yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Глазго сәнғәттәр мәктәбе

Глазго сәнғәт мәктәбе (ингл. Glasgow School of Art) — Глазго ҡалаһында юғары сәнғәт училищеһы
Глазго сәнғәт мәктәбенә 1845 йылда нигеҙ һалына һәм тәүге исеме Глазго дизайнының дәүләт мәктәбе тип атала (ингл. Glasgow Gowernment design of School). Хәҙерге мәктәп бинаһы 1897—1909 йылдарҙа ар-нуво стилендә күренекле шотланд рәссамы һәм архитекторы Чарльз Ренни Макинтош проекты буйынса төҙөлгән.
2010 йылда Сәнғәт мәктәбе 175 йыл эсендә Бөйөк Британияла иң яҡшы бина тип танылған.

# Глазго сәнғәттәр мәктәбе
### 2014 йылдағы янғын

2014 йылдың 23 майында сәнғәттәр мәктәбе бинаның подвалында проекция аппараты шарталағандан һуң янып китә. Мәктәп хеҙмәткәрҙәре уңышлы эвакуациялана. Ваҡиға урынына янғын һүндереүселәр бригадаһы йәлеп ителә. Янғынды тиҙ арала һүндерәләр. Фажиғә һөҙөмтәһендә бер кем дә зыян күрмәй. Янғын һүндереүселәр бинаның сеналарының, конструкцияһының емерелеүенә юл ҡуймай, бинаның 90 % ҡотҡарып алып ҡалына , шулай уҡ эске йыһаздарының, мөлкәтенең 70 проценты имен ҡала<. Британия архитекторҙарының Король институты президенты Стивен Ходдер был янғынды «бөтә донъя фажиғәһе» тип атай.

# Глазго сәнғәттәр мәктәбе
### Реставрация

Янғындан һуң тиҙҙән реставрация эштәре башлана. Макинтош дизайнын, шул иҫәптән китапхананың данлыҡлы интерьерын тергеҙеү 2016 йылда башлана. Тергеҙеү өсөн үҙенсәлекле сортлы ағас ҡулланыла. Бинаны реставрациялау өсөн энтузиастар ярҙамында йыйылған, улар араһында актёр Брэд Питт һәм Питер Капальди ла бар, 35 миллион фунт тирәһе аҡса тотонола. 2018 йыл аҙағына эштәрҙе тамамлау планлаштырыла, ә сәнғәт мәктәбе 2019 йылда төп бинаға кире күсергә тейеш була.

# Глазго сәнғәттәр мәктәбе
### 2018 йылдағы янғын

2018 йылдың 15 июнендә урындағы ваҡыт буйынса 23:20 сәғәттә бинала ҙур янғын була. . Барлыҡҡа килеү сәбәптәре асыҡланмаған. Макинтош уҡыу корпусына ут ныҡ зыян килтерә, ул күрше биналарға тарала. Төнгө клуб ABC O2 ныҡ зыян күрә. Яҡындағы йорттарҙа йәшәүселәр эвакуациялана. Янғын һүндереүҙә 120-нән ашыу янғын һүндереү хеҙмәткәрҙәре йәлеп ителә. Янғын икенсе көнөнә туҡтатыла, .ҡорбандар тураһында мәғлүмәттәр булмай.
Тиҙҙән бинаның емерелеү хәүефе арҡаһында, бинаны өлөшләтә һүтеү һәм яңынан төҙөү планлаштырыла. 2018 йылдың июлендә эш башлана, ә сығымдарҙы страховка ҡаплай

# Глазго сәнғәттәр мәктәбе
## Уҡыу программаһы

Әлеге ваҡытта Глазго сәнғәт мәктәбендә һынлы сәнғәт, графика, фото, скульптура, сәнғәт тарихы, кино сәнғәтенә 10 төрлө факультеттарҙа яҡынса 1600 студент уҡый.
# Оло Оча

Оло Оча — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының уң ярына тамағынан 463 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Оло Оча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000036135
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003613
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Золотоструйка

Золотоструйка (Смердячка) — Рәсәй йылғаһы. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Смердяга йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Золотоструйка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уводь йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ока ҡушылдыҡтары бассейны Мокша йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010301012110000033168
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003316
* Бассейн коды — 09.01.03.010
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шебш

Шебш — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Афипс йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 100 км.

