yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Лудвож

Лудвож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кылтым-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Лудвож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000020085
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002008
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кувай (Новосергиевка районы)

Кувай — Ырымбур өлкәһенең Новосергиевка районындағы ауылы. Кувай ауыл биләмәһенә керә.
Почта индексы — 461217, ОКАТО коды — 53231813001.

# Кувай (Новосергиевка районы)
## Ауыл урамдары

* 461217 Административ урамы
* 461217 Ауыл урамы
* 461217 Аръяҡ урамы
* 461217 Клуб тыҡрығы
* 461217 Май заводы урамы
* 461217 Йәштәр урамы
* 461217 Совет урамы
* 461217 Дала тыҡрығы
* 461217 Үҙәк урамы
* 461217 Мәктәп урамы
# Реза шаһ Пехлеви

Реза Пехлеви (15 март 1878 йыл — 26 июль 1944 йыл) — Ирандың утыҙ дүртенсе шахы, 1925—1941 йылдарҙа етәкселек итә, Пехлеви династияһынан.

# Реза шаһ Пехлеви
## Биографияһы

Реза Савадкухи 1878 йылдың 15 мартында Мазендеран провинцияһының Алашт ауылында офицер ғаиләһендә тыуған. Атаһы — Ғәббәс Әли-хан (1818—1878), әсәһе — Нуш-Афарин Айрумлу. Уға 40 көн булғанда атаһы, боронғо Карен-Пехлевид династияһы вариҫы, мәрхүм була.
Резаның карьераһы Фарсы казак бригадаһында (ФКБ) рядовойҙан башлана. 20 йәшендә ул офицер дәрәжәһенә күтәрелә һәм уны Реза хан тип йөрөтә башлайҙар. 1903 йылда Реза хан голланд консулы генерал Фриц Кнебелдең (Knobel Frits) һаҡсыһы итеп тәғәйенләнә. 1910 йылда Реза хан казак полкының капитаны була. 1919 йылға ул генерал дәрәжәһенә тиклем күтәрелә. Элекке хеҙмәттәштәре ярҙамында казак дивизияһы буйынса, 1921 йылда тышҡы интервеция мәлендә иран офицеры Реза Пехлеви Тегеранды яулап ала һәм Әхмәт шаһ Каджар тарафынан ҡаланың губернаторы һәм баш командующий, ә бер аҙҙан хәрби министр итеп тәғәйенләнә. 1923 йылда Пехлеви премьер-министр вазифаһын ала һәм тиҙҙән үҙ абруйын файҙаланып, Каджарҙар династияһын ҡолатыуға ирешә.1925 йылдың 12 декабрендә Реза хан Реза шаһ Пехлеви исеме менән Ирандың яңы шаһы тип иғлан ителә, шуның менән Пехлеви династияһына нигеҙ һала. 1927 йылда СССР баҫымы менән совет-иран нейтралитет һәм гарантиялар тураһында килешеү төҙөлә.
Реза шаһ илде модернизациялауға ҙур өлөш индерә. Ул суд реформаһын үткәреү эшен башлай (1927—1928 йй), капитуляция режимын туҡтата (1928 й.), Гражданлыҡ кодексы ҡабул ителә (1929 й.), ерҙәрҙе көсләп баҫып алыуға ҡаршы закон (1930 й.), дәүләт ерен һатыу тураһында закон (1934 й.) сығара, автономиялы таможня тарифы индерә. 1935 йылда бөркәнсекте сисеү тураһында декрет сығара. Шул уҡ 1935 йылда Реза шаһ сит илдәрҙән дәүләтте «Персия» урынына рәсми рәүештә «Иран» тип йөрөтөүҙе талап итә. Үҙгәртелгән армияға таянып Реза шаһ эре феодалдарҙың сепаратизмына ҡаршы көрәш алып бара.
1941 йылда, Икенсе донъя һуғышы мәлендә Реза шаһ Иран территорияһында Бөйөк Британия һәм СССР-ҙың ғәскәрҙәрен индереүгә ҡаршы тороп маташа, әммә 1941 йылдың 25 авгусында совет һәм инглиз ғәскәрҙәре ике яҡтан сик аша үтә. Иғлан ителеүенсә, улар был территорияны Икенсе бөтә донъя һуғышы осоронда үҙ контроле аҫтына ала, ә шаһҡа тәхеттән баш тартырға тәҡдим ителә. Был 1941 йылдың 14 сентябрендә була. Экс-шаһ 1944 йылда Көньяҡ Африкала Йоханнесбургта һөргөндә вафат була.

