yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мари-Луиз Колейро Прека

Мари-Луиз Колейро Прека (ингл. Marie Louise Coleiro Preca, 7 декабрь 1958 йыл, Корми, Мальта таж колонияһы) — Мальта сәйәсмәне. 2014 йылдың 4 апреленән Мальта президенты. Лейборист партияһы ағзаһы.

# Мари-Луиз Колейро Прека
## Биографияһы

Мари-Луиз Колейро Прека 1958 йылдың 7 декабрендә Мальта таж колонияһының Мальта утрауының үҙәгендәге Корми ҡалаһында тыуған. Мальта университетын тамамлай.
1982—1991 йылдарҙа партияның генераль сәркәтибе вазифаһын үтәй һәм Мальта паритияһын етәкләгән тәүге ҡатын-ҡыҙ була. Бынан тыш төрлө осорҙа социалистик йәштәр милли бюроһы ағзаһы, партияның ҡатын-ҡыҙҙар бүлеге рәйесе (1996—2001) һәм «Il-Ħelsien» партия гәзитенең нәшриәтсеһе була.
1998 йылда Лейборист партияһынан Мальта парламентына депутат итеп һайлана. Альфред Сант партия етәксеһе вазифаһын ҡалдырғас, яңы лидерҙы һайлауҙарҙа уңышһыҙ ҡатнаша. 2013 йылдың мартында Джозеф Мускат хөкүмәте ағзаһы булып, ғаилә һәм социаль теләктәшлек министры вазифаһын биләй. 2014 йылдың мартында илдең премьер-министры уны Мальта президент вазифаһына тәҡдим итә һәм тиҙҙән ул был вазифала раҫлана. Шул уҡ йылдың 4 апрелендә яңы президент үҙ вазифаһын үтәй башлай.

# Мари-Луиз Колейро Прека
## Факттар

* Мари-Луиз Колейро Прека, Агата Барбаранан һуң, ҡатын-ҡыҙҙар араһынан Мальтаның икенсе президенты була.
* Мари-Луиз Колейро Прека Мальтаның иң йәш президенты булып тора.

# Мари-Луиз Колейро Прека
## Бүләктәре

Мальта наградалары
| Дәүләт | Дата | Награда | Награда | Литерҙар |
| Мальта | 4 апрель 2014 | Хеҙмәттәре өсөн милли ордены почётының гроссмейстеры һәм компаньоны | Хеҙмәттәре өсөн милли ордены почётының гроссмейстеры һәм компаньоны | K.U.O.M. |
| Мальта | 4 апрель 2014 | «Республика мәнфәғәтенә» ордены гроссмейстеры | «Республика мәнфәғәтенә» ордены гроссмейстеры | |
| Дәүләт | Тапшырыу датаһы | Награда | Награда | Литерҙар |
| Бөйөк Британия | Ноябрь 2015 | Изге Михаил һәм Георгий орденының Ҙур тәреһе почётная дамаһы | Изге Михаил һәм Георгий орденының Ҙур тәреһе почётная дамаһы | GCMG |
| Болгария | 8 ноябрь 2016 | Таҫма менән «Стара-планина» ордены | Таҫма менән «Стара-планина» ордены | |
| Украина | 15 май 2017 | 1 дәрәжә кенәз Ярослав Мудрый ордены дамаһы | 1 дәрәжә кенәз Ярослав Мудрый ордены дамаһы | |
| Италия | 7 сентябрь 2017 | «Италия Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының таҫмаһы менән биҙәкләнгән ҙур тәреһе дамаһы | «Италия Республикаһы алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының таҫмаһы менән биҙәкләнгән ҙур тәреһе дамаһы | |
| Португалия | 15 май 2018 | Дон Энрике инфантаһы орденының ҙур сылбыры дамаһы | Дон Энрике инфантаһы орденының ҙур сылбыры дамаһы | GColIH |
# Кохтовязь

