yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Артюхов Александр Викторович

Артюхов Александр Викторович (20 июль 1970 йыл) — хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2015 йылдан «Берләштерелгән двигателдәр эшләү корпорацияһы» акционер берекмәһенең генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының 3-сө, 4-се һәм 5-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе (2009). Почёт ордены кавалеры (2013).

# Артюхов Александр Викторович
## Биографияһы

Александр Викторович Артюхо́в 1970 йылдың 20 июлендә Ҡаҙаҡ ССР-ының Уральск ҡалаһында тыуған.
1988—1990 йылдарҙа — Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә.
1996 йылда Өфө дәүләт авиация техник университетын «машиналар эшләүҙә иҡтисад, ойоштороу һәм механизация» һөнәре буйынса, 1998 йылда — Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дəүлəт хеҙмəте һəм идара итеү академияһын «финанс менеджменты» һөнәре буйынса тамамлай.

# Артюхов Александр Викторович
## Биографияһы
### Һөнәри эшмәкәрлеге

1993 йылдан 2005 йылға тиклем — «Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционер йәмғиәте генераль директорының иҡтисади мәсьәләләр буйынса урынбаҫары — финанс бүлеге начальнигы.
2005—2006 йылдар — Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенең башҡарыусы директоры;
2006—2011 йылдар — Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенең генераль директоры;
2011—2015 йылдар — Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһенең идара итеүсе директоры;

# Артюхов Александр Викторович
## Берекмә етәксеһе

Александр Артюхов етәкселек иткән «УМПО» Асыҡ акционер йәмғиәте — «Берләштерелгән двигателдәр төҙөү корпорацияһы» акционер берекмәһе структураһына ингән иң уңышлы эшләүсе предприятиеларҙың береһе. 2010 йылдан башлап һуңғы биш йыл эсендә берекмәнең тауар продукцияһын етештереү күләмдәре икеләтә арта. 2014 йылда етештереү күләме, 2013 йыл менән сағыштырғанда, 7,1 млрд һумға артып, 42 млрд. 870 млн һум тәшкил итә (НДС-һыҙ), 2013 йылға ҡарата тауар продукцияһын сығарыуҙың үҫеш темпы — 110,6 %. Компания һигеҙ йыл рәттән корпорация предприятиелары араһында һатыуҙан алынған аҡса күләме буйынса 1-се урында бара. 2014 йылда был күрһәткес 48 млрд. 974 млн һум тәшкил итә. Етештереүҙең дөйөм күләмендә Дәүләт оборона заказының өлөшө 2013 йылдағы 36,2 проценттан 2014 йыл йомғаҡтары буйынса 42,5 процентҡа барып етә.
Ғаиләһе: өс ҡыҙы һәм улы бар.

# Артюхов Александр Викторович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе (2009).
* Рәсәй Федерацияһының Сәнәғәт һәм сауҙа министрлығының Рәхмәт хаты (2010).
* Почёт ордены (2013).
* Рәсәйҙең ФСВТС-һының Отличие билдәһе (2015).
* Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы (2016).
* «Хәрби хеҙмәттәге уңыштары өсөн» ордены (2017).
* Рәсәй Федерацияһы Президентының Рәхмәт хаты (2018).
# Чадта ислам

