yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бәҙәреш

Бәҙәреш (рус. Бедярыш) — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға.

# Бәҙәреш
## Географияһы

Йылға Ләмәҙе йылғаһының уң ярына тамағынан 94 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.
Төпкөлдәге, ярында әҙ генә кеше йәшәгән йылға. Уның ярында 260 йыл элек берҙән-бер ауыл - шул уҡ исемдәге Бәҙәреш урынлашҡан.
Тамағынан өҫтәрәк, 16 км алыҫлыҡта, йылғаның уң ярына Лазарғы йылғаһы ҡушыла.

# Бәҙәреш
## Географияһы
### Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019324
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101932
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Бәҙәреш
## Тасуирламаһы

Бәҙәреш атамаһы йөрөткән ауылда йылға киңлеге 10-12 м булған бик күп ҡылымыҡтарға бүленә.
Ҡылымыҡтарҙың тәрәнлеге 2 метрға етә, ярҙары текә, ярлауҙар хасил итә.
Ағымының уртаса тиҙлеге 15км/сәғәткә тиклем етә. Кәмә менән төшөүсе туристар өсөн хәүфле урындары күп.
Түбәнге ағымында йылға киңәйә һәм унан үтеүе еңелләшә.
Бормаланып ағыуы, балсыҡлы ярҙары, ныҡ эйелеп торған ағастар туристарҙың ныҡ иғтибарлылығын талап итә.

# Бәҙәреш
## Флораһы һәм фаунаһы

Йылғала ҡондоҙ оялары бар, ә ағастар һыуға бик ныҡ эйелеп үҫә..
# Ямат Бикәев

Ямат Бикәев (1685 — 16 март 1740) — 1704—1711 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе.

# Ямат Бикәев
## Биографияһы

1685 йылда тыуған. 1704—1711 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе була. 1740 йылдың февралендә Ямат Бикәевты, Алдар Иҫәкәевты һәм 9 башҡорт старшинаһын Һамарға ҡаҙаҡтар менән һөйләшеү алып барырға тип Рәсәй батша власы вәкилдәре алдап саҡырып шунда ҡулға алалар. Шул уҡ йылдың 16 мартында Минзәлә төрмәһендә язалайҙар.
Ямат Бикәевтың балалары хәҙерге Көйөргәҙе районы Таймаҫ ауылындағы — Солтангәрәевтәр, Тунасовтар, Бикмөхәмәтовтар, Яматовтар, бөткән фамилилар — Бәхтигәрәевтәр, Аҡҡужиндар, Бикҡужиндар, Юлсуриндар.
# Рассош

Рассош — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Ростов өлкәһе, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аксай Есауловский йылғаһының һул ярына тамағынан 111 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Рассош
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Калач-на-Дону ҡалаһынан Цимлян һыуһаҡлағысына тиклем, Чир йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300912107000010189
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001018
* Бассейн коды — 05.01.03.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Коровка (Черёмуха ҡушылдығы)

Коровка — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Черёмуха йылғаһының һул ярына тамағынан 2,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Коровка (Черёмуха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000010385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001038
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хуль-Тур-Ахт

Хуль-Тур-Ахт — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 356 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Хуль-Тур-Ахт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025601
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302560
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Еловка (Пасынок ҡушылдығы)

Еловка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пасынок йылғаһының уң ярына тамағынан 8,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Еловка (Пасынок ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011307
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201130
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Постошь

Постошь — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Рутка йылғаһының уң ярына тамағынан 125 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Постошь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000043945
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004394
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Смоляковка

Смоляковка — Рәсәйҙәге йылға. Смоленск өлкәһе, Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Гжать йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Смоляковка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вазуза башынан Вазуз һыуһаҡлағысына тиклем, Яуза йылғаһынан Яуза һыуһаклағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100312110000001296
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000129
* Бассейн коды — 08.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Константинос Кавафис

Константинос Кава́фис (грек. Κωνσταντίνος Π. Καβάφης; 29 апрель 1863({{padleft:1863|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}), Искәндәриә — 29 апрель 1933({{padleft:1933|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}) (70 йәш), Искәндәриә) — грек шағиры. Йәшәү дәүерендә 154 шиғыр баҫтырып сығарған. Яңы грек телендә, шулай уҡ инглиз телендә яҙған.

