yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡайбирҙе

Ҡайбирҙе (рус. Кайберда) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡорһаҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Ҡайбирҙе
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201312111100024809
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102480
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Буянов Иван Фёдорович

Буянов Иван Фёдорович (15 сентябрь 1926 йыл — 21 июнь 1976 йыл) — механизатор. 1951—1971 йылдарҙа Күгәрсен районы хужалыҡтары комбайнсыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Буянов Иван Фёдорович
## Биографияһы

Иван Фёдорович Буянов 1926 йылдың 15 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Йылайыр кантоны Арҙат ауылы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ.
Мәктәптең 7 синыфын тамамлаған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген тыуған ауылында ат ҡараусы булып башлай.
Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң Совет Армияһына саҡырыла.
1950—1951 йылдарҙа Мораҡ ауыл хужалығын механизациялау мәктәбендә уҡый, уны тамамлағандан һуң Күгәрсен машина-трактор станцияһында комбайнсы булып эшләй. 1958 йылдың июленән «Ҡыҙыл Октябрь» колхозы комбайнсыһы, 1961 йылдан Күгәрсен районы «Октябрьский» совхозы комбайнсыһы.
1968 йылда комбайнсы И. Ф. Буянов ун ике меңдән ашыу центнер ашлыҡ һуғып ала һәм Мәскәүҙә халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһенең (ВДНХ) көмөш миҙалына лайыҡ була.
1969 йылда Буянов Иван, ҡоролоҡ һөҙөмтәһендә баҫыуҙар күпкә ярлы булғанда, тағы ла яҡшыраҡ һөҙөмтәгә ирешә — ураҡ өҫтө мәлендә башҡа механизаторҙар менән бер үк тигеҙ шарттарҙа ете мең центнер иген һуғып ала.
1966—1970 йылдарҙа комбайнында план буйынса 1 500 га урынына 2 062 га майҙанда иген культуралары йыя һәм 18 750 центнер урынына 44 466 центнер иген һуғып ала, бынан тыш 496 га иген культуралары сабып ала. 1970 йылда 10 эш көнө эсендә 251 га иген культуралары йыйып ала һәм сифатлы эш итеп 4 980 центнер иген һуға.
Башҡортостандың Күгәрсен районы Мәҡсүт ауылында йәшәй, шунда 1976 йылдың 21 июнендә вафат була, Мәҡсүт ауылы зыяратында ерләнгән.
Уңыш йыйыуҙағы юғары күрһәткестәре өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 8 апрелендәге Указы менән И. Ф. Буяновҡа «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.

# Буянов Иван Фёдорович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971)
* Ленин ордены
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы

# Буянов Иван Фёдорович
## Хәтер

Мәҡсүт ауылының бер урамы И. Ф. Буянов хөрмәтенә аталған.
# Маска-Шор (Лабогей-Ю ҡушылдығы)

Маска-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Лабогей-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Маска-Шор (Лабогей-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03060000112103000088102
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103008810
* Бассейн коды — 03.06.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡаҙағстан йылғалары

Ҡаҙағстанда 85 022 йылға; шуларҙың 84 694-енең оҙонлоғо 100 км-ға тиклем етә, 23 йылға — 500—1000 км оҙонлоҡта. Йылғаларҙың иң ҡуйы селтәре (0,4—1,8км/км² ) таулы Алтай райондарына, Етеһыу һәм Иле Алатау һырттарына тура килә. Йылғалар селтәре ҡуйылығының иң аҙы Каспий һәм Арал яны ҡомло сүллектәрендә билдәләнә (0,03 км/км² аҙыраҡ ).
Ҡаҙағстан йылғаларының күбеһе Каспий, Арал диңгеҙҙәренең, Балхаш, Тәнгиҙ күлдәренең эске ябыҡ бассейнына ҡарай , бары тик Иртыш, Ишем һәм Тубыл йылғалары ғына үҙ һыуҙарын Кар диңгеҙенә тиклем илтә.
Ҡаҙағстан территорияһын ғәҙәттә һигеҙ һыу хужалығы бассейнына бүләләр: Арал-Һырдаръя һыу хужалығы бассейны, Балхаш-Алакүл һыу хужалығы бассейны, Иртыш һыу хужалығы бассейны, Урал-Каспий һыу хужалығы бассейны, Ишем һыу хужалығы бассейны, Нура-Һарыһыу һыу хужалығы бассейны, Шу-Талас һыу хужалығы бассейны һәм Тубыл-Турғай һыу хужалығы бассейны.

