yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мичик

Мичик — Рәсәй йылғаһы. Чечен Республикаһы, Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Белка йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Мичик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сунжа йылғаһы , Аргун йылғаһы ҡойған урындан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001312108200006272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200627
* Бассейн коды — 07.02.00.013
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Рассоха (Кесе Кипленьг ҡушылдығы)

Оло Рассоха — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кипленьга йылғаһының һул ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Оло Рассоха (Кесе Кипленьг ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029817
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002981
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Заголоденка

Заголоденка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Соминка йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Заголоденка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000006788
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000678
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Грибанова Антонина Сергеевна

Грибанова Антонина Сергеевна (9 февраль 1932 йыл — 5 март 1999 йыл) — СССР-ҙың еңел сәнәғәт алдынғыһы. Горький өлкәһенең Горький ҡалаһындағы РСФСР Еңел сәнәғәт министрлығына ҡарамағындағы ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар кейемен тегеүсе «Маяҡ» производство берекмәһенең мотористкаһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Грибанова Антонина Сергеевна
## Биографияһы

Антонина Сергеевна Грибанова 1932 йылда Түбәнге Новгород ҡалаһында тыуған.
1947 йылда, ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң, 1-се тегеү фабрикаһына эшкә урынлаша. Балалар һәм ҡатын-ҡыҙҙар кейемен тегеү буйынса тегенсе-мотористка булып эшләй башлай.
1964 йылда уға юғары 5-се разряд, ә 1968 йылда «Оҫта — алтын ҡулдар» тигән маҡтаулы исем бирелә.
1971 йылдың 5 апрелендә СССР Юғары Советы Президиумы Указына менән Грибанова Антонина Сергеевнаға кейем тегеүҙә юғары күрһәткестәргә өлгәшкәне өсөн «Социалистик Хеҙмәт Геройы» тигән маҡтаулы исем бирелә һәм уға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла.
1974 йылда ул «Һөнәре буйынса иң яҡшы хеҙмәткәр» исемен яулай, ә 1978 йылда — «Иң яҡшы тәрбиәсе-остаз» исеменә лайыҡ була. 29 йыл фабрикала эшләгәндән һуң, ул 8-се һөнәрселек училищыһына тегеү оҫталығына өйрәтеүсе уҡытыусы булып күсә.
Горький ҡала Ссоветы депутаты була.
1995 йылда хаҡлы ялға сыға.
Тыуған ҡалаһында йәшәй. 1999 йылдың 5 мартында вафат була. Афонин зыяратында ерләнгән.

# Грибанова Антонина Сергеевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (05.04.1971)
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы]] (05.04.1971)
* Ике Ленин ордены (09.06.1966, 05.04.1971)
* миҙалдар.
# Изылы

Изылы — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының һул ярына тамағынан 194 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Изылы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200006247
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200624
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шайтанка (Межевая Утка ҡушылдығы)

Шайтанка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Межевая Утка йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Шайтанка (Межевая Утка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010690
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101069
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Декан (яҫы таулыҡ)

Декан, йәки Декан яҫы таулығы (һинд दक्खिन, Даккхин; ингл. Deccan Plateau, от санскр. दक्षिणदक्षिण дакшин — «көньяҡ») — Һиндостан ярымутрауының эске өлөшөндә урынлашҡан яҫы таулыҡ. Төньяғынан Нармада, көньяғында — Кавери йылғалары менән сикләнгән.
Яҡынса 1 млн квадрат километр майҙанды биләй. Битләүе башлыса көнсығышҡа табан нығыраҡ эйелгән. Шуға ла күпселек йылғалар көнсығышҡа аға һәм Бенгал ҡултығына ҡоя.
Төньяҡҡа ҡарай Һинд—Ганг тигеҙлеге урынлашҡан. Яҫы таулыҡтың көнбайыш ҡырынан Көнбайыш Гат тауҙары үтә. Улар көньяҡ өлөшөндә Малабар ярын, ә көнсығыш ҡырыйы менән Көнсығыш Гаттарҙы сикләп тора. Ә Көнсығыш Гаттар үҙҙәре яҫы таулыҡтан Коромандель ярын айыра.

