yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пятник-Яга

Пятник-Яга (Пятничиха) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Пятник-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000056152
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005615
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Анангула

Ҡалып:Необитаемые острова по странам
Анангула (ингл. Anangula Island) — Алеут утрауҙары теҙемендәге утрау. Төлкө утрауҙары төркөмөнә инә. Көнбайыш Алеут халыҡ иҫәбен алыу зонаһына ҡарай.
Умнак утрауының көньяҡ-көнбайышынан 1.5 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Утрауҙың иң бейек урыны, диңгеҙ кимәленән 54 метрҙа урынлашҡан. Оҙонлоғо 2.3 км тирәһе.
# Осыпная

Осыпная — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының уң ярына тамағынан 1033 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Осыпная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024961
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202496
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кайгер

Кайгер — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2542/339/277 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Кайгер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200020332
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202033
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лэрухэй-Яха

Лэрухэй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Харасовая йылғаһының уң ярына тамағынан 105 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.

# Лэрухэй-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300040146
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304014
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әбдрәшит (исем)

Әбдрәшит — ғәрәп сығанаҡлы башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ингән ир-ат исеме.

# Әбдрәшит (исем)
## Этимологияһы

Әбдрәшит — «абд» һәм «рәшит» һүҙҙәрен ҡушып яһалған, «тура юлдан барыусы», ҡыйыу"" мәғәнәһендәге ир-ат исеме.

# Әбдрәшит (исем)
## Билдәле шәхестәр

Әбдрәшит Бикбауов (1896—1938) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡорт милли хәрәкәтендә ҡатнашыусы, уны ойоштороусыларҙың береһе, Башҡорт ғәскәренең командиры һәм адъютанты.

# Әбдрәшит (исем)
## Фамилияларҙа

Әбдрәшитов Йәғәфәр Мөхәрәм улы (30 ноябрь 1949 йыл) — ғалим-инженер‑технолог, хужалыҡ, юғары мәктәп һәм дәүләт эшмәкәре. 1989—2011 йылдарҙа «Каустик» һәм «Полиэф» йәмғиәттәренең генераль директоры, 2011—2017 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы директоры, бер үк ваҡытта 2011 йылдан — химия һәм химик технологиялар кафедраһы мөдире. Башҡортостан Республикаһының 1-се һәм 2-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Техник фәндәр докторы (1998). Рәсәй Федерацияһының (1994) һәм Башҡорт АССР-ының (1990) атҡаҙанған химигы. СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1989), Дуҫлыҡ ордены (1999) кавалеры.
Әбдрәшитов Вадим Йосоп улы (19 ғинуар 1945 йыл) — Рәсәй кинорежиссеры һәм педагог. Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (1992)
Әбдрәшитов Шамил Рәхим улы(10 сентябрь 1933 йыл) — хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре, педагог, ғалим, публицист. Техник фәндәр кандидаты (1976), доцент. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған энергетигы (1983). СССР-ҙың почетлы энергетигы (1983). СССР-ҙың XI һәм XII саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1979—1989). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971), Октябрь Революцияһы (1976), Халыҡтар дуҫлығы (1981) һәм «Почёт Билдәһе» (1985) ордендары кавалеры.
Әбдрәшитов Хәмзә Зәки улы (5 июнь 1954 йыл) — СССР һәм Рәсәй хирургы, һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусы, уйлап табыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2001), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1992), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1991). 1997 йылдан — Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш хирургы.
Әбдрәшитов Мостал Ислам улы (рус. Абдрашитов Мустал Исламович) (? — 26 февраль 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се кавалерия полкында взвод командиры. Лейтенант.
Әбдрәшитова Нурзиә Әхмәт ҡыҙы (30 апрель 1957 йыл) — башҡорт театр актёры, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012.)
Әбдрәшитов Рәил Абдулла улы (5 декабрь 1938 йыл) — дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы (1990—1995) һәм Башҡортостан Республикаһы 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Вәкилдәр Палатаһы депутаты (1995—1999). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Көйөргәҙе районының почётлы гражданы.

