yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Мешков йорто

Мешков йорто — Пермь ҡалаһының тарихи үҙәгендәге айырым йорт. Исемен бинаның хужаһы эшҡыуар һәм меценат Николай Васильевич Мешков исеменән ала. Монастырь урамы, 11-се йорт адресы буйынса урынлашҡан.

# Мешков йорто
## Тарихы

Йорт 1820 йылда архитектор Иван Свиязев проекты буйынса һуңғы рус классицизмы стилендә төҙөлгән. 1820 йылда ул янған һәм ҡабаттан тергеҙелгән. 1842 йылда көслө янғын ваҡытында ҡабаттан яна һәм бынан һуң 40 йыл буйы ҡулланылмай. 1885 йылда бинаны ҡала ҡаҙнаһы үҙ милкенә һатып ала. Һуңынан йортто эшҡыуар Николай Васильевич Мешков һатып ала һәм 1887 йылда ҡала Думаһына йортто яңынан төҙөү өсөн ғариза бирә. 1889 йылда архитектор Александр Турчевич проекты буйынса модерн стилистикаһы йоғонтоһо аҫтында йорт яңынан төҙөлә. Артабан бина өлөшләтә Урал тимер юлдары хөкүмәте контроленә һәм башҡа ойошмаларға ҡуртымға бирелә.
1900 —1901 йылдарҙа был йортта рәссам-пейзажсы А.К. Денисов-Уральскийҙың эштәренең күргәҙмәһе асыла. Уның 48 эше, шул иҫәптән «Урман янғыны» картинаһы ла ҡуйыла, был картина 1983 йылда АҠШ-тағы совет илселегенә бүләк ителә
1918 йылда йортта Көнсығыш фронттың 3-сө армияһы штабы урынлаша, был хаҡта бинала ҡуйылған мемориаль таҡта һөйләй.
Аҙаҡ төрлө ваҡыттарҙа йортта Пермь дәүләт университетының медицина факультеты, ресторан һәм «Урал» ҡунаҡханаһы урынлаша. Һуңғы йылдарҙа бина Пермь йылға пароходсылығына ҡарай
2007 йыл аҙағында бинаға Пермь тыуған яҡты өйрәнеү музейы күсеп сыға «Ата йорто» сериалы өсөн (2017, 5 серия) Мешков йорто ихатаһында күренештәр төшөрөлә.

# Мешков йорто
## Архитектураһы

Бина һуңғы рус классицизмы стилендә 1820 йылда архитектор И.И. Свиязев проекты буйынса төҙөлгән. Һуңынан 1885—1886 йылдарҙа архитектор А.Б. Турчевич проекты буйынса нәфис модерн стиле йоғонтоһо аҫтында яңынан ҡоролған. Бинаның үҙенән тыш шул ваҡытта ҡыҙыл кирбестән матур таш ротонда төҙөлә, әммә совет осоронда ул һүтеп алына.
Бинаның стеналары ҡатлы-ҡатлы, тышҡы һәм эске ҡаттары кирбестән ә уртала ҡаттар ағастан. Бинаның фасады Кама йылғаһы яры буйына сыға, бинаның силуэты асыҡ һәм аныҡ. Стена яҫылыҡтары, тәҙрә ҡапҡастары, бөҙрә рамалар, кәрниздәр, капитель, пилястралар, парапеттар, кәртә рәшәткәләре, — һылап яһалған биҙәктәр менән биҙәлгән һәм дөрөҫ булмаған бөҙрә һыҙылмаларға эйә. Айырым йорттоң бүлмәләрендә лә йорт түбәһе биҙәлгән. Һөҙөмтәлә бина биҙәлеше арҡаһында Яр буйы ҡоролмалары араһында иғтибарҙы йәлеп итә

# Мешков йорто
## Реставрациялары

2007 йылдың 21 мартынан ведомство-ара комиссияһы Мешков йортон тергеҙеү һәм йүнәтеү буйынса ҡарар ҡабул итә. 2009 йылдың 21 ноябрендә тергеҙелгән «Мешков йорто» асыла. Эш барышында бина диуарҙары нығытыла, фасадтың реставрацияһы үткәрелә, бөтә төр һылап яһалған биҙәктәр тергеҙелә.
# Башҡорт кавалерия дивизияһының Дан ордены кавалерҙары

