yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Голубев Николай Сергеевич

Голубев Николай Сергеевич (29 декабрь 1902 йыл — 23 июнь 1987 йыл) — совет инженер-технологы. 1958—1969 йылдарҙа Белорет металлургия комбинатының баш инженеры. Өсөнсө дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1952), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1958, 1966) кавалеры.

# Голубев Николай Сергеевич
## Биографияһы

Николай Сергеевич Голубев 1902 йылдың 29 декабрендә Санкт-Петербургта тыуған. 1930 йылда Ленсовет исемендәге Ленинград технология институтын тамамлай.
Эш урыны: 1918 йылдан Ленинградта «Ҡыҙыл Октябрь» заводында, 1928 йылдан — «Красный гвоздильщик» заводында эшләй. 1942 йылдан — Белорет ҡорос сым-канат заводында цех, бүлек начальнигы, 1945 йылдан — баш инженер, 1953 йылдан — директор. 1958—1969 йылдарҙа — Белорет металлургия комбинатында баш инженер.
Голубев Николай Сергеевич оборона ихтыяждары өсөн сыҙамлы пружиналы сымдар, ҡатламланмаған пружиналы сымдар (атыу ҡоралдары өсөн), тутыҡмаусы сымдар, шариклы подшипник, ҡаршылыҡ иретмәһенән сымдар, йәйпәкләнгән таҫмалар, серебрянка етештереүҙе үҙләштереүҙә ҡатнаша.
Һуғыштан һуң пружиналы һәм профилле таҫма цехын сафҡа индереүҙә ҡатнаша.
Белорет ҡорос сым-канат заводының 1912—1958 йылдарҙа үҫеше тарихы буйынса монография яҙған.
1987 йылдың 23 июнендә Белорет ҡалаһында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы) вафат була.

# Голубев Николай Сергеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Өсөнсө дәрәжә Сталин премияһы (1952) цинкланған сым етештереүҙең яңы ысулын уйлап табыу һәм производствоға индереүҙә ҡатнашҡаны өсөн
* ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1958, 1966)
* миҙалдар
# Hej, sokoły

Hej, sokoły (башҡ. Әй, ыласындар) — поляк йыры. Уның авторы — поляк-украин шағиры Фома Падура (пол. Tomasz Padura), тип иҫәпләй. Йырҙың укр. Гей, соколи тип аталған украин версияһы ла бар.
1999 йылда йыр Ogniem i mieczem фильмы өсөн саундтрек булараҡ ҡулланылған. Хәҙерге ваҡытта уны күп поляк фолк һәм поп йырсыһы үҙ репертуарҙарына ҡуйған (мәҫ. Марыля Родович).

# Hej, sokoły
## Йыр тексы

| Полякса текст | Украинса текст |
| Hej, tam gdzieś z nad czarnej wody Siada na koń kozak młody. Czule żegna się z dziewczyną, Jeszcze czulej z Ukrainą. Ҡушымта: Hej, hej, hej sokoły Omijajcie góry, lasy, doły. Dzwoń, dzwoń, dzwoń dzwoneczku, Mój stepowy skowroneczku. Wiele dziewcząt jest na świecie, Lecz najwięcej w Ukrainie. Tam me serce pozostało, Przy kochanej mej dziewczynie. (Ҡушымта) Ona biedna tam została, Przepióreczka moja mała, A ja tutaj w obcej stronie Dniem i nocą tęsknię do niej. (Ҡушымта) Żal, żal za dziewczyną, Za zieloną Ukrainą, Żal, żal serce płacze, Już jej więcej nie zobaczę. (Ҡушымта) Wina, wina, wina dajcie, A jak umrę pochowajcie Na zielonej Ukrainie Przy kochanej mej dziewczynie. (Ҡушымта) | Гей, десь там, де чорні води, Сів на коня козак молодий. Плаче молода дівчина, Їде козак з України. Ҡушымта: Гей! Гей! Гей, соколи! Оминайте гори, ліси, доли. Дзвін, дзвін, дзвін, дзвіночку, Степовий жайвороночку Гей! Гей! Гей, соколи! Оминайте гори, ліси, доли. Дзвін, дзвін, дзвін, дзвіночку, Мій степовий дзвін, дзвін, дзвін   Жаль, жаль за милою, За рідною стороною. Жаль, жаль серце плаче, Більше її не побачу. (Ҡушымта) Меду, вина наливайте Як загину поховайте На далекій Україні Коло милої дівчини. (Ҡушымта) |
# Хар-Соим (Вогулка ҡушылдығы)

