yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Коржа (Луза ҡушылдығы)

Коржа (Воржа) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының һул ярына тамағынан 211 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Коржа (Луза ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012617
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001261
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дзержинск (Түбәнге Новгород өлкәһе)

Дзержинск (рус. Дзержинск) — Түбәнге Новгород өлкәһендәге ҡала. Халыҡ һаны буйынса Түбәнге Новгородтан һуң өлкәлә икенсе урында.

# Дзержинск (Түбәнге Новгород өлкәһе)
## Географияһы

Ока йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Дзержинск (Түбәнге Новгород өлкәһе)
## Иҡтисад

* «Дзержинское оргстекло»
* Биохимпласт
# Потанина (Возополь ҡушылдығы)

Потанина — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Возополь йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Потанина (Возополь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Ковров ҡалаһынан тамағына тиклем, Уводь йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301112110000033631
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003363
* Бассейн коды — 09.01.03.011
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вшивка (Кириклейка ҡушылдығы)

Вшивка — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кириклейка йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Вшивка (Кириклейка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000027421
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002742
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мәтинов Шаһишәриф Миҙәтғәли улы

Шаһишәриф Миҙәтғәли улы Мәтинов (яҙылыу варианттары — Шагишариф Медетгалиевич, башҡ. Матинов Шаһишәриф Миҙхәтғәле улы, 1854 йыл—февраль 1919 йыл) — башҡорт йәмәғәт эшмәкәре, Ырымбур губернаһынан Рәсәй империяһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы ағзаһы. Конституцион демократ, мосолман халыҡ партияһы вәкиле, Түбәнге Новгородта Макарьевка йәрминкәһе һәм Пермь губернаһының Ирбит йәрминкәһе ахуны, Орск өйәҙе ахуны, Орск өйәҙенең Земский управаһы ағзаһы, Орск өйәҙенең мәғрифәт эштәре идарасыһы, Вәлиди Әхмәт-Зәки Әхмәтшаһ улының хөкүмәтендә мөфтөй

# Мәтинов Шаһишәриф Миҙәтғәли улы
## Биографияһы

Ырымбур губернаһы Орск волосында хәлле башҡорт ғаиләһендә тыуа. Башланғыс белемде Муллаҡай мәҙрәсәһендә ала. Ҡаҙан губернаһының Ҡышҡар мәҙрәсәһен тамамлай. Темәс ауылында урыҫ-башҡорт мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй.
1884 йылда Өфөлә өйәҙ ахуны исеменә аттестация үтә. 1890 йылда Макарьевка йәрминкәһенә (Түбәнге Новгород) ахун итеп тәғәйенләнә.
1891 йылда Пермь губернаһының Ирбит йәрминкәһенә күсә. 1906 йылда Ырымбур губернаһынан Рәсәй империяһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы ағзаһы итеп һайлана. 1913 йылда — Орск өйәҙенең Земский управаһы ағзаһы.
1917 йылдың февраленә тиклем — Орск өйәҙенең мәғрифәт эштәре идарасыһы. Шаһишәриф Миҙәтғәли улы ошо поста эшләгән сағында башҡорт ауылдарында мәктәптәр астырыуға өлгөшә, уларҙы уҡытыусы кадрҙары менән тәьмин итә, мохтаждарға стипендия түләүҙе юллап ала.
1917 йылдан һуң Вәлиди Әхмәт-Зәки Әхмәтшаһ улы яғына сыға һәм Башҡортостан автономияһы өсөн көрәшкә рухландырыусыларҙың береһе була. 1918 йылда — Башҡорт Хөкүмәте эргәһендәге Диниә Назараты мөфтөйө.
1919 йылдың февралендә ағыуланыуҙан үлә.
# Мортазин Әхмәҙей Фәүәрис улы

Мортазин Әхмәҙей Фәүәрис улы (1883—1937) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. Күбәләк-Тиләү улысы башҡарма комитеты рәйесе.