# Декан (яҫы таулыҡ)
## Геология

Тауҙар — бик боронғо һүнгән вулкан кратерҙары булып тора. Башлыса мезозой һәм палеогон-неогон йәшендәге тигеҙләнгән өҫлөктәрҙән ғибәрәт. Төньяҡ-көнбайышында һикәлтәле структур-денудацион рельеф. Геология күҙлегенән ҡарағанда, яҫы таулыҡ Һинд платформаһының бер өлөшө булып тора.
Дөйөм алғанда, архей һәм протерозой осоро гнейстарынан, гранит интрузиялы кристаллы кварциттарҙан һәм һәүерташтарҙан (сланец) ғибәрәт. Шулай уҡ төньяҡ-көнбайышы 1500—1800 м тирәһе ҡалынлығында юғары аҡбур һәм эоцен йәшендәге базальт ҡатламлы урындар (трапп) осрай. Уларҙың яҡынса майҙаны 520 мең км².
Яҫы таулыҡта баҡыр, тимер, марганец, вольфрам, алтын мәғдәне, таш күмер ятҡылыҡтары асылған, һәм улар эшкәртелә. 6000000 йыл элек булған вулкан урғылыуҙары һөҙөмтәһендә базальт плато — Декан трапптары барлыҡҡа килгән. Уларҙан һикәлтәле базальтлы йылға үҙәндәре киткән.

# Декан (яҫы таулыҡ)
## Климаты

Көньяҡ Азияла иң уңайлы климат — субэкваториаль муссонлыһы. Яуым-төшөмдең иң ҙур күләме йәйгә тура килә (йыллыҡ миҡдары: ел ҡағып торған битләүҙәрҙә 2500-3000 мм , үҙәктә 500—700 мм). Май — иң йылы ай (уртаса температура 29 — 32 °С), ғинуар — иң һыуығы (21 — 24 °С).
Ҙур йылғалары: Нармада, Маханади, Годавари, Кришна, Кавери.
Тупрағы ныҡ уңдырышлы. Трапптарҙа (магма ятҡан урындар)тропик ҡара тупраҡ (регура). Ә күпселеге ҡыҙыл латерит , ҡыҙыл-көрән тупраҡ.
Ландшафт япраҡ ҡойоусы муссон урмандарҙан, ҡоро саванна, һирәк урманлыҡтар һәм яланғасланған саванналарҙан(көнбайыш өлөшө) тора. Урмандары тик, сал, тимер ағасы, бамбуктарҙан тора. Яҫы таулыҡ биләмәләренең күп өлөшө ауыл хужалығында ҡулланыла (60 процентын һөрөнтө ерҙәр биләй).
# Таковая

Таковая — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Подикова йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Таковая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300412115200012186
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201218
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Яугир-интернационалистар һәйкәле (Шахты)

2010
Яугир-интернационалистар һәйкәле — Ростов өлкәһенең Шахты ҡалаһындағы һәйкәл.

