yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Антоанета Стефанова

Антоанета Стефанова (болг. Антоанета Стефанова; 19 апрель 1979 йыл) — Болгария шахматсыһы, ҡатын-ҡыҙҙар араһында шахмат буйынса унынсы донъя чемпионы (2004—2006), Европа чемпионы (2002). Тиҙ шахмат буйынса донъя чемпионы (2012).

# Антоанета Стефанова
## Биографияһы

Антоанета Стефанова 1979 йылдың 19 апрелендә Болгарияның баш ҡалаһы Софияла тыуа. Шахмат менән дүрт йәшендә шөғөлләнә башлай. 1989 йылда беренсе абруйлы награда яулай — 10 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар араһында Донъя чемпионы, артабан 14 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар араһында тиҙ шахмат буйынса Европа чемпионы була. 2000 йылда Болгарияның ир-егеттәр шахмат командаһы өсөн уйнай. 1994 йылда — ҡатын-ҡыҙҙар араһында, 2002 йылда ир-егеттәр араһында халыҡ-ара гроссмейстер исемен ала.
2004 йылдың 5 июнендә ҡатын-ҡыҙҙар араһында донъя чемпионы исеме өсөн ярыш финалында Рәсәйҙән Екатерина Ковалевскаяны 2,5:0,5 иҫәбенә еңеп, чемпион тажын яулай.
2004 йылдың 22 ноябренән «Пловдив ҡалаһының почетлы гражданы» исемен йөрөтә. Төрлө командалар составында ике тапҡыр Европа кубогы еңеүсеһе була (2009, 2011). 2012 йылда Ханты-Мансийск ҡалаһында Ҡатын-ҡыҙҙар араһында донъя чемпионаты финалында тай-брейкта Украинанан Анна Ушенинанан еңелеп (2:2, 1½:½), икенсе урында ҡала.
София университетының Иҡтисад факультетын тамамлаған.
# Баимчик

Баимчик — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы/ Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кия йылғаһының һул ярына тамағынан 259 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Баимчик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018842
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201884
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мис-Сос

Мис-Сос — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лям-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Мис-Сос
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300023997
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302399
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Артыш вульпицидаһы

?Артыш вульпицидаһы :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Бәшмәктәр |
| Бүлексә: | Ascomycota |
| суб-бүлексә: | Pezizomycotina |
| Класс: | Lecanoromycetes |
| Тәртип: | Lecanorales |
| Ғаилә: | Parmeliaceae |
| Ырыу: | Vulpicida |
Латинса исеме :
Vulpicida juniperinus :
| [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=ru}} Викитөрҙәр систематикаһы] | [{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=ru}} рәсем эҙләү рәсемдәр] Ҡалып:Рәсеме булмаған мәҡәлә |
Артыш вульпицидаһы (Вульпицида можжевельниковая, Vulpicida juniperinus) — пармелия һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған лишайник төрө.
Талломы япраҡ һымаҡ, аныҡ булмаған формала, киңлеге 4—5 см, асыҡ һары төҫтә, үҙәгендә субстратҡа тығыҙ беркетелгән, ирекле күтәрелеүсән өлөшсәләр м‑н. Өлөшсәләре бер аҙ тармаҡлы, ситтәре тулҡынлы. Талломдың өҫкө яғы шыма йәки бер аҙ йыйырсыҡлы‑бөрмәле, тоноҡ, пикнидиялы. Аҫҡы ҡатламы тарҡау һарғылт гиф ептәре (ризин) м‑н. Талломдың үҙәге асыҡ һары. Апотецияларының (йыш барлыҡҡа килә) диам. 8 мм тиклем, көрән ялтыр дисклы һәм сите асыҡ һары йыйырсыҡлы‑тешле. Себер артышының олондарында һәм ботаҡтарында үҫә. Көньяҡ Урал ҡурсаулығы тауҙарында осрай. Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Species :
| V. canadensis | V. pinastri | V. viridis | V. juniperinus | V. tilesii |
# Ныложка

