yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Шәйех-үл-Ислам

Шәйех-үл-Ислам (ғәр. شيخ الإسلام‎, әзерб. Şeyxülislam, төр. Şeyhülislam) — Ислам дәүләттәренең ҡайһы берҙәрендә Ислам мәсьәләләре буйынса иң юғары вазифалы кеше титулы .
Титул Ислам фиҡһ традицияларын ентекле белгән, яңы нормаларға, элек осрамаған мәсьәләләргә ҡарата ҡуллана белгән дин белгестәренә бирелгән. Шулай уҡ шәйех-үл-Ислам юғары әхлаҡҡа һәм өммәттә ҙур абруйға эйә булырға тейеш.
Шәйех-үл-Ислам титулы ҡайһы бер ислам йәмғиәттәрендә юғары судья вазифаһын аңлата (ҡаҙый).

# Шәйех-үл-Ислам
## Ғосман империяһы

Ғосман империяһында шәйех-үл-Ислам титулы сөнниҙәрҙең башлығы булараҡ яҡынса гректарҙың Константинополь патриархы дәрәжәһе кимәлендә булған.
Төркиәнең Бөйөк Милли мәжлесе саҡырылышынан һуң, 1920 йыл, абруйлы шәйех-үл-Ислам ғосман институты дин эштәре буйынса комитетҡа урынын бирә.

# Шәйех-үл-Ислам
## Кавказ

1980 йылда Аллаһшөкөр Һүммәт улы Пашазадә (әзерб. Allahşükür Hümmət oğlu Paşazadə) Кавказ аръяғы мосолмандарының диниә назараты рәйесе итеп һайлана һәм шәйех-үл-Ислам исеме ала .2003 йылда уға был дәрәжә ғүмерлеккә бирелә.

# Шәйех-үл-Ислам
## Фамилияларҙа

* Шәйхулисламов

# Шәйех-үл-Ислам
## Шәйех-үл-Исламдар исемлеге

* Борһанетдин әл-Маргинани
* Ғизетдин ибн Абдуссәләм
* Зәкәрийә әл-Ансари
* Әбү Абдуллаһ әл-Куртуби
* Абдуллаһ әл-Ансари
* Әбү Исхаҡ әш-Ширази
* Ибн Һәжәр әл-Хайтами
* Мөхитдин ән-Нәүәүи
* Абдул-Кәрим әл-Ҡушайри
* Тажетдин әс-Субки
* Ибн Һәжәр әл-Әсҡәләни
* Әбү Бәкер әл-Байхаҡи
* Ибн Таймия

# Шәйех-үл-Ислам
## Шулай уҡ ҡара

* Список шейх-аль-Исламов Османской империи
# Мостаева Лира Рифҡәт ҡыҙы

Мостаева Лира Рифҡәт ҡыҙы (15 май 1971 йыл) — муниципаль хеҙмәткәр. 2016 йылдан Краснокама район хакимиәте башлығы урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011).

# Мостаева Лира Рифҡәт ҡыҙы
## Биографияһы

Лира Рифҡәт ҡыҙы Мостаева 1971 йылдың 15 майында Башҡорт АССР-ының Ҡалтасы районы Ҡалтасы ауылында тыуған.

