yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Икеһе лә яҡшыраҡ (хикәйә)

Икеһе лә яҡшыраҡ — Антон Павлович Чеховтың хикәйәһе. 1885 йылда яҙыла, беренсе тапҡыр 1885 йылдың 30 мартында «Осколки» журналының 13-сө һанында беренсе тапҡыр А. Чехонте ҡултамғаһы менән баҫыла.

# Икеһе лә яҡшыраҡ (хикәйә)
## Баҫмалары

А. П. Чеховтың "Икеһе лә яҡшыраҡ" хикәйәһе 1885 йылда яҙылған, тәүге тапҡыр 1885 йылдың 30 мартында «Осколки» журналының 13-сө һанында А. Чехонте ҡултамғаһы менән баҫыла. Хикәйә «Сыбар хикәйәләр»енең тәүге баҫмаһының индерелгән.
Хикәйә матбуғатта баҫылып сыҡҡандан һуң, тәнҡит хикәйәне йыйынтыҡтағы әҫәрҙәр араһында иң яҡшыһы тип билдәләне.

# Икеһе лә яҡшыраҡ (хикәйә)
## Сюжеты

Хикәйә бер кешенең һөйләгәне кеүек итеп яҙыла. Яңы өйләнешкән йәштәр туйҙан һуң бер-береһенә киләләр. Ир әйтеүенсә «таныштарыма бер ҙә бармаһам да ярар ине, ләкин бармай ҡалыу күп төрлө үпкә, шелтә һүҙҙәргә һәм күңелһеҙ хәлдәргә килтерер» тип һанай. Уның ҡатынының исемлегендә «полковник, генерал, барон Шепплингтың (ике «п» аша) ҡатыны, булған ҡатын танышына "полковница, генеральша, баронесса Шепплинг (ике "п"), граф Дерзай-Чертовщинов һәм бик күп институт буйынса аристократ-әхирәттәре; минең яҡтан тотош моветонство ғына булды: бабайым, отставкалағы төрмә ҡарауылсыһы, апай, модалы оҫтаханаға эйә булыусы ике туған һеңлеһе, хеҙмәттәш чиновниктар — шуларҙың береһе лә титулярҙан да юғары булмаған атаҡлы эскеселәр һәм берәҙәктәр, һәм сауҙагәр Плевков һ.б.»
Иренең ағаһына, боронғо ырыу кешеһенә, Пупкинға барғанда, тегенеһе, үҙенең тышҡы ҡиәфәтенән оялып, бүлмәнән сығып ҡаса. Өйҙәге тәртипһеҙлек һәм бабаһының һөйләгәне йәштәрҙе уңайһыҙландырҙы. Ире үҙен юҡҡа сыҡҡандай һәм йөҙөнә төкөрөлгәндәй тойҙо.
Ҡатынының танышы барон ҡатыны Шепплингҡа сираттағы сәфәре алдынан ғына ҡатыны иренә уның кәрһеҙлеге тураһында һөйләй һәм баронесса мотлаҡ бурысҡа аҡса һораясағын әйткән.
Ҡатыны яғынан да йөҙгә ҡыҙыл килтерерлек таныштары булыуы ғына ирҙе тынысландыра. Ул бабаһының тоҙланған итенән юҡҡа баш тартҡанына үкенде, үҙенең танышы Плевковта шәп коньяк, керәнле сусҡа бәрәсе итен биреүҙәрен иҫенә төшөрә лә, күсергә шул танышына боролорға ҡуша.
# Варшъёль

Варш-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының уң ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Варшъёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019973
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001997
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Шәғәлиев (Шаһивәлиев) Әхмәт (Шаһивәли) Шәғәли улы

Шәғәлиев (Шаһивәлиев) Әхмәт (Шаһивәли) Шәғәли улы — 112-се башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы. Өлкән сержант, орудие командиры. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1942) менән бүләкләнеүсе.

# Шәғәлиев (Шаһивәлиев) Әхмәт (Шаһивәли) Шәғәли улы
## Биографияһы

Шәғәлиев (Шаһивәлиев) Әхмәт (Шаһивәли) Шәғәли улы Башҡорт АССР-ының Шаран районы Исәмәт ауылында 1905 йылда тыуған.