# Мортазин Әхмәҙей Фәүәрис улы
## Биографияһы

Мортазин Әхмәҙей Фәүәрис улы 1883 йылда Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе Күбәләк-Тиләү улусы Көсөк ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Көсөк-Маяҡ ауылы) тыуған. Муса Мортазиндың ике туған ағаһы.
Ауылда мәҙрәсәһен тамамлай. Батша армияһында хеҙмәт итеп ҡайта. Өлкән унтер-офицер дәрәжәһендә Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша. 1917 йылда 42-се пехота дивизияһында хеҙмәт итә. Рәсәй социал-демократик эшселәр (большевиктар) партияһы сафына инә.
Хәрби хеҙмәттән һуң Әхмәҙей Мортазин Верхнеурал өйәҙе советы ағзаһы итеп һайлана. Күбәләк-Тиләү улысында совет власын урынлаштырыуҙа ҡатнаша. «1918 йылда мин Верхнеурал ҡала өйәҙ советында хеҙмәт иттем. Шул уҡ йылда өйәҙ советы мине Мәскәүгә съезға ебәрҙе һәм Мәскәүгә китеп барышлай Өфө тирәһендә мине аҡтар тотоп алдылар, улар мине Верхнеуралға оҙаттылар», — тип яҙа үҙе тураһында Ә. Мортазин.
Верхнеуралға ҡайтып барған саҡта Ҡаҙаҡҡол ауылында уны аҡтар яғында ойошторолоп ятҡан 1-се Башҡорт кавалерия полкына алып ҡалалар. Артабан ул ошо полк составында 1919 йылдың февралендә ҡыҙылдар яғына сыға. Март аҙағында Муса Мортазиндың полкы кире аҡтарға ҡушыла. Әхмәҙей Мортазин да уның составында йөрөй.
1919 йылдың авгусында Мортазиндың полкы Айырым Башҡорт кавалерия бригадаһы итеп үҙгәртелә. Ҡыҙылдар яғына ҡабаттан сыҡҡас, Әхмәҙей Мортазин бригаданың тәьминәт бүлеге начальнигы, артабан 5-се (һуңынан 27-се) полктың хужалыҡ бүлеге начальнигы була. Бригада менән Урал фронтында казактарға, 1920 йылда поляктарға ҡаршы һуғышта ҡатнаша.
Муса Мортазин үҙенең китабында яҙыуынса, Әхмәҙей Мортазин Польша фронтында күрһәткән батырлыҡтары өсөн Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә. Әммә "РСФСР-ҙың Ҡыҙыл Байраҡ ордены һәм почетлы революцион ҡоралы менән наградланғандар исемлеге"ндә (Мәскәү, 1926) уның исем-фамилияһы күрһәтелмәгән.
Фронттан ҡайтҡас, Әхмәҙей Мортазин Күбәләк-Тиләү улысы башҡарма комитеты рәйесе итеп һайлана, һуңынан Арғаяш кантонында эшләй.
1921 йылда партия сафтарын таҙартыу эше башлана. 1921 йылдың ноябрендә РКП(б)-ның Тамьян-Ҡатай кантоны комитеты Әхмәҙей Мортазиндың аҡтар яғында һуғышыуын иҫкә төшөрә. Әхмәҙей Мортазин, беренсенән, партия стажын арттырып күрһәтеүҙә һәм, икенсенән, Колчак армияһында командирҙар составында булыуҙа һәм (Абаимовтың шәхси ғаризаһы буйынса) генерал Анненков етәкселегендә ҡыҙыл полктарҙы тар-мар итеүҙә ҡатнашыуҙа ғәйепләнә. Советтарға ҡаршы эшмәкәрлеге тураһында башҡа ғаризалар ҙә була. Әхмәҙей Мортазин партиянан сығарыла. Тартып алынған партибилеты уның «Личное дело»һында һаҡлана (ЦГАОО РБ. Ф.22. Оп.2. Д.492.).
1930-сы йылдарҙың аҙағында Учалы алтын приискыларында эшләй. 1937 йылдың 24 авгусында Әхмәҙей Мортазин НКВД тарафынан ҡулға алына. Өс айҙан һуң, 1937 йылдың 8 декабрендә, атып үлтерелә.
1956 йылдың 16 июнендә реабилитациялана.
# Копьёв Михаил Васильевич

Копьев Михаил Васильевич (13 май 1947 йыл — 19 август 2017 йыл, Вологда) — рәссам, график, театр рәссамы, юғары мәктәп уҡытыусыһы.

