yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Сәхәүетдинова Мәстүрә Низам ҡыҙы

Сәхәүетдинова Мәстүрә Низам ҡыҙы (7 ғинуар 1903 йыл — 2 март 1996 йыл) — инженер‑архитектор, дәүләт эшмәкәре. Башҡорт АССР-ында ҡатын-ҡыҙҙарҙан тәүге халыҡ комиссары. 1936 йылыдан СССР Архитекторҙар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған архитекторы (1993).

# Сәхәүетдинова Мәстүрә Низам ҡыҙы
## Биографияһы

Мәстүрә Низам ҡыҙы Сәхәүетдинова 1903 йылдың 7 ғинуарында Өфө губернаһы Златоуст өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡыйғы районы) Үрге Ҡыйғы ауылында күп балалы ғаиләлә тыуған. Иртә етем ҡала, апаһы һәм ҡартатаһында тәрбиәләнә. 12 йәшендә тыуған ауылындағы ике класлы ир-егеттәр мәктәбенә уҡырға инергә мөмкинлек ала. Уны тик яҡшы билдәләргә тамамлағандан һуң, Өфө уҡытыусылар семинарияһында белемен дауам итергә хоҡуҡ ала, әммә Граждандар һуғышы башланғас, был ниәте тормошҡа ашмай ҡала.
Граждандар һуғышы тамамланғандан һуң, тыуған ауылында комсомол ячейкаһын ойоштора, махсус тәғәйенешле отрядтар составында ҡорал тотоп ауыл учреждениеларын һәм складтарын һаҡлауҙа ҡатнаша. Тәүге артелдәрҙе һәм коммуналарҙы, ҡатын-ҡыҙҙар советтарын булдыра.
1936 йылда Мәскәүҙәге В. В. Куйбышев исемендәге РККА Хәрби инженерҙар академияһын тамамлап, инженер‑архитектор һөнәре ала.
1936 йылдан «Башпроект» проекттар планлаштырыу тресының баш архитекторы, идарасы урынбаҫары булып эшләй.
1937 йылдан Башҡорт АССР-ының коммуналь хужалығы халыҡ комиссары вазифаһын башҡара. 1939 йылдан Башҡорт АССР-ы Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарамағындағы фәнни‑техник советының рәйесе була. 1942 йылдан Башҡорт АССР-ы Халыҡ комисарҙары советы рәйесе урынбаҫары вазифаһын үтәй.
Бер үк ваҡытта 1938—1943 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Архитекторҙар союзы идараһы рәйесе. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында эвакуацияланған предприятиеларҙы урынлаштырыу эше менән етәкселек итә.
1945—1962 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советының Архитектура эштәре буйынса идаралығы начальнигы вазифаһын башҡара.
Башҡорт АССР-ы Юғары Советының 2—4‑се саҡырылыш депутаты итеп һайлана.
1996 йылдың 2 мартында Өфө ҡалаһында вафат була.

# Сәхәүетдинова Мәстүрә Низам ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Мәстүрә Низам ҡыҙының фәнни эштәре Башҡорт АССР-ында гражданлыҡ төҙөлөшө мәсьәләләренә арналған. 1930‑сы йылдарҙың 2‑се яртыһында республикала торлаҡ йорт һәм йәмәғәт биналарын проектлауҙа ҡатнаша.

# Сәхәүетдинова Мәстүрә Низам ҡыҙы
## Хеҙмәттәре

* Город Уфа. — М., 1948. (авторҙаш)

# Сәхәүетдинова Мәстүрә Низам ҡыҙы
## Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1949)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1949, 1967)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған архитекторы (1993)

# Сәхәүетдинова Мәстүрә Низам ҡыҙы
## Хәтер

* Өфөлә Мәстүрә Низам ҡыҙы Сәхәүетдинова йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған
* Ҡыйғы районы Үрге Ҡыйғы ауылы урамдарының береһенә уның исеме бирелгән.
# Ясьва

Ясьва — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Утка йылғаһының уң ярына тамағынан 2,9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ясьва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200543
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әл-Ясағ

Әл-Ясағ, Әльясағ (ғәр. اليسع‎) — ислам пәйғәмбәре, Ильяс Пәйғәмбәрҙән һуң бәни Исраилгә ебәрелгән, Ильяс (Илия) пәйғәмбәрҙең уҡыусыһы. Елисей менән тиңләштерелә. Ҡөрьәндә ике тапҡыр телгә алына.