Чадта ислам иң күп һанлы дин булып тора. Мосолмандар башлыса төньяҡ райондарҙа йәшәй һәм халыҡтың яҡынса 57,8 % тәшкил итә. Илдә сөнни йүнәлешле исламдың мәлики мәҙһәбе өҫтөнлөк итә, ғәрәптәр араһында шәфиғи мәҙһәбе яҡлылар ҙа бар. Илдең төньяғында ҡадирилек ордены йоғонтоһо, көньяҡта — тижәниә, йоғонтоһо таралған, илдең ҡайһы бер төбәктәрендә сенуситтар.бар. Чад мосолмандарының 5-10%-ы исламдың фундаменталист йүнәлештәрен— үәһһәбилек һәм сәләфилекте яҡлаусылар тип баһалана Чад мосолмандары ислам традицияларын исламға тиклемге йолалар һәм инаныуҙар менән берләштерә.
Ислам Чад территорияһына XI быуат аҙағында үтеп инә башлай. Чадта, башлыса ҡатмарлы географик шарттар арҡаһында, ислам әкрен тарала. Чадта ғәрәп телен белгән кеше аҙ булғанлыҡтан, ғәрәптәр менән бәйләнеш мөсһөҙ була.
Мосолмандарҙың 48 %-ҡа яҡыны үҙҙәрен сөнни тиҙәр, 21 %-ы — шиғый һәм 4 %-ы — әһәмәниҙәр, дингә ышаныусыларҙың ҡалғаны ниндәй ҙә булһа төркөмгә ҡаратмай.
Сәғүд Ғәрәбстаны һымаҡ башҡа мосолман илдәре менән сағыштырғанда, Чадта ислам мәғарифы көсһөҙ. Чадта беренсе мосолман мәктәбенә — École Mohamed Illech — 1918 йылда нигеҙ һалынған. Юғары ислам белеме алыу маҡсатында, Чадтан студенттар башҡа илдәргә — Мысырға (Әл-Азһар университеты), Суданға һ.б. урындарға уҡырға бара.
# Фәтҡуллин Фәрит Миңнула улы

Фәтҡуллин Фәрит Миңнула улы (27 сентябрь 1949 йыл) — журналист. 1975 йылдан «Кызыл таң» гәзите хеҙмәткәре. 1975 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының (1998) һәм Татарстан Республикаһының (2014) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге (2000), Ауырғазы районының Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге (1996) премиялар һәм Башҡортостан Республикаһының «Мәжит Ғафури — XXI быуат» мәҙәниәт фонды төбәк йәмәғәт ойошмаһының Мәжит Ғафури исемендәге (2008) премияһы лауреаты.

# Фәтҡуллин Фәрит Миңнула улы
## Биографияһы

Фәрит Миңнула улы Фәтҡуллин 1949 йылдың 27 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Ауырғазы районы Ҡорманай ауылында ябай колхозсыларҙың ишле ғаиләһендә алтынса бала булып тыуған.
1967 йылда Солтанморат ауылындағы урта мәктәпте тамамлағандан һуң ике йыл ярым урындағы колхозда эшләй. Бер үк ваҡытта йәмәғәт башланғысында комсомол ойошмаһы секретары базифаһын башҡара.
1969—1971 йылдарҙа Совет Армияһында хәрби хеҙмәттә була, уны хәҙерге Украина биләмәлендә урынлашҡан Хәрби-Һауа Көстәре часында үтә. Бында КПСС сафына ҡабул ителә.
1971 йылда запасҡа ҡайтарылғандан һуң Ауырғазы районының «Ватан юлы» гәзитендә эш башлай. 1972 йылда Башҡорт дәүләт университеты филология факультетының татар-рус бүлегенә ситтән тороп уҡырға инә.
1975 йылда «Кызыл таң» республика гәзитенә саҡырыла һәм хеҙмәт эшмәкәрлеген редакцияның партия тормошо бүлегендә хәбәрсе булып дауам итә. Шул уҡ йылда СССР Журналистар союзына ағза итеп ҡабул ителә. Артабанғы йылдарҙа редакцияның төрлө бүлектәрендә хәбәрсе була, бүлек мөдире вазифаһын башҡара. 19... — 19.. йылдарҙа гәзиттең яуаплы секретары, 19... — 19.. йылдарҙа — мөхәррир урынбаҫары. 1994 йылдан — әҙәбиәт һәм сәнғәт бүлеге мөдире.