# Копьёв Михаил Васильевич
## Биографияһы

Копьев Михаил Васильевич 1947 йылдың 13 майында Өфөлә тыуған. Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡый һәм уҡыта. 1979 йылда Ленинградта сәнғәт академияһында стажировка үтә.
1980 йылдан — Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы (1980). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы (1998). 1986 йылдан алып Вологда ҡалаһында эшләй һәм йәшәй. Вологода дәүләт техник университеты архитектура һәм дизайн кафедраһы доценты.
2017 йылдың 19 авгусында Вологда ҡалаһында вафат була.
Дипломанты:
* Бөтә Рәсәй «Рәсәй» художество күргәҙмәһе (Киров, 1999);
* Композитор В. А. Гаврилин мираҫы буйынса комиссия (Санкт-Петербург, 2001);
* «Российский Север» күргәҙмәһе (Вологда, 2003; Новгород, 2009);
* «Феродиз-2005» дизайн фестивале (Кавказ Минераль Һыуҙар, проект етәксеһе).

# Копьёв Михаил Васильевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Вологда өлкәһе буйынса мәҙәниәт һәм сәнғәт өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2006).
* Дуҫлыҡ ордены (2008)
* Рәсәй Рәссамдар союзының алтын миҙалы (2009).

# Копьёв Михаил Васильевич
## Әҫәрҙәре

«Русская эмиграция: люди и судьбы» проекты идеяһы авторы (2001—2005). Проект урыҫ эмиграцияһының беренсе тулҡыны вәкилдәре портреттарын һәм уларҙың хәтирәләрен яҙыуҙы үҙ эсенә ала. Урыҫ эмиграцияһына арналған баҫтырып сығарылған китаптар проекттың һөҙөмтәһе булып торалар, улар Рәсәй дәүләт китапханаһында (Мәскәү), И. С. Тургенев исемендәге Урыҫ китапханаһында (Париж) һаҡланалар.

# Копьёв Михаил Васильевич
## Коллекцияһы

Рәссамдың әҫәрҙәре ҡуйылған:
* Нестеров исемендәге Өфө художество музейында
* Вологда картиналар галереяһында
* Череповецкий художество музейында
* Н. А. Ярошенко исемендәге Кисловодск музей-усадьбаһында
* Харовск, Тотьма, Устюжна, Кадников тыуған яҡты өйрәнеү музейҙарында
* Е. М. Луниндың (Череповец) шәхси галереяһында һәм «Красный мост» галереяһында (Вологда) .
* «Русское Зарубежье» китапхана-Фондта (Мәскәү)
* Рәсәй Мәҙәниәт Фонды (Мәскәү ҡалаһы);
* Тотьма художество берекмәһендә;
* Алета Михолетос (КАР), «Альрусс» (Австрия), «Arsima» (Франция) галереяларында.
Рәссамдың ҡайһы бер әҫәрҙәрен БАССР, СССР мәҙәниәт министрлығы һәм Люксембург Мәҙәниәт Министрлығы ала. Картиналарының күпселек өлөшө — Рәсәйҙең күп кенә ҡалаларында шәхси коллекцияларҙа, шулай уҡ Франция, Германия, Люксембург, Англия, Израиль, АҠШ һәм КАР кеүек сит илдәрҙә шәхси коллекцияларҙа һаҡланалар.