Кохтовязь — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ландех йылғаһының һул ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кохтовязь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Ковров ҡалаһынан тамағына тиклем, Уводь йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301112110000033822
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003382
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Куж-Ю

Куж-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының уң ярына тамағынан 664 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Куж-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000016217
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001621
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ярлы Кәрим

Ярлы Кәрим (төп исеме Кәримов Ғабдулла Әхмәтвәли улы; 16 июнь 1901 йыл — 1937 йыл) — шағир, журналист. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. 1917—1919 йылдарҙағы башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре, Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһының сәйәси хеҙмәткәре. 1920—1926 йылдарҙа «Башҡортостан хәбәрҙәре», «Башҡортостан» гәзиттәре, РКП (б)-ның Стәрлетамаҡ өйәҙ комитеты хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған шағир Фәтих Кәримдең бер туған ағаһы. Милләте башҡорт.

# Ярлы Кәрим
## Биографияһы

Ғабдулла Әхмәтвәли улы Кәримов 1901 йылдың 16 июнендә Өфө губернаһының Бәләбәй өйәҙе (хәҙерге Башҡортостандың Бишбүләк районы) Айыт ауылында донъяға килгән. Атаһы ауылдың муллаһы булған.
Башланғыс белемде ауылдың мәхәллә мәктәбендә ала, артабан Ырымбурҙағы «Хөсәйениә» мәҙрәсәһендә белем ала.
Бөйөк Октябрь революцияһы осоронда мәҙрәсәлә уҡыуын ташлай һәм Совет власы урынлаштырыу өсөн көрәш башлаған милли хәрәкәттә ҡатнаша. Беренсе шиғырҙарын яҙып баҫтыра. 1919 йылда ул партия сафтарына алына, һуңғараҡ Ҡыҙыл Армия составында Петроградты Юденич ғәскәренән һаҡлау өсөн һуғыша, шунда ҡаты яралана.
1921—1922 йылдарҙа Мәскәүҙә шағир Көнсығыш хеҙмәтсәндәренең коммунистик университетында уҡый, әҙәби ижад менән шөғөлләнә. 1926 йылға тиклем Ҡазанда, Өфөлә һәм Башҡортостан йөмһүриәтнең Белорет кантонында гәзит һәм партия эшендә була. Элекке яралары уның сәләмәтлеген ныҡ ҡаҡшата, һәм ул 1937 йылда Өфөлә вафат була.

# Ярлы Кәрим
## Әҙәби мираҫы

Ярлы Кәрим шағир Фәтих Кәримдең бер туған ағаһы, энеһенә ул әҙәби ижады һәм тормош үрнәге менән шәхес һәм яҙыусы булараҡ үҫешеүенә ҙур йоғонто яһай. Уның әҙәби мираҫы күләм яғынан ҙур түгел. Был мираҫҡа 1919—1925 йылдар араһында Төркөстан фронтының органы «Ҡыҙыл маяҡ» гәзитендә, Өфө, Ҡазан, Мәскәүҙәге матбуғатта баҫылып сыҡҡан бер нисә тиҫтә шиғыр ғына инә. Улар араһында «Мин ҡайттым» шиғыры: Мин үҙем башҡорт ауылында Тыуып үҫкән бер бала. Шуға ла бик-бик беләм Башҡорт эсендә ни яна Эйе, мин йырлайым иҙелгән Ярлы башҡорт йырҙарын, Эйе, мин бер һандуғас, Башҡорт — йәшел-йәш бер ҡайын.

# Ярлы Кәрим
## Иҫтәлеге

2020 йылдың 25 декабрендә Айыт ауылының күп функциялы үҙәгендә башҡорт шағиры Ярлы Кәримгә бағышланған мемориаль таҡтаташ асылған
# Елангаш

Елангаш — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чуя йылғаһының һул ярына тамағынан 193 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.

# Елангаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005513
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100551
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ет-Яха

Ет-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сюты-Пой-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Ет-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300047828
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304782
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Агава

Ага́ва (лат. Agáve) — агавалар ғаиләһенән үҫемлектәр ырыуы. ғүмерендә бер ҡабат сәскә ата һәм емештәре өлгөргәндән һуң ҡорой торған йылы яҡ үҫемлеге)
Күп йыллыҡ япраҡлы суккуленттар(япраҡ һәм һабаҡтары дымға бай булған, ҡоролоҡҡа сыҙамлы үҫемлектәр: алоэ, кактустар). Мексикала һәм Үҙәк Американың башҡа райондарында 300 ләп төрө һәм баҡса формалары үҫә.
Күпселек агавуның япраҡтары тамыр тирәләй тупланған, тығыҙ, итләс һәм сәнскеле. Үҫеү дәүеренең 6-15 йылында күп сәскәле һабаҡ хасил итеп сәскә ата. Монокарпик (бер мәртәбә сәскә атыусы) төрҙәре бар. Тамырса үрентеләренән үрсетелә. Яҡтылыҡ яратыусан үҫемлек. Тыуған ерендә агаваның ҡайһы бер төрҙәрен туҡыу һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәтендә сеймал булараҡ файҙаланалар. Сәскәләренән һәм сәскә һабаҡтарынан иҫерткес эсемлек (пульке) яһайҙар. Әкрен үҫеүсе ҡайһы бер төрҙәре декоратив бүлмә гөлө булараҡ үрсетелә.
Агаваның йыш осорай торған төрҙәре: Мексика агаваһы (A. mexicana), Америка агаваһы (A. americana), сүсле агава (А.filifera). Айырыуса матур, әмма һирәк осорай торған агавалар — королева Виктория (A.Victoriae — reginae Moore) һәм король Фердинанд агаваһы (A. ferdinandi regis Bgr.).
# Хиршштайн

Хиршштайн (нем. Hirschstein) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2303 кеше йәшәй. Майҙаны — 34,46 км². Диңгеҙ кимәленән 129 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1594 һәм автомобиль коды RG (элек: RIE neu: MEI).
# Феодосия тыуған яҡты өйрәнеү музейы

Феодосия тыуған яҡты өйрәнеү музейы — Феодосиялағы музей. Айвазовский проспекты, 11 (элекке Ленин проспекты) адресы буйынса урынлашҡан
Феодосияның ҡомартҡылар музейы [[1811 йыл]дың 13 майында Феодосия ҡалаһы башлығы С. М. Броневский тырышлығы арҡаһында асыла.
Европа территорияһында иң боронғо музей учреждениеларының береһе булып тора. Әммә, беренсе музей бинаһы ысын мәғәнәһендә музейға ҡарағанда күберәк ҡомартҡылар һаҡлағысы була. Яйлап ҡомартҡыларҙы һатып алыу, археологик ҡаҙыныуҙар арҡаһында йыйылмалар арта.
Музей Феодосияның үҙәгендә төрөк мәсете территорияһында урынлаша, әммә 1860 йылдар аҙағында Таврия губернаһы властары бинаны лютеран общинаһына тапшыра. 1871 йылда музей коллекцияһын рәссам И.А. Айвазовскийҙың аҡсаһына махсус төҙөлгән музей бинаһына күсерәләр Музей менән 18 йыл (1900—1917) Людвиг Петрович Колли (1849—1917) етәкселек итә. 1922 йылда күренекле украин сәнғәте академигы А.П.Новицкий ҡыҫҡа ваҡытҡа музей директоры була.
1920 йылдар уртаһында архелогик музейҙы И.А. Айвазовскийҙың элекке йортонда урынлаштыралар, унда 1988 йылға тиклем була. Һуңыраҡ Феодосия тыуған яҡты өйрәнеү музейы өсөн элекке балалар табыу йорто (революцияға тиклем «Генуя» ҡунаҡханаһы) XIX — XX быуат архитектура ҡомартҡыһы бирелә.
Феодосия тыуған яҡты өйрәнеү музейы фондында 70 000 ашыу экспонат иҫәпләнә. Музейҙың һигеҙ залында археология ҡомартҡылары ғына түгел, шулай уҡ күп этнографик һәм документаль материалдар, асылмаларҙың иҫке төр коллекциялары, минералдар, гербарийҙар һаҡлана. Боронғо таш плиталарҙың бай коллекция өлөшө асыҡ һауала музейҙың үҙенсәлекле ихатаһында урынлашҡан.
Феодосия мэры В.Шайдеров инициативаһы менән Феодосияның ҡомартҡылар музейын тергеҙеү буйынса мәсьәлә күтәрелгән. Әлеге ваҡытта тикшеренеү эштәре алып барыла, проект өсөн ярты гектар ер бүленгән, башҡарма комитетта аҡса йыйыу өсөн иҫәп асылған.
# Биштау