# Ҡаҙағстан йылғалары
## Ҡаҙағстандың иң ҙур йылғалары

Ҡаҙағстан территорияһы буйлап һыу сығымдары 100 м³/с — 1000 м³/с булған алты йылға, сығымдары 50 м³/с — 100 м³/с тиклем булған ете йылға һәм һыу сығымы 5 м³/с — 50 м³/с булған 40 йылға аға.
# Болғар (ҡала, Спас районы)

Болғар — Татарстан Республикаһындағы ҡала, Спас районының үҙәге.

# Болғар (ҡала, Спас районы)
## Халҡы
### Милли составы

Халҡы составы: урыҫтар — 83,4 %,татарҙар — 12,9 %, сыуаштар — 2,1 %.
# Сереж (Мяткурга ҡушылдығы)

Серёж (Сераж) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мяткурга йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Сереж (Мяткурга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000030615
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003061
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Моя

Моя — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лекма йылғаһының һул ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Моя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100033384
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103338
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Урмала

Урмала — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Урмала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300013449
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301344
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Уругвай (йылға)

Уругвай (исп. Río Uruguay) — Көньяҡ Америкалағы йылға.

# Уругвай (йылға)
## Атамаһы

Йылғаның атамаһы гуарани индеецтарының теленән барлыҡҡа килә һәм «төрлө төҫтәге ҡоштар йылғаһы» тип тәржемә ителә.

# Уругвай (йылға)
## Тасуирлама

Йылға Бразилияла, 1800 метр бейеклектә Пелотас һәм Каноас йылғалары ҡушылған урында, башлана. Артабан Уругвай төньяҡтан көньяҡҡа табан аға. Йылға һул яҡ яр буйындағы Бразилия һәм Уругвай менән уң яҡтағы Аргентина араһында дәүләт сиген барлыҡҡа килтерә. Парана йылғаһының Ла-Плата эстуарийына ҡоя.
Оҙонлоғо — яҡынса 1600 км (Пелотас йылғаһы менән бергә — 2200 км), бассейн майҙаны — 365 мең км². Үҙенең тамағында киңлеге 12 километрға барып етә.
Төп ҡушылдыҡтары — Ибикуи һәм Рио-Негро.

# Уругвай (йылға)
## Хужалыҡта әһәмиәте

Сальто ҡалаһына тиклем үрге ағымында, Уругвай йылғаһы ҡая теҙмәләре аша үткән урында һикәлтәләр бик күп. Сальто ҡалаһынан түбәнерәк йылғала суднолар йөрөй ала. Төп порттары: Конкордия (Аргентина), Сальто, Пайсанду, Фрай-Бентос (Уругвай).
Уругвай йылғаһы системаһы гидроэнергетика мохтажлығы өсөн файҙаланыла. Аргентина һәм Уругвайҙың уртаҡ «Салто-Гранде» гидро-электр станцияһы йылғала иң ҙуры тип иҫәпләнә. Уругвай ҡушылдығы Рио-Негро йылғаһында ике эре гидро-электр станциялары — Ринкон-дель-Бонете һәм Ринкон-дель-Байгоррия төҙөлгән.
# Вилен һарайҙары

Вилен һарайҙары— Бөйөк Литва кенәзлегенең баш ҡалаһы Вильнаның таш һарайҙар комплексы, Вилия йылғаһының һул яҡ ярында урынлашҡан. Комплекс өс һарайҙан: Өҫкө («Тау»), Түбәнге («Үҙән») һәм Ҡыйыштан тора, һуңғыһы 1390 йылда тәре йөрөтөүселәр тарафынан яндырыла һәм бер ҡасан да тергеҙелмәй. XIV быуаттан алып XVII быуат урталарына тиклем бөйөк литва кенәздәренең резиденцияһы булып хеҙмәт итә, XVIII быуат аҙағына тиклем төрлө административ институттар урынлаша.

