yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кильчигиз

Кильчигиз — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Үрге Тыхта йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Кильчигиз
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200010350
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201035
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Киембай

Киембай — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Камсак йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Киембай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Иглинск гидроузеленән Орск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000412112200003857
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200385
* Бассейн коды — 12.01.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әмирова Гөлнара Ирнес ҡыҙы

Әмирова Гөлнара Ирнес ҡыҙы (7 июль 1968 йыл) — башҡорт театр актёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2008).

# Әмирова Гөлнара Ирнес ҡыҙы
## Биографияһы

Гөлнара Ирнес ҡыҙы Әмирова 1968 йылдың 7 июлендә Өфө ҡалаһында тыуа. 1985 йылда Йәрмәкәй урта мәктәбен тамалағандан һуң «Ҡояшҡай» балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. 1991 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр факультетын тамамлай, һөнәре буйынса драматик театр һәм кино актеры.

# Әмирова Гөлнара Ирнес ҡыҙы
## Театр эшмәкәрлеге

Юғары һөнәри белем алғандан һуң Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында юғары категориялы драма актеры. Өфөлә, Ҡазанда, Түбәнге Новгородта, Мәскәүҙә һәм Минскиҙа Нәжиб Асанбаев, Флорид Бүләков, М. Ғилязев, Мостай Кәрим, Мирхәйҙәр Фәйзи һәм Уильям Шекспир пьесалары буйынса уңышлы сығыш яһай.
Виола («Ун икенсе төн» — У. Шекспир); Зарзария («Киске тамаҡ ялғау» — М. Кәрим); Катя («Яралы яҙмыш» — Н. Асанбаев); Мария («Аңлашылмаусанлыҡ» — А. Камю); Фатима («Яратам, яратмайһыңмы?» — Ф. Бүләков).
«МАҠТЫМҺЫЛЫУ, ӘБЛӘЙ ҺӘМ ҠАРА ЮРҒА», роле: Ҡара бейә
«БЕР МӘЛ САНАТОРИЙҘА», роле: Ирина
«КӘКҮК ОЯҺЫ ӨҪТӨНӘН ОСҠАНДА», роле: Кэнди
«ҠАРА ЙӨҘҘӘР», роле: Бәҙәр
«ИТЕКЛЕ БЕСӘЙ», роле: тылсымсы Этиссер
«ЙОСОФ ҺӘМ ЗӨЛӘЙХА», роле: 1-се)
«МИН ҺИНЕҢ ҠӘЙНӘҢ БУЛАМ», роле: Мәрйәм Иршатовна
«ДИҢГЕҘ. УТРАУ. ХАЗИНА», роле: боцман ҡатын

# Әмирова Гөлнара Ирнес ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы
# Некрасов-Вескыд

Некрасов-Вескыд — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ирь-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Некрасов-Вескыд
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000022392
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002239
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сохс-Я

Сохс-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нялан-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Сохс-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028947
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302894
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Песчанка (Песчанка ҡушылдығы)

Кесе Песчанка — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Песчанка йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Песчанка (Песчанка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000055001
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005500
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шалькау

Шалькау (нем. Schalkau) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3202 кеше йәшәй. Майҙаны — 33,58 км². Диңгеҙ кимәленән 400 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 96528 һәм автомобиль коды — SON.
# Ласдорф

Ласдорф (нем. Laasdorf) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 523 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,04 км². Диңгеҙ кимәленән 170 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7646 һәм автомобиль коды — SHK.
# Солянка (Лека ҡушылдығы)

Солянка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лек йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Солянка (Лека ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100012791
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101279
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Штык

Штык (нем. Stich — «сәнсеү, энә») — һалҡын ҡорал, мылтыҡ (винтовка, карабин, автомат) көбәге йәнәшәһендә, йәки бил ҡайышында (башҡа урында) йөрөтәләр.
# Лавовка

Лавовка — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Рязань өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Явас йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Лавовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем, Цна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200412110000028623
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002862
* Бассейн коды — 09.01.02.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғәнимәт

Улар һинән һуғыш табышы тураһында һорай. Әйт: «Табыш Аллаһтыҡы һәм рәсүлдеке. Әгәр иман килтергән булһағыҙ, Аллаһтан ҡурҡығыҙ, үҙ арағыҙҙа төҙөклөк булдырығыҙ һәм Аллаһҡа, Уның рәсүленә буйһоноғоҙ!»
Ғәнимәт (ғәр. غنيمة‎; рус. Гани́ма) — кафырҙар менән мосолмандар алышы барышында яулап алынған табыш, трофейҙар. Ғәнимәт һүҙе Ҡөрьәндә Әл-Әнфәл сүрәһе башында телгә алына. Әл-Хәшр сүрәһенең 6 һәм 7 аяттарында хәрби табыш мәғәнәһендә фәй һүҙе ҡулланыла.

# Ғәнимәт
## Тарихы

Табышты бүлеү тураһындағы күрһәтмәләр Бәҙер һуғышынан һуң йәки бер нисә йылдан һуң төҙөлә. Шунан һуң Әл-Хәшр сүрәһе иңгән. Тап шул осорҙа Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәнимәт малды (трофейҙы) бүлешкәндә бишкә бүлеү тураһында ҡарар сығара. Ул ғәнимәт малдың иң ҙур өлөшөн — мөһәжирҙәргә, ҡайтышыраҡ итеп — ансарҙарға, шунан ҡалғанын ғына йәмәғәттең башҡа ағзаларына бүлеп биреүҙе индерә.
Бишенсе өлөш Мөхәммәт Пәйғәмбәргә, уның яҡындарына, мохтаждарға һәм етемдәргә ҡала. Мөхәммәт пәйғәмбәр үлгәндән һуң был өлөш ислам дәүләте милкенә күсә һәм дәүләт ихтыяждары өсөн тотонола. Хаҡ хәлифәләр Әбү Бәкер һәм Ғүмәр ибн әл-Хәттаб трофейҙарҙың биштән бер өлөшөн 3 өлөшкә бүлгәндәр һәм уларҙы мохтаждарға, етемдәргә һәм мосафирҙарға таратҡандар.
# Ғәлина Ғәйшә Ниәтша ҡыҙы

Ғәлина Ғәйшә Ниәтша ҡыҙы (1935) — уҡытыусы, РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы

# Ғәлина Ғәйшә Ниәтша ҡыҙы
## Биографияһы

Ғәйшә Ниәтша ҡыҙы (Йомағолова) Ғәлина
# Көньяҡ Хальмер-Яха

Юж. Хальмер-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Се-Яха (Зеленая) йылғаһының һул ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Көньяҡ Хальмер-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300045260
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304526
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пуломья

Пуломья — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тап йылғаһының һул ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Пуломья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016771
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301677
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бәйрәкә (ауыл, Татарстан)

Бәйрәкә — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Ютазы районындағы ауыл. Бәйрәкә ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

# Бәйрәкә (ауыл, Татарстан)
## География

Ауыл Бәйрәкә йылғаһы буйында, Урыссу ҡала тибындағы ҡасабанан төньяҡ-көнбайышҡа табан 23 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Бәйрәкә (ауыл, Татарстан)
## Тарих

Бәйрәкә — ҡырғыҙ ырыуы башҡорттарының ауылы. 12-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Бөгөлмә өйәҙе Ҡырғыҙ улусына ҡарай. 1850 йылда Бөгөлмә өйәҙе Һамар губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Чекан улусы составына керә.
1859 йылда 3 мәсет теркәлгән. 3-сө йәмиғ мәсете ҡарамағындағы «Ғөбәйҙиә» мәҙрәсәһе Һамар губернаһында иң абруйлы һәм иң ҙур мосолман уҡыу йорттары рәтенә кергән. ХХ быуат башында ауылда 5 мәсет, 5 һыу тирмәне булған; кесаҙна һайын баҙар үткәрелгән. 1906 йылда ауылда крәҫтиәндәр күтәрелеше булған.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Бөгөлмә кантоны составына керә. 1930 йылдан — Тымытыҡ районы, 1931 йылдан — Аҙнаҡай районы, 1935 йылдан — Ютазы районы, 1963 йылдан — Бөгөлмә районы, 1965 йылдан — Баулы районы, 1991 йылдан — йәнә Ютазы районы составына керә.

