yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Горький исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы (Таганрог)

Горький исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы — Таганрог ҡалаһы паркы. Петровск урамында урынлашҡан. Учреждениеның рәсми исеме — «Мәҙәни-ял итеү эшмәкәрлеге үҙәге» муниципаль автономиялы учреждениеһы.

# Горький исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы (Таганрог)
## География

Бөгөнгө көндә Горький исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы Петр урамы, Социалистик урамы, Ҙур Баҡса тыҡрығы, һәм Бәләкәй Баҡса тыҡрығы менән сикләнгән территорияла урынлашҡан.

# Горький исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы (Таганрог)
## Парк тарихы

1806 йылдың 2 апрелендә Таганрог башлығы барон Кампенгаузен Балтазар Балтазарович күрһәтмәһе буйынса ҡалала Дауаханалар баҡсаһы төҙөргә рөхсәт алына. 1806 йылдың 30 июнендә Ростов өйәҙе ер үлсәүсеһе инженер Шаржинский баҡсаның планын тәҡдим итә. Баҡсаның бер өлөшө дарыу үләндәре плантацияһына, икенсеһе емеш-еләк һәм декоратив ағастар, виноград баҡсаһы ултыртыуға тәғәйенләнә. Йәй һәм көҙ ер эштәре башҡарыла, был эштә төрмә тотҡондарын тотоналар. Плантациялар, бер нисә аллея һәм һуҡмаҡ планлаштырыла, ҡоҙоҡтар ҡаҙыла, инструменттар һаҡлау һәм ҡарауылсылар өсөн йорт төҙөлә, үҫемлектәр ултыртыла башлай..
А. П. Чехов 1887 йылда һеңлеһенә хатта баҡса тураһында ошолай яҙа: «Баҡсала булдым. Музыка уйнай ине. Баҡса шундай күркәм. Түңәрәк шығырым тулы.». Чехов баҡса тураһында бер нисә әҫәрендә лә яҙа.
1909 йылда баҡса тулыһынса ҡырҡып бөтөрөлә һәм яңынан ағастар ултыртыла.
1934 йылда баҡса парк булып китә һәм уға Максим Горький исеме бирелә.
Парк бер нисә тапҡыр «Иң яҡшы мәҙәниәт һәм ял паркы» исеменә лайыҡ була.
2008 йылда «ДонПроектРеставрация» эшләгән парктың «Яңыртыу һәм төҙөкләндереү планы» ҡабул ителә. Был планға бөтә башҡа эштәрҙән тыш парк төпкөлөндә роллердром төҙөү индерелә.
2012 йылдың октябрендә Горький паркында Воронеж океанариумының күсмә дельфинарийы гастролдә була.
2014 йылдың июлендә парк администрацияһы Канатная урамына сыға торған парк ҡапҡаһын иретеп йәбештерә. Был ҡарар парк территорияһына сүп-сар ташлаусы эргә-тирә район халҡының тәртибе айҡанлы ҡабул ителә..

# Горький исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы (Таганрог)
## Шахмат павильоны

Паркта тәү башлап шахмат-шашка павильоны 1928 йылдың майында эшләй башлай. Ул 1927 йылда төҙөлгән бер этажлы уҡыу павильонының бер террасаһы була. 1992 йылда павильон үҙгәртеп төҙөлә һәм кафе итеп бирелә. 2012 йылдың 4 авгусында бина яңыртыла һәм шахмат павильоны итеп тантаналы рәүештә асыла. Уны асыу тантанаһында Рәсәй хөкүмәтенең вице-премьеры Дворкович Аркадий Владимирович һәм Ростов өлкәһе губернаторы Голубев Василий Юрьевич ҡатнаша. Асыу тантанаһында В.Голубев яҡындағы көҙ павильонда губернатор Кубогына шахмат турниры ойоштороу тәҡдиме менән сығыш яһай.
Шахмат павильонында яңыртыу эштәренән һуң шулай уҡ сәнғәт һәм фото күргәҙмәләре үткәрелә.
# Авиаторҙар паркы (Санкт-Петербург)

Авиаторҙар паркы — рус. Парк Авиа́торов — Санкт-Петербургтың Мәскәү районындағы парк.