# Мостаева Лира Рифҡәт ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011).
# Грузияның милли музейы

Грузияның милли музейы - (рус. Грузинский национальный музей,груз. საქართველოს ეროვნული მუზეუმი, сак’арт’велос эровнули музеуми) — грузин музейҙар селтәре, илдең төрлө төбәктәренең ҙур музейҙарын берләштереп тора. 2004 йылдың 30 декабрендә ойошторолған, унда түбәндәге музейҙар ингән:
* Грузияның дәүләт музейы , Тбилиси
* Иванэ Джавахишвили исемендәге Самцхе-Джавахет тарихи музейы, Ахалцихе
* Гиоргий Читаиа исемендәге этнография музейы, Тбилиси
* Грузия, Тбилиси һәм уның филиалдары дәүләт сәнғәттәр музейы.
* Совет оккупацияһы музейы, Тбилиси
* Дманисси тарих һәм археология музей-ҡурсаулығы , Дманиси
* Ваниҙағы Археологик музей-ҡурсаулығы, Вани
* Тбилиси тарихы музейы, Тбилиси
* Сванетия тарих һәм этнография музейы, Местиа
* Палеобиология институты, Тбилиси
* Сигнахи музейы, Сигнахи
* Шағир Иване Мачабели Йорт-музейы (Тамарашени ауылында, хәҙер Көньяҡ Осетия территорияһында, 2000-се йылдар башында емерелеүгә дусар ителә)).
* Грузияның милли картиналар галереяһы, Тбилиси
* Археология институты (Тбилиси), Тбилиси
Ойошторолған мәлдән Музейға Грузия Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы профессор Давид Лордкипанидзе етәкселек итә
# Ахтиялка

Ахтиялка — Рәсәйҙәге йылға. Удмурт Республикаһы/ Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иж йылғаһының уң ярына тамағынан 0,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ахтиялка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иж башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101212111100027644
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102764
* Бассейн коды — 10.01.01.012
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ябто-Яха (Се-Яха ҡушылдығы)

Ябто-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Се-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 207 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Ябто-Яха (Се-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300039331
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303933
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Филатов Григорий Иванович

Филатов Григорий Иванович (17 ноябрь 1918 йыл — 23 март 2000 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, хәрби осоусы, гвардия капитаны. Советтар Союзы Геройы (1943).

# Филатов Григорий Иванович
## Биографияһы

Григорий Иванович Филатов 1918 йылдың 17 ноябрендә Ырымбур губернаһының Орск өйәҙе Яңы Ҡаҫмарт утарында тыуған.
Милләте рус. Белеме — 7 класс, Свердловск өлкәһенең Түбәнге Тагил ҡалаһында Фабрика-завод училищеһын тамамлаған. Вагондар төҙөү заводында эшләгән. 1942 йылдан КПСС ағзаһы.
1937 йылдан Ҡыҙыл Армияла, 1939 йылда Пермь хәрби авиация пилоттар мәктәбен тамамлай. 1941 йылдың июненән хәрәкәт итеүсе армияла. Ленинград, Волхов һәм Көнбайыш фронттарында һуғыша. 1941 йылдың авгусынан 1943 йылдың майына тиклем 283-сө истребитель авиация полкында хеҙмәт итә, И-16 һәм Як-7 самолеттарында оса; 1943 йылдың май айынан алып июлгә тиклем — 146-сы ИАП-та (һуңыраҡ — 115-се гвардия истребитель-авиация полкы (ИАП), Як-7 самолетында оса; 1944 йылдың июненән 1945 йылдың майына тиклем — 7-се ГвИАД идаралығында, Як-9 һәм Як-3 самолеттарында осош башҡара.
1943 йылдың 23 июлгә ҡарата 46-сы гвардия истребитель авиация полкының (Көнбайыш фронтының 1-се һауа армияһы, 2 истребителдәр авиация корпусы,7-се гвардия истребителдәр авиация дивизияһы) командиры ярҙамсыһы, өлкән лейтенант Г. И. Филатов 128 хәрби осош яһай, һауа һуғыштарында шәхсән үҙе 11 һәм төркөмдә 3 дошман самолетын бәреп төшөрә.
1943 йылдың 31 июлендә һауа һуғышында ҡаты яралана һәм 1943 йылдың сентябренә тиклем Смоленск районындағы партизан отрядында була.
1943 йылдың 2 сентябрендә дошман менән алышта күрһәткән ҡыйыулығы һәм хәрби батырлығы өсөн Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була.
1944 йылда Юғары офицерҙар составын камиллаштырыу курстарын тамамлай һәм фронтҡа кире китә. Барлығы 136 хәрби осош яһай, 21дошман самолетын бәреп төшөрә.
1946 йылда гвардия капитаны Г. И . Филатов ауырыуы арҡаһында запасҡа сыға. Мәскәүҙә йәшәй, Ғилми-тикшеренеү институттарының береһендә эшләй.
2000 йылдың 23 мартында вафат була. Мәскәүҙә Митино зыяратында ерләнгән.

