yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Яугилде ауыл Советы (Ҡариҙел районы)

Яугилде ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Яугилде ауылы.

# Яугилде ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Бәҙәхшән

Бәҙәхшән (фарс. بدخشان, уҡылышы: бәҙәхшан) хәҙерге Афғанстандың Бәҙәхшән виләйәте, Тажикстандың Мөстәҡил Таулы Бәҙәхшән виләйәте һәм Ҡытайҙың Мөстәҡил Ташҡурған Тажик өлкәһе араһында бүленгән тарихи ил. Бәҙәхшән йырҙары төбәктең мәҙәни мираҫының мөһим өлөшө булып, бының менән Памир телдәренең һаҡланыуының иң ҙур әсбабы булып торалар.

# Бәҙәхшән
## Исеме

"Бәҙәхшән" атамаһы Сәсәниҙәр дәүләтенең bēdaxš йә иһә badaxš намынан килеп сыҡҡан, ул иһә боронғораҡ *pati-axša һүҙенән килә; -ān ҡушымсаһы илдең бер бәҙәхшә тарафынан етәкләнгәнен билдәләй.

# Бәҙәхшән
## Халҡы

Бәҙәхшән иле дин ҡарашынан да, милләт ҡарашынан да ныҡ бай. Тажиктар менән памириҙар күпселек булып, тағы әҙ-мәҙ ҡырғыҙҙар, үҙбәктәр, хазаралар һәм пуштундар йәшәй. Афғанстандағы памириҙәр рәсми халыҡ булып һаналһа да Тажикстанда уларға ҡаты ҙолом эшләнә. Ҡытайҙа иһә памир халыҡтарының береһе булған һарыкүлдәр йәшәй, әммә уларҙың үҙатамаларының "туҗик" булғаны өсөн Ҡытайҙа бөтә памириҙәр тажик тип атала.
Дин буйынса памириҙәрҙең күпселеге исмәғили шығыйҙар, улар араһынан яҙғуламдар ғына сөнни мосолмандар. Ҡалған халыҡтар иһә бөтөнләп сөнни мосолмандар.
Бәҙәхшән йәғрәфи яҡтан ныҡ төпкөл урын булғас, был илҙең кешеләре борон-борондан ҡалған мәҙәни мираҫтарын ныҡ яҡшы һаҡлағандар.
# Высоцкий Александр Исаевич

Высоцкий Александр Исаевич (1922—1988) — совет ғалим-психологы һәм педагог, психология фәндәр докторы, профессор.
Нәшер ителгән 40 ғилми мәҡәлә һәм эш, шул иҫәптән юғары педагогия уҡыу йорттары өсөн «Волевая активность школьников и методы её изучения» (1979) уҡыу әсбабы авторы.