Ныложка — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Виледь йылғаһының һул ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ныложка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024853
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002485
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пегау

Пегау (нем. Pegau) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 4598 кеше йәшәй. Майҙаны — 21,61 км². Диңгеҙ кимәленән 127 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 4523 һәм автомобиль коды L (элек: BNA).
# Венгр-төрөк дуҫлығы паркы

Венгр-төрөк дуҫлығы паркы (мадьярса Magyar-Török Barátság Park, төр. Macar-Parkı Dostluk Türk) — Венгрияның көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан парк. Сигетвар алышы иҫтәлегенә төҙөлгән, әлеге алыш барышында Ғосман империяһы ғәскәрҙәре венгр һәим хорваттар обороналаған Сигетвар ҡәлғәһен баҫып ала. Парк 1994 йылда венгр һәм төрөк чиновниктары тарафынан булдырыла.

# Венгр-төрөк дуҫлығы паркы
## Тарихы

1566 йылдың йәйендә яҡынса 80 меңлек Ғосман армияһы Сигетвар ҡәлғәһен ҡамай. Төрөк армияһына Сөләймән I шәхсән үҙе етәкселек итә, әлеге ҡәлғә Габсбургтар империяһының иң эре ҡалаларының береһе булған Венаға алып барған юлды ҡаплап тора. Ҡәлғәне ике мең ярым тирәһе һалдат һаҡлай. Ҡамау 6 августан 8 сентябргә тиклем дауам итә.
6 сентябрҙә Сөләймән I, үҙ тирмәһендә булған саҡта, көтмәгәндә вафат була, уға был ваҡытта 72 йәш була. Уның үлемен йәшерәләр, ә ғәскәрҙәрҙе Бөйөк вәзир Сокколлу Мәхмәт паша етәкләй. Тиҙҙән ҡәлғә оборонаһы менән етәкселек иткән Миклош Зриньи үлтерелә һәм ҡәлғә ҡолатыла. Венаға поход туҡтатыла һәм ғәскәрҙәр кире әйләнеп ҡайта, әммә уларға Сөләймән солтандың вафаты тураһында хәбәр ителмәй.
Сигетвар 122 йыл дауамында ғосман импеерияһының бер өлөшө булып тора. 1596—1600 йылдарҙа был ҡала Сигетвар виләйәте баш ҡалаһы була, ә һуңғараҡ Каниж виләйәте составына индерелә.
«Ғосман осоронда» ҡалала мәсетәре, төрөк мунсалары һәм мәктәптәре төҙөлә. Ул ваҡытта төҙөлгән йорттарҙың ҡайһы берҙәре бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланып ҡала, әммә ҡайһы берҙәре, Габсбургтар ҡаланы үҙҙәренә ҡайтарып алғас, емерелә.

# Венгр-төрөк дуҫлығы паркы
## Дуҫлыҡ паркы

Легенда буйынса, Сөләймән солтандың вафатынан һуң уның эске органдары ҡырҡып алына һәм ҡайҙалыр Сигетвар тирәһендә күмелә, ә кәүҙәһе бәлзәмләнә һәм Империя баш ҡалаһына алып киленә.
Сөләмән солтандың 500 йыллығына төрөк хөкүмәте башланғысы менән һәм уның аҡсаһына фаразлау буйынса уның йөрәге күмелгән урында Дуҫлыҡ паркы төҙөлә. 1994 йылдың сентябрендә үткән паркты асыу тантанаһында Венгрия мәғариф министры Фодор Габор һәм Төркиә президенты Сөләймән Демираль ҡатнашалар.
Парк ҡаланан төньяҡ-көнбайышҡв табан 2-3 километрҙа урынлашҡан һәм уға тикелм автобуста барып етеп була. Парк майҙаны 60-ҡа 60 метр тирәһе тәшкил итә, йәғни бер сутый самаһы. Парк йыл әйләнәһенә эшләй.
1996 йылда эсәр һыу фонтаны төҙөлә, ул ғосман архитектура стилендә эшләнгән, плитәләр һәм мрамор төркиәнән килтерелә. Паркта Күркәм Сөләймәндең эске органдарының символик ҡәбере урынлашҡан, мраморҙан символик төрбә һәм Күркәм Сөләймәндең туғраһы.