Хар-Соим — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вогулка йылғаһының уң ярына тамағынан 201 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Хар-Соим (Вогулка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300029128
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302912
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Стәрлежья

Стәрлежья — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 1043 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Стәрлежья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024930
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202493
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Талтма

Талтма — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 130 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Талтма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025090
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302509
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ростов дәүләт педагогия университеты

Ростов дәүләт педагогия университеты" дәүләт юғары уҡыу йорто; 1931 йылда Дондағы Ростовта ойошторолған. 2006 йылда Көньяҡ федераль университеты составына индерелгән.

# Ростов дәүләт педагогия университеты
## Тарих

Институттың тарихы Рус Варшава император университетының 1869 йылда ойошторолоуынан башлана. Беренсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында 1915 йылда университетты Дондағы Ростовҡа эвакуациялайҙар һәм уға Төньяҡ Кавказ университеты исемен бирәләр.
1931 йылда университеттан педагогия факультеты айырылып сыға. Уны Ростов дәүләт педагогия институты тип атайҙар. Ул элекке ҡала табыш йорто бинаһында урынлаша. 1981 йылда педагогик кадрҙар әҙерләү һәм фәнни тикшеренеүҙәрҙе үҫтереүҙәге уңыштары өсөн институт «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнә.
1993 йылда ул университет итеп үҙгәртелә. 2006 йылда Көньяҡ федераль университетына Көньяҡ Педагогия институты рәүешендә инә.

# Ростов дәүләт педагогия университеты
## Факультеттары

Институтта түбәндәге факультеттар бар:
* лингвистика;
* тарих;
* математика;
* физика;
* тәбиғәт белеме;
* индустриаль-педагогика;
* сәнғәт-графика;
* физик тәрбиә биреү;
* мәктәпкәсә педагогика;
* квалификация күтәреү.
Хәҙерге ваҡытта РГПУ-ла 9500 студент (4900 көндөҙ, 4600 ситтән тороп) һәм 190 аспирант уҡый.

# Ростов дәүләт педагогия университеты
## Танылған уҡытыусылары һәм хеҙмәткәрҙәре

* Татьяна Викторовна Бабушкина(1947—2008) — россия педагогы, "Эстетика, ижад итеү, аралашыу " һәм «Иғтибар, гөбөргәйел!» клубтарын ойоштороусы.
* Виталий Алесандрович Закруткин (1908—1984) — рус совет яҙыусыһы, һуғышҡа тиклем рус әҙәбиәте институты кафедра мөдире.
* Иван Игнатьевич Камынин (тыуған 1928)- социаль философия буйынса белгес, философия фәндәре докторы, профессор.
* Григорий Федорович Лозовик (1904—1976) — доцент, рус теле һәм әҙәбиәте кафедраһы өлкән уҡытыусыһы(2014 йыл уға 110 йәш тулған).
* Моисей Михайлович Пистрак (1888—1937) — совет педагогы, университет проректоры, ректоры.
* Владимир Семенович Семенов (1911—1992) — совет дипломаты һәм сәйәсмәне, марксизм уҡытыусыһы (1937—1939).
* Ярослав Григорьевич Шверида (тыған 1946) — ассистент, өлкән ғилми хеҙмәткәре, ТСО кафедраһында (1973—1977), теоретик физика кафедраһында (1984—1989) эшләгән, электрофизика һәм мәғлүмәт теорияһы белгесе.
# Рожкао