Дивизияның 3860 һалдат һәм офицеры орден һәм миҙалдар менән бүләкләнә. 78 яугирға «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә һәм биш һуғышсы Дан орденының тулы кавалеры була.
Дан орденының тулы кавалерҙары.
* Павленко Михаил Павлович, гвардия старшинаһы, 58-се гвардия кавалерия полкы разведка взводы командиры.
* Паутов Валентин Васильевич, сержант, 32-се танк полкы разведчигы.
* Первин Степан Сергеевич, гвардия өлкән сержанты, 58-се гвардия кавалерия полкы ҡылыссылар отделениеһы командиры.
* Сергеев Андрей Фёдорович, гвардия ҡыҙылармеецы, 60-се гвардия кавалерия полкы разведчигы.
* Тютюньков Меркурий Иванович, гвардия кесе сержанты, 62-се гвардия кавалерия полкы сапёр-подрывниктар взводы сапёры.
# Сесыя-Шор

Сесыя-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сесыя-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Сесыя-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000091353
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009135
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Божай

Божай (Божайка) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шексна йылғаһының уң ярына тамағынан 5,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Божай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000008650
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000865
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Трувор ҡаласығы

Трувор (Иҫке Изборск) ҡаласығы — Изборск янында (Псков өлкәһе) VII—XVIII быуаттың археологик ҡомартҡыһы
Бейеклеге 48 метрға тиклем күтәрелгән — Городище күле өҫтөндәге Жеравий тауының осло өс мөйөшлө яйлаһын биләй . Ҡаласыҡ майҙансығы күләме 1 гектар самаһы булған өс мөйөшлө һыҙаттан ғибәрәт һәм ялан яғынан 6 метрға тиклем бейеклектәге вал һәм тәрәнлеге өс метр тирәһе соҡор менән уратып алынған.
Ауылға VII—VIII быуат сиктәрендә кривичтар нигеҙ һала, тәүге тапҡыр 862 йылғы яҙмаларҙа телгә алына. Биләмә майҙаны — 7000 м². Ағас иҙәнле һәм бер мөйөшөндә балсыҡ мейесле славян ер өҫтө бура ҡаралтылары менән бер рәттән ҡаласыҡта балсыҡ иҙән һәм усаҡтар менән славян булмаған ҡаралтылар ҙа булған. Изборск керамикаһының унынсы өлөшө Балтик буйы-фин Рыуге тибында.
Изборск (Труворов) ҡаласығында, Рустең башҡа төньяҡ-көнбайыш урынында (Псков, Камно, Рыуге, Ладога), VI—VII быуаттар сигендә иртә славяндарҙың Прага мәҙәниәтендә эшләнгән бындай биҙәүестәргә мода тыуыу һөҙөмтәһендә, VIII—IX быуаттарҙа эзбизташтан ҡойолған формалар киң тарала.
Көслө янғындан һуң Изборск X быуаттың беренсе яртыһында ҡәбилә үҙәгенән ике өлөшлө структура менән иртә быуат ҡалаһы була — ҡаласыҡтың морон өлөшө периметры буйлап ҡапҡаһы һәм имән бүрәнәләрҙән торған ҡеүәтле диуарҙар менән уратып алған өлөшө кенәз-дружина кремле була, унда тик көнкүреш әйберҙәре, ҡорал һәм биҙәүестәр табыла. Һөнәрселәр ялан яғынан дуға рәүешле балсыҡтан вал, уның һыртында таш стеналар һәм соҡорҙар менән һаҡланған посадтарҙа йәшәгән.
Ҡаласыҡ территорияһында XVII быуаттың Николай Чудотворец сиркәүе урынлашҡан. Ҡаласыҡ менән йәнәш XV быуаттың таш тәреләре һаҡланып ҡалған боронғо зыяратурынлаша. Кеше ҙурлығындай тәреләрҙең береһе Трувор тәреһе (Трувор ҡәберлеге) булараҡ билдәле. Халыҡ риүәйәттәре уны легендар варяг Трувор менән бәйләй. Был легендаға ышанған Екатерина II, Трувор хөрмәтенә миҙал эшләргә бойора, уның йөҙ өлөшөндә Рюриктың уйҙырма портреты урынлаша, ә артҡы яғында Труворҙый өйөм ҡурғаны һәм яҙыу: «До днесь памятен», унан аҫтараҡ: «Трувор Изборск 864 йылда вафат була».
1971 йылда Изборск ҡаласығында В. В. Седов етәкселегендә археология экспедицияһы эшләй башлай. 1972 йылда кириллица яҙыуы менән XIV быуаттағы сик ташы табыла, уның күләме яҡынса 30×22 см һәм ҡалынлығы 15 см була. Яҙыу ике өлөштән тора: «мєзѧ» («межа») һәм «насѧ чсть воротькова» («беҙҙең Воротьково өлөшө»).
# Салауат Юлаев музейы (Эстония)