# Фәтҡуллин Фәрит Миңнула улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998)
* Татарстан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2014)
* Башҡортостан Республикаһы Премьер министрының Рәхмәт хаты
* Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия
* Рәсәй Журналистар союзының Почётлы дипломы
* Мәжит Ғафури исемендәге премия
* Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премия
* Әҫәре мәктәп дәреслегенә индерелеүе айҡанлы — Рәсәй Федерацияһы Мәғариф министрлығы һәм Рәсәй Яҙыусылар союзының Михаил Шолохов исемендәге миҙалы
# Вижаиха (йылға)

Вижаиха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы/ Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/958/103 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 64 км.

# Вижаиха (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004907
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100490
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Аманбай Торошев

Аманбай Торошев — хәрби эшмәкәр. Зауряд-сотник. 1-се Башҡорт атлы полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.

# Аманбай Торошев
## Биографияһы

Аманбай Торошев Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе Үҫәргән улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Йылайыр районы) Килсенбай (Һыҙғы) ауылында йәшәгән.
1811 йылда 9-сы кантон башҡорттарынан 1-се Башҡорт атлы полкы ойошторола, июндә полк Сембергә килә һәм Серпуховҡа ебәрелә. Курск губернаһында ҡышлай. 1812 йылдың 2 ғинуарында Луцк ҡалаһында 2-се армия командующийы П. И. Багратион 1-се һәм 2-се Башҡорт атлы полктарын ҡарап сыға. 1812 йылдың мартында 1-се Башҡорт полкы Рәсәй империяһының көнбайыш сиктәрендә Платовтың корпусы составына кордон хеҙмәтен үтәй. Ватан һуғышы башланғас, Платов казактары менән бергә 2-се Көнбайыш армияның сигенеүен ҡаплай.
Аманбай Торошев 1-се Башҡорт полкы составында Рәсәй империяһы, Саксония, Пруссия, Голландия һәм Франция территорияларындағы хәрби операцияларҙа ҡатнаша. 1813 йылда 1-се Башҡорт атлы полкы командаһы Лейпцигтағы «Халыҡтар һуғышы»нда ҡатнаша. 1813 йылдың октябрендә был полк шулай уҡ Лейпцигтағы «Халыҡтар һуғышы»нда ҡатнашҡан 4-се, 5-се һәм 14-се Башҡорт полктары менән бергә Дрезден гарнизонына ҡаршы һуғышҡан 2-се, 15-се һәм 18-се Башҡорт полктарына ярҙамға ебәрелә. 1813 йылдың 10 ноябрендә 1-се Башҡорт атлы полкы Дефентер ҡәлғәһе, 8-9 декабрҙә — Бреда ҡәлғәһе, 1814 йылдың 24-25 февралендә — Лаон ҡалаһы янындағы алыштарҙа ҡатнаша.
1814 йылдың мартында Парижды алыуҙа ҡатнаша.

# Аманбай Торошев
## Бүләктәре

* Изге Георгий хәрби орденының батырлыҡ билдәһе
* «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы
* «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы
# Информатика

Информа́тика (франц. Informatique; ингл. Computer science) — ҡарар ҡабул итеүҙе тәьмин итергә мөмкинлек биреүсе компьютер технологияларын ҡулланып, мәғлүмәт йыйыу, һаҡлау, эшкәртеү, тапшырыу, анализ һәм баһалау ысулдары һәм процестары тураһында фән.
Информатика эсенә хисаплаусы машиналарҙа һәм хисаплаусы селтәрҙә эшкәртеүгә ҡараған: абстракт, алгоритмдарҙы анализлау, йәки конкрет, мәҫәлән, программалау телен эшләү һәм мәғлүмәтте тапшырыу протоколы кеүек фәндәр инә.
Информатикала тикшеренеүҙәр темаларына ҡараған мәсьәләләр:

