yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Амангилдина Римма Зәйнетдин ҡыҙы

Амангилдина Римма Зәйнетдин ҡыҙы (1 апрель 1972 йыл) — йырсы. 1993 йылдан хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының артист-вокалсыһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012).

# Амангилдина Римма Зәйнетдин ҡыҙы
## Биографияһы

Римма Зәйнетдин ҡыҙы Амангилдина 1972 йылдың 1 апрелендә Башҡорт АССР-ыныңӘбйәлил районы Хәлил ауылында тыуған.
1993 йылда — Өфө сәнғәт училищеһын (Ф. Ф. Сәғитова класы), 1995 йылда Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлай.
Хеҙмәт юлын 1993 йылда Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында башлай һәм шунда дауам итә. Оҙаҡ ваҡыт «Йәдкәр» фольклор төркөмөндә эшләй.

# Амангилдина Римма Зәйнетдин ҡыҙы
## Вокал партиялары

Башҡорт халыҡ йырҙары «Зәлифәкәй», «Сәлимәкәй», «Һырдарья», «Түңәрәккәй күл», «Уйнат гармундарыңды»; Хөсйен Әхмәтов, Заһир Исмәғилев, Таһир Кәримов, Салауат Низаметдинов, Нариман Сабитов, Роза Сәхәүетдинова, Артур Туҡтағолов һәм башҡа авторҙарҙың йырҙарын һәм романстарын башҡара.

# Амангилдина Римма Зәйнетдин ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012)
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2006)
# Хоэнёльзен

Хоэнёльзен (нем. Hohenolsen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 628 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,48 км². Диңгеҙ кимәленән 372 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7570 һәм автомобиль коды — GRZ.
# Анна де Ноай

Анна де Ноай (франц. Anna de Noailles, тыуғанда исеме — Anna Elisabeth Bibesco-Bassaraba, Princess de Brancovan, кейәүҙә — Marquise Mathieu de Noailles, 15 ноябрь 1876, Париж — 30 апрель 1933, Париж) — француз шағирәһе, әҙәби салон хужабикәһе.

# Анна де Ноай
## Биографияһы

Румыния кенәзе Григорие Бибеску-Бранковяну һәм Греция княгиняһы Ралука Музуростың (Raluca Moussouros) ҡыҙы. Ралука Музурос билдәле пианист була, уның ата-бабалары араһында болгар Яңырыуы эшмәкәрҙәре Софроний Врачанский һәм Стефан Богориди бар.
Аннаның олатаһының ҡатыны княгиня Елена Бибеско XIX быуат аҙағында Париждың әҙәби һәм художестволы тормошонда күренекле роль уйнаған.
1897 йылда Анна маркиз де Ноайға кейәүгә сыҡҡан. Уларҙың йорто Париждың донъяуи һәм интеллектуаль үҙәге булғаню Пер-Лашез зыяратында ерләнгән.

# Анна де Ноай
## Ижады

Бер нисә шиғырҙар йыйынтыҡтары, өс роман, автобиография китаптары авторы. Символизмға яҡын булған. Уның шиғырҙарын 1901 йылда Сара Бернар башҡарған.

# Анна де Ноай
## Әҫәрҙәре

* Le Cœur innombrable (1901)
* L’Ombre des jours (1902)
* La Nouvelle Espérance (1903)
* Les Éblouissements (1907)
* Les Vivants et les Morts (1913)
* Les Forces éternelles (1920)
* Poème de l’amour (1924)
* Passions et vanités (1926)
* L’Honneur de souffrir (1927)
* Exactitudes, Paris (1930)
* Derniers Vers et Poèmes d’enfance (1934)

# Анна де Ноай
## Салон хужабикәһе

Ош урамындағы уның салонынжа башҡалар араһында артабанғы шәхестәр булған: Рейнальдо Ан, Поль Валери, Альфонс Доде, Макс Жакоб, Франсис Жамм, Андре Жид, Поль Клодель, Кокто, Колетт, Пьер Лоти, Габриэла Мистраль, Робер де Монтескью, Франсуа Мориак, Марсель Пруст.