# Яугир-интернационалистар һәйкәле (Шахты)
## Тарихы

2005—2006 йылдарҙа Ростов өлкәһенең Шахты ҡалаһында Афғанстанда, Чечня һәм башҡа ҡыҙыу нөктәләрҙәге хәрби низағтарҙа һәләк булған яугирҙарға һәйкәл ҡуйыу тураһында ҡарар ҡабул ителә. Афғанстан ветерандары ҡала союзы, Чечня һуғышы ветерандары советы, «Баграм» һуғышта ҡатнашыусылар һәм ветерандар союзы уны локаль низағтарҙа һәләк булыусыларға берҙәм һәйкәл итеп күҙаллай. Сульптура өсөн ҡаланың мәҙәниәт һәм ял паркының мемориаль зонаһы һайлана.
Һәйкәл төҙөү буйынса асыҡ конкурс иғлан ителә. Унда ҡаланың баш дизайнеры, архитектор Виктор Логачев еңеү яулай. Уның проекты буйынса, хәрби ҡаһарманлыҡ символы булған ҡыҙыл йондоҙ, үҙәк өлөштә эйелтелгән әләмдең бетон һүрәтләнеше һәм һәләк булған яугирҙарҙың фамилиялары яҙылған стела бөтөн композицияны тәшкил итә. Һәйкәл аҡ бетон һәм керамогранит алиталар менән йөҙләнгән. Мемориаль гранит плиталарҙа 59 фамилия яҙылған. Уларҙың 13-ө — үлгәндән һуң Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, 21-е үлгәндән һуң Ҡаһарманлыҡ ордены менән бүләкләнә. Барлығы урындағы һуғыштарҙа Шахта ҡалаһынан 2 543 кеше ҡатнаша. 217 яугир ордендар һәм миҙалдарға лайыҡ була.
Һәйкәлдәр 2010 йылдың 15 февралендә, Афғанстандан совет ғәскәрҙәрен сығарыуҙың 21 йыллығына асыла. Ул Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булыусыларҙың исемдәре яҙылған диуар эргәһендә урынлашҡан. Элек был урында Афғанстанда һәләк булыусылар иҫтәлегенә таш ҡуйылғын була. Һәйкәлгә: «Беҙ һинең ҡаһарманлығыңды иҫләйбеҙ, һәләк булған һалдат!» — тип яҙылған.
# Донской ауыл Советы (Бәләбәй районы)

Донской ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районындағы муниципаль берәмек.

# Донской ауыл Советы (Бәләбәй районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Суртан ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)

Суртан ауыл Советы — Стәрлетамаҡ районы составындағы административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы), 2008 йылда бөтөрөлә. Почта индексы — 453163. ОКАТО коды — 80249895000. Ауыл Советының үҙәге — Суртан ауылы. 1992 йылдан 2008 йылға тиклем ғәмәлдә була.

# Суртан ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһы Президиумының 1992 йылдың 19 ноябрендәге 6-2/478-се һанлы «Стөрлетамаҡ районында Суртан ауыл Советын ойоштороу тураһындағы» Указында түбәндәге юлдар бар:
   1. Стөрлетамаҡ районында Суртан ауыл Советын ойошторорға, административ үҙәген Суртан ауылында урынлаштырырға.
   2. Суртан ауыл Советы составына Суртан, Уҫылыбаш, Любовка ауылдарын индерергә, был ауылдарҙы Уҫылы ауыл Советы составынан сығарырға.
Башҡортостан Республикаһы Стәрлетамаҡ районы муниципаль районының 2008 йылдың 7 октябрендәге 29/з-292-се һанлы «Башҡортостан Республикаһы Стәрлетамаҡ районының Уҫылы ауыл Советын һәм Суртан ауыл Советын берләштереү тураһындағы» ҡарарында түбәндәге юлдар бар:
   40) Стәрлетамаҡ районы буйынса:
   ж) „Уҫылы“ атамаһын һаҡлап, Уҫылы һәм Суртан ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Үрге Уҫылы ауылында урынлаштырырға.
   Суртан ауыл Советының Уҫылыбаш, Суртан, Любовка ауылдарын Уҫылы ауыл Советы составына индерергә.
   Уҫылы ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
   Суртан ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;

# Суртан ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Ауыл советы составында

* Суртан ауылы
* Любовка ауылы
* Уҫылыбаш ауылы
# Ҡылыс балыҡ

?Ҡылыс балыҡ :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡылыс һыртлы балыҡтар |
| Отряд: | Карп һымаҡтар |
| Ғаилә: | Һаҙандар |
| Ырыу: | Ҡылыс балыҡтар Pelecus Agassiz, 1835 |
| Төр: | Ҡылыс балыҡ |
Латинса исеме :
Pelecus cultratus (Linnaeus, 1758) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 639627 NCBI 317925 |
Ҡылыс балыҡ (лат. Pelecus cultratus, рус. Чехонь) — һаҙандар тоҡомона кергән балыҡ.