Биштау (рус. Бешта́у) — биш түбәле айырым торған тау-лакколит, Кавказ Минераль Һыуҙары Пятигорье тауҙарының 17 магматик ҡалдыҡтарының иң бейеге. Бейеклеге 1400 м. Тәбиғәт ҡомартҡыһы. Тирә-яҡ мөхиткә (Пятигорье) һәм Пятигорск ҡалаһына исем биргән.
Тау Пятигорьеның үҙәк өлөшөндә урынлашҡан. Итәгенең диаметры яҡынса 8 км.
Тәбиғәт ҡомартҡыһы булып тора. Тауҙың исеме төркисә биш (беш) һәм тау һүҙҙәренән яһалған .

# Биштау
## Геологик төҙөлөшө

Сағыштырмаса һөҙәк (7-8°) тауҙың аҫҡы өлөшө диңгеҙ палеоген балсыҡтарынан, һирәгерәк мергелдәрҙән һәм алевролиттарҙан тора һәм тәрән һыҙаларҙың радиаль системаһы менән йырғыланған. 820 м бейеклектән башлап өҫкө өлөшө ныҡ йырғыланған бештаунит ҡая массивынан ғибәрәт. Майҙаны яҡынса 3 км², аҡбур осорондағы эзбизташ, ҡомташ һәм балсыҡлы һәүерташтарҙың айырым блоктарынан тора. Уның иң бейек түбәһе — Биштау — бейеклеге 1400 м.
* Кесе Биштау (1254 м)
* Кәзә Ҡаялары (1167 м)
* Два Брата (Лисий Нос) (1124 м)
* Лохматая (Лохматый Курған, Зелёный Мыс) (1080 м)

# Биштау
## Тәбиғәтте файҙаланыу

XX быуаттың икенсе яртыһында Биштауҙа уран ятҡылыҡтары эшкәртелә. 1950 йылдан 1975 йылға тиклем № 1 Лермонтов руднигы эшләй. 25 йыл эсендә ҡырҡтан ашыу штольня үтелгән. Биштау территорияһы административ рәүештәЛермонтов ҡалаһына ҡарай (уран эшкәртмәләре менән бәйле нигеҙләнгән), ә ташландыҡ шахтерҙар ҡасабаһы (Ҡасаба № 1) Лермонтов ҡалаһының көнсығыш өлөшө булып тора. Штольняларҙың дөйөм оҙонлоғо 203 километр тәшкил итә. Эштәр тамамланғандан һуң инеү урындарының күпселеге бетон менән көпләнгән.
# Кесе Сортым

Кесе Сортым — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Сортым йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Кесе Сортым
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051434
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205143
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Безымянная (Назинская ҡушылдығы)

Безымянная — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы/ Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Назинская йылғаһының һул ярына тамағынан 199 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Безымянная (Назинская ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200035616
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203561
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ядвий

Ядвий — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Зырянская Ежуга йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Ядвий
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047948
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004794
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вирица

Вирица — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молога йылғаһының һул ярына тамағынан 311 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Вирица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000005774
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000577
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ун-Сезынг-Юган

Ун-Сезынг-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ногор-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Ун-Сезынг-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300022621
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302262
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡолман

Ҡолман (Ҡулма́н, рус. Карья́пово) — Ырымбур өлкәһе Ҡыҙыл Гвардия районы ауылы. Пролетарка ауыл советы составына керә..

