yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Әйнә менән Ғәйнә

«Әйнә менән Ғәйнә» — башҡорт халыҡ ижады ҡомартҡыһы.

# Әйнә менән Ғәйнә
## Тарихы

1963 йылда Пермь өлкәһе Барҙы районы Удикта — Хәйҙәрхан Ибраһимовтан, Солтанайҙа — Байрамша Бикҡужиндан, Ҡайын ауылында Ҡәүи Юлаевтан фольклорсы Ә. Н. Кирәев тарафынан ғәйнә ырыуы башҡорттарының этногенетик легендаһы яҙып алына, уларҙың варианттары «Әйнә менән Ғәйнә», «Толбуйҙар» һәм «Ғәйнә ырыуы» тип атала.
Филология фәндәре докторы Н. Ә. Хөббөтдинова билдәләүенсә, был этногенетик легенда ҡасандыр эпос булған, шунлыҡтан уны «Әйнә менән Ғәйнә» тигән боронғо эпик ҡомартҡының ярсығы тип иҫәпләргә мөмкин. Әйтергә кәрәк, ҡояшты ҡотҡарыу мотивы «Ригведа», «Маһабһаратам», «Авеста» эпостарында тотороҡло урын биләй.
Тарих фәндәре докторы Р. Ғ. Кузеев башҡорттарҙың ғәйнә менән йәнәй ырыуҙарының этнонимдарының бер-береһенә тап килеүе хаҡында фекерен белдергән һәм бының Ғәйнә менән Әйнә риүәйәтендә сағылыш табылыуын билдәләгән.

# Әйнә менән Ғәйнә
## Сюжеты

Ғәйнә башҡорттарының нәҫел башлыҡтары — ағалы-ҡустылы Әйнә һәм Ғәйнә тәүге башҡорттар рәүешендә килеп баҫа.
Башҡорттарҙың риүәйәттәрендә ата-бабаларының боланды илаһлаштырыу ауазы осрай. Был — күктәге хайуан, демиург — ҡояшты ер аҫтында тотолған тотҡонлоҡтан ҡотҡарыусы, ҡояш, ай һәм ут менән ассоциациялана, Әйнә һәм Ғәйнәнең мәҙәни геройҙарының менге хайуандары тип һанала.
Бер ваҡыт Убыр-ҡарсыҡ Ҡояшты урлап, уны Толтау аръяғындағы урман мәмерйәһендә йәшергән. Тол йылғаһы буйына, кеше йәшәмәгән ергә, Ғәйнә һәм Әйнә исемле ағай-энеләр аҡ боландарға атланып килә. Бер ваҡыт болан туҡтай һәм тояҡтары менән ерҙе ярып, мәмерйәгә юл асылған, бында туғандар Ҡояшты тапҡандар. Һуңынан Әйнә менән Ғәйнә уны ҡуржынға (тоҡҡа) һала һәм Тол буйына юл тоталар. Бында уларҙы убыр-ҡарсыҡ баҫтырыуын абайлайҙар. Ағалы-ҡустылар ҡуржынды болан мөгөҙөнә элеп, йылға аша үтәләр, ә бына убыр-ҡарсыҡ һыу аша үтә алмай яр буйында тороп ҡала. Яр буйына сыҡҡас, Әйнә менән Ғәйнә ҡуржынды бушатҡан. Ҡояш күккә олғашып, йәнә ергә, бөтә донъяға нур һибә башлаған. Ағалы-ҡустылар Тол буйында йәшәргә ҡалып, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Уларҙың вариҫтарын ғәйнәләр тип атай башлағандар. Ҡайһылары толбуйҙар йәғни Тол буйында йәшәүселәр тип атағандар.
Икенсе вариантта, Әйнәне ошо ерҙәрҙең хужаһы Тулауа исемле убыр-ҡарсыҡ үлтерә. Туғанын эҙләгән Ғәйнә ҡороҡлап ҡарсыҡты боландан төшөрөп, ҡамсы менән һуға башлағас, ул сибәр ҡыҙға әүерелә лә: «Ағаҡайым, ярма мине, мин һинең ҡатының булырмын», тип ялбара. Ғәйнә менән уның ҡатыны Тулуанан башҡорттарҙың ғәйнә ҡәбиләһе барлыҡҡа килгән.
Өсөнсө вариантта Әйнә бөтөнләй телгә алынмай. Ғәйнә батыр Толтау артында йәшәгән аждаһаны үлтереп, Ҡояшты азат итә, һәм болан мөгөҙөнә тағып уны Тол йылғаһы аша икенсе ярға күсерә. «Көн һайын ошо ваҡытта мине көт», — ти ҙә Ҡояш күккә күтәрелә. Шулай көн һайын Ҡояшты көткәндә, Ғәйнә әкренләп был урындарға төпләнә. Унан ғәйнә исемле ырыу таралған. «Ғәйнәләр — иң беренсе башҡорттар», тип тамамлана риүәйәт.
Тағы бер вариантта ағалы-ҡустылар ер аҫтында йәшерелгән һыуҙы табып алып, уны иреккә сығаралар. Тап ошонан Тол йылғаһы барлыҡҡа килә.
# Кобылка-сиңерткә