# Әл-Ясағ
## Биографияһы

Әл-Ясағ пәйғәмбәр Ильяс пәйғәмбәр һәм бәнү Исраил батшалары: Иорам, Иегу, Иоахаз һәм Иоас заманында йәшәгән. Ильяс үҙ халҡы тарафынан ҡыуылғандан һуң, башҡа йәһүд ҡәбиләләренә вәғәз һөйләй башлай, шуларҙың береһе уны ҡабул итә. Ильяс Әл-Ясағтың әсәһе йортонда туҡтала. Әсәһенең үтенесе буйынса Ильяс пәйғәмбәр уның шул ваҡытта ҡаты ауырыған улының һауығыуын һорап доға ҡыла, һәм АллаҺ уның балаһын һауыҡтыра. Һауыҡҡандан һуң Әл-Ясағ ғүмеренең аҙағына тиклем Ильяс пәйғәмбәрҙән айырылмай һәм уның етәкселегендә Тәүратты өйрәнә. Ислам дине белгесе Ибн Ҡасир Елисейҙың атаһы яғынан генеалогияһын тикшерә һәм нәҫлен Һарунға (Аарон) тоташтыра.
Ильяс үлгәндән Һуң Әл-Ясағ пәйғәмбәр йәһүдтәрҙе Муса пәйғәмбәр ҡанундарына эйәрергә саҡырыуын дауам итә, әммә уны кире ҡағалар. Бәни Исраил ҡәбиләләре араһында тоҡанған үҙ-ара низағтар барышында улар көсһөҙләнә, был хәл ассирийҙарға ерҙәрен баҫып алырға мөмкинлек бирә һәм уларҙың күбеһе ҡоллоҡҡа алып кителә.
Әл-Ясағ мөғжизә ҡылыу һәләтенә эйә була.
Үлеме алдынан Әл-Ясағ үҙенең вариҫы итеп Зүлкәфилде тәғәйенләй. Ҡәбере Әл-Ҡәтифә (Сәғүд Ғәрәбстанының көнсығыш провинцияһы) ҡалаһы янында Әл-Авджамда урынлашҡан.
# Казачий Ерик (Ростов өлкәһе)

Казак Йырыны — Азов районы, Ростов өлкәһе утары.
Елизавета ауыл биләмәһе составына инә.

# Казачий Ерик (Ростов өлкәһе)
## Географияһы

7 км төньяҡтараҡ урынлашҡан Район үҙәге — Азов ҡалаһынан 7 км төньяҡтараҡ урынлашҡан, Каланча гирлаһының уң яры (Дон тармағы), Ростов-на-Дон тирәһендә тора.

# Казачий Ерик (Ростов өлкәһе)
## Географияһы
### Урам

* пер. Бережной,
* пер. Проездной,
* ул. Береговая,
* ул. Степная,
* ул. Шевченко,
* ул. Школьная.

# Казачий Ерик (Ростов өлкәһе)
## Иҫтәлекле урын

* Утар яр буйы һыҙатында археологик ҡомартҡы — ауыл «Казак йырыны» утырағы бар. Ул «Дон Дельтаһы» тәбиғи һәм тарихи-археологик комплексына инә. Ҡомартҡының датаһы итеп беҙҙең эраға тиклемге IV—III мең йыллыҡ — XIII быуат (беҙҙең эра) һанала. Ростов Өлкә Советының Кесе Советы 301 Ҡарарына(18 ноябрь, 1992 йыл) ярашлы урындағы әһәмиәткә эйә мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә 6100244000 коды аҫтында индерелгән.
# Ибраһимов Хәбибулла Кәлимулла улы

Ибраһимов Хәбибулла Кәлимулла улы (29 декабрь 1894 йыл — 17 март 1959 йыл) — композитор, драматург, йәмәғәт эшмәкәре. 1941 йылдан СССР-ҙың Композиторҙар һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1951).

