yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бикҡол (Туҡ ҡушылдығы)

Биҡҡол — Ырымбур өлкәһе Александровский районындағы йылға. Туҡ ҡушылдығы. Йылға Туҡ йылғаһының һул яғынан барып ҡушыла (Туҡ ағышында 278 км). Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Бикҡол (Туҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры буйынса йылға Түбәнге Волга бассейн округына, Сорочинск гидроузелынан Елшән (Быҙаулыҡ районы) ауылы янындағы һыу үлсәгес посына тиклем Һамар һыу хужалығы участкаһына ҡарай. Йылға һыу бассейны — Куйбышев һыуһаҡлағысынан алып Каспийға тиклем Волга йылғаһы. Кесе йылға бассейны- юҡ..
Һыу ресурстарының федераль агентлығы әҙерләгән РФ территорияһын һыу хужалығы буйынса районлаштырыу геоинформацион системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында объекттың коды — 11010001012112100006792
* Гидрологик өйрәнеү коды (ГӨ) — 112100679
* Бассейн коды — 11.01.00.010
* ГӨ томы һаны — 12
* ГӨ сығарылышы— 1
# Пырзян

Пырзян — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мыдмас йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 1 км.

# Пырзян
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047153
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004715
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Омутная(Китата ҡушылдығы)

Омутная — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Китат йылғаһының һул ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Омутная(Китата ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021025
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202102
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ай-Угловат-Юган

Ай-Угловат-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Угловат-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ай-Угловат-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300023192
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302319
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бурец

Бурец — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы/ Марий-Эл Республикаһы/ Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының уң ярына тамағынан 132 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Бурец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100040272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111104027
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Колдинголь

Колдинголь — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Улаган йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Колдинголь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100002637
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100263
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чакрым

Чакрым (Суу-Катар) — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шавла йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Чакрым
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100001951
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100195
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Карцеуха

Карцеуха — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының уң ярына тамағынан 495 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Карцеуха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041806
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004180
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Городнянка

Городнянка — Рәсәйҙәге йылға. Липецк өлкәһе,Тула өлкәһе,Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Сукромка йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Городнянка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы башынан Задонск ҡалаһына тиклем, Красивая Меча һәм Сосна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100312107000000229
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000022
* Бассейн коды — 05.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бутҡа (йылға)

Бутҡа (рус. Бутка) — Рәсәйҙәге йылға, Свердловск өлкәһе биләмәләре буйынса аға. Беляковка йылғаһының уң ярында, тамағынан 46 саҡрым алыҫлыҡта, барып ҡоя. Йылғаның оҙонлоғо 32 саҡрым тәшкил итә. Ул Бутҡа тигән күлдән баш ала.
Бутҡаның шул уҡ исемдәге уң ҡушылдығы Новая Деревня ауылы янында тамағынан 5,3 км алыҫлыҡта килеп ҡоя.

# Бутҡа (йылға)
## Тораҡ пункттар

Бутҡа йылғаһы буйында урынлашҡан ауылдар: Зарубина, Красногорка, Упорова, Вихляева, Новая Деревня, Поротникова.

# Бутҡа (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Иртыш һыу бассейны округы, һыу хужалығы участкаһы — Пышма йылғаһы Белоярск һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем, Рефт йылғаһын башынан алып Рефт һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502212111200008195.

# Бутҡа (йылға)
## Этимологияһы

Талица районында исеме Бутҡа йылғаһынан алынған Бутка ауылы бар, унда Рәсәйҙең беренсе Президенты Б.Н. Ельцин тыуған, шуға күрә урыҫ телендә «ҡ» өнө юғалған. Был ауыл 1676 йылда Бутҡа йылғаһы буйында Бутка слободаһы (биҫтәһе) булараҡ нигеҙләнгән. Свердловскиҙа тыуып үҫкән, СССР һәм Рәсәй телсе-ғалимы; лексика һәм субстрат топонимика, шулай уҡ этимология, ономастика, фин-уғыр тел ғилеме, телдәр бәйләнеше белгесе Матвеев Александр Константинович фекеренсә, атама төрки сығышлы, башҡорт һәм татар халҡындағы «бутҡа» тигән ризыҡ атамаһынан килеп сыҡҡан; «бутҡа» һүҙе шулай уҡ күсмә мәғәнәлә буталсыҡлыҡ һәм ығы-зығы күренешен аңлата.
Урыҫ теленең төмән һөйләшендә «буткать» — гнать рыбу в сети ботами" тигән фараз да бар.
# Бормат

