yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Атял-Шор

Атял-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ламбина-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Атял-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000088027
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008802
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Төньяҡ Аньва

Төньяҡ Аньва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ Аньва йылғаһының һул ярына тамағынан 3,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Төньяҡ Аньва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001792
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100179
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лёбиц

Лёбиц (нем. Löbitz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 447 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,09 км². Диңгеҙ кимәленән 209 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6618 һәм автомобиль коды — BLK.
# 1 Май районы (Дондағы Ростов)

1 Май (Первомайский) районы — Дондағы Ростов ҡалаһы райондарының береһе. Дондағы Ростовта 1936 йылдың 15 декабрендә төҙөлгән.

# 1 Май районы (Дондағы Ростов)
## Иҡтисады
### Сәнәғәте

1 Май (Первомайский) районында 1922 предприятие урынлашҡан, уларҙа 58300 кеше эшләй. Хаҡлы рәүештә райондың символы һәм визит карточкаһы тип аталалар: ауыл хужалығы машиналары төҙөү, авиация комплексы, приборҙар эшләү предприятиеләре. Яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт (ЯСЙ) «Ростсельмаша КЗ», Федераль дәүләт унитар предприятие (ФГУП) «Прибор», асыҡ акционер йәмғиәте (ААЙ) «Гранит» , ААЙ «Донавиа», ААЙ «Ростов гражданлыҡ авиация заводы № 412», ЯСЙ «Бизон», ААЙ «Алмаз» кеүек предприятиеләр Рәсәйҙән ситтә йыраҡҡа билдәле.

# 1 Май районы (Дондағы Ростов)
## Иҡтисады
### Транспорты

Район территорияһында «Сельмаш» ҡала яны бәйләнеше тимер юл вокзалы урынлашҡан. Төньяҡ Кавказда иң эре Ростов аэропорт комплексы самолеттарҙың осоу-ултырыу һыҙаттары менән 400 гектар майҙанда урынлашҡан. Аэропорт халыҡ-ара талаптарға ярашлы йыһазландырылған, аэровокзал бинаһының майҙаны 17 мең m² ашыу, халыҡ-ара һәм эске осоштар географияһы киң.

# 1 Май районы (Дондағы Ростов)
## Иҡтисады
### Сауҙа

Районда 15 баҙар, 4 ҡунаҡхана, 714 магазин урынлашҡан.

# 1 Май районы (Дондағы Ростов)
## Мәҙәниәте

Районда 50 белем биреү учреждениеһы эшләй, шуларҙың икәүһе юғары уҡыу йорттары, 20 мәктәп, биш урта махсус белем биреү учреждениеһы, 23 мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы.
Ҡаланың Островский исемендәге иң ҙур мәҙәниәт һәм ял паркы 200 000 квадрат метр майҙанды биләй, был территорияла даими эшләгән балалар тимер юлы бар, ҡалала иң боронғо автомәктәп «Автоград»(1974 йылда ойошторола, идея авторы, ойоштороусы, комплекс конструкторы, төҙөлөштө ойоштороусы һәм тәүге директоры Евгений Трубачев Дмитриевич. Башта балалар араһында юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен популярлаштырыу һәм автодело уҡытыу өсөн Балалар Автомәктәбе булараҡ төҙөлгән. Хәҙер «Ростов үҫмерҙәр автомобиль мәктәбе» федераль автоном учреждениеһы тип үҙгәртелде. Төп йүнәлеше коммерция нигеҙендә 14 йәштән алып бөтә теләүселәрҙе машина йөрөтөргә өйрәтеү), һыйҙырышлылығы 15,8 мең кеше булған күп профилле спорткомплекс «Олимп-2».
Шулай уҡ ҡала халҡы һәм ҡунаҡтары ял итһен өсөн ҡаланың яһалма һыу ятҡылығы — «Ростов диңгеҙе» — булдырылған, уның һыу ятыу майҙаны (акваторияһы) 52 гектар, киң япраҡлы һәм ылыҫлы ағас тоҡомдарынан киң ағас паркы зонаһы бар.
# Ун-Няр-Соим

Ун-Няр-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Амня йылғаһының уң ярына тамағынан 340 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ун-Няр-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021248
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302124
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Палова (Пежма ҡушылдығы)

Палова — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пежма йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Палова (Пежма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028568
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002856
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сазыкина Анна Яковлевна

Анна Яковлевна Сазыкина (ҡыҙ фамилияһы Сысоева, 1923) — совет ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы.