# Венгр-төрөк дуҫлығы паркы
## Тәнҡит

Парк асылған осорҙа венгр киң матбуғатында парктағы Сөләймән солтандың бик ҙур кәүҙәләнеше тәнҡитләнә. 1997 йылда уның эргәһендә Миклош Зриньиның шундай уҡ менән кәүҙәленеше өҫтәмә рәүештә эшләнә.
# Агуй (йылға)

Агуй (Агой) — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡара диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Агуй (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Пшада йылғаһының көнбайыш сигенән Дедаркай йылғаһының көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000212109100000364
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100036
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сәйфуллин Вәзих Кашап улы

Сәйфуллин Вәзих Кашап улы (6 ғинуар 1929 йыл — 2 ноябрь 2002 йыл) — актёр, драматург, режиссёр. 1968—1971 йылдарҙа Башҡорт дәүләт академия драма театры режиссёры һәм директоры, 1979—1990 йылдарҙа режиссёры. 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (1994) һәм Башҡорт АССР‑ының (1974) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. (1953).

# Сәйфуллин Вәзих Кашап улы
## Биографияһы

Вәзих Кашап улы Сәйфуллин 1929 йылдың 6 ғинуарында БАССР-ҙың Өфө кантоны Сәфәр улусының Әмин ауылында (Шишмә районы) тыуған.
Башҡорт театр-сәнғәт техникумын тамамлағандан һуң бүлеү буйынса Ауырғазы колхоз — совхоз театрына (1956 йылдарҙа — Салауат башҡорт дәүләт драма театры) эшкә килә.
Был осорҙа күп кенә спектаклдәрҙә уйнай. Мәҫәлән, «Һаҡмар» С.Мифтахов, «Гөлбәҙәр» З.Биишева, «Свадьба с приданым» Дьяконов, «Васса Железнова» М. Горький, «Ғәлиәбаныу», М. Фәйзи спектаклдәрендә уйнай.
1959 йылда Ленинград дәүләт театр, музыка һәм кинематография институтына (Лгитмик) уҡырға инә һәм 1964 йылда режиссёрлыҡ факультетының Г. А. Товстоногов класын тамамлай. Уҡыған ваҡытында пьесалар яҙа, Сибай, Салауат театрҙарында спектаклдәр ҡуя. Студент сағында уҡ Салауат театрының баш режиссёры итеп тәғәйенләнә.
Нәҡ ошо осорҙа театр иң яҡшы спектаклдәр күрһәтә: «Обжалованию не подлежит» Т. Абдумомонов, «Тиле» Н.Хикмәт, «Эзоп» Г. Фигейредо, «Ҡыйыу ҡыҙҙар» Т. Ғиззәт, «Ырғыҙ» .Һәҙиә Дәүләтшина.
1968 йылда Сәйфуллин Вәзих М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрына эшкә күсерелә. Өфөлә «Зимагор» С.Мифтахов, «Минең балаларым» А. Атнабаев, «Вечер» А. Дударев, «Төштәр ҡыҫҡа була» И.Абдуллин әҫәрҙәре буйынса спектаклдәр ҡуя.

# Сәйфуллин Вәзих Кашап улы
## Шәхси тормошо

Ҡатыны — Рәйсә Ғариф ҡыҙы Сәйфуллина, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы.

# Сәйфуллин Вәзих Кашап улы
## Ижады
### Театрҙағы ролдәре.

Исмәғил («Ғәлиәбаныу», М. Фәйзи), Шымсы («Башмағым» Х. Ибраһимов), Ныяҙғол («Ырғыҙ» Һ. Дәүләтшина), Белогубов («Доходное место» А. Н. Островский), Барклей («Дальше — тишина» В Дельмар) ролдәрен башҡара.

