yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хисаметдинов Рәбис Аҡмал улы

Хисаметдинов Рәбис Аҡмал улы (рус. Хисаметдинов Рабис Акмалович; 6 май 1947 йыл) — ғалим-табип, һаулыҡ һаҡлау өлкәһе эшмәкәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәтсе. Медицина фәндәре докторы, профессор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы. «Граждандар оборонаһы отличнигы» билдәһе кавалеры, 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — башҡорт.

# Хисаметдинов Рәбис Аҡмал улы
## Биографияһы

Рәбис Аҡмал улы Хисаметдинов 1947 йылдың 6 майында Башҡорт АССР-ының Илеш районы Этәй ауылында тыуған.
Юғары белемле — 1975 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлай.
Хеҙмәт юлын 1965 йылда урта мәктәптә уҡытыусы булып башлап ебәрә.
1966—1968 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң Башҡорт дәүләт медицина институтына уҡырға инә.
Юғары һөнәри белем алғандан һуң 1977 йылдан алып Өфө ҡалаһының 15-се ҡала дауаханаһының баш табибы булып эшләй.
1980 йылдан Республика кардиология үҙәгенең баш табибы.
1987 йылдан — Башҡортостан һаулыҡ һаҡлау министрының беренсе урынбаҫары.
1990 йылда Хисаметдинов Рәбис Аҡмал улы Йәрмәкәй районы, 202-се Йәрмәкәй һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының сәләмәтлек, ветерандар һәм инвалидтар эштәре буйынса комиссияһы ағзаһы булған.
1999 йылдан «Иммунопрепарат» федераль дәүләт унитар предприятиеһының генераль директоры урынбаҫары булып эшләй.

# Хисаметдинов Рәбис Аҡмал улы
## Биографияһы
### Ғилми эшмәкәрлеге

1991 йылда — «Өфө ҡалаһында ир-егеттәр араһында ишемик ауырыу эпидемиологияһы» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай (14.00.06 — кардиология).
2005 йылда — «Заманса шарттарҙа Рәсәй төбәгендә һаулыҡ һаҡлауға идара итеүҙе фәнни нигеҙҙә планлаштырыу һәм уны оптималләштереү» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай (14.00.33. — йәмәғәт сәләмәтлеге һәм һаулыҡ һаҡлау).
2007 йылдан Башҡорт дәүләт университеты профессоры. 2016 йылдан һаулыҡ һаҡлау һәм медицина өлкәһен мобилизациялау әҙерлеге кафедраһы профессоры.
Фәнни хеҙмәттәре — 117 баҫма, шуларҙың 7 уҡыу әсбабы, 4 монография, 5 норматив документ, журналдарҙа һәм йыйынтыҡта 101 мәҡәлә. Дүрт уйлап табыу авторы

# Хисаметдинов Рәбис Аҡмал улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «СССР Граждандар оборонаһы отличнигы» күкрәк билдәһе
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы

# Хисаметдинов Рәбис Аҡмал улы
## Ғаиләһе

Өйләнгән, ҡатыны менән бер ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергәндәр.
# Левешка

Левешка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куше-река йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Левешка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега мороно йылғалары бассейны Унежма йылғаһы бассейнының көнбайыш сигенән Золотница йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнсығыш сигенә тиклем (Онеге йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000212102000007612
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 102000761
* Бассейн коды — 03.01.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 02
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кеблә

Кебләләр (рус. Тли, лат. Aphidoidea) — үлән бете, үҫемлектәрҙең һутын ҡорота торған йәшел төҫтәге ваҡ ҡына ҡанатһыҙ бөжәк; өҫғаилә бөжәктәр ярым ҡаты ҡанатлылар отрядынан (Hemiptera). Элегерәк тигеҙ ҡанатлыларға керетелгән булған (Homoptera). Кебләләрҙең 4000 төрө билдәле.

# Кеблә
## Туҡланыуы

Кебләләр аминокислоталарға бай булған һуттар менән туҡлана һәм татлыҡай бүлеп сығаралар. Бал ҡорттары уны йыя. Ул балды япраҡ балы тип йөрөтәләр.

