yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хара-Соты-Яха

Хара-Соты-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Яда-Яходы-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 117 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Хара-Соты-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300047134
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304713
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кабельскеталь

Кабельскеталь (нем. Kabelsketal) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 9007 кеше йәшәй. Майҙаны — 50,96 км². Диңгеҙ кимәленән 113 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6184 һәм автомобиль коды — SK.
# 1982 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1982 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1982 MCMLXXXII |
| Юлиан стилендә | 1981 — 1982 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2734 — 2735 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7490 — 7491 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5742 — 5743 ה'תשמ"ב — ה'תשמ"ג |
| Мосолман календары | 1403 — 1404 |
| Боронғо әрмән календары | 1431 ԹՎ ՌՆԼԱ |
| Ҡытай календары | 4678 — 4679 (с 25 январь) 辛酉 — 壬戌 белая курица — чёрная собака |
| Эфиопа календары | 1974 — 1975 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 2038 — 2039 |
| - Шака самват | 1904 — 1905 |
| Иран календары | 1360 — 1361 |
1982 (бер мең туғыҙ йөҙ һикһән икенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса йома көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1982 йылы, 2 мең йыллыҡтың 982 йылы, XX быуаттың 82 йылы, XX быуаттың 9 ун йыллығының 2 йылы, 1980 йылдарҙың 3 йылы.

# 1982 йыл
## Вафат булғандар

* 2 ғинуар — Булатов Хоҙат Сәлимйән улы, Советтар Союзы Геройы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
* 31 март — Дәүләтов Бәкер Рәхим улы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1944).
* 13 июнь — Иғдәүләтов Зәйни Сирай улы, БАССР-ҙың халыҡ (1970) артисы.
# Кочетовка (Белгоза ҡушылдығы)

Кочетовка — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Белгоза йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кочетовка (Белгоза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Медведица йылғаһы башынан Терса йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300112107000008238
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000823
* Бассейн коды — 05.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тумбарля

Тумбарля — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/118/414 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Тумбарля
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028060
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102806
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хулуси Бехчет

Хулуси Бехчет (төр. Hulusi Behçet; 20 февраль 1889 йыл, Истанбул — 8 март 1948 йыл, Истанбул) — төрөк дерматологы, Адамантиадис—Бехчет ауырыуына исеме бирелгән; 1910 йылда Истанбулда Гүлхана Медицина академияһын тамамлай; 1914 йылда Кыркларели хәрби госпиталендә баш табип урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.

# Хулуси Бехчет
## Биографияһы

Хулуси Бехчет 1889 йылдың 20 февралендә Истанбулда тыуа. 1990 йылда Истанбулдағы Гүлхана Медицина академияһын тамамлай һәм академия ҡарамағындағы дерматология клиникаһында эшләй башлай. 1914 йылдың июлендә Кыркларели хәрби госпиталенә тәғәйенләнеш ала, баш табип урынбаҫары итеп ҡуйыла. Беренсе донъя һуғышы ваҡытында Әдирнә хәрби госпиталендә дерматолог булып эшләй, һуғыш аҙағында, 1918 йылдың авгусынан, Будапештта һәм Берлиндағы Шарите клиникаһында эшләй. Ғосман империяһына 1919 йылдың октябрендә ҡайта.
Бер ни тиклем үҙенең клиникаһында эшләгәндән һуң, 1923 йылда Бехчет енси юл менән тапшырылыусы ауырыуҙарҙы дауалауҙа махсуслашҡан Хаскөй дауаханаһына баш табип итеп тәғәйенләнә; алты айҙан Гураб дауаханаһы дерматология клиникаһына өлкән табип итеп ҡуйыла. 1933 йылда үткәрелгән университет реформаһынан һуң, дерматология һәм сифилис кафедраһы профессоры итеп тәғәйенләнә. Байтаҡ йылдар үткәс (1947 йылда Женевалағы медицина конгресында) «Бехчет ауырыуы» тигән атама аласаҡ ауырыу өҫтөндәге эшенә бәйле билдәлелек ала. 1939 йылда Истанбул университетының медицина факультеты профессоры була; 1948 йылдың 8 мартында вафат була.