Эстониялағы Салауат Юлаев музейы — Эстонияның Палдиски ҡалаһында башҡорт милли батыры Салауат Юлаев музейы. Емельян Пугачев етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы баҫтырылғас, Салауат Юлаев атаһы Юлай Аҙналин менән бергә Балтик диңгеҙе буйындағы Рогервик портына (хәҙерге Палдиски ҡалаһы) ғүмерлеккә һөргөнгә ебәрелә. Бында ул 25 йыл дауамында вафатына тиклем тотҡонда була.
Музей ҡала китапханаһының бер бүлмәһендә урынлашҡан, һәйбәт йыһызландарылған. Музейға килеүселәрҙе ныҡлап ҡыҙыҡһындырырлыҡ Салауат Юлаевҡа арналған сағыштырмаса бай экспонаттар ҡуйылған. Бында яугир һәм импровизатор Салауаттың шиғырҙары һәм йырҙары тупланған йыйынтыҡтар, шулай уҡ халыҡ батыры тураһында төрлө йылдарҙа һәм нәшриәттәрҙә донъя күргән әҙәбиәт һәм гәзит-журналдар материалдары менән танышырға мөмкин.
Музейҙа шулай уҡ башҡорт халҡының тарихын, милләттәштәребеҙҙең XVII—XVIII быуаттағы көнкүрешен сағылдарған экспонаттар урынлаштырылған. Улар араһында башҡорттарҙың милли кейеме, улар ҡулланған һауыт-һаба, биҙәнеү һәм йорт-хужалыҡ әйберҙәре бар.
Палдиски ҡалаһының бер урамына Салауат Юлаев исеме бирелгән, бында башҡорт халҡының милли батырына һәйкәл ҡуйылған. Урындағы халыҡ Салауат Юлаевҡа һәм уның тураһындағы иҫтәлектәргә оло ихтирам менән ҡарай.

# Салауат Юлаев музейы (Эстония)
## Музей менән бәйле һуңғы ваҡиғалар

* «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы (Эльмира Сабирова) хәбәр итеүенсә, Палдискиҙа башҡорт делегацияһы ҡала хакимиәте етәкселеге менән Салауат Юлаев музейының экспозицияһын яңыртыу мәсьәләһен тикшерә.
# Бабичев

Бабичев — фамилия. Бабичев (Бабишев) башҡорт телендәге «ата-баба», «олатай» мәғәнәһендәге «баба» һүҙенән алынған. Ата-бабаларҙы хөрмәтләү йолаһына бәйле боронғо Бабич (Бабиш, Бабис) исеменән алынған.
* Бабич Рушанна Юрий ҡыҙы (1975 т.) — Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2015) һәм атҡаҙанған (2009) артисы.
* Бабичева Таңсулпан Даһи ҡыҙы (1953 т.) — Рәсәй Федерацияһының (2000) һәм Башҡортостан Республикаһының (1994) халыҡ артисы.
# Күлбаева Йомабикә Йәмил ҡыҙы

Күлбаева Йомабикә Йәмил ҡыҙы (21 декабрь 1926 йыл — 27 октябрь 1993 йыл) — мәғариф ветераны. III дәрәжә «Әсәлек даны» ордены кавалеры.

