yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Йорт хужалығы һәм кулинария мәктәбе бинаһы (Дондағы Ростов)

1901
Йорт хужалығы һәм кулинария мәктәбе бинаһы Дондағы Ростовта Семашко һәм Дума тыҡырыҡтары мөйөшөндә урынлашҡан. 1901 йылда Ростов архитекторы Г. Н. Васильев проекты буйынса төҙөлә. Йорт төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ статусына эйә.

# Йорт хужалығы һәм кулинария мәктәбе бинаһы (Дондағы Ростов)
## Тарихы

1898 йылда Ростов сәүҙәгәре һәм «спирт-араҡы короле» Николай Ильич Токарев үҙ аҡсаһына ашнаҡсылыҡ сәнғәте һәм йорт хужалығы буйынса ғәмәли мәктәп аса. Тәүге мәлдәрҙә ул Токаревтың ҡатын-ҡыҙҙар училищеһының икенсе ҡатында урынлаша. 1901 йылда архитектор Григорий Николаевич Васильев проекты буйынса Николаевск тыҡырығында (хәҙер Семашко тыҡырығы) мәктәп өсөн яңы бина төҙөлә. Был йортто сауҙагәр ҡалаға бүләк итә.
Совет власынан һуң бинала ашхана урынлаша. 1990 йылдарҙа йорт хосусилаштырыла һәм унда «Тереза» кафеһы асыла. 2009 йылда бинаны «Ginza Project» холдингы һатып ала һәм унда асты унда «Мәҙәниәт паркы» ресторан-клубын аса. Яңы хужа йорттоң үҙенсәлекле төҫтәрен үҙгәртә, уны һоро тонда буята.

# Йорт хужалығы һәм кулинария мәктәбе бинаһы (Дондағы Ростов)
## Архитектураһы

Ике ҡатлы ҡыҙыл кирбес фасадлы бина эклектика рухында төҙөлә, уны биҙәүҙә төрлө архитектура стилендәге элементтар ҡулланыла. Ҡыйыҡтың тимер ябыуы — модерн күренеше. Тәҙрә уйымдарын йөҙлөктәр һәм таштар менән биҙәү — классика элементы. Шулай уҡ боронғо рус архитектураһы өлгөләре лә ҡулланылыу тапҡын.
# Лектог-Еган

Лектог-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сабун йылғаһының һул ярына тамағынан 297 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 71 км.

# Лектог-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039443
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203944
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кантес

Кантес — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Самуська йылғаһының уң ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кантес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300412115200013053
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201305
* Бассейн коды — 13.01.03.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Nadin

«Nadin» — эшселәре һаңғырау һәм насар ишеткән кешеләрҙән генә торған Рәсәйҙәге тәүге бөҙрәхана. 2012 йылда Мәскәүҙә асыла.

# Nadin
## Тарихы

2012 йылда насар ишеткән Кирилл Васильев һәм уның ҡатыны, парикмахер Надежда Шарапова, был бөҙрәхананы асалар. Надежда эшендә ҡыйынлыҡтарға юлыға, клиенттар ишеткән мастерҙарҙы һайлайҙар, ә уға ябай һәм әҙ түләнгән заказдар ғына эләгә. Дискриминацияға ҡаршы көрәшер өсөн ирле-ҡатынлылар һаңғырауҙар өсөн булған бөҙрәханананың проектын әҙерләйҙәр. Проект «Беҙҙең киләсәк» фонды үткәргән «Социаль эшҡыуар-2011» конкурсы еңеүселәренең береһе һәм заём ала, Мәскәү хөкүмәте эш урынын эҙләүҙә ярҙам итә. Салондың асылыуы матбуғатта киң яҡтыртыла. Эшкә һаңғырауҙарҙы һәм насар ишеткән мастерҙарҙы алыу — фирманың принципиаль позицияһы. Клиенттар араһында ишеткән һәм ишетеү һәләте боҙолған кешеләр бар, әммә һуңғыларға ташлама бирелә.
# Юлсы (мосафир) намаҙы