# Хулуси Бехчет
## Хеҙмәттәре

* Behçet H, Hodara M. Etude histologique expérimentale sur le sublimé appliqué sur la peau normale. Keçecian Matb., Istanbul, 1921.
* Behçet H, Hodara M. Recherches sur la pathogénie de la dermatose produites par les poussiéres d’orge altérées. Istanbul, 1921.
* Behçet H, Hodara M. Un cas de iodide noduleuse, pustuleuse, ecthymateuse et vegétante ou ioderma tubéerosum. Istanbul, 1921.
* Behçet H. Emrazı Cildiyede Laboratuarın Kıymet ve Ehemmiyeti. Istanbul, 1922.
* Behçet H. Halep veya Şark Çıbanlarının Diatermi ile Tedavisi. Orhaniye Matb., Istanbul. 1922.
* Behçet H. Frengi tedavisi hakkında beynelmilel anketlerim. 1923.
* Behçet H. Wassermann Hakkında Noktai Nazar ve Frengi Tedavisinde Düşünceler. Istanbul, 1924.
* Behçet H. Frengi iptidai karhası ve hurdebini teşhisi. 1926.
* Behçet H. Halep veya Şark Çıbanlarının Diatermi ile Tedavisi. Kader Matb., Istanbul. 1926.
* Behçet H, Hodara M, Süreyya. Memleketimizde Arpa Uyuzlarının Menşei Hakkında Etüdler. Istanbul, 1927.
* Behçet H. Frengi Niçin Ayıp Görülür, Frengiyi Neden Gizli Tutmak Adet Olmuştur. Tabiatta Ayıp Denilen Hastalık Var mıdır?, Belediye Basımevi, Istanbul, 1935.
* Behçet H. Frengi Dersleri. Istanbul, Akşam Matbaası, 1936.
* Behçet H. Frengi tarihi ve geçirdiği devirler. Üniv. Haft. Ist. Üniv. Yayın., No : 47, Ist. 1937.
* Behçet H. Klinikte ve Pratikte Frengi Teşhisi ve Benzeri Deri Hastalıkları. Istanbul, Kenan Basımevi, 1940.
# Якла

Якла — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе, Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Якла йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Якла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000037453
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003745
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сиражетдинов Мөжәүир Уйылдан улы

Сиражетдинов Мөжәүир Уйылдан улы (халыҡ араһында Мөжәүир хәҙрәт булараҡ билдәле; 21 ғинуар 1876 йыл — 28 июль 1967 йыл) — башҡорт дин эшмәкәре, халыҡ табибы, диндар.

# Сиражетдинов Мөжәүир Уйылдан улы
## Биография

Мөжәүир Уйылдан улы Сиражетдинов 1876 йылдың 21 ғинуарында Ырымбур губернаһының Верхнеурал өйәҙе 1-се Бөрйән волосының Бәхтегәрәй (Манһыр) ауылында тыуған.
1886 йылда Мөжәүир хәҙрәттең атаһы йортона Зәйнулла имам Рәсүлев килә, ул бәләкәй Мөжәүирҙе уҡытырға кәңәш бирә. Егет Муллаҡай мәҙрәсәһендә белем ала.
1939 йылда фашистик Германия менән буласаҡ һуғыш тураһында әйткәс, НКВД тарафынан ҡулға алына. Һорау алғанда, һүҙҙәрен ҡабатлай һәм «халыҡ дошманы» һаналып, иң юғары хөкөмгә ебәрелә. Әммә ауылдаштары судта уны яҡлап сыға. Мөжәүир хәҙрәт 10 йылға иркенән мәхрүм ителә. Алты йыл ултырғандан һуң, 1945 йылда төрмә администрацияһы һорауы буйынса ваҡытынан алда сығарыла. Төрмә хужаларын, уларҙың туғандарын һәм һаҡсыларын дауалаған була. Үҙенең ауылына кире ҡайта ла, унан бүтән бер ҡайҙа ла китмәй. Һуңғы көнөнә тиклем дауалауға һәм кәңәшенә мохтаж булғандарҙы ҡабул иткән.

# Сиражетдинов Мөжәүир Уйылдан улы
## Ҡыҙыҡлы факт

* Мөжәүир хәҙрәт үҙен фотоға төшөрөргә бер ҡасан да рөхсәт итмәй. Был тыйыуҙы уның улы берҙе генә боҙа, атаһын йәшерен төшөрә. Хәҙрәттең берҙән-бер фотоһүрәте уға бағышланған китап тышлыҡтарына урынлаштырыла.

# Сиражетдинов Мөжәүир Уйылдан улы
## Фотогалерея

* Урғаҙа йылғаһы. Аттар.
* Мәсет ишектәре һәр ваҡыт асыҡ.
* Мәсеттең эске күренеше.
* Баҫма шишмәгә алып бара.
* Мөжәүир хәҙрәт шишмәһе.
* Мөжәүир хәҙрәт йәшәгән өй.
# Кузель (Порыш ҡушылдығы)

Кузель — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Порыш йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Кузель (Порыш ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001341
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100134
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Омор-Ягун (Тром-Юган ҡушылдығы)

Омор-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тром-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 382 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Омор-Ягун (Тром-Юган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200042334
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204233
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тырас

Тырас (Виска) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Охтома йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Тырас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000037989
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003798
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Порядин Геннадий Васильевич

Порядин Геннадий Васильевич (тыуған 19 июнь 1937 йыл) — СССР һәм Рәсәй патофизиологы, аллерголог, Рәсәф Медицина фәндәре академияһының мөхбир-ағзаһы (2004), Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2014).

# Порядин Геннадий Васильевич
## Биографияһы

Порядин Геннадий Васильевич 1966 йыл — Пирогов исемендәге 2-се Мәскәү дәүләт медицина институтының дауалау факультетын тамамлай
1966 йылда — Пирогов исемендәге 2-се Мәскәү дәүләт медицина институтында эшләй башлай. Бында спирантуранан алып (ғилми етәксеһе А. Д. Адо) патологик физиология кафедраһы мөдиренә (1986—2012), уҡыу эштәре буйынса проректорына (2012—2015) тиклем юл үтә. Хәҙерге ваҡытта Порядин Геннадий Васильевич — ошо уҡ уҡыу йортонда кафедра профессоры, ректорҙың кәңәшсеһе.
Порядин Геннадий Васильевич 1969 йылда кандидатлыҡ, ә 1983 йылда — докторлыҡ диссертацияһы яҡлай, һуңғыһының темаһы: «Механизмы формирования немедленной аллергии человека и пути их коррекции».
2004 йылда Рәсәй Медицина фәндәре академияһының мөхбир-ағзаһы итеп һайлана.
2014 йылда — Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы булып китә.

# Порядин Геннадий Васильевич
## Фәнни эшмәкәрлеге

Порядин Геннадий Васильевичтың фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһе: иммунопатологик аллергия ауырыуҙарының күҙәнәк һәм молекуляр механизмы; йөрәк елһенеү, шешеүҙә (инфекцион-аллергия миокардит)иммун системаһы үҫешенең роле; иммунопатология үҫеүендә апоптоздың роле; үҙенсәлекле иммунотерапия механизмы; аллергияға ҡаршы яңы препараттар эҙләү һәм өйрәнеү.
Порядин Геннадий Васильевич етәкселегендә 24 фән кандидаты һәм 12 фән докторы әҙерләнгән.
Ғалим Порядин Геннадий Васильевич 400-ләп фәнни эштәрҙең, 7 монография, 3 ғилми хеҙмәткәрҙәр һәм табиптар өсөн етәкселек, 12 уйлап табыу авторы.
Патофизиологтарҙың Рәсәй ғилми йәмғиәте президиумы ағзаһы, Рәсәй ғилми йәмғиәтенең патофизиологияны уҡытыу-методик комиссияһының рәйесе, «Патологическая физиология и экспериментальная терапия», «Общая реаниматология», «Клиническая патофизиология», «Вестник РГМУ» журналдары мөхәрририәтенең ағзаһы.

# Порядин Геннадий Васильевич
## Наградалары

* II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордендың миҙалы (1996)
* Почет ордены (2018)

# Порядин Геннадий Васильевич
## Иҫкәрмә

* ↑ https://cyberleninka.ru/article/n/k-75-letiyu-gennadiya-vasilievicha-poryadina/viewer
* ↑ Указ Президента Российской Федерации от 27.10.1996 № 1493 (билдәһеҙ). kremlin.ru. Дата обращения: 16 ноябрь 2019.
# Кесе Гжать

Кесе Гжать — Рәсәйҙәге йылға. Смоленск өлкәһе, Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Гжать йылғаһының һул ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Кесе Гжать
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вазуза башынан Вазуз һыуһаҡлағысына тиклем, Яуза йылғаһынан Яуза һыуһаклағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100312110000001111
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000111
* Бассейн коды — 08.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Таштимер ауыл Советы (Әбйәлил районы)

Таштимер ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районы муниципаль районындағы муниципаль берәмек. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Таштимер ауыл Советы (Әбйәлил районы)
## Тарихы
### 2006 йыл

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәрен үҙгәртеү һәм уларҙы үҙгәртеп ҡороу тураһындағы» Законының 1-се стаьяһы, 187-се бүлегендә (йөҙ ҙә һикһән һигеҙенсе бүлеге Башҡортостан Республикаһының 21.06.2006 № 329-з-се статьяһы менән индерелә) түбәндәге юлдар бар:
187. Әбйәлил районының Таштимер һәм Ташбулат ауыл Советтарының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы үҙгәртергә, Әбйәлил районының Таштимер ауыл Советының Айыуһаҙы ауылын Әбйәлил районының Ташбулат ауыл Советы территорияһы составына индерергә.