# Копьёв Михаил Васильевич
## Күргәҙмәләр

Рәссамдың әҫәрҙәре Бөтә союз, төбәк күргәҙмәләрендә; Өфө, Вологда, Мәскәү һәм Санкт-Петербург сәнғәт үҙәктәрендә, Германияла, Люксембургта, Болгарияла, Францияла халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡуйыла. Ижады күп тапҡырҙар «Арт-Манеж» (Мәскәү) халыҡ-ара йәрминкәлә тәҡдим ителә. Ижади эшмәкәрлеге дәүерендә рәссам үҙебеҙҙең илдә һәм сит илдәрҙә 50-гә яҡын шәхси күргәҙмә үткәргән, улар араһында Өфөләге (рәссамдар Союзы), Вологдалағы (ВОКГ), Мәскәүҙәге (Үҙәк рәссамдар йортонда), Люксембургтағы (Люксембург мәҙәниәт министрлығы) шәхси күргәҙмәләре.
# Кнедлик

Кнедлик - (чех knedlík, словак. knedľa) — ҡамырҙан йәки бәрәңгенән бешерелгән ризыҡ. Кнелик һыуға һалып йәки боҫта тотоп бешерелә. Кнедликтың эсенә берәй нәмә һалып та, һалмай ҙа әҙерләнә. Уларҙы йоморсаҡ йә оҙонса итеп әүәләйҙәр.
Чехтарҙың һәм словактарҙың милли аш-һыуы төрө. Атама немец телендәге «knödel» һүҙенән килеп сыҡҡан, ул чех телендә XIX быуат башында нығынған.Кнедликтарҙың классик рецептары XIX быуаттағы Вена рецептарынан алынған, улар үҙгәрешһеҙ йәки әҙ генә үҙгәртеп Чехияла һәм Словакияла ҡулланылған.
Ҡайһы саҡ табынға үҙен генә айырым ризыҡ итеп бирәләр.
Кнедликтарҙы ҡамырҙан (чех houskové knedlíky) һәм бәрәңгенән (чех bramborové knedlíky) эшләйҙәр. Шулай уҡ емеш менән бешерелә торғандары ла бар(чех ovocné knedlíky).

# Кнедлик
## Кнедлик төрҙәре

Ҙур йоморсаҡ итеп эслек һалып эшләнгән кнедликтар үҙаллы ризыҡ төрө һанала. Улар татлы йәки шәкәрһеҙ булыуы мөмкин, барыһы ла эсенә нимә һалыныуынан тора.
* Сливалы кнедликтар
* Кәбеҫтәле бәрәңге кнедликтары
Оҙонса итеп бешерелгән кнедликтар ғәҙәттә ҡырҡып, өлөшләп ҡайнар ит ризығына гарнир итеп бирелә, йыш ҡына ҡуйы тоҙлоҡтар (соус) менән тәмләтелә.
* Кнедлик, һыйыр ите һәм йомортҡа укроплы соус менән
* Һыйыр ите менән кнедлик
* Томат соусы һалынған кнедлик
* Кнедлик менән бешерелгән һыйыр ите
* Соус һәм кнедлик менән бирелгән кролик бото
Шулай уҡ ваҡ ҡына йоморсаҡ кнедликтар була, уларҙы «кнедлички» тип атайҙар, уларҙы һурпаға аш әҙер булыр саҡта төшөрөп бешерәләр.
* Кнедликлы аш
# Нери-Кур-Ех

Нери-Кур-Ех — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кур-Ех йылғаһының һул ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.

# Нери-Кур-Ех
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020418
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302041
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Күпсәнәй (йылға)

Күпсәнәй (рус. Купченей) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан РеспубликаһыЙәрмәкәй районы биләмәләрендә аға. Йылға Рә йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Күпсәнәй (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100027896
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102789
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Юндокса

Юндокса — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Горький һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 2457 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Юндокса
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000013537
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001353
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Башҡорт сортлы бәрәңге

Башҡорт бәрәңгеһе (картуфы) — Рәсәйҙә сығарылған ашауға тәғәйенләнешле картуф сорты

# Башҡорт сортлы бәрәңге
## Сығышы

Башҡорт сорты бәрәңгеһе Башҡортостан ғилми-тикшеренеү ауыл хужалығы институты һәм ДФИ ВНИИ-ның А. Г. Лорх исемендәге Бәрәңге хужалығы селекционерҙары тарафынан сығарылған. 1991 йылда Белоусовский һәм 289/82-3 ВНИИКХ гибрид (Мәскәү) сорттарын ҡауыштырып алынған.
Дәүләт селекция ҡаҙаныштары реестрына 2007 йылда Урал төбәге буйынса индерелгән.

