғо эпик поэмаһы.

# Беовульф
## Текстың тарихы

Коттон китапханаһында боронғо инглиз телендәге поэманың барлығы 1700 йылда уҡ билдәле була, әммә текст 115 йыл уҙғас ҡына латин теленә тәржемәләнеп исланд филологы Торкелин тарафынан баҫтырылып сығарыла. Ҡулъяҙманың исеме булмай, поэма үҙенең хәҙерге исемен 1815 йылда баҫылып сыҡҡандан һуң ғына ала.
Поэма 3182 юлды тәшкил итә һәм боронғо инглиз телендәге иң оҙон поэма булып һанала (яҡынса англосаксон әҙәбиәтенең 10 % алып тора).

# Беовульф
## Сюжеты

Поэманың төп йөкмәткеһе Беовульфтың Грендель (ингл. Grendel) исемле имәнес зат һәм уның әсәһе, шулай уҡ илде пыран-зыран килтереүсе аждаһа менән көрәшеп еңеү яулауын бәйән итеүҙән ғибәрәт.

# Беовульф
## Сюжеты
### Экранлаштырыу

* «Беовульф» (1998) — ВВС мультипликацион фильмы; поэма сюжеты шаҡтай тулы сағылдырыла (реж. Юрий Кулаков).
* «Беовульф» (1999) — поэманың постакалиптик варианты.
* «Ун өсөнсө яугир» (1999) — Майкл Крайтон романын экранлаштырыу.
* «Беовульф һәм Грендель» (2005).
* «Грендель» (2007) — эпос мотивы буйынса фантастик боевик.
* «Беовульф» (2007) — эпосты сюжетынан күпкә ситкә тайпылып экранлаштырыу.
* «Викингтар» (2008 йыл) — фантастик сюжетлы интерпретация.
* «Беовульф (телесериал)» (2016) — Беовульфҡа бәйле легендалар мотивы буйынса төшөрөлгән британия телесериалы.
# Павловица (Ветлуга ҡушылдығы)

Павловица — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының һул ярына тамағынан 467 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Павловица (Ветлуга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041882
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004188
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Берләштерелгән машиналар эшләү заводтары (Уралмаш-Ижора)

Берләштерелгән машиналар эшләү заводтары (Уралмаш-Ижора) (ОМЗ, «Уралмаш-Ижора») — Рәсәй ауыр машиналар төҙөү сәнәғәтәнең эре холдингы.
Атом энергетикаһы, нефтегазохимия тармаҡтары һәм тау сәнәғәте өсөн төрлө машина, ҡорамал һәм йыһаз сығара.
АЭС-тар өсөн «ВВЭР-1000» һәм «ВВЭР-1200» реакторҙарын илдә берҙәм-бер етештереүсе.

# Берләштерелгән машиналар эшләү заводтары (Уралмаш-Ижора)
## Холдинг составы

Рәсәйҙә:
* Уралмаш
* Ижора заводтары
* «Красное Сормово» (Түбәнге Новгород)
* Волгоградский судостроительный завод
* «Зарубежэнергопроект»
* «ОМЗ-Спецсталь»
* «ОМЗ-Литейное производство»
* «ИЗ-КАРТЭКС»
Чехияла:
* ŠKODA JS
* CHETENG Engineering.

# Берләштерелгән машиналар эшләү заводтары (Уралмаш-Ижора)
## Милек эйәһе

Ойошманы Газпромбанк ҡулында тота.

# Берләштерелгән машиналар эшләү заводтары (Уралмаш-Ижора)
## Милек эйәһе
### Финанс күрһәткестәре

| | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2009 | 2010 |
| Килем, млн долл. | 523,8 | 666,1 (+27 %) | | | 653,277 (-26,2 %) | 746,004 (+14,2 %)) |
| Таҙа килем, млн долл. | | 6,2 (9,8 тапҡырға үсеш) | −11,515 | 120,316 | −17,030 (+78,9 %) | −2,338 (7,3 тапҡырға кәмеү) |
| Операцион килем, млн долл. | 125,3 | 37,7 | 23,555 | 159,968 | 45,738 (-43,1 %) | −16,492 |
# Родионова Екатерина Ивановна

Родионова Екатерина Ивановна (5 декабрь 1904 йыл — 27 ғинуар 1972 йыл) — колхозсы, Половинская машина-трактор станцияһының трактор бригадаһы бригадиры, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1957).

# Родионова Екатерина Ивановна
## Биографияһы

Екатериан Ивановна Родионова 1904 йылдың 5 декабрендә Тобольск губернаһы Ҡурған өйәҙе Половинский улусының Половинное ауылында (хәҙер Ҡурған өлкәһе Половинский районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Иртә йәштән баҫыуҙа эшләй.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1930 йылда Половинский районының «Пролетар юл» колхозында башлай. 1931 йылда ире менән бергә «Биш йыллыҡтың икенсе йылы» колхозына эшкә инә. Баҫыусылыҡ бригадаһында ашнаҡсы булып эшләй. 1933 йылда тракторсылар курсын тамамлай. 1935 йылда «ЧТЗ-Сталинец» тракторын йөрөтөү буйынса курстар тамамлай. Половинский МТС-ында тракторсы булып эшләй, һуңынан «Дала» совхозына эшкә күсә. Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштереүҙә ҡатнаша. 1955-1956 йылдарҙа «Дала» совхозы 10 мең гектарҙан ашыу сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштерә. Екатерина Родионова ДТ-54 тракторында ошо осорҙа 3139 гектар сиҙәм ерҙе һөрә. Был фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн 1957 йылда Социалистик Хеҙмәт Геройы исеменә лайыҡ була.
Хеҙмәтсәндәр депутаттарының Ҡурған өлкәһе һәм Половинский район советы депутаты итеп һайлана.
Половинное ауылында йәшәй.
1972 йылдың 27 ғинуарында вафат була.

# Родионова Екатерина Ивановна
## Наградалары

* Социалистик Хеҙмәт Геройы — СССР Юғары Советы Президиумының 1957 йылдың 11 ғинуарындағы указы менән;
** «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы
** Ленин ордены
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы
* «Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергән өсөн» миҙалы
* Половинная ауылының почетлы гражданы.

# Родионова Екатерина Ивановна
## Хәтер

* Екатерина Родионова исемен Половинное ауылында урам йөрөтә.
* Екатерина Родионова йәшәгән йортта мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.
# Көньяҡ Цебьюга

Көньяҡ Цебьюга — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының һул ярына тамағынан 149 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Көньяҡ Цебьюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047696
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004769
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғәлин

Ғәлин — башҡорт һәм татар фамилияһы.
* Ғәлин Венер Йәғәфәр улы (1937) — ғалим, механик-математик.
* Ғәлин Ғәлинур Хәлим улы (1948) — муниципаль хеҙмәткәр, хужалыҡ эшмәкәре.
* Ғәлин Рауил Әхтәрйән улы (1950) — Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1996).
* Ғәлин Фәнүр Зөфәр улы (1.11.1947) — ғалим-химик, химия фәндәре докторы (1993), профессор (1999), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1999), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (2012) .
* Ғәлин Шакир Хәмитулла улы (1928) — башҡорт шағиры.