# Таштимер ауыл Советы (Әбйәлил районы)
## Ауыл биләмәһенең составы

2006 йылда Әбйәлил районының Таштимер ауыл Советының Айыуһаҙы ауылы Әбйәлил районының Ташбулат ауыл Советы территорияһы составына тапшырыла.
# Ғәйнетдинов Олег Инсаф улы

Ғәйнетдинов Олег Исхаҡ улы (19 август 1949 йыл) — ғалим-инженер, уйлап табыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы.

# Ғәйнетдинов Олег Инсаф улы
## Биографияһы

Ғәйнетдинов Олег Инсаф улы 1949 йылдың 19 авгусында Башҡорт АССР-ы Ишембай ҡалаһында тыуған.
1-се ҡала мәктәбен тамамлағас, Силәбе политехник институтына уҡырға инә, уны 1972 йылда тамамлай. 1980 йылда кандидатлыҡ диссертацияһын, 1992 йылда Н. Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һауа инженерлыҡ академияһында докторлыҡ (1992) дисертацияһын яҡлай.
Уҡыу процесын камиллаштырыу йүнәлешендә, шулай уҡ тәжрибә-конструкторлыҡ бюроһы (ОКБ) Ғилми-тикшеренеү институты (НИИ) мәнфәғәттәрендә башҡарылған эштәр һәм авиация сәнәғәте предприятиеларының ғилми-тикшеренеү эштәре етәксеһе. Техник фәндәр докторы (1993), профессор (1993), РФ юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2007). 1997 йылдан 2009 йылға тиклем — Тамбов Юғары хәрби авиация инженерлыҡ училищеһының (ВВАИУРЭ — ВИ) физика кафедраһы начальнигы.

# Ғәйнетдинов Олег Инсаф улы
## Ғилми тикшеренеүҙәр йүнәлеше

педагогикала — хәрби уҡыу йорттарында белем биреү проблемалары һәм физика уҡытыуҙа инновацион технологияларҙы ҡулланыу.
техникала — анализ методологияһы һәм самолеттарҙың эксплуатациялау характеристикаларын яҡшыртыу маҡсатында аэротығыҙ сайҡалыу системаһында гироскопик үҙ-ара бәйләнеште булдырыу.

# Ғәйнетдинов Олег Инсаф улы
## Библиография

150-нән ашыу ғилми баҫма, шул иҫәптән бер монография һәм 12 уйлап табыу авторы.

# Ғәйнетдинов Олег Инсаф улы
## Педагогик эшмәкәрлеге

Һигеҙ техник фәндәр кандидаты һәм докторы әҙерләгән.
РФ Оборона министрлығының хәрби белем биреү идаралығы ҡарамағында физика буйынса методик совет ағзаһы; училищеның диссертация һәм ғилми-техник советы ағзаһы; фән һәм техниканың физика проблемалары буйынса семинар етәксеһе

# Ғәйнетдинов Олег Инсаф улы
## Наградалары

«СССР-ҙың уйлап табыусыһы», «РФ юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре» күкрәк билдәләре «Оборона министрлығына 200 йыл», «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалдары менән бүләкләнгән.
# Билимбаиха

Билимбаиха — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы/ Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/Еділ/1804/693/414 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Билимбаиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010294
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101029
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Көҙән

