yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кирәй (исем)

Кирәй — башҡорт ир-ат исеме, шулай уҡ башҡа мосолман татар,ҡаҙаҡ төрки халыҡтарҙа бар.

# Кирәй (исем)
## Этимологияһы

Кирәй исеме башҡорт теленә фарс. — 1) боронғо мон гол ырыуы атамаһына барып тоташа; 2) г ә р ә й … Кешелә исем тигән нәмә булыуын ул белмәй икән. … Был иҫемдәрҙә «ир» һүҙе батыр, ҡыйыу, һуғышсы тигән мәғәнәне аңлата. тигәнде аңлата.

# Кирәй (исем)
## Билдәле кешеләр

Кирәй Мәргән (тулы исеме — Кирәев (Кирәйев) Әхнәф Нурый (Нурмөхәмәт) улы; 28 июнь 1912 йыл — 24 ғинуар 1984 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, фольклорсы ғалим, әҙәбиәт белгесе. Филология фәндәре докторы (1963), профессор (1965). 1941 йылдан — КПСС һәм СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1955).

# Кирәй (исем)
## Фамилия

Кирәев Арыҫланбәк Иҙиәт улы (1908—1952) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1951).
Кирәев Нурмөхәмәт Шаһиарыҫлан улы (Нурмөхәмәт Йомрани; 1882—1934) — башҡорт шағир-импровизаторы, сәсән.
Кирәев Олег Хөсәйен улы (1963 т.) — Рәсәй музыканты, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы.
Кирәев Рөстәм Солтангәрәй улы (1960 т.) — агроном. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2002), профессор (2003).
Кирәев Рушан Әхнәф улы (1955—26.05.2021), журналист, СССР Журналистар союзы ағзаһы. Ғалим һәм яҙыусы Кирәй Мәргәндең улы.
Кирәев Салауат Ғаяз улы (1955—2001) — цирк артисы, тренер. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1975).
Кирәев Шаймөхәмәт Шаһийыһан улы (1922—1993) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
Кирәев Эмиль Альберт улы (1973 т.) — кинооператор.
Кирәева Миңзада Мирғәле ҡыҙы (1948 т.) — Стәрлетамаҡ рус драма театры актёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1977) һәм халыҡ (1991), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (1999).
Кирәева Нәйлә Әхнәф ҡыҙы (1948—2012), микробиолог, биотехнолог. Биология фәндәре докторы (1996), профессор (1998).
# Чайсоль

Чайсоль — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Мендель йылғаһының һул ярына тамағынан 119 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Чайсоль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024817
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202481
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ишмырҙин Ғәли Мөхәмәтйән улы

Ишмырҙин Ғәли (Ғәлимйән) Мөхәмәтйән улы (15 март 1903 йыл — 14 август 1942 йыл) — һынаусы лётчик, майор. Өфө аэроклубының беренсе етәксеһе. Башҡорттарҙан һәм Башҡортостандың беренсе лётчигы.