# Реза шаһ Пехлеви
## Реза Пехлеви музейы

Улы Мөхәммәт Реза Пехлеви атаһының мәйетен Иранға күсереп, уның рухына зиннәтле мавзолей төҙөтә, әммә ислам революцияһы мәлендә кәшәнә емерелә.

# Реза шаһ Пехлеви
## Тарихи факттар

* Иран банкноттарында 1928 йылдан алып 1943 йылға тиклем шаһ һүрәтләнә.
* Шулай уҡ уның исеме менән 1927 йылда фарсы алтын тәңкәһе пехлеви сығарыла.
* 5 томан, 1928 йыл
* 20 риал, 1932 йыл
* 10 риал, 1934 йыл
* 50 риал, 1934 йыл
* 500 риал, 1938 йыл
# Ҡыпсаҡ-Ете ырыу кантоны

Ҡыпсаҡ-Ете ырыу кантоны (рус. Кипчак-Джитировский кантон) — Башҡортостан АССР-ы кантоны.
Административ үҙәге — Ермолаевка ауылы.

# Ҡыпсаҡ-Ете ырыу кантоны
## Тарихы

1919 йылдың июлендә АСБР составында Ете ырыу кантоны һәм Ҡыпсаҡ кантоны улустарынан ойошторола.
3 күн заводы, поташ заводы, 2 һабын ҡайнатыу заводы эшләгән. 1921 йылда 19 китапхана иҫәпләнгән.
1922 йылдың 5 октябрендә кантон бөтөрөлә, территорияһы (16 улус) Йылайыр кантоны составына инә.

# Ҡыпсаҡ-Ете ырыу кантоны
## Халҡы

Халҡы 1920 йылда — 112371 кеше.

# Ҡыпсаҡ-Ете ырыу кантоны
## География

Майҙаны — 7 448 км². Төньяҡта Юрматы кантоны, төньяҡ-көнсығышта — Бөрйән-Түңгәүер кантоны, көньяҡ-көнсығышта — Үҫәргән кантоны, көньяҡта, көнбайышта һәм төньяҡ-көнбайышта Ырымбур өйәҙе менән сиктәш була.
# Кесе Хоса-Я

Кесе Хоса-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хулга йылғаһының уң ярына тамағынан 90 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Кесе Хоса-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026103
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302610
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Хәмзин Хәбибрахман Лотфрахман улы

Хәмзин Хәбибрахман Лотфрахман улы (12 ноябрь 1885 йыл — 1976 йыл) — уҡытыусы һәм йәмәғәтсе, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1948) кавалеры. Милләте — башҡорт.

