yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ейәнсурин Ғәҙелша Дәүләт улы

Ейәнсурин Ғәҙелша Дәүләт улы (1894—1937) — дәүләт эшмәкәре. Башҡорт АССР-ының Баш суды рәйесе (1929—1931).

# Ейәнсурин Ғәҙелша Дәүләт улы
## Биографияһы

Ғәҙелша Дәүләт улы Ейәнсурин 1894 йылдың октябрендә Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Күгәрсен районы) Буҫтыбай ауылында тыуған.
1906—1910 йылдарҙа Сәйетҡол рус-башҡорт училищеһында белем ала. 1912 йылдан Ырымбур ҡалаһында Хөсәйеновтың типографияһында эшләй.
1915 йылдан Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша. Көнбайыш фронтта 104-се пехота полкының взвод командиры булып хеҙмәт итә, унда өлкән унтер-офицер дәрәжәһе бирелә. 1917 йылдың декабрендә фронттан ҡайта.
1917 йылдың майында Мәскәүҙә үткән I Бөтә Рәсәй мосолмандары съезында ҡатнаша. 1918 йылдан 2-се Ҡара-Ҡыпсаҡ улусы идараһында, Башҡортостан автономияһы Ҡыпсаҡ кантон башҡармаһында эшләй.
1919 йылдың февралендә Башревкомдың бойороғо буйынса Ҡыпсаҡ кантон башҡарма комитетын ойоштороу менән шөғөлләнә. Ҡапыл сирләп киткәс, туған ауылына ҡайта. Аҡтар баҫып алғас, Колчак ғәскәренә алына, Белов корпусындағы кавалерия полкында хеҙмәт итә. 1919 йылдың авгусында Орск янында аҡтар сигенә башлағас, бер төркөм башҡорт һалдаттары менән ҡыҙылдар яғына сыға, Муса Мортазиндың Башҡорт айырым кавалерия бригадаһына барып эләгә. Бригадала эскадрон командиры булып хеҙмәт итә, Урал фронтында казактарға ҡаршы һуғыша.
1920 йылдың апреленән Башҡорт кавалерия бригадаһы составында совет-поляк һуғышы фронтына ебәрелә. Бында 27-се Башҡорт кавалерия полкының 1-се эскадроны командиры була. 1920 йылдың көҙөнән петлюрасыларға ҡаршы һуғыша. 1920 йылдың 14 ноябрендә Юзвин ауылы янындағы алышта күрһәткән батырлығы өсөн Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә. 1920 йылдың декабренән 2-се Башҡорт кавалерия полкының эскадрон командиры булып хеҙмәт итә.
1921 йылдың декабренән АСБР Хәрби эштәр комиссариатының конвой командаһы менән етәкселек итә. Һуңыраҡ Башҡортостан ғәҙәттән тыш комиссияһының тәфтиш эштәрен ҡарау бүлексәһе начальнигы булып эшләй. 1-се Бөтә Рәсәй мосолман хәрби съезында ҡатнаша.
1923 йылдың мартынан Йылайыр кантонына милиция начальнигы ярҙамсыһы булып эшләй. Артабан БАССР Баш судының Йылайыр кантонындағы вәкиле, 1925 йылдан Тамъян-Ҡатай кантонына күсерелә. 1926 йылдан Арғаяш кантоны прокуроры вазифаһын башҡара.
1928 йылдан БАССР прокуроры ярҙамсыһы, ә 1929 йылдан — БАССР-ҙың Баш суды рәйесе вазифаһын үтәй.
1931 йылдан 17-се Дәүләт төҙөлөш тресының идарасы урынбаҫары, һуңынан «Ураллесстрой» тресының Башҡортостан төҙөлөш контораһы начальнигы вазифаларында эшләй. 1934 йылдан БАССР- ҙың коммуналь хужалығы халыҡ комиссары вазифаһын башҡара.
1937 йылдың 9 июлендә репрессиялана, буржуаз-милләтселектә ғәйепләнеп ҡулға алына, төрмәгә ябыла. 1937 йылдың 27 ноябрендә атыла. 1956 йылдың 21 майында аҡлана.
# Крутиха (Безголовая ҡушылдығы)

Крутиха — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Безголовая йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Крутиха (Безголовая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200003163
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200316
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Фрунзе урамы (Таганрог)

Фрунзе урамы — Таганрогтың тарихи үҙәк өлөшөндәге урам.

