yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Му-Хот-Соим (Несь-Юган ҡушылдығы)

Му-Хот-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Несь-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Му-Хот-Соим (Несь-Юган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030473
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303047
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Урал алды

Урал алды — Уралдың көньяҡ битләүҙәренә тоташып ятҡан биләмә. Башлыса, Печора һәм Кама (Сулман) йылғалары бассейндары, Көнсығыш-Европа тигеҙлегенең ситке өлөшө.
Урал алды Пермь крайы, Башҡортостан, Удмуртия һәм Ырымбур өлкәһендә урынлашҡан.

# Урал алды
## Ҡылыҡһырлама

Урал алдының төньяҡ өлөшөндә Печора уйһыулығы урынлашҡан. Көньяҡтараҡ Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығы ята һәм башҡалар. Урал алдының күп өлөшөн ылыҫлы урмандар алып тора. Көньяҡтараҡ япраҡлы ағастар менән ҡушылған, ҡайһы бер урындарҙа япраҡлы ағастар күпселек ерҙәрҙе ҡаплаған. Төньяҡ ситтәрҙә — тундра. Көньяҡ ситтәрҙә далалар, улар күп урындарҙа һөрөлгән. Урал алдында нефть, тәбиғи газ, ташкүмер ҙур ятҡылыҡтары бар (Тиман-Печора нефть — газ бассейны, Волга-Урал нефть һәм газлы өлкәләренең көнсығыш өлөшө.
Башҡорт Урал алдының барлыҡҡа килеүенә магматик һәм метаморфик тоҡомдарҙан торған боронғо докемберий нигеҙ булып тора. Фундаменттың өҫкө ҡатламы Татар, Пермь-Башҡорт һәм Ырымбур көмбәҙенән (йыйылмаларынан) тора. Уларға ер өҫтөнөң түбәндәге рельефтары тура килә: конус һымаҡ остансалар менән бүлгеләнгән Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығы (диңгеҙ кимәленән200-450 метр), Стәрлебаш-Федровка ҡалҡыулығы, Дөйөм Һырттың тәпәш убалары менән Төньяҡ армыттары (диңгеҙ кимәленән 300—500 метр), Кама-Әй тигеҙлеге, Әй буйы тигеҙлеге(диңгеҙ кимәленән 200—350 метр).
Урал алдында аҙ һыулы аҡмай ятҡан, ҡайһы бер ерҙә яй ғына аҡҡан күлдәр һәм йылғалар (ҡушылдыҡтары менән Кама, Печора һәм Ағиҙел) бик күп.
# Абай Ҡонанбаев һәйкәле (Алматы)

Абай Ҡонанбаев һәйкәле Алматыла Абай майҙанында 1960 йылда ҡуйыла. Авторы: скульптор Х. И. Наурызбаев, архитекторы И. И. Белоцерковский

# Абай Ҡонанбаев һәйкәле (Алматы)
## Тасуирламаһы

Монументтың дөйөм бейеклеге — 13 метр. Скульптура бронзанан ҡойолған. Постамент формаһы — һигеҙгүҙ, ҡыҙыл граниттан эшләнгән. Абай фигураһы — хәрәкәттә. Һул ҡулына китап тотҡан, ә уң ҡулы менән ҡулбашына һалынған сапанды тотоп тора. Аҡыл эйәһенең башы күләмле башҡарылған. Йөҙө уйсан, ҡарашы киләсәккә төбәлгән. Шағирҙың фәлсәфәүи кәйефен, шәхесенең ғәҙәттән тыш булыуын фигураһының монументаллеге, һәйкәлдең пластик бөтөнлөгө һыҙыҡ өҫтөнә ала.