# Ҡылыс балыҡ
## Ҡылыҡһырлама

Ҙур буйға етә, ҡайһы берҙәре 30-40 см була. Ауыҙы өҫкә ҡарап тора. Түш ҡанаттары оҙон, яп-ялтыр төҫтә, һыуҙа ҡылыс һымаҡ ялтырап күренә. Арҡаһы төҙ, ә ҡорһаҡ яғы осланып барып бөткән кәкре ҡылыслтың йөҙө һымаҡ. Бик ҡурҡып бармай.

# Ҡылыс балыҡ
## Туҡланыуы

башлыса бөжәктәр, ылымыҡтар менән туҡлана. Ҙур буйға еткән балыҡтар ыуылдырыҡ һәм селбәрәләр менән дә туҡлана.

# Ҡылыс балыҡ
## Йәшәү рәүеше

Уларҙы иртә яҙҙан ҡара көҙгә тиклем осратырға мөмкин. Көтөүҙәре менән эркелеп йөрөйҙәр. Ғәҙәттә ағын һыулы ҡомлаҡтарҙы, шаршыларҙы үҙ итә. Татырлы һыуҙарҙы ла үҙ итә.
# Телдәрҙең кодтары

Телдәрҙең кодтары — мәғлүмәт эшкәрткәндә һәм коммуникацияларҙа телдәрҙе билдәләү өсөн эшләнгән хәрефле йә һанлы кодтар. Бер нисә система бар, иң билдәлеһе — ISO 639.

# Телдәрҙең кодтары
## ISO 639

Был стандарт күпселек телдәрҙең кодын билдәләй:
* ISO 639-1 (1998) 2 хәрефле ҡыҫҡартмаларҙан тора;
* ISO 639-2 (2002) 3 хәрефле ҡыҫҡартмаларҙан тора;
* ISO 639-3 (2007) — 3 хәрефле ҡыҫҡартмалар.
Ике хәрефле кодтар дөйөм алғанда башҡа классификаторҙар ҡулланған кодтарға тап килә, мәҫәлән:
* ISO 3166-1 буйынса илдәрҙең кодтары,
* ISO 4217 буйынса валюта кодтары,
* Интернетта (ccTLD) илдәрҙең юғары кимәл домен исемдәре — бик аҙ ғына айырма менән.

# Телдәрҙең кодтары
## 7.75-97 ГОСТ-ы

«Телдәр атамаларының кодтары» 7.75-97 ГОСТ-ы халыҡ-ара стандарты нигеҙҙә (бик аҙ ғына айырмалар менән) ИСО 639-ға тап килә, ул рус һәм инглиз телдәрендә тел атамалары исемлегенән, кириллица алфавиты нигеҙендә өс хәрефле кодтарҙан, латин алфавиты нигеҙендә өс хәрефле кодтарҙан, өс символлы һанлы кодтарҙан тора. Рәсәй Дәүләт китапханаһы һәм «Фәнни-техник мәғлүмәт, китапхана һәм нәшриәт эше» 191-се Техник Комитеты тарафынан эшләнгән. Рәсәй Федерацияһы Дәүләт стандарты тарафынан индерелгән. Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификатлау буйынса дәүләт-ара совет тарафынан ҡабул ителгән (Техник секретариаттың 1997 йылдың 21 ноябрендәге № 12-97 отчеты). Рәсәй Федерацияһының дәүләт стандарты сифатында ғәмәлгә индерелеү датаһы: 1999 йылдың 01 ғинуары. Үҙгәртелеүе: 2000 йылдың 01 декабре (1-се Үҙгәреш).
2010 йылда Рәсәй Дәүләт китапханаһында (Машина уҡый ала торған мәғлүмәт форматтарына булышлыҡ итеү ғилми-тикшеренеү бүлеге), 2009 йылғы милли стандартлаштырыу системаһы планына ярашлы, 7.75-97 ГОСТ-ының ISO-639-ға тап килеүен ҡайтанан ҡарау буйынса эш алып барыла.
Стандартлаштырыу, метрология һәм сертификатлау буйынса дәүләт-ара совет ҡабул иткән 1-се Үҙгәрешкә (2000 йылдың 22 июнендәге 17-се Протокол), 7.75-97 ГОСТ-ы түбәндәге дәүләттәрҙә стандарт булып тора:
* Әзербайжан Республикаһы
* Әрмәнстан Республикаһы
* Беларусь Республикаһы
* Гөржистан
* Ҡаҙағстан Республикаһы
* Ҡырғыҙстан Республикаһы
* Рәсәй Федерацияһы
* Тажикстан Республикаһы
* Төрөкмәнстан
* Үзбәкстан Республикаһы
7.75-97 ГОСТ-ы тел атамаларының бөтә мәғлүмәт эшкәртеү, һаҡлау һәм алмашыу системалары өсөн берҙәм булған хәрефле һәм һанлы кодлы билдәләрен нығыта.
Рус телендә бөтәһе 473 атама өсөн 442 код ҡаралған (уларҙың 31-е — альтернатив атама), ә ISO 639-2 инглиз телендә 563 атама өсөн, альтернативтарҙы ла индереп, 545 код булдыра.
Кодтар документ теленә унификацияланған билдә биреү маҡсатында китапханалар, мәғлүмәт хеҙмәттәре һәм нәшриәттәр ҡулланыуы өсөн тәғәйенләнә, был бигерәк тә автоматлаштырылған мәғлүмәт системаларында мәғлүмәт алмашыу өсөн мөһим.
# Жужуй (Чулым ҡушылдығы)