?Көҙән :
Көҙән (Mustela putorius) :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Суб-тип: | Умартҡалылар |
| Класс: | Һөтимәрҙәр |
| Инфракласс: | Плаценталылар |
| Отряд: | Йыртҡыстар |
| Подотряд: | Эт һымаҡтар |
| Ғаилә: | Һыуһарҙар |
| Суб-ғаилә: | Һыуһарҙар |
| Ырыу: | Көҙән |
Латинса исеме :
Mustela Linnaeus, 1758 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 180552 NCBI 9665 |
Көҙән (лат. Mustela, рус. Хорёк) — Һыуһарҙар ғаиләһенә ҡараған, йомшаҡ оҙон йөнлө, затлы тиреле йыртҡыс йәнлек.
3 төрө Евразияла һәм Көньяҡ Америкала, 2 төрө Рәсәйҙә таралған. Кәүҙәһенең өҙонлоғо 35-40 см. Тышҡы ҡиәфәте менән ҡара көҙән шәшке һымаҡ йәнлектәргә оҡшаған. Тик уның аяҡтары күпкә оҙонораҡ. Ҡабарып торған йомшаҡ тиреһенең төҫө ҡара-көрән. Мороно һорғолт-аҡ төҫтә. Күҙҙәре араһында аҡ тап бар.
Ҡуйы булмаған ылыҫлы һәм ҡатнаш урмандарҙа йәшәй. Бик яҡшы йөҙөүсе булһала, ҡоро ерҙә йәшәй. Ваҡ кимереүселәр, тәлмәрйендәр һәм балыҡтар менән туҡлана. Ҡайсаҡ ҡуякдарға ла һөжүм итә. «Туйҙары» яҙ башлана. Апрель-май айҙарында бер юлы 4-6 бала тыуҙыра.
# Шаляпин һәйкәле (Өфө)

Ф. И. Шаляпин мәрмәр һәйкәле Өфөлә, Заһир Исмағилев исемендәге дәүләт сәнғәт институты янында (элек — Өфө Дворян йыйылышы бинаһы), Ленин урамында, Башҡорт опера һәм балет театры ҡаршыһында урынлаштырылған. Бында йырсы 1890 йылдың 18 декабрендә беренсе мәртәбә сығыш яһаған.

# Шаляпин һәйкәле (Өфө)
## Тарихы

Һәйкәлде рәссам-монументалсе Рөстәм Хәсәнов эшләгән, архитекторы — К. Донгузов. Һәйкәл асыу тантанаһы 2007 йылдың 12 июнендә үтте.
Скульптор әйтеүенсә, ул талантлы бас эйәһен йәш егет образында тыуҙырған. Шаляпин Өфө театрында сығыш яһай башлағанда уға ни бары 17 йәш була һәм ул бер кемгә лә билдәле булмай. Шуға күрә скульптор мрамор һәйкәлдә популярлыҡ яулаған һәм үҙ-үҙенә ышанған артисты кәүҙәләндермәгән, киреһенсә, ижади юлында беренсе аҙымдар эшләгән һәм тамашасылар реакцияһын тулҡынланып көткән мәлен кәүҙәләндергән. Яҙмыш ҡушыуы буйынса, Шаляпиңдың ижади юлы нәҡ Өфөлә башланған.
# Томашка

Томашка — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уфтюга йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Томашка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — йылғаның башынан алып Төньяҡ Двина Вычерга йылғаһына ҡойғанға тиклем, Юг һәм Сухона йылғаларын индермәйенсә (инештән Кубен гидроузлына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100312103000009098
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000909
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Трансмашхолдинг

Трансмашхолдинг - Рәсәйҙә рельс транспорты өсөн күсмә состав ике иң эре етештереүселәр араһында береһе (Синара Төркөмө менән бергә).
Донъяла транспорт машина төҙөлөшө буйынса иң эре 10 компания араһына инә. Трансмашхолдинг предприятиелары магистраль сәнәғәт һәм электровоздар, һәм магистраль маневрлы тепловоздар, йөк һәм пассажир вагондары, метро, электропоезд вагондары, дизель-поездар һәм рельс автобустары, һалыу, тепловоз һәм судно дизель-генераторҙары, тимер юл составы хәрәкәте ҡала һәм рельс транспорты өсөн комплектлаусы айланмалар етештерә, шулай уҡ элек сығарылған продукцияға ремонт һәм сервис хеҙмәте күрһәтә. Штаб-фатиры-Мәскәүҙә. Компанияның Казахстанда, Үзбәкстанда, Белоруссияла, Украинала, Прибалтика, Польша һәм Финляндияла, шулай уҡ Санкт-Петербургта вәкиллектәре бар.
Холдинг составына түбәндәге предприятиелар керә: Новочеркасск электровоз заводы, "Реком» ЕСЕ (Alstom — 50 %, Трансмаш-50% акциялар), «ТРТранс», Коломна заводы, Тверь вагон төҙөү заводы, Бөтөн рәсәй электровоз төҙөлөшө ғилми-тикшеренеү һәм проект-конструкторлыҡ институты.
# Антипинский Исток

Антипинский Исток (Матюшина) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лапча йылғаһының уң ярына тамағынан 4,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Антипинский Исток
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200010318
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201031
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2