yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Исламова Фәһимә Ғәббәс ҡыҙы

Исламова Фәһимә Ғәббәс ҡыҙы (19 декабрь 1925 йыл) — Башҡортостандың мәғариф эшмәкәре, уҡытыусы-методист, педагогия фәндәре кандидаты. Милләте — башҡорт.

# Исламова Фәһимә Ғәббәс ҡыҙы
## Биографияһы

Фәһимә Ғәббәс ҡыҙы Исламова (ҡыҙ фамилияһы Биҡҡолова) 1925 йылдың 19 декабрендә Башҡорт АССР-ының Илеш районы Ҡарабаш ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1932 йылдан ауылдағы ете йыллыҡ, артабан Үрге Йәркәй урта мәктәбендә уҡый.
Урта белемле ҡыҙ 1941 йылда Илеш районы Яңы Ҡырғыҙ башланғыс мәктәбенә уҡытыусы итеп эшкә ебәрелә. Унда 1943 йылдың көҙөнә хәтлем балалар уҡыта, бер үк ваҡытта колхозда мәҙәниәт сараларын ойоштороусы һәм военрук була, уҡыусылар һәм ата-әсәләр менән күп эштәр башҡара.
1943 йылдың октябрендә Фәһимә Исламова К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультетына уҡырға инә. Факультеттың башҡорт бүлегендә ул иң алдынғыларҙың береһе була: яҡшы уҡый, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнаша.
1947 йылда, педагогия институтында уҡыуҙы тамамлауға, башҡорт теле һәм әҙәбиәте кафедраһы Фәһимә Исламоваға аспирантурала уҡырға тәҡдим итә. Әммә ауылда ата-әсәһе һәм туғандарының матди хәле мөшкөл булыу сәбәпле, йәш белгес уларға ярҙам күрһәтеү маҡсатында мәктәпкә эшкә штергә мәжбүр була. Уны үҙенең теләге буйынса тыуған районы халыҡ мәғарифы бүлеге ҡарамағына ебәрәләр. Фәһимә Исламова Үрге Йәркәй урта мәктәбенә рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы итеп билдәләнә. Бында ул ике йыл уҡыта, педагогик тәжрибә туплай.
1949 йылдың сентябрендә Фәһимә Исламова ҡабул итеү имтихандарын уңышлы тапшырып, РСФСР Педагогия фәндәре академияһы аспирантураһына уҡырға инә. Уны уңышлы тамамлай һәм 1952 йылдың 28 ноябрендә «Башҡорт теленең ябай һөйләмдәрендә синтаксик бәйләнеш типтары һәм уларҙы V—VI кластарҙа уҡытыу методикаһы» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. Диссертация баҫылып сыға.
Педагогия фәндәре кандидаты Ф.Ғ.Исламова Стәрлетамаҡ уҡытыусылар институтына эшкә ебәрелә. Бында ул хәҙерге башҡорт теле, тел ғилеменә инеш, рус һәм башҡорт телдәренең сағыштырма грамматикаһы курстары буйынса лекциялар уҡый, бер аҙ ваҡыт башҡорт теле һәм әҙәбиәте кафедраһы мөдире була, мәктәптәр өсөн юғары белемле уҡытыусылар әҙерләүгә үҙ өлөшөн индерә.
1954 йылда Ф.Ғ.Исламова Башҡорт дәүләт педагогия институтына эшкә алына, институтта һәм 1957 йылдан һуң Башҡорт дәүләт университетында ассистент, өлкән уҡытыусы була, башҡорт теле буйынса лекциялар уҡый, махсус курстар алып бара.
1958 йылда Фәһимә Ғәббәс ҡыҙы Исламова Милли мәктәптәр ғилми-тикшеренеү институтының Башҡортостан филиалында хеҙмәт юлын дауам итә. Бында ул алдынғы мәктәптәр һәм уҡытыусылар менән даими бәйләнеш тота. Уларҙың тәжрибәһе ғалимәгә башҡорт теле буйынса күҙәтеүҙәрен ғәмәлдә һынап ҡарарға, тикшерергә, шуның нигеҙендә һығымталар яһарға мөмкинлек бирә. Уның башҡорт теле, уны уҡытыу методтары һәм алымдары тураһындағы ғилми хеҙмәттәре алдынғы тәжрибәләрҙе дөйөмләштереү нигеҙендә яҙыла. Ғалимәнең дәреслектәре, методик ҡулланмалары, уҡытыу әсбаптары, үҙенең ярҙамы уҡытыусыларға балаларҙың белем сифатын күтәрергә булышлыҡ итә.
# Әхмәтзарипова Эльмира Нәзиф ҡыҙы

