yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Әйүпова Зилара Ғайса ҡыҙы

Әйүпова Зилара Ғайса ҡыҙы (15 июнь 1933 йыл — 20 сентябрь 2014 йыл) — бейеүсе, 1955—1975 йылдарҙа Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы. БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1959). «Почёт Билдәһе» ордены (1955) кавалеры.

# Әйүпова Зилара Ғайса ҡыҙы
## Биографияһы

Зилара Ғайса ҡыҙы Әйүпова 1933 йылдың 15 июнендә Башҡорт АССР-ының Мәсетле районы Абдулла ауылында тыуған.
1953 йылда Оло Аҡа урта мәктәбен тамамлаған. Мәктәп йылдарында уҡ ауыл клубы сәхнәһендә сығыш яһай башлай. Мәктәпте тамамлау менән Мәсетле район башҡарма комитетының мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Нурый Мирсаев саҡырыуы менән район мәҙәниәт йортонда бейеүсе булып эш башлай. 1955 йылда Өфөлә сығыш яһағандан һуң Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле етәксеһе Фәйзи Ғәсҡәров Зилара Әйүпованы баш ҡалала алып ҡала.
1955—1975 йылдарҙа Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле (хәҙерге ваҡытта Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле тип атала) солисы була.
1955 йылда Мәскәүҙә башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһында сығыш яһай. Ҙур театр сәхнәһендә үткән декаданы йомғаҡлау концертында «Бишбармаҡ» бейеүен башҡара. Был концертты ил етәкселәре Н. А. Булганин, К. Е. Ворошилов, Л. М. Каганович, Г. М. Маленков, А. И. Микоян, В. М. Молотов, М. Г. Первухин, М. З. Сабуров, Н. С. Хрущев, П. Н. Поспелов, М. А. Суслов ҡарай. Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһын уңышлы ойошторған һәм үткәрәгән өсөн СССР-ҙың оло наградалырына лайыҡ булыусылар исемлегендә беренсе булып Зилара Әйүпова фамилияһы тора. Уға «Почёт Билдәһе» ордены тапшырыла.
1955 йылда Варшавала бишенсе һәм 1959 йылда Венала етенсе Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивалендә ҡатнаша. Венала сығыш яһағанда «Кейәү егет» бейеүендә «кәләш» партияһын башҡара. Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле фестивалдең Икенсе дәрәжә дипломы һәм көмөш миҙалы менән, Зилара Әйүпова һәм уның партнерҙары Хисбулла Зөбәйҙуллин и Рим Бакиров көмөш миҙалы менән бүләкләнә.
1975 йылда хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң тормошон ғәиләһенә бағышлай.
2014 йылдың 20 сентябрендә Өфө ҡалаһында вафат була.

# Әйүпова Зилара Ғайса ҡыҙы
## Ижады
### Зилара Әйүпова тураһында цитаталар

* Зилара Әйүпованың башҡарыу алымы өсөн йомшаҡлыҡ, нәфислек, тәбиғилек, хәрәкәттәрҙең нескәлеге, матур пластика һәм ҡулдарҙың ғәҙәти булмаған һығылмалығы хас. Ләйлә Аралбаева
* Веселая улыбка, счастливый блеск глаз, вся ее сильная красивая фигура дышат счастьем и молодостью. Если сюда добавить долю простодушного кокетства, окрашенного легким юмором, то получится неповторимое соединение черточек, отобранных артисткой в результате упорного труда и постоянных исканий. «Ленинец» гәзите

# Әйүпова Зилара Ғайса ҡыҙы
## Ижады
### Бейеүҙәре

* «Бишбармаҡ»
* «Гөлнәзирә»
* «Кейәү егет»
* «Өс туған» (рус. Три грации)
* «Шаян ҡыҙҙар» (рус. Проказницы)
* «Лао»
* «Һинд бейеүе»
* «Кәҙрил»

# Әйүпова Зилара Ғайса ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары

* «Почёт Билдәһе» ордены (1955)
* БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1959)
* Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестиваленең көмөш миҙалы һәм диплом (1959, Вена)

# Әйүпова Зилара Ғайса ҡыҙы
## Ғәиләһе

Тормош иптәше — Хәмит Яруллин
# Мойзельвиц

Мойзельвиц (нем. Meuselwitz) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 11261 кеше йәшәй. Майҙаны — 57,02 км². Диңгеҙ кимәленән 170 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 4610 һәм автомобиль коды — ABG.
# Күбәкәй

Күбәкәй (рус. Бахарево) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһенең Сафакүл районындағы ауыл.