# Высоцкий Александр Исаевич
## Биографияһы

Александр Исаевич Высоцкий 1922 йылдың 14 октябрендә Курск губернаһының Иҫке Белица, хәҙер Курск өлкәһенең Конышевский районында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1937 йылда Иҫке-Белица ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң, Дмитриев педагогия училищеһында уҡыуын дауам итә, уны 1940 йылда тамамлай. Ошо уҡ йылдың октябрендә ул Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.
Бөйөк Ватан һуғышының башынан уҡ һуғышта ҡатнаша. Һуғыш барышында ҡамауҙа ҡала һәм әсирлеккә эләгә. Германияға сығарылған ваҡытта, Чехословакия территорияһында булғанда ҡаса, әммә тотола һәм немец фермерына эшкә йүнәлтелә. 1945 йылдың апрель айында Чехословакия совет армияһы тарафынан азат ителгәс, немецтар менән һуғышта ҡатнаша. 1945 йылдың ноябрь айында демобилизациялана.
Тыуған иленә ҡайтҡас, 1946 йылда Александр Высоцкий физкультура уҡытыусылары курсын тамамлай һәм хәрби һауа көстәренең Курск махсус мәктәбенә физкультура уҡытыусыһы булып эшкә йүнәлтелә. Был мәктәптә булып, психология уҡытыусыларының йыллыҡ курсын, һуңынан ситтән тороп — Курск педагогия институтының тарих факультетын (хәҙерге Курск дәүләт университеты) тамамлай.
1955 йылда Высоцкий, махсус мәктәптең тарҡатылыуы менән бәйле, урта мәктәпкә тарих, физкультура һәм автодело уҡытыусыһы булып эшкә күсә. 1959 йылдан 1965 йылға тиклем Курск ҡалаһының мәктәп-интренатында өлкән тәрбиәсе, тарих һәм автодело уҡытыусыһы булып эшләй. 1964 йылда ситтән тороп Рязань дәүләт педагогия институтына психология буйынса аспирантураға уҡырға инә. Уны тамамлағас, институттың уҡытыусылар штатына алына. 1967 йылда «Психологическая характеристика самовоспитания у подростков» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай һәм 1971 йылдан психология кафедраһы доценты вазифаһында эшләй. 1982 йылда «Возрастная динамика волевой активности школьников и методы её изучения» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай һәм 1985 йылда Высоцокийға психология кафедраһы буйынса профессор исеме бирелә.
1987 йылдан А. И. Высоцкий психология кафедраһы мөдире вазифаһында эшләй. Ул юғары уҡыу йортоноң ихтыяр проблемалары буйынса ғилми етәксеһе була, РСФСР педагогия йәмғиәтенең Үҙәк советы ағзаһы, РСФСР Мәғариф министрлығының психология буйынса ғилми комиссияһы һәм педагогия йәмғиәтенең өлкә советы Президиумы рәйесе була Миҙалдар менән бүләкләнгән.
А.И.Высоцкий 1988 йылдың 23 апрелендә Рязандә вафат була. Ҡаланың Новогражданский зыяратында ерләнгән.
# Иҙәш (Дим ҡушылдығы)

Иҙәш — (рус. Изяшка) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сөн йылғаһының һул ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Иҙәш (Дим ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026633
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102663
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Поттига

Поттига (нем. Pottiga) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 439 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,59 км². Диңгеҙ кимәленән 500 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7366 һәм автомобиль коды — SOK.
# Ала сәпсәү

?Ала сәпсәү :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Ржанка һымаҡтар |
| Ғаилә: | Ржанкалар |
| Ырыу: | Тәтелдәүестәр |
| Төр: | Ала сәпсәү |
Латинса исеме :
Charadrius morinellus Linnaeus, 1758 :
Синонимы :
Eudromias morinellus :
Ареал :
Оя ҡороу ареалы
     Миграция :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 176545 NCBI 211599 |
Ала сәпсәү, сырылдаҡ, сырлауыҡ (лат. Charadrius morinellus, рус. Хрустан) — күсмә ваҡ ҡош.
Күгәрсендән бәләкәй. Яҙғыһын түбәһе ҡара, ҡашы, тамағы аҡ, түше һәм һырты күкһел һоро, ҡорһаҡ яғы ерән, аяҡтары һары, суҡышы ҡара. Көҙгөһөн тоноғораҡ төҫтә була. Ташлы тауҙарҙа йәшәй.
Тауышы һыҙғырыуға оҡшаған: «тит-тит-тит», тынысһыҙланғанда — ҡалтырауыҡлы һыҙғырыу.
Башҡа сәпсәүҙәрҙән төҫө һәм тауышы менән айырыла. Бөжәктәр, ҡорттар менән туҡлана. Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ояһын ергә соҡор ҡаҙып, мүк һәм япраҡ түшәп эшләй. Эре ҡара таплы З бөртөк күкһел һары йомортҡаһы була.
# РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы

РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы — РСФСР-ҙың почётлы исеме. Юғары профессиональ табиптарға халыҡтың һаулығын һаҡлауҙағы ҡаҙаныштары, эш практикаһында медицина фәне һәм техника ҡаҙаныштарын файҙаланып, дауалау-профилактика ярҙамын ойоштороуҙа һәм һаулыҡ һаҡлау эшендә күрһәткән хеҙмәттәре, һөнәре буйынса 15 һәм шунан артығыраҡ эшләгәндәре өсөн бирелә.
РСФСР Юғары Советы Президиумының 1940 йылдың 11 ғинуарындағы указы менән раҫланған.
# Вәлиәхмәтов Рифат Миңләхмәт улы

Вәлиәхмәтов Рифат Миңләхмәт улы (4 февраль 1938 йыл — 25 июнь 2014 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалим-педагогы, педагогия фәндәре кандидаты, профессор, Башҡорт дәүләт педагогия университетының физик культура факультетын ойоштороусы.
Бер нисә фәнни хеҙмәт авторы.