# Филатов Григорий Иванович
## Батырлығы

Г. И. Филатовтың бүләкләү ҡағыҙынан: «..Калинин һәм Волхов фронттарындағы операцияларҙа 1942 йылдың 9 сентябренә тиклем 116 хәрби осош башҡара, һауа һуғыштарында шәхсән үҙе 9 дошман самолетын (5 бомбардировщик һәм 4 истребитель) һәм төркөмдә 2 бомбардировщикты бәреп төшөрә……
1943 йылдың 12 июлендә…, ер өҫтө ғәскәрҙәренең ышыҡлау буйынса хәрби заданиены үтәгән саҡта дүрт ЯК-7б составында алты 6 МЕ-110 һәм дүрт ME-109 дошман самолеттары менән һауа һуғышында ҡатнаша. Әлеге һуғышта Филатов шәхсән үҙе бер МЕ-110 самолетын бәреп төшөрөүе ер өҫтө частары тарафынан раҫлана».

# Филатов Григорий Иванович
## Наградалары

* Советтар Союзы Геройының «Алтын Йондоҙ» миҙалы (02.09.1943);
* Ленин ордены (02.09.1943);
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (20.04.1942);
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (11.03.1985);
* 2--се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (08.12.1942);
* миҙалдар.
# Вильденхайн

Вильденхайн (нем. Wildenhain) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2009 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1 679 кеше йәшәй. Майҙаны — 33,45 км². Диңгеҙ кимәленән 125 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1561 һәм автомобиль коды RG.
# Каттегат

Каттегат боғаҙы (дан. Kattegat, швед. Kattegatt) — Скандинавия ярымутрауы менән Ютландия ярымутрауын айырыусы һәм Төньяҡ диңгеҙҙе Скагеррак, Эресунн, Кесе Бельт һәм Оло Бельт боғаҙҙары аша Балтик диңгеҙе менән тоташтырыусы боғаҙ.

# Каттегат
## География

Оҙонлоғо яҡынса 200 км, киңлеге төньяҡта 60 км-ҙан көньяҡта 122 км-ға барып етә. Тәрәнлеге 10—30 м, төньяҡ өлөшөндә 50 метрҙан ашыу.
Боғаҙға ҡойоусы йылғалар: Гёта-Эльв, Лаган, Ниссан, Этран, Вискан (Швеция яғынан), Гудено (Дания яғынан).
Иң ҙур утрауҙары — Самсё, Лесё, Анхольт.
Боғаҙҙа ике ағым өҫтөнлөк итә: өҫкө ҡатламдарҙағы сағыштырмаса тоҙлолоғо кәмерәк булған төньяҡҡа йүнәлгән ағым һәм тәрәнлектәге тоҙлолоғо сағыштырмаса юғарыраҡ булған көньяҡҡа йүнәлгән ағым.
Каттегат атамаһы голландских диңгеҙселәре жаргонынан барлыҡҡа килгән. Башта «бесәйҙәр өсөн ишек» (нидерл. kat — «бесәй» һәм Ҡалып:Lang-nl2 — «ек») тип аңлатылған һүҙ, навгация өсөн ауыр һәм һайлыҡтары күп булған тар боғаҙға ҡулланылған Е. М. Поспеловтың топонимдар һүҙлегендә боғаҙҙың атамаһы Ҡалып:Lang-non (карап) һәм gate (юл) — «карап юлдары» тип аңлатыла.
# Водыш

Водыш — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шача йылғаһының уң ярына тамағынан 78 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Водыш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012717
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001271
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡормантау торағы

Ҡормантау торағы (рус. Курмантауское селище) — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районы Ҡормантау ауылынан йыраҡ түгел урынлашҡан б.э.т. IV—II быуаттарға ҡараған Ҡара Абыҙ мәҙәниәте археологик ҡомартҡыһы.