Рожкао — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лаба йылғаһының һул ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Рожкао
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003472
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100347
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Инйәр (мәғәнәләр)

Инйәр — күп мәғәнәле һүҙ.
* Инйәр — йылға.
* Инйәр (ауыл) — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл.
* «Инйәр» — Архангель районы гәзите
# Раймина

Раймина — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Узола йылғаһының уң ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Раймина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Түбәнге Новгород ГЭС-ынан Ока йылғаһының тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300512110000017299
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001729
* Бассейн коды — 08.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иҫке Ғәһед

Иҫке Ғәһед — христианлыҡта Библияның беренсе, иң боронғо өлөшө, боронғо йәһүд Изге Китабы Танахтан алынған. В Иҫке Ғәһедкә барлыҡ христиан бүленештәрендә Танахтың 39 китабы инә, йәғни йәһүдилектә лә, христианлыҡта ла дөйөм изге текстар булып тора. Бынан тыш православиела һәм католиклыҡта Иҫке Ғәһедкә өҫтәмә китаптар инә, улар православлыҡта ҡануни булмаған, католиклыҡта — икенсе рәт ҡанундары тип атала. Протестантлыҡта Иҫке Ғәһед тулыһынса Танах менән тап килә.
Танах китаптары б.э.т. XIII быуаттан б.э.т. V быуатҡа тиклем, ҡайһы бер өлөштәренән башҡа, боронғо йәһүд телендә яҙылған, арамей телендә яҙылған.

# Иҫке Ғәһед
## Бүлектәре

Иҫке Ғәһед 3 бүлектән тора:
* «Ҡанун» (Тәүрат) дип аталған беренсе бүлеккә Муса пәйғәмбәрҙең 5 китабы (Тәүрат).
** "Башланмыш" китабы буйынса бөтә донъя алты көн эсендә яралтыла:
* көндә - Яҡтылыҡ ҡараңғылыҡтан айырыла,
* - ер һәм һыуяралтыла,
* - ҡоро ер һәм үҫемлектәр яралтыла,
* - йондоҙҙар яралтыла,
* - балыҡтар, ҡоштар һәм һөйрәлеүселәр яралтыла,
* - хайуандар һәм кеше яралтыла.
** Сығыу (Исход)
** Левиҙәр
** Һандар
* «Яҙмалар» («Писания») бүлегенә йәһүд халҡының боронғо тарихын бәйән итеүсе 13 китап инә
** 1 Батшалар
** 2 Батшалар
** 3 Батшалар
** 4 Батшалар
** 1 Паралипоменон
** 2 Паралипоменон
** Риүәйәттәр (Притчи)
** Вәғәзсе(Екклезиаст)
** Езра
* «Пәйғәмбәрҙәр»: Ишағия, Иремия, Йәзәкил, Данил, Һошея, Нихами, Зәкәриә, Әйүп, Аввакум, Софония.
* «Зәбур» («Мәҙхиә») бүлегендә христиандарҙа һәм йәһүдиҙәрҙә ғибәҙәттәрҙә ҡулланылған илаһи шиғырҙар тупланған.
Иҫке Ғәһед ун бер йәһүд пәйғәмбәренең күренмештәре хикәйәләнгән «Пәйғәмбәрҙәр» китабы менән тамамлана. Иҫке Ғәһед башта боронғо йәһүд һәм арамей телдәрендә яҙыла, һуңғараҡ киң таралган грек (койне), латин һәм башҡа телдәргә тәржемә ителә.
# Улан-Зуха

Улан-Зуха — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы,Волгоград өлкәһе,Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға йылға — ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Улан-Зуха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Дон һәм Волга йылғаларының ағымһыҙ тармаҡтары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек бассейнынан РФ сигенә тиклем Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07040000112108200000552
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200055
* Бассейн коды — 07.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вош-Нел-Соим