# Вилен һарайҙары
## Тарихы

Түбәнге һарайҙы төҙөү XIII быуат аҙағы — XIV быуат башына ҡарай, Һарай тауы итәгендә ятҡан (Гедимин тауҙары) ауыл һарай итеп үҙгәртелә. XIV быуат башында 9-10 м бейеклеккә һәм 3,1 м киңлеккә еткән стеналарҙың күпселеге төҙөлөп бөтә. Түбәнге һарайҙың стеналарының оҙонлоғо километрҙан ашыу була.
Күпселек башнялары бер-береһенән алыҫ торған. Түбәнге һарайҙың иң боронғо башняларының ҡалдыҡтары кафедраль соборҙың манараһының фундаменты аҫтында һаҡланған, уның аҫтында XV быуат аҙағында —XVI быуат аҙағында ҡулайлаштырылған. Планға ярашлы башня 13,5 метр яҡтары менән квадрат булған.
Вилен һарайҙары тураһында 1323 йылдың 2 октябрендә билдәләнгән яҙма сығанаҡтарҙа бөйөк литва кенәзе Гедимин Тевтонскийҙың орденға һәм Ригаға мөрәжәғәтнәмәһендә телгә алына.
Һарай тауындағы Үрге һарайҙың таш стеналарын төҙөү XIV быуаттың беренсе яртыһына ҡарай тигән фараз бар. XV быуат башында бөйөк литва кенәзе Витовт бойороғо буйынса Үрге һарай яңынан төҙөлә, был, бәлки, 1419 йылда уның көслө янғын ваҡытында зыян күреүе тураһында һөйләй. Беҙҙең көндәрҙә Һарай тауының бейеклеге 48 метр тәшкил итә. Үрге һарайҙың стеналарының оҙонлоғо 320 метр тәшкил итә, һарай үҙе 110—120 метрға 50—60 метр күләм майҙанды биләй.
Литва суҡындырылғандан һуң XIV быуат аҙағында Түбәнге һарайҙың көньяҡ-көнбайыш мөйөшөндә рим-католик кафедраль соборы һәм Вилен епископтарының һарайы төҙөлә. Артабан бында сиркәү үҙәге формалаша, уларҙа шулай уҡ викарий һәм вилен капитул резиденцияһы урынлаша.
XIII—XIV быуаттарҙа Һарай тауының көнбайыш итәгендә таш һарай төҙөлә. XV быуатта был урында готика стилендә бер нисә ҡоролма була, улар XVI быуаттың беренсе яртыһында ренессанс стилендә бөйөк кенәздәрҙең яңы резиденцияһы составына индерелә.
XVI быуат уртаһында Түбәнге һарайҙың төньяҡ өлөшөндә арсенал (цейхгауз) барлыҡҡа килә, XVII быуат башында ул өс төп корпустан тора.
Рус-поляк һуғышы ваҡытында, 1655 йылда, һарайҙарҙы бер ҡыйынлыҡһыҙ һәм айырым һуғышһыҙ рәсәй ғәскәрҙәре баҫып ала. 1661 йылдың 11 июлендә Вильна кире ҡағыла, ләкин замок өсөн көрәштәр декабргә тиклем дауам итә. Һөҙөмтәлә һарайҙар ныҡ зыян күрә, тергеҙеүгә тик кафедраль собор, арсенал һәм епископ һарайы ғына дусар була.
# Бухштабер Виктор Матвеевич

Виктор Матвеевич Бухштабер (1 апрель 1943, Ташкент) — СССР һәм Рәсәй математигы, профессор, физика-математика фәндәре докторы (1977), Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (2006).
Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһе: алгебраик топология, Ли төркөмдәре теорияһы, функциональ тигеҙләмәләр, Абель функциялары теорияһы, математик физика, ғәмәли математика.

# Бухштабер Виктор Матвеевич
## Биографияһы

1943 йылдың 1 апрелендә Ташкентта совет офицеры — хәрби инженер Матвей Исаакович Бухштабер ғаиләһендә тыуған. Әсәһе — Вера Петровна Бухштабер — педагог.
1960 йылда Ташкент дәүләт университетының механика-математика факультетына уҡырға инә. Уҡыу йылдарында, 1963 йылда, Ташкентта уҙған 3-сө Бөтә Союз Топологик съезының ойоштороу комитеты эшендә ҡатнаша, был Виктор Бухштаберҙың яҙмышында билдәләүсе роль уйнай. 1964 йылда академик П. С. Александровтың ярҙамы менән ул МДУ-ның механика-математика факультетына күсерелә, уны 1966 йылда тамамлай. 1966—1969 йылдарҙа С. П. Новиков һәм Д. Б. Фукс етәкселегендә мехматтың математика бүлеге аспирантураһында уҡый.
1969 йылдан академик А. С. Христиановичтың саҡырыуы буйынса Бөтә Союз физика-техник һәм радиотехник үлсәүҙәр ғилми-тикшеренеү институтында (ВНИИФТРИ) эшләй башлай. 1993 йылдан — Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетының юғары геометрия һәм топология кафедраһында (2000 йылдан — профессор), 1996 йылдан — Рәсәй Фәндәр академияһының В. А. Стеклов исемендәге Математика институтының геометрия һәм топология бүлегендә (2006 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәр), ә 2007 йылдан — Рәсәй Фәндәр академияһының А. А. Харкевич исемендәге мәғлүмәт тапшырыу проблемалары институтында.
2006 йылда Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана. 2004 йылда Эдинбург Король йәмғиәте — Шотландия Фәндәр академияһының сит ил ағзаһы итеп һайлана. Манчестер университетының математика факультетының почетлы профессоры (2010 йыл), Воронеж дәүләт университетының почетлы докторы (2015 йыл) маҡтаулы исемдәре бар.
В. М. Бухштабер етәкселегендә 30-ҙан ашыу кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлана; уның дүрт уҡыусыһы хәҙерге ваҡытта профессорҙар.
В. М. Бухштабер Мәскәү, Америка, Лондон математик йәмғиәттәр ағзаһы булып тора.