# Башҡорт сортлы бәрәңге
## Тасуирламаһы

Ашауға тәғәйенләнешле төрҙәргә ҡараған иртә өлгөрә торған сорт. Вегетация осоро — 60-80 көн.
Ҡыуағы уртаса бейеклектә, һабаҡтары тура тиерлек тора. 4-тән 8-гә тиклем һабаҡ сығара. Япраҡтары уртаса ҙурлыҡта, йәшел төҫтә. Ситтәре ныҡ «бөҙрәләнә». Таждары эре, ҡыҙғылт-шәмәхә төҫтә. Емеш алмаһы һирәк була.
Уңдырышлылығы 149—311 ц/га тәшкил итә.
Бүлбеһе оҙонса түңәрәк. Тышсаһы шыма, ҡыҙыл. Эсе аҡ. 90-198 грамм тарта.
Йөкмәткеһендә крахмал 14,6—19,8 %%. Серемәй һаҡланыуы 95 %. Картуф рагына тотороҡло, алтынһыу нематодаларға бирешмәй.
Ҡоролоҡҡа сыҙам, тупраҡтағы яҙғы дым запасын һөҙөмтәле ҡуллана.
Башҡорт сортлы бәрәңгенең үҙенсәлеге — колорадо ҡуңыҙына бирешмәй, уның япраҡтары бөжәктәргә һиҙгер һәм шунлыҡтан уларҙы «тәгәрәтеп» төшөрөп тора. Юғары некрогенетик һәм ингибитор кәртәле.
# Дондағы Ростовта беренсе театр

1898
Дондағы Ростовта беренсе кинотеатр — Дондағы Ростовта беренсе булған кинотеатр
Адресы: Рәсәй, Дондағы Ростов, Ҙур Баҡса урамы, 64.

# Дондағы Ростовта беренсе театр
## Тарихы

Модерн стилендә төҙөлгән тәүге биналарҙың береһе Яблоковтарҙың сауҙа йорто . 1898 йылда архитектор Е.М. Гулин проекты буйынса төҙөлгән йорттоң бүлмәләре төрлө ойошмаларға ҡуртымға бирелә . Октябрь революцияһына тиклем 1906 йылда, бильярд өҫтәлдәре менән һатыу иткән фирма хужаһы Иоаш Рувимович Гоцҡа ҡараған был йортта Ростовтың беренсе кинотеатрҙы асыла ( «Сәнғәт» синематографы). 1917 йылда ул «Олимп».кинотеатры итеп үҙгәртелә
1920 йылдарҙа бинала тегеү машиналары етештереү һәм һатыу буйынса Ростов дәүләт тресы бинаһы, уйынсыҡтар магазины һәм Роза Люксембург исемендәге Дон халыҡ мәғарифы бүлегенең кинотеатры урынлаша, ул 1950 йылда «Родина» тип үҙгәртелә.
1960 йылда архитекторҙар Г. Петров һәм Л. Эберг етәкселегендә кинотеатрҙы реконструкциялау проект әҙерләнә, һөҙөмтәлә фасадының тәүге декоратив биҙәлеше һаҡлана (тик һылап биҙәлгән декоры ғына алына)
Әлеге ваҡытта бинала магазиндар урынлашҡан.
Тап ошо кинотеатрҙа (шул ваҡытта электробиограф тип аталған, уны эшҡыуар Р. Э. Штремер аса), беренсе тапҡыр кино сәнғәте менән Рәсәй кинематографының пионеры Александр Ханжонков таныша. Был хаҡта бинаның стенаһында ҡуйылған мемориаль таҡта һөйләй.
# Ауэнгрунд