# Күбәкәй
## Тарихы

Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе составында була. Революциянан һуң Башҡортостан мөхтәриәтенең (1919 йылдан һуң Башҡортостан АССР-ының) Ялан кантоны составына керә.
1922 йылда Урал өлкәһенең яңы ойошторолған Ялан районы составына бирелә. 1930 йылда Ялан районы бөтөрөлгәс, ауыл Ялан-Ҡатай районына керә. 1934 йылда Ялан-Ҡатай районы Силәбе өлкәһе составына инә. 1940 йылда ауыл яңы ойошторолған Сафакүл районына керә, 1943 йылда был район Ҡурған өлкәһе составына инә.

# Күбәкәй
## Халҡы

2010 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса татарҙар (85,8 %), башҡорттар (7,1 %), урыҫтар — (7,1 %) йәшәй.

# Күбәкәй
## Билдәле шәхестәре

* Шәрипов Рамаҙан Шәрип улы (1892—1937) — хәрби эшмәкәр. 1-се Башҡорт кавалерия полкы командиры. РСФСР-ҙың Хәрби Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1921).
# Лёкью

Лёкью — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хейги-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 231 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Лёкью
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300050491
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305049
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Үрге Фроловка

Үрге Фроловка (рус. Верхний Фроловский) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 51 кеше. Почта индексы — 453038, ОКАТО коды — 80203819010.

# Үрге Фроловка
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 44 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Михайловка): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 50 км
# Никуличевтар йорто

Никуличевтар йорто — Вологда өлкәһе Усть Кубинский районының Устье урамында XX быуат башында төҙөлгән ике ҡатлы торлаҡ йорт. Төбәк әһәмиәтендәге тарихи һәм мәҙәни ҡомартҡы. Әлеге ваҡытта йортто йәш архитектор Иван Магарев тейешле тәрбиә күрһәтеү бурысы менән шәхси милкенә һатып ала.

# Никуличевтар йорто
## Тарихы

Ике ҡатлы айырым йорт архитектура ҡомартҡыһы булып иҫәпләнә һәм XX быуат башында эклектика элементтары менән боронғо Русь стилендә төҙөлә. Бейек тәҙрәләре, башнялары һәм шпилдәре менән йорт шулай уҡ буй етмәҫлек булып күренә.
100 йылдан ашыу унда сауҙагәр Иван Никуличевтың сауҙа йорто урынлаша, Никуличев ағас киҫеү, быяла, синкаль-химия, кирбес заводтарына хужа була, буксир һәм тауар-пассажир пароходтарына эйә була. Капиталының күләме, активтарының һаны һәм сауҙа әйләнеше буйынса Никуличевтарҙың Устьела, хатта Вологдала тиңе булмай.

# Никуличевтар йорто
## Архитектураһы

Йорта бола, шулай уҡ совет власы осоронда ҡуйылған ваҡытлы бүлкәләргә ҡарамаҫтан, бина тулыһынса үткәндәрҙең тарихы менән тулы. Беренсе ҡатта таш арка түшәмдәр төҙөлгән һәм беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған, икенсе ҡатта бордюр һылау биҙәктәре һәм люстралар өсөн матур розеткалар менән түбәлектәр һаҡланған.
Ҡоролмала ҙур үтеп йөрөү бүлмәләре бар, улар күрше бәләкәй бүләмәләр менән йәнәш. Ҡайһы бер тәҙрәләре беҙҙең көндәргә тиклем сүкеп яһалған биктәре менән килеп еткән, ишектәре үҙенсәлекле орнаменттан ғибәрәт. Йорт тәҙрәләренән Устье ауылының үҙәк өлөшөнә, Николай Мириликийский ҡорамына матур күренеш асыла. Сауҙагәр йортоноң өҫкө ҡатына күп баҫҡыслы күтәрмә алып бара. Бында ул иҫкергән, әммә тергеҙеүгә бара. Йорт бүлмәләре ҙур камин-мейестәр менән йылытыла, улар юғары оҫталыҡ менән сығарылған һәм бөгөнгө көнгә тиклем емерелмәгән, хатта плитаһы тигеҙ һәм ныҡ тора.

