yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡулса бульвары

Ҡулса бульвары (әрм.Օղակաձեւ Զբոսայգի), шулай уҡ Йәшлек паркы) Әрмәнстандың баш ҡалаһы Еревандың Кентрон районында урынлашҡан.

# Ҡулса бульвары
## Тарихы

1924 йылда ҡала үҫешенең генераль планында ҡаралған була. һөҙөмтәлә проект өлөшләтә генә тормошҡа ашырыла — парк ҡаланың төньяғынан, көнсығышынан һәм көньяҡ-көнсығыштан үҙәк өлөшөн биләй. Көньяҡта Тигран Мецо проспектынан һәм Изге Григорий Мәғрифәтсе соборынан төньяҡта Поплавок күленә һәм Маштоц проспектына тиклем һуҙыла. Оҙонлоғо 2,5 км һәм киңлеге 120 м булып, ураҡ формаһына эйә , эске сиктәрен Московян һәм Ханджян, ә тышҡы сиктәрен Исаакян, Алек Манукян һәм Ерванд Кочар урамдары тәшкил итә. Төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай паркты Терян, Абовян, Налбандян, Гераци, Варданян урамдары һәм Саят-Новы проспекты киҫеп үтә.

# Ҡулса бульвары
## Иҫтәлекле урындары

Паркта бик күп һәйкәлдәр ҡуйылған, улар араһында — әрмән шиғриәте классигы Аветик Исаакян һәйкәле, XIX быуат яҙыусыһы һәм революционеры Микаэл Налбандян һәйкәле, XVIII быуат шағиры һәм музыканты Саят-Новы һәйкәле бар. Парк скульптуралары араһында — «Ҡулдар» композицияһы, ул Ереван һәм Италиянан туғандаш Каррара ҡалаһы араһындағы дуҫлыҡты сағылдыра (1962 йылда бер йылдан һуң Италияға визиты ваҡытында Ереван хеҙмәтсәндәре делегацияһына бүләк итеп бирелә, алыҫ түгел ерҙә ереванлыларҙың яуап бүләге — туф стела-фонтан, уны ике һарыҡ терәп тора (архитектор Исраэлян Рафо).).
Паркта донъя чемпионы Тигран Петросян исемендәге Шахмат йорто бинаһы һәм Комитас исемендәге камера музыкаһы йорто урынлашҡан. Парктың төньяҡ өлөшөндә Еритасардакан метро станцияһынан сығыу урыны бар.

# Ҡулса бульвары
## Галереяһы

* Каррара ҡалаһы бүләк иткән Дуҫлыҡ ҡулдары
* Каррара ҡалаһы бүләк иткән Дуҫлыҡ ҡулдары
* Архитектор Каро Алабян һәйкәле
* Архитектор Каро Алабян һәйкәле
* Шағир Егиш Чаренц һәйкәле
* Шағир Егиш Чаренц һәйкәле
* Полководецтарҙың статуяларында Вардан Мамиконян
* Полководец Вардан статуяһы Вардан Мамиконян статуяһы
# Казачий Шишим

Казачий Шишим — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Шишим йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Казачий Шишим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чусоваяйылғаһы, Ревда ҡалаһынан Кын ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100612111100010355
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101035
* Бассейн коды — 10.01.01.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мальта парламенты

Вәкилдәр Палатаһы (ингл. House of Representatives, мальт. Il-tad Kamra-Deputati) — бер мандатлы Мальта парламенты.