# Анна де Ноай
## Сәнғәттә һүрәтләнеше

Шағирә портретын артабанғы рәссамдар төшөргән: Жак-Эмиль Бланш, Антонио де ла Гандара, Кеес ван Донген, Филип Де Ласло, Игнасио Сулоага (ҡарағыҙ: 2019 йыл 25 март архивланған.), Жан-Луи Форен.
1906 йылда уның скульптура портретын Роден яһаған.

# Анна де Ноай
## Ҡаҙаныштары

* Почёт легионы ордены кавалеры.
* Бельгия Король француз әҙәбиәте һәм теле академияһына ҡабул ителгән тәүге ҡатын.
* 1910 йылда Француз академияһы Анна де Ноай премияһын булдырған.
* 1921 йылда Француз академияһының Ҙур әҙәби премияһына лайыҡ булған.

# Анна де Ноай
## Рәсәйҙә Анна де Ноай

1916 йылда Марина Цветаева уның Новое упование (1903) романын урыҫ теленә тәржемә иткән (1927 йылда Марина Цветаева авторға хат яҙған — уны бында уҡығыҙ: ). Шиғырҙарын Иван Тхоржевский, Всеволод Рождественский, Павел Лыжин, Юрий Корнеев һәм башҡалар урыҫ теленә тәржемә иткәндәр.

# Анна де Ноай
## Урыҫ телендә публикациялар

* Сады / Пер. Вл. Гусева. — Киев, 1913.
* Стихи// Семь веков французской поэзии в русских переводах. — СПб: Евразия, 1999. — С. 527—530.
* Стихи// Французская поэзия XX века. — М.: Эксмо, 2005. — С. 86-91.
# Мелихов Василий Михайлович

Мелихов Василий Михайлович (13 июль 1914 йыл — 7 июль 1990 йыл) — «Востокнефтезаводмонтаж» тресы 1-се төҙөлөш-монтаж идаралығының слесарь-монтажсыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Мелихов Василий Михайлович
## Биографияһы

Василий Михайлович Мелихов 1914 йылдың 13 июлендә Ново-Богородское ауылында — тыуған хәҙер Ырымбур өлкәһенең Матвеевка районы составына инә — тыуа.
Урта белемгә эйә.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1932 йылда Златоуст металлургия заводында слесарь булып башлай, 1935 йылдан Силәбе өлкәһенең Ҡытаутамаҡ вагондар эшләү заводында эшләй, 1940—1943 йылдарҙа — «Башнефтезавод» тресының 7-се төҙөлөш идаралығы слесарь-монтажсыһы. 1943—1946 йылдарҙа — Төркмән ССР-ы Красноводск ҡалаһында 8-се трестың слесарь-монтажсылары бригадиры. 1946 йылда Октябрьский ҡалаһына «Нефтезаводмонтаж» тресы 10-сы монтаж идаралығының слесарь-монтажсылары бригадиры булып күсә. 1950—1959 йылдарҙа Өфө ҡалаһында 7-се трестың 9-сы төҙөлөш-монтаж идаралығында эшләй, 1960 йылдан — «Востокнефтезаводмонтаж» треасының 1-се төҙөлөш-монтаж идаралығында.
Башҡортостандың нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы предприятиеларында нефть ҡыуҙырыу, термик крекинг, майҙарҙы, парафинды, каталитик риформингты, гидрокрекингты селектив таҙартыу буйынса ҡоролмалар төҙөүҙә ҡатнаша.
Нефть химияһы һәм нефть эшкәртеү заводтары төҙөүҙә юғары күрһәткестәргә өлгәшә. Оҙайлы ваҡыт уның етәкселегендәге коллектив эштәрҙе юғары кимәлдә башҡара. Бер нисә йыл дауамында В. М. Мелихов слесарь-монтажсылар бригадаһына етәкселек итә, эшләү нормаһын даими үтәлә, ете йыллыҡ планды (1959—1965) ваҡытынан алда — 1965 йылдың майында үтәй, монтажлау эштәрен һәр саҡ юғары сифатлы башҡара һәм ваҡытынан алда тапшыра.
Бригадир-остах В. М. Мелихов 70-тән ашыу йәш эшсене эшкә өйрәтә.
Капиталь төҙөлөштә ете йыллыҡ планды үтәүҙә яулаған юғары уңыштары өсөн СССР Юғары Советы президиумының 1966 йылдың 26 июлендәге указы менән В. М. Мелиховҡа «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1989 йылға тиклем «Востокнефтезаводмонтаж» тресының 1-се Өфө монтаж идаралығының ярҙамсы хужалыҡ мөдире булып эшләй.
1990 йылдың 7 июлендә вафат була.