Юлсы (мосафир) намаҙы — мосафир кешененең намаҙы.
Кем 90 саҡырымлыҡ юл үтергә ниәте булып (йәйәү уртаса тиҙлек менән 18 сәғәтлек, йә 3 көнлөк йәйәүле юлға), үҙенең йәшәгән еренән юлға сыҡҡан кешегә юлсы тиҙәр.
Киткән ерендә 15 көндән артыҡ булһа, ул мосафир һаналмай, әгәр 15 көндән аҙыраҡ ҡалһа — мосафир булып һаналыр. Ул шул уҡ көндө, йә иртәгеһенә ҡайтырға ниәт ҡылһа, ул юлсы һаналыр, был ниәтен ун йыл буйы яңыртып торһа ла.

# Юлсы (мосафир) намаҙы
## Юлсы намаҙын ҡылыу тәртибе

Динебеҙ мосафирҙарға ҡарата еңеллектәр яһауҙы күҙ алдында тота.
Юлсыға дүрт рәҡәғәт фарыз намаҙын ике рәҡәғәт фарыз итеп ҡылырға. З һәм 2 рәҡәғәтле фарыз намаҙҙар ҡыҫҡартылмай. Сәфәр дауамында, уңайлы урын булһа, сөннәттәрен дә ҡыҫҡартмай уҡый ала.
Мосафир кеше дүрт рәҡәғәтле фарыз намаҙҙарында мосафир булмаған имамға эйәрһә, имам менән бергә намаҙын дүрт рәҡәғәт итеп ҡыла.
Имамға беренсе рәҡәғәттән һуң эйәргән булһа, имам сәләм биргәндән һуң намаҙын тамамлар. Мосафир булған кеше мосафир булмағандарға имамлык итһә, имам икенсе рәкәғәттән һуң сәләм бирә, ә мосафир булмаған йәмәғәт дүрт рәҡәғәтен тамамлар.
Юлсы сәфәр ваҡытында ҡалдырған дүрт рәҡәғәтле намаҙҙарҙы, сәфәрҙән һуң ике рәҡәғәт ҡаза итеп ҡыла ала.
Мосафир тәһәрәт алып кейгән мәсехтәр өҫтөнә өс көн һәм өс тән мәсех яһарға була.
Юлсы, Рамаҙанда, теләһә ураҙаһын тотор, теләһә бүтән ваҡытҡа ҡалдырып өйөнә ҡайтҡас тота ала. Ураҙа тоторға бер ниндәй ҙә ҡыйынлыҡ булмаһа ураҙаны ваҡытында тотоу хәйерлерәк.
Мосафирға йома һәм байрам намаҙҙарын ҡылмаҫка ла мөмкин. Әгәр ҡылһа, намаҙы ҡабул булыр. Йома намаҙын ҡыла алмаһа, өйлә намаҙын ҡылыр.
Былар барыһы ла, сәфәр ҡыйынлыҡтарын иҫәпкә алып, динебеҙҙең мосафир өсөн яһалған еңеллектәрелер.
# Рәхим (исем)

Рәхим — башҡорт ир-ат исеме.

# Рәхим (исем)
## Этимологияһы

Рәхим исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән. Әр-Рахиим الرَّحِيمُ — Аллаһ Тәғәләнең исеменән алынған. Мәғәнәһе: рәхимле, шәфҡәтле. Үҙенә ышанғандарға, Үҙенә бойһонғандарға шәфҡәт күрһәтеүсе. Аллаһтың был исемен йыш, йәғни һәр намаҙҙан һуң йөҙ мәртәбә уҡыу хәтерҙе яҡшырта, иғтибарҙы арттыра, күңелде сафландыра, насар сифаттарҙан арындыра.