# Сазыкина Анна Яковлевна
## Биографияһы

Анна Яковлевна Сазыкина 1923 йылдың 11 февралендә Николаевка ауылында (хәҙер Смоленск өлкәһе Хиславичи районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1937 йылда ете йыллыҡ мәктәпте тамамланғандан һуң, ата-әсәләре менән Краснодар крайының Фастовецкая станицаһына күсеп килә. 1940 йылда хеҙмәт эшмәкәрлеген« Тихорецкий» совхозында башлай, унда 1978 йылға тиклем, пенсияға сыҡҡансы эшләй. Баҫыусылыҡ менән шөғөлләнә, бригада һәм звеноны етәкләй. 1948 йылда 28 гектар майҙанда һәр гектарҙан Анна Яковлевна 34,7 центнер бойҙай йыйып ала, был һуғыштан һуңғы йылдарҙа ҙур ҡаҙаныш була.
СССР Юғары Советы Президиумының 1949 йылдың 11 февралендәге указы менән ауыл хужалығын үҫтереүҙәге ҙур ҡаҙаныштары өсөн Сысоева Анна Яковлевнаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1978 йылда хаҡлы ялға киткәнсе бер үк совхозда эшләп, баҫыусылыҡ бригадаһының звено башлығы һәм бригадиры була. СССР-ҙың халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә ҡатнаша, унда дүрт миҙалға лайыҡ була. Бер үк ваҡытта йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә — халыҡ депутаттарының ауыл советы депутаты итеп һайлана, совхоздың профком ағзаһы була.
Пенсияға сыҡҡас, Краснодар крайының Тихорецкий районы Парк ҡасабаһында йәшәй.
# Уймуж (Кесе Әмже ҡушылдығы)

Уймуж — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Әмже йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Йылға буйында Ольховка (Уймужбаш) һәм Уймуж ауылдары урынлашҡан.

# Уймуж (Кесе Әмже ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100015025
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101502
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# А (кириллица)

А, а (а) — башҡорт алфавитының беренсе хәрефе. Ҡалын һуҙынҡы. Ул бик күп телдәрҙә ҡулланыла һәм алфавиттың беренсе хәрефе булып тора. Башҡорт телендә уның өс варианты ҡулланылды.
* Ғәрәп графикаһында - ا
* Латин графикаһынды - Áá
* Кирил графикаһында - А,а

# А (кириллица)
## Тарих

Иҫке славян телендә был хәрефтең исеме аꙁъ/ⰰⰸⱏ ( башҡ. мин алмашы).
Был хәрефтең гематрияһы (һан ҡиммәте) — 1.
Шулай уҡ был хәреф имзаларҙа «бер» -моно, «беренсе», proto- һүҙҙәре урынына ҡулланылған. Мәҫәлән, иск.-слав. а.хъ, йәғни иск.-слав. монахъ (икона яҙыусылар имзаһы, башҡ. христиан дини община ағзаһы); иск.-слав. а.игоумєнъ, йәғни иск.-слав. протоигоумєнъ (башҡ. ирҙәр монастыры башлығы) тигәнде аңлатҡан.

# А (кириллица)
## Башҡорт алфавитында

Һуҙынҡы хәрефтәргә инә: а, е, ё, и, о, ө, у, ү, ы, э, ә, ю, я.
А – а һүҙҙәрҙең ҡалын ижектәрендә яҙыла: ат, арба, сана, афиша, машина, магазин, гараж, лампа, ҡара, ҡала, парта, таҡта, ағас, алма, баҡса.
# Мамадыш

Мамадыш — Татарстан Республикаһындағы ҡала, Мамадыш районының үҙәге.
# Шаһзада Йыһангир

Шаһзада Йыһангир (төр. Şehzade Cihangir, ғосман. الأمير جيهانغير; 1531(1531), Истанбул — 27 ноябрь 1553, Алеппо) — Күркәм Сөләймән I менән никахлы ҡатыны Һүррәм солтандың кинйә улы. Шаһзада Йыһангир хөрмәтенә Истанбул урамдарының береһе һәм Йыһангир мәсете аталған.