# Константинос Кавафис
## Биографияһы

Истанбулдан сыҡҡан грек ғаиләһендә тыуған; грек православие сиркәүендә суҡындырылған. Атаһы Петрос Иоаннес (Πέτρος Ἰωάννης) — сауҙәгәр, Англияла йәшәгән һәм британ подданыйлығын алған. Әсәһе Чариклиа (Χαρίκλεια), тыуғандағы исеме — Георгакис Фотиадис (Γεωργάκη Φωτιάδη). Атаһы үлгәндән һуң 1870 йылдан ғаиләһе Лондонда йәшәй, артабан Кавафис 1882 йылдан бер ни тиклем ваҡыт Истанбулда, ә 1875 йылдан һәм үҙенең үлеменә ҡәҙәр Искәндәриәлә йәшәй. Кавафистың Искәндәриәләге фатиры музей итеп үҙгәртелгән. Музейҙа шағирҙың бер нисә ҡулъяҙма әҫәрҙәре, бер нисә картиналары һәм портреттары һаҡлана. Кавафис журналистика менән шөғөлләнгән, министрлыҡта чиновник булып хеҙмәт иткән. 1891 йылдан шиғырҙарҙы тик Искәндәриәләге дуҫтары өсөн генә баҫтырған. Кавафис үҙе яҙған биография мәғлүмәттәренә ярашлы, ул сығышы менән Истанбулдан, әммә Искәндәриәләге Сериф урамындағы йортта тыуған. Англияла, Францияла, Ғосман империяһында (Истанбулда) йәшәгән. Мысырҙың йәмәғәт эштәре министрлығы ҡарамағындағы учреждениела эшләгән. Инглиз, француз һәм әҙерәк итальян телдәрен белгән.
1933 йылдың 29 апрелендә яман шеш ауырыуынан вафат булған. Үлгәндән һуң Кавафистың абруйлығы артҡан. Уның шиғриәте Грецияла һәм Кипрҙа, шулай уҡ бөтә донъя буйлап университеттарҙа уҡытыла.

# Константинос Кавафис
## Ижады

1903 йылда билдәле грек яҙыусыһы Григориос Ксенопулос уның тураһында Афинаның «Шағир» журналында мәҡәлә яҙғандан һуң, Кавафис Грецияның әҙәбиәт эшмәкәрҙәре араһында бер ни тиклем билдәлелек алған. 1904 һәм 1910 йылдарҙа ике шиғырҙар йыйынтығын нәшер иткән, әммә шул ваҡыттағы һүҙ ҡанунынан ситтә ҡалған һәм тик вафатынан һуң ғына яңы грек теленең иң бөйөк шағиры итеп танылған. Һуңғы лирикаһының ҙур өлөшө айырым биттәрҙә бәләкәй тираждар менән сыҡҡан.

# Константинос Кавафис
## Әҫәрҙәре

* Ποιήματα (1935)
* Άπαντα Τα Ποιήματα (2003)

# Константинос Кавафис
## Әҫәрҙәре
### урыҫ теленә тәржемәләр

* Кавафис, К. Лирика / Сост., вступ. ст., и примеч. С. Б. Ильинской. — М.: Художественная литература, 1984.
* Кавафис, К. Стихотворения / Пер. с новогреч. М. Сиркель; послесл. А. Кутулас. — Таллин: Ээсти раамат, 1989.
* Русская Кавафиана / В 3-х ч.; сост. С. Б. Ильинская. — М.: ОГИ, 2000.
* Кавафис, К. Проза. — М.: Журнал «Итака»; журнал «Комментарии», 2003.
* Кавафис, К. Полное собрание стихотворений / Пер. с греч.. — М.: ОГИ, 2011. — 504 с.
# Дәүләт банкы бинаһы (Дондағы Ростов)