Жужуй — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының уң ярына тамағынан 689 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Жужуй (Чулым ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200017753
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201775
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ниигата (ҡала)

Ниигата (яп. 新潟市 Ниигата-си) — Япония хөкүмәте менән билдәләнгән ҡала, Ниигата префектураһының административ үҙәге. 1889 йылдың 1 апрелендә нигеҙ һалынған. Ҡала майҙаны 726, 10 км² тәшкил итә, халҡы — 808 189 кеше (1 август 2014), халыҡ тығыҙлығы — 1113,05 кеше/км².
Ниигата — Япон диңгеҙенең яры буйындағы эре порт. Ниигата Японияны «ҡар иле» («юкигуни») булараҡ символлаштыра. Ниигата япон иң яҡшы аш-һыуы менән дан тота. Ҡала янында тау саңғыһы курорты урынлашҡан. Ҡалала Нисиваки баҡсасылыҡ фермаһы бар, ул йыл һайын 8,5 миллион ләлә сәскәһе үҫтерә. 1964 йылда Ниигатала көслө ер тетрәү була.

# Ниигата (ҡала)
## Мәғарифы
### Колледждары һәм университеттары

* Ниигата университеты
* Япония интернациональ университеты
* Дэнтал Ниппон университеты
* Ниигатаның халыҡ-ара мөнәсәбәттәр һәм мәғлүмәт тикшеренеүҙәре университеты
* Ниигатаның фармацевтика университеты
* Ниигатаның Сэйго университеты
* Ниигата һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьмин итеү университеты

# Ниигата (ҡала)
## Мәҙәниәте

Байрамдары һәм фестивалдәре:
* Ниигата фестивале (август)
* Манги фестивале

# Ниигата (ҡала)
## Туғандаш ҡалалар

Ниигатаға түбәндәге ҡалалар туғандаш:
* Галвестон, АҠШ (1965);
* Хабаровск, Рәсәй (1965);
* Харбин, Ҡытай Халыҡ Республикаһы (1979);
* Владивосток, Рәсәй (1991);
* Биробиджан, Рәсәй (2005);
* Ульсан, Корея Республикаһы (2007);
* Нант, Франция (2009).