# Шаһзада Йыһангир
## Биографияһы

Шахзада 1531 йылда Истанбулда тыуған. Ул алтынсы бала һәм Сөдәймән менән Һүррәмдең бишенсе улы булған. Традиция буйынса, Йыһангир һарайҙа тәрбиәләнгән. Шаһзаданың тыумыштан килгән бер кәмселеге — горб. Учитывая это, Джихангир не претендовал на османский престол. Однако Джихангир был человеком образованным, увлекался каллиграфией, писал стихи под именем Зарифи (төр. Zarîfî), подолгу беседовал с отцом. Несмотря на физический недостаток к моменту отправки в санджак у Джихангира была наложница. Существует мнение, что он был горячо привязан к единокровному брату Мустафе (сын Сулеймана и Махидевран). Однако стоит заметить, что Мустафа покинул столицу, когда Джихангиру было всего два года.

# Шаһзада Йыһангир
## Вафаты

Джихангир скончался на 22 году жизни в Халебе, спустя несколько недель после казни Мустафы (легенда гласит, что Джихангир скончался от тоски по брату). Похоронен Джихангир в мечети Шехзаде в Стамбуле рядом со своим старшим братом шехзаде Мехмедом.

# Шаһзада Йыһангир
## Кинола кәүҙәләнеше

* В турецком сериале «Хюррем Султан» роль Джихангира исполняет Энгин Хепилери.
* В сериале «Великолепный век» роль взрослого Джихангира исполняет Толга Сарыташ.
# Ле-Сабль-д’Олон

Л-Сабль-д’Олон(франц. Les Sables-d'Olonne) — Франциялағы порт ҡалаһы, Францияның Луара иле төбәгенең Вандея департаменты ҡалаһы) шул исемдәге округтың супрефектураһы.
Яр буйындағы тораҡ пункттар Атлантик океан яры буйындағы тораҡҡа нигеҙ 1218 йылда трубадур Савари-де-Молеон тарафынан һалына. Халыҡ треска балығын тотоу менән шөғөлләнә. Пират Франсуа Олондың тыуған ауылы, уның исеме менән аталған.
Бөйөк француз революцияһы заманында вандей баш күтәреүселәре тарафынан ҡамауҙа ҡалған, ә 1809 йылда унан алыҫ түгел ерҙә инглиздәр менән диңгеҙҙә алышҡан.
1944 йылда сигенгән нацистар портты емерә.
Әлеге ваҡытта Ле-Сабль-д’Олондың иҡтисады туризм һәм балыҡ тотоуға нигеҙләнгән.
Ҡалала пляждар, Ренессанс дәүеренең һәм ХХ быуат сиркәүҙәре күп, бында музейы (элекке аббатлыҡ) һәм зоопарк бар. Ҡаланан алыҫ түгел урында XII быуат монастыры һәм автомобиль музейы урынлашҡан.
Был ҡалала Ж. Сименон яҙған «Отпуск Мегрэ» хикәйәһе ваҡиғалары бара.
Һәр дүрт йылға бер тапҡыр Vendée Глоба елкәнле яхтала донъя тирәләй парус ярыштары үткәрелә.

# Ле-Сабль-д’Олон
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Слим
* Трапани
* Уортинг
* Швабах
* ↑ https://www.insee.fr/fr/information/3363419
* 1 2 https://www.insee.fr/fr/information/2560698 — 2017.
* ↑ Populations légales 2017 — Национальный институт статистики и экономических исследований Франции, 2019.
* 1 2 база данных о французских коммунах — Национальный географический институт Франции, 2015.
* ↑ база данных о французских коммунах — Национальный географический институт Франции.
* ↑ Base officielle des codes postaux — La Poste, 2018.
# Варен-Еган (Лунг-Еган ҡушылдығы)

Варен-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лунг-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 131 км.

# Варен-Еган (Лунг-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200040364
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204036
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сохол

Сохол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сеуль йылғаһының уң ярына тамағынан 230 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Сохол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300018828
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301882
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Хардина Анна Арнольдовна

Хардина Анна Арнольдовна — (1955), боронғо урыҫ темпера рәсем сәнғәте реставраторы. Сығышы менән хәҙерге Силәбе өлкәһенең Әшә ҡалаһынан.