# Информатика
## Терминдың этимологияһы

Информатика (нем. Informatik) терминын иң беренсе булып, немец белгесе Карл Штейнбух Informatik мәҡәләһендә ҡуллана: Automatische Informationsverarbeitung (Информатика: Автоматическая обработка информации) 1957 года.
Француз термины «informatique» 1962 йылда Филипп Дрейфус тарафынан тәҡдим ителә, ул терминдың башҡа Европа халыҡтары телдәренә тәржемәләрен дә эшләй.
«Информология» һәм «информатика» терминдарын 1962 йылда СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты Александр Харкевич да тәҡдим итә. Фән булараҡ информатика нигеҙҙәре «Основы научной информации» (1965) китабында яҙылған, был китап 1968 йылда «Основы информатики» исемендә яңынан нәшер ителә.

# Информатика
## Төп терминдар

* Информация ресурсы — Кадрҙар әҙерләүҙә, фәнни тикшеренеүҙәрҙә һәм матди производствола ҡулланылған, ваҡыт арауығында үҙгәреүсән йәмғиәттең ысын торошон сағылдырған факттарҙы, документтарҙы, мәғлүмәт (данные) һәм белемде концентрациялау (йыйыу).
* Информация мөхите — уны компьютерҙа һаҡланған, ләкин информация системаһы итеп теркәлмәгән, ниндәй ҙә булһа материаль ысынбарлыҡтағы өлкәгә ҡараған һәм бер, йәки бер нисә ҡулланыусы тарафынан ҡулланылған белем, факттар һәм мәғлүмәттәр барыһы бергә тәшкил итә.
* Информация технологияһы — кешеләр мәғлүмәтте йыйыу, һаҡлау, эшкәртеү һәм таратыу өсөн ҡулланған ысулдар, ҡоролмалар һәм производство процестары барыһы бергә.

# Информатика
## Иҫкәрмә

* ↑ Большая российская энциклопедия, 2008
* ↑ Charles Babbage Institute: Who Was Charles Babbage? (билдәһеҙ) cbi.umn.edu. Дата обращения: 28 декабрь 2016.
* ↑ Ada Lovelace | Babbage Engine | Computer History Museum (билдәһеҙ). www.computerhistory.org. Дата обращения: 28 декабрь 2016.
* ↑ Steinbuch K.,Informatik: Automatische Informationsverarbeitung
* ↑ Основы информатики, 1968
* ↑ Информационные технологии: Учеб. для вузов, 2003
* 1 2 Толковый словарь современной компьютерной лексики, 2004
# Кинжир (Дудета ҡушылдығы)

Кинжир — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дудет йылғаһының уң ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Кинжир (Дудета ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015668
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201566
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# С. Колчим

С. Колчим — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/958/73/115/17 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# С. Колчим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005164
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100516
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Поча (Кулой ҡушылдығы)

Поча — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кулой йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 66 км.

# Поча (Кулой ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000042941
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004294
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ямбу-Ненз-Яха

Ямбу-Ненз-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тирвы-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 116 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Ямбу-Ненз-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043631
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304363
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пыянгарка-Яха

Пыянгарка-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сядор-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Пыянгарка-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300040986
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304098
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Биктәр (һырт)

Биктәр — Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт.

# Биктәр (һырт)
## Урынлашҡан урыны

Ишембай районы буйлап Ерекле йылғаһы башынан Рәүҙәк йылғаһы тамағына тиклем меридиональ йүнәлештә һуҙылған. Оҙонлоғо 17 км, киңлеге 6 км, абс. бейеклеге 677 м. Һыртта көнсығышта ҡапыл өҙөлгән ҡая һымаҡ 6 түбә асыҡ айырылып тора. Рельефы ҡатмарлы, битләүҙәре уйһыулыҡтар, диам. яҡынса 400 м еткән тау араһы соҡорҙары менән йырғыланған. Венд ҡомташы, алевролиты, аргиллиты һәм конгломератынан, көнбайыш битләүҙәре девон эзбизташы һәм ҡомташынан тора. Битләүҙәрендә үрге ағымда ер аҫты аҡмаһы булған Рәүҙәк, Упай, Ерекле (Егән й. басс.) йй. башлана.
Ландшафы йыла, саған, имән ҡатыш йүкә урмандарынан тора. Көнбайыш битләүҙәрен уҫаҡ-ҡайын урмандары, үрге битләүҙәрен йәйелеп үҫкән имән урмандары биләй.
# Танзеда

Танзеда — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хамби-Яха ҡылымығының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 110 км.