Бормат (рус. Бурматово) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Сафакүл районы ауылы. Сөләймән ауыл советы составына керә.

# Бормат
## Халҡы

2002 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (71 %) йәшәй.

# Бормат
## Инфраструктура

Ауылда башланғыс мәктәп, мәҙәниәт йорто, фельдшер-акушер пункты, китапхана бар.
# Дәрҡәүиҙәр

Дәрҡәүиҙәр йәки Дәрҡәүә (ғәр. درقاوية‎) — суфый тәриҡәте, шәҙили тәриҡәте тармағы.

# Дәрҡәүиҙәр
## Нигеҙ һалыусыһы

Тәриҡәттең эпонимы булып шәйех Мөхәммәт әл-Ғәрәби әд-Дәрҡәүи (1760—1823) тора.
Туғанлыҡ Марокколағы ярлылыҡтың һәм заһитлыҡтың юғарылыҡ булыуын иғлан иткән әйҙәп барыусы тәриҡәттәрҙең береһе булып китә.

# Дәрҡәүиҙәр
## Таралыуы

Ойошҡандан һуңғы йылдарҙа тәриҡәт Марокконан башҡа илдәрҙә, нигеҙҙә, Мәғриб илдәрендә үҙ йәмәғәттәрен ойоштора, шулай уҡ Мысыр һәм Хижәздә лә киң тарала. Һуңғы тиҫтә йылда дәрҡәүиҙәр тармаҡтары — Әләүилек һәм Хәбибилек аша Европала үҙенең туғанлыҡтарын ойоштора.
Дәрҡәүи тәриҡәте баштан уҡ ауыл халҡы һәм ҡала синыфтары араһында киң хуплау таба. Алжирҙа Һәм Мароккола ул сәйәси эшмәкәрлеккә һәм европа дәүләттәренең колониализмына протест хәрәкәттәренә йәлеп ителә .
# Изьюров-Ёль

Изьюров-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вуктыль йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Изьюров-Ёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017764
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001776
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Омутная (Вятка ҡушылдығы)

Омутная — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 1233 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Омутная (Вятка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100029829
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102982
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Балезин Степан Афанасьевич

Балезин Степан Афанасьевич (4 ғинуар 1904 йыл—23 ғинуар 1982 йыл) — ғалим-химик, педагог, металдар коррозияһы ингибаторҙарының фәнни мәктәбенә нигеҙ һалыусы, химия фәндәре докторы (1943), профессор (1944). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры, Сталин премияһы лауреаты, РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре.