# Мальта парламенты
## Ҡоролошо һәм вәкәләттәре

Әлеге ваҡытта Мальта парламенты 65 депутаттан тора. Әгәр ил масштабында тауыштарҙың яртыһынан күберәген алған партия парламентта күпселек урын алмаһа, 4 депутат өҫтәлә. 13 һайлау округында 65 депутат, округтан биш йылға берҙәм күсмә тауыш системаһы буйынса 5 депутат буйынса һайлана. Ҡалған дүрт депутат урыны бөтә ил күләмендә тауыштарҙың яртыһынан күберәген алған партия парламентта күпселек урын алмаған осраҡта өҫтәлә.
Палата рәйесе булып уның ағзаларынан һайланған спикер тора (2008 йылдан алып — Луис Галеа). Мальта вәкилдәре палатаһы закон проекттарын, һайлауҙарҙа еңгән ил партияһы төҙөгән Хөкүмәт составын, премьер-министрҙы (бөтә хөкүмәт ағзалары кеүек үк Палата депутаты булырға тейеш) раҫлай, шулай уҡ биш йыллыҡ мөҙҙәткә президент һайлай.
1966 йылдан алып палатала ике ҙур партия — консерватив милли һәм лейбористик — вәкилдәре генә ултырыш үткәрә. Был илдә ике партия системаһын барлыҡҡа килтерҙе.
2008 йылда һайланған 11-се Палатала милли партиянан 35 депутат, ә лейбористар партияһынан 34 депутат була.
2013 йылғы саҡырылышта лейбористар 39 , ә милләтселәр 30 урын ала, ләкин һуңынан Конституция суды, милли партияның күсмә тауыштарҙы иҫәпләгәндә хаталар ебәрелеүе тураһындағы дәғүәһен ҡарап, уларға ике өҫтәмә урын бүлә.
2016 йылда бер милли партия ағзаһы бойондороҡһоҙ депутат була, ә бер депутат-лейборист яңы булдырылған демократик партияға күсә. Шулай итеп, 50 йыл эсендә тәүге тапҡыр Мальта парламенты ҡәтғи ике партия булыуҙан туҡтай (тәүҙә уның бөтә ағзалары ла ике төп партияның береһенән һайланһа ла).
2015 йылға тиклем вәкилдәр палатаһының резиденцияһы булып Ла-Валлетталағы Бөйөк магистр һарайы тора, әммә әлеге ваҡытта ул Ренцо Пьяно проекты буйынса махсус төҙөлгән бинаға күсерелә, шул уҡ ваҡытта дәүләт башлығы резиденцияһы булып Ла-Валлетталағы Бөйөк магистр һарайы ҡала.
# Белоновский Георгий Дмитриевич

Белоновский Георгий Дмитриевич (5 март 1875 йыл, Лубны, Полтава губернаһы, Рәсәй империяһы — 25 июль 1950 йыл, Ленинград, СССР) — СССР һәм Рәсәй микробиологы, эпидемиолог, СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1929).

# Белоновский Георгий Дмитриевич
## Биографияһы

1875 йылдың 5 мартында Полтава губернаһы Лубныҙа тыуған.
1899 йылда Император медицина-хирургия академияһын тамамлай.
1902 йыл — «О влиянии специфической гемолитической сыворотки на искусственное и естественное малокровие» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1905 −1907 йылдарҙа — сит илдә, Париждың Пастер институтында И. И. Мечников лабораторияһында, Ю. Моргенрот һәм Э. Сальковски (Берлин) лабораторияһында, Э. Маральяно (Генуя), А. Райт (Лондон) лабораторияларында эшләй.
1907—1921 йылдар— Кронштадт Диңгеҙ госпиталенең лаборатория мөдире.
1908 йылдан алып — приват-доцент, ә 1917 йылдың мартынан алып — Бөйөк кенәз ҡатыны Елена Павловнаның Император клиник институтында бактериология кафедраһы мөдире, 1924 йылда институт яңы исем ала — Ленинград дәүләт табиптарҙы камиллаштырыу институты тип атала (ЛенГИДУВ).
1929 йыл — СССР ФА ағза-корреспонденты итеп һайлана.
1936 йыл — институттың санитария-гигиена факультеты деканы.
1938 йылдың 14 август —микробиологтарҙың контрреволюцион диверсия-террор ойошмаһында ҡатнашыуҙа ғәйепләнеп ҡулға алына; 1939 йылдың 19 ноябрендәге ҡарар буйынса ғәйепһеҙ тип таныла, ҡулға алыуҙы туҡтатыу тураһында ҡарар ҡабул ителә һәм төрмәнән азат ителеп, институттың профессоры вазифаһына кире ҡайтарыла.
Бактериология һәм эпидемиология кафедраһын етәкләй (1938 йылдан алып — микробиология кафедраһы) һәм үҙенең вафатына тиклем унда эшләй.
1950 йылдың 25 июлендә вафат булған, Ленинградта Большеохтинский зыяратында ерләнгән.