# Ишмырҙин Ғәли Мөхәмәтйән улы
## Биографияһы

Ишмырҙин Ғәли (Ғәлимйән) Мөхәмәтйән улы 1903 йылдың 15 мартында Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Өршәк-Мең улусы Иҫке Мораҙым ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Ауырғазы районы Иҫке Мораҙым ауылы) ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1916 йылда тыуған ауылында башланғыс мәктәпте тамамлай.
1920 йылда үҙ теләге менән Ҡыҙыл армия сафына баҫа һәм Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы составында Рәсәйҙә Граждандар һуғышында ҡатнаша. 1921—1922, 1922—1923 йылдарҙа 1-се Башҡорт бригадаһы, 6-сы уҡсылар полкы составында хеҙмәт итә.
1925 йылда Баҡы ҡалаһында ҡыҙыл командирҙар курсын, ә 1928 йылда Борисоглебск ҡалаһында 2-се лётчиктар хәрби мәктәбен тамамлай. Хәрби лётчик званиеһын ала.
1934 йылда Башҡортостан АССР-ының Халыҡ Комиссарҙары Советы үтенесе буйынса ҡыҙыл армия сафынан Ғәлимйән Ишмырҙинды Осоавиахим мәктәбенә күсерәләр. 1934 йылда Ырымбурҙа осоусылар мәктәбендә белем ала.
1934 йылдың 17 декабрендә Өфө аэроклубы етәксеһе итеп тәғәйенләнә, Стәрлетамаҡ һәм Белорет ҡалаларында аэроклуб филиалдарын аса һәм улар менән етәкселек итә. 1935 йылда Башҡортостан АССР-ының Осоавиахим хәрби лётчиктар мәктәбенең үҙәк советы начальнигы итеп тәғәйенләнә. Ғәли Ишмырҙин етәкләгән аэроклубтар илдә алдынғы урындар биләй. Өфө аэроклубы 1935 йылда — 14, 1940 йылда — 849, 1941 — 1149 хәрби осоусы әҙерләп сығара, улар араһында 14 Советтар Союзы геройы, шул иҫәптән осоусы-штурмовик, ике тапҡыр Советтар Союзы геройы Муса Гәрәев бар.
1937 йылдың октябрендә ялған ғәйепләү буйынса ҡулға алына. Ярты йыл дауамында төрмәлә ултыра. Төрмәнән сыҡҡас тыуған ауылына ҡайта. 1938 тулыһынса аҡлана һәм партия эштәрендә тергеҙләнә.
1942 йылда авиация майоры званиеһын ала.
1942 йылдың 14 августында Стәрлетамаҡ ҡалаһында күнекмә осоштар ваҡытында һәләк була.

# Ишмырҙин Ғәли Мөхәмәтйән улы
## Бүләктәре

* Башҡорт АССР-ы Юғары Советының Маҡтау грамотаһы (1940)

# Ишмырҙин Ғәли Мөхәмәтйән улы
## Ғаиләһе

Ҡатыны — Васильева Вера Павловна, өс балаһы.
# Магнитогорск

Магнитогорск— Силәбе өлкәһенең өлкә әһәмиәтендәге ҡалаһы, донъялағы иң эре металлургия үҙәктәренең береһе. Хеҙмәт ҡаһарманлығы һәм дан ҡалаһы. Ҡалала «Мечел», «Мобиль ТелеСистемалар», «Ростелеком», Рәсәй Һаҡлыҡ Банкы, «Рәсәй селтәре» һәм башҡа ойошмалар эшләй.

# Магнитогорск
## Мәғариф

* Магнитогорск дәүләт техник университеты, 1931 йылда асылған.
* Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Рәсәй халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәт академияһы (РАНХиГС) филиалы.

# Магнитогорск
## Билдәле шәхестәре

* Волков Николай Иванович (25.05.1924—24.10.1983), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкы пулемётсыһы, гвардия сержанты. Советтар Союзы Геройы (1945).
* Ильчанинов Виктор Петрович (19.06.1939—25.01.2012), ғалим-инженер-механик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1987), профессор (1992). 1988—2004 йылдарҙа Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университетының кафедра мөдире.
# Мулымья

Мулымья — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Кондинское районындағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 1533 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628231, ОКАТО коды — 71116924002.

# Мулымья
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 1533 |

# Мулымья
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Зальцгиттер

Зальцгиттер (нем. Salzgitter) — бер район составына ла инмәгән ҡала . Германияның Түбәнге Саксония федераль ерендәге ҡала. Зальцгиттер ҡалаһының халҡы — 98,1 мең кеше тәшкил итә (2013 йылдың 31 декабренә ҡарата халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы). Зальцгиттер ҡалаһының дөйөм майҙаны − 224,49 квадрат километр. Ҡала үҙәге диңгеҙ кимәленән 90 метр бейеклектә урынлашҡан. Бер квадрат километрға халыҡ тығыҙлығы 461,8 кеше. Зальцгиттер ҡалаһы үҙе ете районға бүленгән. Ҡала халҡының төп милләте-немецтар, улар — 91 %, башкалар −9 %.Халыҡтың дини конфессиялары: католиктар — 18 %, протестанттар − 40 %, башҡалар — 42 %. Был ҡаланың обер-бургомистры — Франк Клингебиль. Германияның Зальцгиттер ҡалаһы ҡорал етештереү менән XIV—XVI быуаттарҙан алып дан тотоп тора. Ҡаланың сәғәт бүлкәте UTS+1, йәй UTS+2. Рәсми коды 03 1 02 000, телефон коды +49 5341.

