yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡурғаш

Ҡурғаш (лат. Plumbum; символы Pb, рус. Свинец) — Менделеевтың химик элементтарҙың периодик системаһы буйынса 6-сы осор, 14-се төркөм элементы. Тәртип номеры — 82
Ябай матдә булараҡ ҡурғаш — еңел сүкелә, сағыштырмаса тиҙ ирей торған ауыр металл, зәңгәрһыу.- көмөш аҡ төҫтә Тығыҙлығы — 11,35 г/см3.
Ҡурғаш ағыулы. Борондан билдәле металл.

# Ҡурғаш
## Тарихи мәғлүмәт

Ҡурғаш күп мең йыллыҡтар ҡулланыла, сөнки ул киң таралған, еңел табыла һәм эшкәртелә. Ул бик еңел сүкелә һәм эшкәртелә. Ҡурғаш иретеү кешегә металлургия процесстары йәһәтенән беренсе табылған. Б.э. тиклем 6400 йылда эшләнгән муйынсаҡ бөртөгө Чатал-Һүйүк мәҙәниәтендә табылған.Ҡурғаштан яһалған иң боронғо предмет тип йыш ҡына Мысырҙың беренсе династияһы осорҙарына ҡараған оҙон итәкле ҡатын-ҡыҙҙың статуэткаһы һанала: ул б. э. тиклем 3100-2900 йылдарҙа ҡойолған, Британия музейында һаҡлана (EA инвентарь номеры 32138).
Алхимияла ҡурғаш Сатурн планетаһы менән ассоциациялана һәм уның символы ♄ булып тора. Борон аҡ ҡурғаш, ҡурғаш һәм һөрмә йыш ҡына бер-береһенән айырылмай, уларҙы бер үк металлдың төрлө төрҙәре тип һанағандар, ә бит шул ваҡытта уҡ әле Өлкән Плиний аҡ ҡурғаш һәм ҡурғашты айырымлап, тәүгеһен «plumbum album», ә ҡурғашты "plumbum nigrum"тип атаған була:8-9.

# Ҡурғаш
## Этимологияһы

Урыҫса «Свинец» һүҙенең килеп сығышы аңлашылмай. Был металл болгарса «олово» тип атала, славян телдәренең күпселегендә (серб-хорват, чех, поляк) шуға оҡшаш: волава, olovo, ołów һ.б.), шулай уҡ бер нисә славян - рус, украин(свинець), белорус (свінец), словен (svinec) телдәрендә оҡшаш һүҙҙәр бар.
Г. М. Тележко фекеренсә, барыһына ла туғандаш һүҙ «свин», йәғни ҡурғаш — «бысраҡ металл», «чушка» (урыҫса сусҡанан тыш ҡойолма киҫәкте аңлатһа, был һүҙ беҙгә сусҡа тип аңлашыла)
Латин plumbum һүҙе инглизсә plumber — һыу үткәреүсе тигәндән килеп сыҡҡан (тап боронғо Римда был металл һыу үткәргес торбалар өсөн ҡулланылған).

# Ҡурғаш
## Тәбиғәттә

Ер ҡабығында — массаһы буйынса 1,6·10-3 %
Самородоҡ ҡурғаш һирәк осрай, ул тупланған матдәләр даирәһе ултырма тоҡомдарҙан алып интрузив тоҡомдарға тиклем шаҡтай киң.

# Ҡурғаш
## Ҡурғаш миҡдары

Был таблицала тәбиғәт шарттарында ҡурғаш таралыуының ҡайһы бер параметрҙары килтерелә (А. П. Виноградов буйынса):
| Тоҡом | Таш метеорит | Дунит һ. б. | Базальт һәм башҡалар. | Диорит һ. б. | Гранит һ. б. | Балсыҡ һ. б. | Ер ҡабығында |
| Йөкмәткеһе, күләме.% | 0000002×10⁻⁵ | 0001×10⁻⁵ | 0008×10⁻⁴ | 0001,5×10⁻³ | 0002×10⁻³ | 0002×10⁻³ | 1,6×10⁻³ |
| Объекттар | Тере матдә Ерҙә | Литосфера | Тупраҡ0 | Үҫемлектә (көлдә) | Һыу океан (мг/л) |
| Йөкмәткеһе, күләме.% | 000000005×10⁻⁵ | 000,0016 | 00,001 | 000000,001 | 0000000,00003 |
Был таблица минералдарҙа элементтар концентрацияһының дөйөмләштерелгән концентрацияһы күрһәтелгән.
Ҡурғаш алыу өсөн, нигеҙҙә, галенит булған мәғдән ҡулланыла.
# Бүҫер үләне

