yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Домингес Эйтор

Эйтор (Этторе) Марселино Домингес (порт. Heitor (Ettore) Marcelino Domingues; 20 декабрь 1898 йыл, Сан-Паулу — 21 сентябрь 1972 йыл, шунда уҡ) — Бразилия футболсыһы, һөжүмсе. «Палмейрас» тарихында иң яҡшы снайпер — 284 туп индерә. Бразилия йыйылма командаһы составында ике тапҡыр Көньяҡ Америка чемпионы.

# Домингес Эйтор
## Биографияһы

Эйтор 1898 йылдың 20 декабрендә Сан-Паулуҙа, сығыштары менән Испаниянан булған ғаиләлә тыуа. Ул Изге Альберт колледжының балалар футбол командаһында уйнай башлай, һуңынан үҙе уҡыған Кармо колледжында уйнауын дауам итә.
1915 йылда Эйтор «Маккензиҙың» (һуңынан клуб «Американо» тип атала) икенсе командаһында уйнай башлай, һуңынан, 1916 йылда — клубтың төп командаһында уйнай.
1916 йылда Эйтор йтор «Палестра Италиаға» (хәҙерге «Палмейрас») күсә. Физик көсө һөм бомбардир һәләте арҡаһында унда командаһы һөжүмсеһе була. 1920 йылда Эйтор «Палестра» менән бергә Сан-Паулу штаты чемпионы була, һуңғы турҙа төп дәғүәсене — Фриденрайх үҙе етәкләгән «Паулистанроны» еңә.
1926—1927 йылдарҙа Домингос «Палестра» менән бергә ике тапҡыр Сан-Паулу чемпионы була, Рио-Сан-Паулу турнирында еңеү яулай һәм Инсинио турнирында еңә.
1926 йылда Эйтор Сан-Паулу чемпионатында 18 туп индереп иң яҡшы бомбардир исеменә лайыҡ була. 1928 йылда 16 гол индереп ул был ҡаҙанышын ҡабатлай. 1931 йылда Эйтор карьераһын тамамлай. «Палмейрас» өсөн барлығы 330 матчта уйнай (уларҙа команда 225 тапҡыр еңә, 54 уйын тигеҙ иҫәпкә тамамлана, 51 уйында еңелә), 284 туп индерә.
«Палмейрас» командаһы өсөн уйындар араһында Эйтор урындағы «Артилейро» баскетбол командаһында уйнай. Уның менән 1928 йылда ул штаттың баскетбол буйынса чемпионы була.

# Домингес Эйтор
## Биографияһы
### Бразилия йыйылма командаһы

Бразилия йыйылма командаһына Эйтор беренсе тапҡыр 1917 йылдың 13 майында килә. Эйтор менән Артур Фриденрайх көслө үҙәк форватерҙар уйынсыларын барлыҡҡа килтерә. Улар үҙҙәрен 1919 йылда, Бразилия Көньяҡ Америка чемпионатында еңеү яулағанда сағыу күрһәтә. 1922 йыл команда икенсе тапҡыр континент чемпионы титулын яулағанда Эйтор уның составында була, әммә уйынға сыҡмай. 1929 йылда, Аргентина менән иптәштәрсә матчта йәрәхәт алған ҡапҡа һаҡсыһын алмаштыра, һәм бер генә туп та үткәрмәй. Эйтор йыйылма команда өсөн барлығы 11 уйын уҙғара, 4 туп индерә.

# Домингес Эйтор
## Ҡаҙаныштары
### Командала

* Көньяҡ Америка чемпионы: 1919, 1922
* Сан-Паулу штаты чемпионы: 1920, 1926, 1927
* Рио-Сан-Паулу турниры еңеүсеһе: 1926
* Инсинио турниры еңеүсеһе: 1927

# Домингес Эйтор
## Ҡаҙаныштары
### Шәхси

* Сан-Паулу штаты чемпионатының иң яҡшы бомбардиры: 1926 (18 гол), 1928 (16 гол)
# Шәһиев Хәйҙәр Хызыр улы

Шәһиев Хәйҙәр Хызыр улы (29 октябрь 1953, Кинйәбулат ауылы, Ишембай районы, Башҡорт АССР-ы, РСФСР) ― СССР һәм Рәсәй сәйәсмәне, СССР халыҡ депутаты Башҡорт АССР-ының 357-се Стәрлетамаҡ территориаль һайлау округынан, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының муниципаль район «Стәрлетамаҡ районы» хакимиәте башлығы (2006—2012).