# Абай Ҡонанбаев һәйкәле (Алматы)
## Барлыҡҡа килеүе

1950 йылдар башында Алматыла Абай һәйкәленә конкурс иғлан ителә. Уның скульпторы Хәкимйән Наурызбайев һөйләй:
* Һәйкәл 1954 йылға, Абайҙың вафатының илле йыллығына ҡуйыу планлаштырыла. Шул саҡта иң яҡшы Абай образына конкурс иғлан ителә. Мин конкурста ҡатнаштым, һәм минең эшемде оҡшаттылар...Бер эшемде опера театрында ла ҡуйҙылар. Хәҙер ул ҡайҙалыр юҡҡа сыҡҡан. Уның ҡайҙалығын әйтә лә алмайым
Әммә һәйкәлде ҡуйыу 1960 йылда ғына — Абайҙың тыуыуының 115-йыллығына хәл ителә. Дәғүәселәр күп була, ләкин монумент төҙөү Наурызбаевҡа йөкмәтелә. Сөнки Абай һәйкәле ҡаланың беренсе монументы булырға тейеш, тик 13,7 м бейеклектәге һәйкәлде ҡайһы оҫтаханала эшләү һорауы килеп тыуа.
* Мин ауыл хужалығы институты янындағы бөтә оҫтаханаларҙы ҡарап сыҡтым. Унда миңә тамбурға оҡшаған урын бирҙеләр. Тамбур тар ғына, әммә бейек түшәмле була. Эшселәр был урынды «мискә» тип йөрөтәләр. Һәйкәл әҙер булғас, улар миңә Абай уларҙың «мискәһендә» барлыҡҡа килеүе факты менән ғорурланғандарын әйтә
Эш башлар алдынан скульптор Абайҙың тыуған еренә бара, урындағы аҡһаҡалдар менән аралаша, Алматыға ҡайтышлай фәндәр Академияһына уға консультант биреү тураһында үтенес менән мөрәжәғәт итә. Уға Абайҙың туғаны яҙыусы Мөхтәр Әуәзовты тәҡдим итәләр, ул Наурызбаевҡа кәңәштәр бирергә ризалаша. Һәр иртә эшкә китешләй скульптор Әуәзовтың өйөнә килә, хәҙер унда Әуәзов йорт-музейы урынлашҡан
Яҙыусы көн һайын башҡа яҙыусылар, рәссамдар, башҡа республикаларҙан килгән ҡунаҡтар менән оҫтаханаға йөрөй. Бина биҡ ҡыҫынҡы булыу сәбәпле Абайҙың йөҙөн күреү мөмкин булмай, яҙыусы барыһы ла яҡшы тип хуплап баш һелкә. Эш тамамланғас, һәйкәлде оҫтахананың ихатаһына сығаралар. Ленинград «Монумент-скульптура» заводынан белгестәр килә, улар һәйкәлде бронзанан ҡойоу өсөн алып китергә әҙерләнә. Скульптор Әуәзовҡа шылтырата, ул, ҡағиҙә булараҡ, ҡунаҡтар менән килә. Был юлы яҙыусы бөтә эште тулыһынса күреп, киҫкен тәнҡитләй. Наурызбаевтың кәйефе ныҡ ҡырыла, яҡынса ун көндән ул эште тамамлап ҡуя һәм ҡабаттан Әуәзовты саҡыра. «Бына был — Абай» — тип әйтә яҙыусы.
# Муравьиха

Муравьиха — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Левочка (из. Старское) йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Муравьиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000006511
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000651
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Байтермишка

Байтермишка — Рәсәй йылғаһы. Һамар өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/1429/259 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Байтермишка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суҡ йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000612112100005709
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100570
* Бассейн коды — 11.01.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ланге-Кика

Ланге-Кика — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Дындовский Таз йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ланге-Кика
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300063587
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306358
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Континенталь ғәскәр

Континенталь ғәскәр (ингл. Continental Army) — халыҡ ополчениеһы, американ сепаратистлар, Америка үҙаллылығы өсөн һуғышта актив ҡатнашаусылар. Джордж Вашингтон — алмашһыҙ башлығы.
# Колтогорская