# Әбдрәшит (исем)
## Топонимдарҙа

Әбдрәшит (Әлшәй районы)(рус. Абдрашитово) — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл.
Әбдрәшит (Дыуан районы) (рус. Абдрашитово) — Башҡортостандың Дыуан районындағы ауыл.
# Алмас (исем)

Алмас — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Алмас исеме бар.

# Алмас (исем)
## Этимология

Алмас башҡорт исеме. Аҫыл таш исеменән алынған. Бала һау-сәләмәт, ныҡ, затлы, үткер, абруйлы булһын тигән теләктә ҡушыла.

# Алмас (исем)
## Билдәле кешеләр

Әмиров Алмас Хәдис улы (6 май 1968 йыл)— театр актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2004) һәм Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2003).
Шәйхулов Алмас Ғәлимйән улы (25 октябрь 1945 йыл) — тел ғалимы-төрҡиәтсе. 1975 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2009 йылдан татар филологияһы кафедраһы мөдире. Филология фәндәре докторы (2001), профессор (2001). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2011).
Ғафаров Алмас Айрат улы (19 июнь 1968 йыл) — «АНТ» ансамбле етәксеһе, йырсы, ҡурайсы, һәүәҫкәр композитор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997). Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты — «Аманат» студияһында милли музыканы үҫтереүгә индергән хеҙмәттәре өсөн (1998).
Шаммасов Алмас Рауил улы — шағир, журналист, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты (2017).

# Алмас (исем)
## Ауылдар

Наги, йәки Оло Алмас — Трансильваниялағы ауыл, Клаузенбургтан 53 км төньяҡ-көнбайышта урынлашҡан.
Алмас йәки Гомород-Алмас — Трансильваниялағы ауыл. Удваргели комитатында, Гомород йәлғаһы буйында урынлашҡан.
# Баб-әл-Мәндәб боғаҙы

Баб-әл-Мәндәб боғаҙы (ғәр. باب المندب‎, Баб-әл-Мәндәб — «күҙ йәштәре (ҡайғы) ҡапҡаһы») — Ғәрәбстан ярымутрауының көньяҡ-көнбайыш осо (Йәмән) һәм Африка (Джибути, Эритрея) ҡитғаһын айырыусы боғаҙ. Ҡыҙыл диңгеҙҙе Ғәрәбстан диңгеҙенең Аден ҡултығы менән тоташтыра.

# Баб-әл-Мәндәб боғаҙы
## География

Минималь киңлеге 26 км, фарватерҙа минималь тәрәнлек 182 м. Перим утрауы тарафынан 2 үткелгә — Оло (киңлеге 25 км, Дакт-әл-Мәйүн булараҡ та билдәле) һәм Кесе (киңлеге 3 км, Баб-Искәндәр булараҡ та билдәле). Африка яр буйҙары эргәһендә Себа утрауҙар төркөмө урынлашҡан.
Боғаҙҙың атамаһы уның аша йөҙөү хәүефлегенә бәйле. Ғәрәп риүәйәтенә ярашлы, уның атамаһы был төбәктә боронғо замандарҙа емертелгес ер тетрәүҙәр булыуына бәйле.
Боғаҙ иҡтисади һәм стратегик әһәмиәткә эйә, сөнки уның аша Европанан Көнсығыш һәм Кәньяҡ Азияға, һәм шулай уҡ Австралияға юл үтә.
# Кесе Шерья

Кесе Шерья — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Нытвинск һыу һаклағысы уң ярына 7,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кесе Шерья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014288
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101428
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Руденко Людмила Владимировна

Руденко Людмила Владимировна (27 июль 1904 йыл, Лубны, Полтава губернаһы, Рәсәй империяһы — 28 февраль 1986 йыл, Ленинград, СССР) — совет шахматсыһы. Шахмат тарихында икенсе донъя чемпионы (1950 —1953); халыҡ-ара гроссмейстер (1976), ир-егеттәр араһында халыҡ-ара мастер (1950), СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1953).