# Кеблә
## Кебләләрҙең систематикаһы

Кебләләр күп төрлө таксондар тәшкил итәләр һәм ун ғәиләгә керәләр.Phylloxeroidea (филлоксерҙар аҫ ғаиләһе кебләләре айырым төркөм тәшкил итә).
* Anoeciidae
* Aphididae Latreille, 1802 (Настоящие тли)
* Drepanosiphidae
* Greenideidae
* Hormaphididae
* Lachnidae
* Mindaridae
* Pemphigidae
* Phloeomyzidae
* Thelaxidae

# Кеблә
## Үҙенсәлектәре

Уларҙың ҡырмыҫҡалар менән симбиоз бәйләнешеә бар. Ҡайһы бер ҡырмыҫҡалар уларҙы ҡарай, көтөүлектәрен көтә, һәм уларҙың шәкәрле һуттарын аҙыҡ булараҡ ҡуллана.
# Хальмер-Яха (Нурма-Яха ҡушылдығы)

Хальмер-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нурма-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Хальмер-Яха (Нурма-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046298
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304629
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лосёвая (Лымбелька ҡушылдығы)

Лосёвая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лымбелька йылғаһының уң ярына тамағынан 191 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Лосёвая (Лымбелька ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200034060
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203406
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хорса (Пинега ҡушылдығы)

Хорса — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының уң ярына тамағынан 334 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Хорса (Пинега ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036777
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003677
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ғимранов

Ғимранов — фамилия.
* Ғимранов Вәлийән Вәлиулла улы (1952 й.) — ветеринар табибы.
* Ғимранов Мансур Ғимран улы (1917—2009) — ғалим-микробиолог.
* Ғиранов Эрнст Ғайса улы (1939 й.) — инженер-механик.
# Красичков-Терновский Игорь Фёдорович

Красичков-Терновский Игорь Фёдорович (13 февраль 1935 йыл — 8 март 2012 йыл) — ғалим-математик, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1993), физика-математика фәндәре докторы (1975), профессор (1981).

# Красичков-Терновский Игорь Фёдорович
## Биографияһы

Красичков-Терновский Игорь Федорович 1935 йылдың 13 февралендә Мәскәүҙә тыуа.
1959 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетын тамамлай.
Кандидатлыҡ (1966) һәм докторлыҡ (1974) диссертацияларын Стеклов исемендәге Математика институтында яҡлай.
Институтты тамамлағас, «Математика» рефератив журналының мөхәррире,Бөтә Союз сит ил әҙәбиәте дәүләт китапханаһының фәнни-библиографик бүлеге китапханасыһы, СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Физика һәм математика бүлегенең өлкән ғилми хеҙмәткәре (1973—1982) була, бер үк ваҡытта Өфө авиация институтының ғәмәли математика һәм ышаныслылыҡ теорияһы кафедраһы мөдире, 1987 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге Математика институтының ғилми хеҙмәткәре булып эшләй.
Красичков-Терновскийҙың ғилми эшмәкәрлек даирәһе: комплекслы үҙгәреүсәндәрҙең функциялары теорияһы, функциональ анализ, аналитик функцияларҙың спектраль синтезы, бөтөн һәм плюрисубгармониялы функциялар, инвариантлы аҫарауыҡтар һ.б.
1999 йылда Игорь Федорович коллегаһы Азарин саҡырыуы буйынса Израилгә барып ҡайта, унда өс математик семинарҙа инглиз телендә доклад менән сығыш яһай.