?Кобылка-сиңерткә :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Быуантыҡ аяҡлылар |
| Класс: | Бөжәктәр |
| Отряд: | Туры ҡанатлылар |
| Ырыу: | Gomphocerus |
| Төр: | Ваҡ сиңерткә |
Латинса исеме :
Gomphocerus sibiricus (Linnaeus, 1767) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр Ҡалып:Рәсеме булмаған мәҡәлә |
Кобылка-сиңерткә, ваҡ сиңерткә (лат. Gomphocerus sibiricus) — ҡара сиңерткәләр ғаиләһенән, сабынлыҡ, көтөүлек, сәсеүлектәргә зыян килтереүсе бөжәк.
Ҡара сиңерткәләрҙең яңғыҙ тереклек итә торған төрлө ваҡ төрҙәрҙең дөйөм исеме.

# Кобылка-сиңерткә
## Сығанаҡ

* Татар энциклопедияһы 2013 йыл 7 декабрь архивланған. (тат.)
* Был энтомология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Хутынья

Хутынья — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лопси-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Хутынья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300023744
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302374
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пешка (Шовинга ҡушылдығы)

Пешка — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шовинга йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Пешка (Шовинга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005245
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000524
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Борханкүл (ауыл)

Борханкүл (рус. Бурханкуль) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Троицк районындағы ауыл. Белозерский ауыл биләмәһенә ҡарай.

# Борханкүл (ауыл)
## Географияһы

Ауыл райондың төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Борханкүл буйында урынлашҡан. Рельефы — ярым уйһыулыҡ (Урал аръяғы пенеплены); янындағы ҡалҡыулыҡтар — 200 һәм 202 метр. Ландшафы — урман-дала. Эргә-тирәһендә күлдәр күп.

# Борханкүл (ауыл)
## Тарихы

Ауылға 1898 йылда Долгодеревенск станицаһынан күсенгән кешеләр тарафынан Ключевский станицаһының өҫтәмә биләмәһе сиктәрендә нигеҙ һалына. 1930 йылдан алып уның биләмәһендә «Совместный труд» колхозының үҙәк усадьбаһы, 1947 — «Победа» колхозы, 1951 йылдан — «Песчаный» совхозының бүлексәһе, 1969 йылдан — «Белозерский» совхозы (хәҙер — «Борханкүл» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте) урынлашҡан.

# Борханкүл (ауыл)
## Халҡы

2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылдағы халыҡ һаны 214 кеше тәшкил иткән.

# Борханкүл (ауыл)
## Урамдары

* Торналар урамы
* Йәшел урам
* Йәштәр урамы
* Яр буйы урамы
* Үҙәк урам

# Борханкүл (ауыл)
## Инфраструктураһы

* И. П. Матюхин исемендәге төп дөйөм белем биреү мәктәбе эшләп килгән булған, мәгәр хәҙер ябылған