# Рәхим (исем)
## Билдәле кешеләр

Ибраһимов Рәхим Кирәй улы (15 август 1904 йыл — 20 декабрь 1971 йыл) — Башҡортостандың дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, 1937—1946 йылдарҙа БАССР-ҙың Үҙәк башҡарма комитеты һәм БАССР Юғары Советы Президиумы (1938 йылдан) Рәйесе. СССР-ҙың, РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың 1-се һәм 2-се саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. Ленин (1944), Ҡыҙыл Йондоҙ (1936) һәм «Почёт Билдәһе» (1949) ордендары кавалеры.
Ишбулатов Рәхим Усман улы (7 апрель 1911 йыл — 18 июнь 1967 йыл) — рәссам, 1939 йылдан СССР-ҙың Рәссамдар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1961).
Аҡъюлов Рәхим Вәлиулла улы (рус. Акюлов Рахим Валиуллович; 1906- ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкында пулемёт эскадроны пулемётсыһы. Ҡыҙылармеец.
Рәхим Фәтих улы Ильясов (1946 йыл — 1982 йыл) — башҡорт фольклорсы ғалимы.
Абдрахманов Рәхим Абдрахман улы (рус. Абдрахманов Рахим Абдрахманович) (1900 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкының гвардия рядовойы, ездовой. Гвардия ҡыҙылармеецы. «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән билдәләнгән.
Зарипов Рәхим Закир улы (16 март 1908 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия лейтенанты
Мерәсев Рәхим Зәки улы (14 ғинуар 1940 йыл) — тел белгесе, юғары мәктәп эшмәкәре. 1963 йылдан (өҙөклөктәр менән) Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1970—1975, 1978—1983 һәм 1990—1998 йылдарҙа немец филологияһы кафедраһы мөдире, 1992 йылдан — роман-герман филологияһы факультеты деканы. Филология фәндәре докторы (1991), профессор (1992). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1993), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2000). II дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (2006).

# Рәхим (исем)
## Фамилияла

Рәхимов Камил Йософ улы (1900 йыл — 1978 йыл) — башҡорт композиторы, фольклорсы.
Рәхимов Мортаза Ғөбәйҙулла улы (1934 йыл) — Советтар Союзының һәм Рәсәйҙең хужалыҡ, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының беренсе Президенты (1993—2010).
Рәхимов Ришат Рәшит улы (1953 йыл) — ҡурайсы, педагог, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1995).
Рәхимов Таһир Тимерхан улы (1953 йыл) — актёр, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2007).
Рәхимов Урал Мортаза улы (1961 йыл) — «Башнефть» йәмғиәтенең элекке генераль директоры.
Рәхимов Әхмәт Зәки улы (1934 йыл) — психолог, педагог. Психология фәндәре докторы (1993), профессор (1995).
Рәхимова Венера Тимерхан ҡыҙы (1946 йыл) — Ҡурсаҡ театры актёры, Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1985).
# Навыл-Яха (Болотная ҡушылдығы)

Навыл-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Болотная йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Навыл-Яха (Болотная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300035906
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303590
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Тауыҡ ите