# Зальцгиттер
## Халыҡ

* Йыл
* Халыҡ
* 1990
* 112 689
* 1995
* 117 842
* 2000
* 112 934
* 2005
* 108 763
* 2010
* 103 446
* 2013
* 98100

# Зальцгиттер
## Иҡтисад

Зальцгиттер ҡалаһында Salzgitter AG ҡорос ҡойоу заводы һәм Volkswagen автомобилдәрен етештереү заводы урынлашҡан.

# Зальцгиттер
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Рәсәй Федерацияһы: Иҫке Оскол
* Финляндия: Иматра
* Франция Креть
* Германия: Готов
* Польша: Катовица
* ↑ ISIL- und Sigeladressen mit Koordinaten ausgestattet — Берлинская государственная библиотека, 2016.
* ↑ archINFORM (нем.) — 1994.
* ↑ http://www.mayorsforpeace.org/english/membercity/map/europe.html
* ↑ https://www.nst.de/%C3%9Cber-uns/Mitglieder/index.php?ModID=9&object=tx%7c2606.2&FID=2606.224.1&NavID=2606.10&La=1
* ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2022 (нем.) — DESTATIS, 2023.
* ↑ https://www.destatis.de/DE/Themen/Laender-Regionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/04-kreise.html
* ↑ https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/LaenderRegionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/05Staedte.html
* ↑ Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2018 (4. Quartal) — Federal Statistical Office.
# Субаев Флүр Йосоп улы

Субаев Флүр Йосоп улы (20 июль 1930 йыл — 28 июль 2000 йыл) — хәрби хеҙмәткәр, сик ғәскәрҙәре генерал-майоры, Ҡыҙыл Йондоҙ һәм III дәрәжә «СССР Ҡораллы Көстәрендә Ватанға хеҙмәт иткәне өсөн» ордендары кавалеры. СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1987).

# Субаев Флүр Йосоп улы
## Биографияһы

Флүр Йосоп улы Субаев 1930 йылдың 20 июлендә хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Бүздәк районының Ҡыҫҡайылға ауылында күп балалы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1980 йылда Флюр Субаевҡа «генерал-майор» хәрби дәрәжәһе бирелә.
# Лохта

Лохта — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уфтюга йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Лохта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031179
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003117
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# СССР-ҙың халыҡ рәссамы

СССР-ҙың халыҡ рәссамы — «һынлы сәнғәт, скульптура, графика, декоратив-ҡулланма сәнғәт үҫешендә айырым ҡаҙаныштары булған күренекле һынлы сәнғәт совет эшмәкәрҙәре өсөн» СССР Юғары Советы Президиумының 1943 йылдың 16 июлендәге указына ярашлы булдырылған маҡтаулы исем . СССР Юғары Советы Президиумы тарафынан бирелә.

# СССР-ҙың халыҡ рәссамы
## Маҡтаулы исем тураһындағы Положение

* «СССР-ҙың халыҡ рәссамы» маҡтаулы исеме совет һынлы сәнғәтендәге иң күренекле эшмәкәрҙәргә, рәсем сәнғәте, скульптура, графика, монументаль, декоратив-ғәмәли, театр, сәнғәт кинодекоратив сәнғәтен үҫтереүҙә, йәш рәссамдарҙы тәрбиәләүҙә айырыуса ҡаҙааныштары өсөн бирелә.
* «СССР-ҙың халыҡ рәссамы» маҡтаулы исеме СССР Мәҙәниәт министрлығы, СССР-ҙың кинематография буйынса дәүәләт комитеты, СССР рәссамдары, кинематографистары тәдимдәре буйынса бирелә.
* «СССР-ҙың халыҡ рәссамы» маҡтаулы исеменә лайыҡ булған кешегә СССР Юғары Советы Президиумы грамотаһы, тағылмалы билдә һәм танытма тапшырыла.
* «СССР-ҙың халыҡ рәссамы» билдәһе күкрәгенең уң яғында йөрөтөлә һәм бүләкләнеүсенең башҡа СССР ордендары булған осраҡта улар өҫтөнән урынлаштырыла.