# Күлбаева Йомабикә Йәмил ҡыҙы
## Биографияһы

Күлбаева Йомабикә Йәмил ҡыҙы 1926 йылдың 21 декабрендә Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Ишдәүләт ауылында тыуған. 1942 йылда Иҫке Собханғол урта мәктәбен алтын миҙал менән тамамлағандан һуң, Әтек ауылында математика уҡытыусыһы булып хеҙмәт юлын башлай. Шул йылдарҙа ситтән тороп Темәс педагогия училищеһында уҡый һәм уны ла тик яҡшы билдәләргә тамамлай.
1947 йылдың сентябрендә Иҫке Собханғолға наҙанлыҡты һәм әҙ белемлелекте бөтөрөү буйынса уҡытыусы һәм бер үк ваҡытта Бөрйән район мәғариф бүлегенең бухгалтеры итеп күсерелә.
1948 йылдың июненән Иҫке Собханғол урта мәктәбендә математика уҡытыусыһы булып эшләй. Ситтән тороп Стәрлетамаҡ уҡытыусылар институтын тамамлай.
1964 йылдан Иҫке Собханғол урта мәктәбе янында асылған интернат менән етәкселек итә.
1993 йылдың 27 октябрендә вафат була. Иҫке Собханғол ауылында ерләнгән.

# Күлбаева Йомабикә Йәмил ҡыҙы
## Ғаиләһе

Ире, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны һәм Дан ордены кавалеры Күлбаев Мазһар Йәғәфәр улы, менән ете бала тәрбиәләп үҫтерәләр. Бөтә балалары ла юғары белемле. Йомабикә Йәмил ҡыҙы III дәрәжә «Әсәлек даны» ордены менән бүләкләнгән.
* Улдары Әлфир Мазһар улы (1949), Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетын тамамлай.
* Ҡыҙҙары Шәрәфетдинова Әлфиә Мазһар ҡыҙы (1951) III саҡырылыш Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты.
* Улдары Күлбаев Айҙар Мазһар улы (1954) Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы көстәре ветераны, подполковник.
* Хәйҙәр Мазһар улы (1957) I класлы юстиция советнигы, полковник.
* Ҡыҙҙары Зөлфиә Мазһар ҡыҙы (1959), Мәскәү кооперация институтының (Саранск филиалы) экономика факультетын тамамлай. Тыуған ауылы Иҫке Собханғолда йәшәй һәм эшләй.
* Улдары Илдар Мазһар улы (1961), Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетын тамамлай.
* Улдары Ринат Мазһар улы (1969), Өфө дәүләт нефть техник университетын тамамлай.

# Күлбаева Йомабикә Йәмил ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* III дәрәжә «Әсәлек даны» ордены,
* «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән фиҙакәр хеҙмәт өсөн» миҙалы,
* БАССР Матбуғат министрлығының Маҡтау грамотаһы,
* БАССР Мәғариф министрлығының Маҡтау грамотаһы.
# Лёг-Шор

Лёг-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Локчим йылғаһының һул ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Лёг-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000018112
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001811
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иҙрисова Айгөл Илдус ҡыҙы

Иҙрисова Айгөл Илдус ҡыҙы (11 июль 1995 йыл) — Рәсәй шашкасыһы. 2017 йылғы донъя чемпионатының бронза призёры, Европаның 2016 йылғы чемпионы, халыҡ-ара гроссмейстер (2016).