# Хардина Анна Арнольдовна
## Биографияһы

Анна Арнольдовна Хардина 1955 йылдың 7 ғинуарында Силәбе өлкәһе Әшә ҡалаһында тыуған. Боронғо рус темперлы рәсем сәнғәте оҫтаһы, боронғо рус темперлы рәсем сәнғәтенең реставраторы. Башҡортостан Республикаһында иконалар буйынса берҙән-бер профессиональ реставратор.
1983 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтының (хәҙер — Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты) художество-графика факультетын тамамлағандан һуң, М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы хеҙмәткәре, әйҙәүсе белгесе.

# Хардина Анна Арнольдовна
## Хеҙмәт юлы

1989—1997 йылдарҙа Мәскәүҙә И. Э. Грабарь исемендәге Бөтә Рәсәй художество фәнни үҙәгендә (1995 — Т. М. Мосунов етәкселегендә) стажировка үтә.
«М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы йыйынтығында Православие сәнғәте» күргәҙмәһе авторы (1992).
2010 йылдан Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы.
М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы коллекцияһындағы XV—XIX быуаттар боронғо рус рәсем сәнғәтенең 70-тән артыҡ әҫәрен (иконы «Благовещение», «Богоматерь Одигитрия», «"Знамение Богородицы" иконаһындағы 10 акафист сәхнәләре менән Створки складня», «Изгеләр Онуфрий, Никифор Патриарх һәм Александр Свирский» һ. б.) тергеҙгән.

# Хардина Анна Арнольдовна
## Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары

2007 — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре
# Сипылдаҡ төйөт

?Сипылдаҡ төйөт :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Турғай һымаҡтар |
| Ғаилә: | Һылыуҡастар |
| Ырыу: | Төйөттәр |
| Төр: | Сипылдаҡ төйөт |
Латинса исеме :
Phylloscopus sibilatrix (Bechstein, 1793) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 179847 NCBI 48153 |
Сипылдаҡ төйөт (урыҫ пеночка-трещотка) (лат. Phylloscopus sibilatrix) — Һылыуҡастар (Sylviidae) ғаиләһенән булған һайраусы ҡош .

# Сипылдаҡ төйөт
## Ҡылыҡһырлама

Турғайҙан бәләкәйерәк. Ботаҡтан ботаҡҡа һикереп йөрөүсе етеҙ ҡош. Һырты яғы көрәнһуы йәшел.Ҡашы, башыныү ике яғы, тамағы һәм түше тоноҡ һары, ҡорһағы аҡ.Ҡанаттарының ҡауырһындары һары ситле ҡара- көрән. Башҡа төйөтәрҙән төҫө менән әллә ни айырылмай, ләкин һайрауы үҙенсәлекле. Ҡыҫҡа ғына: «төйөт» йәки «төйт», ә һайрауы яңғырауыҡлы «зи-зи-зи зирррр».

# Сипылдаҡ төйөт
## Йәшәгән урыны

Урман һәм ҡыуаҡлыҡтар араһында йәшәй. Күсмә ҡош, киң таралған. Ерҙә, һирәкләп ағас баштарында оялай.

# Сипылдаҡ төйөт
## Үрсеүе

Ерәнһыу таптар менән сыбарланған 5-8 бөртөк йомортҡа һала.

# Сипылдаҡ төйөт
## Туҡланыуы

Төрлө ваҡ бөжәктәр менән туҡлана.
# Присниц (Наумбург)

Присниц (Наумбург) (нем. Prießnitz (bei Naumburg)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 315 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,49 км². Диңгеҙ кимәленән 239 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6618 һәм автомобиль коды — BLK.
# Мелковица

Мелковица — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының уң ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Мелковица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100033841
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103384
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Барон Михаил Аркадьевич

Барон Михаил Аркадьевич (1904— 1974) — совет ғалим-гистологы һәм педагогы, функциональ стереоморфология һәм нейрогистологияға нигеҙ һалыусы, медицина фәндәре докторы (1934), профессор (1936), СССР Медицина фәндәре академияһының ағза-корреспонденты (1945).