# Бухштабер Виктор Матвеевич
## Наградалары

* 1971 йылда А. С. Мищенко менән берлектә K-теорияһына һәм кобордизмдар теорияһына индергән өлөшө өсөн Мәскәү Математика йәмғиәтенең йәш ғалимдар өсөн премияһы менән бүләкләнә.
# Кинйәкәй

Кинйәкәй — ир-ат исеме. «Кинйә» (ғаиләлә иң һуңғы бала, төпсөк) исеменең иркәләтеү формаһы. Топоним һәм гидроним булараҡта таралған:
* Кинйәкәй (Ишембай районы) — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл.
* Кинйәкәй (йылға) — Рәсәйҙәге йылға.
# Эмиль Кубек

Эми́ль Ку́бек (рус. Еміл Кубек; 1847 йылдың 23 ноябрь (ҡырпағай) көнөндә Штефуров касабаһында тыуған, 1940 йылдың 17 июль (майай) көнөндә АҠШтағы Пенсильвания штатының Маганой-Сити ҡалаһында вафат) − русин яҙыусыһы, тел белгесе, публицисы, грек католик священнигы. Иң күренекле проза әҫәре — Марко Шолтыс, русин ерҙәрендә йәшәү тураһында роман. Әҫәрҙәге ваҡиғалар 1870-се йылдарҙан 1915 йылғаса Маковица (рус. Маковіця) ерендә бара. Эмиль Кубек яҙған күренекле тел белеме әҫәре − 30 мең тирәһе һүҙ индергән дүрт телле «Иҫке славянса-венгерса−русинса-немецса һүҙлек» (рус. Старославяньско-мадярьско-русько-нїмецькый словник). Был китап 1960 йылда Ужгород ҡалаһының УНІО нәшриәтендә баҫылған.
Был яҙыусы тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып Википедия проектына ярҙам итә алаһығыҙ.
# Рамменау

Рамменау (нем. Rammenau) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1438 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,76 км². Диңгеҙ кимәленән 296 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1877 һәм автомобиль коды BZ.
# Маньтолум

Маньтолум — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Талым йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Маньтолум
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011994
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201199
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кәримов Азат Әхмәтхан улы

Кәримов Азат Әхмәтхан улы (рус. Каримов Азат Ахматханович; 20 июнь 1952 йыл — 26 декабрь 2017 йыл) — һаулыҡ һаҡлау өлкәһе хеҙмәткәре, 1994 йылдан Учалы ҡалаһы мотлаҡ медицина страховкаһы фонды директоры.
1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Юғары Советтың Һаулыҡ һаҡлау, ветеран һәм инвалидтар эштәре буйынса комиссия ағзаһы.

# Кәримов Азат Әхмәтхан улы
## Биографияһы

Кәримов Азат Әхмәтхан улы 1952 йылдың 20 июнендә Башҡорт АССР-ының Учалы районы Илсе ауылында тыуған. Милләте башҡорт, юғары белемле — 19765 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1975 йылда институтты тамамлағас Учалы район больницаһында терапевт булып башлай. Артабан район туберкулез диспансеренда баш врач, ауыл амбулаторияһы баш врачы, район дуаханаһы баш врачы булып эшләй. Учалы ҡалаһы 146-сы Горный һайлау округы 1994 йылдан Учалы ҡалаһы мотлаҡ медицина страховкаһы фонды директоры.
Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының һаулыҡ һаҡлау, ветеран һәм инвалидтар эше буйынса комиссия ағзаһы.
Кәримов Азат Әхмәтхан улы 2017 йылдың 26 декабрендә вафат була
# Торрихос (Толедо)

Торрихос (Толедо) (исп. Torrijos) — Испаниялағы ҡала һәм муниципалитет, Толедо провинцияһына, Кастилия — Ла-Манча автономиялы берекмә составына керә. Муниципалитет (комарки) Торрихосрайоны (комаркаһы) биләмәһендә. 17 км² майҙанды биләй. Халыҡ иҫәбе 13374 кеше (2010 йыл).Провинция үҙәгенә хәтле — 31 км.
Ҡаланың ҡурсалаусыһы булып изге Хиль (1 де септьембре) иҫәпләнә.

