yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Пихтовка (Кува ҡушылдығы)

Пихтовка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кува йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Пихтовка (Кува ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100912111100007987
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100798
* Бассейн коды — 10.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Иҫке Ҡаҙансы ауылы ер-һыу атамалары

Иҫке Ҡаҙансы (рус. Старые Казанчи) — Башҡортостандың Асҡын районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 631 кеше[1]. Почта индексы — 452887, ОКАТО коды — 80204816001.

# Иҫке Ҡаҙансы ауылы ер-һыу атамалары
## Геогрфик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Асҡын): 35 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 79 км

# Иҫке Ҡаҙансы ауылы ер-һыу атамалары
## Ер-һыу атамалары

Ҡаҙансы ауылына яҡын ғына бер бәләкәй тау бар. Уның исеме Дарытау. Ул тауҙа нимә генә үҫмәй! Йәйен еләк-емеш күп булып уңа, төрлө-төрлө ағастар, үҫемлектәр үҫә. Ул тауҙың үләнен дә әрәм итмәй, бесән итеп сабалар. Тауҙың үҙенә башҡа хужаһы бар. Шул кеше уны йыл да сабып, таҙартып тора. Уның тарихы ошолай: элек ул урында шаулап ағастар үҫкән. Һуңынан ул ағастарҙы киҫкәндәр. Һуғыш йылдарында ошо ерҙе һөрөп, унда тары сәсеп үҫтергәндәр. Шунан башлап уны Дарытау тип йөрөтә башлағандар.
Ҡаҙансы ауылында бер бәләкәй генә тау бар. Борон заманда был тауҙа Әхмәтша исемле кеше бесән сапҡан. Йыл да ул йәй буйы был тауҙан ҡайтмаған. Уны таҙартып, бесән сабып торған. Йылдар үткән, ул кеше сирләп үлеп киткән. Һәм ул тауҙы Әхмәтша тип йөрөтә башлағандар. Балалар унда йыл да саңғы шыуа. Ә ҡатындар, ҡыҙҙар еләк-емеш йыйырға йөрөй.
Иҫке Ҡаҙансы ауылынан йыраҡ түгел бәләкәй тау бар. Ул Михайловка тауына барып тоташа. Уның түбәһендә мейес ағартыу өсөн ҡуллана торған аҡбур таш ятышы бар. Кешеләр уны ҡаҙып, ватып алып ҡайтҡандар, яндырғандар. Шуға ла был тауҙы “Аҡбур тауы” тип йөрөтә башлағандар.
Граждандар һуғышы ваҡытында Иҫке Ҡаҙансы ауылына Митрофан исемле кеше йәшәргә килгән. Урындағы халыҡ менән дуҫ, татыу итеп рус кешеһе йәшәй алмаған. Ҡаҙансылар уны аңламаған һәм уның исемен дә улар дөрөҫ әйтә алмаған. Митрофанды Мәтрәй тип йөрөткәндәр. Быға ул түҙмәгән һәм яланға сығып киткән йәшәргә. Унда палатка ҡороп, оҙаҡ йылдар йәшәгән. Шунда үлеп киткән. Ошо ваҡыттан башлап яланды “Мәтрәй яланы” тип йөрөтә башлағандар.
Иҫке Ҡаҙансы ауылы яланында ҙур соҡор бар. Был соҡор эсендә бурсыҡтар (бурһыҡ) йәшәй. Улар йөҙләгән юл эшләп сыҡҡан, төрлө урындан инеп һәм сығып була. Шуға ҡарап ауыл халҡы был соҡорға “Бурсыҡ соҡор” тип исем биргән.
400 йыл элек Иҫке Ҡаҙансы ауылы урынына бер ҡарт башҡорт үҙенең ҡатыны һәм дүрт улы менән ҡайҙандыр йәшәргә килә. Уның иң бәләкәй улы Аяҙ исемле булған. Ҡарт үҙенең өс ҙур улы менән иртәнән кискә тиклем урманда эшләгән, ерҙәрен ҙурайтҡан. Ә бәләкәй улы Аяҙ ҡаҙан янында ултырырға яратҡан. Әсәләре ошо ҡаҙанда ашарға бешергән. Шуға ла, ҙур улдары, көлөп, бәләкәй Аяҙға Ҡаҙансы тип исем биргән. Шунан бирле ауылды Ҡаҙансы тип йөрөтә башлағандар.
Был ауылдың тарихы бик ябай ғына. Борон заманда хәҙерге Урманкүл урынлашмаған булғанда, ошо ергә, күрше ауылдан бер кеше йәшәргә килгән. Ул үҙенең ауылына оҙаҡ ҡына исем уйлаған. Бер ваҡыт ҡышҡылыҡҡа утын әҙерләргә сығып китә. Атта барғанда бер соҡор осрай, унда һыу була. Бара торғас, тағын шундай соҡор осрай. Был кешегә шулай итеп ҡырҡ соҡор осраған. Өйгә ҡайтҡас ҡатынына: “Урман хәтлем күл күрҙем”, — ти. Шулай итеп, ауылдың исеме Урманкүл тип атала.
# Конко-Шор