# Фрунзе урамы (Таганрог)
## Географияһы

Фрунзе урамы Украина тыҡрығынан башлана, 1-се Бульвар тыҡрығы менән тамамлана. Оҙонлоғо 3590 м. Өйҙәргә номерҙар ҡуйыу Украина тыҡрығынан башлана. Урамда трамвай юлы Ихтилал майҙанынан Тургенев тыҡрығына тиклем һалынған.

# Фрунзе урамы (Таганрог)
## Тарихы

1866 йылға тиклем урам, 1810 йылда төҙөлгән Пресвятая Троица католик соборы хөрмәтенә (Фрунзе, 58), Католик урамы тип атала. 1866 −1923 йылдарҙа урам, 1863 йылдың авгусында, үлеренән йыл ярым элек, Таганрогҡа килгән тәхет вариҫы Романов Николай Александрович иҫтәлегенә, Николай урамы тип атала. 1923 йылда урам, революционер, Лениндың фекерҙәше, аҙаҡ Сталиндың идеологик дошманы һәм «халыҡ дошманы» булып киткән Л. Д. Троцкий хөрмәтенә, Троцкий урамы тип атала. 1927 йылдан башлап урам хәрби, дәүләт һәм партия эшмәкәре М. В. Фрунзе исемен йөрөтә. Шуныһы ҡыҙыҡ: Михаил Фрунзе ла, Лев Троцкий ҙә Таганрог менән бер нисек тә бәйле түгел.

# Фрунзе урамы (Таганрог)
## Фрунзе урамында урынлашҡандар

* Артист Фаина Раневскаяның ата йорто — Фрунзе урамы, 10 (Николай урамы, 12);
* Таганрог иҡтисад һәм идара итеү институты (Юридик факультеты) — Фрунзе урамы, 16;
* Караспасов йорто (архитектура ҡомартҡыһы) — Фрунзе урамы, 18;
* Рафаилович йорто (архитектура ҡомартҡыһы) — Фрунзе урамы, 20;
* Дросси йорто (архитектура ҡомартҡыһы) — Фрунзе урамы, 22;
* Древицкий йорто (архитектура ҡомартҡыһы) — Фрунзе урамы, 23. 2002 йылда юҡ булғандар;
* Рабинович йорто (архитектура ҡомартҡыһы) — Фрунзе урамы, 24.
* Апостолопуло йорто (архитектура ҡомартҡыһы) — Фрунзе урамы, 26.
* Шимановский йорто — Фрунзе урамы, 31.
* Физиотерапия өлкә дауаханаһы (Гордон һыу менән дауалау йорто) — Фрунзе урамы, 37;
* Таганрог Почтамты — Фрунзе урамы, 38;
* 10-сы урта мәктәп — Фрунзе урамы, 40;
* Тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы (Алфераки һарайы) — Фрунзе урамы, 41;
* «Йәш белгес» йорто — Фрунзе урамы, 43;
* Актерҙар йорто — Фрунзе урамы, 55;
* Горький исемендәге ҡала үҙәк балалар китапханаһы. — Фрунзе урамы, 58;
* Ҡала төҙөү һәм көнкүреш музейы — Фрунзе урамы, 80.

# Фрунзе урамы (Таганрог)
## Һәйкәлдәр

* Ф. Г. Раневская һәйкәле. — Фрунзе урамы, 10 (элек — Николай урамы, 12);
* «Меркурий» скульптура композицияһы — «Йәйғор» баҙарына ингән үҙәк ҡапҡа.
# Салаирка

Салаирка — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Бачат йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Салаирка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005608
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200560
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Татарка (Иня ҡушылдығы)

Татарка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының уң ярына тамағынан 87 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Татарка (Иня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009457
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100945
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Филимониха

Филимониха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бердь йылғаһының уң ярына тамағынан 198 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Филимониха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004688
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200468
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ерусом-Пюха

Ерусом-Пюха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сава-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Ерусом-Пюха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300049884
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304988
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Кавказ

Оло Кавказ — араһында Ҡара һәм Каспий диңгеҙҙәре араһындағы тау системаһы, Кесе Кавказ менән бергә Кавказ тауҙары составында тауҙар илен тәшкил итә.