Ауэнгрунд (нем. Auengrund) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3193 кеше йәшәй. Майҙаны — 37,07 км². Диңгеҙ кимәленән 450 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98673 һәм автомобиль коды — HBN.
# Нырья

Нырья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тагил йылғаһының уң ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Нырья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005750
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200575
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кинтура-котты

Кинтура-котты — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Дживус (Буган) йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Кинтура-котты
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Каспий диңгеҙе йылғаларының һыу бассейны, Сулак йылғаһының һыу бассейны сигенән Самур йылғаһының һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000312109300002003
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300200
* Бассейн коды — 07.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Салаба-Яха (Нияю ҡушылдығы)

Салаба-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нияю йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Салаба-Яха (Нияю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300050644
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305064
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сысконсын-Я

Сысконсын-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 163 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 192 км.

# Сысконсын-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028183
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302818
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Зилә

Зилә— башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Зилә
## Этимология

Зилә — ғәрәп теленән таҙа, пак тигәнде аңлата.

# Зилә
## Билдәле кешеләр

Аҙнабаева Зилә Рамаҙан ҡыҙы (17 апрель 1954 йыл) — мәҙәниәт хеҙмәткәре һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2003). Ике тапҡыр Бөтә башҡорттары ҡоролтайының «Ал да нур сәс халҡыңа» тигән миҙалы менән бүләкләнгән. I—IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (Конгресы) делегаты.
Вәлиева Зилә Рәхимйән ҡыҙы (15 октябрь 1952 йыл) — Татарстан Республикаһының дәүләт һәм мәҙәниәт эшмәкәре. Философия фәндәре кандидаты (2010). Дуҫлыҡ ордены кавалеры (2008), Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең мәҙәниәт өлкәһендәге премияһы лауреаты (2009).
Байышева Зилә Вәғиз ҡыҙы (25 май 1961 йыл) — ғалим-тел белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (2008). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1999).
Сәғәҙиева Зилә Ғәлимйән ҡыҙы — Башҡортостан юлдаш телевидениеһы журналисы, Шәйехзада Бабич исемендәге Башҡортостан Республикаһы дәүләт йәштәр премияһы лауреаты (2006).
Сөнәғәтуллина Зилә Даян ҡыҙы (30 июль 1949 йыл) — СССР һәм Рәсәй опера йырсыһы (лирик-колоратур сопрано), педагог, профессор, Н. Г. Йыһанов исемендәге Ҡазан дәүләт консерваторияһының вокал сәнғәте кафедраһы мөдире.
Сурағолова Зилә Солтан ҡыҙы (1.08.1939), ғалим-агрохимик‑тупраҡ белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2004). Рәсәй Федерацияһының (2012) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған урмансыһы.
Сәйетова Зилә Һаҙый ҡыҙы (1970), театр актёры, 1994 йылдан Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актрисаһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы.
Түләкова Зилә Дамир ҡыҙы (1968), педагог, Көйөргәҙе районы Яҡшымбәт мәктәбе уҡытыусыһы. Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре.
Әмирова Зилә Нәғим ҡыҙы — журналист, Башҡортостан Республикаһынын атҡаҙанған матбуғат hәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2015), Нефтекама ҡалаһының «Красное знамя» гәзитенең мөхәррир урынбаҫары.
Сәлимгәрәева Зилә Зәкәриә ҡыҙы (1941), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, табип-терапевт. 1969 йылдан Саҡмағош үҙәк район дауаханаһының терапея бүлеге мөдире, 1997 йылдан —участка терапевы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995).
Сурағолова Зилә Солтан ҡыҙы (1939), ғалим-агрохимик‑тупраҡ белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2004). Рәсәй Федерацияһының (2012) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған урмансыһы.
# Кесе Сед-Ю

Кесе Сёд-Ю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сед-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Сед-Ю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071804
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007180
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0