# Бәйрәкә (ауыл, Татарстан)
## Халҡы

1859 йылда 2528 башҡорт һәм ҡаҙна крәҫтиәне (татар сығышлы) йәшәй.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1859 | 1886 | 1897 | 1922 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2000 |
| 2528 | 2565 | 4064 | 4334 | 3719 | 2387 | 1783 | 2009 | 2159 | 1937 | 1510 | 1557 |

# Бәйрәкә (ауыл, Татарстан)
## Инфраструктура

Игенселек, малсылыҡ үҫешкән; ауыл хужалығы техникаһы һәм ауыл хужалығы химияһы предприятиелары эшләй. Ауылда урта мәктәп, дауахана, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.

# Бәйрәкә (ауыл, Татарстан)
## Иҫтәлекле урындары

5-се йәмиғ мәсете һәм «Ғөбәйҙиә» мәҙрәсәләр комплексы биналары XIX быуат аҙағы — XX быуат башы архитектура ҡомартҡылары булып тора.

# Бәйрәкә (ауыл, Татарстан)
## Билдәле шәхестәре

* Ғәбиҙуллин Мәсәғүт — журналист, дин әһеле. 1917 йылда Һамар губернаһы башҡорттарынан Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы ағзалығына кандидат итеп һайлана.
# Имби Паю

Паю Имби (эст. Imbi Paju, 3 июнь 1959, Йыгева районы, Эстон ССР-ы) — эстон яҙыусыһы, журналист, документаль фильмдар сценарийы авторы һәм режиссёры.
Имби Паю Вильяндиск мәҙәниәт училищеһында, Тарту ҡалаһының музыка училищеһында һәм Эстония гуманитар институтында (хәҙер Таллин университетының бер өлөшө булып тора) уҡыған. 1990—1995 йылдарҙа Хельсинки университетында политология өйрәнә.
«Ванемуйне» театрында хор солисы һәм Эстон ССР-ы Дәүләт радиоһында эшләй, Эстония һәм Финляндияла төрлө телеканал һәм гәзит хеҙмәткәре була.
1999 йылда Имби Паю Йыгевамаа өйәҙендә тыуған Вытиквере ауылында китап байрамын ойоштороу инициаторы була. Әҙәби салон формаһындағы «Вытиквере китап ауылы» исемен алған был сара (эст. Võtikvere raamatuküla) асыҡ һауала үткәрелә. 2001 йылда ойошторолған өсөн «Вытиквере китап ауылы» сараһын ойоштороуы һәм төбәктең мәҙәни тормошо үҫешенә булышлыҡ итеүе өсөн Эстония президенты Леннарт Мери Имби Паюны Аҡ йондоҙ Ордены миҙалы менән бүләкләй.
2005 йылда Финляндияла Имби Пай «Кире ҡағылған хәтирәләр» (фин. Torjutut muistot) документаль фильмы өҫтөндә эшен тамамлай. 2006 йылда фин телендә шул уҡ исемле китап сыға, уның инеш һүҙен Эстония президенты Тоомас Хендрик Ильвес яҙа. 2007 йылда «Кире ҡағылған хәтирәләр» китабы эстон телендә, ә 2010 йылда урыҫ телендә нәшер ителә. Шулай уҡ был китап швед, инглиз һәм немец телдәрендә баҫылып сыға.
Имби Паю «Фин ҡултығы һеңлеләре» (фин. Suomenlahden sisaret) документаль фильмының авторы һәм режиссёры, уның премьераһы 2009 йылда үтә. Һуңғараҡ фильм нигеҙендә документаль роман яҙыла, ул фин, швед теле һәм эстон телдәрендә баҫылып сыға.
2009 йылда фин яҙыусыһы Софи Оксанен менән берлектә Имби Паю Финляндияла «За всем стоял страх» документаль йыйынтыҡ сығара, ул Эстония тарихының совет осоро темаларына төрлө авторҙарҙың мәҡәләләренән тора. 2010 йылда «За всем стоял страх» йыйынтығы эстон теленә тәржемә ителеп баҫылып сыға.
2011 йылда асыҡ Эстония Фонды Килешеүенең 15-се премияһы лауреаты була.
2013 йылдың 4 июнендә Финляндия Республикаһы Илселегенең тантанаһында Имби Паю Финляндияның Арыҫлан Орденының I класлы Рыцарь тәреһе менән бүләкләнә.
Эстонияла ла, Финляндияла ла йәшәй.

