yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Юй Мин Бэй

Юй Мин Бэй (шулай уҡ Йо Мин Пей ҡыт. трад. 貝聿銘, упр. 贝聿铭, пиньинь: Bèi Yùmíng, ингл. Ieoh Ming Pei; 26 апрель 1917 йыл) — ҡытай сығышлы Америка архитекторы.

# Юй Мин Бэй
## Биографияһы

Гуанчжоуҙа тыуған. Массачусетс технология институты һәм Гарвард университетында (Валтер Гропиуста) белем ала. Мис ван дер Роэның «интернациональ стиле» традицияларын дауам итеүсеһе Притцкер премияһыных тәүге биш лауреаттарҙың береһе.

# Юй Мин Бэй
## Эре проекттары

* 1962 — Плас Виль-Марий-Эл, Монреаль
* 1968 — Эверсон сәнғәт музейы, Сиракьюс
* 1971 — Харбор-тауэрс, Бостон
* 1972 — Пол Меллон исемендәге сәнғәт үҙәге, Уоллингфорд, Коннектикут штаты
* 1973 — Херберт Джонсон исемендәге сәнғәт музейы, Корнелл университеты
* 1974 — Милли сәнғәт галереяһының көнсығыш ҡабырғаһы, Вашингтон
* 1975 — OCBC банкының офисы, Сингапур
* 1976 — Джон-Хэнкок-тауэр, Бостон
* 1978 — Индиана университетының сәнғәт музейы
* 1979 — Джон Ф. Кеннеди китапханаһы, Бостон
* 1979 — Донъя сауҙа үҙәге, Балтимор
* 1980 — Рафлс-сити, Сингапур
* 1981 — JPMorgan Chase башняһы
* 1982 — Ҡытай банкы башняһы, Гонконг
* 1986 — Фаунтейн-плейс, Даллас
* 1987 — Америка банкы, Майами
* 1989 — Лувр пирамидаһы, Париж
* 1990 — Гейтуэй, Сингапур
* 1991 — Михо музейы, Киото
* 1995 — Рок-н-ролл дан залы, Кливленд
* 1999 — Хәҙерге заман сәнғәт музейы, Люксембург
* 2002 — EDF Башняһы, Дефанс, Париж
* 2004 — Ислам сәнғәте музейы, Доһа
* Сингапурҙа Банк OCBC
* Сингапурҙа Гэйтуэй
* Фаунтейн-Даллас плейс.
* Дан залында рок-н-ролл
Ҡалып:Лауреаты Притцкеровской премии
* ↑ https://www.nytimes.com/2019/05/16/obituaries/im-pei-dead.html
* ↑ Pei Ieoh Ming // Энциклопедия Брокгауз (нем.)
* ↑ Bibliothèque nationale de France Ieoh Ming Pei // идентификатор BNF (фр.): платформа открытых данных — 2011.
# Сабо Габриэла

Габриэла Сабо (рум. Gabriela SzabóGabriela Szabó) — румын еңел атлеты, уртаса һәм оҙон дистанцияға йүгереүҙә махсуслашҡан.
Карьераһында тәүге ҙур уңышҡа 1994 йылда өлгәшә, ул еңел атлетика буйынса (3000 метрға йүгереүҙә) үҫмерҙәр араһында донъя чемпионы була. 1995 йылда кросс буйынса донъя чемпионатында команда беренселегендә бронза призеры була. 1996 йылда үткән Олимпия уйындарында 1500 метрға йүгереүҙә, Рәсәй йүгереүсеһе Светлана Мастеркованан ғына ҡалышып, көмөш призер була. 1997, 1999 йылдарҙағы донъя чемпионаттарында, 5000 метр алыҫлыҡҡа йүгереүҙә еңеүсе була, ә 2001 йылда донъя беренселегендә 1500 метрлыҡ дистанцияға йүгереүҙә еңеүсе була. 1999 йылда алтын лига еңеүсеһе була, еңгән өсөн, 1 миллион долларҙы Уилсон Кипкетер менән бүлешеп, күләме 500 000 АҠШ доллары булған джекпот ала. 2000 йылғы Сиднейҙағы йәйге Олимпия уйындарында ике миҙал яулай: 5000 метр алыҫлыҡҡа йүгереүҙә алтын миҙал, 1500 метр араға йүгереүҙә бронза миҙал.