1915
Дәүләт банкы бинаһы — 1915 йылда архитектор М. М. Перетяткович проекты буйынса Дондағы Ростовта төҙөлгән бина. Тәүҙә бында Рәсәй империяһы дәүләт банкының контораһы урынлаша. Хәҙерге ваҡытта уны Үҙәк банкының Ростов филиалы биләй. Дәүләт банкы бинаһы неоклассицизм стилендә төҙөлә һәм мәҙәни мираҫ объекты статусына эйә.

# Дәүләт банкы бинаһы (Дондағы Ростов)
## Тарихы

XX быуат башында Дәүләт банкы контораһы Оло Баҡса урамы һәм Үҙәк (хәҙер Соколов проспекты) мөйөшөндәге ике ҡатлы бинала урынлаша. Майҙан етмәй башлағас, ул өҫтәмә биналарҙы ҡуртымға алырға мәжбүр була. Шул саҡта яңы бина төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Дәүләт банкы бинаһының проектын архитекторы М. М. Перетяткович 1910 йылда уҡ эшләй. Тәүҙә смета иҫәбе һәм эш һыҙмаларын әҙерләү менән архитектор С. В. Попилин етәкселек итә, әммә ул тиҙҙән яйлылығы һөҙөмтәһендә эштән ситләтелә. Шул ваҡытта Перетяткович үҙенә ярҙамға Ростов граждан инженеры П. А. Тарачковты ала. Техник-консультант А. П. Бутков була.
1912 йылдың сентябрендә Перетяткович Дондағы Ростовҡа төҙөлөш эштәре менән дөйөм етәкселек итеү өсөн килә. Был ваҡыттабанктың иҫке бинаһы һүтелгән була. Төҙөлөштө көҙөн башлау планлаштырыла, әммә ҡаты һалҡындар арҡаһында эш 1913 йылдың яҙына ҡалдырыла. 1913 йылдың 28 апрелендә тәүге таш һалыу тантанаһы үтә, төҙөлөш эштәре 1915 йылда тамамлана. Бинаның фасады Яңы Баҙар (хәҙер Советтар сайҙаны) майҙанына сыға һәм 1930 йылда һүтелгән Александр-Невский ҡорамының миһрабына ҡарай.
Совет власы урынлашҡас, бина дәүләткә тапшырыла. 1920 йылдарҙа Перетяткович проекты буйынса көньяҡ-көнсығыш ҡанат төҙөлә, унда хеҙмәткәрҙәрҙең фатирҙары урынлаша. Дәүләт банкы бинаһы майҙандың Бөйөк Ватан һуғышында иҫән ҡалған берҙән-бер объекты. Майҙанды тергеҙгәндә башҡа биналарҙың фасадтары ла неоклассицизм стилендә эшләнә.
1950 йылдарҙа фасадҡа ике башлы сәмреғош скульптура композицияһы урыныа СССР гербы ҡуйыла. 1994 йылда йорт фасады реконструкциялана, уның барышында Дәүләт банкының кәрниз өҫтөндәге биҙәкле стенаһына тәүге геральдика композицияһы һәм "Дәүләт банкы контораһы" тигән яҙыу кире ҡайтарыла.