# Хәмзин Хәбибрахман Лотфрахман улы
## Биографияһы

Хәбибрахман Лотфрахман улы Хәмзин 1885 йылдың 12 ноябрендә Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районы Үрге Уҫылы ауылында хәлле генә крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Башланғыс белемде атаһынан ала һәм ауыл мәҙрәсәһендә уҡый. Артабан ата-әсәһенең риза булмауына ҡарамаҫтан, йәш егет Троицк ҡалаһына, «Рәсүлиә» мәҙрәсәһенә уҡырға китә. Уның белем алыуға дәрте көслө булһа ла, матди хәленең мөшкөллөгө дәрестән буш ваҡытта, ял көндәрендә тимер юлда йөк тейәү һәм бушатыу кеүек эштәр башҡарырға мәжбүр итә, шәкерт йәй көндәрендә байҙарға ялсы булып йөрөй, шулай ҙа уҡыуын дауам итә.
Мәҙрәсәлә уҡытылған предметтарҙың күбеһе Х. Л. Хәмзинды ҡәнәғәтләндермәй, сөнки дини һабаҡтарға ҙурыраҡ иғтибар бирелә. Математика, физика, әҙәбиәт буйынса төплө белем алыу теләге шәкертте Ҡазанға алып бара.
Х. Л. Хәмзин Ҡазандың данлыҡлы «Мөхәмәҙиә» мәҙрәсәһенә уҡырға инә, ләкин оҙаҡ уҡый алмай. 1905—1907 йылдарҙағы беренсе рус революцияһы тәьҫирендә шәкерттәр араһында сыуалыштар башлана.
Ҡаҙанға килеп уҡый башлағас, мин ошо революцион йәштәр араһына инеп киттем, тип хәтерләй торғайны Хәбибрахман ағай. — Минең бүлмәмдә йәшерен листовкалар, тыйылған китаптар һаҡлана ине. Жандармдар тентеү яһағанда уларҙы таптылар, ҡайһы бер уҡыусы йәштәрҙе, шул иҫәптән мине лә, Ҡаҙандан ҡыуҙылар.
Ҡазаңдан сығып киткәс, төрлө осраҡлы эштәр менән шөғөлләнгәндә лә Х. Хәмзиндың күңелендә артабан уҡыу теләге бер ҡасан да һүнмәй. 1907 йылдың көҙөндә ул яңынан Ҡаҙанға барып, уҡытыусылар мәктәбенә уҡырға инә.
Х. Л. Хәмзин ҡаҙаҡ далаларында балалар уҡыта, уларға белем һәм тәрбиә биреү серҙәрен үҙләштерә. 1909 йылда ул Өфөгә килеп, рус теле уҡытыусылары әҙерләү курсында уҡый. 1910 йылдан 1925 йылға ҡәҙәр тыуған ауылы мәктәбендә балалар уҡыта, Октябрь революцияһынан һуң йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнаша, ата-әсәләргә яңы тормош төҙөү бурыстарын аңлата, уларҙың наҙанлығын бөтөрөү, мәҙәни-ағартыу эштәре менән шөғөлләнә. 1918 йылда Стәрлетамаҡҡа Советтарҙың беренсе өйәҙ съезына делегат булып бара.
1926—1928 йылдарҙа X. Хәмзин Стәрлетамаҡ педагогия техникумында уҡып, белемен күтәрә. 1928 йылда тәжрибә туплаған әҙерлекле мөғәллим Ишембай районы Сәлих мәктәбенә эшкә килә. Бында Хәбибрахман Хәмзиндың педагог таланты тулыһы менән асыла. Уның башланғыс синыфтарында уҡыған балалар урта һәм юғары синыфтарҙа яҡшы уҡый, әүҙем, тәртипле булыуҙары менән айырылып тора.
Х. Л. Хәмзин — уҡытыу-тәрбиә эшенә йәне-тәне менән бирелгән, үҙ хеҙмәтен көн һайын ҙур ҡәнәғәтләнеү тойғоһо менән башҡарған намыҫлы уҡытыусыларҙың береһе. Ул ата-әсәләр менән дә күп эштәр алып бара. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, унан һуң да уҡытыусының йәштәргә хас дәрте, илһамы һүнмәй, яратҡан эшен ғүмер буйы рухланып дауам итә.
Талантлы педагог Хәбибрахман Лотфрахман улы Хәмзин 1948 йылда Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә. Төрлө йылдарҙа ике миҙалға һәм Маҡтау грамоталарына лайыҡ була, 1952 йылда 67 йәшендә генә хаҡлы ялға сыға.
# Важ-Картуй-Шор

Важ-Картуй-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хулга йылғаһының уң ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Важ-Картуй-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026318
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302631
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Теш

Кесе Теш — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/585/73/24 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кесе Теш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200010017
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201001
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ивица (Медведица ҡушылдығы)

Ивица — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Медведица йылғаһының һул ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Ивица (Медведица ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000003745
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000374
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лемша (Узола ҡушылдығы)

Лемша — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Узола йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Лемша (Узола ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Түбәнге Новгород ГЭС-ынан Ока йылғаһының тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300512110000017312
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001731
* Бассейн коды — 08.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нестор һарайы