# Ибраһимов Хәбибулла Кәлимулла улы
## Биографияһы

1894 йылдың 29 ғинуарында Ырымбур ҡалаҺында йөксө ғаиләһендә тыуған. Тәүҙә ул «Хөсәйениә» мәҙрәсәһендә уҡый. Кесе йәштән үк музыка менән мауыға, гармунда, мандолинала һәм скрипкала уйнай.
1915 йылдан 1917 йылға тиклем Хәбибулла Ибраһимов хәрби хеҙмәттә була. Демобилизациянан һуң Ырымбурҙа музыкант һәм музыка укытыусыһы булып эшләй. 1919 йылдың аҙағында Ҡыҙыл Армияға доброволец булын китә һәм Төркөстан фронтының политбүлек ҡаршыһындағы театрҙа музыка етәксеһе булып эшләй, һуңынан ошо театр менән Башҡортостандың шул осорҙағы баш ҡалаһы Стәрлетамаҡҡа күсеп килә һәм башҡорт профессиональ театрын ойоштороуҙа актив ҡатнаша, артист булып та, музыкант булып та зшләй.
1922—1925 йылдарҙа Ленинград Музыка белеме институтын тамамлап ҡайтҡас бөтә ғүмерен башҡорт театры менән бәйләй. Ул күп һандағы популяр йырҙарҙың авторы.
Хәбибулла Ибраһимов 1921 йылда яҙылған «Башмағым» әҫәре менән комедия жанрына нигеҙ һалды. Уның «Зөлхәбирә», «Пианино мәсьәләһе», «Еҙнәкәй», «Ватан өсөн», «Партизанка» кеүек әҫәрҙәре лә театрҙар сәхнәһендә ҡуйылды. 1951 йылда уға Еашҡортостандың аткаҙанган сәнғәт эшмәкәре тигән маҡтаулы исем бирелә.
# Сылвожанка

Сылвожанка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Нердва йылғаһының һул ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Сылвожанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100009738
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100973
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡунаҡбай (Силәбе өлкәһе)

Ҡунаҡбай (рус. Кунакбаева) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Хәлит ауыл биләмәһе составына керә.

# Ҡунаҡбай (Силәбе өлкәһе)
## Тарих

Ауылға һалйот ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Пермь губернаһы Шадринск өйәҙе составында була. Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Ҡунаҡбай (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

| 1816 | 1834 | 1859 | 1920 |
| 214 | 262 | 304 | 574 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (99 %) йәшәй.

# Ҡунаҡбай (Силәбе өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Хәй Мөхәмәтйәров (1911–1942) — башҡорт шағиры.
* Мөхәмәтйәров Мөхәмәтғариф Закир улы (1891–?) – башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре.
# Биллеғылыс (Өршәк ҡушылдығы)

Биллеғылысә (рус. Белый Ключ) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Өршәк йылғаһының уң ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Биллеғылыс (Өршәк ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Охлебинин ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Өфөгә тиклем, Ҡариҙел (инешенән Шаҡша ҡасабаһына тиклем) һәм Дим (инештән Бочкарёво һыу үлсәү посына тиклем) йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201412111100019941
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101994
* Бассейн коды — 10.01.02.014
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тиржа

Тиржа — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Теша йылғаһының һул ярына тамағынан 162 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Тиржа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Теша йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ока ҡушылдыҡтары бассейны Мокша йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300212110000030588
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003058
* Бассейн коды — 09.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тютельга

Тютельга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чижа йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Тютельга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000051288
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005128
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Табан (балыҡ)