# Дәүләт банкы бинаһы (Дондағы Ростов)
## Архитектураһы

Цоколе булған өс ҡатлы бина П формаһынан ғибәрәт һәм Советтар майҙанында өҫтөнлөклө булып тора. Цоколь һәм беренсе ҡат руст менән эшләнгән,икенсе һәм өсөнсө ҡаттар штукатурланған. Төп ишектәр йөҙлөктәр һәм өсмөйөшлө сандриктар менән, беренсе ҡаттың тәҙрә уйымдары - люнеттар, икенсеһенеке йоҙаҡ таштары менән биҙәлә. Ҡеүәтле ун колонналы Тоскана ордеры портиклы фасад мөһәбәт фронтон менән тамамлана. Колоннада өҫтөндәге аттик Рим аллаларының һындары ҡуйылған скульптура төркөмө, ике башлы сәмреғош һәм байраҡтар менән биҙәлә. Беренсе һәм икенсе ҡаттар рельефлы билбау менән айырыла, ул колонналарға терәү тип аңлатыла. Бинаны шулай итеп ике ярусҡа бүлеү уның масштабын ҙур итеп күрһәтә.
Бинаның үҙәк өлөшөндә операциялар залдары урынлашҡан: беренсе ҡатта - бер төҫлө, икенсе һәм өсөнсө ҡатта - ике төҫлө. Залдарҙың ҡабырғаларындағы баҫҡыстарҙан эш биналарына коридорҙар үтә. Дәүләт банкыһы бинаһын Санкт-Петербург архитектура-төҙөлөш университеты профессоры П. И. Дмитриев проекты буйынса эшләнгән ике көмбәҙ тамамлай.
# Шаим

Шаим — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Кондинское районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 77 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628233, ОКАТО коды — 71116924005.

# Шаим
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 77 |

# Шаим
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Пасьма (Нельша ҡушылдығы)

Пасьма — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нельша йылғаһының уң ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Пасьма (Нельша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000016386
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001638
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тәкермәнсе

Тәкермәнсе (Тәгермәнче) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Минзәлә районы ауылы. Иркенәш ауыл биләмәһе составына керә.

# Тәкермәнсе
## География

Ауыл Мышыға буйында урынлашҡан.

# Тәкермәнсе
## Тарих

Тәкермәнче (Чүплөк) — бүләр ырыуы башҡорттарының ауылы. Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Бүләр улусы Мышыға түбәһенә ҡарай. 11-се башҡорт кантоны составында була. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс Күсәкәй улусы составына керә.
1870 йылда тирмән теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Минзәлә районы составында була.

# Тәкермәнсе
## Халҡы

1795 йылда ауылда ир енесле 40 йән башҡорт; 1840 йылда — 26 типтәр; 1859 йылда — 81 типтәр; 1870 йылда — 92 типтәр йәшәй.
# Шварца (Тюрингер-Вальд)

Шварца (Тюрингер-Вальд) (нем. Schwarza (Thuringer Wald)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1293 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,48 км². Диңгеҙ кимәленән 351,5 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98547 һәм автомобиль коды — SM.
# Ливленка

Ливленка — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хмелевка йылғаһының һул ярына тамағынан 1,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Ливленка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015174
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001517
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡаратал (Уйылға ҡушылдығы)

Ҡаратал — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уйылға йылғаһының һул ярына тамағынан 190 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ҡаратал (Уйылға ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Увелька йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500112111200001001
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200100
* Бассейн коды — 14.01.05.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әҙибай

Әҙибай (рус. Азиаба, Азибей) — Йәнәй улусының Тоҙош (Тузуск) түбәһенә ҡараған (хәҙерге Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районы), бөткән ауыл.