# Шебш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Афипс йылғаһы, шул иҫәптән Шапсуг һыуһаҡлағысы . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001512108100005574
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100557
* Бассейн коды — 06.02.00.015
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Терменьга (Вага ҡушылдығы)

Терменьга (Теркенка) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вага йылғаһының уң ярына тамағынан 398 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.

# Терменьга (Вага ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028322
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002832
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лямьин-Я

Лямьин-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сев-Яйылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Лямьин-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025021
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302502
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Малетина (Код ҡушылдығы)

Малетина — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кода йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Малетина (Код ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035299
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003529
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Манап (исем)

Манап — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла

# Манап (исем)
## Этимология

Манап исеме ғәрәп теленән үҙләштерелгән, урынбаҫар, алмашсы (бала әсә-атаға ярҙамсы булһын, тигән теләк менән ҡушыла) тигәнде аңлата

# Манап (исем)
## Билдәле кешеләр

Манап бей — легендар тарихи эшмәкәр, төньяҡ ҡырғыҙҙарҙың хакимы, ҡырғыҙ-ҡаҙаҡ союзын ойоштороусыларҙың береһе. Тарихи мәғлүмәттәр буйынса, Манап бейҙең ставкаһы хәҙерге Орто Токой районында урынлашҡан.

# Манап (исем)
## Фамилияла

Манапов Илдар Илдус улы (19 май 1983 йыл) — балет премьер—солисы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2014) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2016).
Манапов Ирек Усман улы (7 май 1947 йыл) — инженер-механик. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе (2005). Почетлы моторҙар эшләүсе (2005), 2‐се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» орден миҙалы кавалеры (2000), Башҡортостан Республикаһының фән һәм техника өлкәһендәге Дәүләт премияһы лауреаты (2009).
Гусейн Манапов — эстрада йырсыһы, аранжировкалаусы, танылған автор һәм башҡарыусыһы. Дағстан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Орден һәм миҙалдар менән бүләкләнгән. 1963 йылдың 5 июлендә Дағстан, Дағстан АССР-ында тыуған. Махачкалала, Дағстанда йәшәй.

# Манап (исем)
## Ауылдар

Манап ауылы (1997 йылға тиклем Иҫке Талап) - Ҡаҙағстандың Ҡыҙылурҙа өлкәһенең Жанакорган районындағы ауыл. Манапск ауыл округының административ үҙәге.
# Әхмәрова Зәкиә Абдулла ҡыҙы

Әхмәрова Зәкиә Абдулла ҡыҙы (13 март 1919 йыл — 22 июнь 2006 йыл) — театр актёры. 1940—1990 йылдарҙа Салауат башҡорт дәүләт драма театры актёры, театрға нигеҙ һалыусыларҙың береһе. 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1958).

# Әхмәрова Зәкиә Абдулла ҡыҙы
## Биографияһы

Зәкиә Абдулла ҡыҙы Әхмәрова 1919 йылдың 13 мартында Өфө губернаһының Бәләбәй өйәҙе Яңы Йәнбәк ауылында тыуған.
* 1940 йылда — Башҡорт театр-художество училищеһын тамамлай.
* 1940 йылдан 1990 йылға тиклем Салауат башҡорт драма театры актёры.
2006 йылдың 22 июнендә Салауат ҡалаһында вафат була.