Нестор һарайы (новогреческий: του Ανάκτορο Νέστορα (димотик); Νέστορος Ἀνάκτορον (кафаревус)) ― Микен цивилизациһының мөһим үҙәге. Одиссея һәм Илиадала «Пилос песчаный» ― Нестор батшалығы ― менән бергә телгә алына.
Донъяға билдәле Микен һарайының башҡалары араһында иң яҡшы һаҡланған төҙөлөшө. Һуңғы эллин йәшәү дәүерендә төҙөлгән һарай комплекстың төп бинаһы булып тора. Бәлки, ҡасандыр ул ҡәлғә диуары менән уратып алынған булған. Һарай ярҙамсы бүлмәләрҙән, оҫтаханаларҙан, мунсаларҙан, ҡоҙоҡтарҙан, ҡабул итеү залы һәм үҙ канализация системаһы булған ике ҡкатлы бинанан ғибәрәт.
Һарай күп тиҫтә йылдар дауамында торған. Табылған артефакттарҙың атрибутланыуы б. э. тиклемге 1300 йылдан башлана. Яҡынса беҙҙең эраға тиклемге 1200 йылда һарай комплексы янғын һөҙөмтәһендә емерелә.
2016 йылдың июнендә археологик ҡаҙыуҙар урынына бында килеүсе туристар өсөн юлдар һалына һәм соҡорҙар урынына баҫмалар һалына.

# Нестор һарайы
## Урыны

Һарай Хорҙан көньяҡҡа табан 4 км һәм Пилостан төньяҡҡа табан 17 км-ҙа торған Эпано Энгилианос ҡалҡыулығында урынлашҡан. Бейеклеге диңгеҙ кимәленән 150 метр юғары.

# Нестор һарайы
## Археологик ҡаҙыуҙар

1912 һәм 1926 йылдарҙа Наварино бухтаһынан төньяҡта ике микен кәшәнәһе ҡаҙып алына. Беренсе кәшәнәлә буялған һауыттар, икенсеһендэ ― башланғыс микән һәм урта грек осорона ҡараған кашполар табыла.
Грек археология хеҙмәте һәм Цинциннати университеты археология экспедицияһының берлектәге хеҙмәте көсө менән 1939 йылдың 4 апрелендә Энгилианос ҡалҡыулығында ҡаҙыуҙар башлана. Эштең беренсе көнөндә үк таш диуар емереклектәре, фреска, микен керамика фрагменттары һәм балсыҡ табличкалар табыла.
1939 йылда ҡаҙыныу эштәре ваҡытында һыҙыҡлы Б яҙыулы меңгә яҡын балсыҡ табличкалар табыла. Тәржемәләр уларҙың батша архивтарына ҡарағанын күрһәтә.
Икенсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында ҡаҙыу эштәре системалы алып барылмай. Бары 1952 йылда ғына ҡаҙыуҙар яңынан башлана. 1952 -1966 йылдарҙа һарай акрополь тирәһенән башлап тикшерелә.

# Нестор һарайы
## Археологик ҡаҙыуҙар
### Яугир-грифон ҡәбере

2015 йылда Цинциннати университеты хеҙмәткәрҙәре ҡаҙыу эштәре алып барғандла бик бай яугир ҡәберенә барып юлыға.Зыян күрмәйенсә һаҡланған микен яугиренең ҡәберен археология командаһы «яугир-грифон» тип атай. Был ҡәберҙә алтын балдаҡтар, бронза ҡорал һәм миной һәм микен мәҙәниәтенә ҡараған башҡа ҡиммәтле артефакттар табыла.

# Нестор һарайы
## Археологик ҡаҙыуҙар
### Балсыҡ табличкалар

Һыҙыҡлы Б яҙыулы балсыҡ табличкалар һарайҙың микен Мессенияһының административ, финанс һәм сәйәси үҙәге икәнлеген раҫлай.
# Аджимка

Аджимка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының уң ярына тамағынан 203 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Аджимка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039986
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103998
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# 2-се Министрҙар йорто

2-се Министрҙар йорто — Петергофтың тарихи бинаһы. 1836—1841 йылдарҙа төҙөлгән федераль әһәмиәттәге мәҙәни объект. Разводная урамы, 3, адресы буйынса урынлашҡан, көньяҡтан Разводная майҙанына сыға.