# Имби Паю
## Рус телендәге баҫмалары

* «Отвергнутые воспоминания». Перевод с эстонского Светланы Карм; предисловие: Тоомас Хендрик Ильвес. Издательство Эстонской энциклопедии, 2010.
* О ценностях и чувстве поддержки. Postimees (1 апреля 2009)
* Имби Паю: где корни эстонского раболепия?. Postimees (8 июня 2012)
# Кирәев Рөстәм Солтангәрәй улы

Кирәев Рөстәм Солтангәрәй улы (28 июнь 1960 йыл) — ғалим-агроном, юғары мәктәп һәм хужалыҡ эшмәкәре. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2002), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2015).

# Кирәев Рөстәм Солтангәрәй улы
## Биографияһы

Рөстәм Солтангәрәй улы Кирәев 1960 йылдың 28 июнендә БАССР‑ҙың Әлшәй районы Раевка эшселәр ҡасабаһында тыуған. 1982 йылда Башҡорт дәүләт ауыл хужалығы институтын тамамлай. Диплом алғандан һуң Әлшәй районының «Яңы Раевка» совхозында агроном булып хеҙмәт юлын башлай. 1986 йылдан Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы, 1999—2001 йылдарҙа өлкән ғилми хеҙмәткәр, 2002 йылдан ғилми‑тикшеренеү бүлеге начальнигы, 2004 йылдан — уҡыу‑уҡытыу эштәре буйынса проректор, 2005 йылдан агрономия факультеты деканы; 2012 йылдан «Россельхозцентр» федераль дәүләт бюджет учреждениеһының Башҡортостан Республикаһы буйынса филиалы етәксеһе.

# Кирәев Рөстәм Солтангәрәй улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Кирәев Рөстәм Солтангәрәй улының фәнни тикшеренеүҙәре һөрөнтө ерҙәрҙең уңдырышлылығын һәм Башҡортостан Республикаһының барлыҡ ауыл хужалығы зоналарында ла агрофитоценоздарҙың продуктлылығын көйләүгә арналған. Уның тарафынан көлһыуланған, йыуылған ҡара тупраҡты агроэкологик баһалау ысулдары, тергеҙеү системаһы һәм уңдырышлылыҡ моделдәре эшләнгән. Ул 170‑тән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 2 уйлап табыу авторы.

# Кирәев Рөстәм Солтангәрәй улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2015).

# Кирәев Рөстәм Солтангәрәй улы
## Хеҙмәттәре

* Регулирование плодородия чернозёмов лесостепных агроландшафтов Южного Урала. Өфө, 2003;
* Оптимизация сельскохозяйственного землепользования в Республике Башкортостан. М., 2008 (авторҙаш);
* Башкортостан: климат, почвы, культуры, сорта. Өфө, 2015 (авторҙаш).
# Расташанскийҙар усадьбаһы

Расташанскийҙәр усадьбаһы — СССР һәм Рәсәй артисы, йырсы, Юрий Расташанскийға арналған мемориаль-художестволы экспозиция, музей һәм ул йыйған картиналар коллекцияһы. Усадьба Ростов өлкәһенең Неклиновск районында урынлашҡан.

# Расташанскийҙар усадьбаһы
## Һүрәтләмә

Музей 1998 йылдан алып 2011 йылға тиклем Юрий Расташанский йәшәгән йортта урынлашҡан. Музей 2012 йылдың февралендә асыла. Коллекцияның нигеҙен Юрий Расташанский төрлө йылдарҙа йыйған картиналар төҙөй. Музейҙа әҙәби кисәләр һәм фортепиано музыкаһы концерттары үткәрелә.