# Авиаторҙар паркы (Санкт-Петербург)
## Географик урыны

Парк Санкт-Петербургтың көньяҡ өлөшөндә, Мәскәү Еңеү паркынан көнбайышта, Новомихайловск проспекты, Куба урамы, Кузнецов һәм Бассейн урамдары араһында урынлашҡан.
Иң яҡын метро станцияһы — Еңеү паркы
Парк майҙаны 35,2 гектар. Ул Мәскәү Еңеү паркынан ике тапҡырға тиерлек ҡалыша, мәгәр ҙурлығы буйынса ҡаланың Мәскәү районы парктары араһында икенсе урынды биләй.

# Авиаторҙар паркы (Санкт-Петербург)
## Тарихы

Парк 1966 йылда элекке Корпус аэродромы биләмәһенең көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә һалынған, ул майҙан Бөйөк Ватан һуғышынан һуң файҙаланылмай ятҡан булған
Һуҡмаҡтары борма-борма планировкалы, парк үҙәгендә — бик матур быуа. Унда һыу Лиговской канал тармағы аша килә. 1968 йылда уның ярында бетон нигеҙле ҡорос пирамидаль консолдә урынлаштырылған МиГ-19 самолет-истребителе — хәрби осоусыларға һәйкәл асыла. Һәйкәлдең бейеклеге 12 м; архитекторҙары А. С. Червякова, С. А. Ушаков, инженер А. И. Рыбин. 70-90-сы йылдарҙа бында йылы ваҡытта күсмә «Лунапарк» чех аттракциондар паркы эшләй.

# Авиаторҙар паркы (Санкт-Петербург)
## Тасуирламаһы

Авиаторҙар паркында башлыса япраҡлы ағас тоҡомдары ултыртылған. Яңы Измайлово проспекты яғынан шыршылар ултыртылған аллея бар.
2006 йылда йылда парк территорияһында балалар һәм йәштәр өсөн теннис мәктәбе төҙөү планлаштырыла, был иһә урындағы халыҡты борсоуға һала, был паркта төҙөлөштәр асыуҙың нәүбәттәге бер сәбәбе тип хафаланалар. Санкт-Петербургтың 2010 йылдың 28 июнендәге 396-88 һанлы «Санкт-Петербургта йәшеллек ултыртылған майҙандар тураһында» Законы ҡабул ителгәндән һуң, Авиатор паркы территорияһы йәшеллек ултыртылған майҙандар исемлегенә индерелә, үҙгәртеп ҡороу проекты көсөн юғалта..
Паркты төҙөкләндереүгә уның арендаторы йәлеп итеү зарурлығы бар тип таный ҡала хакимиәте етәкселеге - 2012 йылда йәшеллек зонаһының ҙур өлөшө, 25,3 гектар, 49 йылға оҙаҡ ваҡытҡа арендаға бирелгән. Арендатор паркты тәртипкә килтерергә вәғәҙә иткән була, әммә бөгөнгө көнгә тиклем эште башламаған. "Киләһе йылда беҙ аҙым һайын Авиаторҙар паркын төҙөкләндере башлаясаҡбыҙ, тип ышанам. Уны, ҡаланың башҡа парктары кеүек үк, тәртипкә килтерергә кәрәк ", - тип йомғаҡ яһала хакимиәттә.
# Бадель

Бадель (нем. Badel) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 460 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,29 км². Диңгеҙ кимәленән 42 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39624 һәм автомобиль коды — SAW.
# Чой (Лупья ҡушылдығы)

Чой — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лупья йылғаһының уң ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Чой (Лупья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002096
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100209
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мурзя

Мурзя — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кенга йылғаһының уң ярына тамағынан 395 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Мурзя
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200028621
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202862
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Толмовая

Кесе Толмовая — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Толмовая (Оло Толмовая) йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кесе Толмовая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005592
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200559
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ростовтың космонавтика музейы

Ростов космонавтика музейы ― «Вертикаль» фәнни-мәғариф комплексы бүлексәләренең береһе. Рәсәй, Дондағы Ростов ҡалаһында урынлашҡан.