# Никуличевтар йорто
## Хәҙерге торошо

1917 йылғы революциянан һуң Никуличевтарҙың сауҙа йорто йәшәүҙән туҡтай, ә йорттоң бүлмәләрен тапшыралар һәм китапхана урынлаштыралар. Һуңыраҡ был бина ауыл хужалығы предприятиеһына күсә, ул ваҡыт үтеү менән бер нисә тапҡыр исемен үҙгәртә: Ленин исемендәге совхоз, «Русь», «Вологда картуфы».
2020 йылда Никуличевтар йортон бинаға яңы тормош биреү теләге менән Вологданың йәш архитекторы Иван Магарев һатып ала, ул йорттоң бүлмәләрендә кафе һәм күргәҙмә залдары менән туристик -ҙәк асырға ниәтләнә. Тәүге айҙарҙа хужа йортто тәртипкә килтереү менән мәшғүл була. Тик сарҙағынан ғына бер тоннанан артыҡ ҡош тиҙәге сығарыла.

# Никуличевтар йорто
## Документтары

Приказ от 12.02.2019 г. № 1-О/01-07 г. Вологда. «Об утверждении границ территорий объектов культурного наследия, расположенных на территории села Устье Усть-Кубинского района Вологодской области» (билдәһеҙ).
# Сепис

Сепис — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лётма йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Сепис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000018921
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001892
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ланкеть

Ланкеть — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бурукан йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Ланкеть
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202638
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Муренок

Муренок — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шегарка йылғаһының һул ярына тамағынан 92 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Муренок
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200013459
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201345
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хасуй-Яха (Мессо-Яха ҡушылдығы)

Хасуй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Мессо-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 146 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.

# Хасуй-Яха (Мессо-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300073592
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307359
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Һуҡа (үлсәү берәмеге)

Һуҡа — XIII — XVII быуаттарҙа Рустә һалым түләү берәмеге .

# Һуҡа (үлсәү берәмеге)
## Тарихы

1550 йылда татарҙарҙан ҡалған һуҡа тигән иҫке атамаһын һаҡлап ҡалып, яңы һалым берәмеге билдәләнә. Һуҡа тип билдәле бер күләмдә һөрөлгән ерҙе атай башлайҙар. Һуҡа сиректәргә бүленә һәм яҡынса 2731,35 м² = 0,273135 гектарға тигеҙ була.
Һуҡаның бер нисә төрө айырылып тора:
* хеҙмәт кешеләренә - 800 сирек иң яҡшы ер;
* сиркәүгә — иң яҡшы ерҙең 600 сиреге;
* ҡара, йәғни, крәҫтиәнгә — 400 сирек иң яҡшы ер.
Һуҡала ерҙәр насарыерҙәр күберәк һаналған. Сох-тың был айырмаһынан күренеүенсә, һалым һалыу ауырлығы «ҡара сохи» ға, йәғни крәҫтиәндәргә төшә, улар бер үк сифатлы ер иҫәбенән хеҙмәтлеләргә ҡарағанда — ике тапҡырға һәм сиркәүҙәргә ҡарағанда бер ярым тапҡырға күберәк һалым түләгән.

# Һуҡа (үлсәү берәмеге)
## Һуҡа һалымын ихата һалымына алмаштырыу

Яйлап һуҡа һалымы йорт яны һалымына алмаштырыла.
Эш шунда, Тынғыһыҙ ваҡытта (1598—1613) халыҡ иҫәбен алыуҙан ҡасыуҙың яңы ысулдары барлыҡҡа килә, был һалым системаһының тарҡалыуына килтерә.
Һөҙөмтәлә 1678—1679 йылдарҙа һуҡа ихата һаны менән алмаштырылған. 1679 йылдың 6 сентябрендәге Реформа һуҡа һалымын тулыһынса йорт һалымы менән алмаштыра.
# Шершнишка

Шершнишка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Шершнишка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100020308
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115102030
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Цвек Дарья Яковлевна

Дарья Яковлевна Цвек (ҡыҙ фамилияһы — Маркевич; 10 октябрь 1909 йыл — май 2004) — украин кулинары. Ҡайһы бер популяр рецепт китаптары авторы, улар араһында «Татлы печенье» һәм башҡалар.