# Красичков-Терновский Игорь Фёдорович
## Хеҙмәттәре

Красичков-Терновский Игорь Федорович — 50-нән ашыу ғилми хеҙмәт авторы.
Спектральный синтез в комплексной области для дифференциального оператора с постоянными коэффициентами. I. Теоремы двойственности. II. Метод модулей. III. Обильные подмодули. IV. Синтез // Матем. сб. 1991. Т. 182, № 11. С. 1559—1588; 1992. Т. 183, № 1. С. 3-19; 1992. Т. 183, № 6. С. 55-86; 1992. Т. 183, № 8. С. 23-46.
Фундаментальный принцип для инвариантных подпространств аналитических функций // Матем. сб. 1997. Т. 188, № 2. С. 25-56; 1997. Т. 188, № 6. С. 57-98; 1997. Т. 188, № 10. С. 27-68.
Спектральный синтез и аналитическое продолжение // Успехи мат. наук. 2003. Т. 58, № 1. С. 33-112.
Сравнение целых функций конечного порядка по распределению их корней // Математический сборник. — 1966. — N 2; Методы аппроксимации функций из инвариантных подпространств полиномами Дирихле // Сибирский математический журнал. — 1975. — N 5.
Аппроксимационная теорема для однородного уравнения векторной свертки И. Ф. Красичков-Терновский Математический сборник, 195:9 (2004), 37-56.
# Пинежская Шавья

Пинежская Шавья — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының һул ярына тамағынан 427 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Пинежская Шавья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036302
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003630
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яңы Федоровка (Стәрлетамаҡ районы)

Яңы Федоровка (рус. Новофедоровское) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 355 кеше. Почта индексы — 453142, ОКАТО коды — 80249816001.

# Яңы Федоровка (Стәрлетамаҡ районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 28 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 28 км
# Вьянки

Вьянки (Иванка) — Рәсәй йылғаһы. Ростав өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Калитвенец йылғаһының һул ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Вьянки
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Донец (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — Северский Донец (һыу бассейнының Рәсәй бүлеге), йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400512107000013983
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001398
* Бассейн коды — 05.01.04.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Эндрю Мосон

Эндрю Мосон, Барон Мосон (ингл. Andrew Mawson, Baron Mawson; 8 ноябрь 1954 йыл) — Бөйөк Британияның социаль эшҡыуары, сәйәсмән, йәмәғәт һәм дин эшмәкәре, Берләштерелгән Реформат сиркәүенең капелланы.
Мосон Манчестер университетында теология бакалавры дәрәжәһен ала. Ошонан һуң 1984 йылдан башлап Берләштерелгән Реформат сиркәүендә капеллан булып хеҙмәт итә.
Лондон ҡалаһында Тауер-Хамлетста социаль эшҡыуарлыҡ принциптары буйынса эшләгән "Бромли-бай-боу үҙәге"нә нигеҙ һала һәм уның әлеге президенты.
Эшҡыуарлыҡты социаль проблемаларҙы хәл итеү менән берләштергән ойошмаларҙы, компанияларҙы һәм проектарҙы Мосон нигеҙләй һәм етәкләй; «Эндрю Мосон һәм партнерҙар» компанияһының етәксеһе(ингл. Andrew Mawson Partnerships), был компания Эндрю Мосондоң тәжрибәһен таратыу менән шөғөлләнә.
Социаль сферала күрһәткән хеҙмәте өсөн Эндрю Мосон Британия империяһының ордены кавалеры була (2000), ғүмер аҙағына тиклем барон титулы менән пэрство (29 март 2007 йыл) һәм лордтар палатаһына инеүе менән билдәләнә (30 апреля 2007 года).
Хөкүмәттең таныуына ҡарамаҫтан, Эндрю Бөйөк Британияла булған социаль сфералағы политикаға ҡаршы критика менән сығыш яһай.
2008 йылда ул баҫтырып сығарған «Социаль эшҡыуар» исемле китабы (ингл. The Social Entrepreneur: Making Communities Work) бестселлер була. Был китап социаль эшҡыуарлыҡ буйынса практик етәкселеге тип һанала.
# Яны-Ан-Я

Яны-Ан-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Төньяҡ Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 176 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Яны-Ан-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028169
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302816
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пфистер йорто

Пфистер йорто (франц. Maison Pfister) — бина француз ҡалаһы Кольмарҙа 1537 йылда төҙөлгән һәм беҙҙең көндәргә тиклем килеп еткән. Ҡаланың иҫтәлекле урындарының береһе. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙә Фистер йорто тип билдәләнә.