Әхмәтзарипова Эльмира Нәзиф ҡыҙы (рус. Ахметзарипова Эльмира Назифовна, 23 июнь 1960 йыл, Тажик ССР‑ы Чорух‑Дайрон ҡасабаһы) — йырсы (лирик сопрано), режиссёр, педагог. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (1996).

# Әхмәтзарипова Эльмира Нәзиф ҡыҙы
## Биографияһы

Эльмира Нәзиф ҡыҙы Әхмәтзарипова 1960 йылдың 23 июнендә Тажик ССР‑ы Сөғд өлкәһе ҡала тибындағы Чорух‑Дайрон ҡасабаһында тыуған.
1982 йылда Өфө сәнғәт училищеһын тамамлаған.
1982 йылдан алып — Ырымбур, 1986 йылдан — Иркутск музыкаль комедия театрҙары солисы.
1994 йылда Рәсәй театр сәнғәте академияһында уҡып сыҡҡан.
1997 йылдан (өҙөклөк менән) Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы.
2001—02 йылдарҙа Карелия Республикаһының Петрозаводск Музыка театры солисы.
2009 йылдан Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы.
2014 йылдан — Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында режиссёр.

# Әхмәтзарипова Эльмира Нәзиф ҡыҙы
## Сәхнә ижады

Саф тембрлы көслө тауышҡа эйә, артислыҡ һәләте көслө.
Сәхнә ижадын 1982 йылда Ырымбур музыкаль комедия театрында Г. И. Гладковтың «Бремен музыканттары» әҫәрендә принцесса партияһын башҡарып башлай. И.Кальмандың «Сильва»һында — Стасси, Г.Доницеттиҙың «Дон Паскуале»һында — Норина, И.Штраустың "Ярғанат"ында — Адель, С.Ә. Низаметдиновтың «Меmеntо»һында — Натурщица һәм Муза һәм башҡа ролдәр башҡара.
Опера һәм балет театры сәхнәһендә балалар өсөн В. Л. Улановскийҙың «Алтын себеш» (рус. “Золотой цыплёнок”; 2008), Б. И. Савельевтың «Бесәй Леопольдтың тыуған көнө» (рус. “День рождения кота Леопольда”; 2009), А. Э. Спадавеккианың «Гәлсәр башмаҡтар, йәки Золушка тураһында әкиәт» (рус. “Хрустальная туфелька, или Сказка о Золушке”; 2011), Ж.Бизе, Б.Бриттен, Пуччини һәм П. И. Чайковский музыкаһына «Операны бергә ижад итәйек!» (рус. “Сделаем оперу вместе!”; 2014) спектаклдәрен ҡуя.

# Әхмәтзарипова Эльмира Нәзиф ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (1996)
# Шумна

Шумна — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сара йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Шумна
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000011177
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001117
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Росвянка

Росвянка — Рәсәй йылғаһы. Калуга өлкәһе, Смоленск өлкәһе, Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2231/1122/2 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Росвянка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Угра йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100412110000021641
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002164
* Бассейн коды — 09.01.01.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Типтәрҙәр

Типтәрҙәр (рус. тептяри — XVII быуаттан алып Башҡортостанда билдәле ҡатлам (тәүге осорҙа социаль төркөм). Күпселек тарихсылар (Ә. З. Әсфәндиәров, Б. С. Дәүләтбаев, Н. Ф. Демидова, У. Х. Рәхмәтуллин) типтәрҙәрҙе ҡатлам тип иҫәпләй. Р. Ғ. Кузеев фекеренсә, типтәрҙәр — этник ҡатлам төркөмө. Г. Георги, П. Паллас, П. И. Рычков кеүек билдәле крайҙы өйрәнеүселәр типтәрҙәр тураһында яҙып ҡалдырған.