# Шәғәлиев (Шаһивәлиев) Әхмәт (Шаһивәли) Шәғәли улы
## Хәрби юлы

Шаран районының хәрби комиссариатынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 101-се атлы-артиллерия дивизияһында тоҫҡаусы булып хеҙмәт итә. 148-се гвардия артиллерия-миномет полкында орудие командиры.
1943 йылдың 22 февралендә Украина ССР-ының Ворошиловград өлкәһендәге Юлино-2 станцияһында һәләк булып, шунда ерләнә.

# Шәғәлиев (Шаһивәлиев) Әхмәт (Шаһивәли) Шәғәли улы
## Хәрби наградаһы

* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы
# Гиральда

Гиральда (исп. Giralda; рус. Хиральда — «флюгер») — иҫтәлекле урын, Севильяның символы. Севилья соборының дүрт мөйөшлө ҡыңғырау манараһы, донъяла ҙурлығы буйынса өсөнсө урында торған сиркәү, готик һәм барокко архитектура стилдәренең иң яҡшы үрнәктәренең береһе. Башняның бейеклеге яҡынса 98 м.. Манараның өстән ике өлөшө — Әлмөхәдтәр осороноң иҫке манараһы, ҡалған өстән бере (өҫкө өлөшө) — Испания Яңырыу архитектураһы.

# Гиральда
## Тарихы

Гиральданың прототибы булып Марракештағы (Марокко)Әл-Көтөбиә мәсете манараһы хеҙмәт итә Төҙөлөш Андалусияла мавритан сәнғәтенең сәскә атҡан осоронда, Яҡуп әл-Мансур идаралыҡ иткән ваҡытта 1184 йылда архитектор Әхмәт бен Бәнү проекты буйынса башланған, ә 1198 йылда Ғәли әл-Ғүмәр тамамлап ҡуя. Манара Севильяның Ҙур мәсетендә төҙөлгән булған. Ғәрәп хакимлығы осоронда Гиральданы алтын ялатылған дүрт баҡыр шар ослай. Король Аҡыл Эйәһе Альфонсоның йылъяҙмаһында шарҙарҙы ҡояш яҡтыртҡанда уларҙың ялтырауы ҡалаға бер көнлөк юл алыҫлығынан күренеп тора, тип яҙылған. Манараның яҫы ҡыйығы Гиральданы ул ваҡытта Европала иң ҙурҙарҙан һаналған обсерватория итеп ҡулланырға мөмкинлек бирә.
1248 йылдан, Фердинандо III Севильяны яулап алғандан һуң, мәсетте собор итеп файҙаланалар, һуңғараҡ готика стилендә үҙгәртеп ҡорола. Әммә манара үҙенең тәүге формаһын һаҡлап ҡала һәм Севилья соборының ҡыңғырауҙар манараһы сифатында ҡулланыла башлай.
Манара башында табылған баҡыр глобус 1365 йылда ер тетрәүҙә ауып төшә. Христиандар тәре һәм ҡыңғырауҙар өҫтәп, кире урынлаштыралар.
Гиральда — Реконкиста ваҡытында христиандар Севильяны 16 айлыҡ ҡамауҙа тотҡанда емерелмәй ҡалған берҙән-бер мосолман ҡоролмаһы. Күҙәтеү майҙансығынан Севильяға күркәм күренеш асыла.
# Анциферов Владимир Никитович

Анциферов Владимир Никитович (26 ноябрь 1933 йыл, Владивосток — 6 март 2016 йыл, Пермь) — СССР һәм Рәсәй ғалимы-металдарҙы өйрәнеүсе. Техник фәндәр докторы (1972), профессор (1973), РФА академигы (2000).

# Анциферов Владимир Никитович
## Биографияһы

Владимир Никитович Анциферов 1957 йылда Иркутск тау-металлургия институтын тамамлай. Соликамск магний заводында (1957); Пермь ҡалаһының Я. М. Свердлов исемендәге заводта (1958—1960, инженер − онтаҡ металлургияһы участка начальнигы).
1963 йылда МИСиС-ты тамамлай, аспирантурала кандидатлыҡ диссертацияһын, 1972 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, ә 1973 йылда профессор исемен ала, 1991 йылдың 7 декабренән —инженер фәне буйынса РФА мөхбир ағзаһы (материалдарҙы өйрәнеүсе фән), 2000 йылдың 26 майынан — РФА академигы.
1963—2008 йылдарҙа — ассистент, доцент, профессор, аспирантура һәм докторантура етәксеһе. (НЦ ПМ) ГОУ ВПО «Пермь дәүләт техник университет» (ПГТУ) онтаҡ материалдар өйрәнеүсе фәненең Ғилми үҙәген нигеҙләүсе һәм уның етәксеһе, ПГТУ-ның «Онтаҡ материалдар фәне» кафедраһы мөдире
2016 йылдың 6 мартында Пермдә вафат була. Ҡаланың Төньяҡ зыяратында ерләнә