# Сабо Габриэла
## Сәйәсәт

2014 йылдың 3 мартында Румынияның йәштәр һәм спорт министры итеп тәғәйенләнә.

# Сабо Габриэла
## Наградалары

* Track & Field News журналы фаразы буйынса, 1999 йылда донъяның иң яҡшы еңел атлеты.
* 1999 йылда Европаның иң яҡшы еңел атлеты.
* 2000 йылдың иң яҡшы спортсыһы.
# Боҙаяҙ районы

Боҙаяҙ районы — 1935 йылдың 31 ғинуарында ойошторола һәм 1956 йылдың 4 июлендә бөтөрөлә.
Район үҙәге — Боҙаяҙ ауылы. Район үҙәгенән Өфәгә тиклем ара — 56 км, Стәрлетамаҡҡа тиклем — 79 км, Ҡарламан (станцияһы) тимер юлы станцияһына тиклем — 37 км. 1952 йылда район территорияһы 1060 квадрат километр тәшкил итә, 17 ауыл советы була.

# Боҙаяҙ районы
## Тарих

1935 йылдың 31 ғинуарында Әлшәй, Асҡын, Благовар, Боҙаяҙ, Йәрмәкәй, Иглин, Илеш, Краснокама, Көйөргәҙе, Малаяҙ, Тәтешле, Федоровка, Шаран, Йомағужа райондары ойошторола.
1952 йылдың 29 майынан район Стәрлетамаҡ өлкәһенә инә, өлкәләргә бүлеү 1953 йылдың 30 апрелендә бөтөрөлә.
1956 йылдың июлендә райондар эреләтелгәндә 7 район бөтөрөлә: Абҙан районы, Байҡыбаш районы, Боҙаяҙ районы, Воскресенск районы (БАССР), Ҡандра районы, Матрай районы, Оло Теләк районы.
Боҙаяҙ районы ауылы советтары күрше Ауырғаҙы (8) һәм Ҡырмыçкалы райондарына бирелә.

# Боҙаяҙ районы
## География

Райондың майҙаны - 1060 км² . Район Өфө, Ҡырмыҫҡалы, Ауырғазы, Дәүләкән һәм Шишмә райондары менән сиҡтәш.

# Боҙаяҙ районы
## Халыҡ

1939 йылда Боҙаяҙ районы халҡы 39 957 кеше тәшкил иткән, шул иҫәптә «махсус контингент» — 852 кеше. Милли составында татарҙар өҫтенлек иткәндәр — 21 366 кеше (53,5%), урыҫтар — 12 330 кеше (30,9%), украиндар — 2 017 кеше (5,0%), башҡорттар — 1 704 кеше (4,3%), мордва — 1 356 (3,4%), сыуаштар — 1 070 кеше (2,7%).

# Боҙаяҙ районы
## Административ бүленеш

17 ауыл биләмәһе бар ине:
* Атйетәр
* Александровка
* Андреевка
* Бекет
* Болотино
* Боҙаяҙ
* Ибрай
* Илтирәк
* Исмәғил
* Ишле
* Күҙәк
* Ҡорманай
* Муса
* Никольск
* Подлуб
* Һыуыҡшишмә
* Өршәк

# Боҙаяҙ районы
## Һылтанмлар

* ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_pop_39_2.php
* ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2088
# Арбузный

Арбузная — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Ульяновск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Маза йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Арбузный
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терешка, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001912112100010424
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101042
* Бассейн коды — 11.01.00.019
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яра-Яха (Ламзенто-Се ҡушылдығы)

Яра-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ламзенто-Се йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Яра-Яха (Ламзенто-Се ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045802
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304580
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ширк

Ширк (ғәр. شرك‎, мәжүсилек, политеизм), ширек — Исламда мәғәнәһе: Аллаһы тәғәләгә тиң тотоу йәки Аллаһы тәғәләнән башҡаға табыныу, йыш ҡына мәжүсилек мәғәнәһендә ҡулланыла. Кафырлыҡтың бер билдәһе һәм эҙемтәһе. Мосолмандар инаныуынса иң ҙур гонаһ, быны белгәндән һуң тәүбә итмәгән кешене Аллаһ бер ваҡытта ла ғәфү итмәй. Ширк менән булашыусы — мөшрик, әммә "ширк"кә бирелгән һәр кеше лә «мөшрик» тип һаналмай: бының үҙенең шарттары бар, һәм әлеге тема буйынса ғөләмәләр махсус һығымта яһай, ул «тәкфир» тип атала.