# Руденко Людмила Владимировна
## Иртә йылдары

Людмила Владимировна Руденко 1904 йылда Лубны (Полтава губернаһы) ҡалаһында тыуған. Шахмат буйынса беренсе дәресте атаһынан 10 йәшлек сағында ала, әммә тәүге мауығыуы йөҙөү була. Гимназияны тамамланғандан һуң Одессаға күсеп китә, унда иҡтисадсы дипломын ала. 1925 йылда Одессала 400 метрға брасс менән йөҙөү буйынса чемпион була. Шахматта хобби кеүек уйнап, иҡтисадсы булып эшләй башлай.

# Руденко Людмила Владимировна
## Шахмат карьераһы

1925 йылда Одессанан Мәскәүгә күсеп килә. 1925 йылда «Комсомольская правда» гәзите ойошторған шахматсылар турнирында тәүге сығышы уңышһыҙ була, ул һуңғы урындарҙың береһен яулай. 1927 йылда СССР беренсе ҡатын-ҡыҙҙар чемпионатына баш ҡаланы күрһәтергә хоҡуҡ ала. Был ярышта бишенсе урынды биләй.
Руденко 1928 йылда ҙур уңышҡа өлгәшә, Мәскәү чемпионы була. Баш ҡала беренселегендә ул бөтә ун ике партияла еңеү яулай.
1929 йылданн Ленинградта йәшәй. Бында . П. Романов һәм А. Толуша етәкселеге аҫтында Руденконың комбинациялы уйын стиле барлыҡҡа килә. Ете тапҡыр Ленинград чемпионы була, яҡшы һөҙөмтәләр менән СССР-ҙың ун ете беренселегендә сығыш яһай.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Өфөгә эвакуациялана һәм Өфө моторҙар заводында инженер-иҡтисадсы булып эшләй.
1946 йылда СССР - Бөйөк Британия радиоматчында ҡатнаша.
Донъяның ҡатын-ҡыҙҙар шахмат чемпионатында (Мәскәү, 1949/50) Руденко 15 мәрәйҙән 11,5 мәрәй йыйып, беренсе урынды биләй һәм донъяның алтын миҙалын яулай
Ике йылдан һуң, илдең XII ҡатын-ҡыҙҙар беренселегендә еңеп, донъя һәм СССР чемпионы була (Тбилиси, 1952).
1953 йылда донъя беренселегендә башҡа совет шахматсыһы Елизавета Быкова менән уйнай. Быкова +7/-5=2 һөҙөмтәһе менән еңә.
Илдең 1-се һәм 16 башҡа чемпионаттарҙың ҡатнашыусыһы; иң яҡшы һөҙөмтәләре: 1952 йылда — 1-се урын.; 1936, 1945, 1947/48 — һәм 1953 йылдарҙа — 2-се урын. Мәскәү (1928), Ленинград(1932, 1936, 1947, 1957, 1958, 1962 һәм 1963) чемпионы, «Спартак» (1937) һәм «Зенит» (1954) спорт йәмғиәттәренең, Үзбәк ССР-ының (1955) һәм Украинаның (1956) асыҡ беренселегенең чемпионы. Бер нисә халыҡ-ара уйындар, шул иҫәптән СССР — Бөйөк Британия радиоматчы (1946), СССР- — ЧССР (1954), Ленинград — Будапешт (1957) уйындары ҡатнашыусыһы.
Шахмат ҡаҙаныштары өсөн «Почёт Билдәһе» ордены (1957) менән бүләкләнә

# Руденко Людмила Владимировна
## Балаларҙы ҡотҡарыуы

1941 йылдың июлендә Руденко эшләгән завод тиҙ арала Өфөгә эвакуациялана, ә эшселәрҙең балалары ҡалала тороп ҡала. Блокада ҡотлоғоһоҙ булыуы аңлашылғас, Руденко Ленинградҡа әйләнеп ҡайта һәм махсус поезд ойоштора. Ул балаларҙы Өфөгә алып сыға. Тап ошо эшен Руденко үҙенең тормошонда төп ҡаҙаныш тип һанай.