# Белоновский Георгий Дмитриевич
## Фәнни эшмәкәрлеге

Эпидемиология, иммунитет проблемалары һәм медицина бактериологияһы өлкәһендә 60-тан ашыу фәнни хеҙмәт авторы, шул иҫәптән чума ауырыуын эксперименталь тикшереү буйынса байтаҡ эштәрҙең авторы ла.
Төп эштәре химия-вакцина терапияһы мәсьәләләренә, күҙәнәктәр иммунитетын өйрәнеүгә арналған, скарлатинаға ҡаршы вирус-токсин пульверизацияһы юлы менән иммунлаштырыу ысулын тәҡдим иткән (1927).
Ул беренсе булып СССР-ҙа (В. А. Таранухин менән берлектә, 1918) грипп күсереүсе булып Пфейффер таяғы түгел, ә вирус тора тип асыш яһай.
Рәсәйҙә беренсе булып эс тифына ҡаршы прививкалар ҡулланыу тәжрибәһен яҙа, грипты таратыусы булып фильтлаша торған вирус тора тигән гипотезаны бирә, СССР-ҙа кальметтизация үткәреү (яңы тыуған балаларҙы туберкулезға ҡаршы вакцинациялау) идеяһының төп инициаторы була.
Эпидемиялар менән көрәштә ҡатнаша: зәңге (1899 йыл, Волга буйы), холера (1908—1910 йылдарҙа, Кронштадт), чума(1917 йыл, Трапезунд) һәм тиф ауырыуы (1918—1922 йылдарҙа, Одесса).

# Белоновский Георгий Дмитриевич
## Наградалары

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1935)
# Һарығош

?Һарығош :
Ата һарығош :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Суб-тип: | Ҡабырғалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Турғай һымаҡтар |
| Ғаилә: | Һары турғайҙар |
| Ырыу: | Һарығош |
| Төр: | Һарығош |
Латинса исеме :
Oriolus oriolus Linnaeus, 1758 :
Төрҙәре :
O. o. oriolus
O. o. kundoo :
Ареал :
Оялау ареалы
     Миграция :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 561707 NCBI 181099 |

# Һарығош
## Ҡылыҡһырлама

Сыйырсыҡтан ҙурыраҡ. Ҡуйы япраҡтар араһында йөрөүсе һаҡ ҡош. Ата ҡоштоң ҡанаттары һәм ҡойроғо ҡара, кәүҙәһенең башҡа өлөшө сағыу һары. Инә ҡоштоң һырты йәшкелт һары. Кәүҙәһенең аҫ яғы буй ала аҡһыл һары. Башҡа ҡоштар менән бутарлыҡ түгел. Тауышы киҫкен: "ҡжжжжжия, матур яғымлы итеп һыҙғыра.

# Һарығош
## Тереклек итеүе

Урманда йәшәй. Күсмә ҡош. Киң таралған. Ағаста оялай. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып файҙа килтерә

# Һарығош
## Үрсеүе, туҡланыуы

Бөжәктәр, емештәр менән туҡлана. Ҡара һипкелле 3-4 йомортҡа һала
# Нерым-Игый

Нерым-Игый — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Когу-Игый йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Нерым-Игый
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200048137
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204813
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Йәнекәев Вил Ғүмәр улы

Йәнекәев Вил Ғүмәр улы (рус. Еникеев Виль Гумерович; 16 октябрь 1936 йыл) — ғалим-инженер-механик. 1962—1964 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты, 1967 йылдан — хәҙерге Санкт-Петербург аграр университеты (Пушкин ҡалаһы) уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1984—2003 йылдарҙа фәнни эштәр буйынса проректор, бер үк ваҡытта 1985—2013 йылдарҙа хисаплау техникаһы һәм АСК-ны мәғлүмәт менән тәьмин итеү кафедраһы мөдире. Дуҫлыҡ (2001) һәм Почёт (2006) ордендары кавалеры. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1994),Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (1996), Дворян Йәнекәевтәр нәҫеленән.