Вош-Нел-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Куноват йылғаһының һул ярына тамағынан 217 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Вош-Нел-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300022843
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302284
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вязовичка

Вязовичка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вохма йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Вязовичка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041370
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004137
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Гайза

Гайза (нем. Geisa) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 4740 кеше йәшәй. Майҙаны — 41,36 км². Диңгеҙ кимәленән 318 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36419 һәм автомобиль коды — WAK.
# Крутая (Вагай ҡушылдығы)

Крутая — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вагай йылғаһының уң ярына тамағынан 539 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Крутая (Вагай ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012472
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301247
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кичер

Кичер (нем. Kitzscher) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 5583 кеше йәшәй. Майҙаны — 28,99 км². Диңгеҙ кимәленән 100 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 4567 һәм автомобиль коды L.
# Эсперштедт (Кверфурт)

Эсперштедт (Кверфурт) (нем. Esperstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 675 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,96 км². Диңгеҙ кимәленән 140 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6279 һәм автомобиль коды — MQ.
# Пыжаёль

Пыжаёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Одью йылғаһының һул ярына тамағынан 49 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Пыжаёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017047
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001704
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ураз (исем)

Ураз — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла

# Ураз (исем)
## Этимология

Ураз башҡорт исеме — бәхет, ҡот мәғәнәһендә
Уразай — Ураз исеменең өндәшеү, иркәләү формаһы

# Ураз (исем)
## Билдәле кешеләр

Йәғмүр Ураз (төр. тUraz Yağmur; 19 февраль 1990 йыл) — төрөк футболсыһы. «Киречбурну Спор» һәм Төркиәнең йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай.
Ураз-Мухаммед (тыуған йылы билдәһеҙ, вафат булған йылы — 1610) — Ҡасим ханы, полк воеводаһы.
Ураз Мухаммад-бий (утыуған йылы билдәһеҙ, вафат булған йылы — 1598) — Оло Ноғайҙар бейе, Тинехматтың тәүге улы.

# Ураз (исем)
## Фамилияла

Уразова Гүзәл Асҡар ҡыҙы (8 ғинуар 1982 йыл) — йырсы. Татарстан Республикаһының атҡаҙанған (2009) һәм халыҡ (2019) артисы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған (2019) артисы.
Уразов Георгий Григорий улы (1884 йыл —1957 йыл) — рус һәм совет химигы, СССР Фәндәр академияһы академигы.
Уразов Даянчклыч Чарыярклыч улы (1978 йылда тыуған) — төркмән футболсыһы.
Дидарклыч Чарыярклыч улы (1977 йыл —2016 йыл) — төркмән футболсыһы.
Уразов Дмитрий Васильевич (1871 -?) — земство табибы, Воронеж губернаһынан II саҡырылыш Дәүләт думаһы ағзаһы.
Уразов Ильяс (1922—1945) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, Советтар Союзы Геройы.
Уразов Нургожа Нарыҫбай улы — совет һәм ҡаҙаҡ шағиры, прозаик, тәржемәсе, публицист.
Уразов Рафаэль Александр улы (1990) — Ҡаҙағстан балет артисы.
Уразов Сәмиғулла Хәмзә улы (1957) — ҡаҙаҡ дәүләт эшмәкәре, Ҡаҙағстан парламенты Мәжлестең депутаты.
[Уразов Чутак] (1920—1944) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, Советтар Союзы Геройы

# Ураз (исем)
## Ауылдар

Ураҙ — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Ураҙ ауыл советы үҙәге.
Ураз — Валуйский ҡала округында (Рәсәй Белгород өлкәһенең) ҡала тибындағы ҡасаба.
# Веселов Артемий Николаевич

Веселов Артемий Николаевич (18 октябрь 1906 йыл — 1994 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, педагог, педагогия фәндәре докторы, профессор. Курск педагогия институты ректоры.