# Иҙрисова Айгөл Илдус ҡыҙы
## Биографияһы

Айгөл Илдус ҡыҙы Иҙрисова 1995 йылда Башҡортостан Республикаһының Ишембай ҡалаһында тыуған.
2002—2011 йылдарҙа Ишембайҙағы Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се Башҡорт гимназия-интернатында, 2011—2013 йылдарҙа Өфөләге Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатында уҡый. 2013 йылдан Башҡорт дәүләт университетының Физика-техник институты студенты.
Шашкала уйнарға алты йәштә, балалар баҡсаһына йөрөгәндә өйрәнә. Мәктәпкә барғас, беренсе кластан шашка секцияһына яҙыла. 9 йәшендә 2004 йылғы Рәсәй шәхси-команда чемпионатында халыҡ-ара шашка буйынса ҡатын-ҡыҙҙар араһында сығыш яһай. Өфө ҡалаһының 23-сө балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе уҡыусыһы. 2011 йылға тиклем «Сатраш» шашка клубы (Ишембай), 2012 йылдан «Юность» шашка клубы (Өфө) өсөн сығыш яһай. «Башнефть» профессиональ шашка клубы өсөн уйнай (Өфө).
Халыҡ-ара шашка буйынса ҡатын-ҡыҙҙар араһында Рәсәй чемпионатының бронза призеры (2011 йыл, Өфө).
Халыҡ-ара шашка буйынса Рәсәй шәхси-команда чемпионатында Рәсәй чемпионы (шәхси зачет, шулай уҡ командала) (ноябрь 2011, Ишембай, Рәсәй).
Халыҡ-ара шашка буйынса ҡатын-ҡыҙҙар араһында донъя чемпионатының бронза призеры (ноябрь 2011, Улан-Батор, Монголия).
Халыҡ-ара шашка буйынса ҡатын-ҡыҙҙар араһында Рәсәй чемпионатының көмөш призеры (2012, Ишембай).
Бөтә Донъя интеллектуаль уйындары чемпионы (Лилле, 2012 йыл) (ҡатын-ҡыҙҙар араһында халыҡ-ара шашка буйынса донъя чемпионаты).
Блиц программа буйынса Европа чемпионатының бронза призеры (2013, Венгрия, Будапешт).
2013 йылдағы Халыҡ-ара шашка буйынса донъя чемпионатында 19 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар араһында еңеүсе (Франция, Мирпуа).
Рәсәй йыйылма командаһы составында етеҙ программа буйынса Европа чемпионы (октябрь 2014, Эстония)
2014 йылда халыҡ-ара шашка буйынса Европа беренселегендә ҡыҙҙар араһында еңеүсе (Беларусь, Пинск).
Рәсәйҙең халыҡ-ара шашка (2004), шулай уҡ рус шашкаһы буйынса йәштәр йыйылма командаһына инә
2015 йылда Халыҡ-ара шашка буйынса донъя чемпионатында 6-сы урынды яулай.
2016 йылда блиц форматында донъя чемпионы, шулай уҡ Европа чемпионы була һәм халыҡ-ара гроссмейстер исемен ала (GMIF).

# Иҙрисова Айгөл Илдус ҡыҙы
## Матбуғат

Рәсәй һәм Башҡортостан йыйылма командаһының баш тренеры Юрий Владимирович Черток «Республика Башҡортостан» гәзитендәге әңгәмәлә (15.01.2008) Башҡортостан шашкаһының киләсәген билдәләп үтә:
«Өфөнән 10 йәшлек Азалия Сәғитова, уның яҡташы 16 йәшлек Юлиә Вәлиева, Ишембай ҡыҙҙары 12 йәшлек Айгөл Иҙрисова һәм 15 йәшлек Әлиә Әминова — бына беҙҙең киләсәккә нигеҙ. Егеттәрҙән үҙенең сағыу һәләтен Айнур Шәйбәков раҫлай».
# All Eyes on Rafah

"All Eyes on Rafah" — Фәләстин-Израиль һуғышы һәм Рәфәхкә һөжүм ваҡытында ҡулланылған Фәләстин яҡлы сәйәси лозунг, башлыса социаль селтәрҙәрҙә ҡулланыла. Инглиз теленән тәржемә иткәндә, "Бөтә күҙҙәр Рәфәхкә", "Бөтә иғтибарҙы Рафахҡа йүнәлтәйек".
Был фраза Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһының Ғәззә һәм Көнбайыш яр буйынса вәкиле Ричард "Рик" Пиперкорндың 2024 йылдың февралендә БМО журналистарға биргән тәғлигенән килеп сыға: "Бөтә күҙҙәр Рәфәхкә төбәлгән". Пиперкорн тапшырыуынан был өҙөк һабанай башында Рәфәхкә һөжүм башланғандан һуң таратыла башлай, һәм шул уҡ айҙа лозунгтың яһалма зиһниәт менән эшләнгән һүрәте Instagram-та тарала.
#alleyesonrafah хэштегы TikTok-та миллионлаған тапҡыр ҡаралған видеола күрһәтелгән һәм халыҡ-ара иғтираздар ваҡытында ҡулланылған.
# София Һелин

София Маргарета Ётшеньельм Һелин (швед. Sofia Margareta Götschenhjelm Helin, 25 апрель 1972 йыл, Швецияның Эребру лены) — швед театр һәм кино актёры.