Колтогорская — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ларь-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Колтогорская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036644
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203664
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пыжшор (Адзьва ҡушылдығы)

Пыжшор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға 65 йылғаһының һул ярына тамағынан км өҫтәрәк Адзьва ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Пыжшор (Адзьва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000070593
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007059
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Урыҫса-башҡортса, башҡортса-урыҫса умартасылыҡ һүҙлеге

Урыҫса-башҡортса, башҡортса-урыҫса умартасылыҡ һүҙлеге (2001) — умартасылыҡ буйынса һүҙлек. Авторы — филология фәндәре кандидаты Гәүһәр Динмөхәмәт ҡыҙы Зәйнуллина. Баҫма яҙыусылар, журналистар, тәржемәселәр, умартасылылыҡ өлкәһендә эшләүселәр, уҡытыусылар, башҡорт терминдары менән ҡыҙыҡһыныусы башҡа киң ҡатлам уҡыусыларға тәғәйенләнә.

# Урыҫса-башҡортса, башҡортса-урыҫса умартасылыҡ һүҙлеге
## Тасуирлама

Һүҙлеккә умартасылыҡҡа ҡараған меңдән ашыу лексик берәмек индерелгән, улар билдәле бер системаға һалынған. Шулай уҡ иҫкереп, онотолоп барған һүҙҙәр менән байытылған.
Башҡорт халҡының боронғо шөғөлө булған ҡортсолоҡҡа бәйле бик күп һүҙҙәре, һүҙбәйләнештәре, әйтемдәре, мәҡәлдәре, был тармаҡ буйынса һәр нәмәнең башҡортса атамаһы бар, ләкин уларҙың күбеһе һирәк ҡулланғанлыҡтан иҫкергән һүҙҙәр рәтенә инеп, әкренләп онотола бара. «Урыҫса-башҡортса, башҡортса-урыҫса умартасылыҡ һүҙлеге» ҡортсолоҡҡа ҡараған атамаларҙы телдә һаҡлап ҡалыуҙа ҙур әһәмиәткә эйә.

# Урыҫса-башҡортса, башҡортса-урыҫса умартасылыҡ һүҙлеге
## Төҙөлөшө

* Инеш һүҙ.
а)умартасылыҡ тарихынан;
б) ҡоротсолоҡ лексикаһы хаҡында бер нисә һүҙ.
* Һүҙлек төҙөлөшөнә аңлатма;
* Ҡушымта — Халыҡ әйтһә, хаҡ әйтә (Русса-башҡортса умартасылыҡҡа ҡараған әйтемдәрҙән, мәҡәлдәрҙән тора);
* Файҙалы кәңәштәр
# Ермолаев Дмитрий Александрович

Ермолаев Дмитрий Александрович (3 ноябрь 1909 йыл — ? 1980 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының административ-техник хеҙмәт гвардия подполковнигы. I дәрәжә (1945) һәм II дәрәжә (1943) Ватан һуғышы, ике тапҡыр Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.

# Ермолаев Дмитрий Александрович
## Биографияһы

Дмитрий Александрович Ермолаев 1909 йылдың 3 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. Өфө ҡалаһының хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла.112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының артиллерия-техник тәьмин итеү начальнигы булып хеҙмәт итә

# Ермолаев Дмитрий Александрович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Сталинградты обороналаған өсөн» миҙалы (1942)
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1943)
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1947)
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1945)
* «Берлинды алған өсөн» миҙалы (1945)
* «Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы
# Маслова Валерия Олеговна

Маслова Валерия Олеговна (23 ғинуар 2001 йыл, Дондағы Ростов ҡалаһы) — Рәсәй гандболсыһы, Рәсәй йыйылма командаһы һәм «Дондағы Ростов» гандбол клубының үҙәк һәм уң ярымурта уйынсыһы. Рәсәйҙең спорт мастеры. 2019 йылда донъя чемпионатының бронза призеры. 2018 йылда юниорҙар араһындағы донъя чемпионы.