# Мелихов Василий Михайлович
## Наградалары

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966)
* Ленин ордены
# Ключевка (Аспа ҡушылдығы)

Ключевка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Аспа йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ключевка (Аспа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013293
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101329
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Телса

Телса — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сояна йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 82 км.

# Телса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000042842
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004284
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡаратау

Ҡарата́у — Башҡортостан һәм Силәбе өлкәһе сиктәрендә урынлашҡан тау армыттары, тау һырты.

# Ҡаратау
## Тасуирламаһы

Тау һыртының оҙонлоғо 80 километрға яҡын, бейеклеге 691 м.
Көнбайышта киңлеге 10—13 км, үҙәк өлөшөндә 5—6 км һәм көнсығышта 8—10 км.
Буйынан буйына Рәсәй Федерацияһының ике субъекты — Башҡортостан һәм Силәбе өлкәһе сигендә ята һәм уларҙы айырып тороусы сик булып тора. Ҡаратау һыртының уртаса бейеклеге — диңгеҙ кимәленән 600 метр тәшкил итә. Иң юғары нөктәһе — Аҡ Түбә тауы (Ағаҙарҙаҡ тауы (Аджигардак) 691 м), Ҡаратауҙың көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Ҡаратауҙың үҙәк өлөшөндә — 667 м һәм көнсығышта — 615 м тиңләшкән бейек тауҙар бар.
Ҡарата́у һырты Йүрүҙән һәм Һалдыбаш йылғалары араһындағы үҙәндәрҙә көнбайыштан көнсығышҡа һуҙылып киткән параллель тауҙар теҙеменән тора һәм Ҡаратау комплексының состав өлөшө. Ҡаратау комплексына тағы ла Силәбе өлкәһенең көнбайыш сиктәре биләмәһендә һырттан көньяҡҡараҡ Әшә районының төньяғында урынлашҡан — Турғай тауҙары, Арҡа (Кряж), Аджигардак (Ағаҙарҙаҡ тауы), Эҫем һәм Ҡайын тауҙары инә. Улар барыһы ла айырым сусаҡтарҙан (урында урыҫсалап шишка тип йөрөтәләр) тора. Һәм был ландшафтҡа айырыуса үҙенсәлекле төҫ бирә.
Ҡаратау эргәһендә Йүрүҙән буйҙарында урынлашҡандарынан башҡа тораҡ пункттар юҡ. Ҡасандыр урман ҡырҡыусылар йәшәгән ҡасабалар юҡҡа сыҡҡан. Туристар ҙа бында килмәй тиерлек.
Һырт, тау битләүҙәре эзбизташ, балсыҡлы һәүерташ, кварцлы ҡомташ ҡатлауҙарынан ҡоролған. Һоро күмер сығанағы бар. Тауҙан ағып төшкән һыу ағымдары, аҫҡа төшкәс, ҡомташ араһына һеңеп бөтә.
Тау битләүҙәре тәрән уялар, үҙәктәр, үҙәндәр менән телгеләнеп бөткән. Улар буйлап тауҙан ағып сыҡҡан шишмәләр аға. Һырттың көньяҡ битләүҙәренән Әшә,
Ҡаратауҙың көньяҡ битләүҙәренән Әшә, Минйёр, Үрге Биянка, Илек йылғалары башланғыс ала.
Тау битләүҙәрендә ҡайын, уҫаҡ, шыршы, аҡ шыршы, йүкә ағастарынан торған ҡатнаш урман менән ҡапланған. Берәмләп кенә ҡарағас (был урындарҙа реликт) ағастары ла осрай. Һырттан көнсығышҡа ҡарай айырым участкаларҙа йүкә, имән, саған, йыла һәм ҡарама урмандарының сиктәре үтә.
Эҫем тау округы заводтары ағас күмер менән домна мейестәрен эшләткән саҡтарҙа бында урман бик ныҡ ҡырыла. Шуның өсөн Ҡаратау урмандарын икенсел урман тип атарға кәрәк.