# Борханкүл (ауыл)
## Этимологияһы

Башҡорт халҡының фольклорын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, бигерәк тә топонимдарын күп йылдар дауамында өйрәнгән һәм улар буйынса китап сығарған Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Н. И. Шувалов ойконимдың килеп сығышын антропонимдан - Борхан тигән башҡорт йәки татар исеменән килеп сыҡҡан тип аңлата..
Ауыл атамаһын үҙе урынлашҡан Борханкүл атамаһынан алған, ә күлгә, үҙ сиратында, Борхан антропонимынан исем бирелгән. Т. Кусимова, С. Бикҡолова төҙөгән «Башҡорт исемдәре» һүҙлегендә Борхан исеменең ике төрлө аңлатмаһы бар: монгол теленән ингән вариант бот, тораташ, илаһ тигәнде аңлатһа, ғәрәп теленән ингәне дәлил, хәҡиҡәт, дөрөҫлөктө иҫбатлаусы
# Лукас-Еган (Нин-Кан-Еган ҡушылдығы)

Лукас-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кулын-Игол йылғаһының һул ярына тамағынан 69 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Лукас-Еган (Нин-Кан-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203843
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ольховый Яр

Ольховый Яр — Рәсәй йылғаһы. Белгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №1080 Нежеголь йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ольховый Яр
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Донец (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Северский Донец (һыу бассейнының Рәсәй бүлеге), йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400112107000010856
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001085
* Бассейн коды — 05.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бағышаев Ғәни Исҡужа улы

Бағышаев Ғәни Исҡужа улы — РСФСР-ҙың мәғариф отличнигы, хеҙмәт ветераны
# Пычкэс

Пычкэс — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының һул ярына тамағынан 147 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Пычкэс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019409
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001940
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Унхангла-Сос

Унхангла-Сос — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лепля йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Унхангла-Сос
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300023669
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302366
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шентук

Шентук — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы,Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Белая йылғаһының һул ярына тамағынан 140 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Шентук
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Белая (Кубань ҡушылдығы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001112108100004601
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100460
* Бассейн коды — 06.02.00.011
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кала (Германия)

Кала (Германия) (нем. Kahla) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 7272 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,97 км². Диңгеҙ кимәленән 177 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 07764–07768 һәм автомобиль коды — SHK.
# Сямжена

Сямжена — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубена йылғаһының һул ярына тамағынан 137 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 117 км.

# Сямжена
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005689
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000568
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Барбоза Аугустин

Аугустин Пио Барбоза (исп. Agustín Barboza; 5 май 1913 йыл, Асунсьон — 18 декабрь 1998 йыл, шунда уҡ) — Парагвай йырсыһы һәм композиторы. Парагвай музыкаһының гуарани стиле вәкиле.

# Барбоза Аугустин
## Биографияһы

Аугустин Пио Барбо́за 1913 йылдың 5 майында Асунсьонда тыуған. 1929 йылда Буэнос-Айресҡа китә, унда Аргентина флагы аҫтындағы карап бортында моряк булып эшләй. Бер үк ваҡытта музыка эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә, Базилио Мелгареджо Молинас («Мелга») менән таныша, уның менән дуэт ойоштора, ә һуңынан Мелгареджо -Барбоза-Фелиу триоһын булдыра.
1947 йылда с Digno García һәм Луис Альберто дель Паранатрио менән «Los Paraguayos Threesome» трио составына инә. Мексика буйлап турнеға, һуңынан Кубаға, Үҙәк Америкаға сыға. 1950 йылдар башында Көньяҡ һәм Үҙәк Америка, Мексика, АҠШ һәм Европа илдәре буйлап солист сифатында йәки төрлө музыка төркөмдәрендә гастролдәргә сыға.
1954 йылда «Trio Los Paraguayos» менән сығыш яһай. Европала улар Голландияның Philips тауыш яҙып алыу компанияһы менән контрактҡа ҡул ҡуя. Был хеҙмәттәшлек оҙаҡ йылдар дауам итә. Уларҙы «Парагвай музыкаһы илселәре» тип атайҙар.
1957 йылда Европа һәм Яҡын Көнсығыш илдәре буйлап гастролдәрҙә йөрөүен дауам итеп, Аугустин Барбоза Рамон Мендоса, Леонардо Фигероа һәм Карлос Центурион менән үҙ «Barboza y sus compañeros» төркөмөн ойоштора.
1962 йылда, Парагвайға күсеп, йырсы Ивераға (Zayas Francisca) өйләнә һәм ғаилә дуэтын ойоштора.
1994 йылда Парагвай хөкүмәте Барбозаны Парагвай музыкаһын таратыу һәм популярлаштырыу эшендәге ҡаҙаныштары өсөн Милли орден менән бүләкләнә.
1996 йылда ул «Ruego y Camino» исеме аҫтында автобиографик китабын яҙа.
1997 йылда музыка буйынса Парагвай Милли премияһын яулай.