# Веселов Артемий Николаевич
## Биографияһы

Артемий Николаевич Веселов 1906 йылда Ярославль губернаһының Марьино ауылында тыуған. 1928 йылдан алып КПСС ағзаһы булып тора.. 1930 йылда К.Либкнехт исемендәге Мәскәү педагогия институтының ижтимағи-иҡтисади бүлегендә уҡый һәм шул уҡ йылда юғары мәктәптә педагогик эш башлай. 1943 йылдан 1994 йылға тиклем Курск педагогия институтында эшләй, ректор, кафедра мөдире, педагогика кафедраһы профессоры була. Рәсәй профессиональ-техник белем биреү тарихын тәрән тикшерә һәм анализлай. Педагогия фәндәре докторы дәрәжәһенә дәғүә итеп, 1952 йылда «Очерки истории низшего профессионально-технического образования и подготовки рабочих кадров в РСФСР» темаһына диссертацияны уңышлы яҡлай. 1964 йылда профессор ғилми исемен ала.
Веселов 50 фәнни эш, шул иҫәптән педагогика тарихы өсөн әһәмиәтле булған бер нисә рәт монографиялар авторы булып тора. 1982 йылда «Очерки истории профессионально-технического образования в СССР» монографияһын әҙерләүҙә ҡатнашҡаны өсөн К.Д.Ушинский исемендәге СССР педагогия фәндәре академияһы премияһына лайыҡ була.
Курскиҙа йәшәгән. 1994 йылда вафат була.

# Веселов Артемий Николаевич
## Маҡтаулы исмедәре һәм ашҡа бүләктәре

* Ленин ордены,
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
* К Д. Ушинский миҙалы,
* РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отичнигы,
* К.Д.Ушинский исемендәге СССР Педагогия фәндәре академияһы премияһы

# Веселов Артемий Николаевич
## Библиография

* Веселов А. Н. Низшее профессионально-техническое образование в РСФСР. – М., 1955;
* Веселов А. Н. Среднее профессионально-техническое образование в дореволюционной России. – М., 1959;
* Веселов А. Н. Профессионально-техническое образование в СССР. – М., 1961.
# Мәймүниҙәр

Мәймүниҙәр (ғәр. ميمونية‎‎ — мәймүниәт; рус. Маймуниты) — Хәрижиҙәрҙең «иң сик» тараф сектаһы. Нигеҙ һалыусыһы — Мәймүн ибн Хәлид.

# Мәймүниҙәр
## Үҙенсәлектәре

Ислам ғалимдары был сектаны исламдан сыҡҡан тип иҫәпләй. Әл-Хөсәйен әл-Кәрәбиси хәрижиҙәр тураһындағы китабында мәймүниҙәрҙең ҡыҙҙарының ҡыҙҙары һәм ағай-апайҙарының балаларының ҡыҙҙары менән никахҡа инергә рөхсәт ителгән тип иҫәпләүҙәре хаҡында бәйән ителә. Әл-Ҡәғәби һәм әл-Әшғәри хәбәр итеүенсә, мәймүниҙәр Йософ сүрәһен бары тик мөхәббәт тарихы ғына тип ҡараған. Мәймүниҙәр шулай күп илаһтарға табыныусыларҙың балалары ожмахта булыр тип иҫәпләгән.

# Мәймүниҙәр
## Мәймүн ибн Хәлид ҡараштары

Нигеҙ һалыусыһы Мәймүн ибн Хәлид ғажрәди булған, әммә уларҙан түбәндәге ҡараштар менән айырылып торған:
* кеше ихтыяр иркенә эйә
* ғәмәл кеше ижады һәм кеше уны барлыҡҡа килтереүсе
* ғәмәлде башҡарыу мөмкинлеге ғәмәлдән алда һ. б. тора.