Конко-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Микит-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Конко-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067951
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006795
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Макарьевка (Парбиг ҡушылдығы)

Макарьевка — Рәсәй йылғаһы. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парбиг йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 2,400 км.

# Макарьевка (Парбиг ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Увелька йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500112115200053350
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205335
* Бассейн коды — 14.01.05.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Зайка

Зайка — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртыш йылғаһының уң ярына тамағынан 1444 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Зайка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300005983
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300598
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Орловский Александр Осипович

Орловский Александр Осипович (пол. Aleksander Orłowski; 9 март 1777 йыл, Варшава — 13 март 1832 йыл, Петербург) — Рәсәй империяһы рәссамы. Баталия һәм жанрлы әҫәрҙәр авторы, сығышы менән поляк.

# Орловский Александр Осипович
## Биографияһы

Алекса́ндр О́сипович Орло́вский бай булмаған шляхта ғаиләһендә тыуған. Кенәзбикә Изабелла Чарторыйская, осраҡлы ғына уның һүрәт төшөрөүгә оҫталығын күреп ҡалып, буласаҡ рәссамды Варшавала йәшәгән рәссам Ж. Норблен де ла Гурденға уҡырға биргән. Патриотлығы, мажаралар яратыуы Орловскийҙы 1794 йылда хәрби хеҙмәткә килтерә, поляк ғәскәре сафында ул Костюшко баш күтәреүендә ҡатнаша. Шунда яраланып, Варшаваға кире ҡайта. Бында ул тәртипһеҙ тормош рәүеше алып бара башлай, хатта фокусник труппаһына инеп ала. Норблен, уның артислыҡ талантын баһалаһа ла, егетте аҙып-туҙып йөрөүҙән туҡтатырға тырыша, кире үҙе янына ала. Шунан бирле Орловский үҙен тулыһынса сәнғәткә бағышлай, ул хатта Варшавала танылыу яулай башлай. Шунан һуң Литвала бер йыл йәшәп ала, дворяндарҙың, ябай халыҡтың көнкүрешен өйрәнеп, урындан урынға күсеп йөрөй. Варшаваға кире ҡайтҡас, кенәз Юзеф Понятовскийға яҡынайып ала, поляк аристократияһы араһына инә.