# Цвек Дарья Яковлевна
## Биографияһы

Атаһы Яков Маркевич Варшавала Килем министрлығында инспектор булып эшләгән; йыш ҡына ҡыҙын үҙе менән аҡ һөйәктәр ҡабул итеү мәжлесенә алған. Бәләкәй саҡтан Дарьяны һәйбәт ҡыланыштарға, ашамлыҡты әҙерләү һәм уны өҫтәлгә алып килеү ҡағиҙәләренә өйрәтәләр; әҙерләргә уны әсәһә, ҡартәсәһе өйрәтә.
Гимназияны тамамлағандан һуң Дарья Маркевич Коломыела Украина педагогия йәмғиәтенең педагогия семинарияһына уҡырға инә (1923—1927, «Туған мәктәп»). Ирина Вильде менән дуҫ була, әхирәте уға рецептарҙы яҙып барырға һәм уларҙы артабан китап итеп сығарырға кәңәш итә. Уҡыған саҡта Коломыя педагогия семинарияһының оркестрында флейтала уйнай. Баштараҡ, атаһы үтенесе буйынса, скрипкала уйнай. Студент сағында симфония оркестрына килә, әммә унда флейтистка кәрәк булыуы асыҡлана.
Яратҡан предметы — биология. Дарья Маркевич тиҙ арала Львовтан алыҫ булмаған мәктәптәрҙең береһендә биология уҡытыусыһы булып эшләй, сөнки педагогия семинарияһы уҡытыу хоҡуғы бирә.
Буласаҡ ире, «Туған мәктәп» украин гимназияһының йәш уҡытыусыһы — Лев Цвек менән Львов политехникаһында киске уйындарҙа таныша.
Ире менән бергә Львов яҡтарынан Тернополь өлкәһенә күсенә, Чортков ҡалаһында, Соленый ауылында уҡыта, ә һуңынан ғаилә Станиславта урынлаша (хәҙер — Ивано-Франковск). Голубь урамында йәшәй (2010 йылда Ивано-Франковск ҡала советы урамды уның хөрмәтенә исемләй).
2004 йылдың май айында вафат була..

# Цвек Дарья Яковлевна
## Әҫәрҙәре

Цвек — «Татлы печенье», «Байрам өҫтәленә», «Көндәлек һәм байрам көндәрендә», «Ҡунаҡтар һәм ғаилә өсөн», « Беҙҙең иң бәләкәстәргә», «Балаларға һәм ата-әсәләргә» һәм башҡа бестселлерҙар авторы. «Татлы печенье» китабы ун мәртәбә ҡабатлап баҫыла. Тоҙло эслекле бәлештәр һәм эсемлектәр рецептары өҫтәлгән был китап «Өй печеньеһы» исеме аҫтында нәшер ителә".
«Бәләкәстәргә һәм уларҙың ата-әсәләренә» рецептар һәм кәңәштәр йыйынтығы (Львов: Ҡарт Арыҫлан нәшриәте) т"Йыл китабы-2002" тип танылды.
«Татлы печенье» сираттағы мәртәбә 2013 йылда баҫыла (Львов: Ҡарт Арыҫлан нәшриәте). Китап Бөтә Украина «Йыл Китабы-2013» рейтингы версияһына ярашлы «Йәй Лидерҙары» исемлегенә эләкте.

# Цвек Дарья Яковлевна
## Иҫкәрмәләре

* ↑ Попович Жанна. Ірина Вільде не була дикою (билдәһеҙ). Дзеркало тижня — 2006. — № 25. Дата обращения: 17 декабрь 2013.
* ↑ В Івано-Франківську вулицю, де мешкала Дарія Цвєк, перейменовано на її честь
* ↑ Дарія Цвек залишила нам свої книжки(недоступная ссылка)
* ↑ Цвек Д. Я. Домашнє печиво. — 8-ме вид., доповн. — Львів : Каменяр, 1989. — 136 с. : іл., 20 арк.
* ↑ Пішла з життя берегиня української кухні Дарія Цвєк
* ↑ Дарія Цвек. Солодке печиво (билдәһеҙ). ЛітАкцент (12 апрель 2013). Дата обращения: 17 декабрь 2013.
* ↑ Книжка року'2013: Лідери літа. Номінація „Обрії“ (билдәһеҙ). Буквоїд (25 август 2013). Дата обращения: 17 декабрь 2013.
# Салауат Юлаев һәйкәле (Өфө)

Салауат Юлаев һәйкәле (Өфө) — башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаевҡа Өфөлә ҡуйылған һәйкәл 1967. Европалағы иң ҙур һыбайлы һәйкәле.