# Шәһиев Хәйҙәр Хызыр улы
## Биографияһы

1953 йылдың 29 октябрендә Ишембай районының Кинйәбулат ауылында (Башҡорт АССР-ы, РСФСР) тыуған.
1969 йылда Стәрлетамаҡ совхоз-техникумының зоотехник бүлегенә уҡырға инә. 1973 йылда Башҡорт дәүләт ауыл хужалығы институтына уҡырға инә, уны 1978 йылда тамамлай, ғалим-агроном квалификацияһы менән «Агрономия» һөнәре буйынса диплом ала. Шул уҡ йылда Башҡорт АССР-ы Стәрлетамаҡ районы «Дружба» колхозының баш агрономы вазифаһына тәғәйенләнә.
1981 йылда Өфө ҡалаһында идара итеүсе кадрҙар курсын тамамлай, шунан һуң Стәрлетамаҡ районының «Ҡорос» колхозы рәйесе, 1984 йылда — шул уҡ райондың Фрунзе исемендәге колхоз рәйесе итеп һайлана.
1989 йылдың мартында Башҡорт АССР-ының 357-се Стәрлетамаҡ территориаль һайлау округынан СССР-ҙың халыҡ депутаты итеп һайлана. Шулай уҡ Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты итеп һайлана, бер нисә тапҡыр район Советы депутаты була.
1998 йылда Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы хакимиәте башлығы була. 2000 йылда Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы хакимиәте башлығы итеп тәғәйенләнә, 2006 йылда — Башҡортостан Республикаһының муниципаль район Стәрлетамаҡ районы хакимиәте башлығы. Был вазифала 2012 йылға тиклем эшләй.
Дуҫлыҡ ордены, «Башҡортостан Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» һәм «Салауат Юлаев» ордены, «Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреүҙәге ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән. Ул шулай уҡ Рәсәй Федерацияһы Президентынан «Ауыл хужалығы өлкәһендәге ҡаҙаныштары һәм хеҙмәт уңыштарына өлгәшкәне өсөн» рәхмәт хаты ала.
Хеҙмәттәге уңыштары өсөн Шәһиев Хәйҙәр Хызыр улына «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре» һәм «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемдәр бирелә. 2010 йылда «Стәрлетамаҡ районының почетлы гражданы» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була.
Әлеге ваҡытта хаҡлы ялда.

# Шәһиев Хәйҙәр Хызыр улы
## Ғаиләһе

Ҡатыны — Шаһиева Рәмилә Әнүәр ҡыҙы, ике ҡыҙы һәм ейәндәре.

# Шәһиев Хәйҙәр Хызыр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Дуҫлыҡ ордены (1997)
* «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены (2003)
* Салауат Юлаев ордены (2008)
* «Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙы үткәреүҙәге хеҙмәттәре өсөн» миҙалы
* «Рәсәй профсоюздарына 100 йыл» миҙалы (2004)
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре
* Урыҫ православие сиркәүенең "III дәрәжә изге кенәз Даниил Московский"ордены (2006)
* «Рәсәй агросәнәғәт комплексы үҫешенә индергән өлөшө өсөн» алтын миҙал (2006)
* СССР халыҡ депутаты (1989)
* Стәрлетамаҡ районының Почетлы гражданы (2010)
# Назым (йылға)

Назым — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1172 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 422 км.

# Назым (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050840
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205084
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йәрғәлиев Фәрит Рәшит улы

Йәрғәлиев Фәрит Рәшит улы (16 июль 1952 йыл — 12 июль 2020 йыл) — рәссам. 1993 йылдан Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2002).