# Ростовтың космонавтика музейы
## Һүрәтләү

Музей Дондағы Ростов ҡалаһында, 2009 йылдың сентябрь айында тантаналы рәүештә асыла. Музейҙы асыу ААЙ «Квант» космик приборҙар төҙөү фәнни-етештереү предприятиеһына нигеҙ һалыныуҙың 30-йыллығына тура килтерелә. Музей фән докторы, академик һәм Рәсәй инженерлыҡ академияһының вице-президенты, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған конструкторы, генераль директор һәм баш конструктор ― В. Н. Мотиндың инициативаһы буйынса булдырыла. Космонавтика музейы буйлап беренсе экскурсияны Дон крайы кешеһе, Рәсәй Геройы Ю. В. Усачев үткәрә.
Музей экспозицияһы ҡарамағында күп кенә экспонаттар, космик техника өлгөләре, космонавтарҙың шәхси әйберҙәре, костюмдары, скафандры, архив документтары, космик карапҡа йүнәлеш биреү приборҙары, бәйләнеш спутниктары макеттары, ракеталарҙың навигация приборҙары, тематик фотографиялар, китаптар һәм башҡа баҫма продукциялар, тәңкәләр, маркалар, бүләктәре, архив документтары һәм космик караптың төрлө моделдәре бар. Музейҙы ҡарай килеүселәр пилоттар ашаған аҙыҡ-түлек өлгөләре, уларҙы һаҡлау өсөн ҡалай тубалар һәм пластик пакеттар (хәҙерге ваҡытта шыйыҡ ашамлыҡтар өсөн пластик пакеттар ҡулланалар) менән таныша ала.
Барлығы музей экспозицияһында 400-ҙән артыҡ предмет һаҡлана.
«Союз» космик карабының элементтары, шулай уҡ космонавтар Ер орбитаһында эшләгәндә ҡулланған инструменттары, уларҙың «Форель» скафандры кеүек штаттан тыш хәлдәр өсөн экипировкаһы айырым иғтибарға лайыҡ. Ул ергә төшкәс, яңылыш һыуға тура килгәндә ҡулланыла. Кеше унда 5 тәүлеккә тиклем була ала, артыҡ һыуынып китеү ҡурҡынысы янамай.
ХКС-на барған 15-се экспедицияның космик төшөрөлә торған аппараты «Союз ТМА-10» күргәҙмәлә үҙәк урынды биләй. Уны музейға «Роскосмос» дәүләт корпорацияһы тапшыра, һуңынан музей хеҙмәткәрҙәре тарафынан тергеҙелә һәм идара ителеүсе, караптарҙа төрлө маневрҙарҙы яһап ҡарарға мөмкинлек биреүсе тренажер итеп үҙгәртеп ҡорола. Ул Рәсәй Федерацияһының Көньяҡ федераль округы территорияһында берҙән-бер эшләүсе модель булып тора.
Музей ҡарай килеүселәр, экспонаттарҙы ҡарауҙан тыш, старт һәм ергә төшкән ваҡытта космонавтар урынлашҡан ложементты үҙҙәрендә һынап ҡарарға, космосҡа виртуаль осошо яһарға һәм орбитала кешеләрҙең тормошо һәм эше тураһында документаль фильм ҡарарға мөмкиндәр.
Музей ҙур ғилми-тикшеренеү һәм мәҙәни-ағартыу эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. Унда йыш ҡына космос менән бәйле темаларға танып белеү-күңел асыу саралары ойошторола,
# Хәсән Туфан

Хәсән Туфан (27 ноябрь (9 декабрь) 1900 йыл — 10 июнь 1981 йыл) — шағир. 1914—1918 йылдарҙа Өфөләге «Ғәлиә» мәҙрәсәһе шәкерте. Айырым әҫәрҙәрендә Башҡортостандың үткәненә һәм бөгөнгөһөнә дан йырлана. РСФСР Яҙыусылар союзының 1958 йылда Өфөлә үткән Ойоштороу комитеты пленумында, Башҡортостан яҙыусыларының 4—6-сы съездарында ҡатнашыусы. Татар АССР-ының Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1965). Сәйәси золом ҡорбаны.