# Вәлиәхмәтов Рифат Миңләхмәт улы
## Биографияһы

Рифат Миңләхмәт улы Вәлиәхмәтов 1938 йылдың 4 февралендә тыуған.
Йәш сағында баскетбол менән шөғөлләнә. Юғары уҡыу йортон тамамлағандан һуң, 1980 йылда П. Ф. Лесгафт исемендәге физик культура институтында «Исследование методики контроля и совершенствования физической подготовленности мотогонщиков в гонках по гаревой и ледяной дорожкам» темаһы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. Был илдә мотоцикл спорты проблемалары буйынса беренсе диссертация була.
44 йыл дауамында Башҡорт дәүләт педагогия университетында физик тәрбиә биреү кафедраһы мөдире һәм физик культура факультетының беренсе деканы, физик тәрбиә һәм спорттың теоретик нигеҙҙәре кафедраһы мөдире булып эшләй. Һуңғы йылдарҙа физик культура һәм спорт теорияһы һәм методикаһы кафедраһы профессоры була
Вәлиәхмәтов Рифат РБ Баскетбол федерацияһын, РБ урыҫ лаптаһы федерацияһын ойоштороуҙа ҙур көс һалып, республикала спорт үҫешенә ҙур өлөш индерә. Башҡортостан Республикаһында оҙаҡ йылдар Рус лаптаһы федерацияһын етәкләй. Ул шулай уҡ 30 йылдан ашыу тарихи традицион спорт байрамы — Өфө Һары туп көнөнөң инициаторы һәм ойоштороусыһы була.
Өфөлә 2014 йылдың 25 июнендә вафат була.
«РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы», «СССР-ҙың мәғариф отличнигы», «Рәсәй Федерацияһының иң яҡшы физик культура хеҙмәткәре», «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре», «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре» (2004), «Физик культура һәм спорт отличнигы». Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының көмөш билдәһе менән бүләкләнә, «Башҡортостан Республикаһында спортты үҫтереүгә индергән өлөш өсөн» билдәһе, Николай Озеров миҙалы һәм Рәсәй Олимпия комитетының милли спорт төрөн үҫтереү өсөн грамотаһы менән бүләкләнә.
# Яра (Северная Двина ҡушылдығы)

Яра (Яровая) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Северная Двина йылғаһының һул ярына тамағынан ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Яра (Северная Двина ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — йылғаның башынан алып Төньяҡ Двина Вычерга йылғаһына ҡойғанға тиклем, Юг һәм Сухона йылғаларын индермәйенсә (инештән Кубен гидроузлына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100312103000013552
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001355
* Бассейн коды — 03.02.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Һуҡайлы

Һуҡайлы — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ашҡаҙар йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 96 км.

# Һуҡайлы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Салауат ҡалаһынан Стәрлетамаҡҡа тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200512111100018298
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101829
* Бассейн коды — 10.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Баҡый

Баҡый — күп мәғәнәле һүҙ.

# Баҡый
## Мәҡәләләр

* Баҡый (Белорет районы) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл.
* Баҡый (Стәрлебаш районы) — Башҡортостандың Стәрлебаш районындағы ауыл.
# Рослебен

Рослебен (нем. Roßleben) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 5540 кеше йәшәй. Майҙаны — 33,42 км². Диңгеҙ кимәленән 119 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6571 һәм автомобиль коды — KYF (элек: ART).
# АҠШ президенты

Америка Ҡушма Штаттары президенты (ингл. President of the United States) — АҠШ башлығы, илдең иң юғары сәйәсәт хеҙмәткәре, АҠШ Армияһы һәм Флоты етәксеһе. Конгресс ҡабул иткән ҡанундарға вето һалыу хоҡуғына эйә. Вазифа 1787 йылда ҡабул ителгән АҠШ Конституцияһы менән индерелә.
АҠШ-тың беренсе президенты — Джордж Вашингтон, был вазифаны 1789 йылда биләй. Илдең бөгөнгө президенты — Джо Байден, 46-се президент 2021 йылдың 20 ғинуарындағы инаугурациянан

# АҠШ президенты
## Кандидатҡа талаптар

Президентҡа кандидат булып 35 йәштән өлкәнерәк булған, Америка Ҡушма Штаттары кәмендә 14 йыл йәшәгән АҠШ гражданы була ала. Һайлау ваҡытына йәш буйынса иң оло президент Рональд Рейган була, ул 69 йәшендә был вазифаға һайлана. Иң йәш ил башлығы Теодор Рузвельт (42 йәш).
1951 йылда Конституцияға ҡабул ителгән төҙәтмәләр буйынса бер үк кеше иң күбе 2 тапҡыр президент була ала.

# АҠШ президенты
## Элекке президенттар

* Джордж Вашингтон
* Теодор Рузвельт
* Джон Кеннеди
* Барак Обама
# Байрамова Фәүзиә Әүхәҙи ҡыҙы

Байрамова Фәүзиә Әүхәҙи ҡыҙы (5 декабрь 1950 йыл) – ғалим-тарихсы, сәйәсмән, яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре. Тарих фәндәре кандидаты (2006). Татарстан Республикаһы Юғары Советы депутаты (1990-1995).
Әлеге ваҡытта Фәүзиә Әүхәҙи ҡыҙы Яр Саллы ҡалаһында йәшәй һәм яҙыусылыҡ эше менән шөғөлләнә. 1999 йылда хажға бара.

# Байрамова Фәүзиә Әүхәҙи ҡыҙы
## Биографияһы

Фәүзиә Байрамова 1950 йылдың 5 декабрендә Татар АССР-ының Һаба районының Сабай ауылында тыуған. Урта мәктәпте тамамлағас, ул тәүҙә белемен Ҡазандың театр училищеһында (1971), унан һуң Ҡазан дәүләт университетының филология факультетында дауам итә (1983-1989).
Профессиональ эшмәкәрлеген Фәүзиә Байрамова Ҡазан телестудияһында башлай, режиссер ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә (1973-1975). Һуңғараҡ ул Татарстан китап нәшриәтендә нәфис әҙәбиәт бүлеге мөхәррире вазифаларын башҡара (1987-1990). Журналист һәм мөхәррир булараҡ, ул күп гәзит-журналдарҙа яҙа.
1986 йылда СССР Яҙыусылар союзына ағза итеп алына.
1988 йылда Татар йәмәғәт ойошмаһы үҙәгенең беренсе ҡоролтайында ҡатнаша, сәйәси эшмәкәрлек менән шөғөллөнө башлай.

# Байрамова Фәүзиә Әүхәҙи ҡыҙы
## Сәйәси эшмәкәрлеге

1988 йылда Татар йәмәғәт ойошмаһын үҙәге ағзаһы. 1990-1995 йылдарҙа – Татарстан Республикаһы парламенты депутаты.