# Барбоза Аугустин
## Һайланма әҫәрҙәре

Барбоза 80-гә яҡын йырҙар ижад итә.
* «Alma vibrante»,
* «Flor de Pilar»,
* «Mi patria soñada»,
* «Sobre el Corazón de mi guitarra»,
* «Muchachita campesina»
* «Mis joyas de Buenos Aires»
* «Dulce tierra mía»,
* «Serenata»,
* «Viva la vida, viva el amor»
* «Muchacha dorada» ,
* «Oimeva che roga»,
* «Oñomdiovemi»
* «Reservista purahei»,
* «Emociones de mi tierra»
* «Ruego y camino»,
* «Sombras de ausencia»,
* «Voz del viejo río».
# Электроэнергетика

Эле́ктроэнерге́тика — энергетиканың төрө. Уның составында электроэнергияны етештереү, тапшырыу һәм һатыу процесстары. Электроэнергетика энергетиканың иң әһәмиәтле төрө. Был уның өҫтөнлөктәр мәнән аңлатыла (энергетиканың башҡа төрҙәр менән сағыштырғанда):
* Ҙур алыҫлыҡҡа тапшырыу еңел
* һатып алыусылар араһында тапшырыу еңел
* энергияның башҡа төрҙәрғә (механик, йылылҡ, химия, ут) үҙгәреүе
* энергияны генерациялау һәм ҡулланыу бер үк ваҡытта булыу (электр ток селттәр аша нур тиҙлеге менән бара)
Рәсәй Федерацияһы «Электроэнергетика тураһында» ФЗ-һы ошо аңлатма бирә:
   Электроэнергетика — Рәсәй Федерацияһы иҡтисадының тармағы, үҙендә иҡтисад мөнәсәбәттәр тота
# Антокольский Лев Моисеевич

Антокольский Лев Моисеевич (Лев Мовшевич; 12 июнь 1872 йыл, Вильно, Рәсәй империяһы — декабрь 1942 йыл, Стәрлетамаҡ, Башҡорт АССР-ы) — Рәсәй империяһы һәм СССР рәссамы.

# Антокольский Лев Моисеевич
## Биографияһы

Лев Мовшевич (Моисеевич) Антокольский 1872 йылдың 30 майында (иҫке стиль буйынса) Вильно ҡалаһында, икенсе гильдия сауҙагәре Мовша Лейбович Антокольский (1836—1902) һәм Сора-Мерьям Юделевна (Мерка Иделевна) Антокольская ғаиләһендә тыуған.
Вильно һүрәт төшөрөү мәктәбен тамамлай. 1891, 1893—1900 йылдарҙа Император сәнғәт академияһында И. Е. Репин оҫтаханаһында уҡый, рәссам титулы менән тамамлай. Санкт-Петербургта уҡыуын тамамлағандан һуң Вильноға ҡайта. 1912 йылға тиклем Вильнола йәшәй, мәктәптәрҙә уҡыусыларҙы рәсемдән уҡыта, художество-сәнәғәт йәмғиәтендә һүрәт төшөрөү кластары менән етәкселек итә. Рәссам Лазарь Сегалдың тәүге уҡытыусыһы. 1908 йылда «Вильно художество йәмғиәтен» ойоштороусыларҙың береһе һәм йәмғиәттең идара ағзаһы була. Сәнғәт һәм күргәҙмәләргә күҙәтеү буйынса күп мәҡәләләр яҙа, мәҡәләләре, атап әйткәндә, «Северо-западный голос» исемле Вильно гәзитендә баҫылып сыға.
1911 йылдың февралендә Рәсәй империяһы рәссамдарының икенсе съезында ҡатнаша.
1912 йылдан алып Мәскәүҙә йәшәй һәм эшләй.
1930—1932 йылдарҙа— «Малярное дело» журналында мөхәррир урынбаҫары һәм рәссам булып эшләй. 1942 йылдың декабрендә Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ ҡалаһында вафат була.