# СССР-ҙың халыҡ рәссамы
## Билдәнең тасуирламаһы

«СССР-ҙың халыҡ рәссамы» билдәһе алтын ялатылған томпактан эшләнә, формаһы — картуш формаһындағы дүрт мөйөш, элмәгенең размеры — 22,5 × 23,5 мм. Билдәнең уртаһында «Народный художник СССР» тип яҙылған, уның өҫтөндә — ураҡ менән сүкештең рельефлы һүрәте. Билдә ҡаймаланмаған. Бөтә яҙыуҙары һәм һүрәттәре ҡабарынҡы итеп эшләнгән. Түш билдәһе элмәк һәм дүңгәләк ярҙамында тура мөйөшлө алтынға ялатылған ҡалыпҡа тотагтырыла. Ҡалыптың размеры — 18 × 21 мм. Ҡалыптың аҡҫы өлөшөндә лавр ботаҡтары төшөрөлгән. Уның үрге яғы ҡыҙыл муар таҫма менән ҡапланған. Ҡалыптың кире яғында билдәне кейемгә беркетеү өсөн төйрәүес бар.

# СССР-ҙың халыҡ рәссамы
## Маҡтаулы исемдең тарихы

«СССР-ҙың халыҡ рәссамы» маҡтаулы исем менән 1943 йылдың 26 июлендә дүрт кеше (тәүге кавалерҙар) бүләкләнә: рәссамдар Александр Герасимов һәм Борис Иогансон, скульпторҙар Сергей Меркуров һәм Вера Мухина.
«СССР-ҙың халыҡ рәссамы» маҡтаулы исемдең һуңғы кавалеры, 1991 йылдың 20 декабрендә теркәлә: Репин исемендәге һынлы сәнғәт, скульптура һәм архитектура институтының профессоры Петр Фомин — СССР һынлы сәнғәте үҫешендә оло ҡаҙаныштары өсөн.
Барыһы маҡтаулы исемгә 159 кеше лайыҡ булған.
# Лаги (Ельцовка ҡушылдығы)

Лаги — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ельцовка йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Лаги (Ельцовка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200034824
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203482
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Туловица

Туловица — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Терменьга йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Туловица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028346
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002834
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Искитим (Иня ҡушылдығы)

Искитим — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының уң ярына тамағынан 363 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Искитим (Иня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005912
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200591
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Генрих II (Англия Короле)

Ге́нрих II Плантагене́т ,Ҡыҫҡа Плащ (ингл. Henry II Curtmantle; 5 март 1133(11330305) — 6 июль 1189) — 1154—1189 йылдарҙа Англия Короле.
Ричард I атаһы.
* Был монарх, династия йә һинең вәкилдең тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Омарка

Омарка — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Куйбышев (Кама ҡултығы) һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 131 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Омарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000312112100003487
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100348
* Бассейн коды — 11.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Агарев Алексей Фёдорович

Агарев Алексей Федорович (партия ҡушаматы — Павел, Никита, 1878—1945) — урыҫ революционеры, совет дәүләт эшмәкәре.