# Ширк
### Оло һәм кесе ширк

Ширктәрҙең олоһо һәм кесеһе була. Олоһо Исламдан сығарып ташлай, быға Аллаһы тәғәләнән башҡаға табыныу инә. Бәләкәй ширк — олоһона оҡшаған, рийәлек (күҙ буяу), Аллаһы тәғәләнән башҡа көс менән ант итеү һәм башҡалар.
   Нимә ул рийә? Пәйғәмбәребеҙ (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) мосолмандар өсөн иң нығы рийәнән ҡурҡҡан. Нимә ул рийә? Рийә — ул төрлө яҡшы эштәрҙе кеше күрһен һәм маҡтап һөйләһен өсөн эшләү (русса — показуха). Пәйғәмбәребеҙ (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) сәхәбәләргә: «Һеҙҙең өсөн мин ҡурҡа торған нәмәләрҙең иң ҡурҡынысы — кесе ширк», — ти. Унан кесе ширктең нимә булыуы хаҡында һорайҙар. «Ул — рийә», — тип яуап бирә Пәйғәмбәребеҙ (ғәләйһиссәләм) (Әхмәд йыйынтығынан, сәхих хәҙис). Был кесе ширк кешене Исламдан сығармай, әммә изге эштәрҙең ҡабул булмауына сәбәп була

# Ширк
## Ширк килеп сығыу сәбәбе

Ҡөрьән һәм Мөхәммәт саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм хәҙистәренән күренеүенсә, ширк Нух (Ной) пәйғәмбәр заманында килеп сыҡҡан. Быға әүлиәләрҙе кәрәгенән артыҡ ҙурлау сәбәпсе булған (уларҙың исемдәре: Вад, Суағ, Йәғүс, Йәғүҡ һәм Наср), ахыр сиктә килеп уларға табына башлағандар. Ҡөрьән Кәримдә әйтелә:
   — Нух сүрәһе, 22—24
# Ырымбур ҡурсаулығы

Ырымбур ҡурсаулығы (рус. Оренбургский заповедник — Рәсәй, Ырымбур өлкәһендә урынлашҡан федераль әһәмиәттәге тәбиғәт дәүләт ҡурсаулығы

# Ырымбур ҡурсаулығы
## Тарихы

XХ быуат башының егерменсе йылдарында уҡ Ырымбур ҡурсаулығы ойоштороу идеяһы барлыҡҡа килгән.1975 йылда СССР Тәбиғәтте һаҡлау ғилми-тикшеренеү институты Ҡыуандыҡ районына экспедицияһы ваҡытында уның көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә тейелмәгән килеш һаҡланған даланы күрә. 1989 йылдың 12 майында Ырымбур дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы ойошторола. Уның маҡсаты — бер нисә күрше — Волга аръяғы, Урал алды, Көньяҡ Урал һәм Урал аръяғы дала биләмәләрендә уникаль рәүештә һаҡланған ландшафттарҙы ҡурсалау һәм тергеҙеү тип билдәләнә.
2015 йылда ҡурсаулыҡ территорияһына бишенсе бүлексә — «Урал алды далаһы» өҫтәлеү арҡаһында 76 % киңәйтелә.
Ҡурсаулыҡ «Ырымбур» дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығының һәм «Шайтантау» ҡурсаулығының («Ырымбур ҡурсаулыҡтары» ФГБУ-һы) берләштерелгән дирекцияһы составына инә.

# Ырымбур ҡурсаулығы
## Биләмәләре

Ҡурсаулыҡ составына биш айырымланған майҙан инә, улар Ырымбур өлкәһенең биш муниципаль районына ҡарай: Первомайский — «Тал далаһы» (3200 га), Беляевка — «Бүртә далаһы» (4500 га), Ҡыуандыҡ — «Айтыуар далаһы» (6753 га), Светлый — «Әсесай далаһы» (7200 га), Аҡболаҡ районы һәм Беляев районы — «Урал алды далаһы» (16538 га).
Ҡурсаулыҡтың дөйөм майҙаны 38 191 гектар тәшкил итә. Ҡурсаулыҡ биләмәһендә күп тарихи-археологик ҡомартҡылар урынлашҡан, улар араһында тәүге урындарҙы беҙҙең эраға тиклем VII—III быуатҡа ҡараған сармат мәҙәниәте ҡурғанлы ҡәберлектәре биләй.
103 Рәсәй ҡурсаулығы араһынан ул ғына шулай ҙур майҙанда урынлашҡан. «Ырымбур» ҡурсаулығының дөйөм майҙаның 90 % ашыуын дала биләй, шуға күрә уны Рәсәй буйынса иң далалы ҡурсаулыҡ тип атарға мөмкин.