# Антокольский Лев Моисеевич
## Ғаиләһе

* Ҡатыны — Роха-Песя Пейсаховна Антокольская, улдары Марк (1906) һәм Михаил (Моисей, 1908).
* Ҡустыһы (ағаһы Гершон Мовшевич Антокольскийҙың улы) — шағир Павел Григорьевич Антокольский.
* Скульптор Марк Антокольскийҙың ике туған ҡустыһы.

# Антокольский Лев Моисеевич
## Ижады

Тарихи темаларға яҙа, библия сюжетын, йәһүдтәрҙең көнкүреше күренештәрен, Вильно пейзажын һүрәтләй, натюрморттар, передвижниктар традицияһында күп нәмәләр төшөрә. Портрет менән шөғөлләнә. 20-се йылдарҙа йәмәғәт биналары өҫтөндә эшләй, атап әйткәндә, «Одеон», «Модерн» кинотеатрҙарын («Метрополь» ҡунаҡханаһында) биҙәй, Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы күргәҙмәһен биҙәй (1923). Мәскәүҙең ҡайһы бер райондарын комплекслы биҙәкләү проектын эшләй һәм башҡара (1929).
1903—1904 йылдарҙа асылмаларҙа тәүрат персонаждары портреттары серияһын эшләй, уларҙы «Мәскәү техника бюроһы» заказы буйынса Г. Ламберт типографияһы баҫтырып сығара.

# Антокольский Лев Моисеевич
## Ҡатнашҡан күргәҙмәләре

1903—1910 йылдарҙа Петербург сәнғәт академияһының яҙғы күргәҙмәләрендә, Ви́льнала — Ви́льна һынлы сәнғәт йәмғиәте күргәҙмәләрендә, һуңыраҡ — «И. Е. Репин йәмғиәте» күргәҙмәләрендә (1927—1928) ҡатнаша.

# Антокольский Лев Моисеевич
## Галереяһы

Лев Моисе́евич Антоко́льскийҙың эштәре Дәүләт рус музейында, Одесса художество музейында, Литва художество музейында һаҡлана.

# Антокольский Лев Моисеевич
## Библиография

* Библиографический словарь «Художники народов СССР» т.1-4, М., Искусство, 1970—83 гг. т. 1 с. 166.
* Vilniaus meno mokykla ir jos tradicijos. Vilnius, 1996. P. 310.
# Әртә

Әртә (рус. Арти) — Свердловск өлкәһеның Әртә ҡала округындағы эшселәр ҡасабаһы. Әртә ҡала округының административ үҙәге.
# Кёнигсхайн-Видерау

Кёнигсхайн-Видерау (нем. Konigshain-Wiederau) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2846 кеше йәшәй. Майҙаны — 30,89 км². Диңгеҙ кимәленән 300 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9306 һәм автомобиль коды MW.
# Алтынова Наилә Фаяз ҡыҙы

Алтынова Наилә Фаяз ҡыҙы (рус. Алтынова Наиля Фаязовна; 9 июнь 1951 йыл) — дәүләт хеҙмәте ветераны, ғалим-философ. Философия фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры.