# Әҙибай
## Тарихы

Әҙибай ауылы Йәнәй улусының Тоҙош (Тузуск) түбәһендә (хәҙерге Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районы), Ҡаҙыркүл эргәһендә нигеҙләнә. Тарихсы Әнүәр Әсфәндиәров «Минзәлә башҡорттары ауылдары» китабында уға 1800—1808 йылдар араһында ерҙәрҙе генераль бүлеүҙән (межалауҙан) һуң барлыҡҡа килгәнлеген теркәй. Ауыл — 11-се, 1847 йылдан һуң 12-се Башҡорт кантоны составына инә. 1811 йылда унда 180 башҡорт йәшәүе теркәлгән, улар, нигеҙҙә, Ҡалтай, Байсар, Иҫәнбай, Сикия, Апас, Ҡәҙермәт һәм башҡа ауылдан сыҡҡан. 1812—1814 йылғы Ватан һуғышында Әҙибай ауылынан 15-се йорттан зауряд-сотник Ғәҙелша Дәүләтбаев тың 6-сы башҡорт полкында хеҙмәт итеүе, походтарҙа ҡатнашыуы тураһында мәғлүмәт бар. шулай уҡ 1814 йылда ошо уҡ ауылдан Рәхимғол Нәҙерғолов та әрме хеҙмәтендә була. 1818 йылда йәнәйҙәр 301 кеше тип иҫәпләнә, типтәрҙәр — 1. 1834 йылда 102 йортта 496 башҡорт, шул иҫәптән 255 ир-егет, 241 ҡатын-ҡыҙ йәшәүе, ауылда ике указной мулла: 44 йәшлек Ғүмәр Әхмәров һәм 53 йәшлек Абсалих Мансуров булыуы теркәлгән. Артабан уларҙың арта барыуы күҙәтелә: 1859 йылда − 863 кеше, 1870 йылда — 929 башҡорт һанала. 1902 йылда Әҙибай элекке удел крәҫтиәндәренең йәшәгән ере тип билдәләнгән һәм ирҙәр һаны 271 тип күрһәтелгән. Түбәнге Кама һыуһаҡлағысын төҙөгән ваҡытта ауыл халҡы башҡа урындарға күсерелә.
# Арғаяш башҡорт халыҡ театры

Арғаяш башҡорт халыҡ театры — Силәбе өлкәһе, Арғаяш районы, Арғаяш ауылында урынлашҡан башҡорт халыҡ театры. Башҡортостан Республикаһынан ситтә эшләүсе берҙән бер башҡорт театры булып тора..

# Арғаяш башҡорт халыҡ театры
## Тарихы

Театрға 1989 йылда башҡорт драма түңәрәге булараҡ нигеҙ һалына. Халыҡ театрының беренсе постановкаһы «Туй бүләге» («Свадебный подарок») Поварисов, Суфиян Шәмсетдин улы.
1991 йылда театрға хәҙерге атамаһы һәм «халыҡ» исеме бирелә.
1992 йылда Башҡортостан Республикаһында Силәбе өлкәһенең сәнғәт Көндәрендә ҡатнаша.
1994 йылда Нефтекама ҡалаһында Ҙур Уралдың йәш театрҙарының «Театр яҙы» фестивалендә ҡатнаша.

# Арғаяш башҡорт халыҡ театры
## Репертуары

1989—2010 йылдарҙа театрҙа 17-нән ашыу спектакль һәм 70-ләгән инсценировка ҡуйыла:
* «Ай тотолған төндә» һәм «Ҡыҙ урлау» («Похищение девушки») М. Кәрим;
* «Башмағым» Ибраһимов Хәбибулла Кәлимулла улы;
* «Көнләш, Америка, көнләш!» («Завидуй, Америка, завидуй!») С. Я. Латыпов;
* «Ҡарлуғас» («Карлугас») һәм «Салауат» («Салават») Баязит Бикбай;
* «Ҡыр ҡаҙҙары» («Дикие гуси») Р. А. Сафин;
* «Ул ҡайтты» («Он вернулся») Ә. К. Атнабаев;
* «Башҡорт туйы» («Башкирская свадьба») Буранғолов Мөхәмәтша Әбдрәхман улы;
* «Тау артында тал илай» («Плачет ива за горой») В. Жеребцов;
* «Ике байҙың хеҙмәтсеһе» Гольдони Карло һәм башҡалар.