# Салауат Юлаев һәйкәле (Өфө)
## Тарихы

Салауат Юлаев һәйкәле 1967 йылдың 17 ноябрендә Өфө ҡалаһының көньяғында Ағиҙел йылғаһы буйындағы текә ярға ҡуйыла. Ҙурлығы буйынса Европала уға тиңләшеүсе һыбайлы һәйкәле юҡ. Ҡуйылған урыны ла бик уңышлы һайланған. Скульптор — Сосланбәк Тавасиев, Архитектор — Ғәйнетдинов Исмәғил Ғәли улы.
Өс йылдан һуң уның авторы Сосланбәк Тавасиев СССР Дәүләт премияһына, аҙ ғына һуңыраҡ Художество академияһының Алтын миҙалына лайыҡ була.
Был скульптура Рәсәйҙә иң ҙур ат статуяһы. Һәйкәлдең бейеклеге 9,8 метр, ауырлығы — 40 тонна.
Салауат Юлаев һәйкәле — башҡорт халҡының һәм Башҡортостан халыҡтарының берҙәмлек символын кәүҙәләндерә. Был һәйкәл Башҡортостандың визит карточкаһы, шулай уҡ һәйкәлдең һүрәте Башҡортостан Республикаһы гербында үҙәк элемент булып тора.
2017 йылдың 17 ноябрендә һәйкәлдең асылыуына 50 йыл тулыу «Мәңге беҙҙең йөрәктә — Башҡорт улы Салауат!» исемле сара менән тантаналы шарттарҙа билдәләнде.
Салауат Юлаев һәйкәле янында батыр исемендәге майҙан бар. Майҙандың уң яғында, телеүҙәккә ҡаршы яҡта шағир Шәйехзада Бабичҡа 2019 йылда һәйкәл асылған.
# Пенза дворян институты

Дворян институты — тыумыштан һәм шәхси дворяндарҙың балалары өсөн Пензалағы урта уҡыу йорто.