# Ҡормантау торағы
## Тасуирламаһы
### Урынлашыуы

Ҡормантау торағы Башҡортостан Республикаһының Ғафури районы Ҡормантау ауылынан көньяҡҡа табан 2 км алыҫлыҡта Ҡормантау һыртында урынлашҡан археологик ҡомартҡы.

# Ҡормантау торағы
## Табылдыҡтар

Тораҡтың майҙаны яҡынса 27 мең м², археологтар тарафынан 56 м² ере ҡаҙып тикшерелгән.
Ҙур көл өйөмөнән торған беленер-беленмәҫ ур табылған.
Ҡара Абыҙ мәҙәниәтенә ҡараған муйыны һәм яурындары тирәләй бәләкәй генә соҡорло биҙәк, һырҙар, тешле мөһөр баҫылған туҫтаҡ рәүешендәге түңәрәк төплө балсыҡ һауыттар килеп сыҡҡан.
Ананьин мәҙәниәтенә ҡараған муйыны тирәләй бау эҙе менән биҙәлгән туҫтаҡ рәүешендәге түңәрәк төплө балсыҡ һауыттар асыҡланған.
«Ғафури тибындағы» ҡыҫҡа киң муйынлы ҡалын тышлы көршәк рәүешендәге һауыттар ҙа табыштар араһында.
Тораҡта бронза тәңкәләр һәм уҡ башаҡтары, балсыҡ орсоҡбаштар, тимер ҡылыс, һөйәк гарпундар, тишкестәр һәм тире эшкәртеү ҡоралдары, хайуан һөйәктәре табылған.
Табылдыҡтар тораҡтың халҡы малсылыҡ , игенселек, һунарсылыҡ м‑н шөғөлләнгәнен күрһәтә. Башлыса ваҡ мал һәм йылҡы үрсеткәндәр, бурһыҡ, ҡондоҙ, ҡуян, ҡабан, төлкөгә һунар иткәндәр.
Ҡомартҡы Ананьин һәм Ҡара Абыҙ мәҙәниәттәре халҡының үҙ-ара бәйләнеше, Ағиҙел йылғаһы бассейнына күсмә сит ҡәбиләләрҙең килеп ултырыу ағышын сағылдыра.
Ҡорманай торағы материалдары Башҡортостан Республикаһының Археология һәм этнография музейында һаҡлана. Музей архитектура ҡомартҡыһы булып иҫәпләнгән Е. А. Поносова-Молло йортонда урынлашҡан..

# Ҡормантау торағы
## Асыш тарихы

Ҡорманай торағы ХХ быуаттың 20‑се йылдарында М. И. Касьянов тарафынан асыла. Ул урындағы газеталарҙа рус һәм башҡорт телдәрендә табыштары тураһында ҡайһы бер мәҡәләләр баҫтыра, шулай уҡ 1935 йылда Башҡортостандың билдәле археология һәйкәлдәре картотекаһына ингән 16 битлек (76 объект тасуирламаһы) археология һәйкәлдәре исемлеген әҙерләй
Артабан 1954—55 йылдарҙа ғалим-археолог, төркиәтсе һәм этнограф, 1952—1958 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты ғилми хеҙмәткәре Һ.В.Йосопов, 1979 йылда археолог, тарих фәндәре кандидаты А. Х. Пшеничнюк тикшеренеүҙәрҙе дауам итә.
# Яхъя (исем)

Яхъя — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Яхъя исеме бар.

# Яхъя (исем)
## Этимология

Яхъя [боронғо йәһүд, ғәрәп] Яхъя пәйғәмбәр исеменән алынған, шулай уҡ рухландырыусы тигәнде аңлата.