Тауыҡ ите — тауыҡтың ите, был төр ҡош ите донъяла иң киң таралғаны. Тауыҡ итендә 2,5 — 13,1 % май, 20,3 — 22,4 % аҡһым бар. Тауыҡ итенән беренсегә һәм икенсегә бирелгән ризыҡ, һалҡын һәм эҫе тәғамдарҙың төрлө төрҙәрен әҙерләйҙәр; шулай уҡ тауыҡ итен төрлө турамалар әҙерләгәндә лә ҡулланалар.
Тауыҡтың йәшен тиреһенең төҫө һәм тәпәйҙәренән самалап була. Йәш тауыҡтың тиреһе, ҡағиҙә булараҡ, аҡ, нескә була. Унда (бигерәк тә ҡанат аҫтарында) ҡан тамырҙары күренеп тора, тәпәйҙәре ваҡ ҡына тәңкәләр менән ҡаплана. Ҡарт тауыҡтың тиреһе беше, һарғылт төҫтә. Тәпәйҙәрендә эре һәм избес ҡатламдары күренгән тәңкәләре була. Әтәстең йәшен тәпәйенең арт яғында үҫеп сыҡҡан шпораның ҙурлығына ҡарап әйтергә мөмкин: йәш әтәстәрҙә (6 айға тиклем) шпора урынында ҙур булмаған оро ғына ҡалҡып тора, ә йәшәгән әтәстәрҙә — ҙур, һөйәккә әйләнгән, 2см һәм хатта унан да ҙурыраҡ, шпора була.
Тауыҡ һәм әтәстәрҙең йәшен күкрәк һөйәгенең осонан да белеп була: ҡарт ҡоштоң был һөйәге ҡатҡан һәм бөгөлмәй, ә йәштеке — һығылмалы, бөгөлөп тора.
Һурпа әҙерләү өсөн иң яҡшыһы йәшәгән, әммә бик ҡарт булмаған һәм уртаса һимеҙлектәге тауыҡ түшкәһен алалар. Сөнки себештәрҙән һәм ҡарт тауыҡтарҙан бешерелгән һурпа үтә күренмәле һәм хуш еҫле булмай. Әгәр ҙә түшкәлә артыҡ май күренһә, уны ҡырҡып алып ташларға, аҙаҡ уны иретеп, төрлө иҙмәләргә, итте ҡурғанда ҡулланырға мөмкин. Ғәҙәттә, бындай майҙы тауыҡтың эс яғынан ҡырҡып алалар.
Ҡурыу өсөн бик ҡарт булмаған, уртаса һәм бер аҙ майлы тауыҡ һәм әтәстәр ҡулай. Ҡарт тауыҡтың итен туралған ризыҡтарға ҡушыу отошло: кәтлит, тефтелиһ.б. Тауыҡтың һөйәгенән, итен һылып алғас, аҙ ғына һыу ҡойоп тәмле һурпа әҙерләргә мөмкин.
Һалҡын тәғамдар өсөн (дерелдек, майонез аҫтындағы тауыҡ һ.б.), шулай уҡ турамаларға ҡушыуға һәр төрлө һимеҙлектәге һәм һәр йәштәге тауыҡ та ярай.
# Земцов (Ростов өлкәһе)

Земцов — Ростов өлкәһе Боков районындағы утар.
Ростов өлкәһе Земцов ауыл биләмәһе составына инә һәм уның административ үҙәге булып тора.

# Земцов (Ростов өлкәһе)
## Географияһы
### Урам

* Земцов урамы,
* Колхоз урамы,
* Болон урамы,
* Мәктәп урамы.

# Земцов (Ростов өлкәһе)
## Достопримечательности

Ростов өлкәһе территорияһында неолит осоронда уҡ кешеләр йәшәгән. Уларҙың йылға буйҙарында йәшәгәндәре емеш-еләк йыйыу, балыҡ тотоу менән шөғөлләнгән. Осһоҙ-ҡырыйһыҙ дала малсылыҡ менән шөғөлләнеүселәр өсөн ҙур көтөүлек була. Шул ваҡыттарҙа йәшәп, вафат булған кешеләрҙең ҡәберлектәре бында бик күп.Ҡурғанлы һәм ҡурғанһыҙ ҡәберлектәр дәүләт тарафынан закон буйынса һаҡлауҙа тора.
Боков районы Земцов утары янында бер нисә иҫтәлекле урын — археология ҡомартҡылары бар. Улар «Рәсәй Федерацияһы халыҡтары мәҙәни мираҫы (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле) тураһындағы» 25.06.2002 Федераль закондың 73-ФЗ ҡарарына һәм 25.06.2002 «Ростов өлкәһе халыҡтары мәҙәни мираҫы (тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле) тураһындағы» Ростов өлкәһе Дәүләт башлығы 178-ЗС ҡарарына ярашлы рәүештә дәүләт тарафынан һаҡлауға алынған.
* Ҡурған «Земцов III». Земцов утарынан 0,7 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған «Земцов V». Земцов утарынан 0,6 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө «Земцов I» (3 ҡурған). Земцов утарынан 0,7 алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө «Земцов II» (3 ҡурған). Земцов утарынан 0,6 км алыҫлыҡта тора.
* Ҡурған төркөмө «Земцов IV» (9 ҡурған). Земцов утарынан көньяҡ-көнсығыштараҡ 1,1 км алыҫлыҡта тора.
# В. И. Лениндың Йорт-музейы (Өфө)

Рәсәй Федерацияһының мәҙәни мираҫ объекты № 0310002000№ 0310002000
В. И. Лениндың Йорт - музейы Өфөлә Киров районының Достоевский урамында урынлашҡан,