# Ырымбур ҡурсаулығы
## Климаты

Ҡурсаулыҡ ҡоро, континенталь климатлы Һауаһының уртаса йыллыҡ температураһы 2,5 °C. Ҡаты һыуыҡтарһыҙ ваҡыты 130 көн дауам итә. Йыллыҡ яуым-төшөм 250 ҙән 390 мм-ға тиклем тәшкил итә.

# Ырымбур ҡурсаулығы
## Флораһы

Ҡурсаулыҡ территорияһы биологик төрлөлөк менән айырылып тора. Уның һәм әйләнә-тирәһе (һаҡланған зона) флораһы 1350-тән ашыу юғары көпшәле төрҙән тора, улар 110 ғаиләгә һәм 517 ырыуға ҡарай. Ҡурсаулыҡтың үҙ территорияһында яҡынса 800 төр юғары көпшәле үҫемлектәр асыҡланған, был Ырымбур өлкәһе флора байлығының 48,7%-ын тәшкил итә, 53 төр мүктәр, 180 төр лишайниктар һәм 58 төр макромицет бәшмәктәр асыҡланған.
Ҡурсаулыҡ флораһы араһында һирәк осрай торған һәм юҡҡа сығыу ҡурҡынысы аҫтында булған төрҙәр бар. Резерв территорияһында үҫкән үҫемлектәрҙең дөйөм һанынан 23 төр Рәсәйҙең Ҡыҙыл Китабына индерелгән. Өлкәнең Ҡыҙыл китабы исемлегендә күрһәтелгән үҫемлектәрҙең 148 төрөнән 68 төр ҡурсаулыҡта табылған.
Ҡурсаулыҡ биләмәһенең үҙенсәлеге - тупраҡтың ныҡ татырлы булыуы, шуға унда сүл тибындағы үҫемлек комплекстары барлыҡҡа килгән. Ысын һәм ташлы дала майҙандары менән берлектә улар татырлы дала комплекстарын барлыҡҡа килтерәләр, төп ценоз булдырыусылар татырлы тупраҡтарҙа йәшәргә яраҡлашҡан айырым үҫемлектәр төркөмө.

# Ырымбур ҡурсаулығы
## Фаунаһы

Һөтимәрҙәр:
* Пржевальский аттары / przewalskii Equus ferus
* Сайға / saiga tatarica
# Привалов Александр Николаевич

Привалов Александр Николаевич (31 май 1950(19500531), Мәскәү) — Рәсәй журналисы һәм публицисы, телетапшырыуҙар алып барыусы. Иҡтисади фәндәр кандидаты, «Эксперт» журналының ғилми мөхәррире, генераль директоры.

# Привалов Александр Николаевич
## Биографияһы

1971 йылда Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетын тамамлай.
Совет заманында СССР Дәүләт планы ҡарамағындағы Ғилми-тикшеренеү институты хеҙмәткәре була. СССР Дәүләт планының Юғары иҡтисади курстарында уҡытыу эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. Ғилми-тикшеренеү институтында идара итеү процестарын моделләштереү секторы мөдире вазифаһында эшләй.
1993-1995 йылдарҙа — «Коммерсантъ» нәшриәт йорто сығарған «Коммерсантъ-Weekly» аҙналығының хосусилаштырыу һәм милек мәсьәләләре бүлеге мөхәррире.
1995 йылда «Коммерсантъ-Weekly» сығарған коллективтыңң шаҡтай ҙур өлөшө менән бергә «Коммерсантъ» нәшриәт йортон ташлап китә һәм «Эксперт» журналын ойоштороуҙа ҡатнаша.
1998 йылдың февраленән 2000 йылдың декабренә тиклем «Известия» гәзите баш мөхәрриренең беренсе урынбаҫары була, Һуңғараҡ «Эксперт»ҡа ҡайта.
2002 йылдың июненән — «Юғары иҡтисад мәктәбе» Милли тикшеренеү университетының Юғары журналистика мәктәбе деканы.
2004—2006 йылдарҙа — «Журнал «Эксперт»» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры.
2001—2003 йылдарҙа «Беренсе канал»да «Однако» тапшырыуын алып барыусыларҙың береһе була.
2003 йылдан 2007 йылға тиклем «Маяҡ» радиоһында аҙна һайын бер сәғәтлек эфир алып бара. 2007—2013 йылдарҙа «Эксперт-ТВ» телеканалында «Угол зрения» мәғлүмәт-аналитика программаһын алып барыусы була. 2009 йылдың февраленән 2016 йылдың декабренә тиклем «Рәсәй-24» телеканалында күҙәтеүсе, «Реплика» колонкаһының авторы һәм алып барыусыһы булып эшләй.