# Әхмәрова Зәкиә Абдулла ҡыҙы
## Ижады

Зәкиә Абдулла ҡыҙы үҙенең ижад ғүмерендә тиҫтәләгән сағыу образдар тыуҙырған. Бик күп спектаклдәрҙә төп ролде башҡара, шул иҫәптән:
* Хәбибулла Ибраһимовтың «Башмағым» музыкаль драмаһында — Сәрби
* Әнғәм Атнабаевтың «Ул ҡайтты» драмаһында — Шәмсинур
* Кәрим Тинчуриндың «Зәңгәр шәл»ендә — Хәҙисә
* Мостай Кәримдең «Айгөл иле» спектаклендә — Йөҙөм ханым
Һәҙиә Дәүләтшинаның «Ырғыҙ» романы буйынса (Лек Вәлиевтың шул исемле спектакле) — Рәхимә.
Шулай уҡ сит ил яҙыусылары әҫәрҙәре буйынса ҡуйылған спектаклдәрҙә уйнай (Химонкори «Ганга ҡыҙы», Рабиндранат Тагор «Һәләкәт»). Ролдәрен һәр саҡ милли һыҙат менән үреп алып бара һәм нескә хис, тәрән психологизм менән башҡара.
Сынғыҙ Айытматов, Әсғәт Мирзаһитов, Мөхәммәт Хәйҙәров әҫәрҙәре буйынса ҡуйылған спектаклдәрҙә әсә образдарын, ҡапма-ҡаршы йүнәлешле булыуҙарына ҡарамаҫтан, сағыу һәм тамашасы күңеленә үтеп инерлек итеп асып бирә.

# Әхмәрова Зәкиә Абдулла ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1958)
# Баҙраҡ ауыл Советы (Борай районы)

Баҙраҡ ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Борай районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Оло Баҙраҡ ауылы.

# Баҙраҡ ауыл Советы (Борай районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда Бикмәт ауыл Советының ауыл биләмәһе менән берләштерелә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
# Туҡ-Соран кантоны

Туҡ-Соран кантоны (рус. Ток-Суранский кантон, Ток-Чуранский кантон) — Башҡортостан кантоны.
Административ үҙәге – Иҫке Ғүмәр.

# Туҡ-Соран кантоны
## Тарихы

1917 йылдың декабрендә III Бөтә башҡорт ойоштороу ҡоролтайы «Башҡортостандың автономиялы идараһы тураһында» ҡарарын ҡабул итә, уға ярашлы Башҡортостан мөхтәриәте туғыҙ кантондан тора: Барын-Табын, Бөрйән-Түңгәүер, Ете ырыу, Иҫкен-Ҡатай, Ҡыпсаҡ, Ҡыуаҡан, Тамъян, Туҡ-Соран һәм Үҫәргән. 1919 йылдың башына ҡарата Башҡортостан мөхтәриәте 13 кантондан тора: Арғаяш, Бөрйән-Түңгәүер, Дыуан, Ете ырыу, Көҙәй, Ҡошсо, Ҡыпсаҡ, Табын, Тамъян-Ҡатай, Туҡ-Соран, Үҫәргән, Юрматы һәм Ялан.
1919 йылдың 20 мартындағы «Үҙәк Совет власы менән Башҡорт хөкүмәте араһында Башҡорт совет автономияһы тураһында килешеү»гә ярашлы республика территорияһы 13 кантондан тора, уның араһында Туҡ-Соран кантоны ла була.
1922 йылда 5 октябрендә Туҡ-Соран кантоны ваҡытлыса Стәрлетамаҡ кантонына буйһондоролған.
Бөтә Рәсәй ҮБК‑ның 1921 йылдың 3 октябрҙың ҡарары буйынса Люксембург улусы (Ҡыпсаҡ улусынан бүленеп сыҡҡан) — Һамар губернаһына, Уран улусы (Йомран-Табындан) Ырымбур губернаһы ҡушылған. 1922 йылда кантонда 6 амбулатория эшләгән.
1923 йылдың 10 февралендә Бәләбәй кантоны Туҡ‑Соран кантоны ҡушыла. 1924 йылда 21 октябрҙә Туҡ-Соран улусы Ырымбур губернаһы күсә.