# Ниигата (ҡала)
## Климаты

Ниигата климаты :
| Күрһәткес | Ғин. | Фев. | Март | Апр. | Май | Июнь | Июль | Авг. | Сен. | Окт. | Нояб. | Дек. | Йыл |
| Абсолют максимум, °C | 15,3 | 21,3 | 25,1 | 30,7 | 32,9 | 35,0 | 38,5 | 39,1 | 37,1 | 33,3 | 27,2 | 23,6 | 39,1 |
| Уртаса максимум, °C | 5,5 | 6,0 | 9,7 | 16,0 | 21,0 | 24,5 | 28,2 | 30,6 | 26,2 | 20,3 | 14,2 | 8,7 | 17,6 |
| Уртаса температура, °C | 2,8 | 2,9 | 5,8 | 11,5 | 16,5 | 20,7 | 24,5 | 26,6 | 22,5 | 16,4 | 10,5 | 5,6 | 13,9 |
| Уртаса минимум, °C | 0,2 | 0,1 | 2,3 | 7,3 | 12,7 | 17,6 | 21,7 | 23,4 | 19,2 | 12,8 | 7,0 | 2,7 | 10,6 |
| Абсолют минимум, °C | −11,7 | −13 | −6,4 | −2,5 | 2,0 | 6,7 | 11,4 | 14,5 | 7,9 | 3,0 | −1,8 | −9,5 | −13 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 186 | 122 | 113 | 92 | 104 | 128 | 192 | 141 | 155 | 160 | 211 | 217 | 1821 |
| Сығанаҡ: ||||||||||||||
# Повнанский Николай Фёдорович

Повнанский Николай Фёдорович (7 май (19 май) 1888 йыл — 13 февраль 1952 йыл) — совет педагогы, профессор, 1945 йылдан алып РСФСР-ҙың Педагогия фәндәре академияһы мөхбир ағзаһы.

# Повнанский Николай Фёдорович
## Биографияһы

Николай Фёдорович Повнанский 1888 йылдың 7 (19) майында тыуа. 1930 йылдан алып Коммунистар партияһы ағзаһы. 1913 йылда Петербург университетының тарих, филология факультетын тамамлай. Шул уҡ йылда Петербург ҡалаһының коммерция училищеһында һәм башҡа уҡыу йорттарында тарих, урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй башлай. 1917 йылда Тамбовта педагогик ойоштороу эш алып бара, Тамбов ҡалаһында педагогик курстар һәм Тамбов университетын ойоштороуҙа ҡатнаша. 1918 йылда университеттың педагогика кафедраһы профессоры һәм кафедра мөдире була. 1923 йылдан алып Һарытау дәүләт университетының профессоры һәм педагогика кафедраһы мөдире була. 1931 — 1952 йылдарҙа Һарытау дәүләт университетының педагогика кафедраһы мөдире. Повнанский Николай Фёдорович бер нисә халыҡ ижады һәм этнография мәсьәләләрен тикшерә. Педагогик фекер тарихы проблемалары менән шөғөлләнә, атап әйткәндә, революцияға тиклемге Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә хеҙмәт тәрбиәһе идеяларын үҫтереүҙе өйрәнә. Повнанский урыҫ революцион демократтарының педагогик мираҫын өйрәнеүгә ҙур иғтибар бүлә.

# Повнанский Николай Фёдорович
## Хеҙмәттәре

* Песталоцциҙың хеҙмәт педагогикаһы һәм хәҙерге осор, Һарытау, 1925;
* Революцияға тиклемге Рәсәйҙә хеҙмәт тәрбиәһе биреү тарихы, Н. Г. Чернышевский исемендәге Һарытау дәүләт университетының ғилми яҙмалары, 1925, 3 йыл. 3;
* Ф. Фребелдең хеҙмәт тәрбиәһе биреү идеяһы, Һарытау, 1926;
* Конструктив тәрбиә биреү. Ад. Феррьераның педагогик идеялары, [Һарытау — М.], 1928;
* Н. Г. Чернышевскийҙың педагогик идеялары, «Н. Г. Чернышевский» китабында, Һарытау, 1939;
* А. И. Герцендың педагогик идеялары., "ФАПН РСФСР хәбәрҙәр"е, 1946;
* В. Г. Белинский хеҙмәт тәрбиәһе тураһында, М., 1949;
* Д. И. Писаревтың педагогик ҡараштары. Һайланма педагогик хеҙмәттәр китабында, М., 1951
# Сивъю

Сивъю — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Вежайка йылғаһының һул ярына тамағынан 4,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Сивъю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007932
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100793
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1