# В. И. Лениндың Йорт-музейы (Өфө)
## Тарих

В. И. Ленин Өфөлә ике тапҡыр булған — 1900 йылдың февраль һәм июнь айҙарында. Икенсе мәртәбә килгәнендә уның ҡатыны Н. К. Крупская Өфөлә Жандарм (хәҙер Крупская урамы) һәм Төрмә (хәҙер - Достоевский) урамдары киҫелешендә ваҡытлыса файҙалыныуға мезонинлы йорт ала, бында Ленин өс аҙнаға яҡын тороп китә.
Лениндың ошонда булыу хөрмәтенә Өфөлә музей асырға ҡарар сығаралар. Ошо маҡсатта Ленин йәшәгән йорт эргәһендәге ике ҡатлы йорт һайлана. Проект архитекторы Г. Адамович була. Проект 1938 йылдың апреленә әҙер була. Н.К. Крупская күҙәтеүе аҫтында эштәр 1938 - 1941 йылдарҙа алып барыла. Шул ваҡыттағы йыһаҙ тергеҙелә, Крупскаяның талабы буйынса ошонда уҡ Лениндың тормошон һәм революцион эшмәкәрлеген сағылдырған күргәҙмә ойошторола.
Йорт-музейы 1941 йылдың 21 ғинуарында асыла. Өс айҙан музейға килеүселәрҙең һаны 12 мең кешенән артып китә, уны барлығы 87 илдән дүрт миллиондан артыҡ кеше килеп күргән. Музейҙың беренсе директоры - Ш. Ханафин. 1943 йылдан алып, ҡырҡ йыл дауамында, музейға Хаят Әхмәтова етәкселек итте.
1980 йылдар тирәһендә музей тирәләй мемориаль зона ойошторолдо. Музей янында революцияға тиклем булған Өфө өлөшө яңынан тергеҙелде. Бында ҡыҙыл кирбестән йорттар төҙөлдө, суйырташ түшәлгән урамдар һалынды, урам фонарҙары ҡуйылды. Был территория дәүләт һаҡлауы аҫтындағы архитектура ҡомартҡыһы тип иғлан ителде.
Музей комплексы 2002 йылға тиклем ғәмәлдә булды. Ул XIX-XX быуаттар араһында төҙөлгән ысынлап та боронғо биналар менән бер рәттән һүтеп ташланды. Уның урынына 2003-2005 йылдарҙа элиталы торлаҡ комплексы төҙөлдө.
Әммә бик күптәнге бинала музей һаҡланып ҡалған һәм үҙ эшен бөгөнгәсә дауам итә.
# Еланка (Икса ҡушылдығы)

Еланка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Икса йылғаһының уң ярына тамағынан 97 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Еланка (Икса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023677
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202367
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Вольсборн

Вольсборн (нем. Wohlsborn) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 508 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,03 км². Диңгеҙ кимәленән 285 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99439 һәм автомобиль коды — AP.
# Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында кодекс

Рәсәй Федерацияһының Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында кодексы — административ яуаплылыҡҡа тарттырыу буйынса ижтимағи мөнәсәбәттәрҙе көйләүсе, шулай уҡ бөтә административ хоҡуҡ боҙоуҙарҙың дөйөм башланғыстарын, исемлеген (төбәк кимәлендә тулыландырыла ала), административ эштәрҙе ҡараусы органдарҙы, административ яуаплылыҡҡа тарттырыу тәртибен һәм административ эштәр буйынса ҡарарҙарҙы үтәү тәртибен раҫлаусы кодификациялы норматив акт.
# Үрге Санарка

Үрге Санарка — Рәсәйҙең Силәбе өлкәһе, Пластовской районы Борисовский ауыл биләмәһе территорияһында Пласт ҡалаһынан 26 км көньяҡ-көнбайышта урынлашҡан ауыл.
Ырымбур губернаһы Троицк өйәҙе составына ингән.

# Үрге Санарка
## Географияһы

Санарка йылғаһы буйында Р360 Силәбе — Магнитогорск трассаһында урынлашҡан ауыл.