# 2-се Министрҙар йорто
## Тарихы

Йорт архитектор И. И. Шарлемань 1-сенең проекты буйынса төҙөлә. Проект 1836 йылдың июнендә раҫлана. Төҙөлөш ваҡытында йорт Кавалерҙар йорто тип атала. 1839 йылдың июнендә — төҙөлөш, 1841 йылда биҙәү эштәре тамамлана.
Йорт торлаҡ булып ҡала. 1988—2012 йылдарҙа унда шулай уҡ Санкт-Петербургтың Петродворцовый район суды урынлаша.

# 2-се Министрҙар йорто
## Архитектураһы

Йорттоң цоколе путилов эзбиз плиткалар менән йөҙләнгән. Стеналар штукатурланған. Йорт ҡыйығы «тешле» кәрниз менән тамамлана. Беренсе ҡат тәҙрәләре бөгөлгән сандрик һәм әүәләнгән рокайль менән эшләнгән, ә икенсе ҡаттың тәҙрәләре ҙур булмаған квадрат рәүешендә. Көнсығыш пилястралы һәм аттикалы фасад Ҙур һарай яғына ҡарай. Йорттоң биҙәлеше уның барокко биҙәлеше менән тап килә. Фасадты биҙәгән әүәләнгән деталдәрҙе оҫталар Т. Дылев һәм И. Косолапов эшләгән. 1-се Министрҙар йортонан айырмалы, цоколь ҡаты бейек түгел, көнсығыш фасадының биҙәлеше лә икенсе. Бина 1-се Министрҙар йорто һәм Флигель-адьютант йорто менән бергә Разводная майҙаны ансамблен тәшкил итә.
# Кудахурт

Кудахурт — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Баксан йылғаһының уң ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кудахурт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баксан, Черек йылғаһыҙ . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000712108200004628
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200462
* Бассейн коды — 07.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кызынджуль

Кызынджуль — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының һул ярына тамағынан 1704 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Кызынджуль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200014692
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201469
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Буранғолов Йәмил Айҙар улы

Буранғолов Йәмил Айҙар улы (19 июнь 1958 йыл) — журналист. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1995). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003).

# Буранғолов Йәмил Айҙар улы
## Биографияһы

Йәмил Айҙар улы Буранғолов 1958 йылдың 19 июнендә Башҡорт АССР-ы Бөрйән районының Байназар ауылында тыуған.
1985 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлай һәм хеҙмәт эшмәкәрлеген «Молодёжная газета» редакцияһында башлай. Шул йылдарҙан йәш журналистың мәҡәләләренең тематик йүнәлеше күҙаллана.
Артабан «Ватандаш» журналы хеҙмәткәре, 1997 йылдан баҫманың бүлек мөхәррире булып эшләй. Хәрби-патриотик һәм спорт темаларына мәҡәләләре донъя күрә.
Йәмил Буранғолов — 1994—1996 йылдарҙа Чечен Республикаһында барған хәрби хәрәкәттәр тураһында репортаждар циклы авторы.
Йәмил Буранғоловтың атаһы, Айҙар Ғиниәт улы Буранғолов ҡайһы бер мәҡәләләрен Теүәш тигән псевдоним аҫтында яҙҙы (үҙенең тыуған Ғафури районында Теүәш тигән йылға исеме). Салауат районында 1994 йылда башҡорт телендә сыға башлаған «Йүрүҙән» гәзитенең тынғыһыҙ хәбәрсеһе, репортаждар авторы булды.

# Буранғолов Йәмил Айҙар улы
## Китаптары

* Потомки Салавата / А. Г. Бурангулов, Я. А. Бурангулов, З. С. Габбасова. — Уфа : Китап, 2004 (Уфим. полигр. комб.). — 188 с. : портр.; 22 см; ISBN 5-295-03428-3 (в пер.)