# Маслова Валерия Олеговна
## Биографияһы

Валерия Олеговна Маслова 2001 йылдың 23 ғинуарында Дондағы Ростов ҡалаһында тыуған. Бала саҡтан уҡ спорт менән әүҙем шөғөлләнә. Мәктәптә уҡыу йылдарында спорт секцияларына йөрөй. Дондағы Ростовтағы шул уҡ исемдәге ҡатын-ҡыҙҙар гандбол клубында шөғөлләнә һәм ярыштарҙа шул уҡ ҡала клубы өсөн сығыш яһай.
2017 йылда Суперлигалағы уйын майҙансығында сығыш яһау сиктәрендә «Йондоҙ» командаһына ҡаршы уйнай һәм шунда уҡ уға туп бәреп индерә. Был турҙа Валерия 7 уйында ҡатнашып, шуның 13-ндә гол индерә.
Йәштәр араһындағы VIII йәйге Спартакиадала Валерия Олеговна Маслова иң яҡшы уйынсы тип таныла.
2020 йылдан алып Черногорияның Будучность клубы өсөн сығыш яһай.

# Маслова Валерия Олеговна
## Ҡаҙаныштары

* 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020 йылдар миҙгелендә Рәсәй чемпионы
* 2018, 2019 йылдарҙа Рәсәй Кубогын яулай
* Рәсәй Суперкубогы эйәһе 2017, 2018, 2019
* 2019 йылда донъя чемпионатының бронза призеры
* 2018 йылда 18 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар араһында гандбол буйынса донъя чемпионатында еңеүсе

# Маслова Валерия Олеговна
## Йыйылма командалағы карьераһы

2017 йылда Валерия Олеговна Маслова Европа-2018 чемпионатына һайлап алыу уйындарына спортсылар әҙерләү өсөн гандбол буйынса Рәсәй йыйылма командаһына саҡырыла. 2018 йылда Польшалағы юниорҙар чемпионатында донъя чемпионы була.
2019 йылда буласаҡ донъя чемпионатының милли йыйылма командаһына саҡырыла. 2019 йылда Японияла үткән донъя чемпионатының бронза призеры.
# Атлас (туҡыма)

Атлас (ғәр. — шыма) — ебәк йәки ярымебәк, йөҙлөгө шыма, ялтыр атлас үрелешле туҡыма.

# Атлас (туҡыма)
## Эшләнелеше

Атлас үрелеше ваҡытында арҡау нигеҙҙең биш һәм унан күберәк ептәре аша йөҙлөк өҫтөнә сыға. Бының менән туҡыманың шыма булыуына өлгәшелә. Атластар шыма ла, биҙәкле лә булырға мөмкин.

# Атлас (туҡыма)
## Ҡулланылышы

Атлас туҡыма өҫ кейеме (мәҫәлән, смокингтар) һәм аяҡ кейемдәре (шул иҫәптән пуанттар) тегеү , байрам кейемдәрен биҙәү, драпировкалар, мебель көплөктәре, флаг яһау һәм башҡалар өсөн ҡулланыла.

# Атлас (туҡыма)
## Тарихы

Мәскәү дәүләтендә атлас — ебәк, ялтыр, шыма туҡыма. Атластар ошо рәүешле бүленгән:
* Виницей атласы — Венециянан килтерелгән.
* Ҡыҙылбаш атласы — Фарсиянан йәки Төркиәнән килтерелгән.
* Немец атласы — Германиянан килтерелгән.
Атластарҙың төҫтәре түбәндәгесә булған: күк һәм һоро ерлектә һүрәтле, сәскәләр төшөрөлгән йәшел, көмөшһыу ерлектә йәнлек һунары; шулай уҡ аҡ, күк, һары, һоро, ҡыҙыл һәм көрән.
# 1800 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1800 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1800 MDCCC |
| Юлиан стилендә | 1799—1800 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2552—2553 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7308—7309 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5560—5561 ה'תק"ס — ה'תקס"א |
| Мосолман календары | 1214—1215 |
| Боронғо әрмән календары | 1249 ԹՎ ՌՄԽԹ |
| Ҡытай календары | 4496—4497 己未—庚申 жёлтая овца — белая обезьяна |
| Эфиопа календары | 1792—1793 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1856—1857 |
| - Шака самват | 1722—1723 |
| - Кали-юга | 4901—4902 |
| Иран календары | 1178—1179 |
1800 йыл — шаршамбы көнөнән башланған кәбисә булмаған йыл.