# София Һелин
## Биографияһы

Софияның атаһы һатыусы, ә әсәһе — шәфҡәт туташы булған. София Һелинға тыуғанынан 10 көн генә булғанда, уның алты йәшлек бер туған ағаһы автомобиль һәләкәтендә һәләк була; был ваҡиғанан һуң дүрт йыл үтеүгә уның ата-әсәһе айырылышҡан. София Лунд университетында фәлсәфи белем ала. 1994—1996 йылдарҙа София Һелин Калле Флюгаре ҡалаһының театр мәктәбендә уҡый. 2001 йылда ул Стокгольм театр институтын тамамлай. 2012 йылда София Һелин «Күпер» сериалында уйнаған төп роле арҡаһында донъяның күп илдәрендә популярлыҡ яулай. Ул шулай уҡ «Арн: Рыцарь-тамплиер» һәм «Арн: берләшкән короллек» фильмдары буйынса билдәле. Софияның битендә һәм ҡулдарында 24 йыл элек велосипедтан йығылып имгәнеү һөҙөмтәһендә алынған яра эҙҙәре беленеп тора.

# София Һелин
## Ғаиләһе

Бөгөнгө көндә София Һелин Линчёпингта йәшәй. Уның ире Даниель Ётшеньельм һәм уларҙың ике балаһы — улы Оссиан һәм ҡыҙы Ника бар.

# София Һелин
## Фильмографияһы
##### Актриса

| Йылы | Атамаһы | Персонаж |
| 1996 | Rederiet (сериал) | Минна Лагер |
| 1996 | Anna Holt — polis (сериал) | |
| 1997 | Комиссар Мартин Бек | София Лейна |
| 1997 | Aspiranterna | Анна-Карин |
| 1998 | OP7 (сериал) | |
| 2002 | Берҙәмлек (сериал) | Анна |
| 2003 | Бушлыҡ нөктәһендә | Клара |
| 2003 | Älskade du | |
| 2004 | Тупаҫ кеше - Ауыл кешеһе | Мия |
| 2004 | Көрәндең дүрт төҫмөрө | Дженни |
| 2005 | Ҡан туғандар | Малена |
| 2005 | Pappas lilla tjockis | |
| 2006 | Sökarna — Återkomsten | |
| 2007 | Нина Фриск | Нина Фриск |
| 2007 | Арн: Рыцарь-тамплиер | Сесилия Алготсдоттер |
| 2007 | Leende guldbruna ögon (мини-сериал) | глава фирмы грамзаписи |
| 2008 | Арн: Берләшкән короллек Арн: Объединенное королевство | Сесилия Алготсдоттер |
| 2008 | Goda råd (ҡыҫҡа метражлы фильм) | Һанна |
| 2008 | Balladen om Marie Nord och hennes klienter (ҡыҫҡа метражлы фильм) | Мария |
| 2010 | Арн: Рыцарь-тамплиер (мини-сериал) | Сесилия Алготсдоттер |
| 2011 | Åsa-Nisse — wälkom to Knohult | фрёкен Бритта |
| 2011 | Svaleskär (сериал) | Анна |
| 2011 | Күпер (телесериал, Швеция — Дания) | Сага Норен |
| 2013 | Рагнароктың сере | Элизабет |
| 2015 | The Devil’s Outlaw | Малин |
| 2017 йыл | Ҡар бабай (фильм) | Малайҙың әсәһе |

# София Һелин
## Фильмографияһы
##### Тауышлы итеү

| Йылы | Атамаһы | Персонаж |
| 2009 | Метропия | Анна |
# Канасаевка

Канасаевка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе, Һамар өлкәһе, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сызранка йылғаһының һул ярына тамағынан 113 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Канасаевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сызранка йылғаһы, инештән Сызрань ҡалаһына (ҡаланан юғарыраҡ) тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001312112100008960
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100896
* Бассейн коды — 11.01.00.013
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Скрипттар теле

Скрипттар теле (сценарийҙар теле; ингл. scripting languagescripting language) — сценарийҙарҙың (ингл. scriptscript), йәғни система башҡарған эш-ғәмәлдәрҙең ҡыҫҡаса тасуирламаһының, юғары кимәлле теле. Программалар менән сценарийҙар араһындағы айырма әллә ни аныҡ түгел. Сценарий — ул әҙер программа компоненттары менән эш итеүсе программа.
Tcl теленең авторы Джон Устерхаут фекеренсә, юғары кимәлле телдәрҙе система программалауы телдәренә (ингл. system programming languagessystem programming languages) һәм сценарий (скрипттар) телдәренә (ингл. scripting languagesscripting languages) бүлергә була. Һуңғыларын ул йәбештереүсе телдәр (ингл. glue languagesglue languages) йәки системаға интеграциялау телдәре (ингл. system integration languagessystem integration languages) тип тә атай. Сценарийҙар ғәҙәттә интерпретациялана, ә компиляцияланмай, шуға ҡарамаҫтан, программалауҙың сценарий телдәре бер-бер артлы JIT-компиляторҙарға эйә була бара.
Тарыраҡ мәғәнәлә скрипттар теле тигәндә командалар тышлығының йәки текст мөхәрриренең һәм операцион системаларҙы администрациялау сараларының мөмкинлектәрен киңәйтеү өсөн махсуслашҡан телде аңларға кәрәк.