# Йәнекәев Вил Ғүмәр улы
## Биографияһы

Вил Ғүмәр улы Йәнекәев 1936 йылдың 16 октябрендә Өфө ҡалаһында тыуған.
1959 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлай, 1962—1964 йылдарҙа шул уҡыу йортонда эшләй.
1967 йылдан башлап Санкт-Петербургтың аграр университетында (Пушкин ҡалаһында) уҡытыусы, 1984—2003 йылдарҙа ошо уҡ уҡыу йортоноң фәнни эштәр буйынса проректоры. 1985—2013 йылдарҙа хисаплау техникаһы һәм АСК-ны мәғлүмәт менән тәьмин итеү кафедраһы мөдире вазифаһында (башҡалары менән рәттән).

# Йәнекәев Вил Ғүмәр улы
## Фәнни эшмәкәрлеге һәм хеҙмәттәре

Фәнни тикшеренеүҙәре ауыл хужалығы производствоһын автоматлаштырыуға арналған.
Вил Ғүмәр улы тарафынан агрегаттарҙың эшен күҙәтеү һәм уларҙың сифатлы эшләүенә идара итеү системалары төҙөлә һәм ҡулайлаштырыла; Ауыл хужалығы производствоһын техника менән йыһазландырыуҙы иҫәпләү программаларын тәҡдим итә һәм уны тормошҡа ашыра, улар Рәсәй Федерацияһында һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәрендә индерелгән. 220-нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 37 уйлап табыу авторы.
1986 йылдан Йәнекәев Вил Ғүмәр улы етәкселегендә 40 фән кандидаты һәм 16 фән докторы әҙерләнә.
* «Сельскохозяйственные машины» /1998 йыл, (авторҙаш);
* «Информационные технологии в агропромышленном комплексе» / 1999 йыл, (авторҙаш);
* «Становление агроинженерной науки и образования в России (XIX—XX вв.)» / 1999 йыл, (авторҙаш).

# Йәнекәев Вил Ғүмәр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Дуҫлыҡ ордены (2001);
* Почёт ордены (2006);
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1994);
* Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиналь белем биреү хеҙмәткәре (1996);
# Рәхимов Урал Мортаза улы

Рәхимов Урал Мортаза улы (13 декабрь 1961 йыл) — «Башнефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең элекке генераль директоры, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайының экс-депутаты.
Башҡортостандын беренсе Президенты Мортаза Рәхимовтың улы.
«Forbes» журналы мәғлүмәттәре буйынса, 2005—2012 йылдарҙа Рәсәйҙең иң бай 200 бизнесмены исемлегенә инә.

# Рәхимов Урал Мортаза улы
## Биографияһы

Урал Мортаза улы Рәхимов 1961 йылдың 13 декабрендә Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
1984 йылда Өфө нефть институтының технология факультетын тамамлай.
Артабан Францияның French Institute of Petroleum институтында уҡый.
Пенсильвания университетында магистратураны тамамлай.
1995—1999 йылдарҙа «Башнефтехим» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең директоры.
1999—2002 йылдарҙа «Башкирская топливная компания» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең директоры.
2002—2006 — «Башкирэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Директорҙар советы рәйесе.
2006—2009 — «Башнефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Директорҙар советы рәйесе.
2009 йылда Система АФК-һы Башҡортостан яғыулыҡ-энергетика комплексының контроль акцияларын Урал Рәхимовтан һатып ала.
2009—2010 йылдарҙа «Салауат Юлаев» хоккей клубы президенты булды.
2014 йылда Рәсәй Прокуратураһы Урал Рәхимовҡа ҡарата енәйәт эше ҡуҙғата, Австрияға экстрадиция буйынса мөрәжәғәт ебәрә.
# Тәхеттәр уйыны

«Тәхеттәр уйыны» (ингл. Game of Thrones) — фэнтези жанрындағы Америка драма телесериалы. Америка яҙыусыһы Джордж Мартиндыӊ «Боҙ һәм ут йыры» романы буйынса яҙылды. Дэвид Бениофф һәм Д. Б. Уайсс етәкселегендә төшөрөлә.