Бүҫер үләне (рус. Гры́жник гла́дкий, грыжник го́лый, лат. Herniária glábra) — ҡәнәферҙәр ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 5-15 см. Май-август айҙарында һарғылт сәскә ата.

# Бүҫер үләне
## Таралыуы

35-ләп төрө билдәле, Европала, Азияла, Төньяк һәм Көньяк Африкала киң таралған. Йыраҡ Төньяҡтан тыш бөтә Европа өлөшө, Көнбайыш Себер, Кесе һәм Урта Азия, Төньяҡ Африкала таралған. Башҡортостанда Белорет, Дыуан, Йылыйыр, Салауат райондарында күпләп осрай. Йылға буйҙарында, туғайҙарҙа, ҡоро һәм дымлы яландарҙа үҫә.
5-20 см оҙонлоҡтағы күп йыллыҡ үҫемлек. Үҙәк тамырлы. Һабағы киң тармаҡлы. Япраҡтары ҡара-ҡаршы, ваҡ, эллипс формаһында. Сәскәләре ваҡ, күҙгә ташланмай, япраҡ ҡуйынтығына урынлашҡан. Емештәре — һәр береһендә берәр орлоғо булған асылмай торған тартмасыҡтар. Май-август айҙарында сәскә ата. Емештәре июль-августта өлгөрә. Орлоҡтарҙан үрсей. Үҫемлектең ер өҫтөндәге өлөшөндә сапониннар, флавоноидлар, кумарин, май бар. Халыҡ медицинаһында үләндән яһалған төнәтмәһе бөйөр һәм бәүел юлдары ауырыуҙары ялҡынһынған ваҡытта файҙаланыла. Ағыулы үҫемлек.
* Якоб Штурм, «Deutschlands Flora in Abbildungen», 1796 китабынан ботаник иллюстрация
# Сәитов Юлдыбай Сәфәр улы

Сәитов Юлдыбай Сәфәр улы(рус.Саитов Юлдыбай Сафарович)-Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
|оригинал имени = |портрет = |размер = |описание = |имя при рождении = |род деятельности = |дата рождения = |место рождения = |гражданство = |подданство = |дата смерти = |место смерти = |отец = |мать = |супруг = |супруга = |дети = |награды и премии = |сайт = |разное = }}

# Сәитов Юлдыбай Сәфәр улы
## Биография

112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры,гвардия ҡыҙылармеецы¹ Биографияһы Хәҙерге административ бүленеш буйынса Учалы районы Ҡужай ауылында 1922 йылдың 28 ноябрендә тыуған.Тунғатар мәктәбен тамамлаған.1941 йылдың авгусында Ҡыҙыл Армияға алына.Башта - 313-сө кавалерия уҡсы дивизияһында,һуңыраҡ 179-сы уҡсылыр полкы 59-сы гвардия уҡсылар дивизияһында хеҙмәт итә.Тула өлкәһе Большеполянск районын, Сталинград,Чернышки хуторын,Морозовск ҡалаһын,Обливская станцияһын,Ворошиловград,Одесса ҡалаларын,Румынияны азат итеүҙә ҡатнаша.
III дәрәжә Дан ордены,(1944) "1941-1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында Германияны алған өсөн","Будапештты алған өсөн" миҙалдары
# Косса (Саксония)

Косса (Саксония) (нем. ) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡасаба. 2005 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡасабала 2485 кеше йәшәй. Майҙаны — 73,55 км². Диңгеҙ кимәленән 125 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡасабаның почта индексы 04849 һәм автомобиль коды DZ.
# Блед замогы

Блед замогы (слов. Blejski grad) — 130 метр бейеклегендәге текә ҡая түбәһендә төҙөлгән замок. Ул Блед ҡалаһы (Словения) янындағы Блейско күле эргәһендә тора. Словенияның иң боронғо замоктарының береһе.