# Оло Кавказ
## Географияһы

Оло Кавказ төньяҡ-көнбайыштан көньяҡ-көнсығышҡа табан 1150 км-ға һуҙыла, Анапа һәм Тамань ярымутрауы районынан алып Каспий яры буйы Апшерон ярымутрауына, Баҡы эргәһенә барып сыға. Уның киңлеге Новороссийск төбәгендә 32 километрҙан алып, Эльбрус меридианы районында — максималь 180 км, Дағстанда — 160 км-ға тиклем тирбәлә.
Оло Кавказ — эндемик үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһына бай төрлө ландшафтлы таулы төбәк (ҡара: Кавказ тауҙары).
Оло Кавказ һырты буйлап Рәсәй Федерацияһының Грузия, Әзербайжан, өлөшләтә танылған Абхазия һәм Көньяҡ Осетия менән дәүләт сиге үтә.

# Оло Кавказ
## Географияһы
### Боҙлоҡтар

Дөйөм боҙлоҡтар һаны — яҡынса 2050, боҙлоҡтарҙың дөйөм майҙаны яҡынса 1424 км2 тәшкил итә. Оло Кавказ боҙлоҡтары төрлө морфологик типтарға ҡарай: үҙән (тау-үҙән), кар һымаҡтар, үҙ аҫтында йыш ҡына ҡатмарлы тау рельефын йәшергән аҫылмалы, конуслы түбәләр (перемётные) һ. б. Ҡайһы берәүҙәр «пульсланып» тора (Колка, Девдорак боҙлоғо һ. б.), шулай уҡ ҡар күп булыуы кеше өсөн ҙур хәүеф тыуҙыра.
Кавказ Эльбрустан (хатта Оҙонҡулдан) Уилпатаға (Цей) тиклемге участкала өҙөлмәй тиерлек мәңгелек ҡарҙар һәм боҙлоҡтар менән ҡапланған.
Оло Кавказ өсөн, башҡа таулы илдәр кеүек үк хәҙерге ваҡытта (XIX ахыры — XX быуат башы) боҙлоҡтар дөйөм рәүештә кәмеүе һәм хәҙерге боҙланыу деградацияһы хас.
# Бикбай (исем)

Бикбай — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.

# Бикбай (исем)
## Этимологияһы

Бикбай төрки сығанаҡлы башҡорт исеме. Бәк һәм бай һүҙҙәре ҡушылып яһалған. Ныҡ көслө, бай түрә, изге бей мәғәнәләрен аңлата. Бикбай исеменең боронғо формаһы — Бикбау.

# Бикбай (исем)
## Фамилия

Бикбаев Рауил Төхфәт улы (12 декабрь 1938 йыл — 23 апрель 2019 йыл) — шағир, әҙәбиәт белгесе, йәмәғәт эшмәкәре. 1966 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1995—2011 йылдарҙа Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе, 2008—2013 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, Мәғариф, фән, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр эштәре буйынса комитет рәйесе. Башҡортостан Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2008), филология фәндәре докторы (1996), профессор. Башҡортостандың халыҡ шағиры (1993), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997), Сыуаш Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2003). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1989) һәм республика комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы (1970), шулай уҡ Рәми Ғарипов (1992) һәм З. Биишева (2003) исемендәге премиялар лауреаты. Почёт (2009), Дуҫлыҡ (2000), «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2008) һәм Салауат Юлаев (2003) ордендары кавалеры. Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (1999).
Бикбаев Азамат Иҙебай улы (9 июнь 1986 йыл) — спортсы, классик (грек-рим) стилдәге көрәшсе. Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2012).
Бикбаева Әлфиә Исхаҡ ҡыҙы (23 ноябрь 1926 йыл, Малмыж — 10 ноябрь 2004 йыл, Өфө) — отоларинголог, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почетлы академигы (1995), профессор (1970), республика оториноларингология ғилми йәмғиәте рәйесе (1966—1991), медицина фәндәре докторы (1970), РСФСР-ҙың (1986) һәм БАССР-ҙың (1976) атҡаҙанған фән эшмәкәре. СССР‑ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1967).
Бикбаев Илдар Зиннур улы (15 февраль 1959 йыл) — «Берҙәм Рәсәй» партияһынан VII саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты, Башҡортостан Республикаһы йәмәғәт палатаһы аппараты етәксеһе, Башҡортостан Республикаһы эҙәрмәндәр отрядтарының республика йәмәғәт фонды советы рәйесе, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты төбәк штабы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре.
Бикбаев Нәсибулла Рәхмәтулла улы (7 октябрь 1897 йыл — 27 сентябрь 1937 йыл) — Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәтендә һәм граждандар һуғышында ҡатнашыусы, партия һәм дәүләт эшмәкәре. Сәйәси золом ҡорбаны.
Баязит Бикбай (9 ғинуар 1909 йыл — 2 сентябрь 1968 йыл) — башҡорт шағиры, прозаик, драматург. 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1957), Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1970). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1955) һәм «Почёт Билдәһе» (1939) ордендары кавалеры.
Бикбаев Рәмил Фәрит улы (1961—1995) — физика-математика фәндәре докторы.