# Хәсән Туфан
## Биографияһы

Хәсән Туфан 1900 йылдың 27 ноябрендә (яңы стиль менән 9 декабрҙә) Ҡазан губернаһы Чистай өйәҙе Аҡсубай улусы Иҫке Кәрмәт ауылында крәҫтиән ғаиләһендә унынсы бала булып тыуа. 1905 йылғы революциянан һуң Иҫке Кәрмәттә мәктәп асыла. Хәсән, был мәктәпкә йөрөү менән бергә, күрше сыуаш ауылындағы мәктәптә бер йыл русса ла уҡый.
1914 йылдың яҙында Хәсән Тобол губернаһының Ахман ауылында яңы ер участкаһы алған ағалары янына китә һәм улар менән бергә ер аҫтында баҡыр колчеданы сығарыу эшенә тотона. Шул уҡ йылды ағалары уны Өфөләге «Ғәлиә» мәҙрәсәһенә уҡырға ебәрә.
Унда ике йыл уҡығандан һуң, буласаҡ шағир, уҡыуын дауам итеү өсөн аҡса табырға тип, Уралдағы Лысьва заводына эшкә инә.
1918-1923 йылдарҙа Урал һәм Себер мәктәптәрендә уҡыта, үҙаллы рәүештә белемен тәрәнәйтә.
1924 йылда Хәсән Туфан Ҡазанға килә һәм шунда төпләнеп ҡала. Башта Бишбалта биҫтәһендә балалар уҡыта, һуңынан «Совет әҙәбиәте» журналы редакцияһында, радиокомитетта эшләй.
Шағир бында Һаҙый Таҡташ, Ғәҙел Ҡотой, Муса Йәлил, Ғәлимйән Ниғмәти кеүек яҡын дуҫтар таба, үҙенең оло мәхәббәте — актриса Луиза (Ғәйникамал) Сәлиғәскәрованы осрата һәм уның менән тормош ҡора.
Ил күләмендә барған репрессия афаты Х. Туфанды ла ситләп үтмәй: 1940 йылда уны ғәйепһеҙгә ҡулға алалар һәм Ҡазан төрмәһенә ябалар. Уны, «халыҡ дошманы» тип ғәйепләп, атырға хөкөм итәләр, ләкин бер аҙҙан был ҡарарҙы ун йыл төрмә менән алыштыралар. Һуңыраҡ уны Себергә һөргөнгә ебәрәләр. Ҡазанға ҡайтырға 1956 йылда СССР-ҙың Генераль прокуратураһы тарафынан тулыһынса аҡланғандан һуң ғына рөхсәт итәләр.
1981 йылдың 10 июнендә шағир вафат була.

# Хәсән Туфан
## Ижади эше

1924 йылда «Кызыл Татарстан» гәзитендә X. Туфандың беренсе шиғыры баҫыла. Шунан һуң ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә ул татар поэзияһына рухи байлыҡ яғынан да, форма өлкәһендә лә яңылыҡ алып килгән үҙенсәлекле шағир булып таныла.
Артабанғы осорҙа уның поэзияһы яңы юғарылыҡҡа күтәрелә. Был йылдарҙа яҙған шиғырҙарында («Алға барышлай», «Иртәләр етһә», «Гөлдәр инде япраҡ яралар», «Үҙеңә бүләк итәһе ине», «Сәскә һибелә елдә», «Ағыла ла болот ағыла», «Һиңә», «Ромашкалар», «Тамсылар нимә ти», «Турғай нишләп өндәшмәй», «Әйткән инең», «Ҡайҙа шулай ашығаһың, йөрәк», «Һүҙ ҡушаһы килә талдарға» һ. б.) уның ижады тәрән лирик моңға һәм фәлсәфәүи көйгә байый.