# Блед замогы
## Замок тарихы

Замок беренсе тапҡыр 1004 йылда, император Генрих II уны Бриксен епискобы Альбуинға файҙаланыуға биргәндә телгә алына. Шул ваҡытта замок немецсә «Фельдес» тип аталған була.
Замоктың иң боронғо өлөшө — роман стилендәге башня. Был манара торлаҡ һәм оборона өсөн, шулай уҡ тирә-яҡты күҙәтеү өсөн ҡулланылған.
Урта быуаттар дәүерендә бындағы ҡаяла яңы ҡоролмалар барлыҡҡа килгән, ә ҡая түбәһендә вышкалар ҡуйылған оборона таш нығытмалары эшләнгән.
Австро-Венгрия империяһы тарҡалғандан һуң, Блед ҡалаһы Югославия составы территорияһы составына индерелә һәм башта Карагеоргиевичтар монарх ғаиләләренең йәйге резиденцияһына әйләнә, ә һуңынан Иосип Броз Титоға бирелә. ВИкенсе донъя һуғышында немец ғәскәрҙәренең штабы замокта ваҡытлыса торған.
1947 йылда замок янғындан зыянлана, тик бер нисә йылдан тергеҙелә һәм тарих музейына әйләндерелә. Музей коллекциялары бында килеүселәргә төрлө кейем, ҡорал һәм көнкүреш әйберҙәрен ҡарарға тәҡдим итә.
Замоктың барлыҡ ҡаралтылары ла ике ихата тирәләй урынлашҡан,. Был ихаталар береһенең өҫтөнә икенсеһе ҡуйылып эшләнгән, улар баҫҡыстар ярҙамында ғына бәйләнгән. Түбәнге ихатала хужалыҡ ҡаралтылары төҙөлгән, ә уның өҫтөндәге үрге ихатала торлаҡ биналары теҙелгән.
Үрге эске ихатала XVI быуатта төҙөлгән сиркәү тора.
Замок эргәһендәге соҡор аша күтәртелә торған күпер эшләнгән.

# Блед замогы
## Галереяһы

* Замоктың үрге эске ихатаһы.
* Үрге һарайға алып барыусы баҫҡыс алдындағы вестибюль.
* Замоктың түбәнге ихатаһы ҡаралтылары.
* Һарайы төҙөлөшөнөң өҫкө өлөшө.
* Блейско күле.
* Музей экспонаттары.
* Музей экспонаттары.
* Замоктың түбәнге эске ихатаһындағы ҡоҙоҡ.
# Рахманка

Рахманка — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Рязань өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юнка йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Рахманка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем, Цна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200412110000028548
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002854
* Бассейн коды — 09.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы

Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы (1903 йыл, Башҡортостан, Бөрйән районы, Сөйөш ауылы —?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945) •, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордены, «Батырлыҡ өсөн» миҙалы кавалеры.

# Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы
## Биографияһы

Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы 1903 йылда Башҡортостандың Бөрйән районы Сөйөш ауылында тыуа. 1942 йылда Бөрйән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 148-се гвардия артиллерия-миномет полкы 3-сө батареяһында ат тотоусы (пушка арбаһының күсере) булып хеҙмәт итә. 1945 йылдың 13 мартында немец илбаҫарҙары менән һуғыш фронтында хәрби заданиеләрҙе өлгөлө үтәгәне һәм был ваҡытта батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткәне өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә. Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы тураһында Награда ҡағыҙында былай тип яҙылған: {{Цитата|Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы дивизия ойошторолған көндән башлап ат тотоусы вазифаһында, 1943 йылда дошман тылына рейдта ҡатнашыусы. Хеҙмәт итеү осоронда үҙен иң яҡшы ат тотусы, хәрби хәлдең теләһә ниндәй шарттарында ла приказды үтәүсе итеп күрһәтте. Немец илбаҫарҙары менән һуңғы һуғыштарҙа үҙенең эшен яҡшы белеүен күрһәтте - уның аттары бөтә марш осоронда ябыҡламаны, йөк арбаһын төҙөк тотто, марш ваҡытында башҡа ат тотусыларға юлда арбаларын ремонтларға, тәгәрмәстәрен алмаштырырға ярҙам итте. Хөкүмәттең Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ. Артиллерия командующийы гвардия полковнигы Валеев. 16 март 1945 йыл № 017/н|}