# Йәрғәлиев Фәрит Рәшит улы
## Биографияһы

Фәрит (Борис) Рәшит улы Йәрғәлиев 1952 йылдың 16 июлендә Башҡорт АССР-ының Сибай ҡалаһында тыуған.
Һынлы сәнғәткә Новосибирскиҙа Халыҡ рәсем студияһында (1978—1984), Новосибирск художество училищеһының сәнәғәт графикаһы бүлегендә (1984—1988; педагогтары А. С. Чернобровцев, В. М. Гранкин) уҡый.
1970—1988 йылдарҙа Новосибирскиҙа художество оҫтаханаһында йәшәй һәм эшләй, 1988−2002 йылдарҙа Башҡортостан ижади-производство комбинатында эшләй. Станокта башҡарылған рәсем сәнғәте һәм графика техникаһында эшләй.
«Һары бейә» художество төркөмө (1990—1993), 2002 йылдан алып «Артыш» ижади берекмәһе ағзаһы.
Рәссамдың картиналары М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, Силәбе сәнғәт музейында, Новосибирск картиналар галереяһында, Мари Иле Республикаһының дәүләт һынлы сәнғәт музейында (Йошкар-Ола), Калиниград өлкә картиналар галереяһында, «Янғантау» картиналар галереяһында (Башҡортостан Республикаһының Салауат районы, «Янғантау» шифаханаһы), «Сити-Арт» галереяһында (Нью-Йорк, АҠШ), «Инвит» галереяһында (Төньяҡ Уэльс) һәм «Маджасс-Рифей» галереяһында (Лондон; икеһе лә — Бөйөк Британия), Түбәнге Саксония фән һәм мәҙәниәт министрлығы галереяһы (Һанновер, Германия), Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә (Австрия, Әзербайжан, Бөйөк Британия, Германия, Һиндостан, АҠШ, Төркиә, Үзбәкстан, Швейцария, Япония) шәхси йыйылмаларҙа һаҡлана.
Фәрит Рәшит улы Йәрғәлиев 2020 йылдың 12 июлендә Өфө ҡалаһында көтмәгәндә вафат булды.

# Йәрғәлиев Фәрит Рәшит улы
## Эштәре

* «Мәңгелек тураһында уйҙар» (1990), «Ҡыпсаҡ тамғалары» (1995), «Йыһан тураһында» (2002); «Салауатҡа бағышлама» (1991), «Сибай» (1991-1992).
* «Минең ҡыпсаҡтар» график сериялары (1993).
* «Өләсәйем иҫтәлегенә арнайым» (1997), «Джаз-лирика» (1999), «Минең тормошомдан бер йыл» (2002) картиналары.

# Йәрғәлиев Фәрит Рәшит улы
## Ҡатнашҡан күргәҙмәләре

Йәрғәлиев Фәрит Рәшит улы 1980 йылдан алып республика, Бөтә Рәсәй, халыҡ-ара, график, зона, төбәк, сит ил һәм төркөм менән күргәҙмәләрҙә ҡатнаша.
Шәхси күргәҙмәләре Өфөлә (1992, 1995, 1997, 1999, 2000, 2002, 2009), Силәбелә (1992, 2011—2012), Башҡортостан Республикаһының Салауат районында (2000) үтә.

# Йәрғәлиев Фәрит Рәшит улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2002).
* Ғабдулла Туҡайҙың тыуыуының 110-йыллығына арналған республика күргәҙмә-конкурсы премияһы лауреаты, (I премия, 1996, Өфө).

# Йәрғәлиев Фәрит Рәшит улы
## Өҫтәмә мәғлүмәт

* Бер туған ҡустыһы Йәрғәлиев Хәмит Рәшит улы 1953 йылдың 3 июлендә тыуған.
# Вардананц майҙаны

Вардананц майҙаны (әрм. Վարդանանց Հրապարակ) — Әрмәнстан ҡалаһы Гюмрила ҙур майҙан.
Аварайр яланында Вардан Мамиконян етәкселегндә әрмән ғәскәрҙәренең фарсы армияһы менән Һуғышы иҫтәлегенә атала.

# Вардананц майҙаны
## Тарихы

Май еңеүҙәре майҙаны (әрм. Մայիսյան Ապստամբության հրապարակ) — совет власы осоронда Әрмәнстанда коммунистик көстәрҙең 1920 йылғы ихтилалы хөрмәтенә майҙан тап шулай атала — 1930 йылда Гюмри ҡалаһы үҙәгендә асыла, проектының авторы билдәле архитектор Таманян Александр.
2016 йылдың 25 июнендә өс көнлөк апостолдар визиты менән Әрмәнстанда булған Рим Папаһы Франциск латин йолаһы буйынса Вардананц майҙанында литургия үткәрә. Тантанала шулай уҡ бөтә әрмәндәр Католикосы Гарегин II ҡатнаша.

# Вардананц майҙаны
## Тасуирламаһы

Вардананц майҙаны тура мөйөшлө формала (280×140 м). Төньяҡтан ул Гай урамы менән сикләнгән, көньяҡтан — Ваган Чераз урамы, көнбайыштан — Абовян урамы, көнсығыштан Шаумян урамы менән сикләнгән.
Майҙанды бер нисә фонтан биҙәй, ә уның үҙәгендә Аварайр алышына арналған мемориал урынлашҡан. Ул 2008 йылда төҙөлгән һәм Сәсәниҙәр дәүләте һөжүменән һаҡлаусы әрмән ғәскәрҙәре етәкселәренең бронза скульптураларын үҙ эсенә ала. Мемориал үҙәгендә Әрмәнстандың милли геройы Вардан Мамиконян һыны урынлашҡан, уның хөрмәтенә майҙан үҙ исемен алған. Ҡалған дүрт скульптурала әрмән католикосы Овсеп I, кенәз Аршавир II Камсаракан, Гевонд Ерец, шулай уҡ Мамиконян Вардандың әсәһе һүрәтләнә.
Майҙанға йәнәш территорияла Изге Богородица сиркәүе, Изге Ҡотҡарыусы сиркәүе, ҡала хакимиәте бинаһы, «Октябрь» кинотеатры урынлашҡан.

# Вардананц майҙаны
## Галереяһы

* Мэрия бинаһы
* Изге Богородица сиркәүе
* «Октябрь» кинотеатры
* Церковь Святого Спасителя
# Башҡарҡы (йылға)

Башҡарҡы — Рәсәй йылғаһы, Свердловск өлкәһе буйлап аға. Йылға тамағы Ямбарка йылғаһының һул ярынан 18 км өҫтәрәк урынлашҡан. Йылға оҙонлоғо 20 км тәшкил итә.
Һыу объекты системаһы: Ямбарка → Нейва → Ница → Тура → Тубыл → Иртыш → Обь → Кара диңгеҙе.

# Башҡарҡы (йылға)
## Тарихы

Урындағы халыҡ араһында таралған риүәйәт буйынса, йылғаның һәм ике ауылдың, Иҫке Башҡарҡының һәм Яңы Башҡарҡыаның атамаларын был ерҙәргә тәүге булып килеп төпләнгән башҡорт милләтле кеше менән бәйләйҙәр. Шунан киткән инде был бер аҙ үҙгәртелгән йылға исеме.

# Башҡарҡы (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса, Иртыш һыу бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы —Реж (йылға Әйәт йылғаһынан башҡа (Реждың ҡушылдығы) сығанағынан башлап Әйәт һыуһаҡлағысына тиклем) һәм Нейва (Невьян һыуһаҡлағысынан) уларҙың ҡушылғанына тиклем, йылғаның йылға бассейны — Тубыл. Бәләкәй йылға бассейны — Иртыш.
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501812111200006464.

# Башҡарҡы (йылға)
## Йылға биләмәләре аша аҡҡан тораҡ пункттар

* Яңы Башҡарҡы
* Иҫке Башҡарҡы
# Ритеряй (футбол клубы)

«Ритеряй» (лит. Futbolo klubas Riteriai) — Литваның футбол клубы. Ритеряй ҡалаһында урынлашҡан. 2005 йылда барлыҡҡа килгән.

# Ритеряй (футбол клубы)
## Ҡаҙаныштары

* Литва Чемпионы (0):
* Литва вице-чемпионы (2): 2015, 2016
* Литва чемпионатының бронза призеры (3): 2017, 2018, 2019
* Литва кубогы эйәһе (0):
* Литва кубогы финалсыһы (1): 2016

# Ритеряй (футбол клубы)
## Сығыштар статистикаһы (2010—2023)
### 2005—2018 — «Тракай»

| Миҙгел | Кимәл | Лига | Урын |
| 2010 | 3. | II лига | 4. |
| 2011 | 2. | I лига | 4. |
| 2012 | 2. | I лига | 4. |
| 2013 | 2. | I лига | 3. |
| 2014 | 1. | А лига | 4. |
| 2015 | 1. | А лига | 2. |
| 2016 | 1. | А лига | 2. |
| 2017 | 1. | А лига | 3. |
| 2018 | 1. | А лига | 3. |

# Ритеряй (футбол клубы)
## Сығыштар статистикаһы (2010—2023)
### ФК Ритеряй

| Миҙгел | Кимәл | Лига | Урын |
| 2019 | 1. | А лига | 3. |
| 2020 | 1. | А лига | 6. |
| 2021 | 1. | А лига | 6. |
| 2022 | 1. | А лига | 5. |
| 2023 | 1. | А лига | 10. |
| 2024 | 2. | I лига | 1. |

# Ритеряй (футбол клубы)
## Ағымдағы составы

2019 йылдың 14 сентябренә ҡарата <...>

# Ритеряй (футбол клубы)
## Билдәле уйынсылар

* Линас Климавичюс
* Тадас Лабукас
* Витаутас Лукша
* Николай Мисюк
* Дмитрий Ковб
* Давид Аршакян
* Динияр Билялетдинов
# Елшән (Һамар ҡушылдығы)

Елшән, Ерекле (рус. Елшанка) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Быҙаулыҡ һәм Туҡ райондары биләмәһендә аҡҡан йылға. Һамар йылғаһының уң ҡушылдығы (Волга йылға бассейны).

# Елшән (Һамар ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Оҙонлоғо — 22 км, бассейнының майҙаны — 119 км². Йылға башы Быҙаулыҡ районы Икенсе Елшән ауылынан 3,5 саҡрым төньяҡ-төньяҡ-көнсығышҡараҡ урынлашҡан. Көньяҡҡа табан аға, Туҡ ауылына ҡаршы ғына Һамар йылғаһына (344 тамағынан км алыҫлыҡта) ҡушыла..
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001012112100006716.

# Елшән (Һамар ҡушылдығы)
## Этимологияһы

Ырымбур өлкәһе географик атамаларының ҡыҫҡа топонимик һүҙлегендә гидронимдың килеп сығышы былай тип аңлатыла:
* Елшанка I, село, Бузулукский район. Название по бывшей на этом месте крепости Ольшанской, названной так по реке Ольшанке (Елшанке в другом произношении). Крепость была основана в 1741 г. Гидроним называется по особенности растительности: берега заросли ольхой (ельхой). В области немало одноименных названий рчечек и ручьев, а по ним и населенных пунктов: Елшанка II, пос. Елшанский, Елховка, несколько речек Елшанок
Аңлашылыуынса, йылғаға атаманы яр буйҙарындағы ерек әрәмәләре күп булыуына ҡарап биргәндәр. Был йылғалар башҡорт телендә Ерекле тип атала, әммә урыҫ телендәге рәсми атаманы «башҡортлаштырып» Елшән тип атап йөрөтәләр.
# Сан-Фернандо (Чили)

Сан-Фернандо (исп. San Fernando) — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Кольчагуа провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 49 519 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 2441,3 км². Халыҡ һаны — 69459 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 28,45 кеше/км².

# Сан-Фернандо (Чили)
## Географик урыны

Өлкәнең административ үҙәгенән 52 км көньяҡ-көнбайышта урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Мальоа һәм Ренго коммунаһы;
* көнсығышта — Мендоса (Аргентина) провинцияһы;
* көньяҡта — Ромераль коммунаһы;
* көньяҡ-көнбайышта — Тено һәм Чимбаронго коммунаһы;
* көнбайышта — Пласилья коммунаһы;
* төньяҡ-көнбайышта — Сан-Висенте-де-Тагуа коммунаһы.

# Сан-Фернандо (Чили)
## Демографик мәғлүмәттәр

Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
| Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | 69459 |
| шул иҫәптән: | Ҡала халҡы | 55095 | Ҡала халҡы өлөшө, % | 79,32 |
| | Ауыл халҡы | 14364 | Ауыл халҡы өлөшө, % | 20,68 |
| | Ир-егеттәр | 33999 | Ир-егеттәр өлөшө , % | 48.9 |
| | Ҡатын-ҡыҙҙар | 35460 | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө , % | 51.1 |
| Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | 28,45 |
| Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | 8,18 |

# Сан-Фернандо (Чили)
## Иң ҙур торамалар (йәшәү пункттары)

* Сан-Фернандо (ҡала) — 49519 жителей
* Ангостура (ҡасаба) — 1617 жителей
# Сюрзинская Виска

Сюрзинская Виска — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рочуга йылғаһының һул ярына тамағынан 81 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 9 км.

# Сюрзинская Виска
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000049156
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004915
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тюрка

Тюрка — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Барахманка йылғаһының һул ярына тамағынан 3,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Тюрка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038772
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003877
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡармасан

Ҡармасан — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының һул ярына тамағынан 387 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо — 128 км.

# Ҡармасан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Өфөнән Бөрө ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201512111100025057
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102505
* Бассейн коды — 10.01.02.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Ҡармасан
## Гидроним

1391 йылғы Ҡондорса буйындағы яу башҡорт фольклорының бер нисә ҡомартҡыһында сағыла. «Һуңғы Һартай» хикәйәтендә һарта ырыуының, Туҡтамыш сиреүендә түгел, ә үҙ алдына тыуған илен ҡурғап, Тимер менән иң һуңғы кешеһе ҡалғанса һуғышыуы, иҫән ҡалған ҡарт ырыу башының тыуған ил ҡазаһы һәм яуҙа үлгән ырыуҙаштары өсөн һаман туҡтамай дошмандан үс алып йөрөүе хаҡында бәйән ителә. Риүәйәт буйынса, һуғышта һәләк булған Ялыҡ бейҙең улдары — ике батыр хөрмәтенә Ҡармасан һәм Сәрмәсән йылғалары аталған.
# Бельченко Евгения Ивановна

Бельченко Евгения Ивановна (латыш. Jevģēnija Beļčenko; тыуған 2 апрель 1928 йыл, Псков, Ленинград өлкәһе) — почетлы тимер юлсы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Бельченко Евгения Ивановна
## Биографияһы

1928 йылда Псков ҡалаһында эшсе ғаиләһендә тыуған. Урыҫ.
Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән Евгенияның ғаиләһе эвакуацияланып өлгөрмәй һәм оккупацияға эләгә. Партизандар менән бәйләнеше өсөн Евгения һәм уның атаһы ҡулға алына, әммә бер айҙан Евгенияны ебәрәләр. 1944 йылдың мартында Евгения Германияға эшкә ебәрелә, әммә Латвия территорияһында, Даугавпилста, ул ҡасып өлгөрә.
Ҡаланы немец ғәскәрҙәренән азат иткәндән һуң Евгения станция буйынса дежурный ярҙамсыһы булып эшләй башлай. Лиепая ҡалаһында курс тамамлағандан һуң Латыш (1963 йылдан — Балтик буйы) тимер юлының Даугавпилсский бүлегенә ҡайта, унда оператор, станция буйынса дежур, поезд диспетчеры, хәрәкәт бүлеге начальнигы урынбаҫары булып эшләй.
Ете йыллыҡ план заданиеһын үтәүҙә өлгәшкән ҙур уңыштары, ауыр йөклө поездарҙы комплектлауҙа һәм йөк ташыуҙы ойоштороуҙа рационализаторлыҡ ысулдары индергәне өсөн, СССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 4 авгусындағы указы менән Бельченко Евгения Ивановнаға Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә һәм Ленин ордены менән ««Ураҡ һәм Сүкеш»» алтын миҙалы тапшырыла (№ 12418).
Хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң (1987) Даугавпилста йәшәй. Даугавпилс ҡала Советы депутаты, ҡала ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе итеп һайлана, үҫеп килгән быуынды патриотик тәрбиәләү менән шөғөлләнә.
2005 йылдың 9 июнендә, Даугавпилстың 730-йыллығын байрам итеү сиктәрендә, ҡала думаһының 241-се ҡарары менән ҡаланың почетлы гражданы исеменә лайыҡ була.

# Бельченко Евгения Ивановна
## Почетлы исемдәре һәм бүләктәре

- Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966)
- Ленин ордены (1966)
- 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
- «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы (1960)
- «Почетлы тимер юлсы» тамғаһы
# Сюрол

Сюрол — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Коса йылғаһының уң ярына тамағынан 143 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Сюрол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002607
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100260
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Хальмер-Юнко

Хальмер-Юнко — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Наул-Яга йылғаһының уң ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Хальмер-Юнко
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000086443
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008644
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0