# Сәйфуллин Вәзих Кашап улы
## Ижады
### Театрҙа режиссёрлыҡ эше.

Режиссер булараҡ, Сәйфуллин Вәзих Кәшәф улы Салауат театрында «Тиле» Н. Хикмәт, «Бай һәм батрак» Х. Хәмзә, "Эзоп, йәки Төлкө һәм виноград " Г Фигейро, «Үлем алдынан» Ш. Рәхмәтуллин әҫәрҙәрен ҡуя. БАДТ-ында — «Миләүшә, Әсе миләш» Н. Асанбаев, «Тере мәйет» Л. Н. Толстой, «Һәр кем мөхәббәт эҙләй» Д.Нормет һәм башҡа спектаклдәр ҡуя.

# Сәйфуллин Вәзих Кашап улы
## Наградалары һәм званиелары

* БАССР-ҘЫҢ атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре
* Рәсәй федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, 1995

# Сәйфуллин Вәзих Кашап улы
## Баһалама

Сәйфуллин режиссёрлығының тәүге осоронда Салауат театры гастролдәре Башкортостандан ситтә, Ҡазанда үтә. Татар дәүләт академия драма театры режиссёры М.Сәлимжәнов Салауат театры эшенә юғары баһа бирә.
# Ванк-Ты-Вис

Ванк-Ты-Вис — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Войкар йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.

# Ванк-Ты-Вис
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303127
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Лысуновка

Лысуновка — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кумиха йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Лысуновка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000053120
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005312
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Баянов Рим Ғәли улы

Баянов Рим Ғәли улы (15 ғинуар 1930 йыл — 10 февраль 1996 йыл) — башҡорт театр актёры, режиссёр. БАССР-ҙың халыҡ артисы (1980).

# Баянов Рим Ғәли улы
## Биографияһы

Рим Ғәли улы Баянов 1930 йылдың 15 ғинуарында БАССР-ҙың Бәләбәй кантоны (хәҙер Башҡортостан Республикаһы Саҡмағош районы) Саҡмағош ауылында тыуған.
1950 йылда Өфө ҡалаһында Башҡорт театр сәнғәт училищеһен (педагогы К. Ф. Ғәҙелшина) тамамлай.
1953 йылдан башлап 1990 йылға тиклем Салауат башҡорт дәүләт драма театрында актёр, 1969—1975 йылдарҙа режиссёр һәм баш режиссёр булып эшләй. 1972—1974 йылдарҙа театрҙың директоры вазифаһын башҡара, 1985—1990 йылдарҙа — әҙәбиәт бүлеге мөдире.
Режиссёр булараҡ, Ибраһим Абдуллин, Кәбир Аҡбашев, Нәжиб Асанбаев, Әсғәт Мирзаһитов, Мөхәммәт Хәйҙәров һәм башҡаларҙың драмалары буйынса спектаклдәр ҡуя.

# Баянов Рим Ғәли улы
## Спектаклдәрҙәге ролдәре

Гәрәй («Райхан», Нәҡи Иҫәнбәт; дебют, 1953), Фәхри («Ҡара йөҙҙәр», Ғ. Әмири һәм В. Г. Ғәлимов, М. Ғафури повесы буйынса), Бәхтигәрәй (шул исемдәге драма), Тайфур («Әсәләр көтәләр улдарын»" — икеһе лә — Әсғәт Мирзаһитовтыҡы), Дәрүиш («Ай тотолған төндә»), Умар («Ырғыҙ»" — Һәҙиә Дәүләтшина романы буйынса), Нәжми («Сәйер кеше», Назим Хикмәт), Бергойн («Иблес шәкерте» — «Ученик дьявола», Бнернард Шоу), Эзоп Рәсәйҙә («Ҡол Эзоп») — «Раб Эзоп» «Төлкө һәм виноград» Г. Фигейред пьесаһы буйынса).
# Перевозинка

Перевозинка — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Медведица йылғаһының һул ярына тамағынан 341 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Перевозинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Медведица йылғаһы башынан Терса йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300112107000008580
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000858
* Бассейн коды — 05.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Комаров Алексей Никанорович

Комаров Алексей Никанорович (13 октябрь 1879 йыл — 31 март 1977 йыл) — Рәсәй империяһы һәм СССР рәссамы, скульптор
, анималист.