# Барон Михаил Аркадьевич
## Биографияһы

Михаил Аркадьевич Барон 1904 йылдың 21 ғинуарында Мәскәүҙә тыуған.
1922 йылдан 1927 йылға тиклем Мәскәү дәүләт университетының медицина факультетында уҡый. 1927 йылдан 1932 йылға тиклем МДУ-ла фәнни-педагогик эштә гистология кафедраһында уҡытыусы сифатында эшләй, уның уҡытыусылары булып профессорҙар Б И. Лаврентьев, А. Г. Гурвич һәм И. Ф. Огнев тора.
1932 йылдан 1952 йылға тиклем И. М. Сеченов исемендәге беренсе Мәскәү медицина институтында фәнни-педагогик эштә гистология һәм эмбриологи кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1945 йылдан 1951 йылға тиклем СССР Медицина фәндәре академияһы Нормаль һәм патологик морфологияһына институтында ғилми-тикшеренеү эшендә гистология һәм эмбриология бүлеге мөдире вазифаһын башҡара.
1952 йылдан академик М.А. Скворцов тәҡдиме буйынса СССР Медицина фәндәре академияһы педиатрия институтында ғилми хеҙмәткәр сифатында эшләй һәм 1954 йылдан эксперименталь нейрогистология лабораторияһы мөдире була. Бер үк ваҡытта 1946 йылдан алып 1974 йылға тиклем В.И.Ленин исемендәге мавзолейҙа фәнни эштә ғилми-тикшеренеү лабораторияһының морфология бүлегендә мөдир сифатында була, һәм 1954 йылдан алып 1974 йылға тиклем СССР МФА нейрохирургия институтында ғилми-тикшеренеү эшендә, эксперименталь гистология өлкәһендә тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнә.

# Барон Михаил Аркадьевич
## Биографияһы
### Ғилми-педагогик эшмәкәрлеге

М.А. Барондың төп ғилми-педагогик эшмәкәрлеге экспеименталь гистология һәм нейрогистология өлкәһендә мәсьәләләр менән бәйле, ул мейе ҡатламын, синовиаль һәм яралғы тышсаларын, ҡорһаҡ ярыһының функциональ морфологияһын тикшеренеү менән шөғөлләә. 1946 йылда М. А. Барон етәкселегендә трахископия ысулдары эшләнә, ул органдарҙың һәм туҡымаларҙың рельефын өйрәнеү мөмкинлеген бирә, был үҙ сиратында эске органдарҙың структураларының күләмле һүрәттәрен алырға мөмкинлек бирә. М. А. Барон анатомдарҙың, гистолог һәм эмбриологтарҙың Бөтә союз ғилми йәмғиәте идаралығы ағзаһы булып тора.
1934 йылда ул медицина фәндәре докторы ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай, 1936 йылда уға профессор исеме бирелә. 1945 йылда СССР МФА ағза-кореспонденты итеп һайлана. В.И. Прозоровский етәкселегендә йөҙгә яҡын фәнни хеҙмәт яҙыла һәм утыҙ өс кандидатлыҡ һәм докторлыҡ диссертациялары яҡлана.
Михаил Аркадьевич Барон 1974 йылдың 5 ноябрендә Мәскәүҙә вафат була.

# Барон Михаил Аркадьевич
## Библиография

* Функциональная стереоморфология мозговых оболочек : Атлас / М. А. Барон, Н. А. Майорова. - М. : Медицина, 1982. - 350 с.
* Краткий справочник физико-химических величин / сост. Н. М. Барон, А. М. Пономарева, А. А. Равдель, З. Н. Тимофеева; под ред. А. А. Равделя, А. М. Пономаревой. - 8-е изд., перераб. - Ленинград : Химия. Ленингр. отд-ние, 1983. - 231 с.

# Барон Михаил Аркадьевич
## Наградалары

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* «Почёт Билдәһе» ордены
# Аршын мал алған

«Аршын мал алған» (рус. Арши́н мал ала́н, әзерб. Arşın mal alan / آرشین مال آلان; һүҙмә-һүҙ тәржемәһе — «Аршынлап мал алған»), шулай уҡ «Ҡулдан тауар һатыусы» — әзербайжан композиторы Ғөзәйер Һажибәковтың (әзерб. اوزئییر حاجیبَیاوو, Üzeyir bəy Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəyov) һуңғы һәм иң популяр опереттаһы. Ул 1913 йылда Петербургта яҙылған. Либретто авторы (әзербайжан телендә) Ғөзәйер Һажибәков үҙе. «Аршын мал алған»дың премьераһы 1913 йылдың 25 октябрендә Баҡы ҡалаһында үтә.