# Ҡолман
## География

Ауыл Туҡ буйында урынлашҡан.

# Ҡолман
## Тарих

Риүәйәт буйынса, ауыл 1630—1640 йылдарҙа йә унан иртәрәк нигеҙләнгән. Ауылда йәшәүсе Агиш исемле кешенең улдары Ҡолман һәм Ҡоръяу 1764 йылғы Нуғай даруғаһы документында телгә алыналар.
Рәсми документтарҙа тәүге тапҡыр 1795 йылда телгә алына. Революцияға тиклем Ҡолман ауылы Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе Йомран-Табын улусы ҡарамағында була.
Революциянан һуң Башҡорт АССР-ының Туҡ-Соран кантоны составына керә, ә 1923 йылдан республиканың Бәләбәй кантоны ҡарамағында була. ВЦИК ҡарарына ярашлы 1924 йылдың 21 октябрендә Ҡаҙаҡ АССР-ы составына бирелә. 1934 йылдан Ырымбур өлкәһе ҡарамағында була.
XX быуат башында мәсет төҙөлә. Аслыҡ осоронда ауыл халҡының бер өлөшө Ташкентҡа күсергә мәжбүр була.
1933 йылда Ҡолман һәм күрше Бәхтийәр ауылдарында «Ҡыҙыл Кәмәтау» (рус. «Кызыл Каматау») колхозы ойошторолған. 1937 йылда колхоздың атамаһы «Красный Стахановец» тип үҙгәртелә, 1959 йылда ул «Родина» колхозы составына инә.

# Ҡолман
## Халҡы

Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1834 | 1866 | 1910 |
| 106 | 269 | 239 | 389 |
# Латипов Валерий Мәркәз улы

Латипов Валерий Мәркәз улы (16 февраль 1956 йыл) — ғалим-инженер-төҙөүсе, уйлап табыусы. 1978 йылдан Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы, 2002 йылдан төҙөлөш конструкциялары кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта хужалыҡ иҫәбендәге «„Стройтехэкспертиза“ Өфө ҡала үҙәге» ғилми тикшеренеү лабораторияһы етәксеһе. Техник фәндәр докторы (1998), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2008). Нефть сәнәғәте эшмәкәре Мәркәз Латиповтың улы.

# Латипов Валерий Мәркәз улы
## Биографияһы

Валерий Мәркәз улы Латипов 1956 йылдың 16 февралендә Башҡорт АССР-ының Ишембай ҡалаһында тыуған.
1978 йылда Өфө дәүләт нефть институтын тамамлағандан һуң шунда эшләй: ассистент, уҡытыусы, доцент, профессор, төҙөлөш конструкциялары кафедраһы мөдире.
Ғилми эштәренең төп йүнәлештәре — төҙөлөш конструкцияларының ныҡлығы өлкәһендә тикшеренеүҙәр. 150-нән ашыу баҫма хеҙмәт, шул иҫәптән 1 монография авторы («Ағастан һәм пластмассанан эшләнгән конструкциялар», Өфө, 2005). Уйлап табыуға 8 автор таныҡлығы бар. М. К. Латиповтың улы.
Өфө дәүләт нефть техник университетының Ғилми советы, Өфө дәүләт нефть техник университетының архитектура-төҙөлөш факультеты фәнни-техник һәм ғилми-методик советы ағзаһы, ӨДНТУ ҡарамағындағы Д 212.289.02 диссертация советы рәйесе урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһы төҙөүселәренең фәнни-техник йәмғиәте Президиумы ағзаһы, «Башниистрой» институтының ғилми советы ағзаһы, 1997 йылдан — йыл һайын уҙғарылған «Уралстрой» һәм «Ҡала. Архитектура, төҙөлөш һәм коммуналь хужалыҡ» махсуслаштырылған күргәҙмәләрҙең ойоштороу һәм жюри комитетының даими ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының төҙөлөш һәм проект ойошмалары етәкселәре өсөн квартал һайын үткәрелгән кәңәшмәләр ҡатнашсыһы һәм лекторы
Академик П. Г. Комохов етәкселегендәге авторҙар коллективы составында «Долговечность бетона и железобетона» монографияһы өсөн Рәсәй архитектура һәм төҙөлөш фәндәре академияһының (РААСН, № 22, 2002) Ҙур алтын миҙалы менән бүләкләнгән.
М. В. Латипов етәкселегендәге «Төҙөлөш ҡоролмалары» кафедраһы 2003, 2004, 2005 йылдар йомғаҡтары буйынса сығараусы кафедралар араһында призлы урынға сыға.
# Шафиҡ (исем)