# Расташанскийҙар усадьбаһы
## Музей фонды

Музейҙың һынлы сәнғәт әҫәрҙәре фонды 150-нән күберәк, улар араһында И. В. Радоман, А. Е. Стрелов, О. Х. Гусейнов кеүек совет оҫталарының рәсем сәнғәте әҫәрҙәре, шулай уҡ гравюра һәм графика техникаһы менән башҡарылған эштәр бар.
Ҡулъяҙма-документаль фонд Ю. И. Расташанскийҙың яҙыулы дәфтәрҙәрен һәм ҡараламаларын, афишалар, фотографиялар һәм артистың ижады тураһында гәзит мәҡәләләрен үҙ эсенә ала.
Мемориаль фондта 100 тирәһе һаҡланған әйбер бар. Йырсының шәхси әйберҙәре, сәхнә костюмдары һәм ғаилә ҡомартҡылары һаҡлана.
Расташанскийҙар ғаиләһе фонды 1000-дән артыҡ һаҡланған әйберҙәрҙе үҙ эсенә ала. Унда фотоархив, видео- һәм аудио-яҙмалар бар. Шулай уҡ ғаилә ағзаларының документтары, хаттары, ҡулъяҙмалары һаҡлана.

# Расташанскийҙар усадьбаһы
## Музейҙы ҡарау

Музей Неклиновск районы, Петрушино ауылы, Стахановская урамы, й. 28 адресы буйынса урынлашҡан. Музейға барыу — алдан һөйләшеп килешеү буйынса.
# Ҡаратуған

Ҡаратуған (рус. Каратуган) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл. Ишәле ауыл биләмәһе составына керә.
Райондың көнсығышында, үлән баҫҡан һәм һайыҡҡан Ҡаратуған күле буйында урынлашҡан. Атамаһын да шул күл исеменән алған.
Рельефы — Урал аръяғы пенеплены — ярымтигеҙлек; иң яҡын түбәләр бейеклеге — 253 һәм 260 м.
Ландшафты — урман-дала. Күрше тораҡ пункттар менән шоссе юлдар менән бәйләнеш тота. Район үҙәге Арғаяшҡа 14 км, ауыл биләмәһе үҙәге Ишәлегә — 2 км.
Ауылға XX быуаттың 1-се сирегендә нигеҙ һалынған. Совет осоронда уның территорияһында «Ҡамышлы» совхозының бүлексәһе урынлашҡан була.

# Ҡаратуған
## Климаты

Климаты уртаса континенталь. Бында һауа торошо ҡапыл үҙгәреүсән, бының төп сәбәбе Урал тауҙарында. Артыҡ бейек булмаһа ла, Рәсәйҙең Европа өлөшөнән килгән һауа массаларын индермәй, шуға ла бында һалҡын Арктика һавасы да, ҡыҙыу Урта Азия һава массалары ла еңел үтә. Бының һөҙөмтәһендә бында һауа торошо кинәт үҙгәрә йәки киҫкен континенталь.

# Ҡаратуған
## Халҡы

2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башҡорттар (100 %) йәшәй.
1970 йылда — 101, 1983 — 61, 1995 — 20 кеше йәшәгән.

# Ҡаратуған
## Урамдары

* Беренсе — Первая
# Амир Темир хиёбони

Был тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ. Амир Темир хиёбони (үзб. Amir Temur xiyoboni, һүҙмә-һүҙ Аҡһаҡ Тимер скверы) - Чиланзар линияһы Ташкент метрополитены станцияһы. «Мөстәҡиллек майҙаны» һәм Хәмид Алимжан станциялары араһында урынлашҡан. Юныс Рәжәб станцияһына күсеү.
Аҡһаҡ Тимер скверы буйынса аталды.
1992 йылдың 1 майына тиклем станция «Октябрь инҡилаби» («Октябрь революцияһы») тип атала, унан һуң «Маркази хиёбони» («Үҙәк сквер») тип үҙгәртелә. Станция заманса исемен 1993 йылдың 1 августында алды.
Йәйәүлеләр өсөн ер аҫты кисеүҙәре менән берләштерелгән ике ер аҫты вестибюль колоннаһы станцияһы. 1977 йылдың 6 ноябрендә Чиланзар линияһының беренсе участкаһы составында файҙаланыуға тапшырыла.
Станцияны һәм проектлағанда төҙөгәндә йыйылма тимер-бетон ҡулланылған. Түшәмдең йыла түшәмендә япмалар йәшеренгән, лампалар Ригель — балаларҙа тупланған. Станцияның колоннаһын Аҡ нурадин мрамора, юл Тоннель диуары - Ҡыҙыл газдан мрамора менән биҙәгәндәр. Иҙән - һоро һәм ҡара төҫтә гранит.
Элегрәк юл туннелендә В. Лунев һәм Л. Рябцев тарафынан балдан яһалған панно була ине. Мөстәҡиллек иғлан иткәндән һуң, революцион тема арҡаһында, улар һүтелгән
# Таллин француз лицейы