# Әлимғолов Ғирфан Дәүләт улы
## Маҡтаулы исемдәреһәм бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1943)
# Кильна (Липовка ҡушылдығы)

Кильна — Рәсәй йылғаһы. Һамар өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Липовка йылғаһының уң ярына тамағынан 49 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кильна (Липовка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суҡ йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000612112100006041
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100604
* Бассейн коды — 11.01.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Акт

Акт (латинса — actus — хәрәкәт) — драма әҫәрҙәренең һәм спектаклдәрҙең тамамланған ҙур бер бүлеге, йәғни өлөшө; икенсе төрлө әйткәндә,сәхнә әҫәрҙәре: драма, трагедия һәм комедияның айырым бер бүлеге. Башҡорт һәм татар әҙәбиәтендә драма әҫәренең — пьесаның бындай бүлектәре шаршау тип атала. Башҡорт, татар драматургияһында һәм әҙәбиәт ғилемендә шул өлөштәргә, шаршауҙарға ҡарап, «бер шаршаулы пьеса, өс шаршаулы драма әҫәре» һ.б. тип атау ғәҙәте бар. Мәҫәлән, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Нәжип Асанбаевтың «Рәйсә» драмаһы дүрт шаршауҙан, йәғни дүрт акттан тора.
# Пшияхо

Пшияхо — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пшенахо йылғаһының һул ярына тамағынан 3,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пшияхо
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Пшада йылғаһының көнбайыш сигенән Дедаркай йылғаһының көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000212109100000418
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100041
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Даровица (Лала ҡушылдығы)

Даровица — Рәсәй йылғаһы. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға 81 йылғаһының уң ярына тамағынан км өҫтәрәк Лала ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Даровица (Лала ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000013102
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001310
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Люк (йылға)

Люк — Рәсәйҙәге йылға. Удмурт Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/124/200 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Люк (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иж башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101212111100026999
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102699
* Бассейн коды — 10.01.01.012
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Көршәле

Көршәле (рус. Куршалино) — Башҡортостандың Мәсетле районындағы ауыл. Яңы Мишәр ауыл советына ҡарай. Почта индексы — 452566, ОКАТО коды — 80242835003.

# Көршәле
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 136 | |
| 1959 | 164 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 151 | |
| 1979 | 132 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 134 | |
| 2002 | 225 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 242 | |
| 2010 | 236 | |

# Көршәле
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 37 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Мишәр): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сулея): 93 км

# Көршәле
## Урамдар

Урам исеме:
* башҡ. Гөршишмә (урамы) — рус. Гуршишма ( улица )
* башҡ. Дуҫлыҡ (урамы) — рус. Дружбы ( улица )
* башҡ. Йәшлек (урамы) — рус. Молодежная ( улица )

# Көршәле
## Билдәле шәхестәр

* Ағишева Венера Әхтәм ҡыҙы (10.05.1950), уҡытыусы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1996). «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте» республика конкурсы лауреаты (2002).
# Ельцовка (Каршан ҡушылдығы)

Ельцовка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каршан йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ельцовка (Каршан ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023943
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202394
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Березуйка (Вазуза ҡушылдығы)

Березуйка — Рәсәйҙәге йылға. Смоленск өлкәһе, Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вазуза йылғаһының уң ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Березуйка (Вазуза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вазуза башынан Вазуз һыуһаҡлағысына тиклем, Яуза йылғаһынан Яуза һыуһаклағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100312110000001333
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000133
* Бассейн коды — 08.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шопша (Которосль ҡушылдығы)

Шопша — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Которосль йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Шопша (Которосль ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000011054
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001105
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Итатка

Кесе Итатка — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Итатка йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Кесе Итатка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015897
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201589
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Томша (Белый Лух ҡушылдығы)

Томша — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Белый Лух йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Томша (Белый Лух ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000016706
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001670
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вараждин соборы

Вараждин соборы, Вознесение Пресвятой Дева Марии соборы — Хорватияның Вараждин епархияһының кафедраль соборы, архитектура ҡомартҡыһы. Вонесение Пресвятой Девы Марии хөрмәтенә изгеләндерелгән.