# Ҡаратау
## Этимологияһы

Ҡаратау атамаһы ҡара — ҡараңғы тау йәки ҡуйы ылыҫлы урмандарға бәйләнгән тип һанайҙар. Урман эсе ҡараңғы, шомло, ҡуйы тәпәш ағастар ярусы баҫып алған. Юлһыҙ, үткеһеҙ төпкөл тауҙар теҙмәһе. Тау башынан ҡыҙыҡлы күренештәр ҙә асылмай.
# Сельма Риза

Сельма Риза (төр. Selma Rıza; 5 февраль 1872 йыл — 5 октябрь 1931 йыл) — беренсе төрөк ҡатын-ҡыҙ-журналисы, Төркиә ҡатын-ҡыҙҙарынан беренсе роман яҙыусы. Вафатынан һуң уның туғандары Фераджели (төр. Feraceli) фамилияһын ала; шуға күрә ул Сельма Риза Фераджели булараҡ та билдәле.

# Сельма Риза
## Биографияһы

Сельма Риза 1872 йылдың 5 февралендә Истанбул тыуа. Уның атаһы Али Риза Австро-Венгрияла Ғосман империяһы дипломаты булып хеҙмәт итә, ә әсәһе Наиләнең тамырҙары Австрияға барып тоташа.
Истанбулда шәхси уҡытыусыларҙан белем алғандан һуң 1898 йылда Сельма Риза йәштөрөк хәрәкәте ағзаһы булған Әхмәт Риза менән осрашыу өсөн Парижға юллана. Ул Сорбоннала белем ала һәм йәштөрөк Берләшеү һәм прогресс Комитеты (CUP) менән бәйле була. Сельма Риза был ойошманың ағзалары араһында берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ була. Парижда ул Берләшеү һәм прогресс комитеты нәшер иткән ике гәзиткә: Français Mechveret Supplément француз телендә һәм i Şura’Himmet төрөк телендә мәҡәләләр яҙа. 1908 йылда Рыза Истанбулға ҡайта, унда ике гәзиттә эшләй: Gazete Hanımlara Mahsus («Ҡатын-ҡыҙҙар өсөн гәзит») һәм Dünyası Kadınlar («Ҡатын-ҡыҙҙар донъяһы»). 1908—1913 йылдарҙа шулай уҡ Төрөк Ҡыҙыл Ярым айҙың генераль секретары була. Ғосман империяһының һуңғы йылдарында Сельма Адиле Солтан һарайын, императорҙың Истанбулдағы резиденцияһын ҡыҙҙар өсөн мәктәпкә әйләндереү өҫтөндә ныҡышмалы эшләй. Ағаһының ярҙамы менән ул уңышҡа өлгәшә: һарай бинаһы 1986 йылға, бинаның бер өлөшө янғанға тиклем Кандиллиҙа ҡыҙҙар өсөн урта мәктәп булараҡ ҡулланыла.
Сельма Ризаның вафаты — 5 октябряь 1931 йыл. 1999 йылда Төркиәнең Мәҙәниәт һәм туризм министрлығы беренсе тапҡыр уның Uhuvvet («Туғанлыҡ») романын баҫтырып сығара. Был романды Сельма үҙенә ни бары 20 йәш булғанда яҙа.
# Луптюг

Луптюг — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының уң ярына тамағынан 726 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 65 км.

# Луптюг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000040809
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004080
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Куталь-Кыке

Куталь-Кыке — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сыпаль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 118 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Куталь-Кыке
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300068377
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306837
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Урта Муйнаҡ

Урта Муйнаҡ (рус. Средний Муйнак) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453390, ОКАТО коды — 80226822006.