# Хәсән Туфан
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1966 йылда Хәсән Туфанға «Һайланма әҫәрҙәр»е өсөн Татар АССР-ының Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы бирелә.
# Чекмень (йылға)

Чекмень — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Именная йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Чекмень (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, инештән Тагил йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501212111200004435
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200443
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кыргайчик

Кыргайчик — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/546/25 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кыргайчик
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200010381
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201038
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мацегора Александр Иванович

Мацегор Александр Иванович (21 ноябрь 1955 йыл, Одесса, УССР, СССР) — Рәсәй Федерацияһы дипломаты.

# Мацегора Александр Иванович
## Биографияһы

Халыҡ-ара иҡтисади мөнәсәбәттәр факультеты тамамлай, Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтын (МГИМО) СССР сит ил эштәре министрлығы (1978). Корея һәм инглиз телдәрен белә.. 1999 йылдан дипломатик эштә.
* 2005 — 2006 йылдарҙа — Азияның Беренсе департаментында Рәсәйҙең сит ил эштәре министрлығының бүлек начальнигы .
* 2006 — 2011 йылдарҙа — КХДР.-ҙағы Рәсәй илселегененең советник-илсеһе.
* 2011 — 2014 йылдарҙа — Рәсәйҙең сит ил эштәре министрлығының Азия департаменты директорының беренсе урынбаҫары.
* 2014 йылдың 26 декабренән — Корея Халыҡ Республикаһында Рәсәй Федерацияһының ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе. 2015 йылдың 9 мартында ышаныс грамоталарын тапшырҙы.

# Мацегора Александр Иванович
## Дипломатик ранг

* 2 класлы ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе (28 апрель, 2011).
* 1-се класлы ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе (2016 йылдың 8 июле).
* Ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе (1 октябрь 2019 йыл)

# Мацегора Александр Иванович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Дуҫлыҡ ордены (2018 йылдың 10 сентябре) — Рәсәй Федерацияһының тышҡы сәйәси курсын тормошҡа ашырыуҙа ҙур өлөш индергәне һәм күп йыллыҡ фиҙәҡәр дәүләт хеҙмәте өсөн
* I дәрәжә Дуҫлыҡ ордены (КХДР, 2015)
# Бад-Дюбен

Бад-Дюбен (нем. Bad Duben) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 8237 кеше йәшәй. Майҙаны — 45,45 км². Диңгеҙ кимәленән 98 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 4849 һәм автомобиль коды TDO.
# Клиц

Клиц (нем. Klietz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1667 кеше йәшәй. Майҙаны — 45,81 км². Диңгеҙ кимәленән 32 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39524 һәм автомобиль коды — SDL.
# Узелинка

Узелинка — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Мочегай йылғаһының уң ярына тамағынан 7,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Узелинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100007923
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100792
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сәйфуллин Закир Сәйфулла улы

Сәйфуллин Закир Сәйфулла улы (рус. Сайфуллин Закир Сайфуллич ? — ? (тыуыу һәм вафат булыуы тураһында мәғлүмәт юҡ) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.

# Сәйфуллин Закир Сәйфулла улы
## Биографияһы

Сәйфуллин Закир Сәйфулла улы сығышы менән элекке Башҡортостандың Воскресенск районынан (1956 йылдың июлендә бөтөрөлгән һәм Мәләүез районы составына ингән). Ҡыҙыл Армия сафына Воскресенк районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 60-сы кавалерия полкында ҡылыссы булып хеҙмәт итә.
1943 йылдың 23 февралендә Украинаның Ворошиловград өлкәһендә (хәҙер Луганск өлкәһе) барған ҡаты һуғышта хәбәрһеҙ юғала.
# Дикло замок-йорто

Дикло замок-йорто — (груз. დიკლოს ციხე-სახლი) - Грузияның Кахети өлкәһе тарихи төбәге Тушетияла Ахмет муниципалитеты территорияһындағы архитектура ҡомартҡыһы.