# Пфистер йорто
## Тарихы

Пфистер йорто 1537 йылда Безансон ҡалаһынан эшләпәсе Людовик Шерертарафынан төҙөлә.
Йортто төҙөү өсөн таш һәм ағас кеүек материалдар ҡулланылған Йорт ҙур булмаған урамда урынлашҡан.
Йорт биш ҡатлы, аҡ төҫтә, штукатурланған. Ул көмбәҙ аҫтындағы биш ҡатлы башнянан ғибәрәт. Пфистер йортоноң икенсе ҡаты сграффито менән биҙәлгән. Бинаның өсөнсө ҡатында сәскәләр менән уратылған лоджия урынлашҡан. Аҫтан уны ағас брустар тотоп тора. Бинаның мөйөшөн йәшел төҫтәге конус ҡыйыҡ менән эркер биҙәй. Йорттоң оҙон ағас галереяһы, ике ҡатлыҡ мөйөш эркеры һәм бәләкәй башняһы бар. Йорттоң фасадын библия сюжеттарына, изгеләрҙең һәм герман императорҙарының һүрәте менән фрескалар биҙәй, улар ренессанс мотивтарының орнаменттары менән йәнәш тора. Йорттоң башняһында ауыш баҫҡыс урынлашҡан. Йортто ағастан семәрләп эшләнгән балкондар, эркерҙарҙа фигуралы тәҙрәләр биҙәй.
Бина итальян декоратив эелементтарҙың өлөшө менән готик һыҙаттарға эйә.
XIX быуатта бинаға Пфистер ғаиләһе хужа була, йорт уның фамилияһы буйынса бөгөнгө көнгә тиклем атала.
Пфистер йорто — ҡалала иң танылған ҡоролмаларҙың береһе. Пфистер йорто менән йәнәш ҡаланың тағы ла бер иҫтәлекле урыны — Адольф йорто урынлашҡан.
Пфистер йорто Кольиарҙың иң матур урта быуат йортона ҡарай.
# Ғиләжетдинов Салауат Мөхәмәт улы

Ғиләжетдинов Салауат Мөхәмәт улы (1 ғинуар 1959 йыл) — башҡорт рәссамы, уҡытыусы. Рәсәй Рәссамдар союзының Башҡортостан төбәк бүлексәһе идараһындағы «Графика» секцияһы етәксеһе, Рәсәй Федерацияһының Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2013).

# Ғиләжетдинов Салауат Мөхәмәт улы
## Биографияһы

Салауат Мөхәмәт улы Ғиләжетдинов сығышы менән Борай районының Борай ауылынан. Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлаған. 1998 йылдан Рәсәй Рәссамдар Союзы ағзаһы. Салауат Ғиләжетдинов байтаҡ республика, төбәк-ара, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнашҡан. Уның эштәре менән Михаил Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, Новосибирск өлкә картина галереяһында, Томск дәүләт художество музейында, Ҡаҙан ҡалаһындағы Милли-мәҙәни үҙәктә һәм Мәскәү ҡалаһындағы Шиһабетдин Мәржәни фондында танышырға мөмкин. Күберәк автор графика өлкәһендә эшләй (пастель, граттография, линогравюра, ҡатнаш баҫма графика, китап графикаһы һәм башҡалар). Бөгөнгө көндә Өфөлә йәшәй һәм ижад итә, 2-се балалар художество мәктәбендә уҡыта.

# Ғиләжетдинов Салауат Мөхәмәт улы
## Ижады

Рәсәй Рәссамдар союзының Башҡортостан төбәк бүлексәһе Әҙәбиәт, сәнғәт, мәҙәниәт өлкәһендәге Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына 2012 йылда дәғүә итеүселәр исемлегенә 29 әҫәрҙән торған «Песнь об Урале» әҫәрҙәр циклы өсөн рәссам-график Салауат Ғиләжетдиновты күрһәтте. «Песнь об Урале» тип аталған әлеге күргәҙмә ике эпик теманы берләштерә. Улар — «Бөйөк дала» һәм «Ете ҡыҙ».
# Гейгер счетчигы

Ге́йгер счётчигы - радиация кимәлен тикшереү өсөн прибор.
Был физика буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
# Водевиль