# Вараждин соборы
## Тарих

Вараждин соборы иҫке ҡаланың үҙәк өлөшөндә урынлашҡан. Хәҙерге заманда торған сиркәү биналары1642 йылда төҙөлә башлай һәм 4 йыл үткәс башлыса тамамлана. Ғибәҙәтхананы иезуиттар төҙөй. Төҙөлөш урындағы бай граф Гаспар Драшкович аҡсаһына төҙөлә. Ризницаны төҙөү 1656 йылда тамамлана, ә һуңғы ҡиәфәтен ғибәҙәтхана саңдар манараһы күтәртелгәс 1676 йылда ала.
1679—1691 йылдарҙа ғибәҙәтхана янында иезуит колледжы төҙөлә Хәҙер колледжы бинаһында Загреб университетының ойоштороу һәм информатика факультеты урынлашҡан. Шул уҡ ваҡытта берҙәм архитектура комплексы итеп йәмәғәт гимназияһы бинаһы (хәҙер Вараждин епискобы резиденцияһы) төҙөлә.
1773 йылда иезуиттар ордены тарҡатылғандан һуң һуң ҡорам монах-паулиндар ҡулына күсә, һуңынан епархия сиркәүе була. Айырым Вараждин епархияһы барлыҡҡа килгәндән һуң, 1997 йылда ҡорам афедраль собор сиркәүе була

# Вараждин соборы
## Архитектура

Ҡорам иртә барокко стилендә төҙөлә, ул бер нефлы, алты ҡабырға капеллалы сиркәү. Ғибәҙәтхананың тышҡы ҡиәфәте бик ябай, әммә эсендәге интерьеры бай декорлы. Айырыуса ике кимәлдә торған миһрабы бик бай, ул 1737 йылда төҙөлгән. Түбәнге кимәлдәге миһраб образы үҙәгендә — Вознесение Богоматери күренештәре төшөрөлгән, уң һәм һул яҡта — изге апостолдар Петр һәм Павел статуялары, шулай уҡ Игнатий Лойола, Франциск Ксаверий, Иоанн Непомуцкий һәм изге Донаттың статуялары тора. Юғары кимәлдәң үҙәгендә — изге Иоаким һәм Анна һындары һәм евангелсыларҙың статуялары.
Элек бөтә алты капеллала ла миһбар ҡуйылған була, хәҙер уларҙың өсәүһе генә һаҡлана. Соборҙың органы күп тапҡыр үҙгәрә,хәҙерге замандағыһы 1988 йылдан 1998 йылға тиклем төҙөлгән. Вараждин соборында йыл һайын «Вараждин барокко кисәләре» үткәрелә һәм концертта сиркәү органында музыкаль әҫәрҙәр уйнала.
# Алексеевка (Архангел районы)

Алексеевка (рус. Алексеевское) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл, Инйәр ауыл советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 20 кеше . Почта индексы — 453037, ОКАТО коды — 80203819002.

# Алексеевка (Архангел районы)
## Халыҡ һаны

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу сараһына ярашлы, күпселек милләттәр — урыҫтар (58 %), белорустар (34 %)

# Алексеевка (Архангел районы)
## Географик урыны

Алыҫлыҡ:
* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 17 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Валентиновка): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 24 км

# Алексеевка (Архангел районы)
## Урамдары

Урам исеме:
* Алексеевка урамы (рус. Алексеевская (улица))

# Алексеевка (Архангел районы)
## Тарихы

Алексеевка ҡасабаһы 1910—1920 йылдар араһында Валентиновка ауылы эргәһендә барлыҡҡа килә. 1920 йылда бында 11 йорт була һәм 80 белорус йәшәй. Бөгөн ҡасабала урыҫтар һәм белорустар йәшәй.
# Тесу-Се

Тёсу-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Надуй-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 99 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.

# Тесу-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300039836
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303983
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3