# Урта Муйнаҡ
## Тарихы

Үҫәргән башҡорто Нәҙерғәле Хә ән улы Аҡъюловтың яҙыуына ҡарағанда, Үҫәргәндең ике улы Болоҡ менән Таймаҫ урыҫ батшаһы Иван III (1425—1505) хакимлыҡ иткән осорҙа йәшәгән. Таймаҫтың ете улы булған: Шишәй, Бишәй, Аҫҡаҡ, Ҡунаҡ, Абаҙа, Сураш һәм Ҡыҙрас. Сураштың нәҫеле Абҙан, Юлдаш, дүрт Муйнаҡ ауылына, ә Сураштың Ейәнсура тигән улы Яңыбай, Юнай, Юлдыбай, Әлебай, Ғәббәс ауылдарына нигеҙ һалған. Ауылға ΧΥΙΙΙ быуаттың 2‑се яртыһында Нуғай даруғаһы Үҫәргән улусы Муйнаҡ ауылы (Үрге Муйнаҡ) башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һала. Ауыл Рәйемғужа исеме менән дә теркәлгән. ΧΧ быуат башына тиклем Үрге Муйнаҡ ауылы менән бергә иҫәпкә алынған. 1900 йылда мәсет булған.

# Урта Муйнаҡ
## Халыҡ һаны

Халҡы: 1900 йылда — 241 кеше, 1920 йылда 220 кеше теркәлгән. 2009 йылда 188 кеше тәшкил иткән.

# Урта Муйнаҡ
## Халыҡ һаны
### Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса башҡорт ауылы.
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 278 | |
| 1959 | 233 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 265 | |
| 1979 | 221 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 146 | |
| 2002 | 184 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 188 | |
| 2010 | 176 | |

# Урта Муйнаҡ
## Халыҡ һаны
### Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %).

# Урта Муйнаҡ
## Географик урыны

Урта Муйнаҡ ауылы Өҫкәлек йылғаһы (Һаҡмар йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 30 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Үрге Муйнак): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һарыҡташ): 64 км

# Урта Муйнаҡ
## Билдәле шәхестәре

* Ғәлиева Мәғфирә Ильяс ҡыҙы (24.12.1928—3.10.2016) — йырсы, 1953—1978 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2011), РСФСР-ҙың эстрада артистары конкурсы дипломанты (1964).
* Ҡарабулатов Рәсүл Рафиҡ улы (18.03.1968) — ҡурайсы, музыкант, йырсы һәм театр актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2003), Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (1996). Ҡурайсыларҙың Йомабай Иҫәнбаев исемендәге республика конкурсы лауреаты (1991)
* Сөләймәнов Әһлей Фазлый улы (12.04.1925—17.11. 2002) — уҡытыусы-музыкант, һәүәҫкәр скрипкасы, ҡурайсы. Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985).

# Урта Муйнаҡ
## Урамдары

* Йәштәр урамы (рус. Молодежная улица)
* Үҙәк урам (рус. Центральная улица)

# Урта Муйнаҡ
## Тирә-яҡ мөхит
### Ер-һыу атамалары

* Ҡаулан йылғаһы
* Таҡырташ тауы
# Пихта (Сулать ҡушылдығы)

Пихта — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сулать йылғаһының уң ярына тамағынан 3,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пихта (Сулать ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000003172
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000317
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғатауллин

Ғатауллин — башҡорт фамилияһы. Ғатаулла исеменән барлыҡҡа килгән. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бындаай фамилиялы кешеләр бар.
Атауллин тигән ҡыҫҡартылған вариантлы фамилия бар.
* Ғатауллин Игорь Ғилман улы (1951) — гитарист, продюсер, йырҙар авторы.
* Ғатауллин Ғәли Шәйслам улы (1948) — башҡорт яҙыусыһы
* Ғатауллин Ирек Фархат улы (1953) — футболсы.
* Ғатауллин Мәғариф Мәғсүм улы (1933—2009) — медицина фәндәре докторы (1998), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1970), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1993).
* Ғатауллин Мөтиғулла (1875—1936) — башҡорт дин әһеле. Башҡорт АССР-ы мосолмандары Үҙәк Диниә назараты мөфтөйө (1924—1936).
* Ғатауллин Наил Ғәйнәт улы (1928) — хирург, медицина фәндәре докторы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995).
* Ғатауллин Раил Рәфҡәт улы (1959) — ғалим-химик.
* Ғатауллин Рауил Ғибат улы (1947) — телсе-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1997), профессор (2001). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2004).
* Ғатауллин Ринат Фазлетдин улы (1953) — иҡтисад фәндәре докторы (2002).
* Ғатауллин Рөстәм Шакирйән улы (1963) — иҡтисадсы, дәүләт хеҙмәткәре һәм йәмәғәт эшмәкәре, тыуған яҡты өйрәнеүсе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы (2003).
* Ғатауллин Рәмил Сөләймән улы (1969) — Рәсәй журналисы.
* Ғатауллин Урал Миңлезар улы (1970), телеоператор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2014).
* Ғатауллин Хәй Ғатаулла улы (1909 —?) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.
# Абадим

Абадим (Обадым) — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сердоба йылғаһының һул ярына тамағынан 94 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Абадим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Хопер йылғаһы, инештән Ворона йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200112107000005407
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000540
* Бассейн коды — 05.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хореой-Тарка

Хореой-Тарка — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Губистая йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Хореой-Тарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — яр һыҙатының 03.04.00 гидрографик берәмеге эсендәге, Рәсәй Федерацияһының һыу территориялары һәм эске диңгеҙ һыуҙарындағы Баренц диңгеҙендәге утрауҙар, Колгуев утрауын керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040010012103000091665
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009166
* Бассейн коды — 03.04.00.100
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# 1828 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1828 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1828 MDCCCXXVIII |
| Юлиан стилендә | 1827—1828 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2580—2581 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7336—7337 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5588—5589 ה'תקפ"ח — ה'תקפ"ט |
| Мосолман календары | 1243—1244 |
| Боронғо әрмән календары | 1277 ԹՎ ՌՄՀԷ |
| Ҡытай календары | 4524—4525 丁亥—戊子 красная свинья — жёлтая мышь |
| Эфиопа календары | 1820—1821 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1884—1885 |
| - Шака самват | 1750—1751 |
| - Кали-юга | 4929—4930 |
| Иран календары | 1206—1207 |
1828 йыл — шишәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә.
# Шаруҡан

Шаруҡан — ҡыпсаҡ ханы, Ҡоншаҡ хандың олатаһы. 1068 йылдың көҙөндә Альт йылғаһы буйындағы бөйөк Киев кенәзе Изяслав Ярославич етәкселегендәге рус кенәздәренең берләштерелгән хәрби көстәрен ҡыйратыуға ирешә. 1068 йылда Новгородтың беренсе йылъяҙмаһында Шаруҡан хандың рус кенәзе Святослав Ярославич тарафынан әсиргә алыныуы хаҡында яҙыла, әммә «Повесть временных лет» ҡулъяҙма әҫәрендә был хаҡта мәғлүмәт юҡ. 1107 йылда Бәнәк хан менән бергә Переславль районында Рускә ҡаршы һөжүм ойоштора. Сул йылғаһы буйында урынлашҡан Лубны ҡалаһына тиклем барып етә. 1107 йылдың авгусында Киев кенәзе Святополк Изяславич, рус кенәздәрен йыйып, ҡыпсаҡтарға ҡаршы һуғыш ойоштора, уларҙы ҡыйрата. Шаруҡан хан ҡасып ҡотола. Шаруҡандың ике улы: Сырсан менән Атраҡ шулай уҡ ҡыпсаҡ хандары дәрәжәһенәсә күтәрелә.
# Чаула

Чаула — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Турунгас йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Чаула
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300007031
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300703
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вачка (Меня ҡушылдығы)

Вачка — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы/Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Меня йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Вачка (Меня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500412110000039050
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003905
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0