?Табандар :
Табан балыҡ (Carassius gibelio) :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Супер-класс: | Балыҡтар |
| Класс: | Ҡылсыҡлы балыҡтар |
| Суб-класс: | Ҡылыс һыртлы балыҡтар |
| Отряд: | Сазан балыҡтар |
| Ғаилә: | Сазандар |
| Ырыу: | Табандар |
Латинса исеме :
Carassius Nilsson, 1832 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 163349 NCBI 7956 |
Табан (лат. Carassius, рус. Карась) — сазандар ғаиләһенә ҡараған йылға балығы. Кәүҙәһе ҡабырғалар яғынан ҡыҫылған, арҡаһы ҡалын, арҡаһындағы йөҙгөстәре оҙон була. Тәңкәләре эре һәм шыма була.
Табан балыҡ — бик әрһеҙ. Ул башҡа бер генә балыҡ та сыҙай алмаған һыуҙа йәшәргә һәләтле. Һауа етешмәгән, үлән, ләм баҫҡан күлдәрҙә, хатта бәләкәс кенә күләүектәрҙэ лә осрап ҡуя. Табан — әкрен генә йөтөй торған килбәтһеҙ һәм ялҡауыраҡ балыҡ.
Аусылыҡ балыҡтарының береһе булараҡ йылға-күлдәрҙә үрсетелә.
Башҡорттар табанды төрлөсә атап йөрөтәләр. Көньяҡта аҡтабан тип йөрөтәләр. Силәбе яғында аҡтаван тиҙәр. Инйәр буйында — бәрҙе, лопашка, Йүрүҙәндә, Эйектә, Һаҡмарҙа, Димдә, Әйҙә һәм башҡа күп урындарҙа табан балығы тип йөрөтәләр.
# Яменка

Яменка (Измостье, Прокудинка) — Рәсәй йылғаһы. Калуга өлкәһе, Смоленск өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Теча йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Яменка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000021382
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002138
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дергачевка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)

Дергачевка ауыл Советы — Стәрлетамаҡ районы составындағы административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы), 2008 йылда бөтөрөлә. Почта индексы — 453138. ОКАТО коды — 80249832000. ИФНС коды — 0242. Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы 2004 йылдың 16 декабренән ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда Дергачевка ауыл Советы Первомайский ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә

# Дергачевка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Ауыл советы составында

Дергачевка ауыл Советы: Дергачевка ауылы — административ үҙәк, Владимировка, Соколовка, Федоро-Петровка ауылдары (өҫтәмә 44 ж);
* Дергачевка ауылы
* Владимировка ауылы
* Соколовка ауылы
* Федоро-Петровка ауылы

# Дергачевка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законында түбәндәге юлдар бар:
   40) Стәрлетамаҡ районы буйынса: г) «Первомайский» атамаһын һаҡлап, Первомайский һәм Дергачевка ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Первомайский ауылында урынлаштырырға. Дергачевка ауыл Советының Владимировка, Дергачевка, Соколовка, Фёдоро-Петровка ауылдарын Первомайский ауыл Советы территорияһы составына индерергә. Первомайский ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға. Дергачевка ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;

# Дергачевка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Йылғалары

* Өршәк йылғаһы.

# Дергачевка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

2008 йылғаӘлшәй һәм Ауырғазы райондары, муниципальными образованиями Константиноградовка ауыл Советы, Первомайский ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш була «Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).

# Дергачевка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
## Автомобиль юлдары

* Дергачевка — Бәгәнәш.
# Салауат йәмиғ мәсете

2004
Мәсжид Ән-Нәби Йәмиғ мәсете — Салауат йәмиғ мәсете, 1985 йылда төҙөлә башлай.