# Бикбай (исем)
## Ауылдар

Бикбай — Пермь крайының Октябрьский районындағы ауыл.
# Шушпанка (Кыж ҡушылдығы)

Шушпанка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кыж йылғаһының һул ярына тамағынан 2,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Шушпанка (Кыж ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100008908
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100890
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Валай

Валай — Рәсәй йылғаһы. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Щегринка йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Валай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тверца, инешенән (Вышневоловец гидроузеленән) Тверь ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100512110000002062
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000206
* Бассейн коды — 08.01.01.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лия ван Лир

Лия ван Лир (ҡыҙ фамилияһы Лия Семёновна Гринберг; йәһ. ליה ון ליר‎; 8 август 1924 йыл, Бельцы, Бессарабия, Румыния — 14 март 2015 йыл, Иерусалим, Израиль) — Иерусалим халыҡ-ара кинофестиваленә нигеҙ һалыусы һәм уның директоры.
Израиль Дәүләт премияһы лауреаты (2004), Францияның Почетлы легион ордены кавалеры, Иерусалимдың почётлы гражданы.

# Лия ван Лир
## Биографияһы

1924 йылда Бессарбияның Бельцы ҡалаһында, иген менән сауҙа итеүсе Шимен Гринберг һәм Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар сионист ойошмаһы активисы (Вицо) Голда (Ольга) Гринберг ғаиләһендә тыуа. Атаһы, Бөйөк Ватан һуғышы башында оккупацияла ҡалғас, Бельцыла нацистар тарафынан атып үлтерелә, әсәһе Транснистрия геттоһында һәләк була.
1940 йылда һеңлеһе йәшәгән мандатлы Фәләстиндә төпләнә. 1946 йылда Иерусалимда Йәһүд университетының гуманитар факультетын тамамлай. 1948 йылда инженер, лётчик һәм драматург Вим ван Лир (Wim van Leer) — ван Лир филантропик фондына нигеҙ һалған, эре голланд индустриалисы Бернард ван Лирҙың (1883—1958) улы менән таныша
Өйләнгәндән һуң ван Лир ғаиләһе Хайфала (1952) йәшәй, 1955 йылда Лия ван Лир беренсе Израиль киноклубына (илдә ул ваҡытта телевидение булмай) нигеҙ һала һәм кино продукцияһын коллекцияға туплау менән шөғөлләнә. Киләһе йылына Тель-Авивта һәм Иерусалимда шундай уҡ кино һөйөүселәр йәмғиәттәрен аса. Ван Лир йыйған кинофильмдар коллекцияһы 1960 йылда Хайфала ул ойошторған Израилдең кинематографик архивына (хәҙер ул Яҡын Көнсығышта иң эре архив) һәм 1973 йылда — Хайфа синематекаһына (илдәге беренсе) нигеҙ булып тора.
Тиҙҙән Лир ғаиләһе Иерусалимда төпләнә, 1981 йылда дәүләт киноархивы ла ҡала мэры [./https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA,_%D0%A2%D0%B5%D0%B4%D0%B4%D0%B8 Тедди Коллека] ярҙамында ошо ҡалаға күсерелә, һәм Лия башҡа синематека булдыра. 1984 йылда ван Лир филантропик фонды ярҙамы менән Лия йыл һайын үткәрелә торған Иерусалим халыҡ-ара кинофестивален ойоштора һәм 2008 йылға тиклем уны етәкләй. Архив, синематека һәм фестиваль бергә Иерусалим кино үҙәген тәшкил итә.
2004 йылда карьераһы дауамындағы ҡаҙаныштар өсөн Израиль Дәүләт премияһына лайыҡ була..
# Карым (Юконда ҡушылдығы)