# Комаров Алексей Никанорович
## Биографияһы

Алексей Никанорович Комаров Тула губернаһының Скородный ауылында тыуған. Тула эргәһендәге атаһының имениеһында йәшәй, һуңынан ғаиләләре менән ҡалаға күсәләр. Тула реаль училищеһында, МУЖВЗ-да уҡый. Тулала, Ҡазанда, Мәскәүҙә йәшәй. 1906 йылда күп сәйәхәт итә. Балалар өсөн сығарылған китаптар, «Мурзилка» журналы иллюстраторы булараҡ билдәле.

# Комаров Алексей Никанорович
## Эштәре

А. Н. Комаров яҙыусы-натуралистар: Петр Мантейфель, Георгий Скребицкий, Евгений Спангенберг, Чаплина Вера китаптарына иллюстрациялар яһай.
Уның эштәре Дарвинов Дәүләт музейы (Мәскәү), Курск өлкә картиналар галереяһы, Мәскәү өлкә тыуған яҡты өйрәнеү музейы (Истра), Коломен районы тыуған яҡты өйрәнеү музейы (Коломна), К. А. Тимирязев исемендәге Биология музейы (Мәскәү) , Тарус картиналар галереяһы (Таруса) һ. б. музейҙарҙа һаҡлана.

# Комаров Алексей Никанорович
## Эштәре
### Ижадында Башҡортостан

А. Н. Комаров күп сәйәхәт итә. Әстрхан, Ҡырым, Ҡаҙағстан, Кавказ, Алтай ерҙәрен гиҙә. Булған ерҙәрендә хайуан, кейек, ҡоштарҙың һүрәттәрен төшөрә. 1912 йылда Урал буйлап йөрөй. Сәйәхәттәре тураһында хикәйәләр яҙа. Башҡортостанда ҡунаҡта булған осорҙағы ғүмер хәтирәләрен «Пикник», «Ещё одно воспоминанье», «Табынская икона», «Мулла», «Чёрный аист» хикәйәләрендә яҙып ҡалдыра. «Пикник» хикәйәһендә Торатауға менеүҙәре тасуирлана.

# Комаров Алексей Никанорович
## Ғаилә хәле

Вальтер Наталья Александровнаға өйләнә.
| Балалары | Ейәндәре |
| Анна Николаевна | Ян Александрович |
| Александр Николаевич | Маргарита Радионовна |
# Адымпом-Юган

Адымпом-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Полуй йылғаһының һул ярына тамағынан 145 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Адымпом-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300033153
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303315
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Шамина Ксения Юрьевна

Шамина Ксения Юрьевна (24 февраль 1986 йыл) — үләндәге хоккей уйынсыһы һәм үләндә уйналған хоккей буйынса Рәсәй тренеры. Рәсәйҙең спорт мастеры, һөжүмсе позицияһында сығыш яһай. Хәҙер — Дмитрий Шамин менән «Бутово» хоккей клубында балалар һәм үҫмерҙәр клубы тренеры.