# Скрипттар теле
## Классификация

Скрипттар телдәре төрлөсә классификациялана.
Ҡулланылыуы буйынса өс типҡа бүленәләр:
* команда сценарий;
* ҡулланма сценарий;
* универсаль сценарий телдәре.
# Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр

Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр — Ер планетаһын өйрәнеүсе фәндәрҙең дөйөмләштерелгән исеме.
Был геологияға ҡарағанда киңерәк термин, сөнки астрономия фәне кеүек Ерҙе планета булараҡ өйрәнеүҙе үҙ эсенә ала. Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр атмосфера, океандар, биосфераны, һәм шулай уҡ ҡоро ерҙе лә өйрәнә. Ерҙе өйренеүсе ғалимдар Ерҙең беҙҙең көндәргә тиклем үҫешен өйрәнеү өсөн физика, химия, биология, хронология һәм математика кеүек фәндәр менән эш итә.
Ерҙе өйрәнеүсе фәндәрҙең нигеҙе булған бәхәсһеҙ бер факт бар: Ер һәр ваҡыт үҙгәреп тороусы боронғо планета. Ерҙең үҙгәреү мөмкинлектәре кешеләр күҙ алдына килтерә алғандан да киңерәк.

# Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
## Тикшереү өлкәһә

Ҡағиҙә булараҡ, түбәндәге фәндәр ерҙе өйрәнеүсе фәндәргә керә:
* Геология ер ҡабығының ташлы урындарын (йәғни литосфераны) һәм уның тарихын өйрәнә. Минералогия һәм петрология, геохимия, геоморфология, палеонтология, стратиграфия, инженер геологияһы һәм седиментология — геологиянан барлыҡҡа килгән фәндәр.
* Геофизика һәм геодезия Ерҙең формаһын һәм уға магнит һәм гравитация көстәре тәьҫир итеүен өйрәнә. Геофизика Ерҙең ядроһын һәм мантияһын, шулай уҡ литосфералағы тектоник һәм сейсмик әүҙемлекте өйрәнә.
* Тупраҡты өрәнеү фәне Ерҙең тышсаһын һәм тупраҡ барлыҡҡа килеү процессын өйрәнә.
* Океанология һәм гидрология океан һыуҙарын һәм Ерҙең сөсө һыу өлөшөн (йәғни гидросфераны) өйрәнә. Диңгеҙ биологияһын үҙ эсенә ала.
* Гляциология Ерҙең боҙ менән ҡапланған өлөшөн (криосфераны) өйрәнә.
* Атмосфераны өйрәнеүсе фәндәр Ерҙең һауа ҡатламын (атмосфераны) экзосфераға (1000 км-ға) тиклем өйрәнә. Бүлендек фәндәре: метеорология, климатология, атмосфера химияһы һәм физикаһы.
* Ерҙе өйренеүсе фәндәр физик география һәм биология менән тығыҙ бәйләнгән.

# Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
## Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
### Атмосфера

* Атмосфера химияһы
* Климатология
* Метеорология
* Палеонтология

# Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
## Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
### Биосфера

* Биогеография
* Палеонтология
** Миктопалеонтология

# Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
## Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
### Гидросфера

* Гидрология
** Лимпология
* Гидрогеология
* Океанология
** Диңгеҙ биологияһы
** Paleoceanography
** Физик океанография

# Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
## Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
### Литосфера һәм геосфера

* Геология
* География
* Геофизика
* Петрология
* Вулканология

# Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
## Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
### Педосфера

* Тупраҡты өйрәнеү

# Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
## Ерҙе өйрәнеүсе фәндәр
### Башҡалар

* Картография
* Геостатистика
* Геодезия
# Түбәнге Ҡасмаш ауыл Советы (Ҡалтасы районы)

Түбәнге Ҡасмаш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡалтасы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Түбәнге Ҡасмаш ауылы.

# Түбәнге Ҡасмаш ауыл Советы (Ҡалтасы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.