# Яхъя (исем)
## Билдәле кешеләр

Яхъя, Яхъя́ ибн Зәкәрийә (ғәр. يحيى ابن زكريا‎) — Аллаһы тәғәлә тарафынан Бәни Исраил ҡәүеменә Мәрйәм улы Ғайсаның пәйғәмбәрлек миссияһын раҫларға ебәрелгән Ислам пәйғәмбәре. Зәкәрийә пәйғәмбәр улы. Библиялағы пәйғәмбәр Иоанн Креститель менән бер тип һанала. Ҡөрьәндә 5 тапҡыр телгә алына. Исламс риүәйәтенә күрә, Яхья пәйғәмбәр Ғайсаның пәйғәмбәрлеген беренсе булып әйткән, уға ышанған һәм йәһүдтәр араһында рисәләтенә ярҙам иткән.
Яхъя Шәрәф улы Сәлихов (1893 йыл — 1937 йыл) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. 1893 йылда Һамар губернаһы Быҙаулыҡ өйәҙе (хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Туҡ районы) Ҡыҙыл Мәсет ауылында тыуған.
Яхъя Яҡшыев (тыуыу һәм вафат көндәре билдәле түгел) — Ҡыр-Көҙәй улусы старшинаһы.
Яхъя Кемал Бейатлы (төр. Yahya Kemal Beyatlı; тыуғанда исеме Әхмәт Агях; 2 декабрь 1884 йыл — 1 ноябрь 1958 йыл) — төрөк шағиры һәм яҙыусыһы, сәйәсмән һәм дипломат.
Яхъя Килдеғолов (1790 йыл—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы
Ҡәйепов Яхъя Зәйнулла улы (18 июнь 1955 йыл) — ғалим-агроном, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2009). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2015).

# Яхъя (исем)
## Ауылдар

Яхъя (рус. Яхъя) — Башҡортостан Республикаһының Салауат районындағы ауыл. Ишембай ауыл биләмәһенә ҡарай.
# 2-се Балабанка

2-Балабанка — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Балабанка йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# 2-се Балабанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы бассейны (Рәсәй булеге) Һаҡмар йылғаһынан түбәнерәк, Илек йылғаһын керетмәй. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010001012112200010375
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112201037
* Бассейн коды — 12.01.00.010
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нажиә (исем)

Нажиә — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Нәжиә исеме бар.

# Нажиә (исем)
## Этимологияһы

Нажиә исеме башҡорт теленә ғәрәпсәнән үҙләштерелгән, иң яҡын дуҫ, ярҙамсы тигәнде аңлата. Назиә тип ҡушылған исемдәр ҙә йыш осрай. Был Нажиә исеменең бер варианты.

# Нажиә (исем)
## Билдәле кешеләр

Аллаярова Нажиә Һибәт ҡыҙы (15 июль 1936 йыл) — йырсы, Башҡорт АССР-ының халыҡ (1977), РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1982) артисы. Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы дипломанты (Мәскәү, 1960). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2017).
Игеҙйәнова Нажиә Заһир ҡыҙы (1 сентябрь 1946 йыл) — хеҙмәт ветераны, журналист, 1986—2002 йылдарҙа «Ағиҙел» журналы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1991 йылдан — бүлек мөдире. 1993 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998).
# Змеевка (Пижма ҡушылдығы)

Змеевка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пижма йылғаһының уң ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Змеевка (Пижма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037136
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103713
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Голоденка

Голоденка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хвоенка йылғаһының уң ярына тамағынан 5,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Голоденка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000006801
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000680
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кузнецов Леонид Иванович

Кузнецов Леонид Иванович (5 апрель 1947 йыл) — именлек органдары һәм дәүләт хеҙмәте ветераны. 1998 йылдан Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Красноярск крайы буйынса идаралығы начальнигы, генерал-лейтенант (1999); 2001—2006 йылдарҙа Рәсәй Президентының Урал федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары. Контрразведканың почётлы хеҙмәткәре. Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» ордендары кавалеры.