# Типтәрҙәр
## Терминдың этимологияһы

«Типтәр» терминының этимологияһы асыҡ түгел. Ҡайһы бер тикшеренеүҙәр уны фарсы телендәге «дәфтәр» — «исемлек», «реестр» (П. И. Рычков, В. Н. Витевский), «регистрлы китап» (У. Х. Рәхмәтуллин), сыуаш телендәге «типтәр» — «киртелгән тамға» һүҙенән (Г. Комиссаров) килтереп сығара. Ә. З. Әсфәндиәров ҡыҫырыҡлау, ҡыуып ебәреү, инҡар итеү мәғәнәһендәге «тип-тибел-типтер» кеүек башҡортса һүҙҙең үҙгәреүе версияһын тәҡдим итә.

# Типтәрҙәр
## Тарихы

Типтәрҙәрҙең килеп сығыуы башҡорт йәмғиәтенең феодалләшеү процесы, уның социаль төркөмдәргә бүленеүе менән бәйләнгән. Типтәрҙәр ҡатламы аҫабалар, бобылдәр һәм яһаҡ түләмәгән ҡәрҙәштәрҙән формалашҡан. Үҙ общинаһынан ҡыҫырыҡлап сығарылған аҫаба башҡорттар тәүге типтәрҙәр булған. Типтәрҙәр төркөмөнә эләгеү башҡорттар өсөн ҡәтғи рәүештә шунда тороп ҡалыуҙы аңлатмаған, ыңғай мәл килеп сыҡҡанда, башҡорт-типтәрҙәр кире үҙ общинаһына ҡушыла алған.

# Типтәрҙәр
## Типтәрҙәр һаны

* 1735 йылда 11 294 ир-ат кеше,
* 1767 йылда — 33 656 ир-ат кеше,
* 1796 йылда — 52 193 ир-ат кеше,
* 1834 йылда— 105 864 ир-ат кеше,
* 1858 йылда— 140 895 ир кеше.
XIX быуат аҙағында — XX быуат башында халыҡ һанын иҫәпкә алыу ваҡытында күпселек типтәрҙәр этник билдә буйынса үҙен башҡа берәй милләт итеп һанай (башҡорт, татар, мари, мордва һәм башҡалар), ҡайһы бер өлөшө үҙенең элекке атамаһын һаҡлап ҡалдыра.
1897 йылда уҙғарылған Рәсәй империяһының беренсе бөтә халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса Рәсәй империяһында уҙенең туған теле типтәр теле тип 117 773 кеше яуап биргән, шул иҫәптән 59293 ир һәм 58480 ҡатын-ҡыҙ.
1926 йылда уҙғарылған Бөтә союз халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса СССР-ҙа 27 387 кеше милләте буйынса типтәр тип теркәлгән, шул иҫәптән 12 707 ир һәм 14 680 ҡатын-ҡыҙ. 1926 йылда халыҡ иҫәбен алғанда типтәрҙәр һуңғы мәртәбә теркәлгән.
# Бағдад музейы

Бағдад музе́йы (ғәр. المتحف البغدادي‎ Аль-Багдади музей) — Тигр йылғаһы ярында 1970 йылда асылған һәм Аль-Мустансирия университетынан йыраҡ түгел урынлашҡан тәбиғи тарих музейы. Бағдад музейын асыуҙың төп маҡсаты — боронғо Бағдад халҡының тормошо һәм көнкүреше тураһында мәғлүмәт һаҡлау. Музейҙа ираҡ халҡы ҡомартҡыһы булып торған граждандарҙың традицион көнкүреше һәм йәшәү рәүешен ентекле күрһәткән тарихи документтар һаҡлана. Шул документтар арҡаһында, ираҡ рәссамдары һәм скульпторҙары балауыҙ фигуралар аша реаль тормош сәхнәләрен, материалдарын һәм аксессуарҙарҙы күҙ алдына баҫтырырға мөмкин. Музейға килеүселәр боронғо заман Бағдадының мәҙәниәте байлығын, социаль тупланғанлығын һәм ябайлығын күрә алған.

# Бағдад музейы
## Тарихы

Музейға нигеҙ һалыусы — Медхат Аль-Хадж, администрации Бағдад хакимиәтенең экс-секретары. 1968 йылда ул Бағдад тәбиғи тарих музейын булдырыу тураһында күрһәтмәгә ҡул ҡуйған. Рәссам-скульпторҙар иртә Бағдад ҡала халҡыны һөнәрселәре һәм белгестәре буйынса төрлө сәхнәләр эшләгән. Бөтә эштәр тамамланғандан һуң, 1970 йылдың 1 ғинуарына музей рәсми рәүештә асылған.
Артабанғы йылдар дауамында музейҙың үҫеш процесы барған. 700 балауыҙ фигураларҙан торған яңы сәхнәләр өҫтәлгән. Яңы объекттар — ресторан һәм баҙар арҡаһында, Бағдад музейы ҙур танылыу ала. Ресторанға килеүселәр ираҡ халыҡ йырҙарын һәм музыкаһын — ираҡ макамы һәм бағдад мраббаты (барабандар — думбуктар ҡулланған халыҡ фольклоры)
АҠШ-тың Ираҡҡа баҫып ингән саҡта күп кенә зыян күрһә лә, биш йылға һуҙылған яңынан тергеҙеү эштәренән һәм өҙөклөктән һуң, 2008 йылдың 8 авгусында музей ҡабаттан асылған.
Бағдад тәбиғи тарих музейы Бағдадтың тарихи документтарын һәм белешмә материалдары һаҡланған китапхананы үҙ эсенә ала.
Шулай уҡ музейҙа ираҡ рәссамдарының — профессионалдарҙың да, Ираҡ сәйәсмәндәре һәм танылған кешеләре араһынан һәүәҫкәр рәссамдарҙың да - картиналар коллекцияһы һаҡлана.
# Оло Хоса-Я

Оло Хоса-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хулга йылғаһының уң ярына тамағынан 104 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Оло Хоса-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026028
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302602
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Йәшел

Йәшел — өс төп төҫтөң береһе, спектрҙа йәшел төҫ диапозоны 5000-565 нанометр. Тәбиғәттә күпселек үҫемлектәр, фотосинтез пигменты — хлорофилл булғанға, йәшел төҫтә.
Составында хром булған минералдар ғәҙәттә йәшел төҫлө була. Мәҫәлән: зөбәржәт, малахит, гранит, ҡыр шпаты.
Техникала, сәнәғәттә йәшел төҫ хәүефһеҙлекте белдерә. Мәҫәлән, светофор йәшел төҫтә.
Йәшел төҫ: Ислам төҫө, эсперанто хәрәкәте төҫө, «Гринпис» хәрәкәте төҫө.
Төҫ :
| Аҡ | Һоро | Ҡара | Ҡыҙыл | Ал | Һары | Йәшел | Зәңгәр | Күк |
# Лядова (йылға)

Лядова (укр. Лядова) — Украиналағы йылға. Хмельницкий өлкәһенең Виньковцы районы һәм Винница өлкәһенең Бар, Мурованые Куриловцы һәм Могилёв-Подольский райондары аша көньяҡҡа табан аға. Днестрҙың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай.
Оҙонлоғо — 93 километр. Бассейн майҙаны — 748 км². Йылғаның киңлеге — 5-10, иң киң урында 22 метр. Тәрәнлеге 1 — 1,2 метрға етә. Һарҡыулығы — 2,5 м/км. Үҙәне V рәүешендә. Үрендә киңлеге 1 — 3 км булһа, айырым урындарҙа 0,4 — 0,7 километрғаса тарая, түбәндә үҙәне киңлеге 1,5 — 2 километрға етә. Ташҡын ваҡтында йылға ике яҡ ярынан 30-ҙан алып 700 метрғаса сыға. Йылға үрендә йырҙаһы бик тармаҡланмаған, ҡайһы берҙә һаҙлы урындарҙа күренмәй ҙә тиерлек, йәйгеһен айырым урындарҙа ҡорой. Аҡҡан һыу күләме быуа һәм һыуһаҡлағыстар ярҙамында көйләнә. Дашковцы ауылынан төньяҡ-көнбайыштараҡ башлана. Тәүҙә көньяҡ-көнсығышҡа, урта һәм түбәнге ағышында көньяҡҡа аға. Лядова ауылынан көньяҡ-көнбайыштараҡ Днестр йылғаһына ҡоя.
Иң ҙур ҡушылдығы — Мощанка йылғаһы.
* 1-3-cө фотолар – Лядова йылғаһының Винница өлкәһенең Могилев-Подольск районыныңда Лядова ауылы эргәһендә Днестрға ҡойған урыны.
* Заманында Тарас Шевченко туҡталып йөрөгән ерҙә хәҙер Шевченко ҡоҙоғо бар.
* Лядова йылғаһы Ярышев ауылы аша аға.
# Шәбиев Салауат Ғәли улы

Шәбиев Салауат Ғәли улы (11 май 1948 йыл) — ғалим-архитектор, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Архитектура докторы (1994), профессор (1994).

# Шәбиев Салауат Ғәли улы
## Биографияһы

Салауат Ғәли улы Шәбиев 1948 йылдың 11 майында Башҡорт АССР-ының Асҡын районы Яңы Күскилде ауылында тыуған.
1974 йылда Свердловск архитектура институтын тамамлай.
1974—1978 йылдарҙа «Башкиргражданпроект» архитекторы.
1985—1986 йылдарҙа БАССР-ҙын Төҙөлөш буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары.
1987 йылдан Көньяҡ Урал дәүләт университетында «Архитектура» кафедраһы мөдире вазифаһында эшләй.
2002 йылдан архитектура факультеты деканы.

# Шәбиев Салауат Ғәли улы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге архитектураһының экологик проблемалаһына арналған.

# Шәбиев Салауат Ғәли улы
## Эштәр

* Учалы ҡалаһының планлаштырыу проекты(1975) авторы;
* Рәсәй текстиль һәм еңел сәнәғәте университетының Өфө филиалы бинаһы, хәҙерге Башҡорт дәүләт университетының инженер факультеты (1977) архитекторы;
* Цюрупы урамында Башҡортостан буйынса статистика федераль хеҙмәте идаралығы йорто архитекторы.
* Китап: Архитектурно-экологическое проектирование промышленных предприятий Урала. Ч.,1995.
# Смоктуновский Иннокентий Михайлович

Иннокентий Михайлович Смоктуно́вский (тыуғанда —Смоктуно́вич; 28 март 1925 йыл —3 август 1994 йыл) — СССР һәм Рәсәй театр һәм кино актёры. СССР-ҙың халыҡ артисы (1974), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1990). Ленин премияһы лауреаты (1965). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

# Смоктуновский Иннокентий Михайлович
## Биографияһы

Иннокентий Михайлович Смоктуновский 1925 йылдың 28 мартында Томск губернаһының Томск өйәҙе (хәҙерге Томск өлкәһенең Шегар районы) Татьяновка ауылында тыуған. .
Иннокентий Смоктуновский 1994 йылдың 3 авгусында Мәскәү янындағы санаторийҙа инфаркттан һуң дауаланған ваҡытта вафат була. Уны һуңғы юлға көслө алҡыштар менән оҙаталар: быға тиклем бер Рәсәй актёры менән дә бындай хәл булмай. Сәхнә оҫтаһы Мәскәүҙең Новодевичье зыяратында ерләнгән.

# Смоктуновский Иннокентий Михайлович
## Награды и звания

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1964)
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1969)
* СССР-ҙың халыҡ артисы (1974)
* Словакияның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1970)
* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1990) — «СССР театр сәнғәтен үҫтереүҙәге оло хеҙмәттәре өсөн»
* Өс Ленин ордены
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (11 март 1985)
* Халыҡтар Дуҫлығы ордены
* Ике «Батырлыҡ өсөн» миҙалы
* «1941—1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы һәм башҡа (20, 30, 40 йыллыҡ) юбилей миҙалдары
* «Варшаваны азат иткән өсөн» һәм башҡа миҙалдар
* Ленин премияһы (1965) — за исполнение главной роли в фильме «Гамлет»
* РСФСР-ҙың бер туған Васильевтар исемендәге дәүләт премияһы (1971) — за роль Порфирия Петровича в фильме «Преступление и наказание» (1969)
* Диплом Союз кинематографистов СССР|СК СССР Всесоюзный кинофестиваль|ВКФ (1964) — за главную роль в фильме «Гамлет»
* Приз МКФ в Венеции «Золотая доска» журнала «Синема Нуво» (1964) — за лучшую мужскую роль («Гамлет»)
* Приз «Серебряное блюдо» Международные кинофестивали|МКФ в Панаме (1965) — за лучшее исполнение мужской роли («Гамлет»)
* Приз Международные кинофестивали|МКФ в Картахена (Колумбия) (1969) — за лучшее исполнение мужской роли («Берегись автомобиля»)
* Серебряная раковина лучшему актёру|Приз лучшему актёру Кинофестиваль в Сан-Себастьяне, МКФ в Сан-Себастьяне (1970) — за главную роль в фильме «Чайковский»
* Ника (кинопремия) (1990) в номинации «Лучшая мужская роль» — за фильм «Дамский портной»
* Премия «Ника» (1993) — в номинации «Приз за вклад в киноискусство»
* Приз МКФ авторского фильма в Сан-Ремо (1991) — за лучшую мужскую роль («Дамский портной»)
* Приз КФ «Созвездие» (1993) — «За выдающийся вклад в профессию»
# Баклуша (Боганы ҡушылдығы)

Баклуша — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Богана йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Баклуша (Боганы ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ворона. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200212107000006922
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000692
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ольховский Ключ

Ольховский Ключ — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ольховский Ключ
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200016213
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201621
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кит (йондоҙлоҡ)

Кит (лат. Cetus) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Бета Кита, яҡтылығы 1.02 була. Майҙаны буйынса урыны — 4.
# Ройрит

Ройрит (нем. Reurieth) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 886 кеше йәшәй. Майҙаны — 16,22 км². Диңгеҙ кимәленән 350 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98646 һәм автомобиль коды — HBN.
# Жеймяна (йылға)

Жеймяна (Жеймена, лит. Žeimena) — Литвалағы йылға, Аукштайтияла, Вилия (Нярис) йылғаһының уң ҡушылдығы . Оҙонлоғо 80 километр (ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса — 114 км), майҙаны 2792,7 квадрат километр. аға районы Швенченский районы территорияһы буйлап аға. Жеймяна шул исемдәге күлдән башлана.
Ҡушылдыҡтары:
* һул ҡушылдыҡтары: Швянтяле (лит. Šventelė), Добис (лит. Dobis), Саря (лит. Saria), Мяра (лит. Mera), Вовярайте (лит. Voveraitė), Скярдиксна (лит. Skerdiksna), Пятрушке (лит. Petruškė);
* уң ҡушылдыҡтары: Кяуна (лит. Kiauna), Лукняле (лит. Luknelė), Сиргел (лит. Sirgėla), Лакать (лит. Lakaja), Гулбине (лит. Gulbynė), Дубинга (лит. Dubinga), Мячанка (лит. Mečanka), Юсине (лит. Jusinė), Сувалка (лит. Sąvalka).

# Жеймяна (йылға)
## Шулай уҡ ҡара

* Литва йылғалары
# Һаруй

Һаруй (рус. Сару) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тере Танып йылғаһының һул ярында, 2,5 км төньяҡ-көнбайышта ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Һаруй
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026053
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102605
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Нюксеньга

Нюксеньга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кокшеньга йылғаһының һул ярына тамағынан 157 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Нюксеньга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031193
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003119
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ломен (Саксония)

Ломен (Саксония) (нем. Lohmen (Sachsen)) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3179 кеше йәшәй. Майҙаны — 25,8 км². Диңгеҙ кимәленән 219 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1847 һәм автомобиль коды PIR.
# Сайгоныш

Сайгоныш — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чульча йылғаһының уң ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Сайгоныш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100002163
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100216
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1