# Пенза дворян институты
## Тарих

1838 йылда Пенза гимназия пансионы асыла, 1844 йылдың 1 ғинуарынан ул дворян институты итеп үҙгәртелә. Уҡыу йортына уҡырға изге тарих, арифметика, яҙыуҙан ҡабул итеү имтихандарын тапшырғандан һуң, 10-12 йәштәге дворян балалары алына. Уҡыу хаҡы йылына 114 һум 28 тин тәшкил итә. Уҡыу ете йыллыҡ була. Дворян институты дворяндар аҡсаһына тотолған, унда дөйөм белем бирелә, агротехника буйынса, ер үлсәү-таксатор эше өйрәнелә, тәрбиәләнеүселәр бейергә, йырларға, музыка ҡоралдарында уйнарға өйрәтелә. Көн тәртибен ҡәтғи була: 6 сәғәт 30 минутта уяныу, доға, иртәнге аш; уҡыу менән 14 сәғәткә тиклем шөғөлләнеү, артабан тәрбиәләнеүселәр 19 сәғәткә тиклем ял итәләр һәм рекреация залында 22 сәғәткә тиклем дәрес әҙерләйҙәр. Шәмбе көнө төнө буйына доға ҡылыу, йәкшәмбелә төшкө доға ҡылыу ҡаралған. Формалары — ҡыҙыл яғалы, еҙ төймәле куртка, байрамда — уҡалы яғалы мундир.
1847 йылда институттың өс эҡатлы бинаһы архитектор П. С. Гесс проекты буйынса төҙөлә башлай; уға тиклем институт ике ҡатлы ағас бинала, Дворяндар урамында, урынлашҡан була. 1852 йылдың 8 ғинуарында яңы бинала уҡыуҙар башланып китә. Бинаның беренсе ҡатында вестибюль, гардероб, шинель бүлмәһе, директорҙың 5 бүлмәле фатиры, инспекторҙың 4 бүлмәле фатиры, фельдшер, кәнсәләр бүлмәләре, дарыухана, лазарет, ашхана торған. Икенсе ҡатта тәбиғи тарих һәм физика кабинеттары, тамаша залы, китапхана, физкультура залы була. Өсөнсө ҡатында— Изге кенәз равноапостольный Александр Невский сиркәүе, йоҡо бүлмәһе, йыуыныу бүлмәһе урынлашҡан.
1858 йылда институтҡа ярым пансионатсыларҙы ҡабул итеү рөхсәт ителә.
Бында математиканан Н. Н. Панов һәм Н. И. Ульянов (1855—1863) уҡыта. Бында Пенза планетарий - метеорология станцияһы күҙәтеүҙәрен системалы алып барыу өсөн ер атмосфераһы була; әҙәбиәт һәм телдән В. И. Захаров һәм В. И. Логинов, тарихсы Е. А. Белов һәм В. Х. Хохряков (1854 йылдан алып, тәбиғи тарихты М. А. Дмитриевский, А П. Горизонтов, В А. Ауновскийҙар уҡыта.
Институт тәрбиәләнеүселәре араһында: яҙыусы һәм публицист А. Слепцов, педиатрияға нигеҙ һалыусы Н. Ф. Филатова, криминалист Н. А. Неклюдов, генерал-лейтенант Д. И. Аврамов, генерал-майор А. П. Байковский бар.
Институт директорҙары: Н. А. Панютин (пансион менән 1841 йылдан алып етәкселек итә, һуңынан институт менән), Э. И. Цилли, П. Г. Огонь-Догановский, А. В. Тимофеев, Р. А. Шарбе (1861) , А. С. Савин.
1863 йылдың йәйендә институт материаль яҡтан ҡыйынлыҡ кисереү арҡаһында ябыла.
1868 йылда институт бинаһы 1-се ирҙәр гимназияһына тапшырыла.
# Таймаҫ ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)

Таймаҫ ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районындағы муниципаль берәмек
Административ үҙәге — Яңы Таймаҫ ауылы.

# Таймаҫ ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Таймаҫ ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)
## Билдәле шәхестәре

* Вәхитов Шәүәли Мөхәмәт улы (1932 йыл, 15 декабрь, ) — малсы, машина менән һауыу оҫтаһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы.
* Солтангәрәев Рәшит Ғимран улы (1935 йыл, 25 декабрь — 2000 йыл, 5 ноябрь) — башҡорт яҙыусыһы, публицист. Салауат Юлаев исемендәге Республика премияһы лауреаты (1978).
* Хөсәйенов Хөрмәт Хамзә улы (1920 йыл,10 март — 1995 йыл, 11 ноябрь) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, старшина, Дан орденының тулы кавалеры.
# Ромовица

Ромовица — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сизма йылғаһының уң ярына тамағынан 6,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Ромовица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100034488
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103448
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡоро Терешка

Сухая Терешка (Сухая залив) — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Ульяновск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Терешка йылғаһының һул ярына тамағынан 248 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ҡоро Терешка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терешка, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001912112100010271
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101027
* Бассейн коды — 11.01.00.019
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сиеста

Сие́ста (исп. Siesta, испанса әйтелеше: [sjesta]) — төшкө аштан һуң ял, был ғәҙәт, айыруса, эҫе климатлы илдәргә хас булып тора.
«Siesta» һүзе һәм «sestear» ҡылымы латинса «hora sexta» (йәғни — «алтынсы сәғәт», көн уртаһы) һүзенән килеп сыҡҡаан. Сәғәт 12-нән алып 15 сәғәткә тиклем ваҡыт һаналган, был ваҡытта кешеләр эштән туҡтап ял итәләр.

# Сиеста
## Һылтамалар

* Ebert, D., K.P. Ebmeier, T. Rechlin, and W.P. Kaschka, «Biological Rhythms and Behavior», Advances in Biological Psychiatry. ISSN 0378-7354
* http://www.segodnya.ua/news/14184224.html
* ¡El I Campeonato Nacional de Siesta ya es realidad! http://www.campeonato-de-siesta.com/ 2012 йыл 26 июнь архивланған.