yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡотош (Ырымбур өлкәһе)

Ҡотош (рус. Кутуш) — Ырымбур өлкәһе Новосергиевка районы ауылы. Ҡотош ауыл биләмәһенә керә.

# Ҡотош (Ырымбур өлкәһе)
## Тарих

Тәүге тапҡыр 1734 йылда телгә алына. Революцияға тиклем Ҡотош ауылы Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе Йомран-Табын улусы ҡарамағында була.
Революциянан һуң Башҡорт АССР-ының Туҡ-Соран кантоны составына керә, ә 1923 йылдан республиканың Бәләбәй кантоны ҡарамағында була. ВЦИК ҡарарына ярашлы 1924 йылдың 21 октябрендә Ҡаҙаҡ АССР-ы составына бирелә. 1934 йылдан Ырымбур өлкәһе ҡарамағында була.

# Ҡотош (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

| 1795 | 1834 | 1866 | 1900 |
| 105 | 233 | 274 | — |
2002 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (92 %) йәшәй.

# Ҡотош (Ырымбур өлкәһе)
## Инфраструктура

Ауылда мәктәп, мәҙәниәт йорто, фельдшер-акушер пункты, китапхана бар. «Ырымбур өлкәһе Новосергиевка районы башҡорттары ҡоролтайы», «Йәшлек» фольклор ансамбле эшләй.
# Оло Козлы

Оло Козлы — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Аҡ диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Оло Козлы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040390
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004039
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы

Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы (16 август 1923 йыл) — ғалим-табип, балалар хирургы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1979), профессор (1980). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1963). С. Д. Терновский исемендәге премия лауреаты (2008).

# Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы
## Биографияһы

Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы Мәүлитова 1923 йылдың 16 авгусында Башҡорт АССР-ы Бәләбәй кантоны Урзайбаш ауылында тыуған.
1940 йылда Бүздәк районы Арыҫлан ете йыллыҡ мәктәбе уҡытыусыһы, 1942—1944 йылдарҙа ошо мәктәп директоры булып эшләй.
1944—1945 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Бүздәк район комитеты секретары.
1945—1950 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институтында белем ала.
1950—1953 йылдарҙа Ишембай ҡала һаулыҡ һаҡлау бүлеге мөдире һәм Өфө ҡала һаулыҡ һаҡлау бүлеге мөдире урынбаҫары.
1956 йылдан Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһында эшләй башлай, 1959 йылдан — бүлек мөдире.
1964—1966 йылдарҙа — Өфө ҡала һаулыҡ һаҡлау бүлеге хирургы, шул уҡ ваҡытта, 1964—1967 йылдарҙа, 1-се һәм 2-се Өфө ҡала дауаханалары табибы, 1966 йылдан — бүлек мөдире.
1966 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты (хәҙерге Башҡорт дәүләт медицина университеты) уҡытыусыһы.
1966—1989 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының баш балалар хирургы. Республикала балалар хирургияһын үҫтереүгә ҙур өлөш индергән.
1970—1989 йылдарҙа — балалар хирургияһы кафедраһы мөдире.
2001 йылдан башлап Республика балалар клиник дауаханаһында эшләй.
Балалар хирургияһын үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн Рәсәй Медицина фәндәре академияһының С. Д. Терновский исемендәге премияһы менән бүләкләнә (2008).

# Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге киҫкен һәм хроник деструктив пневмонияны диагностикалау һәм дауалау ысулдарын яҡшыртыу, аппендикуляр перитонитты, гематогенлы остеомиелитты киҫәтеү һәм дауалауға бәйле.
Профессор Мәүлитова етәкселегендә балаларға хирургик ярҙам күрһәтеү өсөн нормативтар, ҡалҡан биҙен хирургия юлы менән дауалауҙы нигеҙләү, балаларҙа бронхоэктатик сирҙе иртә диагностикалау һәм уларҙы диспансеризациялау буйынса тәҡдимдәр эшләп сығарыла.
Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы Мәүлитова — 170-тән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

# Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы
## Фәнни хеҙмәттәре

* Профилактика инфекционных осложнений и комплексное лечение детей с сочетанной и комбинированной термической травмой, пострадавших на катастрофе. Уфа, 2004 (соавт.);
* Организация, развитие и становление детской хирургии в Республике Башкортостан. Уфа, 2011.

# Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1963),
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989),
* Рәсәй Федерацияһы Медицина фәндәре академияһы Президумының С. Д. Терновский исемендәге премияһы лауреаты (2008).
# Понголова

Понголова — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Таз йылғаһының уң ярына тамағынан 256 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Понголова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300070127
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307012
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кев-Талап-Я

Кев-Талап-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Туруп-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кев-Талап-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026899
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302689
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шорт

Шорт (ингл. short-selling — ҡыҫҡа һатыу, етешһеҙлек менән һатыу, ҡыҫҡа позиция, түбәнеүғә уйын, РЕПО махсус килешеүе) — һатыусының булмаған ҡиммәтле ҡағыҙҙар һатыу (йәки аҡса, тауар).
Был иҡтисад буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
# Яндобова

Яндобова — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иткла йылғаһының уң ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Яндобова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005115
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000511
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ивона Фиалкова

Фиалкова Ивона (словак. Ivona Fialkova; 22 ноябрь 1994({{padleft:1994|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:22|2|0}}) (29 йәш), Брезно, Банска-Бистрица) — словак биатлонсы, 2018 йылда Пхёнчхандағы Олимпия уйындарында ҡатнашыусы. Биатлонсы Паулина Фиалкованың кесе һеңлеһе.

# Ивона Фиалкова
## Карьераһы

Ивона Фиалкова өсөн тәүге халыҡ-ара ярыштар 2011 йылда юниорҙар араһында донъя чемпионаты була, унда ул 16 генә йәш булһа ла, ул 19 йәшкә тиклемге йәш категорияһында сығыш яһай. Һуңыраҡ, бер нисә тапҡыр донъя юниорҙар ярыштарында ҡатнашҡан, әммә унда айырым уңышҡа өлгәшмәй. 2013 йылда юниорҙар араһында йәйге биатлон буйынса донъя чемпионатында ул спринтта һәм эҙәрлекләүҙә ике алтын миҙал яулай.
2013 йылдың декабрендә Донъя кубогының француз Анси этабында тәүгә сығыш яһай. Беренсе шәхси уҙышта 88-се урынды ғына ала. 2016/2017 миҙгелдән даими нигеҙҙә Словакияның ҡатын-ҡыҙҙар биатлон йыйылмаһына нығына. Чайковский ҡалаһында уҙған 2017 йылғы йәйге биатлон буйынса донъя чемпионатында ҡатнаш эстафетала Паулина Фиалкова, Томаш Гассила һәм Матей Казар менән берлектә, Рәсәй командаһынан ғына ҡалышып, көмөш миҙал яулай.
Ивона — 2018 йылғы Пхёнчхандағы Олимпия уйындарында ҡатнашыусы. Иң яҡшы һөҙөмтәһе — ҡатын-ҡыҙҙар эстафетаһында яуланған бишенсе урын, унда Словакия командаһы еңеүселәргә ни бары 38,4 секунд ғына ҡалыша. Ивона һуңғы дүртенсе этапта йүгерә. Словакия наградаға яҡын була, ләкин икенсе этапта, яҙа атып, лидер Анастасия Кузьмина штраф әйләнеше йүгерергә мәжбүр була.
2018 йылдың 15 мартында Холменколленда Донъя кубогының олимпия һуңы этабында словак ҡыҙы тәүге тапҡыр 10 исемлегенә инә. Бында Ивона спринтта туғыҙынсы урынды яулай.
2020 йылғы донъя чемпионатында спринтта 9-сы урын, һуңынан алтынсы урынды яулап, чемпиондан ғына ҡалыша, ә һуңынан эҙәрлекләүҙә тағы ла уңышлы сығыш яһап һәм чемпиондан 35 секундҡа ҡалышып, алтынсы урын яулай.
# Буртасс

Буртасс — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2231/350/51/67/148 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Буртасс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029638
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002963
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хайнроде (Южный Гарц)

Хайнроде (Южный Гарц) (нем. Hainrode (Südharz)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 352 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,35 км². Диңгеҙ кимәленән 248 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6528 һәм автомобиль коды — MSH.
# Кермись

Кермись — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Выша йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.

# Кермись
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200312110000029928
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002992
* Бассейн коды — 09.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кыч

Кыч — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ил йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кыч
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100032479
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103247
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Салпада-Яха (Танлова-Яха ҡушылдығы)

Салпада-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Танлова-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 142 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Салпада-Яха (Танлова-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300034623
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303462
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Көнсығыш Төркөстан

Көнсығыш Төркөстан, Уйғырстан, Синьцзян (уйғ. شەرقىي تۈركىستان, Sherqiy Türkistan, ئۇيغۇرىستان, Uyƣuristan) — Үҙәк Азия төбәге. Әлеге ваҡытта был төбәк Ҡытай тарафынан яуланған.
Көнсығыш Төркөстан — төрки телле уйғырҙарҙың һәм Үҙәк Азияның башҡа халыҡтарының тыуған ере.

# Көнсығыш Төркөстан
## Тарихы

Әлеге ваҡытта был территорияла уйғырҙар дини һәм милли билдәләре буйынса эҙәрлекләнә.
Ҡытай властары уйғырҙар, ҡаҙаҡтар һәм ҡырғыҙҙар өсөн «яңынан тәрбиәләү лагерҙары» ойошторҙы. Ҡөрьән уҡыған, намаҙ ҡылған һәм ураҙа тотҡан кешеләрҙе лагерға ултырталар. Кешеләрҙе язалайҙар. Властар уйғыр геноцидты үткәрәләр. Уйғырҙар геноциды — Көнсығыш Төркөстанда уйғырҙарға һәм башҡа аҙсылыҡтарға ҡарата Ҡытай хөкүмәте үткәргән кеше хоҡуҡтарын боҙоуҙар серияһы.
1993 йылда Көнсығыш Төркөстан Ислам хәрәкәте ойошторола. Был ойошма уйғырстандың бойондороҡһоҙлоғо өсөн көрәшә.
# Абсаттаров Абдулла Әхмәт улы

Абсаттаров Абдулла Әхмәт улы (рус. Абсаттаров Абдулла Ахметович) (1 ғинуар 1902 - ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкының 4-се эскадроны ҡылыссыһы. Гвардия ҡыҙылармеецы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

# Абсаттаров Абдулла Әхмәт улы
## Биографияһы

Абдулла Әхмәт улы Абсаттаров 1902 йылдың 1 ғинуарында Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Кушнаренко районы) Әхмәт ауылында тыуған.
1941 йылда Кушнаренко район хәрби комиссариаты Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡыра.
1942 йылдың 15 ғинуарынан 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкының 4-се эскадронында ҡылыссы булып хеҙмәт иткән.
1943 йылдың 31 декабре, 1944 йылдың 1 февралендә, 1944 йылдың 4 майынан алып 10 майына тиклем дауам иткән алыштарҙа ҡатнашты тиелә РФ Оборона министрлығының «Халыҡ хәтере» тигән рәсми сайтында һәм батырлыҡ күрһәткән даталары күрһәтелә:
* «СССР Юғары Советы исеменән немец илбаҫарҙарына ҡаршы көрәш фронтында командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәп, батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткәне өсөн» тип Ленин, Ҡыҙыл Байраҡ, Суворов һәм Кутузов орденлы 16-сы гвардия кавалерия Чернигов дивизияһының 1945 йылдың 14 июне, 29/н бойороғо менән бер төркөм яугирҙар һәм улар араһында ҡылыссы Абсаттаров Абдулла бүләкләнә.
«Халыҡ хәтере» сайтында Абсаттаров Абдулланың (хәрби документтарҙа атаһының исеме бирелмәгән) конкрет батырлығы тасуирлана:
* Иптәш Абсаттаров Ватан һуғышында 1942 йылдың апреленән Брянск, Үҙәк һәм 1-се Белорус фронттарында ҡатнашты. 1945 йылдың 12 апрелендә 3-сө эскадрон составында Владимир-Волынск ҡалаһы янында һан яғынан өҫтөнлөк тотҡан дошманға аяуһыҙ ҡаршы алышҡанда, һөжүм итеүсе ҡылыссылар рәтендә ике гитлерсыны юҡ итте. Висла йылғаһы өсөн оборона һуғыштарында пулемётынан ут асып разведка төркөмөнә Висланың көнбайыш ярында «тел» алыуҙа ярҙам күрһәтте.
* Иптәш Абсаттаров 4-се эскадрон составында 1945 йылдың 22 ғинуарынан 23 ғинуарына ҡаршы төндә Янув ауылы өсөн барған яуҙа ҡатнашты. 1945 йылдың мартынан дошман авиацияһының өҙлөкһөҙ бомбаға тотоуы, ут асыуы шарттарында ат ҡараусы булды һәм хәрби аттарҙы яҡшы ашатты һәм ҡараны

# Абсаттаров Абдулла Әхмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (14.06.1945)

# Абсаттаров Абдулла Әхмәт улы
## Хәтер

Абсаттаров Абдулла Әхмәт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Кушнаренко районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән
# Кашапова Ләлә Мөхәмәтдин ҡыҙы

Кашапова Ләлә Мөхәмәтдин ҡыҙы (22 август 1952 йыл — ғалим-педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы (2007), профессор (2012), Рәсәйҙең Тәбиғи фәндәр академияһы ағза-корреспонденты. Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы (1995) һәм Башҡортостан Республикаһының (2004) мәғариф отличнигы.

# Кашапова Ләлә Мөхәмәтдин ҡыҙы
## Биографияһы

Ләлә Мөхәмәтдин ҡыҙы Кашапова хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Шаҡша станцияһы ҡасабаһынан 1975 йылда Ҡазан педагогия институтын тамамлағандан һуң Приморье крайы Дунай ҡасабаһында балалар музыка студияһы уҡытыусыһы булып эшләй. 1976 йылда Өфө ҡалаһы «Юбилейный» мәҙәниәт һарайының урыҫ вокаль ансамбле етәксеһе. 1978—1989 йылдарҙа Өфөнөң 78-се урта мәктәбендә музыка һәм донъя художество мәҙәниәте уҡытыусыһы. 1981—1996 йылдарҙа Башҡортостан мәғариф хеҙмәткәрҙәренең квалификацияһын күтәреү институтыныңмузыкаль һәм эстетик белем биреү кабинеты мөдире. 1997 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы.
Ғилми тикшеренеүҙәре этномузыка белем биреү проблемаларына арналған.
Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары — буласаҡ уҡытыусыларҙы музыка, сәнғәт, инклюзив һәм юридик белем биреү өлкәһендә профессиональ әҙерләү; һәләтле уҡыусылар менән эшләргә әҙер булыуҙарын формалаштырыу; 5 педагогия фәндәре кандидаты әҙерләгән; ғилми хеҙмәттәр һаны — 200-ҙән ашыу.

# Кашапова Ләлә Мөхәмәтдин ҡыҙы
## Ғилми баҫмалары

* Непрерывное этномузыкально-педагогическое образование в целостной национально-региональной образовательной системе. Уфа, 2008;
* Этнопедагогика: методология и технологии этномузыкального и этнохудожественного образования. Уфа, 2009 (авторҙ.);
* Экспериментальная площадка в школе: организация, деятельность, перспективы. Уфа, 2011 (авторҙ.).

# Кашапова Ләлә Мөхәмәтдин ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1995);
* Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2004);

# Кашапова Ләлә Мөхәмәтдин ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
### Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының наградалары

* Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының атҡаҙанған фән һәм мәғариф эшмәкәре;
* «Ғилми мәктәпкә нигеҙ һалыусы» (маҡтаулы исеме);
* Атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре;
* Леонардо Да Винчи исемендәге миҙал
# Науразбаев Иҙрис Хәмит улы

Науразбаев Иҙрис Хәмит улы (25 июль 1942 йыл) — механизатор, хеҙмәт ветераны. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәр.

# Науразбаев Иҙрис Хәмит улы
## Биографияһы

Иҙрис Хәмит улы Науразбаев 1942 йылдың 25 июлендә Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Байназар ауылында колхозсы ғаиләһендә тыуған.
1949 йылда Байназар мәктәбенең 1-се класына уҡырға бара. 7-се класты тамамлағас, артабан уҡырға мөмкинселеге булмау сәбәпле, колхозға эшкә төшә һәм 1958—1960 йылдарҙа ауылдан 10 саҡрым тирәһендә урынлашҡан Бешәке фермаһында колхоз малдарын көтә.
1961—1964 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. Артабан Учалы ауылында урынлашҡан һөнәрселек училищеһында уҡый һәм «тракторсы-механизатор» таныҡлығы ала.
1965 йылда «Ағиҙел» колхозында тракторсы булып эш башлай. 35 йыл буйына колхоздың алмаштырһығыҙ механизаторы була. Ниндәй генә техникаға ултыртмаһындар, алдынғылыҡты бер кемгә лә бирмәй. Техникаһын һәр саҡ төҙөк тота, ниндәй эшкә ҡушһалар, шунда эшләй. Һөрөү, сәсеү, урып-йыйыу, туңға һөрөү ваҡытында ҡуна ятып эшләргә лә тура килә. Аҙналар буйына өйгә ҡайтып инмәгән саҡтары ла була.
1967 йылда Бөрйән районы Яңы Мөсәт ауылы ҡыҙы Уразаева Фәрзәнә Мөхәмәтзәки ҡыҙы менән донъя ҡороп, алты бала тәрбиәләп үҫтерҙеләр.
Иҙрис Хәмит улы йәмәғәт эштәрендә ҡатнашырға ла ваҡыт таба. Эшләгән дәүерендә ауыл һәм район Советы депутаты итеп һайлана, хаҡлы ялға сыҡҡас — ветерандар советы ағзаһы.