# Байрамова Фәүзиә Әүхәҙи ҡыҙы
## Әҙәби эшмәкәрлеге

Фәүзиә Байрамова әҫәрҙәренең төп темаһы - кеше һәм тәбиғәт, кеше һәм коллектив, ышаныслы тормош позицияһы һайлап алыу һәм характер формалашыу, кеше күңелендәге үҙгәрештәрҙе ентекләп күҙәтеп тороу.
"Болын" (род. 1986) исемле тәүге йыйынтығы
"Сәнгать дөньясына сәяхәт" (1989), балаларға атап яҙылған, Волга буйы Болғары һәм татар халҡы тарихын сағылдырған хикәйәләр китабы
"Моң" (1991), повесть һәм новеллалар тупланмаһы
"Мәйдан татарларны көтә" (1992)
"Кара урман" романы (1997)
"Безне онытмагыз" (1998) исемле пьесалар китабы
"Дәверләр күчешендә" (1998)
"Хаҗ көндәлеге" (1999)
"Заман. Милләт. Кеше. "(2000)
"Күңел карлыгачларым" (2000)
"Соңгы намаз" (2000)
"Мишәрнең бөек улы" (2001) исемендәге Һ. Таҡташ ижадына арналған китабы
"Алыплар илендә" (2002) романы
"Ахырзаман афәте" (2002)
"Бәхет ачкычы" (2004) йыйынтығы
"М. Худяков история и татарского народа" (2003)
"Туфаннан таралган татар" (2003)
"Таралып яткан татар иле" (2003)
"Нух пәйгамбәр көймәсе" (2004)
"Ислам - яшәү рәвеше" (2004)
"Батырша җитәкчелегендә милли-азатлык көрәше" (2004)
"Ядерный архипелаг или атомный геноцид против татар" (2005)
"Кырык сырт" (2005) романы
"Алтын Урдам - алтын җирем" (2006)
"Баһадиршаһ" (2006)
"Der Nukleare Archipel oder der atomare Genozid an den Tataren" (2006)
"Михаил Худяков и историко-культурное наследие народов Среднего Поволжья" (2007)
"Тропою знаний к истине" (2007)
"Татарская Караболка - 50 лет в объятиях смерти" (2007)
"Күчем хан" (2007)
"Туран Иле" (2008)
"Милләт һәм дәүләт. (2009)
"ГУЛАГ - яралы язмышлар" (2010)
"Ачылмаган татар тарихы" (2011)
"Күчем хан" (2011)
"Батырша явы" (2012)
"Нерская история татар" (2013)
Милләтемә х е з м ә т иттем (2о14 ел)
# Шада (Лапшанга ҡушылдығы)

Шада — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Кострома өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лапшанга йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.

# Шада (Лапшанга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000042819
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004281
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Талхина Динә Азат ҡыҙы

Талхина Динә Азат ҡыҙы (27 июль 1952 йыл — 27 февраль 2007 йыл) — башҡорт шағирасе , 1992 йылдан Башҡортостан һәмда Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат шулай ук дойом мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003).

# Талхина Динә Азат ҡыҙы
## Биографияһы

Динә Азат ҡыҙы Талхина (Хафизова) Силәбе өлкәһенең Арғаяш районы Мәтәл ауылында тыуған. Өфөләге 1-се мәктәп-интернатта урта белем ала.
1977 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлай. 1974 йылдан башлап Учалы районындағы Миндәк урта мәктәбендә инглиз теле, рус теле һәм әҙәбиәте дәрестәре буйынса уҡытыусы булып эшләй.
1977 йылда райондың «Серп и молот» («Ураҡ һәм сүкеш») гәзитенең бүлек мөдире була. 1981—2005 йылдарҙа Китап нәшриәтенең мөхәррире һәм бүлек мөдире.

# Талхина Динә Азат ҡыҙы
## Ижад юлы

Динә Талхина ижад юлына 80-се йылдарҙа аяҡ баҫа. Проза һәм поэзия жанрҙарында берҙәй уңышлы эшләй, тәүге китаптарын кескәйҙәргә арнай.
1989 йылда «Тылсымлы күлдәктәр» тигән беренсе китабы донъя күрә. 1997 йылда — «Йөрәгемдә йырҙар йөрөтәм», 2001 йылда — «Йөрәгем — юнысҡы» һ.б. шиғри йыйынтыҡтар сығара.
Ә «Бармаҡтарым арыны» (1992), «Күңелле әлифба» («Веселая азбука»; 1993), «Әйтергә өйрәнәбеҙ» (2007) исемле китаптары балалар өсөн яҙылған. Уның шиғриәтендә ҙур урынды мөхәббәт һәм фәлсәфәүи шиғырҙар алып тора.
Уның һүҙҙәренә композиторҙар Рафиҡ Сәлмәнов, Салауат Низаметдинов, Руза Сәхәүетдинова һ.б. йырҙар яҙған. Шағирәнең әҫәрҙәре әзербайжан, рус, татар телдәренә тәржемә ителгән.