# Тәхеттәр уйыны
## Феодаль Нәҫелдәр

* Старктар — Винтерфелл.
* Ланнистерҙар
* Баратеондар — Вестерос.
* Таргариендар — Валирий.
* Аррендәр
* Фрейҙәр
* Грейжойҙәр — Тимер утраулары.
* Мартеллдар
* Таллиҙар — Йылға Иле.
* Тиреллдәр
* Тарлиҙар
# Сөннәт (мәғәнәләр)

Сөннәт (фар. سنت сөннәт, ғәр. سنة‎ сүннәһ) — башҡорт телендә бер нисә мәғәнәгә эйә.

# Сөннәт (мәғәнәләр)
## Башҡорттарҙа сөннәтсе — баба

Башҡорттарҙа сөннәткә ултыртыусы кешене сөннәтсе йәки баба тип атайҙар. Ул хатта мификлаштырылған образға әүерелгән, ул сөннәтләгәндә махсус йолалар үтәгән, доғалар уҡыған.
Баба килеү балалар өсөн ҡурҡыныс ваҡиға булып ҡабул ителгән. Ауылға Баба килһә малайҙар йәшенеп бөтә торғайны (М. Мансурова). Бапаҡ һүҙе лә ошо образдан килеп сыҡҡан.
Урыҫтарҙа Бабай менән ҡурҡытыу бар.
# «Будапештты алған өсөн» миҙалы

«Будапештты алған өсөн» миҙалы СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 9 июнендәге Указына ярашлы булдырыла. Миҙал проекты авторы — рәссам А. И. Кузнецов.

# «Будапештты алған өсөн» миҙалы
## Миҙал тураһындағы Положение

«Будапештты алған өсөн» миҙалы менән 1945 йылдың 20 декабре — 15 феврале осоронда туранан-тура Будапешт ҡалаһын штурмлауҙа һәм алыуҙа ҡатнашҡан Ҡыҙыл Армия, Хәрби-Диңгеҙ флоты хәрбиҙәре һәм НКВД ғәскәрҙәре, шулай уҡ ҡаланы азат иткәндә хәрби операцияларҙың етәкселәре һәм ойоштороусылары бүләкләнә.
«Будапештты алған өсөн» миҙалы күкрәктең һул яғында йөрөтөлә һәм башҡа СССР ордендары һәм миҙалдары булған осраҡта «Японияны еңгән өсөн» миҙалынан һуң урынлаштырыла.
1995 йылдың 1 ғинуарына ҡарата «Будапештты алған өсөн» миҙалы менән яҡынса 362 050 кеше бүләкләнгән.

# «Будапештты алған өсөн» миҙалы
## Миҙалдың тасуирламаһы

«Будапештты алған өсөн» миҙалы баҡыр иретмәһенән яһала. Миҙалдың диаметры — 32 мм. Формаһы — теүәл түңәрәк.
Миҙалдың алғы яғында: үҙәктә — «ЗА ВЗЯТИЕ БУДАПЕШТА» яҙыуы, яҙыу өҫтөндә — биш осло йондоҙ, ә аҫта — ботаҡҡа ботаҡ килгән ике ураҡ менән сүкеш һүрәте.
Миҙалдың кире яғында — Будапештты алыу датаһы: «13 февраля 1945», дата өҫтөндә — биш осло йондоҙ.
Миҙалдағы бөтә яҙыуҙар һәм һүрәттәр ҡабарынҡы итеп эшләнгән. Миҙалдың ситтәре ҡабарыңҡы итеп ҡаймалаған.
Миҙал биш мөйөшлө ҡалыпҡа элмәк һәм дүңгәләк ярҙамында тоташтырыла. Ҡалып 24 мм киңлегендәге ебәк муар таҫма менән уратылған. Таҫманың төҫө — һарғылт-ҡыҙыл. Таҫманың уртаһынан 8 мм киңлегендәге зәңгәр буй үтә.