# Агарев Алексей Фёдорович
## Биографияһы

1878 йылда Пенза губернаһының Чембар өйәҙе Карсаевка ауылында рухани ғаиләһендә тыуған. 1899 йылда Пенза дини семинарияһын тамамлай, шунан һуң Томск университетының медицина факультетына уҡырға инә. 1901 йылдың мартында революция сыуалыштарында ҡатнашҡаны өсөн университеттан сығарыла һәм Красноярскиға һөргөнгә ебәрелә. Бынан ул сит илгә ҡасып китә.
1902 йылда РСДРП ойошмаһына инә һәм большевиктарға ҡушыла. «Осҡон» гәзите йомошо менән Рәсәйгә ҡайта һәм Харьков, Луганск һәм Һамар ҡалаларында партия эшендә була, 1903 һәм 1905 йылдарҙа батша власы тарафынан яңынан ҡулға алына. Бынан һуң Францияға эмиграцияға сыға, унда Тулуз университетын тамамлай һәм инженер-электрик булып сыға. шулай уҡ АҠШ-та һәм Австралияла йәшәй.
РСДРП-ның I (Таммерфорсский) конференцияһы (1905) һәм V (Лондон) съезында (1907) ҡатнаша. 1907 йылда Луганскиҙа К. Е. Ворошилов менән таныша, уның менән дуҫтарса мөнәсәбәте ғүмер аҙағына тиклем һаҡлана.
1917 йылдың февралендә Владивостокҡа килә, унда урындағы эшсе һәм һалдат депутаттары советының башҡарма комитеты ағзаһы итеп һәм шул уҡ йылдың август айында Владивосток ҡалаһы башлығы итеп һайлана. Октябрь революцияһын ҡабул итмәй, шунлыҡтан меньшевиктарға ҡушыла, Бөтә Рәсәй ойоштороу йыйылышы һайлауҙарына Алыҫ Көнсығыш меньшевиктары берекмәһенән кандидат була. 1919 йыл башына тиклем ҡала башлығы вазифаһын биләй, был вазифаны башҡарыусы һуңғы кеше була. Шулай уҡ Владивостоктың «Ҡыҙыл байраҡ» гәзите мөхәррире була.
1919 йылда Шанхайға сығып китә, 1920 йылда Ҡытайҙа Алыҫ Көнсығыш вәкиле вазифаһын биләй.
1920 йылдар аҙағында йәки 1930 йылдар башында ВКП(б) ойошмаһынан сығарыла: К. Е. Ворошилов уға яҙған шәхси хатында дуҫын партияла ҡабаттан тергеҙеү өсөн ул бөтә тырышлығын арнарға әҙер булыуы тураһында яҙа.
Тормошоноң һуңғы йылдарын Мәскәүҙә үткәрә, МДУ-да уҡытыусы булып эшләй. 1941 йылдың 31 мартында тарих фәндәре кандидатлығына диссертация яҡлағандан һуң, тарих фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә лайыҡ була.
1945 йылда вафат була.
# Стридсберг Сара

Сара Стридсберг (швед. Sara Brita Stridsberg,1972 йылдың 29 авгусында Сольнала тыуған ( Стокгольм лены) — XXI быуат швед яҙыусыһы, публицист,тәржемәсе.

# Стридсберг Сара
## Биографияһы

Сара Стридбергтың ижадында Маргерит Дюрас,Эльфрида Елинек, Уники Цюрн йоғонтоһо һиҙелә .Bang исемле феминисткалар журналында әүҙем яҙыша. Валери Соланас, Сара Кейн, Сэм Шепард әҫәрҙәрен швед теленә тәржемә итә. 2010 йылда Берлин Ирекле университетының Петер Сонди институтында ситтән саҡырылған профессор вазифаһында эшләй, Еврипидтан алып Сара Кейнға тиклем булдырылған ҡатын-ҡыҙ сәхәнә образдарында ситләтелеү һәм көс ҡулланыу темаһына семинар алып бара (см.: ).: ).

# Стридсберг Сара
## Әҫәрҙәре
### Романдары

* Счастливая Салли/ Happy Sally (2004, о Салли Бауэр, первой скандинавской женщине, в 1939 переплывшей Ла-Манш)
* Факультет сновидений/ Drömfakulteten (2006, по мотивам биографии Валери Соланас)
* Darling River (2010)
* Dissekering av ett snöfall (2012)

# Стридсберг Сара
## Әҫәрҙәре
### Драмалары

* Земля Медеи/ Medealand (2009, поставлена в театре Драматен в 2009, в заглавной роли Нуми Рапас)

# Стридсберг Сара
## Йәмғиәт тарафынан танылыуы

Швециялағы иң ҙур «Aftonbladet» гәзите премияһы (2006). «Төштәр факультеты» романы өсөн яҙыусыға Төньяҡ кәңәшмәһе әҙәби премияһы бирелгән (2007). [[Швеция академияһының Доблоуг премияһы 2013. Бер нисә башҡа әҙәби премия лауреаты. Стридсберг әҫәрҙәре инглиз, француз, немец, испан, поляк һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән.
# Древиц (Флеминг)

Древиц (Флеминг) (нем. Drewitz (Fläming)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 409 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,09 км². Диңгеҙ кимәленән 94 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39291 һәм автомобиль коды — JL.
# Мостовка (Лапшанга ҡушылдығы)

Мостовка — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лапшанга йылғаһының уң ярына тамағынан 69 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Мостовка (Лапшанга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000042758
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004275
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Каруанһарай мәсете

1844
Каруанһарай мәсете (Ырымбурҙың 2-се йәмиғ мәсете) — Ырымбур ҡалаһының Каруанһарай тарихи-архитекутра комплексындағы мәсет.