Карым — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Юконда йылғаһының һул ярына тамағынан 126 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Карым (Юконда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300017655
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301765
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Берсель

Берсель (нем. Berßel) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 736 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,85 км². Диңгеҙ кимәленән 140 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38835 һәм автомобиль коды — HZ.
# Ғаяз (исем)

Ғаяз — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Ғаяз исеме бар.

# Ғаяз (исем)
## Этимология

Ғаяз исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән. Ярҙам итеүсе; ҡотҡарыусы, еңеүсе тигән мәғәнәне бирә.

# Ғаяз (исем)
## Билдәле кешеләр

Алтыншин Ғаяз Сәғит улы (23 апрель 1966 йыл — 20 август 2008 йыл) — башҡорт театр актёры, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1995).
Баймырҙин Ғаяз Исламетдин улы (1 ғинуар 1913 йыл — 7 май 1948 йыл) — хәрби осоусы, гвардия майоры (1943), Советтар Союзы Геройы (1944), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
Ғаяз Исхаҡи (Иделле, татар. Ğayaz İsxaqıy, Гаяз Исхакый 1878 йылдың 23 февралендә Ҡазан губернаһы Чистай өйәҙе Яуширмә ауылында тыуған — 1954 йылдың 22 июлендә вафат булған) — татар милли хәрәкәте эшмәкәре, яҙыусы, публицист, нәшерсе һәм сәйәсмән.
Ғәйетбаев Ғаяз — Сибай концерт-театр берекмәһе йырсыһы, төбәк-ара һәм республика йыр бәйгеләре лауреаты.

# Ғаяз (исем)
## Фамилияла

Ғаязов Әлфис Суфиян улы (3 июнь 1956 йыл) — дәүләт һәм фән эшмәкәре, ғалим һәм яҙыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр Академияһы академигы (2016), Рәсәй Мәғариф академияһының мөхбир ағзаһы (2009), педагогия фәндәре докторы (1996), профессор (1997). Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1989), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2006). Башҡортостан комсомолы премияһы лауреаты (1985).
Ғаязова Гөлһылыу Хәлил ҡыҙы (13 октябрь 1936 йыл — 15 февраль 2004 йыл) — БАССР Ҡарман ГРЭС-ы төҙөлөшө идаралығының штукатур-маляры, БАССР-ҙың Социалистик Хеҙмәт Геройы. Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы. Башҡорт АССР-ы Юғары Советының туғыҙынсы саҡырылыш депутаты (1975—1980).
# Ури-Яха

Ҡалып:Dekete
Ури-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Надуй-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.

# Ури-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300039850
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303985
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ангерн

Ангерн (нем. Angern) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2112 кеше йәшәй. Майҙаны — 25,81 км². Диңгеҙ кимәленән 43 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39326 һәм автомобиль коды — BK.
# Яңы Балтас ауыл Советы (Саҡмағош районы)

Яңы Балтас ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Яңы Балтас ауыл Советы (Саҡмағош районы)
## Составы

Яңы Балтас ауылы,
Яңы Ҡаръяуҙы ауылы,
Үрге Ҡаръяуҙы ауылы,
Түбәнге Ҡаръяуҙы ауылы,
Туҡай ауылы,
Ленин ауылы,
Николаевка ауылы,
Сейәлекүл ауылы,
Шишмә-Ҡаран ауылы,
Васильевка ауылы.
# Индургата-Сё

Индургата-Сё — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Янгута-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Индургата-Сё
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300035118
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303511
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3