Шафиҡ — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

# Шафиҡ (исем)
## Этимологияһы

Шафиҡ башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Шәфҡәтле, рәхим­ле, миһырбанлы, һөйәкле; яҡ­лаусы; яҡын дуҫ тигәнде аңлата.

# Шафиҡ (исем)
## Билдәле кешеләр

Әминев-Тамъяни Шафиҡ (тулы исеме Әминев Шафиҡ Әмин улы; 19 март 1858 йыл — 1936 йыл) — башҡорт сәсәне.

# Шафиҡ (исем)
## Фамилияла

Шафиҡова Кәүсәриә Фиҙаи ҡыҙы (3 ғинуар 1949 йыл — 4 май 2017 йыл) — башҡорт шағиры, йырҙар авторы. 199 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Ғәли Соҡорой исемендәге премия лауреаты, Яңауыл районының почётлы гражданы.
Шафиҡова Әминә Ивний ҡыҙы (24 март 1974 йыл) — башҡорт дәүләт эшмәкәре, музыкант-пианист. 2012 йылдың ноябренән Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры[1]. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы (2002). Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2005).
Шафиҡов Ғәзим Ғәзиз улы (1 октябрь 1939 йыл — 28 ғинуар 2009 йыл) — Башҡортостандың рус телендә ижад иткән шағиры. Прозаик, драматург, сценарист, публицист, тәржемәсе һәм фольклорсы. 1977 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1989). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2004). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1992), Сергей Чекмарёв исемендәге (1989), Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге (1992), Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге (1995), Рәми Ғарипов исемендәге (1998) премиялар лауреаты.
Шафиҡов Денис Фуат улы (3 июнь 1985 йыл) — Рәсәй спортсыһы, еңел һәм беренсе ярымурта ауырлыҡ категорияларында сығыш яһаусы боксёр. Донъя чемпионы (2009).
Шафиҡова Гөлсирә Мазһар ҡыҙы (16 май 1955 йыл) — шағир, яҙыусы. Башҡортостан Республикаһы (1997) һәм Рәсәй Федерацияһы (2006) Яҙыусылар союзы ағзаһы. Мәсетле районының Рәшит Әхтәри исемендәге (2002) һәм Учалы районының Рәмзилә Хисаметдинова исемендәге (2005) премиялары лауреаты.
Шафиҡов Әхиәр Талип улы (1905 йыл — 24 февраль 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусыһы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
Шафиҡов Таймаҫ Шафиҡ улы (19 февраль 1899 йыл — 1947 йыл) — дәүләт эшмәкәре. 1929—1931 йылдарҙа БАССР-ҙың Үҙәк Башҡарма Комитеты Рәйесе. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны.
Шафиҡова Закира Рәзетдин ҡыҙы (рус. Шафикова Закира Разетдиновна) — (24 октябрь 1936 йыл) — йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — татар.
# Әтнә районы

Әтнә районы - Татарстан Республикаһында муниципаль район. Ҡоморгужа ауылында күренекле ғәлим Шиһабеддин Мәржәни музейы бар.