# Орловский Александр Осипович
## Биографияһы
### Рәссам Рәсәйҙә

1802 йылда Санкт-Петербургҡа килә, бында уны бөйөк кенәз Константин Павлович ҡурсыуына ала, Орловский уларҙның өйөндә урынлаша, һүрәттәре, карикатуралары менән йәмғиәттә таныла башлай. Рәсәйҙе яҡшыраҡ өйрәнер өсөн Мәскәүгә, Новгородҡа һәм башҡа төбәктәргә сәйәхәт ҡыла; бынан тыш Франция, Италия һәм Германияла булып ҡайта. 1809 йылда «Казактар бивуагы» тигән әҫәре өсөн Санкт-Петербург рәсем сәнғәте академияһы уға академик исеме бирә.1819 йылда ул генераль штабҡа хәрби кейемдәр буйынса һүрәт төшөрөргә алына.
Орловский — талантлы, үткер, әммә кешелә, фигуралдарҙа төп һыҙаттарҙы эләктереп алһа ла, бик ентекләп эшләп тормай торған рәссам. Эрмитажда ҡуйылған майлы буяуҙар менән төшөрөлгән рәсемдәрҙән тыш ул бик күп ҡәләм, ҡауырһын, акварель менән эшләй, былар батша ғаиләһе һәм сәнғәт һөйөүселәрҙең альбомдарында тороп ҡала. Ул казактарҙы, башҡорттарҙы , һыбайлыларҙы төшөрөргә ярата, уларҙы үҙе үк литографияға күсереп ҡуя.
Орловский А. С. Пушкиндың «Руслан һәм Людмила» тигән поэмаһында ла телгә алына:
Пушкин Орловскийҙы шулай уҡ « Арзрумға сәйәхәт» тигән әҫәрендә лә телгә ала:
   У кибиток… пасутся уродливые, косматые кони, знакомые вам по прекрасным рисункам Орловского.
# Төньяҡ Язьва

Төньяҡ Язьва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Язьва йылғаһының уң ярына тамағынан 162 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Төньяҡ Язьва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004983
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100498
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Уроп (Иня ҡушылдығы)

Уроп — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының уң ярына тамағынан 594 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Уроп (Иня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005363
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200536
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гармония (мифология)

Гармония (бор. грек. Ἁρμονία ) Ҡырым һуғышы (1853-1856) — боронғо грек мифологияһында татыулыҡ, берҙәмлек алиһәһе, бәхетле никах кәүҙәләнеше. Ир менән ҡатын гармонияһы һәм ыҙғыш-талаштарҙы тынысландырыу менән етәкселек итә. «Ҡапма-ҡаршы» аллалар Арес һәм Афродитаның ҡыҙы, икенсе бер фараз буйынса, Зевс һәм Электраның ҡыҙы. Кадмдың ҡатыны, Автоноя, Агава, Ино, Семела һәм Полидораның әсәһе, Иасионаның һеңлеһе.
Электра плеядаһы тарафынан тәрбиәләнә. Афина һәм Гефест уға "енәйәтсел составтар менән буялған күлдәк" бүләк итә (vestis sceleribus tincta), уның буйынса киләсәк быуындары енәйәт менән бысранған, гонаһлы тип танылырға тейеш була.
Кадм менән уның туйын (тәүге тапҡыр) бөтә олимпиясылар үҙҙәренең ҡатнашлығы менән ихтирам итә. Аполлон үҙе — кифарала, музалар авлоста уйнай, башҡа илаһтар бәхетлеләрҙе телмәрҙәр менән данлай. Гермес Гармонияға лира бүләк итә, Афродита (йәки Гефест, йәки Афина) — муйынсаҡ, пеплос һәм авлостар; Деметра — бойҙай уңышы, ә Электра — аллаларҙың Бөйөк Әсәһенең изге йолалаларын, был йолалар менән бирелергә тейеш булған кимвалдар, тимпандар һәм күңелле ярандарын бүләк итә. Кадм кәләшенә Гефестан йәки Европанан, алған күлдәк һәм муйынсаҡты бүләк итә. Был муйынсаҡ, ғәҙәттә, Гармония муйынсағы булараҡ билдәле була, сөнки был биҙәүес уға (һәм унан һуңғы эйә булыусыларға) бәхетһеҙлек килтерә. Башҡа версиялар раҫлауынса, Гармония был муйынсаҡты ҡайһы бер аллаларҙан, йә Афродитанан, йә Афинанан ала.
Ноннға ярашлы, туй Самофракияла йәки Тритониды күле янынла үтә. Фивала Гармонияның никах һарайы емереклектәрен һәм туйҙа музалар йырлаған майҙанды, шулай уҡ Афродитаның өс статуяһын күрһәтәләр, улар Гармонияға бағышланған һәм Кадм карабының осонда ағас биҙәүестәрҙән эшләнгән бүләк була.
Һуңыраҡ, инде Иллирияла, Кадм (үҙенең үтенесе буйынса) аллалар тарафынан йыланға әйләндерелгәс, Гармония өмөтһөҙлөккә бирелеп кейемдәрен сисеп ташлай һәм ирен үҙенә саҡыра. Кадм, уның яланғас тәнен ҡыҫып ҡосаҡлай һәм иркәләй. Ҡара ҡайғылы Гармония үҙен дә йыланға әйләндерһендәр өсөн, аллаларға мөрәжәғәт итә, аллалар уның да теләген ҡабул итә.
Боронғо рим мифологияһында Гармония Конкордияға тап килә, грек мифологияһында ҡапма-ҡаршы персонаж — Эрис, уға рим мифлологияһында Дискордия тап килә.
Гармония хөрмәтенә 1856 йылда асылған Гармония астероиды һәм Юпитерҙың Европа юлдашында Гармония һыҙаты асыла. Исемен 1853—1856 йылдарҙағы Ҡырым һуғышы тамамланыу хөрмәтенә һайлайҙар
# Фрайенбессинген