# Анциферов Владимир Никитович
## Фәнни эшмәкәрлеге

Владимир Анциферовтың ғилми етәкселеге аҫтында техниканың яңы тармаҡтары өсөн яңы материалдар булдырыла һәм Рәсәйҙең ҡайһы бер сәнәғәт предприятиеларында онтаҡ металлургияһы участкалары ойошторола. 500-ҙән ашыу фәнни баҫма, шул иҫәптән 41 монография авторы. В. Н. Анциферов тарафынан 234 авторлыҡ танытмаһы һәм РФ патенттары алына.
Онтаҡ, керамик, композицион материалдар алыу буйынса һәм төрлө функциональ тәғәйенләнештәге япмаларҙың физик-химик процестарын фундаменталь тикшеренеүҙәргә зур өлөш индерә.

# Анциферов Владимир Никитович
## Маҡтаулы исмедәре һәм башҡа бүләктәре

* СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1982)
* СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1987)
* РСФСР Юғары һәм махсус урта белем биреү министрлығы премияһы лауреаты (1984, 1987)
* Рәсәй Федерацияһы хөкүмәтенең Фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (1995, 2001, 2007)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1991)
* «Почёт Билдәһе» ордены (1976)
* Дүртенсе дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены (1999)
* Пермь ҡалаһының почётлы гражданы (1999)
* Рәсәй Федерацияһы Президентының Рәхмәт хаты (20.09.2009) — фәнни-педагогик эшмәкәрлеге һәм квалификациялы белгестәр әҙерләүгә ҙур өлөш индергән ҡаҙаныштары өсөн
# Дзёля-Нам

Дзёля-Нам — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вишера йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Дзёля-Нам
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017290
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001729
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ф. Н. Солодов йорто

Н. Ф. Солодов йорто — Дондағы Ростов ҡалаһындағы төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты, Гәзит тыҡрығы, 47 адресы буйынса урынлашҡан. XIX быуатта төҙөлгән.

# Ф. Н. Солодов йорто
## Тарихы

1880 йылдарҙа йорт территорияһы, архитектор Николай Александрович Дорошенко проекты буйынса төҙөлгән ике ҡатлы ҡабырғаһын төкәтеп эшләү иҫәбенә арта. Он тартыу фабрикаһы хужаһы Солодов йорттоң хужаһы була. Йорт Солодов фабрикаһы комплексына инә һәм уның менән бер үк адреслы була. XX быуат башында документта йорт Солодовтың ҡатыны — Екатерина Николаевна Солодованың милке булып күренә. Һуңынан бинала «Мәғариф хеҙмәткәрҙәре йорто» урынлаша, ул шулай уҡ «Уҡытыусы йорто» тип тә атала. Унда мәктәп уҡыусылары һәм уҡытыусылары файҙаланған ҙур китапхана була.

# Ф. Н. Солодов йорто
## Һүрәтләмә

Торлаҡ йорт эклектика стилендә төҙөлгән. Тәҙрә уйымдары тура дүртмөйөш формаһындағы кәрниздәр (сандрик), тәҙрә аҫтында стеналағы уйымдар — үҫемлек орнаменты менән (розетка) биҙәлгән. Ике ҡатлы йорт планда тура мөйөшлө, подвалы йорттоң үҙәк өлөшөндә урынлашҡан. Сарлаҡ бар, ул ике дүрт ҡырлы сатырҙы ослап ҡуя. Йорт штукатуркаланған. Ярым түңәрәк тәҙрә уйымдары ябай йөҙлөктәр менән биҙәлгән, парапеты селтәрле тимер ҡойма. Һылап яһалған биҙәктәр маскарондарҙан (кеше йәки хайуан башы формаһындағы биҙәктәр) ғибәрәт, улар көпләүсе таштарҙы һәм кронштейндәрҙе биҙәй, шулай уҡ улар аттиктарҙың биҙәлешендә осрай. Ремонт эштәре үткәргән саҡта бер нисә тапҡыр ҡыйыҡты яңынан эшләйҙәр, таяуҙар ҡуялар. Беренсе ҡаттағы тәҙрәләрҙең рәшәткәләре юҡҡа сыҡҡан.
# 1-се Ҡарағас