# Балезин Степан Афанасьевич
## Биографияһы

Степан Афанасьевич Балезин 1904 йылдың 4 ғинуарында Өфө губернаһы Володинское ауылында (хәҙер Пермь өлкәһе, Чернушка районы) тыуа. Ике класлы Бөрө реаль училищеһында уҡый, уны 1916 йылда тамамлай, һуңынан 1924 йылда социаль тәрбиә институтына уҡырға инә. 1925—1930 йылдарҙа А. И. Герцен исемендәге Ленинград педагогия институтының тәбиғи фәндәр факультетында уҡый, физиология кафедраһы аспиранты була. Степан Афанасьевич Ҡыҙыл профессура институтында лекциялар тыңлай һәм бер үк ваҡытта Мәскәү дәүләт университетында физик химия курстарын уҡый. Артабан Ҡыҙыл профессура институтын тамамлағандан һуң 1932 йылда Л.Я.Карпов исемендәге Физика-химия ғилми-тикшеренеүҙәр институтында ассистент-аспирант була. 1936 йылда Мәскәү дәүләт университетында «Исследование каталитического синтеза сахаров из формальдегида» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай, һуңғараҡ «Исследование процесса образования сахаров из формальдегида» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1936 йылда Степан Афанасьевич Куйбышев медицина институтына эшкә китә, доцент, һуңынан физик һәм коллоид химияһы кафедраһы мөдире була, физик химия һәм юғары математика курстарында лециялар уҡый. 1938 йылдан алып ғүмеренең аҙағына тиклем ғалим Мәскәү дәүләт педагогия университетында эшләй, аналитик һәм органик булмаған химия кафедра менән етәкселек итә (һуңынан дөйөм һәм аналитик химия кафедраһы тип үҙгәртелә).
1946 йылда була Балезин Степан Афанасьевич металдарҙы кислоталар йоғонтоһонан һаҡлаусы ингибаторҙарҙы төҙөүе һәм практикаға индереүе өсөн Сталин премияһы лауреаты була. 1944—1948 йылдарҙа профессор КПСС Үҙәк Комитетының кадрҙар идараһының юғары уҡыу йорттары һәм фәнни учреждениелар бүлеге мөдире урынбаҫары була.
1965 йылда ғалим-химик С. А. Балезин металдар коррозияһы ингибаторҙарының үҙе ойошторған Проблемалы фәнни лабораторияһы менән етәкселек итә. 1967—1970 йылдарҙа — Һиндостанда мәктәп белеме биреү буйынса ЮНЕСКО-ның ғилми кәңәшсеһе, унда профессор математика һәм тәбиғи фәндәр өлкәһендә мәктәп белеме биреүҙе реформалауҙа ҙур роль уйнай.
Химия буйынса күп дәреслектәр авторы була, улар араһында: «Руководство к практическим занятиям по неорганической химии» (1943), «Выдающиеся русские учёные-химики» ( С. Д. Бесков менән авторҙашлыҡта, 1950), «Отчего и как разрушаются металлы» (19??), «Практикум по физической и коллоидной химии» (1980) һәм башҡалар.
Профессор 80 фән докторы һәм кандидаты әҙерләй. Ул үҙенең остазы тип Подольный Исаак Абрамовичты атай.
Степан Афанасьевич Балезин 1982 йылдың 23 ғинуарында вафат була, Мәскәүҙә Ваганьково зыяратында ерләнә

# Балезин Степан Афанасьевич
## Ҡаҙаныштары

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
* Сталин премияһы лауреаты
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре.

# Балезин Степан Афанасьевич
## Хәтер

Ғалим Степан Афанасьевич Балезин хөрмәтенә Бөрө ҡалаһында Балезин урамы атала.
# Оло таш

Оло таш — Лағыр ауылына көньяҡтан ингән урында юлдың һул яғында ятҡан таш.

# Оло таш
## Тарихы

Салауат районының Лағыр ауылына Лаҡлы айырмаһы яғынан ингән юлдың һул яғында урынлашҡан ҙур таш. Халыҡ араһында йәшәгән легендаларҙа уны башҡорт ихтилалдары осорона бәйләйҙәр. Элек ошо юлдан каторжандарҙы Себергә ҡыуғандар, хәҙер ҙә был юлды «Каторжан юлы» йәки «Этап юлы» атайҙар. Ҡараһаҡал ихтилалы йылдарында ошо урында арестанттар конвоирҙарға ташланып, уларҙы үлтереп ҡасырға уйлаған. Конвоирҙар әсирҙәрҙең күбеһен ҡырған, ҙур соҡор ҡаҙып, мәйеттәр менән бергә яралыларҙы ла, тереләрҙе лә бергә күмгән һәм өҫтөнә оло таш ултыртып, баҫырып ҡуйған. Юлдағы ошо ваҡиға тураһында борон, «ҡан йылға булып аҡты», тип һөйләгәндәр. Ошонан алып был урынды «насар урын» тип йөрөтәләр, хатта төндәрен унда ыңғырашҡан, илаған, ат тояҡтары тауышы ишетелә, тиҙәр.
# Сам (Быстрая ҡушылдығы)

