yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Агафониха (Чем ҡушылдығы)

Агафониха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чем йылғаһының уң ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Агафониха (Чем ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200004978
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200497
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Аҡбулат ауыл Советы (Тәтешле районы)

Аҡбулат ауыл Советы— Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Иҫке Аҡбулат ауылы. Аҡбулат ауыл Советы көнбайыштан Шулған, төньяҡтан Ҡоҙаш, көнсығыштан Яңғыҙнарат ауыл Советтары, көньяҡтан Борай районы менән сиктәш.

# Аҡбулат ауыл Советы (Тәтешле районы)
## Тарихы

Аҡбулат ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Тәтешле районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Оло Тонга

Оло Тонга — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тонга йылғаһының һул ярына тамағынан 6,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Оло Тонга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200009725
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200972
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Урез (Чуплега ҡушылдығы)

Урез — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чуплега йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 9 км.

# Урез (Чуплега ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000038986
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003898
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Һамаҡ

Һамаҡ — көйләп әйтелгән шиғри һүҙ. Һамаҡ асылда "һымаҡ" һүҙенән алынған һәм халыҡ телендә "кеүек", "төҫлө" мәғәнәһендә ҡулланыла. Мәҫәлән, берәү бер нәмәне үҙе аңлар-аңламаҫ йәки ышандырмаҫлыҡ дәлилдәр менән һөйләһә, тыңлаусы уға иғтибар итмәй. Шул уҡ хәбәрҙе икенсе ерҙә раҫланған формала ишетһә:"әйтәм, бая теге бер нәмәне һамаҡлап маташа ине, дөрөҫ икән!" - тиҙәр.
Халыҡ ижадындағы һамаҡ билдәле бер көйгә оҡшай. Һамаҡтың эстәлеге ысынбарлыҡтан йыраҡ тора һәм, шуның менән, фантастик әкиәттәргә оҡшаш. Эстәлеге менән һамаҡлап әйтелгән әкиәттәр үҙенең эпик һыҙаттарын юғалта. Һамаҡ жанры барлыҡҡа килә. Һамаҡ жанры әкиәттәре: "Аҡһаҡ ҡола", "Заятүләк менән Һыуһылыу" һ.б.
# Ханова Зәйтүнә Ҡәнзәфәр ҡыҙы

Ханова Зәйтүнә Ҡәнзәфәр ҡыҙы (30 июль 1956 йыл) — журналистика ветераны. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993).

# Ханова Зәйтүнә Ҡәнзәфәр ҡыҙы
## Биографияһы

Зәйтүнә Ҡәнзәфәр ҡыҙы Ханова 1956 йылдың 30 июлендә Башҡорт АССР-ы Мәсетле районы Йыланыш ауылында тыуған.
1973 йылда Өфөлә 1-се республика интернат-мәктәбендә урта белем ала.
1978 йылда Башҡорт дәүләт университеты филология факультетының башҡорт-рус бүлеген тамамлай, «филолог», «рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы», «башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы» һөнәренә эйә була.
1978 йылдан «Ленинсы» республика гәзитендә тәржемәсе булып эшләй башлай. Артабан «Йәшлек» гәзите мөхәрририәтендә сәйәсәт бүлеге мөдире итеп тәғәйенләнә.
Һуңынан Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә сәйәси әҙәбиәт бүлеге мөдире вазифаһын үтәй.
2009 йылдан «Йүрүҙән» гәзитендә социаль-иҡтисад бүлеге мөдире булып эшләй.
# Волоста

Волоста — Рәсәй йылғаһы. Смоленск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2231/1122/236 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.

# Волоста
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000020804
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002080
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бөйөк Новгород

Бөйөк Новгород (рус. Великий Новгород) — Рәсәйҙә урынлашҡан ҡала, Новгород өлкәһенең административ үҙәге.

# Бөйөк Новгород
## Географияһы

Волхов йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Бөйөк Новгород
## Мәғариф

* Новгород дәүләт университеты

# Бөйөк Новгород
## Климаты

Ҡала климаты :
| Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
| Абсолют максимум, °C | 6 | 6 | 13 | 26 | 29 | 32 | 34 | 34 | 29 | 22 | 13 | 10 | 34,0 |
| Уртаса максимум, °C | −6 | −5 | 0 | 8 | 17 | 21 | 22 | 21 | 15 | 8 | 1 | −3 | 8,3 |
| Уртаса температура, °C | −9,2 | −8,2 | −3,3 | 3,7 | 11,6 | 15,7 | 17,3 | 15,5 | 10,3 | 5,0 | −0,8 | −5,9 | 4,3 |
| Уртаса минимум, °C | −12 | −12 | −7 | 0 | 7 | 10 | 12 | 11 | 7 | 2 | −3 | −9 | 0,5 |
| Абсолют минимум, °C | −45 | −39 | −32 | −24 | −8 | −3 | 1 | −2 | −10 | −21 | −26 | −41 | −45 |
| Яуым-төшөм нормаһы, мм | 29 | 22 | 29 | 33 | 37 | 62 | 71 | 71 | 60 | 51 | 49 | 36 | 550 |
| Сығанаҡ: Яндекс.Погода, ||||||||||||||

# Бөйөк Новгород
## Транспорты

Бөйөк Новгород — илдең эре транспорт-логистик үҙәге.
# Кагач

Кагач — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нюролька йылғаһының уң ярына тамағынан 106 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кагач
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200031895
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203189
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Исток (Нелобка ҡушылдығы)

Исток — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нелобка йылғаһының уң ярына тамағынан 6,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Исток (Нелобка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005545
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200554
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ғатауллин Хәй Ғатаулла улы

Ғатауллин Хәй Ғатаулла улы (15 март 1909 йыл —?) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһың ойоштороу-план бүлегендә ат ҡараусыһы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945).

# Ғатауллин Хәй Ғатаулла улы
## Биографияһы

Хәй Ғатаулла улы Ғатауллин 1909 йылдың 15 мартында Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе хәҙер Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы Суйынсы ауылында тыуған. 1941 йылдың 12 авгусында Дәүләкән районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының ойоштороу-план бүлеге начальнигының ат ҡараусыһы булып хеҙмәт итә

# Ғатауллин Хәй Ғатаулла улы
## Батырлығы

Берлинды ҡамау ахыры барышында батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәтә.1945 йылдың 27 апрелендә «Зило» — каналдың көньяҡ ярындағы плацдармда, дошман һөжүмен кире ҡайтарғанда, автоматтан 7 фашист һалдатын юҡ итә. Бер дошманды пулемёты менән ҡулға төшөрә. Бының менән ул «Зило» — каналдың көньяҡ яр плацдармын тотоп торорға булышлыҡ итә. Ғатауллин Хәй Ғатаулла улы был батырлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була.

# Ғатауллин Хәй Ғатаулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944)
# Дыуан-Ҡошсо кантоны

Дыуан-Ҡошсо кантоны (рус. Дуван-Кущинский кантон) — Башҡортостан АССР-ы кантоны.
Административ үҙәге — Мәсәғүт ауылы.

# Дыуан-Ҡошсо кантоны
## Тарих

1919 йылда сентябрҙә Дыуан кантонының 10 һәм Ҡошсо кантонының 10 улусынан АСБР составында ойошторола.
1921 йылда кантонда 38 китапхана, 2 уҡыу йорто булған.
Кантон 1922 йылдың 5 октябрендә бөтөрөлә, территорияһы (20 улус) Мәсәғүт кантоны составына инә.

# Дыуан-Ҡошсо кантоны
## Халҡы

Халҡы 1920 йылда — 112 371 кеше.

# Дыуан-Ҡошсо кантоны
## География

Майҙаны — 8435 км². Төньяҡта һәм көнсығышта — Красноуфимск өйәҙе, көньяҡ-көнсығышта — Златоуст өйәҙе, көньяҡ-көнбайышта — Өфө өйәҙе һәм Көҙәй кантоны, көнбайышта Златоуст һәм Бөрө өйәҙҙәре менән сиктәш була.
# Бад-Либенштайн

Бад-Либенштайн (нем. Bad Liebenstein) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3969 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,35 км². Диңгеҙ кимәленән 344 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36448 һәм автомобиль коды — WAK.
# Колба (йылға)

Колба — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Малое күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Колба (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200015743
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201574
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Цойленрода-Трибес

Цойленрода-Трибес (нем. ) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан .
# Томлега

Томлега — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Еменьга йылғаһының һул ярына тамағынан 0,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 6 км.

# Томлега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002028
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000202
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы

Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы — (ноябрь 1911 йыл — 14 май 1969 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.

# Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы
## Биографияһы

Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы 1911 йылдың ноябрендә Башҡортостандың Бөрйән районы Аҫҡар ауылында тыуған. Һуғышҡа тиклем колхоздың аттарын ҡараған. Бөйөк Ватан һуғышына тиклем һәр бер колхоз айырым рәүештә хәрби комиссия һайлап алған көслө һәм сыҙамлы аттарҙы аҫраған. Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы һуғышҡа алынасаҡ аттарға айырыуса иғтибар итә. Уларҙы кавалерия частарендә хеҙмәт итерлек итеп өйрәтә, тәрбиәләй.
1941 йылдың декабрендә Бөрйән район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. Үҙе өйрәткән колхоз аттары һәм бер нисә ауылдаштары менән Өфө эргәһендәге Алкиноға киләләр. Бында уларҙы өс ай буйына хәрби һөнәрҙәргә, ә аттарын төрлө ҡаршылыҡтарҙы еңеп сығырға, гранаталар, артиллерия атҡан ваҡыттағы шартлау тауышына һәм төрлө соҡор, кәртәләр аша һикерергә өйрәткәндәр. Алкинола тейешле әҙерлек үткәндән һуң, уларҙы эшелондарға тейәп, ҡаты алыштар барған ергә, немец илбаҫарҙарына ҡаршы һуғышҡа оҙатҡандар.
Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы 294-се кавалерия полкында Дивизия штабы идаралығының офицерҙар ашханаһында аш-һыу бүлмәһе эшсеһе булып хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышында 1941 йылдың декабренән 1945 йылдың ноябренә тиклем ҡатнаша. Һуғыш башланғандан алып Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы үҙенең бурыстарын тырышып башҡара. Өҙлөкһөҙ алға барыуҙың ауыр шарттарында һәм тәүлегенә 40-60 км марштарҙа ашнаҡсыға офицерҙар составына йылы ашты ваҡытында әҙерләүҙә иҫ киткес ҙур ярҙам күрһәтә. «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. Һуғыштан ҡайтҡас, Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы ең һыҙғанып колхоз эшенә тотона. Йәмәғәт тормошонда ла ихлас ҡатнаша. 1963 йылда уны депутат итеп һайлап ҡуялар. Ҡайҙа ғына, кем генә булып эшләргә тура килмай уға: склад, фермалар мөдире лә була һәм ғүмеренең аҙаҡҡы һулышына тиклем яратҡан аттары янында була.
Һуғышҡа киткәндә Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы беренсе ҡатынынан ике бала тороп ҡала: Хөснә (1939 йылғы) һәм Мозафар. Хөснә апай әлеге ваҡытта Ҡуян (Нәби) ауылында ғүмер итә. Уның туғыҙ балаһы бар. Мозафар улы мәктәптә уҡып йөрөгән ваҡытында һыуыҡ тейҙереп, ҡаты ауырып,үлеп китә.
Һуғыштан ҡайтҡас Ғөзәйер 1948 йылда Сания исемле Ишембай районы Яңы Һәйет ауылы ҡыҙына өйләнә. Уларҙың туғыҙ балаһы тыуа.
Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы 1969 йылдың 14 майында вафат була. Бөрйән районы Берәтәк ауылында ерләнә.

# Ситдиҡов Ғөзәйер Зөлҡәрнәй улы
## Наградалары

* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944)
# Сыртланов Муллайәр Исламгәрәй улы

Муллайәр Исламгәрәй улы Сыртланов (1923, БАССР‑ҙың, Бәләбәй кантоны, Сыртлан ауылы — 15 ғинуар 1944, Украина ССР‑ы) — Советтар Союзы Геройы (1944). Сыртлановтар нәҫеленән. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт.

# Сыртланов Муллайәр Исламгәрәй улы
## Биографияһы

Благовещен районының Иҫке Турбаҫлы ауылы, 1941 йылдаң алып Ҡарағанда ҡалаһында эшләй. 1943 йылда башлап Воронеж фронтында хеҙмәт итә. Герой исеменә 40‑сы армияның 161‑се уҡсылар дивизияһы 569‑сы уҡсылар полкының отделение ком. өлкән сержант Муллайәр Сыртланов 1943 йылда 23 сентябрендә Украина ССР‑ының Зарубинцы ауылы янында Днепр йылға аша сыҡҡанда күрһәткән батырлығы өсөн үлгәндән һуң лайыҡ була. Ленин ордены менән бүләкләнгән (1944).

# Сыртланов Муллайәр Исламгәрәй улы
## Бүләктәр

* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (23.10.1943)
* Ленин ордены (23.10.1943)
* II дәрәжә Ватан Һуғышы ордены (24.10.1943)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (28.08.1943)

# Сыртланов Муллайәр Исламгәрәй улы
## Хәтер

* Иҫке Турбаҫлы ауылы урамға Сыртланов исеме бирелгән.
* Башҡортостандың Благовещен ҡалаһында уға бюст ҡуйылған.
# Соснинский Ёган

Соснинский Ёган — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1753 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 120 км.

# Соснинский Ёган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036781
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203678
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тальменка (Чумыша ҡушылдығы)

Тальменка — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чумыш йылғаһының уң ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 99 км.

# Тальменка (Чумыша ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200003385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200338
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оло Ибрюль

Оло Ибрюль — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2542/938/281 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Оло Ибрюль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200016756
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201675
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Золка Четвёртая

Золка Четвёртая — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы,Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Золка йылғаһының уң ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Золка Четвёртая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кума йылғаһы Подкумок йылғаһы ҡушылған урынған Отказненск һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07010000612108200001973
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200197
* Бассейн коды — 07.01.00.006
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Воймица

Воймица — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кострома (старица) йылғаһының һул ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Воймица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012489
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001248
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡамсығорттар

Ҡамсығорттар, трихоцефалдар, трихуроз (Trichocephalus) — Trichocephalida отрядының нематодалар заты;кеше эсәктәрендә эйәләшеүсән паразит селәүсен; ҡамсығорт селәүсене тыуҙырған аш-һыу, бысраҡ ҡул аша йоҡҡан эс ауыртыу, эс китеү менән үткән гельминтоз ауырыуы.

# Ҡамсығорттар
## Этиология һәм эпидемиология

Оҙонлоғо 3—8 см. Кәүҙәһе 2 өлөштән тора: ауыҙ ҡыуышлығы менән ҡыҙыл үңәс урынлашҡан алғы өлөш (оҙон һәм сәс рәүешле) һәм эсәктәр, енси ағзалар урынлашҡан артҡы өлөш. Йомортҡалары мискә формаһында, тупраҡҡа хужаһының экскременттары менән эләгә. Балағорттары йомортҡала 21—28 көн үҫә. Кеше — йыуылмаған йәшелсә‑емеш ашағанда, мал аҙыҡ һәм һыу аша зарарлана. Кеше эсәгендә балағорт бер айҙан енси яҡтан өлгөрә, малда — 45 көндән. Ҡамсығорттар, кеше һәм имеҙеүселәр эсәгенең лайлалы тиресәһенә үтеп инеп, ҡан менән туҡлана. Трихоцефалёз ауырыуын тыуҙыра.
# Яңы Кәлсер ауыл Советы (Ауырғазы районы)

Яңы Кәлсер ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районындағы муниципаль берәмек..

# Яңы Кәлсер ауыл Советы (Ауырғазы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһындағы муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Кедровка (Кумир ҡушылдығы)

Кедровка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кумир йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кедровка (Кумир ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100009044
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100904
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Талипов Ғабдрахман Талип улы

Талипов Ғабдрахман Талип улы (1905 йыл — 15 июль 1975 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, рядовой, ҡыҙылармеец.

# Талипов Ғабдрахман Талип улы
## Биографияһы

Талипов Ғабдрахман Талип улы 1905 йылда тыуған. Ысын исеме — Григорий. Ырымбур өлкәһенән. Атаһы Беренсе донъя һуғышында үлгәндән һуң, ҡартатаһы менән, Сафар ауылына килә. Талип уллыҡҡа ала, документҡа исемен Ғабдрахман тип яҙҙыра. Миәкә хәрби комиссариаты тарафынан 1942 йылдың 18 февраленән хәрби хеҙмәткә алына. Бөйөк Ватан һуғышында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында ҡатнаша. Гвардияның 58-се кавалерия полкында хеҙмәт итә.
1945 йылда һуғыштан ҡайта. 1975 йылдың 15 июлендә вафат була.

# Талипов Ғабдрахман Талип улы
## Ғаиләһе

Өйләнгән. Ҡатыны — Хәмиҙә. Хәмиҙулла, Тәғлимә, Рәхмәтулла, Кәлимулла, Хәкимулла исемле балалары була. Хәмиҙулла Талипов ейәндәре — нәҫелде дауам итеүселәр.

# Талипов Ғабдрахман Талип улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Ҡыҙыл Йондоҙ» ордены
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы.

# Талипов Ғабдрахман Талип улы
## Хәтер

Талипов Ғабдрахман Талип улының исеме «Они вернулись с победой. Списки военнослужащих, вернувшихся живыми с Великой Отечественной войны 1941—1945 гг.» баҫмаһының 8-се томына индерелгән.