# 1800 йыл
## Вафат булғандар

18 май — Александр Суворов, Рәсәй Империяһы генералиссимусы.
# Аланка (Кошаева ҡушылдығы)

Аланка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы/ Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кошаева йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Аланка (Кошаева ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Түбәнге Кама һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем, Вятка йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101512111100029737
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102973
* Бассейн коды — 10.01.01.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кыдзя-Шор

Кыдзя-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Джуджас йылғаһының уң ярына тамағынан 0,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кыдзя-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019348
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001934
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иска (Тубыл ҡушылдығы)

Иска — Рәсәй йылғаһы. Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тубыл йылғаһының һул ярына тамағынан 184 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 210 км.

# Иска (Тубыл ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Есет йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Тура һәм Тавда йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502612111200008474
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200847
* Бассейн коды — 14.01.05.026
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сумрас

Сумрас — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мрас-Су йылғаһының уң ярына тамағынан 314 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Сумрас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008211
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200821
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лукшанка

Лукшанка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пижма йылғаһының һул ярына тамағынан 231 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Лукшанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036481
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103648
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тыкотлова

Тыкотлова — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хулга йылғаһының уң ярына тамағынан 182 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Тыкотлова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025755
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302575
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кукшум

Кукшум — Рәсәй йылғаһы. Сыуашстан биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/1939/14 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Кукшум
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цивиль йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга ҡушылдыҡтары Ҡуйылыһыу аралығында, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400412112100000476
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100047
* Бассейн коды — 08.01.04.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Борма ауыл Советы (Асҡын районы)

Борма ауыл Советы — Асҡын районының 2008 йылда бөтөрөлгән ауыл биләмәһе. Асҡын ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. Почта индексы — 452880. ОКАТО коды — 80204810000.
Ауыл Советының составы: Яңы Борма ауылы — административ үҙәк, 2005 йылға тиклем ҡасаба булған ауылдар:) Үрге Никольский, Талог, Төй. 2006 йылға тиклем ауыл Советына Большегордин һәм Үрге Барак (Башҡортостан Республикаһының 29.12.2006 й., 404-з һанлы «Тораҡ пункттарын берләштереү, бөтөрөү, статусын үҙгәртеүгә һәм административ үҙәктәрен күсереүгә бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законы), 1986 йылға тиклем — посёлок Никольский заводы ҡасабаһы, Иҫке Борма ауылы (Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 12.12.1986 й., 6-2/396-сы «Ҡайһы бер тораҡ пункттарын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташлыу тураһындағы» Указы) ингән була.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1, п.4, д), түбәндәге юлдар бар:
   "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:д) Асҡын ауыл Советын Борма һәм Ҡуяштыр ауыл Советтары менән, «Асҡын» атамаһын ҡалдырып, берләштерергә, Асҡын — административ үҙәк. Борма ауыл Советының Яңы Борма, Үрге Никольский, Талог, Төй ауылдарын, Ҡуяштыр ауыл Советының Ҡуяштыр ауылын Асҡын ауыл Советы составына индерергә. Асҡын ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға. Борма, Мәтәле һәм Ҡуяштыр ауыл Советтарын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;
Ауыл Советы 2008 йылға түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Ҡубыяҙ ауыл Советы, Асҡын ауыл Советы, («Башҡортостан Республикаһының 17.12.2004 й., 126-з һанлы (ред. от 19.11.2008) „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).