# Привалов Александр Николаевич
## Ижтимағи эшмәкәрлеге

Уң-консерватив ҡараш яҡлы. 2003 йылдың ғинуарында Михаил Леонтьев, Максим Соколов һәм Валерий Фадеев менән берлектә Серафимовка клубының «От политики страха к политике роста» меморандумына ҡул ҡуя.
Александр Привалов 1990-сы йылдар уртаһынан Рәсәй мәғарифында уҙғарылған реформаларҙы эҙмә-эҙлекле тәнҡитләүсе булып тора. Уның бихисап мәҡәләләре һәм сығыштары ошо темаға арналған. Киң билдәлелек алған интервьюлары «Образование погибло», «Школа умерла — никто не заметил», Рус теле йәмғиәте съезында сығышы һәм башҡалар.

# Привалов Александр Николаевич
## Хеҙмәттәре

Привалов Александр — 1000-дән ашыу китап, мәҡәлә һәм ғилми хеҙмәт авторы. Ҡайһы бер әҫәрҙәре:
* Любитель Отечества. — ISBN 5-367-00182-3 ISBN 978-5-367-00182-2
* Скелет наступающего. Источник и две составные части бюрократического капитализма в России. — Издательство: Питер, 2008. — ISBN 978-5-91180-749-8
* Андрей Колесников, Александр Привалов. Новая русская идеология. Хроника политических мифов. 1999—2000. — М.: Издательство ГУ ВШЭ, 2001. — 364 с. — ISBN 5-7598-0098-1
# Чира-Ю

Чира-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Яй-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Чира-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000087136
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008713
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Озерейка

Озерейка — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡара диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Озерейка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Палагия морононан Джанхот йылғаһының көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000112109100000105
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100010
* Бассейн коды — 06.03.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кабаков Борис Дементьевич

Борис Дементьевич Кабаков (17 август 1923 йыл, Псков өлкәһе, СССР — 11 май 1979) — СССР стоматологы, медицина фәндәре докторы, СССР-ҙың медицина академияһы фәндәре ағза-корреспонденты РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре, медицина хеҙмәте полковнигы. КПСС ағзаһы