# Үрге Санарка
## Топонимияһы

Силәбе топонимисы Шувалов:
   Хәҙерге башҡорт теле яғынан аңлатыу мөмкин булманы. Моғайын, атама башҡорт һәм урыҫ телдәрендә бер аҙ үҙгәртелеп, Сунар, Сакнар, Сак-Санар тигән боронғо фин-уғыр топонимдарына бәйлелер}}

# Үрге Санарка
## Иҫтәлекле урындар

* Ауылдан көньяҡҡараҡ «Санар ҡарағай урманы» урынлашҡан, унда реликт ҡарағайҙар һәм лишайниктар (ташта, ағас ҡайырында үҫкән түбән төҙөлөшлө ябай үҫемлек) ғына түгел, ә һирәк осрай торған (уникальный) сәскәләр, үләндәр һәм ҡыуаҡлыҡтар ҙа үҫә. Уларҙың күбеһе Өлкәнең генә түгел, шулай уҡ Рәсәйҙең Ҡыҙыл Китабына индерелгән. Бында шулай уҡ алтын да, ярым аҫыл таштар ҙа бар, улар ысын минералогик раритет булып тора: ҡыҙыл яҡут (рубин), асыҡ йәшел төҫтәге минерал (малахит), зәңгәр яҡут (сапфир), циркон һәм алһыу һары яҡут (топаз).
* «Скоропослушница» Алла Анаһы иконаһы сиркәүе. 2002 йылдан алып 2005 йылға тиклемге осорҙа төҙөлгән. Ул өҫкө һәм аҫҡы биналарҙы үҙ эсенә ала, 300 кешегә иҫәпләнгән, ә тәренең бейеклеге 37 метрҙан ашыу тәшкил итә. Ләкин иң мөһиме — был махсус нығытмалар (крепление) ярҙамында бер ҡаҙаҡһыҙ (сөйһөҙ) төҙөлгән ағас ҡоролма. Ғибәҙәтхана төҙөүселәре махсус рәүештә Кижиға барған һәм, уларҙың тәжрибәһен заманса технологиялар менән тура килтереү өсөн, боронғо төҙөүселәрҙең сәнғәтен өйрәнгән. Ҡорам эстән өҫтәмә рәүештә уның каркасын тартҡан металл конструкциялар менән нығытылған, ә төҙөлөш бүрәнәләренә био һәм уттан һаҡлаусы махсус состав һеңдерелгән.
# Елховка (Орлянка ҡушылдығы)

Елховка — Рәсәй йылғаһы. Һамар өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Орлянка йылғаһының уң ярына тамағынан 9,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Елховка (Орлянка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суҡ йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000612112100005921
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100592
* Бассейн коды — 11.01.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Александр Позынич һәйкәле

Александр Позынич һәйкәле — 2015 йылдың 24 ноябрендә Сүриә Ғәрәп Республикаһында хәрби бурысын үтәгән саҡта һәләк булған диңгеҙ пехотасыһы, Батырлыҡ ордены кавалеры , Новочеркасс ҡалаһында тыуған Позынич Александр Михайлович һәйкәле

# Александр Позынич һәйкәле
## Тасуирламаһы

Александр Позынич һәйкәле Новочеркасск ҡалаһы үҙәгендә, Александр баҡсаһының үҙәк аллеяһында урынлашҡан.
Монумент ҡулына ҡорал тотҡан һалдат фигураһынан ғибәрәт. Скульптура бронзанан ҡойолған, бронетранспортёрҙың броняһы фрагменты ҡиәфәтендәге постаментҡа ҡуйылған. Постаментта яҙыу: «Позынич Александр. Рәсәй Яугирҙәренә».
Бронза диңгеҙ пехотаһы бейеклеге — ике метр.
Һәйкәлде ҡуйыу инициаторы һәм уның Төп бағымсыһы «Социаль инициативалар үҙәге» ойошмаһы тора. Шулай уҡ бағымсы булараҡ Новочеркассктың битараф булмаған халҡы сығыш яһай. Һәйкәлдең дөйөм хаҡы 600 мең һум тәшкил итә.