# Арғаяш башҡорт халыҡ театры
## Составы

Халыҡ театры коллективы составында төрлө йылдарҙа Л. К. Әминова, Ф. Ф. Зөлфитдинова, М. Ф. Ҡорбангалина, Р. А. Нафиҡов, Х. В. Фәйзуллин, В. Г. Хәдиева, А. Х. и А. А. Хәлиҡовтар, М. А. Шәйхисламов, Ф. Х. Шәфикова һәм башҡалар сығыш яһанылар.
Спектаклдәрҙең ҡуйыусыһы һәм музыкаль яҡтан биҙәүсеһе булып театрҙың беренсе художество етәксеһе С. М. Солтанова һәм рәссам-ҡуйыусы Ф. Ф. Зөлфитдинова торалар.

# Арғаяш башҡорт халыҡ театры
## Наградалары

* «Провинцияла театр осрашыуҙары» Бөтә Рәсәй ауыл театрҙары фестиваленең I дәрәжә Дипломы (Иваново ҡалаһы, 2008).
# Бухгольц Николай Николаевич

Николай Николаевич Бухгольц (10 [22] июль 1881, Рязань — 14 декабрь 1943, Мәскәү) — совет ғалим-механигы, теоретик механика буйынса белгес, данлыҡлы «Основной курс теоретической механики» дәреслеге авторы, физика-математика фәндәре докторы, инженер-авиация хеҙмәтенең генерал-майоры (1943); икенсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1943).

# Бухгольц Николай Николаевич
## Биографияһы

1881 йылдың 10 [22] июлендә Рязань ҡалаһында тыуған. Мәскәү университетының физика-математика факультетын тамамлай (1914).
Мәскәү энергетика институтының теоретик механика кафедраһы мөдире (1930—1933). 1931 йылдан — профессор, ә 1933—1938 йылдарҙа — М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының һығылмалылыҡ теорияһы кафедраһы мөдире.
1938—1943 йылдар осоронда МДУ-ның теоретик механика кафедраһы мөдире вазифаһын биләй (был кафедра мөдире профессор А. И. Некрасов А. Н. Туполев эше буйынса репрессияланып төрмәлә булған осорҙа).
Н. Е. Жуковский исемендәге хәрби-һауа инженер академияһы хеҙмәткәре.
Мәскәүҙә, Плотники тыҡрығында, 20-се йортта йәшәй. Мәскәү изге Николай сиркәүенең мәхәллә кешеһе һәм миһрапсыһы була.
Мәскәүҙә Новодевичье зыяратында ерләнгән.

# Бухгольц Николай Николаевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Ленин ордены (26.05.1936)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1940)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1940)
* Икенсе дәрәжәләге Сталин премияһы (1943)

# Бухгольц Николай Николаевич
## Баҫылып сыҡҡан хеҙмәттәре

* Бухгольц Н. Н. Основной курс теоретической механики. Т. 1. Кинематика, статика, динамика материальной точки. — М.: Наука, 1965. — 468 с.
* Бухгольц Н. Н. Основной курс теоретической механики. Т. 2. Динамика системы материальных точек. — М.: Наука, 1966. — 332 с.
* Бухгольц Н. Н., Воронков И. М., Минаков А. П. Сборник задач по теоретической механике. 3-е изд. — М.: ГИТТЛ, 1949. — 276 с.
# Оло Ҡаҙмаш

Оло Ҡаҙмаш (үрге ағымында Ҡаҙмаш) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ҡыҙыл йылғаһының уң ярына тамағынан 131 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Оло Ҡаҙмаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығытарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002035
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200203
* Бассейн коды — 12.01.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сиражетдинов

Сиражетдинов — фамилия.
* Сиражетдинов Муса Шәрәфетдин улы (Муса Сиражи; 1939 т.) — башҡорт яҙыусыһы, журналист, йәмәғәт эшмәкәре.
* Сиражетдинов Мөжәүир Уйылдан улы (Мөжәүир хәҙрәт; 1876—1967) — башҡорт дин эшмәкәре, халыҡ табибы, диндар.
* Сиражетдинов Әнүәр Ғата улы (1918—2003) — Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусы.