yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Яр буйы урамы (Дондағы Ростов)

Яр буйы урамы — Дондағы Ростовтың үҙәк өлөшөндә һәм Нахичевань өлөшөндә ятҡан урам. Хәҙерге күренештә урам, Дондың уң яҡ ярының яр буйын һәм ҡаланың күпләп төҙөлгән беренсе һыҙығын айырып тора. Башта ул Яр буйы менән бер бөтөн була һәм шул исемде йөрөтә. Сиверс проспектынан башлана һәм Дон буйлап Кизетеринка йырынына тиклем һуҙыла, урам Богатян төшөү юлынан Державин тыҡрығына тиклемге участкала ғына өҙөлә.

# Яр буйы урамы (Дондағы Ростов)
## Тарихы

Яр буйы урамы теплоходтар, караптар йөрөү миҙгелендә һәр ваҡыт Дондағы Ростовтың иң йәнле урамдарының береһе була, склад һәм амбар келәттәре төҙөлә. Көньяҡ-Көнсығыш тимер юлының тауар тармағы төҙөлгәндән һуң, әүҙемлеге тағы ла арта. Беренсе донъя һуғышы башланыр алдынан, 1897 йылда башланған яр буйы урамын төҙөкләндереү эше тамамлана. Темерник тамағынан Богатян төшөү юлына тиклемге терәлеп ятҡан участкаларҙың өҫтө түшәлә. Совет осоронда урамды төҙөкләндереү үткәрелә. 1949 йылда беренсе участка — Темерник тамағынан Соколов проспектына тиклем, сирек быуат үткәс — "Ҡыҙыл Дон"заводына тиклемге участка төҙөкләндерелә.

# Яр буйы урамы (Дондағы Ростов)
## Хәҙерге торошо

Яр буйы урамының Сиверс проспектынан Богатян төшөү юлына тиклемге участкаһы Дондағы Ростовтың иң матур урамдарының береһе, Дон яғынан ҡаланың йөҙө булып тора. Урам буйлап бер нисә һәйкәл, матур йорттар, төҙөк яр буйы һәм федераль әһәмиәттәге тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡылары исемлегенә ингән Парамонов складтары урынлашҡан. 2011 йылда, элек урам составына ингән яр буйының Сиверс проспектынан Богатян төшөү юлына тиклемге участкаһы, парк зонаһы юридик статусын ала.
Әлеге мәлдә Державин тыҡрығынан Кизетиринка йырынына тиклемге участка бер ниндәй ҙә практик әһәмиәткә эйә түгел. Әммә, урамдың Богатян төшөү юлынан көнсығыш йүнәлештә 13-сө һыҙыҡҡа тиклемге дауамын проектлау иғлан ителгән. Хәрәкәт өсөн дүрт һыҙатлы юл, 20-40 метрлыҡ таяуҙарҙа 310- метрлыҡ эстакада, шулай уҡ транспорт маршруы тамамланышы түңәрәге буласаҡ. Яр буйы урамын һәм Донға терәлеп торған яр буйын дауам итеү, буласаҡ Театр төшөү юлын һәм Йәшел утрауға күсеүҙе планлаштырыу менән бәйле, киләсәктә күпер төҙөү планлаштырыла. Урамдың әлеге ваҡытта йылға порты урынлашҡан ошо тоташтырыу участкаһы биләмәһен, ҡунаҡханалар, ял итеү урындары һәм офис биналары урынлаштырылған ижтимағи-эшлекле зона итеп үҫтереү планлаштырыла.
* Парамонов складтары
* Йылға вокзалы
* Рэдиссон Дон Отеле
* Станица кафеһы
* Яр буйы урамының йәйәүлеләр зонаһы
* Яр буйы күренеше. 1910-сы йылдар башы.

# Яр буйы урамы (Дондағы Ростов)
## Хәҙерге торошо
### Монумент

* Яр буйы урамынан Дон йылғаһы күренеше
* «Риверсайд-Дон» бизнес-үҙәге
# Зубач

Зубач — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Цема йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 117 км.

# Зубач
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000212103000049705
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004970
* Бассейн коды — 03.03.00.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кос-Вож (Шер-Вожь ҡушылдығы)

Кос-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Шер-Вож йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Кос-Вож (Шер-Вожь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000066114
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006611
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Түбәнге Моховая

Түбәнге Моховая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парбиг йылғаһының һул ярына тамағынан 116 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Түбәнге Моховая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023325
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202332
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Раззаков

Раззаков (элекке исемдәре Исфана ҡырғ. Исфана, рус. Исфана, үзб. Isfana) — көньяҡ Ҡырғыҙстандың Баткен өлкәһендә урынлашҡан ҙур булмаған ҡала. Фирғәнә үҙәненең көньяҡ өлөшөндә урынлашҡан, өс яғынанан Тажикстан тарафынан уралған.
Ләйләк районының административ үҙәге булып тора. Мырза-Патча, Самат, Сиген, Тайлан, Аҡ-Булаҡ һәм Голбо ауылдары Исфана ҡала идараһына ҡарай. Ҡаланың рәсми сайтындағы мәғлүмәттәре буйынса, Исфана ҡалаһының һәм уға буйһонған ауылдарҙың халыҡ һаны — 28 085 кеше. Исфананың үҙендә 18 200 кеше тора.

# Раззаков
## Иҡтисады

Советтар Союзы осоронда Исфанала бер нисә фабрика, ҙур ғына колхоз булған. 1991-се йылда Ҡырғыҙстан бойондороҡһоҙ дәүләт булғас фабрикаларҙың күбеһе ябылды.
Хәҙерге ваҡытта Исфана халҡы эш артынан башҡа илдәргә, күпселеге Рәсәйгә, һирәгерәк Ҡаҙағстан, Тажикстан һәм Үзбәкстанға йөрөй. Сит илдәргә эш эҙләп барыусыларҙың һаны рәсми рәүештә баҫтырылмай.
# Фәйезов Абзам Ахун улы

Фәйезов Абзам Ахун улы (рус. Фаизов Абзам Ахунович) (1903—?)— Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙылармеецы.

# Фәйезов Абзам Ахун улы
## Биографияһы

1903 йылда, хәҙерге административ бүленеш буйынса, Башҡортостандың Дәүләкән районында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Дәүләкән районы военкоматы тарафынан хәрби хеҙмәткә саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия дивизияһында хеҙмәт итә.
Полк командиры Т. Т. Кусимовтың хәрби наградаға тәҡдим иткән рәсми хатында «Гвардия рядовойы Фәйезов Абзам Ахун улы хәрби алыштар барышында аттарҙы дағалап торҙо һәм хәрби задаиниены 100 процент үтәргә булышлыҡ итте», тип яҙылған.

# Фәйезов Абзам Ахун улы
## Наградалары

* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1943)
# Тамаҡ (мәғәнәләр)

Тамаҡ — күп мәғәнәле атама:
* Тамаҡ (анатомия) — ауыҙ ҡыуышлығын тын юлы һәм ҡыҙыл үңәс менән тоташтырған урын.
* Тамаҡ (география) — йылға бөткән, башҡа йылғаға йәки диңгеҙгә ҡойған урын.
* Тамаҡ (Дүртөйлө районы) — Дүртөйлө районындағы ауыл.
# Ғәрәфәт (үҙән)

Ғәрәфәт (ғәр. عرفة‎; рус. Арафат) - Мәккәнән 20-25 километр алыҫлыҡта урынлашҡан урын. Үҙәндең оҙонлоғо 11-12 км, киңлеге — 6,5 км. Ғәрәфәт үҙәнендә хаж ҡылыусылар Зөлхизә айының туғыҙынсы көнөндә ҡала. Был туҡталҡа хаждың мотлаҡ өлөшө - фарыз булып тора. Төньяҡтан үҙән шул уҡ исемле тауҙар менән сикләнгән.

# Ғәрәфәт (үҙән)
## Тарихы

Ислам риүәйәтенә ярашлы, нәҡ Ғәрәфәт тауы янында ожмахтан ҡыуылған Әҙәм менән Һауа осраша. Мөхәммәттең с.ғ.с. пәйғәмбәрлек миссияһы башланғанға тиклем тау Илал исемен йөрөтә һәм мәжүсиҙәргә хаж ҡылыу урыны булып хеҙмәт итә.
Ислам диненең тәүге быуаттарында үҙәндә таш сығарыу урындары булған, ошонда уҡ Мәккәне һыу менән тәьмин итеүсе һыу үткәргес төҙөлгән. Хәҙерге ваҡытта Ғәрәфәт хаж ҡылыу өсөн генә хеҙмәт итә, һәм унда кеше йәшәмәй.

# Ғәрәфәт (үҙән)
## Хаж

Ғәрәфәттә хаж ҡылыуҙың төп йолаһы — «Аллаһ алдында тороу" үткәрелә. Лагерҙа урынлашҡас, ғибәҙәт ҡылыусылар «Аллаһ алдында тороуҙың" башланыуын (мәүкиф) көтә, ул 9 зөлхизәлә төш ваҡытында вәғәз (хөтбә) менән асыла. Бейеклеге 60 метр булған тау алдында тора. Был тау Джәбәл әр-Рәхмә йәки Ғәрәфәт тауы тип атала.
Тауҙың көнсығыш битләүендә баҫҡыс уйылған, ул түбәлә теҙөлгән манараға алып бара. Баҫҡыстың 60-сы баҫмаһында Ғәрәфә көнөвәғәзе уҡылған майҙансыҡ булдырылған.
# Ташага

Ташага — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чермелей йылғаһының уң ярына тамағынан 2,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ташага
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000036876
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003687
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡараһыу (Уйылға ҡушылдығы)

Ҡараһыу (рус. Карасу) — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уйылға йылғаһының һул ярына тамағынан 166 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Ҡараһыу (Уйылға ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уйылға йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500112111200001025
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200102
* Бассейн коды — 14.01.05.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шалтыҡ

Шалтыҡ (рус. Шалтык) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сөн йылғаһының уң ярына тамағынан 181 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Шалтыҡ
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026497
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102649
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Киске Өфө (гәзит)

Киске Өфө — Башҡортостан Республикаһының баш ҡалаһы Өфөлә 2002 йылдың ноябренән донъя күреп килгән ижтимағи-сәйәси-мәҙәни гәзит, аҙнаның шәмбе көнөндә башҡорт телендә сыға һәм Башҡортостандағы, Рәсәйҙәге, донъялағы яңылыҡтарға, башҡорт мәҙәниәтенә, башҡорт тарихына ҙур урын бирә. Баш мөхәррире — Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы Янбаева.
* Маҡсатыбыҙ – киң мәғлүмәт саралары баҙарында бары тик уҡыусы мәнфәғәтен ҡайғыртыусы, уҡыусы күңелен күреүсе, һүҙ бутҡаһынан, арзан ҡиммәттәрҙән ҡасҡан, һәр кемде юғарыға ҡарап фекер итергә әйҙәгән гәзит булараҡ үҙ урыныбыҙҙы алыу. Ошо йүнәлештә ижад итәбеҙ, артабан да шулай дауам итеү ниәтебеҙ. Әйҙәгеҙ, бергә булайыҡ, бергә-бергә фекер ҡорайыҡ, бергә уйлайыҡ, бергә ҡыуанайыҡ..
— тип билдәләй үҙ маҡсатын редакция коллективы.

# Киске Өфө (гәзит)
## Рубрикалар

* ... ғәҙәттәре күркәм
* ... ғәҙәттәре сәйер
* ... көйөндөрә лә
* Ағинәй һүҙе
* Аҡыллыға - ишара
* Алдар менән Ерәнсә ҡоро
* Баш ҡала ҡунағы
* Беҙҙең әңгәмә
* Бер кәлимә фекер
* Ғаилә ҡоро
* Заман башҡорто
* Зыялылар майҙаны
* Сәләмәтлек әлифбаһы
* Баш ҡалам
* Теманы дауам итеп...
* Тәбиғәт мөғжизәләре

# Киске Өфө (гәзит)
## Хеҙмәткәрҙәр
### Әлеге ваҡытта эшләгәндәр

* Янбаева Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы — 2002 йылдан баш мөхәррир, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2006).
* — Баш мөхәррирҙең дөйөм мәсьәләләр буйынса урынбаҫары. Эшләй башлаған ваҡыты ????
* Ләйсән Даян ҡыҙы Нафиҡова — Хаттар бүлеге мөдире.Эшләй башлаған ваҡыты ????
* Зәйтүнә Наримйән ҡыҙы Ниғәмәтйәнова — ҡала тормошо бүлеге мөдире. 2010 йылдың 2 июленән эшләй.
* Гөлназ Вәзих ҡыҙы Сафуанова — хәбәрсе. 2010 йыл.

# Киске Өфө (гәзит)
## Хеҙмәткәрҙәр
### Элек эшләп киткәндәр

* Вәлиәхмәт Миңләхмәт улы Бәҙретдинов — яуаплы сәркәтип, Эшләгән ваҡыты: башы ???? — аҙағы ????
* Әхмәр Ғүмәр улы Үтәбаев — Баш мөхәррир урынбаҫары, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2008).
* Зөлфиә Ишбулат ҡыҙы Басырова — Баш мөхәррирҙең дөйөм мәсьәләләр буйынса урынбаҫары.
* Илгиз Вәкил улы Ишбулатов — хәбәрсе. 2010 - 2017
* Мөнир Ишкенә улы Иҡсанов — хәбәрсе. Эшләй башлаған ваҡыты ????

# Киске Өфө (гәзит)
## Башҡорт Википедияһы Киске Өфө гәзитендә

* № 13, 31 март — 6 апрель, 2012 Мәғлүмәтлеләр… донъя менән хакимлыҡ итә
# Ибн Мәжа

Әбү Абдулла Мөхәммәт Ибн Йәзид әл-Ҡәзвини (ғәр. ابو عبد الله محمد بن يزيد القزويني‎; рус. Ибн Маджа) Ибн Мәжа булараҡ билдәле (ғәр. ابن ماجه‎; 824(0824), Ҡәзвин, хәҙ. Иран — 28 февраль 886, Ҡәзвин, хәҙ. Иран) - фаҡиһ, хәҙистәр белгесе - мөхәддис. Сөнниҙәрҙең алты төп хәҙистәр йыйынтығы "Күтүб әс-ситтә"нең береһе Ибн Мәджаһ Сүнәне авторы.

# Ибн Мәжа
## Биографияһы

Уның тулы исеме: Әбү Абдулла Мөхәммәт Ибн Йәзид ибн Мәжит әл-Раби әл-Ҡазвини. Ҡәзвиндә 824 йылда тыуған.
Хәҙистәр йыйыу өсөн Ибн Мәжа Ираҡ, Хижәз, Шам һәм Мысыр буйлап йөрөп сыға
Әҙ-Ҙәһәби мәғлүмәте буйынса Ибн Мәжа 887 йылдың 19 февралендә Рамаҙандың һуңғы көндәрендә Ҡәзвиндә вафат була. Уның туғандары Әбү Бәкер, ағаһы Әбү Ғабдулла һәм уның улы Абдулла бин Мөхәммәт Бин Йәзид менән бергә ерләүҙе үҙ өҫтөнә алалар.

# Ибн Мәжа
## Хеҙмәттәре

Әҙ-Ҙәһәби Ибн Мәжаның түбәндәге әҫәрҙәрен телгә ала:
* Ибн Мәжа Сүнәне - хәҙистар йыйынтығы, 1500 бүлектән һәм 4000-гә яҡын хәҙистән тора;
* Китаб әт-Тәфсир - Ҡөрьәнгә аңлатма биреү;
* Китаб әт-Тарих - тарих буйынса китап, йәки хәҙис тапшырыусылар исемлеге.
# Кесе Дубенка

Кесе Дубенка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волга йылғаһының уң ярына тамағынан 3431 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Дубенка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000229
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000022
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Щурчиха

Щурчиха — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел Холуница йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Щурчиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100032270
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103227
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лангаль-Яха-То

Лангаль-Яха-То — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ТАЗ/555/236/17 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Лангаль-Яха-То
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067691
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306769
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Күсембәт

Күсембәт — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сөн йылғаһының һул ярына тамағынан 125 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Күсембәт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026626
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102662
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Зыряновка (Имшагал ҡушылдығы)

Зыряновка — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Имшагал йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Зыряновка (Имшагал ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300006997
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300699
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Түбәнге Паниха

Түбәнге Паниха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вишера йылғаһының уң ярына тамағынан 280 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Түбәнге Паниха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004280
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100428
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Люккум-Игый

Люккум-Игый — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Негус-Ях йылғаһының уң ярына тамағынан 171 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Люккум-Игый
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048328
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204832
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лауша

Лауша (нем. Lauscha) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3691 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,72 км². Диңгеҙ кимәленән 625 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98724 һәм автомобиль коды — SON.
# Сәғитов Тайфур Барый улы

Сәғитов Тайфур Барый улы (15 апрель 1936 йыл — 26 апрель 2018 йыл) — башҡорт яҙыусыһы. 1963 йылдан — СССР Журналистар союзы, 1965 йылдан — КПСС, 1980 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1986). Сергей Чекмарёв исемендәге премия лауреаты (1985).

# Сәғитов Тайфур Барый улы
## Биографияһы

Тайфур Барый улы Сәғитов 1936 йылдың 15 мартында Белорет районы Аҙнағол ауылында тыуған.
Шундағы башланғыс кластарҙан һуң Сермән мәктәбендә уҡый. Урта белем алғас, уны «Белорецкий рабочий» гәзитенә эшкә саҡыралар. Аҙаҡ Өфөгә килеп, «Ленинсы» гәзитендә корректор, тәржемәсе, әҙәби хеҙмәткәр булып эшләй.
1958 йылда Башҡорт дәүләт университетына уҡырға керә. Йәш белгес 1964—66 йылдарҙа «Белорецкий рабочий» гәзитендә һәм Белорет районының башҡорт телендә нәшер ителгән «Урал» гәзитендә эшләй.
1967 йылдан журналист хеҙмәтен «Совет Башҡортостаны» гәзитендә дауам итә.
1980 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
Башҡорт, рус һәм тағы бер нисә телдә яҙыусының ике тиҫтәнән артыҡ китабы баҫылып сыға.
Әҙип оҙайлы ауырыуҙан һуң 2018 йылдың 26 апрелендә Өфөлә вафат була.

# Сәғитов Тайфур Барый улы
## Китаптары

| Рәхмәт һеҙгә кешеләр. Очерктар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1976. — 100 б. Күңел түре. Хикәйәләр, повестар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1982. — 168 б. Һабантуй. роман. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1982. — 486 б. Икмәктең валсығын да әрәм итмә. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1984. — 20 б. Хлеба береги кусок! Очерк. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1984. — 20 с. (рус.) Һабантуй. роман. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1985. — 336 б. Аманат. Поэма-эссе.— Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1989. — 264 б. Ҡаһармандар эҙенән. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1992. — 96 б. Грани. Публицистические очерки. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1992. — 156 с. Феномен. — Уфа, 1992. — Батырша. Трагедия. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1983. — 80 б. | Һәйкәл. Публицистика. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1992. — Һайланма әҫәрҙәр.Өс томда. — Өфө: том 1. 1994. 640 б. том 2. 1998. 752 б. Иман. Роман.— Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. — 336 б. С думой о Салавате. Очерк. — Уфа: Китап, 1997. — 60 с. Күп яҡлы Ғәйетбай.— Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1998. — 144 б. Наука. Общество. Нация./Бесседа с акад. Р. И. Нигматуллиным/. Уфа. Гилем, 1998. — 112с. Разговор писателя с ученым. 275 лет Российской Академии наук: Уфа: Гилем, 1999. со автор Р. Нигматуллин. Нинел. Роман. — Өфө: Китап, 2000. — 214 б. Президент и писатель. Неожиданная книга-исповедь. Уфа: Китап, 2002. — 304 с. Если бы не Вы, Тагир агай... Очерк. Уфа, 2003. — 304 с. Сиң. Память судьбы. Уфа. Башкирское книжное издательство. 2006. — 552 с. |

# Сәғитов Тайфур Барый улы
## Лаҡаптары

* Бөгөн гәзит шәп сыҡҡан.
# Үрге Йәйләү

Үрге Йәйләү, (Верхний Дзяйляу, Дёля-Ю (рус.)) — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хулга йылғаһының уң ярына тамағынан 205 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Үрге Йәйләү
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025700
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302570
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3