# Александр Позынич һәйкәле
## Тарихы

Һәйкәл асыу тантанаһы 2017 йылдың 26 майында үтә. Һәйкәл асыу тантанаһында Александр Позыничтың ғаиләһе, Новочеркасск ҡалаһы мэры Владимир Киргинцев, 8-се гвардия армияһы вәкилдәре, йәмәғәт һәм ветерандар ойошмаһы ҡатнаша. Шулай уҡ тантанала Позынич ҡотҡарған осоусы Олег Пешковтың тол ҡатыны ҡатнаша.
Александр Позынич 2015 йылдың 24 ноябрендә Сүриәлә эҙләү-ҡотҡарыу операцияһы ваҡытында һәләк була. Позынич исемен Александр уҡыған 11-се урта мәктәп йөрөтә , 11-се мәктәп һәм 2-се профессиональ училище стеналарында таҡтаташ ҡуйылған, был хәрби дан аллеяһында бюсы ҡуйылған. Александр Позынич исемендәге патриоток фестиваль» үтә. Олег Пешков һәм Александр Позынич иҫтәлегенә мемориал Амур өлкәһенең Возжаевка аивиация гарнизонында урынлашҡан.
# Кус (Яренга ҡушылдығы)

Кус — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яренга йылғаһының һул ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Кус (Яренга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000023337
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002333
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Блэк-Хилс

Блэк-Хилс (ингл. Black Hills — «ҡара ҡалҡыулыҡтар») — АҠШ-тың Урта Көнбайышында Бөйөк тигеҙлектәрҙең төньяҡ өлөшөндә, Көньяҡ Дакота штатының көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә һәм Вайоминг штатының төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан тауҙар (һырт). Массивтың иң бейек нөктәһе Харни-Пик тауы (2208 м).
Блэк-Хилс исемен лакота индеецтары биргән, уларҙың телендә Паха-Сапа — ҡара ҡалҡыулыҡ (уба). Лакота һәм шайен индеец ҡәбиләләре өсөн изге урын булып тора.
1874 йылда Джордж Армстронг Кастер етәкселегендәге экспедиция тарафынан алтын табыла. АҠШ хөкүмәте бында йәшәгән индеецтарҙың 1876 йылдың 1 февраленә тиклем махсус агентлыҡтарға килеүен талап итеп ультиматум сығара, артабан улар резервацияға ебәрелә. Был талап килешеүгә нигеҙләнгән, ул Ларами фортындағы килешеү (1868) Ҡара ҡалҡыулыҡтар (Блэк-Хилс) индеецтар резервацияһының бер өлөшө булып китә һәм тик индеецтарға файҙаланыуға тапшырыла. Был ваҡиғалар Ҡара ҡалҡыулыҡтар өсөн һуғышҡа килтергән.
Блэк-Хилс тауҙарында Рашмор тауы һәм Ярһыу Ат Мемориалы урынлашҡан. Шулай уҡ Блэк-Хилс районында йыл һайын бөтә донъя мотоциклсыларының йәйге раллиһы үтә, ул Стурджиста мотоцикл раллиһы булараҡ билдәле.
# Березники (Башҡортостан)

Березники — Башҡортостан Республикаһы Архангел районыМихайловка ауыл советының 2005 йылда бөтөрөлгән ауылы.

# Березники (Башҡортостан)
## Тарихы

1972 йылдың 1 июлендә Михайловка ауыл советы составында була. Башлыса урыҫтар йәшәгән.
1981 йылдың 1 сентябрендә Михайловка ауыл советы составына инә. Йәшәүселәрҙең күбеһе — башҡорттар.
2005 йылдың 20 июлендәге 211-з һанлы «Тораҡ пункттарын булдырыу, берләштереү, бөтөрөү һәм статусын үҙгәртеүгә бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законда түбәндәге юлдар бар:
   2) Архангел районында

# Березники (Башҡортостан)
## Географияһы

Ауыл Ләмәҙе йылғаһы буйында урманлы урында аУрынлашҡан була.

# Березники (Башҡортостан)
## Географик урыны

1981 йылдың 1 сентябренә ҡарата алыҫлыҡ :
* район үҙәгенә тиклем (Архангел): 52 км
* ауыл советы үҙәгенә тиклем (Михайловка): 12 км
* яҡындағы тимер юл станцияһы (Равтау): 42 км