# «Будапештты алған өсөн» миҙалы
## Иллюстрациялар

* Миҙалдың реверсы
* Рәсәй Почта маркаһы
* Рәсәй МЧС-ның ведомство миҙалы

# «Будапештты алған өсөн» миҙалы
## Миҙал таҫмаһын үҙләштереү

2005 йылдың 18 июлендәге Рәсәй Федерацияһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса министры 552-се һанлы бойороғона ярашлы «Ғәҙәттән тыш хәл эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡаһарманлығы өсөн» исемле миҙал булдырыла. Миҙал таҫмаһы «Будапештты алған өсөн» миҙалы таҫмаһы менән оҡшаш эшләнгән.

# «Будапештты алған өсөн» миҙалы
## Мәҙәниәттә миҙал

Михаил Исаковскийҙың «Враги сожгли родную хату» йырының иң аҙағында әлеге награда телгә алына.
# Отранто боғаҙы

О́транто (итал. Canale d'Otranto) — Италия һәм Албания яр буйҙары араһында урынлашҡан Адриатик һәм Ион диңгеҙҙәрен тоташтырыусы боғаҙ. Италиялағы Отранто ҡалаһының исеме буйынса аталған. Киңлеге 75 км, максималь тәрәнлеге — 850 м.

# Отранто боғаҙы
## Тарих

Беренсе донъя һуғышы осоронда боғаҙ стратегик әһәмиәткә эйә була. Союздаштарҙың — Италии, Францияның һәм Бөйөк Британияның хәрби-диңгеҙ көстәре боғаҙҙы Австро-Венгрия флотының Урта диңгеҙгә сыҡмаҫлыҡ итеп ябалар. Шунлыҡтан боғаҙҙа Австро-Венгрия һәм Антанта хәрби флоттары араһында бәрелештәр була.
# Положение о башкирах

«Положение о башкирах»— 1863 йылдың 14майында Александр II раҫлаған башҡорттарҙың Рәсәй дәүләте составында хоҡуҡи урынын билдәләгән мөһим документ. Документтың проектын Ырымбур генерал-губернаторы Безак әҙерләй.
XIX быуат уртаһында Ҡаҙағстан Рәсәйгә ҡушылғас. Башҡортостан дәүләттең көнсығыш сиге булыуҙан туҡтаған. Башҡорт, типтәр, мишәр ҡазаҡтарын сик һаҡлауға йәлеп итеүҙең кәрәге ҡалмаған. 1865 йылдың 2 июлендә батша хөкүмәте «Башҡорттар менән идара итеүҙе хәрби веломствонан граждандар ведомствоһына биреү тураһында» ҡарар ҡабул иткән. Улар яһаҡ түләүсе дәүләт крәҫтиәндәре сословиеһына күсерелгэн. Ғәскәри хеҙмәткә алынғандар урыҫ армияһының төрлө частарына бүлеп бирелгән. Бер үк ваҡытта кантон системаһын бөтөрөү батша хөкүмәтенә башҡорт ерҙәрен баҫып алыуҙы күпкә еңелләштергән.

# Положение о башкирах
## Сығанаҡ

* 145 лет назад было принято «Положение о башкирах» РБ сайтында урыҫса(недоступная ссылка)
* Башкиро-мещерякское войско Википедияла урыҫса 2012 йыл 5 ғинуар архивланған.
* 140 лет назад было принято "Положение о башкирах" - первый правовой документ, определивший статус башкир в Российском государстве. Башвестъ Интернет газетаһы
* Кантон идараһы Башҡортостанда
* документтың тулы күсермәһе(недоступная ссылка)
# Бөрөжлө

Бөрөжлө (Брюзли) — Рәсәй Федерацияһы Пермь крайы Барҙы районындағы ауыл. Бөрөжлө ауыл биләмәһенең административ үҙәге.

# Бөрөжлө
## Географик урынлашыуы

Ауыл Чернушка-Уҫы федераль трассаһында, Бөрөжлө йылғаһы буйында, Чернушка ҡалаһынан 55 км төньяҡҡа, Уҫы ҡалаһынан 60 км көньяҡҡа һәм район үҙәге Барҙы ауылынан 17 км көнбайышҡа табан урынлашҡан.

# Бөрөжлө
## Тарихы

Бөрөжлө ауылына Ғәйнә ырыуы башҡорттары нигеҙ һалған.
1859 йылғы ревизия мәғлүмәттәренә ярашлы, ауылда 48 башҡорт йәшәгәне теркәлгән.

# Бөрөжлө
## Халыҡ һаны

1926 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ауылда 407 башҡорт һәм 16 урыҫ йәшәгән.
1963 йылда ауылда 435 кеше, ә XX быуат аҙағында — 435 кеше йәшәгән.
2005 йылда халыҡ һаны 433 кеше тәшкил иткән.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре буйынса халыҡ иҫәбе 374 кеше тәшкил иткән, шул иҫәптән 174 ир-егет һәм 200 ҡатын-ҡыҙ.

# Бөрөжлө
## Социаль объекттар

Күрше Батырбай һәм Сәжән ауылдарынан балалар белем алған тулы булмаған мәктәп, мәҙәниәт йорто бар.

# Бөрөжлө
## Иҡтисад

Төп эшсе халыҡ яҡындағы нефть һәм газ сығарыу предприятиеһында һәм газ үткәргестәрҙең линия идараһы бүлегендә эшләй. Ауыл халҡының күбеһе төрлө ҡалаларға иң яҡшы тормош эҙләп сығып киткән.

# Бөрөжлө
## Урамдар

* Заречная урамы
* Йәштәр урамы
* Тыныслыҡ урамы
* Ленин урамы
* Вахитов урамы
# MSCI Russia

MSCI Russia, MSCI Russia Standard Index (ингл. Morgan Stanley Capital International Russia) — рәсәй баҙарының фонд индексы, MSCI Emerging Markets инә. Индекс Morgan Stanley Capital International Inc менән хисаплана, провайдер MSCI Barra. Иҫәпләү принциптары. Компанияның ауырлығы капитализация, Free-float , сит ил инвесторҙар асыҡлығы менән бәйле.

# MSCI Russia
## Баҫтырыу

Индекс һәр 15 секнуд баҫтырыла (биржаның эш ваҡытта)

# MSCI Russia
## Әһәмиәтлек

MSCI Russia индексы күп сит ил инвесторға әһәмиәтле.

# MSCI Russia
## Һәҙерге состав

Һәҙерге состав MSCI Russia[4]
# Олөйөр

Олөйөр — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Олөйөр йылғаһы тамағы Әй йылғаһының һул яры буйында 282-се километрҙа. Йылға оҙонлоғо 38 км, һыу йыйыу майҙаны бассейны 327 км².

# Олөйөр
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100022129
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102212
* Бассейн коды — 10.01.02.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Олөйөр
## Атама тарихына бәйле риүәйәт

Салауат районы биләмәләрендә урынлашҡан Түбәләҫ ырыуы килеп сығыуы менән бәйле риүәйәттә, аттарын эҙләп килгән бер егет юғалған бер нисә ат урынына оло өйөр үрсегәнен күрә. Шул айҡанлы йылғаға Олөйөр исеме ҡушылған. Мөрсәлим (Ҡалмаҡол), Тирмән ауылдары аша аға.

# Олөйөр
## Ҡушылдыҡтары

* 15 км: Тирмән шишмәһе
* 16 км: Тирмән сығанағы
* 22 км: Сәлейәз
* 26 км: Мәсәкйылға
* Ҡушйылға
* Ҡорйылға
# Леляйка

Леляйка (Ляляевка, Крючевка) — Рәсәй йылғаһы. Пенза өлкәһе, Һарытау өлкәһе, Ульяновск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вершаут йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Леляйка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура йылғаһы, инештән Сура гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500112110000035727
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003572
* Бассейн коды — 08.01.05.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мюн-Канлова

Мюн-Канлова — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Урта Хадыта йылғаһының уң ярына тамағынан 49 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Мюн-Канлова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053115
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305311
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3