# Салауат йәмиғ мәсете
## Архитектураһы

Салауат ҡалаһындағы Мәсжид Ән-Нәби Йәмиғ мәсете ҡатын-ҡыҙҙар һәм ирҙәр өсөн ике залы булған бинанан ғибәрәт. Төп манараның бейеклеге — 49 метр, иң ҙур көмбәҙҙең бейеклеге — 25 метр, файҙалы майҙаны — 3000 кв. метр тәшкил итә. Мәсеттең эскизын В. В. Лебедев етәкселегендәге Петербург архитекторҙары эшләне.
Мәсеттең михрабы Ҡиблаға, ислам үҙәге — Ҡәғбәғә (ғәр. الكعبة المشرفة‎) — Әл-Харам мәсетендәге Ҡара ташҡа (Мәккә) йүнәлеш бирә. Мәсеттең эске ихатаһы бар.

# Салауат йәмиғ мәсете
## Тарихы

Салауат ҡалаһындағы мәсет бик оҙаҡ төҙөлә. Тәүге намаҙ бында 2002 йылдың 21 декабрендә уҡыла. 2008 йылдың 23 авгусында МДУМ юғары мөфтөйө Тәлғәт Тәджетдин ҡатнашлығында мәсет тантаналы рәүештә асыла. Төҙөлөш ҡалала йәшәүселәрҙең иғәнәһенә төҙөлә, уларға ҡала предприятиелары һәм сит ил компаниялары ярҙам итә. Майҙаны буйынса мәсет Башҡортостанда Өфө мәсете Ләлә Тюльпандан һуң икенсе урынды биләй. Мәсет холоҡ төҙәтеү учреждениеларын ҡурсалай: Салауат ҡалаһында — 2-се һанлы ИК, 16 ЛИУ 19 16 (Салауат); Мәләүез ҡалаһында −7-се һанлы ИК; Шәкетауҙа — балалар колонияһы. Мәсеттә никахлашыу йолалары үткәрелә.
Мәсеттә Рәсәй ислам университетының филиалы асылған (башланғыс дини белем), йыл һайын бында 100 уҡыусы шәкертeуҡый, диплом алғас, улар имам, ислам нигеҙҙәре мөғәллимдары була алалар. Уҡыу ваҡыты — 3 йыл. Һуңынан уларҙың күбеһе артабан уҡыуын дауам итеү өсөн Өфөгә китәләр. Филиалда 22 уҡытыусы эшләй, улар араһынан 12 мөғәллим юғары дини белемле. Йолалар атҡарған башҡа 15 руханиҙар кеүек, уларҙың барыһы ла ирекле нигеҙҙә эшләйҙәр, эш хаҡы алмайҙар. Төрлө йәштәге диндарҙар өсөн йәкшәмбе мәктәбе эшләп килә. Мәсеттә ғәрәп теле буйынса факультативты Сүриәнән килгән мөғәллим алып бара. 2004 йылдан башлап йәмиғ мәсете манараһынан Салауат ҡалаһы мосолмандарына намаҙ ваҡыты етеүен белгертеп, аҙан тауышы саҡыра.
Мөфтөй — Рәсәй МДУМ юғары мөфтөйө ярҙамсыһы Рәмил хәҙрәт Насыров. Имам ахунд — Тимерҡаҙыҡ хәҙрәт, имам-мөхтәсиб Зөфәр хәҙрәт, имам — хатип Тимерғәлей хәҙрәт, имам — хатип Низаметдинов Ғабдраүф Бәҙретдин улы. Мәҙрәсә янындағы мәсет мөғәллиме — Асия Шәрифуллина.

# Салауат йәмиғ мәсете
## Ҡыҙыҡлы факттар

Мосолман ай календары буйынса яңы йыл — хиджрға мәсеттә бер нисә номинация буйынса традицион конкурс үтә: ҡөрьән сүрәләрен уҡыу, ислам нигеҙҙәре һәм тарихы буйынса викторина.
# Воскресенка заводы

Воскресенка баҡыр иретеү заводы — Уралдағы иң боронғо металлургия заводы. 1745 йылдың 16 ноябрендә эшен башлай. 1913 йылға тиклем ғәмәлдә булған. Воскресенск ауылында әлегә тиклем заводтың диуарҙары һаҡланып ҡалған, шулай уҡ ер аҫты юлдары бар.