# Туҡ-Соран кантоны
## Кантон башҡармаһы (ревкомы) рәйестәре

* Ильясов Абдрахман (1918)
* Буранғолов Мөхәмәтша Абдрахман улы (1917-1920)
* Иҙелғужин Кәрим Абдулла улы (1921-1922)
# Ильсема

Ильсема — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубена йылғаһының уң ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ильсема
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100112103000005863
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000586
* Бассейн коды — 03.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хул-Сорты-Юган

Хул-Сорты-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тоит-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Хул-Сорты-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300022751
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302275
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кис-Кас

Кис-Кас — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының һул ярына тамағынан 554 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кис-Кас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014620
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301462
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мөхәррәм

Мөхәррәм — һижри иҫәп менән йылдың беренсе айы. 29 йәки 30 көндән килә.
| Һ | М | Беренсе көн | Аҙаҡҡы көн |
| 1431 | 2009 2010 | 18 декабрь | 15 гыйнвар |
| 1432 | 2010 2011 | 7 декабрь | 4 ғинуар |
| 1433 | 2011 | 26 ноябрь | 25 декабрь |
| 1434 | 2012 | 15 ноябрь | 13 декабрь |
| 1435 | 2013 | 4 ноябрь | 3 декабрь |
| 1436 | 2014 | 25 октябрь | 22 ноябрь |
| 1437 | 2015 | 14 октябрь | 12 ноябрь |
| Мөхәррәм айы ||||
Мөхәррәм айының тәүге йома көнөндә — был иһә Миләди йыл иҫәбе менән 622 йылдың 16 июле була, пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт Мостафа салалаһу ғәләйһи үә сәләм Мәккәнән Мәҙинәгә күсеп килә. Һижри иҫәп Мөхәррәм айының беренән башлана. Мөхәррәм — изге ай, хәрәм ай. Был айҙа һуғыштар, яу сабыуҙар тыйыла.
Мөхәррәм айының 10-сы көнө, Ғәшүрә. Ул айҙың иң мөбәрәк көнө. Ғәшүрә көнө изге мосолман байрамдарынан иҫәпләнә, ун ваҡиға хөрмәтләп иҫкә алына. Шуның өсөн был көндө биргән саҙаҡалар иң изгеләрҙән иҫәпләнә.
Мөхәммәт пәйғәмбәр "Рамаҙан айынан һуң ураҙа тотор өсөн иң яҡшы ай — Мөхәррәм..."- ти.
16 мөхәррәм — эске Рәсәй мосолмандарының рәсми рәүештә Ислам динен, Ҡөрьән Кәрим хөкөмдәрен, Аллаһы Тәғәләнең рәхмәт юлын үҙ ихтиярҙары менән саф күңелдән ҡабул итеү көнө. Һижри йыл менән 310 йыл, миләди йыл менән 922 йыл.
# Тинес (ҡасаба)

Тинес (рус. Теченский) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Сосновка районындағы ҡасаба. Тинес ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

# Тинес (ҡасаба)
## Географияһы

Ҡуржакүлдең көнсығыш яр буйында, Тинес йылғаһының уң ярынан 3 километр алыҫлыҡта, район үҙәге Долгодеревенское ауылынан 35 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Тинес (ҡасаба)
## Тарихы

1957 йылда Маяк химия комбинатында радиация аварияһынан һуң, Тинес йылғаһы буйҙарында урынлашҡан тораҡ пункттар Көнсығыш Урал радиоактив эҙ зонаһына эләгә. Боевка, Исаев ауылдары, шулай уҡ 42-се трестың 3-сө фермаһы ҡарамағындағы ҡасаба халҡы Тинес ҡасабаһына күсерелә.
1968 йылда «Мөслим» совхозының Төньяҡ бүлексәһе ҡарамағындағы тораҡ пунктҡа Тинес (рус. Теченский) ҡасабаһы исеме бирелә.

# Тинес (ҡасаба)
## Халҡы

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, 2010 йылда ҡасабала 901 кеше йәшәгән (422 ир-ат һәм 479 ҡатын-ҡыҙ).