Водеви́ль (франц. vaudeville) — комедия жанрының музыкаль номерҙарҙы (таҡмаҡтар, романстар һәм бейеүҙәр) эсенә алған бер төрө. Водевилгә күңелле сюжет, ҡыҙыҡлы интрига, юмор хас.
Исеме XVII быуатта ике йыр жанрын ҡушыуҙан барлыҡҡа килгән.
XV быуат аҙағында val de Vire —«Вир үҙәне» (Вир — Нормандиялағы йылға) тигән музыкаль жанр барлыҡҡа килә. Уларҙы халыҡсан шағирҙар — Басселен Оливье һәм Ле-Гу ижад итә. Былар бер тауышҡа йырлана торған урындағы норман йырҙары була.
XVI быуатта Нормандия сиктәрендә танылыу яулай.
# Нинбург (Зале)

Нинбург (Зале) (нем. Nienburg (Saale)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 6989 кеше йәшәй. Майҙаны — 24,55 км². Диңгеҙ кимәленән 65 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6429 һәм автомобиль коды — SLK.
# Үрге Тыхта

Үрге Тыхта — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ускат йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Үрге Тыхта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200010343
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201034
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Эксдорф

Эксдорф (нем. ) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан .
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла кеше йәшәй. Майҙаны — 16,77 км². Диңгеҙ кимәленән метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — һәм автомобиль коды — .
# Хоны-Хунэ-Хум-Сос

Хоны-Хунэ-Хум-Сос — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лоуси-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Хоны-Хунэ-Хум-Сос
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024567
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302456
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Таежная (йылға)

Оло Таёжная — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Юкса йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Оло Таежная (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021414
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202141
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Баръяҙы ҡаласығы

Баръяҙы ҡаласығы рус. Барьязинское городище — Башҡортостан Республикаһының Ҡалтасы районы Баръяҙы ауылынан йыраҡ түгел урынлашҡан б.э. V—VII быуаттарына ҡараған Бахмут мәҙәниәте археологик ҡомартҡыһы.

# Баръяҙы ҡаласығы
## Тасуирламаһы
### Урынлашыуы

Баръяҙы ҡаласығы Ҡалтасы районы Баръяҙы ауылынан йыраҡ түгел — көньяҡ‑көнсығышҡа табан 2 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Район үҙәгенә тиклем (Ҡалтасы): 21 км

# Баръяҙы ҡаласығы
## Тасуирламаһы
### Табылдыҡтар

Баръяҙы ҡаласығының майҙаны археологик тикшеренеүҙәр мәлендә 120 м² ҡаҙылған. Ҡаласыҡ 4 ҡат ур менән уратылған. Ҡаласыҡтың оҙонлоғо 340 м, киңлеге 50 м, ә урҙың дәүмәлдәре — оҙонлоғо 20—60 м, киңлеге 5—10 м, бейеклеге 1—3 м.
Ҡаҙыныуҙар ваҡытында Бахмут мәҙәниәтенә ҡараған керамика һауыттар килеп сыҡҡан. Улар түңәрәк төплө, соҡорло биҙәктәр төшөрөлгән.
Түбәнге ҡатламдарҙа бик аҙ һанда Пьяный Бор мәҙәниәте керамикаһына ҡараған һауыт‑һаба табылған.
Табыштар араһында — бронза айылса, балсыҡ орсоҡбаштар һәм кеше һындары, тимер бысаҡ, таш ҡул тирмәндәре, һөйәк уҡ башағы.
Ҡаласыҡта металлургия менән шөғөлләнгәндәр — көл, металл иретеү мейесе, металл һалып иретә торған балсыҡ һауыт ярсыҡтары, шлак табылған. 8 хужалыҡ соҡоро, 4 усаҡ асылған.
Баръяҙы ҡаласығы материалдары Өфө ҡалаһында, Башҡорт дәүләт университеты фондтарында һаҡлана.