# Воскресенка заводы
## Тарихы

XVIII быуаттың 40-сы йылдарында Нуғай даруғаһы Бошман-Ҡыпсаҡ һәм Тамъян улустары башҡорттарынан һатып алынған ерҙәрҙә Тор йылғаһы буйында И. Б. Твердышев менән И. С. Мясников тарафынан баҡыр иретеү заводы булараҡ нигеҙ һалына. Твердышев компанияһының баҡыр иретеү заводтары араһында Воскресенка заводы төп завод булып һаналған. 1745 йылдан алып — Твердышев менән Мясников, 1783—1830 йылдарҙа, 1836—70 йылдарҙа һәм 1891—1995 йылдарҙа — Пашковтар, 1830—1836 йылдарҙа — ҡаҙна, 1870—71 йылдарҙа — «Прогден, Леббок һәм К°», 1871—91 йылдарҙа — «Урыҫ баҡыры» хужа булалар. Воскресенка тау округына ингән.
Академик Паллас заводты түбәндәгесә һүрәтләй:
* В заводе 7 плавильных печей, из коих ныне только в шести производилась работа… Руда, которую здесь плавят, есть простая песчаная руда из Каргалинских рудников… и как добывание и возка руды, жжение угольев и отправляемая по большей части крепостным людям заводская работа требует небольшого иждивения, то при здешних учреждениях получают знатную прибыль.
Заводта 1772 йылда — 2300 тау сәнәғәте крәҫтиәне, 1797 йылда — 1276 мастеровой һәм эшсе кеше, 1860 йылда 1770 тау сәнәғәте крәҫтиәне иҫәпләнә.
1797 йылда Воскресенка заводына 138 рудник ҡарай, шуларҙың етеһе (шул иҫәптән Ҡарғалы руднигы) эшләй. 1895 йылда заводтағы баҡыр иретеү производствоһы Ҡарғалы рудниктарының ярлыланыуы арҡаһында бөтөрөлә. 1895 йылдан завод суйын ҡойоуға күсә.
150 йыл эсендә 1 620 094 бот таҙа баҡыр иретелә, максималь етештереүсәнлек — 20,5 мең бот (1835).
Воскресенка баҡыр иретеү заводы Уралда иң эре заводтарының береһе була, 1745 йылда, завод сафҡа ингән саҡта, 7 иретеү мейесе, 3 крица тимерлек усағы һәм гармахер, 2 йәйеү (расковочный) сүкеше була. ХIX быуат уртаһында 7 шахталы иретеү мейесе, шплейзофен, гармахер һәм штыклы горндар, 2 суйын иретеү мейесе (вагранка), 2 ҡыҙҙырыу мейесе (табаҡлы баҡыр өсөн), 6 һыу тәгәрмәсе һәм пар машинаһы була. Был ваҡытта завод 59 мең дисәтинә ер биләй.

# Воскресенка заводы
## Тарихы
### Завод Крәҫтиәндәр һуғышы (1773—1775) барышында

Крәҫтиәндәр һуғышы (1773—1775) барышында заводтың 1 меңдән ашыу крәҫтиәне (шул иҫәптән Г. Туманов) баш күтәреүселәргә ҡушыла. 1773 йылдың октябренән 1774 йылдың апреленә тиклем завод баш күтәреүселәр ҡарамағында була: бында артиллерия ҡоралдары һәм һуғыш кәрәк ярағы етештереү ойошторола, ойоштороу эштәре менән Я. С. Антипов, И. Н. Зарубин, И. И. Ульянов етәкселек итә.