# Кабаков Борис Дементьевич
## Биографияһы

1923 йылдың 17 авгусында Псков өлкәһенең Кевники ауылында тыуған. 1946 йылда Хәрби-медицина академияһын алтын миҙал менән тамамлай. Шунда уҡ кафедра яңаҡ-йөҙ хирургияһы һәм стоматология кафедраһында эшләй. Ординаторҙан алып кафедра начальнигына тиклем юл үтә (1969—1979 йылдар).
Кабаков 180 ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән биш монография, биш дәреслек һәм дүрт ҡулланма авторы. Йөҙ һәм яңаҡ йәрәхәттәрен тергеҙеү мәсьәләләрен өйрәнеүҙә, пародонтозды һәм башҡа пролемаларҙы дауалағанда үҙ өлөшөн индерә. 1954—1960 йылдарҙа аҫҡы яңаҡ һөйәгендәге пуля яраһы һәм эренле яра дефекттарын һөйәк трансплантат менән алмаштырыу мөмкинлектәрен өйрәнеү буйынса ҙур эксперименталь эш башҡара. Кабаков организм туҡымаһын пластик хирургияла ҡуллана. СССР Оборона министрлығы сиситемаһында уның етәкселеге аҫтында Хәрби-медицина академияһының яңаҡ-йөҙ хирургияһы кафедраһы стоматология һәм яңаҡ-йөҙ хирургияһы проблемалары буйынса фәнни-методик үҙәк була.
Кабаков 1951 йылда «Огнестрельные ранения и повреждения мягких тканей лица и их лечение по опыту Великой Отечественной войны» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын, 1961 йылда «Костная пластика нижней челюсти в свежей огнестрельной и гнойной ране» тигән темаға докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. Кабаков етәкселеге аҫтында11 докторлыҡ һәм 14 кандидатлыҡ диссертациялары әҙерләнә.
Кабаков 1968 йылдан 1979 йылға тиклем СССР Оборона министрлығының төп стоматологы, шулай уҡ Бөтә Союз һәм Бөтә Рәсәй стоматологтарының ғилми йәмғиәте президиумдары ағзаһы, СССР Һаулыҡ һаҡлау министрлығының "«Стоматология ауырыуҙары» проблемалы комиссияһы ағзаһы, Ленинград ҡалаһы һәм өлкәһенең стоматологтар ғилми йәмғиәте ағзаһы, Н.И. Пирогов исемендәге Хирургия йәмғиәтенең пластик хирургия секцияһы рәйесе, «Вестник хирургии имени И. И. Грекова» һәм «Стоматология» журналдары редколлегияһы ағзаһы булып тора. Ҙур медицина энциклопедияһының өсөнсө баҫмаһының «Стоматология» бүлеге мөхәррире була

# Кабаков Борис Дементьевич
## Наградалары

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* миҙалдар

# Кабаков Борис Дементьевич
## Хеҙмәттәре

* Опыт советской медицины в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг., т. 6, М., 1951 (авт. ряда глав)
* Костная пластика нижней челюсти в свежей огнестрельной и гнойной ране, дисс., Л., 1960
* Костная пластика нижней челюсти, Л., 1963
* Вопросы иммунологии пародонтоза, Л., 1972 (совм. с Бельчиковым Э. В.)
* Краткий курс военной стоматологии, Л., 1973 (совм. с др.)
* Клиническая оперативная челюстно-лицевая хирургия, под ред. М. В. Мухина, Л., 1974 (авт. ряда глав)
* Учебник военной челюстно-лицевой хирургии, Л., 1976 (ред.)
* Питание больных с травмой лица и челюстей и уход за ними, Л., 1977 (совм. с Руденко А. Т.).
* Переломы челюстей, М., 1981 (совм. с Малышевым В. А.).
# Старостин Иван Дмитриевич

Старостин Иван Дмитриевич (21.06.1913-1954) — тәүге көнөнән алып Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

# Старостин Иван Дмитриевич
## Биографияһы

Иван Дмитриевич Старостин 1913 йылдың 21 июнендә Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһының Баҡалы районы) Нуғайбәк ауылында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышының тәүге көндәренән Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына алына.

# Старостин Иван Дмитриевич
## Хеҙмәт юлы

Берлинға етә. IV Украин фронты Ғәнимәт ҡоралланыуы идаралығының 21-се айырым ғәнимәт отделениеһы.
Колхоз рәйесе, 1937 йылда Мәскәүҙәге Бөтә Союз ауыл хужалығы күргәҙмәһенә Башҡортостандан делегат була. «Хәрби хеҙмәт ҡаҙаныштары» миҙалы, Почёт Билдәһе ордены кавалеры (1949).

# Старостин Иван Дмитриевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Хәрби хеҙмәт ҡаҙаныштары» миҙалы
* Почёт Билдәһе ордены (1949).
# Кудинка (Еловка ҡушылдығы)

Кудинка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Еловка йылғаһының һул ярына тамағынан 0,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кудинка (Еловка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200019245
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201924
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шубачиха

Шубачиха — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Унжи күле (Унжи йылғаһының бастауы) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Шубачиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000009305
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000930
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вшивка (Олым ҡушылдығы)

Вшивка — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Олым йылғаһының һул ярына тамағынан 105 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Вшивка (Олым ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100212107000001616
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000161
* Бассейн коды — 05.01.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кавья (Пюла ҡушылдығы)

Кавья — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пюла йылғаһының һул ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кавья (Пюла ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036203
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003620
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нетороповка

Нетороповка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Жукопа йылғаһының һул ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Нетороповка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы башынан Үрге Волга бейшлотына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100112110000000116
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000011
* Бассейн коды — 08.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0