# Кузнецов Леонид Иванович
## Биографияһы

Леонид Иванович Кузнецов 1947 йылдың 5 апрелендә Башҡорт АССР-ының Балаҡатай районы Яңы Балаҡатай ауылына тыуа. 1966 йылда Мейәс геология-разведка техникумын тамамлағас, юғары белемде Свердловск тау институтында ала (1973). 1966 йылда Яҡутск геология идаралығының Аимск геология-разведка партияһында техник-геолог булып эшләй. 1966—1968 йылдарҙа СССР Ҡораллы Көстәрендә хеҙмәт итә. 1969 йылдан Балаҡатай кәсепселек-геофизик экспедицияһы газокартонаж партияһының техник операторы булып эшләй. 1973—1974 йылдарҙа — Свердловск тау институтының кесе ғилми хеҙмәткәре.
1974 йылдың февраленән — дәүләт именлеге органдарында хәрби хеҙмәттә, төрлө вазифалар биләй. СССР Дәүләт именлеге комитетының һәм Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Свердловск өлкәһе буйынса идаралығында эшләй. 1998 йылдан ФСБ-ның Красноярск крайы буйынса идаралығы начальнигы, 1999 йылдан генерал-лейтенант.
Хәрби хеҙмәт осоронда СССР Дәүләт именлеге комитетының Минск ҡалаһындағы Юғары курсын, Рәсәй Федераль именлек хеҙмәте Академияһының квалификация күтәреү факультетын тамамлай. «Контрразведканың почётлы хеҙмәткәре» исеменә лайыҡ була, Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» ордендары, СССР һәм Рәсәй миҙалдары менән бүләкләнә.
2001—2004 йылдарҙа Рәсәй Президентының Урал федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары булып эшләй.
2006 йылдан «Связь-Банк»тың Урал төбәк үҙәге етәксеһе.

# Кузнецов Леонид Иванович
## Ғаиләһе

Өйләнгән, ике ҡыҙы бар.

# Кузнецов Леонид Иванович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Контрразведканың почётлы хеҙмәткәре
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн» ордены
* 3-сө дәрәжә «Контрразведакалағы хеҙмәте өсөн» билдәһе
* Миҙалдар.
# Аяҡ табаны

Табан (лат. pes; рус. Стопа́) — аяҡтың баҫа торған аҫ яғы

# Аяҡ табаны
## Кеше табаны

Табан кеше аяғының иң аҫҡы бүлеге булып тора. Аяҡтың ергә туранан-тура ҡағылышы булған өлөшө табан тип атала, табандың өҫкө яғын башҡорттар бәкәл яғы тип атай. Табандың быуындары һығылмалы һәм хәрәкәтсән. Табан һөйәк структураһы буйынса бәшәләй һөйәге алды, бәшәләй һөйәге һәм фалангаларға бүленә.

# Аяҡ табаны
## Кеше табаны
### Кеше табаны функциялары

Табандың төп функциялары — тән ауырлығын күтәреү һәм тәндең арауыҡта хәрәкәтен тәьмин итеү

# Аяҡ табаны
## Кеше табаны
### Кеше табаны менән бәйле мәҙәниәт һәм йолалар

Европа һәм Япония мәҙәниәтенә ярашлы, бинанан ситтә табандарҙы йәрәхәтләнеүҙән, нигеҙҙә, аяҡ кейеме менән һаҡлайҙар. Һаҡлау функцияһына эйә аяҡ кейемдәре: сандалый, туфли, ботинкалар һәм итектәр. Биналарҙа аяҡ кейеме кейеүҙең тәртибе төрлөсә. Европаның ҡайһы бер илдәрендә, Канадала һәм Яңы Зеландияла өйгә ингән ерҙә аяҡ кейемен сисәләр. Японияла бинаға ингән ерҙә аяҡ кейемен сисеү йолаһы шул тиклем киң таралған, хатта иҙән ҡапламын махсус рәүештә йомшаҡ яһайҙар.
Башҡорттар шулай уҡ өй эсендә аяҡ кейеме менән йөрөмәй, уны ишек алдында ҡалдырыу ҡабул ителгән. Ҡата, галуш эсенән кейелә торған ситек, тула ойоҡтар сиселмәй.
Ҡытайҙа X быуаттан алып XX быуат башына тиклем аяҡтарҙы бинтлау йолаһы булған. Ҡыҙҙарҙың аяҡ бармағын, башбармағынан башҡа, тотош һындырып, табанын туҡыма менән бәйләп, бәләкәй аяҡ кейемен кейеп йөрөтөргә мәжбүр иткәндәр. Бынан аяҡ табандары, йыш ҡына киләсәктә аталп йөрөү мөмкинлегенән мәхрүм итеп, деформацияланған.
# Имаҡов Таһир Ғилман улы