Фрайенбессинген (нем. Freienbessingen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 310 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,75 км². Диңгеҙ кимәленән 298 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99713 һәм автомобиль коды — KYF.
# Чадый-Кы

Чадый-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кондый-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Чадый-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300063822
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306382
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ҡаработаҡ (Яйыҡ ҡушылдығы)

Ҡаработаҡ — Рәсәйҙәге йылға. Силәбе өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Яйыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 2217 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Ҡаработаҡ (Яйыҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, инештән Верхнеуральск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000112112200001634
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200163
- Бассейн коды — 12.01.00.001
- ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кобзев Николай Никифорович

Кобзев Николай Никифорович (1 октябрь 1925 йыл — 1991 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр. Гвардия полковнигы (1980). Дан орденының тулы кавалеры.

# Кобзев Николай Никифорович
## Биографияһы

Николай Никифорович Кобзев 1925 йылдың 1 октябрендә Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ кантоны Яңы Гуровка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ. 1946 йылдан КПСС ағзаһы. Тулы булмаған урта белемле. Колхозда эшләгән. 1942 йылдың авгусынан Ҡыҙыл Армия сафына алына.

# Кобзев Николай Никифорович
## Бөйөк Ватан һуғышындағы ҡаһарманлығы.

1943 йылдың мартынан Бөйөк Ватан һуғышы фронтында. 50-се полктың 76-мм пушка тоҫҡаусыһы (15-се гвардия дивизияһы 37-се армия, 3-сө Украин фронты) 1944 йылдың 18 апрелендә гвардия сержанты Н.Н. Кобзев Варница ауылы янындағы (Молдавия) Днестр йылғаһының уң яҡ ярында плацдармды киңәйтеү өсөн барған алыштарҙа артиллерия уты менән 15 һалдатты юҡ итә, 4 ут нөктәһен баҫтыра . 1944 йылдың 9 майында 3-сө дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә. 1945 йылдың 12 ғинуарында Н.Н. Кобзев Борек һәм Кикув торлаҡ пункттары (Польша) районында разведкала булып, дошмандың ут сараларын асыҡлай, улар һуңынан юҡҡа сығарыла. 1945 йылдың 23 ғинуарында Прейсдорф тораҡ пункты районында (Оппельн ҡалаһынан 5 км төньяҡ-көнбайыштараҡ, Польша) 10-дан ашыу гитлерсыны юҡ итә. 1945 йылдың 2 апрелендә 2-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә. Расчет менән бергә орудие тоҫҡаусыһы гвардия сержанты Н.Н. Кобзев 1945 йылдың 16 апрелендә Мускау районында (Германия) пехотаның хәрби тәртибендә эш итеп, пушканан дошман дзотын сафтан сығара, 2 БТР-ҙы яндыра, 3 ут нөктәһен баҫтыра. 1946 йылдың 15 майында 1-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.