# Каруанһарай мәсете
## Тарих

1836 йылдың 20 апрелендә Ырымбур генерал-губернаторы В. А. Перовский Башҡорт-мишәр ғәскәре идаралығы өсөн ҡалала таш биналары комплексын — Каруанһарайҙы һәм уның янында мәсет төҙөү инициативаһын күтәреп сыға. Генерал-губернатор был ҡарарын башҡорттарҙың 1812 йылғы Ватан һуғышында әүҙем ҡатнашҡандары өсөн рәхмәт әйтеү ниәтендә ҡабул итә.
Р. З. Йәнғужин фекеренсә, В. А. Перовский ҡушыуы буйынса, комплексты төҙөр өсөн 1836 йылдың яҙынан 1838 йылдың көҙөнә ҡәҙәр Үрге Себенле ауылы муллаһы А. Дәүләтшин барлыҡ башҡорт һәм мишәр кантондары буйлап йөрөп иғәнә йыя. Башҡорттарҙан ассигнациялар менән барлығы 804 мең һум йыя. В. В. Дорофеев буйынса, 1838—1839 йылдарҙа Бүкәй Урҙаһы ханы Йыһангир Каруанһарайҙы төҙөү өсөн 9512,9 һум аҡса йыйған. Каруанһарай комплексын төҙөү менән башлыса башҡорттар шөғөлләнгән, мәҫәлән 1838 йылдың майынан октябренә тиклем был төҙөлөштә 4861 һыбайлы һәм 2307 йәйәүле башҡорт эшләгән. 1844 йылда мәсет төҙөлөп бөтә. 1846 йылдың 30 авгусында Каруанһарай комплексы тантаналы рәүештә асыла.
Мәсет янында мәктәп эшләй, 1878 йылда ул мәҙрәсә итеп үҙгәртелә.
1930 йылда мәсет совет власы вәкилдәре менән ябыла. 1932 йылда мәсет бинаһы клубҡа бирелә, ә 1954 йылда — планетарий итеп үҙгәртелә. 1991 йылда мосолмандарға ҡайтарыла.

# Каруанһарай мәсете
## Тасуирлама

Мәсеттең бинаһы Каруанһарай комплексы композицияһының үҙәге булып уның эске ихатаһының уртаһында урынлашҡан. Мәсеттең бейеклеге — 18,9 м, ә киңлеге — 12,6 м. Бинаһы 8 мөйөшлө, көмбәҙ менән ҡапланған. Көмбәҙ уртаһында 6 ҡырлы гәлсәр призмалы алтын ялатылған шәмдәл эленгән. Мәсет бинаһы һигеҙ ҡырлы ҙур тирмәне хәтерләтә, риүәйәт буйынса был башҡорт йәйләүҙәрен сағылдырыу өсөн эшләнгән. Бинаға инеү урыны төньяҡта урынлашҡан. Тәҙрәһеҙ аҡ стеналар аҡ мәрмәр менән көпләнгән, орнаменттар башҡорт халыҡ ижадында нигеҙләнеп эшләнгән. Намаҙ бүлмәһенең стеналары ла мәрмәрле, пилястралар менән биҙәлеп улар араһына алтын ялатылған ғәрәп хәрефтәре менән Ҡөрьән сүрәләре яҙылған.
Эске ихатаға инеү арауығында манара урынлашҡан. Уның бейеклеге яҡынса 38,8 метр, уның осондағы көмөш ай ҡиблаға ҡаратып ҡуйылған. Манараның олоно кәрниз менән биҙәлеп, 24 ҡырҙан тора. 136 баҫмалы бормалы таш баҫҡыс бар.

# Каруанһарай мәсете
## Имам-хатиптары

* Ғатаулла Алтынғужин (1846—1865)
* Сөләймән Дауытов (1866—1886)
* Ф. С. Дауытов (1887—1893)
* Мөхәммәтфәтих Ғәйнетдинов (1893—1906)
* Н. Ф. Тимошев (1906 йылдан)
* Х. Буранбаев — әлеге ваҡытта