# Танзеда
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300051092
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305109
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡыҙрас ауыл Cоветы

Ҡыҙрас ауыл Cоветы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ҡыҙрас ауылы.

# Ҡыҙрас ауыл Cоветы
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
1960-сы йылдарҙа Ҡыҙрас ауыл Советы башҡарма комитеты рәйесе булып Акимбетова Ғәйшә Мостафиновна эшләй. Был вазифаһында социаль-мәҙәни төҙөлөшкә һәм тораҡ пункттарҙы төҙөкләндереүгә ҙур иғтибар бүлә.
# Сусҡа бәшмәге

?Сусҡа бәшмәге :
Сусҡа бәшмәге :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Бәшмәктәр |
| Бүлексә: | Базидиомицеттар |
| Класс: | Агарикомицеттар |
| Тәртип: | Boletales |
| Ғаилә: | Paxillaceae |
| Ырыу: | Сусҡа бәшмәге |
Латинса исеме :
Paxillus Fr. 1835 :
Төр :
Paxillus involutus (Batsch) Fr. 1838 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | NCBI 5395 |
Сусҡа бәшмәге (лат. Paxillus) — Сусҡа бәшмәге ғаиләһенә кергән бәшмәктәр ыруыуы. Июндән октябргәсә өйкөмләп тә һәм берәрәмләп тә дымлы тупраҡта үҫә.
Фәнгә уның 15-кә яҡын төрө билдәле. Евроазия, Төньяҡ Америкала киң таралған. Татарстан территорияһында ла үҫә.
Эшләпәһе һоро-көрән, диаметры 5-20 см, эргәләре үҙенсәлекле итеп аҫҡа ҡайтарылған. Пластинкалары һары көрән, тулыһы менән йәки эре киҫәкле булып йомшағынан айырыла. Һабағы ҡыҫҡа, эшләпәһе менән бер үк төҫтә. Йомшағы һарғылт, йомшаҡ, әскелтем тәмле.
# Тальхайм (Мәғдән тауҙары)

Тальхайм (Мәғдән тауҙары) (нем. Thalheim/Erzgeb.) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 6983 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,92 км². Диңгеҙ кимәленән 450 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9380 һәм автомобиль коды ERZ.
# Айга (Тура ҡушылдығы)

Айга — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тура йылғаһының һул ярына тамағынан 106 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Айга (Тура ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, Тагил йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Ницца һәм Пышма йылғаһы йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502312111200007593
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200759
* Бассейн коды — 14.01.05.023
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Караоюк

Караоюк — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Барбургазы йылғаһының һул ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Караоюк
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100005216
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100521
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡараболаҡ (ҡала)

Ҡараболаҡ (ингуш. Карабулак, ингуш. Илдарх-г1ала) — Ингушетиялағы ҡалаһы. Халыҡ һаны буйынса Назрандан һуң республикала өсөнсө урында тора.
# Нюди-Ченчера-Яха

Нюди-Ченчера-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ченчера-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Нюди-Ченчера-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300048696
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304869
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Нечь

Нечь — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 154 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Нечь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100006253
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100625
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Озерница (Великая ҡушылдығы)

Озерница — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Великая йылғаһының уң ярына тамағынан 94 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Озерница (Великая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100034358
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103435
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ельцовка 2

Ельцовка 2 — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2956 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ельцовка 2
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200006581
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200658
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2