# Дикло замок-йорто
## Тасуирламаһы

Урта быуаттар ахырында төҙөлгән. Йорт-ҡәлғә Осорралағы Платондың шәхси милке булған.
Йорт өс ҡатлы итеп һуйырташтан төҙөлгән.
Тәүге ҡат төп урында булған (5,2 х 4,8 м), уға көньяҡ-көнбайыштан ингәндәр. Һәр диуарҙа берәр генә тәҙрә уйылған. Беренсе ҡаттан икенсеһенә инер өсөн уйым ҡалдырылған.
Икенсе ҡаттың дәүмәле 5,1 х 4,6 м. Ишеге төньяҡ-көнбайыштан булған.
Өсөнсө ҡат икенсеһе кеүек ҙурлыҡта, инер урын төньяҡ-көнбайыштан.
Дикло йорт замогы 2006 йылда ил президенты указы менән Грузияның милли әһәмиәткә эйә күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡылары реестрына индерелгән..
# Хальденслебен

Хальденслебен (нем. Haldensleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 18882 кеше йәшәй. Майҙаны — 137,69 км². Диңгеҙ кимәленән 54 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39340 һәм автомобиль коды — BK.
# Дулкова

Дулкова — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лозьва йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Дулкова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200009625
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200962
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тугалим-Еган

Тугалим-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сарм-Сабун йылғаһының һул ярына тамағынан 171 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Тугалим-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039290
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203929
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Изге Павел сиркәүе (Страсбург)

Изге Павел сиркәүе (Église Saint-Paul) — Страсбургта неоготик ғибәҙәтхана, ҡаланың тарихи үҙәгендә, унан көнсығышҡа ҡарай, Изге Елена утрауында (îlot Sainte-Hélène),Gallia. трамвай туҡталышынан алыҫ түгел урынлашҡан.
Сиркәүҙең төҙөлөшө 1892 йылдан алып 1897 йылға тиклем архитектор Луи Мюллер (1842—1898) тарафынан алып барыла. Башта бында немец хәрби гарнизонының протестант сиркәүе урынлаша. 76 метр бейеклектәге ике манаралы фасад стиле буйынса Марбургтағы Изге Елизавета соборын хәтерләтә. 1919 йылда Эльзастың Францияға әйләнеп ҡайтыуы менән бина Эльзас-Лотарингия реформатор общинаһының мәхәллә сиркәүенә тапшырыла. 1944 йылда сиркәү америка һәм инглиз бомбаларынан зыян күрә. 2009 йылдың майында көньяҡ башня фасадының реставрация эштәре башлана.
Иҫтәлекле ҡомартҡылары булып ҡорамдың органы тора, ул Эберхард Фридрих Валькер оҫтаханаһында эшләнгән.
* Интерьер
* Кафедра
* Валькер органы
* 2011 йылдағы ремонт
# Лёбеюн

Лёбеюн (нем. Löbejün) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 2287 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,52 км². Диңгеҙ кимәленән 161 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6193 һәм автомобиль коды — SK.
# Вонт-Канын-Еган

Вонт-Канын-Ёган — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Поколька йылғаһының уң ярына тамағынан 211 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Вонт-Канын-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассены юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300064300
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306430
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Абрамов Николай Викторович

Абрамов Николай Викторович (вепс. Nikolai Abramov, рус. Николай Викторович Абрамов, 1961 йылдың 24 ғинуарында Ленинград өлкәһендәге Подпорожье районының Ладва ауылында тыуған) — шағир, журналист, әҙәбиәт тәржемәсеһе, Рәсәй Федерацияһы Яҙыусылар Союзы ағзаһы. Милләте буйынса вепс.

# Абрамов Николай Викторович
## Биографияһы

Николай Абрамов Ленинград өлкәһендәге Подпорожье районының Ладва ауылында тыуып үҫкән. 1978 йылда Винницы ауылы урта мәктәбен тамамланып, Ленинград топография техникумында, артабан Петрозаводск дәүләт университетында һәм Карел Дәүләт педагогия университетында уҡый. Грузчик, совхоз эшсеһе, пилорама рамасыһы, ауылдағы Мәҙәниәт йорто директоры, геодезия экспедицияһы эшсеһе, рәссәм, «Свира уттары» район гәзите мөхәррире, «Kodima» («Тыуған ер») вепс милли гәзите мөхәррире һәм баш мөхәррире, «Финн-уғыр газетаһы» хәбәрсеһе булып эшләгән. 2008 йылға тиклем «Kodima» гәзитенең бер бүлегенең мөхәррире булып эшләне.