# Алтынова Наилә Фаяз ҡыҙы
## Биографияһы

Алтынова Наилә Фаяз ҡыҙы 1951 йылдың 9 июнендә Өфө ҡалаһында тыуа. 1976 йылда Бөтә Союз ситтән тороп уҡыу финанс-иҡтисад институтын (хәҙер Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс университеты) тамамлай. Хеҙмәт юлын Башҡорт дәүләт медицина институтында лаборант булып башлай, артабан Матди-техник тәьминәт идаралығында эшләй.
1970 йылдың майынан 1994 йылдың октябренә тиклем — Башҡортостан Республикаһы Юғары Советында яуаплы эштә. 1979 йылда БАССР Юғары Советы Президиумының ойоштороу бүлеге инструкторы итеп тәғәйенләнә.
1994 йылдың октябрендә Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы секретары итеп тәғәйенләнә, ә 1995 йылда яңы ойошторолған Комиссия секретары итеп ҡайтанан һайлана. 2004 йылда Комиссия секретары итеп өсөнсө тапҡыр һайлана. 2008 йылдың сентябренән 2011 йылдың февраленә тиклем Башҡорт дәүләт университеты Хоҡуҡ институтының дәүләт хоҡуғы кафедраһының өлкән уҡытыусыһы булып эшләй. Башҡортостан Республикаһы Президентының 2011 йылдың 18 февралендәге Указы менән Наилә Фаяз ҡыҙы Алтынова Башҡортостан Республикаһының №УП-56 Үҙәк һайлау комиссияһы ағзаһы итеп тәғәйенләнә. 2011 йылдан алып 2017 йылға тиклем Комиссия рәйесе урынбаҫары булып эшләй. Нәйлә Фаяз ҡыҙы Алтынова күп йылдар Башҡортостан Республикаһы Үҙәк һайлау комиссияһы секретары һәм рәйес урынбаҫары сифатында фиҙаҡәр һәм намыҫлы эш башҡара, утыҙ йылдан ашыу республикала һайлау кампанияларын ойоштороусылар рәтендә була.

# Алтынова Наилә Фаяз ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры
Рәсәй Федерацияһы Үҙәк һайлау комиссияһының Маҡтау грамотаһы
Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының Почёт грамотаһы
Өфө ҡалаһы ҡала округы Советының Почёт грамотаһы
«Һайлауҙарҙы ойоштороуҙа күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» почёт билдәһе
«Башҡортостан Республикаһы ҡануниәтен үҫтереүгә ҙур өлөш индергәне өсөн» почёт билдәһе
# Соломон диңгеҙе

Соломон диңгеҙе (ингл. Solomon Sea) — Тымыҡ океан диңгеҙе.

# Соломон диңгеҙе
## География

Соломон архипелагы, Яңы Британия һәм Яңы Гвинея утрауҙары араһында урынлашҡан. Майҙаны 755 мең км², уртаса тәрәнлеге 2652 м. Өҫкө ҡатламдағы уртаса йыллыҡ һыу температураһы +27 °С-тан юғарыраҡ, тоҙлолоғо — 34,5 ‰. Йыл эсендә 220 көн болотло һәм ике көн менән төндөң тигеҙлеге ваҡытында ямғырҙар осоро була. Диңгеҙ төбөндә ике ҙур котловина урынлашҡан, максималь тәрәнлеге — 9103 м. Һыу аҫтында янар вулкандар бар. Көньяҡта бихисап мәрйен рифтары бар.
Төп порт — Хониара (Гуадалканал утрауында; Соломон Утрауҙарының баш ҡалаһы).
# Веберштедт

Веберштедт (нем. Weberstedt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 565 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,31 км². Диңгеҙ кимәленән 280 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99947 һәм автомобиль коды — UH.
# Дома (Германия)

Дома (Германия) (нем. Dohma) — Германиялағы, Саксония ерендәге Община. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса Общинала 2078 кеше йәшәй. Майҙаны — 19,56 км². Диңгеҙ кимәленән 220 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был Общинаның почта индексы 1796 һәм автомобиль коды PIR.
# Вортюга

Вортюга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сюма йылғаһының һул ярына тамағынан 75 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Вортюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000032534
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003253
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Миткирей (Хопер ҡушылдығы)

Миткирей — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хопер йылғаһының уң ярына тамағынан 794 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Миткирей (Хопер ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005667
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000566
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тайбэй йәмиғ мәсете

1960
Тайбэй йәмиғ мәсете (ҡыт. упр. 臺北清真大寺, пиньинь: Táiběi Qīngzhēn Dàsì, палл.: Тайбэй цинчжэнь дасы, POJ: Tâi-pak Chheng-chin Tōa-sī) — Tайвандә иң ҙур мәсет. Дөйөм майҙаны 2 747 кв. метр. 1999 йылдың 26 июнендә тарихи ҡоматртҡы булараҡ теркәлгән.