# Руденко Людмила Владимировна
## Хәтер

* 2015 йылда Шахмат данының донъя залына индерелә.
* 2018 йылдың 27 июлендә Google компанияһы Руденконың тыуған көнөн махсус тематик заставка менән билдәләй.
# Иваново дәүләт ауыл хужалығы академияһы

Иваново дәүләт ауыл хужалығы академияһы — Иваново ҡалаһындағы ауыл хужалығы һөнәрҙәре буйынса белгестәр әҙерләүсе юғары уҡыу йорто.

# Иваново дәүләт ауыл хужалығы академияһы
## Тарихы

Иваново-Вознесенск политехник институтында ауыл хужалығы факультеты була, унда студенттарҙы урмансылыҡ һәм агроном һөнәрҙәре буйынса әҙерләйҙәр. 1925 йылда юғары уҡыу йорто агроном-зоотехниктар һәм агроном-урмансылар әҙерләй башлай.
1930 йылда ауыл хужалығы факультеты базаһында юғары уҡыу йорто ойошторола, унда яңы кафедралар асыла.
1941 йылда Иваново ауыл хужалығы институты СССР Игенселек халыҡ комиссариаты юғары уҡыу йорто булып тора һәм почта адресы ошолай була: Иваново ҡалаһы, Негорелая урамы, йорт № 49/12.
Бөйөк Ватан һуғышы осоронда институтта зоотехниктар, агрономдар, бухгалтерҙар һәм ферма мөдирҙәрен әҙерләү дауам итә.
1941 йылда институтта ветеринария факультеты асыла. Юғары уҡыу йорто ғалимдары аттарҙың яңы тоҡомон — Владимир йөк атын сығарыуҙа ҡатнаша, 1946 йылда уларҙың хеҙмәте хөкүмәт наградаһына лайыҡ була.
1959 йылда аспирантура асыла. 1967 йылда квалификация күтәреү факультеты, 1970 йылда — әҙерлек бүлексәһе, ә 1976 йылда — механика факультеты асыла.
1976 йылда юғары уҡыу йортонда зоотехниктар урынына зооинженерҙар әҙерләү башлана. 1995 йылдан инженер-ерҙе файҙаланыу буйынса белгетәр һәм агроном-экологтар әҙерләнә башлай. 1994 йылда «Бухгалтер иҫәбе, анализ һәм аудит» һәм «Иҡтисад һәм агросәнәғәт комплексында предприятие менән идара итеү» һөнәрҙәре булған иҡтисад факультеты асыла.
1995 йылда Иваново ауыл хужалығы институты академия статусы ала. 2006 йылда уға академик Д. К. Беляев исеме бирелә.

# Иваново дәүләт ауыл хужалығы академияһы
## Факультеттары

Агротехнология факультеты.
Малсылыҡта ветеринария медицинаһы һәм биотехнология факультеты.
Инженер факультеты.
Иҡтисад факультеты.
Ситтән тороп уҡыу факультеты.
Кадрҙарға өҫтәмә профессиональ белем биреү һәм квалификацияһын күтәреү факультеты.
# Сухая Грязнуха

Сухая Грязнуха — Рәсәйҙәге йылға. Ҡалмыҡ Республикаһы, Ростов өлкәһе, Ставрополь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Урта Егорлык йылғаһының һул ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Сухая Грязнуха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Маныч йылғаһы башынан Пролетарь һыуһаҡлағысына тиклем, Калаус һәм Егорлык йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500712107000017313
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001731
* Бассейн коды — 05.01.05.007
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ябалаҡ һымаҡтар

Ябалаҡ һымаҡтар (лат. Strigiformes, йәки Striges) — йыртҡыс ҡоштар отряды. Эре һәм урта ҡоштар төрҙәр 420 күберәк үҙ эсенә ала. Бөтә донъя таратыуҙар, отрядта ике ғаиләләр.
Ҡыҫҡа характеристикаһы: ҙур башы, ҙур түңәрәк күҙҙәр башы алдан, ҡысҡа суҡышы. һунарға төнө йөрөү, ҡауырһын йомшаҡ, осоуы тауышһыҙ, тырнаҡтары оҙон һәм үткер, төҫ йәшерен. Күҙ менән ҡыбырлатыу алмай, күҙҙәр хәрәкәтһеҙ баҫып торолар.
# Амак

Ҡалып:Необитаемые острова по странам
Амак (ингл. Amak Island) — Алеут утрауҙары теҙемендәге утрау. Төлкө утрауҙары төркөмөнә инә.
Аляска ярымутрауының көнбайыш сигенең төньяғында урынлашҡан. Утрауҙа Амак янартауы урынлашҡан. Утрау урыны менән тундра үҫемлектәре, мүк һәм лишайниктар менән ҡапланған. Ҡаялы һәм кеше йәшәмәгән утрау.
# Урта Золотиха

Урта Золотиха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вишера йылғаһының һул ярына тамағынан 204 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Урта Золотиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004624
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100462
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Имәндәш ауыл Советы (Ғафури районы)

Имәндәш ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районындағы муниципаль берәмек. Имәндәш ауыл Советы төньяҡтан Архангел районы, көнсығыштан Толпар, көньяҡ-көнбайыштан Сәйетбаба, көнбайыштан Еҙем-Ҡаран ауыл Советтары менән сиктәш.

# Имәндәш ауыл Советы (Ғафури районы)
## Тарихы

Имәндәш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Жекан

Жекан — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кужва йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Жекан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001143
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100114
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесаҙна

Кесаҙна (Кесе йома) — аҙнаның шаршамбы менән йома араһындағы көн. Халыҡ-ара ISO 8601 стандарттарына ярашлы, кесаҙна (кесе йома) аҙнаның дүртенсе көнө һанала. Мосолман календарында иһә ул аҙнаның алтынсы көнө.

# Кесаҙна
## Көн исеме тарихынан

Урыҫ телендә кесаҙна "четверг" тип атала, ул "четыре" һүҙенән алынған. Башҡа славян телдәрендә лә көн атамаһы оҡшаш атала. Шулай уҡ урыҫ телендә "после дождичка в четверг" тигән әйтем бар, ул "бер ҡасан да булмаясаҡ" тигән мәғәнәлә ҡулланыла. Был мәжүсилек осорондағы инаныс менән бәйле тип һанала. Христианлыҡ ҡабул иткәс, инанысты тәләкәгә әйләндергәндәрҙер.
СССР-ҙа 1932 йылда Наркомснаб Ҡарары менән дөйөм туҡланыу урындарында кесаҙнала "балыҡ көнө" индерелгән булған.

# Кесаҙна
## Этимологияһы

Башҡорттар, мосолман булараҡ, көн атамаларының күбеһен фарсы теленән алған, бары йома һәм кесаҙна (кесе йома) атамалары ғәрәп телендәге «йома-джум'а» - «йыйылыу», «мәжлес» тигән һүҙҙән килеп ингән. Билдәле булыуынса, мосолмандар йома көнө мәсеттәрҙә йәки күмәкләп намаҙ уҡырға мөмкин булған урындарҙа йәмәғәт намаҙына йыйыла.
Исламда яңы көн ҡояш байыу менән, йәғни,аҡшамдан башлана - календар тәүлек бөтөп өлгөрмәгән була. Аҙнаның дүртенсе көнөндә ҡояш байыу менән йома башланып өлгөрә, шуға ла халыҡ уны кесаҙна йәки кесе йома тип атаған. "Йома" һәм "аҙна" һүҙҙәре синоним булараҡ та билдәле, шуға күрә кесаҙна ла, кесе йома ла бер үк мәғәнәле һүҙҙәр булып тора.
Был көндөң кисендә йома көнөнә ҡағылышлы ҡағиҙәләр үтәлә.
Фарсы телендә иһә был көн "пәнжешәмбе" тип атала, татар телендә лә ул "пәнҗешәмбе", йәғни, шәмбенән һуң бишенсе көн тигәнде аңлата.

# Кесаҙна
## Кесаҙна менән бәйле мәҙәни традициялар

Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар Берлегендә "Әҙәби кесаҙна" үткәреү традицияға ингән. Был көндә яҙыусылар, шағирҙар уҡыусылары менән осраша
# Гакко

Гакко — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Андийское Койсу йылғаһының һул ярына тамағынан 103 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Гакко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы , инешенән Чиркейск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000112109300000438
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300043
* Бассейн коды — 07.03.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бәшәр Хәсән

Бәшәр Хәсән (Хәсәнов Бәшәр Хәсән улы; 1901—1938) — башҡорт яҙыусыһы.

# Бәшәр Хәсән
## Биографияһы

Хәсәнов Бәшәр Хәсән улы 1901 йылда Һамар губернаһы Николаевск өйәҙенең (хәҙерге Һамар өлкәһе Оло Чернигов районының) Үтәкәй (Бөрйән) ауылында тыуған. Милләте буйынса башҡорт.
Башланғыс белемде тыуған ауылы мәҙрәсәһендә ала. Граждандар һуғышы йылдарында В. И. Чапаевтың дивизияһы составында һуғыша, Кронштадт, Ҡырым өсөн алыштарҙа ҡатнаша. Һуғыш тамамланғандан һуң Куйбышев ҡалаһының милиция органдарында эшләй, бер үк ваҡытта төрлө курстарҙа уҡый.
1928 йылда Өфөгә күсә һәм бер аҙ ваҡыт Башҡорт АССР-ының Финанс халыҡ комиссариатында агент булып хеҙмәт итә. Һуңынан Башҡортостан китап нәшриәтенә эшкә күсә, бында тәржемәсе һәм мөхәррир булып эшләй.
1938 йылдың 30 апрелендә ҡулға алына һәм биш йылға иркенән мәхрүм итеүгә хөкөм ителгән. 1956 йылдың 15 октябрендә аҡланған.

# Бәшәр Хәсән
## Ижады

1928 йылда ижад итә башлай. Уның әҫәрҙәре башлыса Рәсәйҙәге Граждандар һуғышы темаһына арналған. 1931 йылда «Перекоп» һәм «Дала ялҡыны» әҙәрҙәре баҫылып сыға. «Сурхан буйында» хикәйәһе 1929 йылда яҙылған һәм 1935 йылда баҫылып сыҡҡан, был әҫәрҙә баҫмасылар хәрәкәтенә ҡаршы көрәш һүрәтләнә. 1959 йылда, яҙыусы аҡланғандан һуң, уның һайланма әҫәрҙәренән торған йыйынтыҡ донъя күрә.

# Бәшәр Хәсән
## Китаптары

* Перекоп. — Өфө: Башҡортостан дәүләт нәшриәте, 1931.
* Дала ялҡыны. — Өфө: Башҡортостан дәүләт нәшриәте, 1933.
* Сурхан буйында. — Өфө: Башҡортостан дәүләт нәшриәте, 1935. — 37 бит. (онлайн версияһы)
# Ҡуба (ҡала)

Ҡуба (Ҡуба; әзерб. Quba) — Әзербайжандың төньяғында урынлашҡан ҡала.
Ҡала майҙаны — 556 км².

# Ҡуба (ҡала)
## Тарихы

Фаразлауҙар буйынса, хәҙерге ҡала урынында Кавказ Албанияһының Хобота антик ҡалаһы урынлашҡан. Боронғо грек географы Птолемей Кавказ Албанияһының 29 ҡалаһы һәм ауылы араһында Хоботаны ла атай (бор. грек. Χοβωτα).
Ҡуба XV быуатта нигеҙләнгән. 1735 йылда Гусейн Али-хан батша резиденцияһын Худаттан бында күсерә, һәм Ҡубаны Ҡуба ханлығының баш ҡалаһы итә. 1796 йылғы Урыҫ-Фарсы һуғышы барышында ваҡытлыса урыҫ ғәскәрҙәре яулап ала. 1806 йылда ҡабат урыҫ ғәскәре баҫып ала һәм 1813 йылғы Гөлистан тыныслыҡ килешеүе буйынса Рәсәйгә ҡала.
# Чеплин

Чеплин (нем. Zschepplin) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3079 кеше йәшәй. Майҙаны — 67,98 км². Диңгеҙ кимәленән 103 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4838 һәм автомобиль коды DZ.