# Талхина Динә Азат ҡыҙы
## Китаптары

* Тылсымлы күлдәктәр (1989).
* Бармаҡтарым арыны (1992).
* Веселая азбука (1993).
* Зәңгәргүҙ әкиәттәре (1993).
* Йөрәгемдә йырҙар йөрөтәм (1997).
* Йөрәгем – юнысҡы (2001).
* Йөрәгемдә йылдар йомола (2002).
* Мин – аҡтамыр (2006).
* Әйтергә өйрәнәбеҙ (2007).
* Шиғри әлифба (2009).
* Япраҡ йәшергән сер (2017).

# Талхина Динә Азат ҡыҙы
## Шағир тураһында

«Динә Талхинаның ижадын тын ғына аҡҡан йылғаға оҡшатам. Күңел күҙе күргәнгә тәрән, мул ул.» Гөлназ Ҡотоева, шағирә
Үлгән кешене лә терелтерҙәй һүҙҙәр таба белә ине Динә. Яҙыусыларҙы балалар өсөн яҙырға өндәр, һорар ине. Нәшриәттә балалар секторын булдырыу, кескәйҙәргә яҙған авторҙарға тейешле гонорар түләү, башҡа китаптарына ҡамасау булмаһын тип яныуҙары әле һаман күҙ алдымда", — тип иҫтәлектәре менән уртаҡлаша Таңсулпан Ғарипова, яҙыусы, драматург

# Талхина Динә Азат ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2003)
# Андрева

Андрева — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 2628 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Андрева
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200013220
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201322
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әхмәтшин Кәшфулмәғән Әхмәтзакир улы

Әхмәтшин Кәшфулмәғән Әхмәтзакир улы (10 март 1908 — ?) — 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән лейтенанты, капитан.

# Әхмәтшин Кәшфулмәғән Әхмәтзакир улы
## Биографияһы

Әхмәтшин Кәшфулмәғән Әхмәтзакир улы 1908 йылдың 10 мартында Башҡорт АССР-ының Ҡандра районы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы) Үрге Сәрҙек ауылында тыуған.
Ҡыҙыл Армияға 1932 йылдың 1 декабрендә Өфө ҡалаһының Өфө район хәрби комиссариаты (икенсе мәғлүмәт буйынса Архангель район хәрби комиссариаты) тарафынан саҡырыла. Хеҙмәт иткән частәре: Түбәнге-Илим район хәрби комиссариаты, Иркутск өлкәһе, БАССР Дәүләт хәүефһеҙлеге Министрлығы. Бөйөк Ватан һуғышында 7 гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкы штаб начальнигы ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә.
1943 йылдың 31 октябрендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә (ҡаһарманлыҡ күрһәткән көндәре 19.09.1943-28.09.1943; подразделениеның 1943 йылдың 31 октябрендәге 22/н һанлы бойороғо).
СССР Юғары Советы Президиумы 1945 йылдың 19 ғинуарында «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләй (бүләкләүҙәр картотекаһы, шкаф 6, 3-сө йәшник). Әхмәтшин Кәшфулмәғән Әхмәтзакир улы шулай уҡ орденами Ҡыҙыл Байраҡ ордены (05.11.1954), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (06.11.1947), «1941 — 1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (09.05.1945) менән бүләкләнә.

# Әхмәтшин Кәшфулмәғән Әхмәтзакир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943, 1947),
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1954)
* «1941 — 1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (09.05.1945)
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1945)
# Конная (йылға)

Конная — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Үрге Анма йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Конная (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Новосибирск һыуһаҡлағысынан Чулым йылғаһы менән ҡушылғансы, Иняи һәм Томь йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200712115200013800
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201380
* Бассейн коды — 13.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Зебниц

Зебниц (нем. Sebnitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 8439 кеше йәшәй. Майҙаны — 43,92 км². Диңгеҙ кимәленән 379 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 01851-01855 һәм автомобиль коды PIR (элек: SEB).