# Шамина Ксения Юрьевна
## Биографияһы

Ксения Юрьевна Шамина 1986 йылдың 24 февралендә тыуған.
«Марьино» һәм «ЦСП-Крылатское» (Динамо ЦОП-Москомспорт) командалары өсөн сығыш яһаған. Үләндә хоккей буйынса алты тапҡыр Рәсәй чемпионы (2015 йылда титулдарҙың береҙен яулай). Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһысоставында Олимпиада- 2008 һайлап алыу турнирында һәм 2009 йылда Европа чемпионатында сығыш яһай.
Тренер булараҡ «Бутовские витязи» командаһы менән 2013 йылда «Мәскәүҙең олимпия өмөттәре» фестивалендә (5-се урын) һәм 2015 йылда «Бутово» индорхоккей буйынса «Мәскәү яны йәш динамовсылары» турнирында (9-сы урын) етәкселек итә. 2009 йылдан 2006 -сы Мәскәү мәктәбендә үләндә хоккей буйынса тренер була.
# Туга (Анзас ҡушылдығы)

Туга — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Анзас йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Туга (Анзас ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300112115200009769
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200976
* Бассейн коды — 13.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лениногорск

Лениногорск — Татарстан Республикаһындағы ҡала, Лениногорск районының үҙәге.

# Лениногорск
## Билдәле шәхестәре

* Нәҙершин Альберт Сәхәп улы (1951), хеҙмәт ветераны, ғалим-тау инженеры-электрик, йәмәғәтсе. 1985 йылдан Өфөләге Торлаҡ ремонтлау-эксплуатациялау производство тресы идарасыһы, 1992 йылдан – Торлаҡ хужалығы һәм инженер тәьминәте идаралығы начальнигы; 1997–2006 йылдарҙа «Уфагаз» предприятиеһы директоры; 2015 йылдан Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының өсөнсө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Техник фәндәр докторы (2003), профессор (2008). Башҡортостан Республикаһы хеҙмәтләндереү тармағының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1996), Рәсәй Федерацияһының яғыулыҡ энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (2002). Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2005). Дуҫлыҡ ордены кавалеры (2004). Сығышы менән 1955 йылда ҡала статусы алған Яңы Писмән ауылынан (Лениногорск ҡалаһынан).
# Минута-Яха

Минута-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Марре-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Минута-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300038709
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303870
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Нәжәфи Мөхәммәт Хөсәйен

Мөхәммәт Ғәлләмә Шәйех Хөсәйен Нәжәфи (ғәр. آية الله العظمی علامہ الشیخ محمد حسین النجفي‎) (т. апрель 1932) — күренекле шиғый мосолман дин белгесе.

# Нәжәфи Мөхәммәт Хөсәйен
## Билдәлелеге

Хәҙерге ваҡытта Пакистан сығышлы ике мәржә-и тәҡлид бар. Тәүгеһе — ул үҙе, икенсеһе — Бәшир Хөсәйен Нәжәф. Бәшир Хөсәйен Нәжәф Ираҡтың Нәжәф ҡалаһында йәшәгәнлектән, Мөхәммәд Хөсәйен Нәжәф Пакистанда берҙән-бер мәржә-и тәҡлид. Ул Сәргүдүһала хәүза менән идара итә.
Мөхәммәт Хөсәйен Нәжәфи 2010 йылдың иң абруйлы 500 мосолманы исемлегенә индерелгән (Пакистандан һайлап алынған 24 мосолмандың береһе).

# Нәжәфи Мөхәммәт Хөсәйен
## Биографияһы

1960 йылда Сәргүдүһала Пир Фазал Шаһ Мөхәммәт Ғәлләмгә Дар-үл-Ғүлүм Мөхәммәдиә хәүзаһының директоры булырға тәҡдим итә, Мөхәммәт Ғәлләм был вазифаны ҡабул итә. 1971 йылда тантаналы мәжлес һәм шиғый сәйәси хәрәкәттәрендә ҡатнашыуы артыу арҡаһында ул был вазифаһынан китә.
# Чулаксай

Чулаксай — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе, Ырымбур өлкәһе, Ҡурған өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Синташты йылғаһының уң ярына тамағынан 135 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Чулаксай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы инешенән тамағына тиклем, Увелька йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500212111200000201
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200020
* Бассейн коды — 14.01.05.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2