Сам — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Быстрая йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Сам (Быстрая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000006832
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000683
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Анчуг

Анчуг — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вижай йылғаһының уң ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Анчуг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200008888
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200888
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сылғау

Сылғау йәки силғау - аяҡ кейеме кейер алдынан аяҡҡа урай торған туҡыма киҫәге. Сылғау дәүмәле яҡынса 35 × 90 сантиметр. Төрлө йылдарҙа сылғау етештереүселәр өсөн дәүләт нормалары булған һәм уларҙа дәүмәл күрһәтелгән. Мәҫәлән, 1978 - 35х90 см, 1983 - 50х75 см, 1990 - 35х75 см.
Ул байканан, фланелдән һәм башҡа төр кизе-мамыҡ һәм йөн туҡымаларҙан етештерелгән.

# Сылғау
## Тарихынан

«Итек + сылғау» комплекты элек күп илдәрҙең армияларында файҙаланылған, әммә XX быуатта барыһы ла тиерлек «Хәрби ботинка + ойоҡбаш» комплектына күсә. Сылғауҙарҙан арыныу армияларҙа ошолай бара: ГДР-ҙа 1968 йылда, Финляндияла - 1990, Украинала - 2004 йылда. Рәсәй армияһында сылғау 2010-сы йылдарға тиклем ҡулланыла.Кирза итек ботинкаларға алмаштырыла (ә уны ойоҡбаш менән кейеү мөмкин булмай) һәм һалдаттар ойоҡбаш менән йөрөү мөмкинлеге ала.
# Ай-Еган (Локонто-Еган ҡушылдығы)

Ай-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Локонто-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.

# Ай-Еган (Локонто-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200038415
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203841
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Колодезная

Колодезная — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Липецк өлкәһе, Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лесной Воронеж йылғаһының уң ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Колодезная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронеж йылғаһы Липецк ҡалаһына тиклем, Матыра йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100512107000002535
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000253
* Бассейн коды — 05.01.01.005
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ельцовка (Вонданка ҡушылдығы)

Ельцовка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вонданка йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ельцовка (Вонданка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300312111100035591
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103559
* Бассейн коды — 10.01.03.003
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мәғәфүр (исем)

Мәғәфүр — башҡорт ир-ат исеме.

# Мәғәфүр (исем)
## Этимологияһы

Мәғәфүр исеме башҡорттарға ғәрәптәрҙән килеп ингән. Кисерелгән, ғәфү ителгән тигәнде аңлата.

# Мәғәфүр (исем)
## Билдәле кешеләр

Мәғәфүр Хисмәтуллин, Хисмәтуллин Мәғәфүр Хисмәтулла улы (10 ғинуар 1915 йыл — 5 октябрь 2004 йыл) — йырсы, режиссёр, педагог. 1939—1982 йылдарҙа Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы. 1969—1995 йылдарҙа Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. РСФСР-ҙың (1965) һәм Башҡорт АССР-ының (1953) халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1969). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.
Усманов Мәғәфүр Мәхмүт улы (26 март 1962 йыл) — башҡорт театр актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008). Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы (1995).
Сәйфуллин Мәғәфүр Сәйфулла улы (1917 йыл — 22 август 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой.

# Мәғәфүр (исем)
## Фамилияла

Мәғәфүрова Флүрә Фаат ҡыҙы (8 август 1952 йыл) — ғалим-селекционер, ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (2006).
Мәғәфүров Ҡадир Барый улы (6 апрель 1949 йыл), ғалим-биолог, иҡтисадсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1998), профессор (2007). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2004).
# Кутоп-Кур-Ех

Кутоп-Кур-Ех — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нери-Кур-Ех йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Кутоп-Кур-Ех
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020425
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302042
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3