# Кобзев Николай Никифорович
## Һуғыштан һуңғы йылдары

Һуғыштан һуң армияла хеҙмәтен дауам итә. Харьков гвардия танк училищеһын (1948) һәм «Выстрел» Юғары курстарын (Солнечногорск ҡалаһы, 1962) тамамлаған.
1972 йылдан подполковник Кобзев Николай Никифорович запасҡа китә. Белоруссияның Минск өлкәһе Борисов ҡалаһында йәшәй. 1980 йылдан — отставкалағы полковник. Борисов ҡалаһы 2-се Ресмонт-төҙөлөш идаралығының граждандар оборонаһы начальнигы булып эшләй.
1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены, миҙалдар, шул иҫәптән ике «Батырлыҡ өсөн» миҙалы һәм «Хәрби хеҙмәттәр өсөн» миҙалдары менән бүләкләнә. Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 40 йыл һәм 50 йыл тулыуы айҡанлы Мәскәүҙә Ҡыҙыл майҙанда парадта ҡатнашыусы.
# Зарзма монастыры

Зарзма монастыры — Зарзма ауылында грузин архитектураһы ҡомартҡыһы, Грузияның Самцхве-Джавахети муниципалитетында урынлашҡан. Көмбәҙле сиркәү, манараһы һәм бер нисә бер нефлы часовнялары һаҡланған (ҡайһылары һүтеп алынған). Бер аҙ ситтәрәк борондан билдәле булған сығанаҡ бар. Башҡа монастырь ҡоролмалары (монахтар хөжрәһе, аш бүлмәһе һәм башҡалар) һаҡланған.

# Зарзма монастыры
## Тарихы

Тормошо билдәле әҫәрҙәрҙә һүрәтләнгән дини эшмәкәр Серапион Зарзмели тарафынан төҙөлгән (VIII быуат, IX быуат) тигән фекер бар, Серапионға урындағы староста Георгий Чочанели . ҙур ярҙам күрһәтә, ул яңы монастырь өсөн ауылды һәм поместьены иғәнә итә. Серапион ваҡытындағы сиркәү беҙҙең көндәргә тиклем килеп етмәй, архитектор Гарбнели тарафынан яңынан төҙөлә.Әлеге Зарзма монастыры һәм манараһы XIV быуаттың беренсе йылдарында Бек Джакели тарафынан төҙөлә.
Зарзма сиркәүе боронғо грузин архитектураһы үҙенсәлектәре сағылған мөһим ҡомартҡы. Сиркәүгә көньяҡ һәм көнбайыш яҡтан инеү урыны булған. Төп инеү урыны көньяҡтан, портик менән биҙәлгән. Башҡа ҡорамдарҙың интерьерҙарынан айырмалы рәүештә бында көмбәҙ аҫты терәктәр үҙенсә урынлашҡан. Терәктәрҙең мөйөштәре валиктар менән эшкәртелгән. Ҡорамдың интерьеры XVI быуатҡа тулыһынса биҙәлә. Күп һанлы семәрле ишектәр юғары техникала биҙәлгән. Һаҡланып ҡалған композициялар һәм тәүге һүрәттәр юғары профессиональ рәссам эшләүе тураһында раҫлай. Был ваҡыттың грузин монументаль һынлы сәнғәте үҙенсәлегенә ярашлы Зарзма биҙәлешендә ҙур урынды шәхестәрҙең портреттары (Имерети, Грузия баишаһы Баграт III, Серапион Хурцидзе һ.б.) ала. XX быуат башында Зарзма сиркәүе, манараһы реставрациялана. Һөҙөмтәлә картиналарҙың колориты һәм стилистик үҙенсәлектәре өлөшләтә кәмей.
Зарзма монастырында Василий Зарзмели, Герман Зарзмели, Бенедикт Зарзмели һәм башҡалар эшләй.

# Зарзма монастыры
## Галереяһы

* Зазрма манараһы
* Зарзма монастыры, көнсығыштан күренеше
* Зарзма манараһында яҙыуҙар
* Зарзма манараһында яҙыуҙар
# Мурмага

Мурмага — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пекша йылғаһының һул ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Мурмага
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000031795
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003179
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Лапыташ

Оло Лапыташ - рус. Большой Лапташ - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡыҙыл Армия районына һәм Ҡурған өлкәһенең Щучье районы биләмәләрендә ятҡан күл. Балыҡсылыҡ сәнәғәт кимәлендә алып барыла.