Имаҡов Таһир Ғилман улы (26 октябрь 1895 йыл — 14 ноябрь 1937 йыл) —дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1919—1920 йылдарҙа Башревкомдың эске эштәр һәм милләттәр комиссары. Беренсе донъя һәм Граждандар һуғыштарында һәм Башҡорт милли хәрәкәтендә ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны.

# Имаҡов Таһир Ғилман улы
## Биографияһы

Таһир Ғилман улы Имаҡов 1895 йылдың 26 октябрендә Ырымбур губернаһы Ҡансыра ауылында тыуған, «Хөсәйениә» мәҙрәсәһен тамамлаған.
1914—1915 йылдарҙа Ырымбурҙа һәм Джизакта (Үзбәкстан) эшләгән.
Беренсе донъя һәм Граждандар һуғышында ҡатнашҡан. Бөтә башҡорт ҡоролтайҙары (съездары) делегаты була.
1917 йылдың декабренән алып Башҡорт Хөкүмәте ағзаһы була.
1918 йылдың ғинуар — февраль айҙарында — Бөтөн Рәсәй мосолмандарының хәрби съезына башҡорт делегацияһы етәксеһе.
1918 йылдың мартынан — Башҡортостандың ваҡытлы революцион советы ағзаһы, ә апрелдән Үҙәк мосолман комиссариатының башҡорт эштәре буйынса бүлек мөдире итеп тәғәйенләнә.
1918 йылдың июлендә Ғәбделхәй Иркәбаев менән Бөрйән-Түңгәүер ирекле отрядын ойоштороуҙа ҡатнаша.
1918 йылдың октябренән Башҡорт ғәскәренең Ғабдулла Иҙелбаев исемендәге 2-се Башҡорт кавалерия полкының 1-се эскадроны менән командалыҡ итә.
1919 йылдың февралендә 1-се Бөтә башҡорт хәрби съезында ҡатнаша.
1919 йылдың 26 февраленән Башревкомдың эске эштәр һәм милләттәр эштәре буйынса комиссары итеп тәғәйенләнә. Май айында РККА-ның 1-се Армияһы Ревтрибуналына Башревкомдың сәйәсәт буйынса вәкиле итеп ебәрелә.
Август айында Әхмәтзәки Вәлиди менән Башҡорт айырым кавалерия бригадаһын Ҡыҙыл Армия яғына сығыуҙы ойоштора.
1920 йылдың ғинуарынан Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш комиссияһы рәйесе.
1920 йылдың мартынан — Башревком рәйесе вазифаһын башҡарыусы.
1920 йылдың июнендә Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма Комитеты менән РСФСР Халыҡ Комиссарҙары Советының «Автономиялы Совет Башҡорт Республикаһының дәүләт ҡоролошо тураһында» ҡарары менән килешмәйенсә, ревкомдың бөтөн ағзалары менән бергә яуаплы эш урынын ташлап китә.
1920 йылдың декабрендә Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты вәкиллеге составына ингән.
Артабан БАССР-ҙың хоҡуҡ эштәре буйынса комиссариатында эшләй, 1935 йылдан — СССР Дәүләт банкының Ырымбур бүлексәһендә.
1937 йылда репрессиялана һәм атып үлтерелә. 1960 йылда аҡлана.