# Науразбаев Иҙрис Хәмит улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы һәм профсоюздарҙың Өлкә советы тарафынан бирелгән 1974 йылдың *Социалистик ярыш еңеүсеһе билдәһе (19 ғинуар 1975 йыл)
* Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы һәм профсоюздарҙың Өлкә советы тарафынан бирелгән IX, XI биш йыллыҡтар ударнигы билдәләре
* Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы (4 март 1977 йыл)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (27 июнь 1997 йыл)
* Коммунистик хеҙмәт ударнигы (1972 йыл)
* Коммунистик хеҙмәт ударнигы (1982 йыл)
# Кочебай

Кочебай — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кондома йылғаһының уң ярына тамағынан 172 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кочебай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200009622
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200962
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сванидзе Екатерина Семёновна

Сванидзе Екатерина (Като) Семеновна (груз. ეკატერინა (კატო) სვიმონის ასული სვანიძე-ჯუღაშვილი; 1885 йыл — 5 декабрь 1907 йыл) — Иосиф Джугашвилиның (Сталиндың) беренсе ҡатыны, уның әсәһе Сталиндың өлкән улы Яковты тәрбиәләп үҫтерә.

# Сванидзе Екатерина Семёновна
## Биографияһы

Екатерина Сванидзе — азнаур (ваҡ грузин дворяны) нәҫеленән, атаһы Семен (Семион) һәм Сепора (Саппора) Двали-Сванидзе (1908 йылдан һуң вафат була). Ике апаһы — Мария (1888—1942) һәм Александра, ағалары — Александр (Алеша)(1886—1941) һәм Михаил (Миха) булған. Тбилиси ҡалаһында Фрейлинская урамы, 3 йорт адресы буйынса йәшәгәндәр, Като көнлөксө булып эшләгән: кер йыуған һәм теккән.
Уның ағаһы Иосиф Джугашвили менән бергә Тифлис дини семинарияһында уҡый.
Никахлашыу 1906 йылда Тифлистағы Изге давид храмында уҙғарыла. Миха Цхакая уның әйттерелгән атаһы була.
1907 йылдың 5 декабрендә, һигеҙ айлыҡ балаһын ҡалдырып, туберкулез йәки ҡорһаҡ тифынан (ҡара һырҡау) вафат була. Тбилисиҙа Кука зыяратында ерләнгән.
«Йәш Сталин» китабы авторы, британ тарихсыһы Саймон Монтефиоре Сталиндың Катоға ҡарата булған тойғоларында шикләнмәй: ҡатынының туғандары (улар бөтәһе лә 1930-сы йылдарҙа һәләк ителә) шаһитлығына таянып, ҡатынын ерләгән саҡта Сталин аҡылдан яҙыу хәленә барып етә, Като менән табутты ҡәбергә төшөргән саҡта Сталин соҡорға ырғый һәм уны ҡыйынлыҡ менән унан тартып сығаралар, тип яҙа. Сталиндың беренсе улы Яковты Катоның әсәһе тәрбиәләп үҫтерә.
Екатеринаның ағаһы Александр Семенович Сванидзе 1937 йылдың декабрендә ҡулға алына һәм 1941 йылдың 20 авгусында атып үлтерелә. Шулай уҡ уның ҡатыны Мария, Тбилиси опера театры йырсыһы, һәм уның Мария һеңлеһе репрессияға эләгәләр һәм 1942 йылда СССР НКВД Махсус бүлеге ҡарары буйынса атып үлтереләләр.
# Локотенка

Локотенка — Рәсәй йылғаһы. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Средняя йылғаһының һул ярына тамағынан 4,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Локотенка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тверца, инешенән (Вышневоловец гидроузеленән) Тверь ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100512110000002314
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000231
* Бассейн коды — 08.01.01.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0