# Оло Лапыташ
## Географияһы

Сиктәш ятҡан ике өлкәгә - Силәбе һәм Ҡурған өлкәләренә ҡарай. Көньяғында Сосново ауылы урынлашҡан.
Силәбегә тиклем араһы – 130 км, Мейәскә — 70 км, Ҡурғанға — 210 км.
Географик координаттары: 55°28′58″N 62°32′8″E

# Оло Лапыташ
## Тасуирламаһы

Оло Лапыташ - ҙур булмаған күл. Майҙаны - 70 га.
Ярҙары һөҙәк. Һыу сөңкәһе оҙонса, 1,8 км-ға һуҙыла.
Уртаса тәрәнлеге 2,5–3 метр, иң тәрән урыны - 5 метр. Ярҙан әкренләп тәрәнәйә бара.
Һыуы ҡараһыу, үтәҙек түгел.

# Оло Лапыташ
## Этимологияһы

Гидроним башҡорт теленән ингән тип һанай Силәбе өлкәһе географы, топонимист Шувалов Николай Иванович.Ул үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә, "С башкирского — «место, где лежат камни», где лапы — «лежать», «лежачий», таш — «камень»", тип яҙа.. Был юлы топонимист тәржемәлә хата ебәргән һәм ошо фараз бик күп сығанаҡтарға инеп киткән. "Башҡорт теленең һүҙлеге"ндә "лапы" һүҙенә бер-береһенән артыҡ айырылмаған 2 аңлатма бирелә:
* 1.Һай ергә тығылып ятҡан бүрәнәләр өйөмө
* 2.Ауған ағастар, ботаҡтар, яҙғы ташҡындан ҡалған сүп-сар өйөмө.
Билдәле булыуынса урманлы далала урынлашҡан был төбәктә тәбиғи таштар юҡ. Әммә таш һүҙенең күсмә мәғәнәһе лә бар, ул ҡатып ҡалған, хәрәкәтһеҙ нәмәләргә, киҫәктәргә ҡарата ла ҡулланыла.
Тимәк, Лапыташ атамаһы күлгә йығылып өйөлөп ятҡан, хәрәкәтһеҙ ағас өйөмдәренән сығып бирелгән икәнен аңларға була.

# Оло Лапыташ
## Флораһы һәм фаунаһы

Күл урманлы дала һыҙатында урынлашҡанлыҡтан, үҫемлектәр донъяһы ла ошоға ярашлы. Яр буйҙары тотош тиерлек ҡамыш, һыу үҫемлектәре менән ҡапланған, ылымыҡлы. Көнсығыш ярында ҡатнаш урман үҫә, ҡайындар күп.
Оло Лапыташта карп төрҙәре, табан балыҡ, себер сабағы, алабуға, суртан, ротан тереклек итә

# Оло Лапыташ
## Флораһы һәм фаунаһы
### Тәбиғәт йоғонтоһо

2010 йылға тиклем Кесе һәм Оло Лапыташ бер бөтөнлөк хасил иткән булған, уларҙы һыу аҫтында тәрәнлеге 1 метр һыҙат ҡына айырып торған. Ҡоролоҡтан һуң һыҙат өҫтә ҡалған һәм күлдәр бүленгән, шуға күрә был һыу ятҡылыҡтарында балыҡтар бер үк төрлө.

# Оло Лапыташ
## Шулай уҡ ҡара

* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге
# Шифалы ромашка

?Шифалы ромашка :
Шифалы ромашка. Сәскә атыусы үҫемлектең дөйөм күренеше :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Астра сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Астра һымаҡтар |
| Ырыу: | Ромашка |
| Төр: | Шифалы ромашка |
Латинса исеме :
Matricaria recutita L. (1753) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | NCBI 127986 |
Шифалы ромашка (рус. Рома́шка апте́чная, Рома́шка лека́рственная, лат. Matricária recutíta) — астра һымаҡтар ғаиләһенән бер йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 50 см-ға етә. Май-сентябрь айҙарында аҡ һәм һарғылт сәскә ата, июнь-октябрь айҙарында емеше өлгөрә.

# Шифалы ромашка
## Таралыуы

Шифалы ромашка сәсеүлектәрҙә, баҡсаларҙа, юл буйҙарында үҫергә мөмкин. Евразияла һәм Төньяҡ Америкала таралған. Шифалы ромашка Башҡортостанда һирәк осрай. Шуға ла һаҡсыл ҡулланыу талап ителә.