# Буранғолов Йәмил Айҙар улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003)
* Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (1995)
# 1985 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1985 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1985 MCMLXXXV |
| Юлиан стилендә | 1984 — 1985 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2737 — 2738 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7493 — 7494 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5745 — 5746 ה'תשמ"ה — ה'תשמ"ו |
| Мосолман календары | 1406 — 1407 |
| Боронғо әрмән календары | 1434 ԹՎ ՌՆԼԴ |
| Ҡытай календары | 4681 — 4682 (с 21 январь) 甲子 — 乙丑 синяя мышь — синяя корова |
| Эфиопа календары | 1977 — 1978 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 2041 — 2042 |
| - Шака самват | 1907 — 1908 |
| Иран календары | 1363 — 1364 |
1985 (бер мең туғыҙ йөҙ һикһән бишенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шишәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1985 йылы, 2 мең йыллыҡтың 985 йылы, XX быуаттың 85 йылы, XX быуаттың 9 ун йыллығының 5 йылы, 1980 йылдарҙың 6 йылы.

# 1985 йыл
## Тыуғандар

* 28 июнь — Ләйсән Үтәшева — билдәле Рәсәй спортсыһы һәм телетапшырыуҙар алып барыусы, донъя һәм ике тапҡыр Европа чемпионы.

# 1985 йыл
## Вафат булғандар

* 20 ғинуар — Вәзих Исхаҡов, яҙыусы, БАССР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981), Ғәлимов Сәләм исемендәге премия лауреаты.
# Окленд технологиялар университеты

Окленд технологиялар университеты (маори Te Wananga Aronui o Tāmaki Makau Rau) — Яңы Зеландияның иң йәш университеты, 2000 йылда Окленд технологиялар институты нигеҙендә асылды.Университет ҡаласығы Веллезли стрит (ингл. Wellesley Street) урамында һәм Норт Шор ингл. North Shore City ҡалаһында урынлашҡан. Яңы кампустар (Manukau Campus) 2010 йылда асылды.
# Моррас Шарль

Шарль Моррас (франц. Charles-Marie-Photius Maurras; 24 апрель 1868 йыл, Мартиг, Буштан-дю-Рон — 16 ноябрь 1952 йыл, Тур) — Франция публицисы тәнҡитсе, шағир. Француз Академияһы ағзаһы (1938—1945, Лион суды ҡарар буйынса тыуған ил хыянатсыһы тип был исемдән мәхрүм ителгән).
Шарль Моррас Прованс бай буржуаз ғаиләһендә тыуған. Моррас һуғыш алдынан Францияла милли ренессанс лозунгтар иғлан иткән һуғышсан милләтселек вәкилдәренең береһе булып тора. Француз әҙәбиәте эсендә был ағым «роман мәктәбе» тип аталған, реакцион теориялы, капитализм һәм буржуаз демократия кризисы тураһында һөйләгән, парламентаризмға һәм фәнгә динде ҡапма-ҡаршы ҡуйған әҙәби ағым 1899 йылда Шарль Моррас «Франсэз Аксьон» («Француз хәрәкәттәре») монархия төркөмөн, ә 1908 йылда — Леон Доде менән шул уҡ исеме аҫтындағы гәзитте ойоштора.
Моррас нәҫелдән мираҫ булып килгән монархияны һәм шулай уҡ католиклыҡты ойошма булараҡ яҡлай, өҫтөнлөгөн раҫлай «латин расаһының» башҡа расаларҙан өҫтөнлөгөн хәҙерге заман мәғәнәләре буйынса түгел, ә XVII быуат классик һүҙҙәр мәғәнәһе буйынса яҡлай. Үҙе агностик була.
Икенсе донъя һуғышы йылдарында донъяла булған хәлдәргә ҡарата һаңғырау булып ҡала, Вишист режимы политикаһын формалаштырған маршал Петенды хуплай. Дуҫтары араһындаантисемит һәм бер үк ваҡытта антигерманист булараҡ сығыш яһай,әммә Өсөнсө Рейх юҡҡа сығарылғанға тиклем был хаҡта өндәшмәй тора.
# Дәүләтҡолов

Дәүләтҡолов — фамилия.
* Дәүләтҡолов Рәмил Хөснөтдин улы, Ҡол Дәүләт (1959—1998) — шағир, драматург.
* Дәүләтҡолов Әхмәт Хажмөхәмәт улы (1944 т.) — философия фәндәре докторы (1999), профессор.
# Бекет (Яя ҡушылдығы)

Бекет — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яя йылғаһының уң ярына тамағынан 157 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Бекет (Яя ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200020820
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202082
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2