Таллин француз лицейы (эст. Tallinna Prantsuse Lütseum) — Таллиндағы урта дөйөм белем биреү мәктәбе, Эстония. 1921 йылда ойошторола. Лицейҙы тамамлаусылар имтихан һөҙөмтәләре буйынса юғары һөҙөмтәләр күрһәтә.

# Таллин француз лицейы
## Күҙәтеү

Студенттар өс сит ил телен өйрәнә: француз, урыҫ һәм инглиз телдәрен. Лицей директоры Лаури Леези һүҙҙәренсә, был мәктәптә бөтә фөндәр ҙә бик мөһим.
Мәктәптә дәрестәргә йөрөү дәртләндерелә: класстан тыш занятиеларҙы үткәреу тик дәрестәр тамамланғандан һуң ғына рәхсәт ителә.
Уҡыусыларҙы сәнғәттең һәр төрлө формаларын да хөрмәт итергә өйрәтәләр. Улар картиналарҙы һәм рәссамдарҙы танырға өйрәнә, концерттан йәки киске балеттан хозурланыу өсөн театрҙарға йөрөй. Бал бейеүҙәре физик тәрбиә уҡыу программаһы сиктәрендә уҡытыла, шулай уҡ йыл һайын яҙғы бал ойошторола.
Таллин француз лицейы биш мәктәп берләштерелгән ҙур уҡыу йорто составына инә, уларҙы ҡайһы берҙә «Таллин уртаһындағы элита мәктәптәре» тип тә атайҙар: Таллин инглиз колледжы, Таллин урта ғилми мәктәбе, Густав Адольф гимназияһы һәм 21-се мәктәп.

# Таллин француз лицейы
## Символикаһы

Мәктәп флагы ике яҡлы: бер яғында Франция флагы менән мәктәптең француз телендәге исеме, гербы һәм девизы (vitam totam estote Probi per — ғүмерең буйы үҙеңде лайыҡлы тот). икенсе яғында ошондай уҡ флаг, әммә ул Эстония флагы, мәктәптең исеме лә эстонса яҙылған.
Мәктәптең тәүге 5 класы уҡыусылары традицион мәктәп формаһы — матроска кейә, Эстонияла бындай мәктәп формаһы һирәк осрай. Байрам сараларына уҡыусылар аҡ яғалы костюм кейә, ғәҙәти көндәрҙә — зәңгәр яға тағалар. Мәктәптең бөтә уҡыусылары ла мәктәп формаһы кейергә тейеш. Кәпәстең алғы өлөшөнә мәктәп инициалдары яҙылған. 2013 йыл мәғлүмәттәре буйынса, Таллин француз лицейы формаһының хаҡы 223 евро тәшкил итә, был башҡа мәктәп формаларынан ҡыбатыраҡ.

# Таллин француз лицейы
## Тамамлаусылар

Таллин француз лицейын тамамлаусылар араһында, моғайын, иң билдәлеһе — Георг Отс, эстон опера һәм эстрада йырсыһы, СССР-ҙың халыҡ артисы (1938 йылда урта мәктәпте тамамлаған). Хәҙерге сығарылыштарҙағы иң билдәлеләре — режиссёр Танел Тоом һәм музыкант Мария Минерва.
# Ноля (Ветлуга ҡушылдығы)

Ноля — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының һул ярына тамағынан 121 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Ноля (Ветлуга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000043571
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004357
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0