# Воскресенка заводы
## Хәҙерге заманда

Хәҙерге ваҡытта завод ҡасабаһы урынында Башҡортостандың Мәләүез районы Воскресенск ауылы урынлашҡан. Заводтың төп корпусы һәм завод идаралығы бинаһы (XVIII быуат), торлаҡ йорттар һәм амбулатория бинаһы (ХХ быуат башы) — архитектура ҡомартҡылары тип танылған.
# Григорьев Александр Владимирович

Григорьев Александр Владимирович (9 сентябрь 1952 йыл) — инженер-механик, хужалыҡ, партия һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре. 2002—2012 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинеты Аппараты Етәксеһе урынбаҫары һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппараты Етәксеһе урынбаҫары. Өсөнсө класлы ғәмәлдәге дәүләт кәңәшсеһе. Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе.

# Григорьев Александр Владимирович
## Биографияһы

Александр Владимирович Григорьев 1952 йылдың 9 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. Өфө нефть институтын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1974 йылда Өфөләге 2-се ТЭЦ-та электромонтёр булып башлай.
1977 йылдан Өфө яҙыу машинкалары заводында инженер.
1981 йылдан КПСС-тың Өфө ҡалаһы Октябрь район комитеты инструкторы. 1982 йылдан Өфө ҡалаһы Октябрь район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары.
1986 йылдан Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советының ойоштороу бүлеге мөдире урынбаҫары, Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинетының Эштәр идарасыһы урынбаҫары, 2000 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинетының Эштәр идарасыһы урынбаҫары — ойоштороу–техник идаралыҡ начальнигы.
2001 йылдан Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинеты Аппараты Етәксеһе урынбаҫары — ойоштороу–техник идаралыҡ начальнигы.
2002—2012 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинеты Аппараты Етәксеһе урынбаҫары һәм Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппараты Етәксеһе урынбаҫары.

# Григорьев Александр Владимирович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы
* «Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙа әүҙем ҡатнашҡаны өсөн» билдәһе.
# Захаров Матвей Васильевич

Захаров Матвей Васильевич (5 (17) август 1898 йыл — 31 ғинуар 1972, Мәскәү, РСФСР, СССР) — совет хәрби эшмәкәре, Советтар Союзы маршалы (1959), ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы, КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы, СССР Юғары Советы депутаты (4-8-се саҡырылыш), профессор.

# Захаров Матвей Васильевич
## Биографияһы
### Йәшлеге

1898 йылдың 17 авгусында (иҫке стиль буйынса — 5 августа) Тверь губернаһы Старицкий өйәҙе Татаркоский улусының Войлово ауылында кәрҫтиән ғаиләһендә тыуа. Урыҫ. 1904 йылда ғаилә Санкт-Петербургҡа күсенә, унда атаһы балта оҫтаһы булып эшләй. 1913 йылда Тверь ҡала юғары башланғыс училищеһын тамамлай, Петроград заводтарында слесарь булып эшләй. 1917 йылда Петроградтағы революцион ваҡиғаларҙың актив ҡатнашыусыһы, «Сименс и Гальске» заводының Ҡыҙыл Гвардия отрядына инә. Был отрядта 7 ноябрҙә (иҫке стиль буйынса 25 октябрҙә) Ҡышҡы һарайҙы штурмлауҙа һәм Керенский — Красновтың контрреволюцион фетнәнһен баҫтырыуҙа Пулково янындағы алыштарҙа ҡатнаша. 1917 йылдың декабрендә РСДРП-ға инә.

# Захаров Матвей Васильевич
## Биографияһы
### Граждандар һуғышы

Петроградтың әүҙем коммунисы булараҡ, Захаров яңы ғына төҙөлә башлаған Ҡыҙыл армияға йүнәлтелә. 1918 йылда 2-се Совет Петроград артиллерия курстары тамамлай. 1918 йылда Граждандар һуғышы фронттарында, шул уҡ йылдың декабрендә Царицын янындағы 10-сы армияла артиллерия батареяһы менән командалыҡ итә. Артабан генерал А. И. Деникин ғәскәренә һәм Төньяҡ Кавказда һәм Ставрополье крайында аҡ казак ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғыша.