yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ғиниәт

Ғиниәт (Ғиниәтулла) — башҡорт һәм башҡа төрки телле халыҡтарға ғәрәптәрҙән ингән ир-ат исеме.

# Ғиниәт
## Этимологияһы

Ғиниәт (Ғиниәтулла) — «изгелек», «мәрхәмәтлелек», «яҡшылыҡ» мәғәнәләрен аңлатыусы мосолман ир-ат исеме.

# Ғиниәт
## Билдәле шәхестәр

Ғиниәт Ҡунафин (22 ноябрь 1946 йыл) — ғалим-әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1990 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2012), филология фәндәре докторы (1998), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2009) һәм атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1997), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2006). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2019).
Ғиниәт Насыров (5 ғинуар 1929 йыл — 11 июнь 1980 йыл) — ауыл хужалығы алдынғыһы, 1941—1949 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Баймаҡ районының Карл Маркс исемендәге колхоздың звено етәксеһе, 1958—1961 йылдарҙа рәйес урынбаҫары. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).
Ғиниәтулла Ишбаев (20 июль 1961 йыл) — ғалим-тау инженеры, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1997), профессор (2008). Рәсәй Федерацияһының (2014) һәм Башҡортостан Республикаһының (2003) атҡаҙанған нефтсеһе. Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (2000). Салауат Юлаев ордены кавалеры (2016). Башҡорт АССР-ының Учалы районы Уральск ҡасабаһында тыуған.
Ғиниәт Ушанов(5 май 1894 йыл — 5 март 1947 йыл) — театр актёры, режиссёр, ҡурайсы, бейеүсе һәм йырсы. Башҡорт АССР-ының халыҡ һәм атҡаҙанған артисы, Беренсе бөтә донъя һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы.

# Ғиниәт
## Фамилияларҙа

Ғиниәтуллин Марат Ғиндулла улы (8 март 1953 йыл) — зоотехник, ауыл хужалығы фәндәре докторы (1999), Башҡорт дәүләт аграр университетының умартасылыҡ кафедраһы мөдире.
Ғиниәтуллина Светлана Ғәйнулла ҡыҙы рус. Гиниятуллина Светлана Гайнулловна; 7 июль 1975 йыл) — драма актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2014) һәм Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2008).
Ғиниәтулла Ҡапҡаев (14 сентябрь 1856 йыл — 21 март 1930 йыл) — ислам дине әһеле һәм йәмәғәтсе.
Ғиниәтуллина Әлфизә Муллахмәт ҡыҙы (17 октябрь 1936 йыл) — нефть һәм газ сығарыу тармағы ветераны. 1964—1987 йылдарҙа «Краснохолмскнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы операторы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1982), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1986).
Ғиниәтуллин, Талха (Ғиниәтуллин Талха Йомабай улы, псевдонимы Анатолий Генатулин 20 апрель 1925 йыл — 7 ноябрь 2019 йыл) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2010), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990). Рус телендә ижад иткән СССР һәм Рәсәй әҙибе. 1978 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Милләте башҡорт. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
# Ғиндулла (исем)

Ғиндулла — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла

# Ғиндулла (исем)
## Этимологияһы

Ғиндулла ғәрәп теленән үҙләштерелгән — мәрхәмәт мәғәнәһендә. Ғиндулла исеменән Ғиндуллин фамилияһы барлыҡҡа килә.

# Ғиндулла (исем)
## Билдәле кешеләр

Сафиуллин Ғиндулла Ғиззәтулла улы (7 май 1933 йыл — 2016 йыл) — ауыл хужалығы алдынғыһы. БАССР-ҙың Дәүләкән районы Ленин исемендәге колхоз бригадаһы механигы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1979), Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған ауыл хужалығы механизаторы (1966).
Байбурин Ғабдулла Ғиндулла улы (1 март 1925 йыл — 19 апрель 1994 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы, тәржемәсе. 1963 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985). I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) кавалеры.

# Ғиндулла (исем)
## Атаһының исеме

Шаһманов Тәлғәт Ғиндулла улы(6 май 1959 йыл) — башҡорт журналисы. Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзы ағзаһы (2006). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2018), Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (2007).
Ғиниәтуллин Марат Ғиндулла улы (1953 йыл 8 март) — Рәсәй зоотехнигы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1999), профессор (2006), 1989—1991 йылдарҙа умартасылыҡ тармағы менән дан тотҡан Башҡортостан Республикаһында берҙән-бер — Башҡорт дәүләт аграр университетының умартасылыҡ кафедраһы мөдире.
Ғәбиҙуллин Ринат Ғиндулла улы (19 август 1942 йыл) — журналист, сәйәсмән. Рәсәй Федерацияһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты (1995—1999), КПРФ фракцияһы ағзаһы. КПРФ-тың Башҡортостан Республика комитетының элекке икенсе секретары.
Зарипов Ғәбиҙулла Ғиндулла улы (6 октябрь 1961 йыл — 26 ғинуар 2001 йыл) — башҡорт шағиры һәм журналисы, Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы (1999).
# Әсән ауыл Советы (Дүртөйлө районы)

Әсән ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Дүртөйлө районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Әсән ауылы.

# Әсән ауыл Советы (Дүртөйлө районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Ағаоғлу Сүрейя

Ағаоғлу Сүрейя (төр. Süreyya Ağaoğlu, 1903—1989) — әзербайжан сығышлы төрөк яҙыусыһы һәм юрисы, Төркиә тарихында беренсе ҡатын-ҡыҙ —адвокат.

# Ағаоғлу Сүрейя
## Биографияһы

Сүрейя Ағаоғлу әзербайжан ,һуңынан төрөк сәйәсмәне Әхмәт Ағаоғлуның (тур. Ahmet Ağaoğlu) ҡыҙы. Әзербайжан демократик республикаһы ҡолатылғандан һуң, 1920 йылда ғаилә Төркиәгә эмиграцияға китә. Сүрейя Истанбул университетының юридик факультетын тамамлай. 1927 йылдан алып вафат булғанға тиклем адвокат булып эшләгән. Хоҡуҡи мәсьәләләргә ҡағылышлы күп мәсьәләлргә мөрәжәғәт иткән ике китап авторы булып тора: «Мин Лондонда нимә күрҙем» «Что я видела в Лондоне» (төр. Londra'da Gördüklerim) һәм «Бына шулай үтте ғүмер» «Вот так прошла жизнь» (төр. Bir Hayat Böyle Geçti). Истанбулда инсульттан вафат була.
2003 йылда уның хөрмәтенә иҫтәлекле көмөш тәңкә сығарыла.
# Смычек

Смычек — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Икорец йылғаһының уң ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Смычек
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Лиски ҡалаһынан Павловск ҡалаһына тиклем, Битюг йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010101012107000003664
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000366
* Бассейн коды — 05.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ай-Моккун-Ях

Ай-Моккун-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Энтль-Моккун-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Ай-Моккун-Ях
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041535
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204153
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Таҡыр

Таҡыр (төрки «шыма, тигеҙ, үҫемлекһеҙ») — ер рельефы, сүлдәрҙә кибеп ҡатҡан тоҙло тупраҡлы ерҙәр, балсыҡлы тупраҡ ҡатҡанда үҙенсәлекле, таҡырҙарға хас биҙәктәр барлыҡҡа килтерә.

# Таҡыр
## Таҡыр рельефы

Ғәҙәттә таҡыр яҫы уйпаттарҙа барлыҡҡа килә, унда ямғыр миҙгеленән һуң ҙур булмаған күлдәр хасил була; өҫкө йоҡа ҡатлам һыу кипкәндә уның аҫтындағы ҡатламда ҡабыҡ барлыҡҡа килә, ул төрлө рәүештә ярғыланып, биҙәктәр барлыҡҡа килтерә. Ғәҙәттә бындай майҙандарҙың барлыҡҡа килеүе ултырма составына, тупраҡтың тоҙлолоғона, кибеү шарттарына бәйле була. Таҡырҙар грунт һыуҙары 1,5 метрҙан ашыу булғанда тоҙ ергә һеңә лә, кипкәндә кире өҫкә күтәрелә.
Таҡырҙар башлыса Азияның суббореаль һыҙаты буйлап барлыҡҡа килә, айырым таҡырҙарҙың майҙаны һыуы аҡмай ятҡан соҡорҙарҙың майҙанына бәйле, улар кипкәндә тиҫтәләрсә квадрат километрға еткән таҡырҙар барлыҡҡа килә.
АҠШ сүлдәрендә бындай структрураларҙы «плайя» тип атайҙар или salt flat, а в арабских странах — как сабха.

# Таҡыр
## Таҡыр тупраҡтары

Ҡоро таҡыр тупраҡтары бик ныҡбула. Шул сифаты һәм тигеҙ булыуы арҡаһында йылдың ҡоро осорҙарында (яҙ аҙағы, йәй һәм көҙҙөң беренсе яртыһында) асфальт тиерлек була, сүллек буйынса автомобиль транспорты ярайһы юғары тиҙлек менән (50-70 км/сәғ) хәрәкәт итә ала.
Еүеш, епшек ваҡытта, бигерәк тә ямғырҙарҙан һуң йәки ҡар бик тиҙ ирегәндә, таҡыр тупраҡтары батҡылға, һаҙлыҡлыға әйләнә. Унда транспорт (хатта вездеходтар ҙа) хәрәкәт итә алмай.
# Пятков Виктор Евгеньевич

Пятков Виктор Евгеньевич (5 ноябрь 1929 йыл — 3 сентябрь 2008 йыл) — нефтсе, 1956 йылдан Башҡорт АССР-ының «Октябрьскнефть» промысла идаралығы, 1965—1989 йылдарҙа — Төмән өлкәһе «Юганскнефть» нефть һәм сығарыу идаралығы операторы. КПСС-тың XXVI съезы делегаты (1981), КПСС Үҙәк Комитеты ағзалығына кандидат (1981—1986). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981). СССР-ҙың нефть сығарыу сәнәғәте отличнигы (1970).

# Пятков Виктор Евгеньевич
## Биографияһы

Виктор Евгеньевич Пятков 1929 йылдың 5 ноябрендә БАССР-ҙың Бәләбәй кантоны (Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы) Сергеевка ауылында тыуған.
1961 йылда эшсе йәштәр мәктәбен тамамлай, 1963 йылдан Коммунистар партияһы ағзаһы.
Эш урындары: 1945 йылдан — Башҡортостан экстракттар дуплау заводында балта оҫтаһы, 1946—1950 йылдарҙа — Өфө моторҙар заводында металл киҫеүсе, 1955 йылдан — Туймазы ҡалаһында 15-се һанлы төҙөлөш-монтаж участкаһында балта оҫтаһы, 1956 йылдан — «Октябрьскнефть» промысла идаралығының нефть һәм газ сығарыу буйынса операторы, 1965—1989 йылдарҙа — «Юганскнефть» (Төмән өлкәһе) нефть һәм газ сығарыу идаралығында эшләй.
Усть-Балыҡ нефть ятҡылығын эшкәртеүҙә ҡатнаша.
СССР Юғары Советы Президиумының 1981 йылдың 2 мартындағы указы менән етештереп сығарыуҙа ҙур ҡаҙаныштары, унынсы биш йыллыҡтың заданиеларын һәм социалистик йөкләмәләрҙе ваҡытынан алда үтәгәне, хеҙмәт батырлығы күрһәткәне өсөн Пятков Виктор Евгеньевичҡа Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1981 йылдан алып 1986 йылға тиклем КПСС Үҙәк Комитеты ағзалығына кандидат. КПСС-тың Төмән өлкә комитеты ағзаһы була.
2008 йылдың 3 сентябрендә вафат була. Нефтеюганск ҡалаһының зыяратында ерләнгән.

# Пятков Виктор Евгеньевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981)
* Ике Ленин ордены (1971, 1981)
# Уң Хава

Уң Хава — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Липецк өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Хава йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Уң Хава
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронежот йылғаһы Липецк ҡалаһынан Воронеж һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100612107000003272
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000327
* Бассейн коды — 05.01.01.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рассошка (Шиворона ҡушылдығы)

Рассошка — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шиворона йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Рассошка (Шиворона ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000018970
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001897
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Иҫке Ҡандра ауыл Советы (Туймазы районы)

Иҫке Ҡандра ауыл Советы — Туймазы районындағы ауыл биләмәһе, 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 452765. ОКАТО коды — 80251850000. ИФНС коды— 0269. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы 2004 йылдың 16 декабрендәге Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Ҡандра ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә.

# Иҫке Ҡандра ауыл Советы (Туймазы районы)
## Ауыл Советы составы

Иҫке Ҡандра ауыл советы: Ҡандра-Ҡотой ауылы— административ үҙәк, Йәрмөхәмәт, Первомайский, Иҫке Ҡандра, Ҡаранйылға, Hyp, Түбәнге Ҡаранйылға, Александровка ауылдары (ҡушымта 46п);
* Ҡандра-Ҡотой ауылы
* Йәрмөхәмәт ауылы
* Первомайский ауылы
* Иҫке Ҡандра ауылы
* Ҡаранйылға ауылы
* Нур ауылы
* Түбәнге Ҡаранйылға ауылы
* Александровка ауылы

# Иҫке Ҡандра ауыл Советы (Туймазы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһы административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәреүҙәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙе ҡайтанан үҙгәртеү һәм сиктәрҙе үҙгәртеү тураһындағы» Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 125-з һанлы Законы хәбәр итә:
   76. Туймазы районының Иҫке Ҡандра ауыл Советының 331 га майҙаны менән биләмә өлөшөн Туймазы ҡалаһы Ҡандра ҡасаба Советы биләмәһе составына тапшырып, Туймазы районының, Иҫке Ҡандра ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы үҙгәртергә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   42)Туймазы районы буйынса: а)Ҡандра ауылында административ үҙәге менән, «Ҡандра» атамаһын һаҡлап, Ҡандра һәм Иҫке Ҡандра ауыл Советтарын берләштерергә. Иҫке Ҡандра ауыл Советының Йәрмөхәмәт, Ҡандра-Ҡотой, Первомайский, Александровка, Ҡаранйылға, Түбәнге Ҡаранйылға, Нур ауылдарын Ҡандра ауыл Советы составына индерергә.
   Ҡандра ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға. Иҫке Ҡандра ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;

# Иҫке Ҡандра ауыл Советы (Туймазы районы)
## Географик урыны

2008 йылда Бишҡурай ауыл Советы, Ғәфүр ауыл Советы, Ҡандра ауыл Советы), Николаев ауыл Советы, Николаев ауыл советы, Сәйрән ауыл Советы, Татар-Олҡан ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш («Ауыл биләмәһе статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы»).

# Иҫке Ҡандра ауыл Советы (Туймазы районы)
## Автомобиль юлдары

Һамар — Өфө — Силәбе, Силәбе — Куйбышев.
# Дробот Ольга Дмитриевна

Дробот Ольга Дмитриевна (3 июль 1962 йыл), тәржемәсе. Скандинавия әҙәбиәте буйынса белгес.

# Дробот Ольга Дмитриевна
## Биографияһы

Быуындан-быуынға килгән интеллигенттар ғаиләһендә тыуа. Өләсәһе — яҙыусы Дробот Галина Васильевна (1917-2009). Атаһы — Дробот Дмитрий Васильевич, ғалим-химик, Мәскәү дәүләт нәзәкәтле химик технологиялар университетының Һирәк һәм тарҡалған элементтар химияһы һәм технологияһы кафедраһы мөдире (1938 йылда тыуған). Мәскәү дәүләт университетының филология факультетын тамамлай (1984).
Филология фәндәре кандидаты (1990, диссертацияһы Норвегия яҙыусыһы Аксель Сандемуз ижадына арналған). Ибсендың «Ibsen in Translation» тигән яңы тәржемәләренең халыҡ-ара проектында ҡатнашыусы.
Бер нисә йыл «Сит ил әҙәбиәте» журналының баш мөхәррире урынбаҫары. «Әҙәби тәржемә оҫталары» гильдия идараһы ағзаһы. Халыҡ-ара тәржемәселәр Федерацияһының нәфис әҙәби тәржемәселәре комитетының (ингл. Literary Translation Committee) даими ағзаһы булып тора. Рәсәй ПЕН клубы ағзаһы. Мәскәү Яҙыусылар союзы ағзаһы. Норвегия әҙәбиәтен тәржемә итеүгә индергән өлөшө өсөн NORLA Халыҡ-ара тәржемә премияһы лауреаты (2007). 2014 йыл өсөн Мастер тәржемә премияһы лауреаты.
Ганс Кристиан Андерсен, Анрик Ибсен, Анна-Кат китаптары баҫылып сыға. Вестли, Эрленд Лу, Пер Петтерсон, Мария Парр, Рун Бельсвик, Кьелл Аскильдсен, Рой Якобсен, Эухен Шульгин, Ханна Эрставик, Ларс Соби Кристенсен, Стиан Холл, Гро Даль һәм башҡаларҙың китаптары Ольга Дробот тәржемәһендә рус телендә баҫылған.

# Дробот Ольга Дмитриевна
## Баҫылып сыҡҡан әҫәрҙәре

* «Сочувствующий вам, мизантроп Аскильдсен» : Послесловие к сборнику произведений Х. Аскильдсена «Всё хорошо, пока хорошо».
* Детский мир Софии (о Юстейне Гордере). — «Семья и школа», 1999, № 4
* Убийство лишь заканчивает цепь событий — в книге Аксель Сандемусе. Оборотень — Прогресс-Традиция, 2004
* Норвежский номер журнала «Иностранная литература» 2005 № 11
* Ibsen in Translation, или Опыт синхронизации переводческого процесса // Иностранная литература. — 2010. — № 12.
* Объяснение в любви. Мария Парр и её книги. Размышления переводчика — журнал «Библиотека в школе», 2011
* Перевод — это искусство. — Книжная индустрия, 01.12.2014

# Дробот Ольга Дмитриевна
## Ғаиләһе

Өләсәйе — Дробот Галина Васильевна (1917-2009), яҙыусы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан. олатаһы — Исаак Савелиевич Зарубин (1913-1944), шағир. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда һәләк булған (яраларҙан вафат була). әсәһе — Дробот Наталия Федоровна, химик (1938) атаһы — Дмитрий Васильевич Дробот (1938), ғалим-химик, Мәскәү дәүләт нәзәкәтле химик технологиялар университетының һирәк элементтар химияһы һәм технологияһы кафедраһы мөдире, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000). ире — Брухтий Алексей Владимирович (1961), эшҡыуар, «PIONEER EUROPE N.V.» Мәскәү вәкиллеге башлығы (2012 йылда айырылышалар) ҡыҙы — Брухтий Анна Алексеевна (1987) улы — Брухтий Василий Алексеевич (1996)
# Яхрома верхняя

Яхрома верхняя — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһеref name='РФГМ'>«Рәсәй гидротехник ҡоролмалар регистры һәм дәүләт һыу кадастры үҙәге». </ref> биләмәләрендә аға. Йылға Мәскәү исемендәге (Яхромск һыуһаҡлағысы) каналдың һул ярына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Яхрома верхняя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000003394
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000339
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Үрге Тур

Үрге Тур — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Райга йылғаһының һул ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Үрге Тур
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026897
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202689
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Коган Ефим Яковлевич

Коган Ефим Яковлевич (8 ноябрь 1940 йыл — 28 ноябрь 2019 йыл) — дәүләт хеҙмәткәре, ғалим. физика-математика фәндәре докторы (1985), профессор (1987), Нью-Йорк фәндәр академияһының ағзаһы, һамар өлкәһенең беренсе мәғариф һәм фән министры.
Ватанда һәм сит илдәрҙә баҫылған 100-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

# Коган Ефим Яковлевич
## Биографияһы

Украин ССР-ы Полтава ҡалаһында 1940 йылдың 8 ноябрендә йәһүд ғаиләһендә тыуған.
1962 йылда Полтава инженер-төҙөлөш институтын (хәҙер Ю. Кондратюк исемендәге Полтава милли техник университеты) тамамлай һәм «Казпромстройпроект» тресының Ҡарағанда бүлеге инженеры, аҙаҡ — «Южэнергострой» тресында инженер булып эшләй. 1967 йылда Новосибирск дәүләт университеты аспирантураһын тамамлай, инженер, өлкән инженер, радио-физика факультетының физик электроника проблемалы лабораторияһында кесе ғилми хеҙмәткәр, өлкән ғилми хеҙмәткәре, шулай уҡ Киев дәүләт университетының (хәҙер Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты) ғилми-тикшеренеү секторында өлкән ғилми хеҙмәткәр була.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген Куйбышев (хәҙерге Һамар өлкәһе) Куйбышев дәүләт педагогия институтының дөйөм физика кафедраһы мөдире булып 1981 йылда башлай. Ефим Яковлевич 1985 йылда «Вопросы кинетики и релаксационной динамики частично ионизированной плазмы» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1987 йылда уға профессор дәрәжәһе бирелә.
1992-2005 йылдарҙа Һамар өлкәһе мәғариф системаһын етәкләй: өлкә хакимиәтенең мәғариф идаралығы начальнигы вазифаһын башҡара, аҙаҡ — Һамар өлкәһенең мәғариф һәм фән министры. 2001 йылда, РФ Дәүләт Советының эшсе төркөмө ағзаһы булараҡ, дәүләт «Рәсәй мәғарифын 2010 йылға тиклем модернизациялау концепцияһы»н төҙөүҙә ҡатнаша.
Дәүләт хеҙмәтенән киткәс, фәнни-педагогик эшмәкәрлеген дауам итә: «Федераль мәғарифты үҫтереү институтының» Волга буйы федераль дәүләт автономиялы учреждениеһының ғилми етәксеһе була, шулай уҡ Милли кадрҙар әҙерләү фондының эксперты була. Артабан ғүмеренең аҙағына тиклем Һамар университетының физика кафедраһы профессоры (хәҙер Академик С. П. Королев исемендәге Һамар милли тикшеренеүҙәр университеты). 2018 йылда ЕС2018 Халыҡ-ара конференцияһында Әзербайжан дипломатик академияһында сығыш яһаны.
2019 йылдың 28 ноябрендә һамар ҡалаһында вафат була. 30 ноябрҙә Һамар ҡалаһының Ғалимдар йортонда граждандар йыназаһы үтә.

# Коган Ефим Яковлевич
## Ҡаҙаныштары

* 1995 йылда «Халыҡ мәғарифы алдынғыһы» билдәһе менән бүләкләнә.
* 1999 йылда «Рәсәй мәғарифы йыл кешеһе» номинацияһында еңеүсе тип таныла.
* 2002 йылда Дуҫлыҡ орденына лайыҡ була, 2003 йылдың июнендә Франция Республикаһының «Академик пальма» ордены менән бүләкләнә.
* 2012 йылда мәғариф өлкәһендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте премияһы лауреаты була.
# Меркулов Артём Александрович

Меркулов Артем Александрович (21 октябрь 1990 йыл) — спортсы, дзюдоист. Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы.Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры. Донъя чемпионатында команда беренселегендә 1-се урынды яулай, Корея, Сеул 2015. Дзюдо буйынса Европа чемпионатында 1-се урын, 2013 Венгрия. Һуҡырҙар һәм насар күреүселәр араһында дзюдо буйынса Европа чемпионаты 2011 — икенсе урын, Бөйөк Британия, Лондон. Дзюдо буйынса Рәсәй чемпионатында 2010 йылда 1-се урын, 2011 йылда 60 кг ауырлыҡ категорияларында 2-се урын, 2014 һәм 2016 йылдарҙа 66 кг ауырлыҡ категорияһында дзюдо буйынса Рәсәй чемпионатында 2-се урын, 2009, 2010, 2012, 2014 йылдарҙа күреү һәләте буйынса инвалидтар араһында дзюдо буйынса Рәсәй Кубогында 1-се урын.
2004 йылдан дзюдо буйынса беренсе тренеры Хайрулин Рауил Хайрулла улы, балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе (Мәләүез). 2008 йылдан — 6-сы «Олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе» балаларға өҫтәмә белем биреү муниципаль учреждениеһы «Геркулес» (Өфө), тренеры — Пегов В. А.