# Тинес (ҡасаба)
## Урамдары

Ҡасабаның урамдар селтәре 9 урамдан тора.
# Йәшел театр (Дондағы Ростов)

Йәшел театр — Дондағы Ростовтағы федераль әһәмиәттәге М. Горький исемендәге Ростов дәүләт драма театры мәҙәни мираҫының бер өлөшө һәм иҫтәлекле урын. Бинаның ихата яғында, Тетар майҙаны, 1 адресы буйынса урынлашҡан.

# Йәшел театр (Дондағы Ростов)
## Тарихы

1957 йылда М. Горький исемендәге театр реконструкциялана, һөҙөмтәлә уның тамаша залы бәләкәйләтелә. Әммә 1960 йылда архитектор В. Н. Разумовский проекты буйынса концерт майҙаны киңәйтелә һәм Йәшел театр атамаһын ала. Өҫтәмә сәхнә 3000 кешегә иҫәпләнә һәм уның майҙаны 300 квадрат метр була. Йәшел театрҙы биҙәү өсөн Мәскәү, Санкт-Петербург һәм Дондағы Ростов скульпторҙары йәлеп ителә. Үҙ исемен театр эргәһендә ағастарҙың күп булыуына бәйле ала. 2000 йылға ҡарата, объект авария торошонда була, уның статусы ахырғаса асыҡланмаған: өлкәнең мәҙәни мираҫ объекттары исемлегендә ул федераль әһәмиәттәге М. Горький исемендәге Ростов дәүләт драма театрының бер өлөшө тип иҫпәпләнһә, РФ Мәҙәниәт министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, был дөрөҫлөккә тап килмәй.
2003 йылда бинаны реконструкциялау уның статусының асыҡланмауы арҡаһында үткәрелмәй. Һуңынан 2012 һәм 2013 йылдарҙа башҡарылырға тейешле ремонт эштәре лә кисектерелә. 2016 йыл башына ойошторусыларҙың пландарында майҙансыҡты ремонтлау һәм паркта бейеклеге 60 метр булған күҙәтеү ҡулсаһын урынлаштырыу ҡарала. Майҙансыҡ 2017 йылда сафҡа индереләсәк һәм 1000-дән ашыу кешене һыйҙырасаҡ тип күҙаллана. Сәхнә майҙаны 300 квадрат метрҙан күберәк буласаҡ. Ошо эштәрҙе башҡарыу өсөн 110 миллион һум самаһы аҡса талап ителә. Әлегә бина ярым емерек хәлдә, уның 45 проценты туҙған.
# Неурья

Неурья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Черная йылғаһының һул ярына тамағынан 168 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Неурья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200012762
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201276
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бекар

             Белешмә сольфеджио дәресенән алынған
Бекар- музыкала: диезды һәм бемолде ғәмәлдән сығара торған билдә (өндө уның таҙа формаһына ҡайтара, такт аҙағына тиклем эшләй). "4"кә оҡшаған билдә менән ($\natural$) белдерелә (рәсемдә).
* Был музыка тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ. Мөмкин булһа был иҫкәрмәне анығырағы менән алыштырыр кәрәк.
# Коньга (Немда ҡушылдығы)

Коньга — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Немда йылғаһының һул ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Коньга (Немда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037518
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103751
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Троицк-Сафроновка

Троицк-Сафроновка — Башҡортостан Республикаһы Архангел районы Инйәр ауыл Советындағы 2005 йылда бөтөрөлгән ауыл.

# Троицк-Сафроновка
## Халҡы

Ауылға нигеҙ һалынған осорҙа унда 294 кеше йәшәй, 44 йорт була. Ә 1920 йылда 76 ихатала 451 кеше йәшәгән.

# Троицк-Сафроновка
## Тарихы

Ә. З. Әсфәндиәров түбәндәгеләрҙе яҙа: 1894 йылда Вятка губерняһы крәҫтиәндәре алпауыт Софроновтан 1850 дисәтинә ер һатып ала һәм Троицк исемендәге ҡасабаға нигеҙ һала. ХХ быуат башынан ҡасаба Троицк-Сафроновка исеме аҫтында билдәле. Күсенеп килеп төпләнгән 294 кешенең милкендә 67 аты, 57 һыйыры, 67 һарыҡ һәм кәзәләре була. 3 кешенең аты булмай, 20 ғаиләлә 1-әр ат аҫырала. 32 крәҫтиән уҡый-яҙа белә.
1972 йылдың 1 июлендә ауыл Лагутовка ауыл Советы составында була. Йәшәүселәрҙе күбеһе — белорустар.
1981 йылдың 1 сентябрендә ауыл Инйәр ауыл Советына инә, унда күбеһенсә белорустар йәшәй.
2005 йылдың 20 июлендәге 211-з һанлы «Тораҡ пункттарын булдырыу, берләштереү, бөтөрөү һәм статусын үҙгәртеүгә бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһындағы» Законда түбәндәге юлдар бар:
   4-се статья. Түбәндәге тораҡ пункттарын бөтөрөргә:
   2) Архангел районында
   е) Инйәр ауыл Советының Троицк-Сафроновка ҡасабаһын</blockquote>

# Троицк-Сафроновка
## Географияһы

Ауыл Кочкан йылғаһы һәм быуа янында урманлы урында урынлашҡан була.

# Троицк-Сафроновка
## Географик урыны

1981 йылдың 1 сентябрендә алыҫлыҡ :
* район үҙәгенә тиклем (Архангел): 29 км
* ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Валентиновка): 11 км
* яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 35 км
# Октябрь проспекты (Өфө)

Октябрь проспекты — Өфөнөң төп урамы. Башҡорт дәүләт аграр университеты эргәһенән башлана, Черниковкаға барған юлда Тоннель урамына етеп тамамлана. Проспекттың ян-яғына буйынан-буйына күп ҡатлы торлаҡ йорттар урынлашҡан, күбеһе хрущёвка. Оҙаҡ йылдар буйы Октябрь проспекты ҡалала берҙән-бер проспект булды, шуға уны халыҡ телендә «проспект» тип кенә йөрөтәләр.
# Яңы Покровка районы (Ырымбур өлкәһе)

Яңы Покровка районы — Ырымбур губернаһы, Урта Волга өлкәһе, Урта Волга крайы, Ырымбур (Чкалов) өлкәләре составында административ-территориаль берәмек. Ул 1927—1931 һәм 1934—1959 йылдарҙа була. Административ үҙәк тәүҙә — Яңы Покровка ауылы була.
Яңы Покровка районы 1927 йылда Ырымбур губернаһы составында ойошторола. 1928 йылда Ырымбур губернаһы һәм район Урта Волга өлкәһенең Ырымбур округына (1929 йылдан алып — край) инә. 1930 йылда округтарҙы бөтөргәндән һуң район Урта Волга крайы күсә.
1931 йылдың 8 мартында Яңы Покровка районы бөтөрөлдө, ә уның территорияһы Орск районына тапшырыла.
1934 йылдың 5 февралендә Урта Волга крайы составында Орск сәнәғәт округы ойошторола. Уның составында Яңы Покровка районы төҙөлә (Орск районынан бүлеү юлы менән).
1934 йылдың 7 декабрендә Орск округы һәм Яңы Покровка районы яңы барлыҡҡа килгән Ырымбур (1938—1957 йылдарҙа — Чкалово өлкәһе) өлкәһе составына инә.
1945 йылғы мәғлүмәттәргә ярашлы, 14 ауыл Советы үҙ эсенә алған:: Байкасинский, Баҡы, Имелля-Покровка, Карагай-Покровка, Ҡырым, Яңы Михайловка, Яңы Покровка, Яңы-Симбирск, Поимский, Сарбаевский, Һары, Чукарь-Иваново, Шубин һәм Ялчимбаевский.
Яңы Покровка районы 1959 йылдың 3 апрелендә бөтөрөлә, ә уның территорияһы Хәлил районына тапшырыла.