# Аршын мал алған
## Йөкмәткеһе

Оперетталағы ваҡиғалар композитор Шуша ҡалаһында бара, Һажибәков тарафынан тормоштан алынған. Мәҫәлән, мосолман ҡатын-кыҙҙарына йөҙөн йәшермәй урамға сығырға рөхсәт ителмәй торған булған. Ҡыҙҙар, ҡағиҙә булараҡ, ата-әсә теләге менән кейәүгә сыға. Шулай уҡ кейәү күпселек осраҡта үҙ кәләшен туйҙан һуң ғына күргән. XX быуат башында ул ҡанундарға нигеҙләнгән ғаилә-көнкүреш йәшәү рәуеше тәнҡиткә дусар була. Йәш быуын бер-береһенә мәхәббәткә нигеҙләнгән ғаилә төҙөргә хыялланған. «Аршын мал алған» музыкаль комедияһының төп геройы, һөйгәнен күреү өсөн, аршынлап туҡыма менән һатыу итеүсе булып ҡыланып килә.

# Аршын мал алған
## Танылыуы

Комедияла Ғөзәйер Һажибәков европа классик музыка традицияларын һәм әзербайжан милли көйҙәрен яраштырып биргән. «Аршын мал алған» донъяның 80 теленә тәржемә ителгән һәм 76 илдең 187 театрында ҡуйылған. 2013 йылда ЮНЕСКО сиктәрендә опереттаның 100 йыллығы билдәләнәКомедия 4 тапҡыр экранлаштырылған, улар араһында иң популяры - донъяның 130 илендә күрһәтелгән, Рәшид Бәһбудов төп ролдә уйнаған 1945 йылғы фильм була.

# Аршын мал алған
## Фильмдарға бәйле факттар

* 1945 йыл. Фильм дағы сюжет буйынса ла шәреҡ егете кәләш итеп алырға теләгән ҡыҙҙың йөҙөн туйға тиклем күрергә тейеш түгел, шуға күрә Әскәр тигән бай егет дуҫының кәңәшен тотоп, урамда туҡыма һатып йөрөүсе — «аршынмалсы» булып кейенә. Аршынмалсылар өйҙәргә инеп, әйберҙәрен тәҡдим иткәндә туҡыма ҡараған ҡатын-ҡыҙ уларҙан йөҙөн йәшермәгән. Аршынмалсы булып алған Әскәр шул рәүешле теләгән өйгә инеп, үҙенә кәләш һайлап йөрөй. Фильмда бик күп йыр, уйын-көлкө, мажара ла барыһы өсөн дәхәйерле тамамлана.
* 1965 йыл. Рәшид Бәйбутов ҡатнашлығындығы 1945 йылда төшөрөлгән «Аршын мал алған» фильмы бик күп аҡса килтергәнен иҫтә тотоп, 1965 йылда СССР-ҙағы «Союзэкспорткино» дәүләт ойошмаһы Баҡы киностудияһына төҫлө яңы фильмға заказ бирә. Шул уҡ режиссёр Тофиҡ Таһизаде тағы бер тапҡыр Ғөзәйер Һәжибәковтың «Аршын мал алған» әҫәрен ике телдә — әзербайжан телендә һәм урыҫ телендә экрандарға сығара. Яңы вариантты тамашасылар тәүгеһе һымаҡ уҡ уңышҡа өлгәшә алмай, әммә икенсе фильм техник яҡтан камилыраҡ төшөрөлгән була.
* 2013 йыл. Опереттаның йөҙ йыллығына AtaHolding компаниялар төркөмө Peachline агентлығы менән берлектә фильмдың әзербайжан версияһын ғына реставрациялай һәм төҫлө фильм итеп эшләй. Реставрация һәм төҫлө итеү Голливуд белгестәре тарафынан башҡарыла. Фильмдың русса версияһы һаман да төҫһөҙ килеш ҡала.