# Торрихос (Толедо)
## Фотографиялар

* Мәрмәрһарай
# Ярней-Седеяга

Ярней-Седеяга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ярней йылғаһының һул ярына тамағынан 0,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Ярней-Седеяга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000052406
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005240
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Алеви сиркәүе

Алеви ауылында Троица сиркәүе -иртә урта быуат грузин православ сиркәүе, Көньяҡ Осетияла Ахалгори муниципалитетының Алеви ауылында урынлашған, диңгеҙ кимәленән 2000 м бейеклектә тора. Ул Алтын Троица сиркәүе булараҡ та билдәле.

# Алеви сиркәүе
## Архитектураһы

Сиркәү колонналарға таянған тура мөйөшлө апсида һәм торбалар менән төкәтмәләрҙән тора. Көньяҡ һәм төньяҡ диуарҙарында пилястрҙар бар. Үҙәк залы төньяҡ, көнбайыш һәм көньяҡ яҡта төкәтмәләргә эйә, ул яҡтан ихатаға сығыу урындары уйылған. Алеви Троица сиркәүе яҡшы оҙонса таштарҙан төҙөлгән һәм уның фасадтары бар.
Ҡорам сланецтан төҙөлгән кәртә менән уратып алынған, кәртә эсендә бер нисә ҡоролма бар. Көньяҡ яҡта оҙонса тар ике ҡатлы бина урынлашҡан. Аҫҡа ҡатында ер аҫты юлы булған. Ҡоймалар артында ҡырҡҡа яҡын келәт биналары урынлашҡан. Троица ҡорамы монастырь тойғоһо ҡалдыра.

# Алеви сиркәүе
## Тарихы

Төп сиркәү VIII-IX быуаттарға, ә бәләкәйе – X быуатҡа ҡарай, әммә Димитрий Бакрадзе Алеви сиркәүен Давид Төҙөүсе кешеләре төҙөгән тип хәбәр итә. Алеви Троицаһының бай һөрөнтө ерҙәре булған. Сиркәүҙә күп өлөшөндә XIX быуаттың ҡиммәтле әйберҙәре һаҡланған. Ҡайһы берҙәре 1870 йылда юҡҡа сыға, уларҙы Платон Иоселиани, Эквтиме Такаишвили тасуирлай.
Ҡорам һәм ҡойма 2006 йылда президент указына ярашлы дәүләт әһәмиәтендәге мәҙәни ҡомартҡы категорияһына индерелә.
Грузияның мәҙәни мираҫ ҡомартҡыларын һаҡлау буйынса Милли агентлыҡ 2014 йылда ҡомартҡыны тергеҙеү эштәрен башлай.
# Ҡыҫынты (Еҙем ҡушылдығы)

Ҡыҫынты, Ҡыҫынды (русса Кысынды) — Башҡортостандағы йылға , Башҡортостан Республикаһының Архангел, Ҡырмыҫҡалы райондары биләмәләрендә аға. Йылға Еҙем йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км. Йылға түбәнге ағымында ҡорой.

# Ҡыҫынты (Еҙем ҡушылдығы)
## Атамаһы

Ҡыҫынты исеме — ҡыҫыҡ, тар урын,`тарлауыҡ тигәнде аңлата.

# Ҡыҫынты (Еҙем ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018968
— Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101896
— ГӨ буйынса томы — 11
— Бассейн коды — 10.01.02.007
— ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Еголдокова 1-се

Еголдокова 1-се — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Еголдокова йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Еголдокова 1-се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200028136
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202813
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Һеләүһен (йондоҙлоҡ)

Һеләүһен (йондоҙлоҡ) (лат. Lynx) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — α Ly, яҡтылығы 3,14 була. Майҙаны буйынса урыны — 28.
# Лепта (Тимшер ҡушылдығы)

Лепта — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тимшер йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Лепта (Тимшер ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000014336
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001433
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0