# Баръяҙы ҡаласығы
## Тасуирламаһы
### Асыш тарихы

Баръяҙы ҡаласығы 1969 йылда археолог, тарих фәндәре кандидаты Ю. А. Морозов тарафынан асыла.
1973—74 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты экспедицияһы ғалим-тарихсы-археолог, тарих фәндәре докторы, профессор В. А. Иванов етәкселегендә ҡаласыҡты яңынан тикшерә
# Табип Пантелеимон һәйкәле (Батайск)

Табип Пантелеимон һәйкәле — скульптура ҡоролмаһы, Ростов өлкәһенең Батайск ҡалаһында 2013 йылда барлыҡҡа килә. Һәйкәл асыу 9 августа ғазап сигеүсенең һәм табиптың хәтер көнөндә асыла.

# Табип Пантелеимон һәйкәле (Батайск)
## Тарихы

Балыҡлы һәм Ленинград урамдары киҫешкән ерҙә, яңы «Көньяҡ Яр» биҫтәһендә 2013 йылда 9 августында табип Пантелеимондың бронзанан ҡойолған һәйкәле асыла. Билдәле булыуынса, Пантелеимон беҙҙең эраның III—IV быуаттарында Никомидия ҡалаһында йәшәгән. Ул хәйерселәргә һәм ауырыуҙарға ярҙам иткән. Табип һәм табиптарҙың ҡурсалаусыһы тип һаналған.
Скульпторы Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы Батайсктан Сергей Исаков. Скульптураның бейеклеге 5 метр тәшкил итә, шул иҫәптән 2 метр постаменты. Композиция үҙәгендә изге Пантелеимондың һыны, уны уратып дүрт фәрештә уратып алған. Һәйкәл эргәһендә шул Пантелеимон исеме менән ғибәҙәтхана төҙөү планлаштырыла. Культ ҡоролмаһының проекты эшләнгән.
Скульптураны урынлаштырыуға Ростов һәм Новочеркасск митрополиты Меркурий фатиха биргән. Һәйкәл асыу тантанаһында Ростов өлкәһенең мәҙәниәт министры Анатолий Александрович Резван, Батайск ҡалаһы мэры Валерий Васильевич Путилин, скульптор Сергей Михайлович Исаков ҡатнаша. Һәйкәлде асҡандан һуң ғибәҙәт ҡылына.
# Раевта преподобный Серафим Саровский сиркәүе

Раевта преподобный Серафим Саровский сиркәүе — Мәскәү ҡалаһының Төньяҡ-Көнсығыш административ округында урынлашҡан православие сиркәүе. Медведково метроһынан 10 минутлыҡ йәйәүле юлда урынлашҡан. Өс көмбәҙле кирбес ҡорам 1000 мәхәлләгә иҫәпләнгән. Ғибәҙәтхананың бейеклеге 43 метр. Ғибәҙәтхананың дөйөм майҙаны 1100 квадрат метр. Ғибәҙәтхана комплексы составына шулай уҡ административ һәм хужалыҡ корпустары, рухи-ағартыу үҙәге һәм сиркәү кибете менән ҡарауылсы инә. Ғибәҙәтхана эргәһендә китапхана эшләй, балалар һәм өлкәндәр өсөн йәкшәмбе мәктәбе асыла, хор түңәрәктәр, театр студияһы һәм изостудия ойошторола.

# Раевта преподобный Серафим Саровский сиркәүе
## Төҙөлөшө

Төҙөлөш 2005 йылда башлана. Сиркәү бинаһы XVI быуат рус ғибәҙәтхана архитектураһының иң яҡшы традицияларында төҙөлгән. Үрге.тәхет преподобный Серафим Саровский хөрмәтенә изгеләндерелгән, аҫҡы. Изге Николай чудотворец, Архиепископ мир ликийский исеменә.
Изге Николай Көнөндә, 2014 йылдың 19 декабрендә, тантаналы рәүештә изгеләндереү һәм сиркәү көмбәҙенә тәре ҡуйыу тантанаһы үтә.
2016 йылдың 30 июлендә изгеләндерелә.
2017 йылдың 15 февралендә сиркәүҙе Мәскәү һәм бөтә Русь Патриархы Кирилл изгеләндерә.