1-се Ҡарағас — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уртабүртә йылғаһының уң ярына тамағынан 94 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# 1-се Ҡарағас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Орск ҡалаһынан Һаҡмар йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000812112200004478
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200447
* Бассейн коды — 12.01.00.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лансере Евгений Александрович

Евге́ний Алекса́ндрович Лансере́ (12 [24] август 1848, Моршанск — 23 март [4 апрель] 1886, Нескучное ауылы, Харьков губернаһы — рәсәй скульптор-анималисы, Һынлы сәнғәт академияһының почётлы ирекле общнигы (1876).

# Лансере Евгений Александрович
## Биографияһы

Статский советник Людвиг Пауль (Александр Павлович) Лансереның улы (1815-1869).
Моршанскиҙа тыуған, урындағы гимназияла уҡыған. Бала саҡтан үҙенең яратҡан темаларын таба — аттарҙы һынландыра. Һуңғараҡ йәш скульптор Үҙәк Азия, Кавказ һәм Төньяҡ Африкаға алыҫ сәфәрҙәр ҡылып, ижадына күп кенә этник образдар өҫтәй(Афганец, "Ғәрәп", "Ике әсә"), был уның сәнғәти эштәрен байытып ебәрә.
1861 йыл ғаиләһе менән бергә Петербургҡа күсеп килә. Икенсе Санкт-Петербург гимназияһын тамамлағас, Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультетында белем ала. Махсус художество белеме алмай, һындар эшләгәндә скульптор Либерих Николай Ивановичтың кәңәштәренә таяна.1872 йылда әҫәрҙәре өсөн Һынлы сәнғәт академияһынан 1-се дәрәжә синыфлы рәссам исеме ала. 1874 йылда Һынлы сәнғәт академияһының почётлы ирекле общнигы тип таныла. 1879 йылдан Мәскәү һынлы сәнғәт һөйөүселәр йәмғиәте ағзаһы була.
Күренекле анималист булып таныла, аттарҙы 2018 йыл 16 июль архивланған. оҫта һынландыра, шулай уҡ тарихи сюжеттарҙа ла ошо образдарға мөрәжәғәт итә. Барлығы 400 тирәһе әҫәр ижад итә. Уның хеҙмәттәре Һарытауҙағы Радищев музейындағы, Беларусь Республикаһының Милли һынлы сәнғәт, Рәсәй Дәүләт музейҙарындағы, Дәүләт Третьяков галереяһындағы һ.б. экспозицияларҙа ҡуйылған.
Уның улы — Лансере Евгений Евгеньевич менән ҡыҙы Серебрякова Зинаида Евгеньевна ла рәссам булып китәләр, кинйә улы Лансере Николай Евгеньевич — архитектор һөнәрен һайлай.
# Атени Сионы

Атен Сионы — Атени ауылында грузин монастыры Сиони (Горинан көньяҡҡа табан 10 км алыҫлыҡта).

# Атени Сионы
## Тарихы

VII быуаттың беренсе яртыһында әрмән төҙөүсеһе Тодасок тарафынан Джвари өлгөһө (тетраконх) буйынса төҙөлгән. Ғибәҙәтханала төҙөүсенең яҙыуы һаҡланған: «Мин, Тодосак, был изге сиркәүҙе төҙөүсе». Башҡа һаҡланып ҡалған яҙмаларға ярашлы сиркәү өҫтөндә тағы бер нисә таш юныусы әрмән эшләгән. Ғибәҙәтхананың төньяҡ яғында был ҡорамды әрмәндәр эшләгән тигән ҙур яҙыу бар. Ҡорам бер нисә тапҡыр төбәккә баҫып инеүсе баҫҡынсылар тарафынан емерелеүгә дусар була. Ҡорамдың стеналары дини һәм тарихи йөкмәткеле картиналар һәм фрескалар менән биҙәлгән. Уларҙың күп өлөшө 10-12 быуаттан алып һаҡланған. Фрескаларҙа боронғо грузин яҙыуы өлгөләре бар. 1080 йылғы биҙәктәр һаҡланған. Эс яҡтан ҡорам Джаврины ҡабатлай, тик фрескалары менән генә айырыла. Фрескалары ныҡ күп, улар күп урында зыян күргән, башлыса Ғәббәс усағынан, шуға күрә тик фрагменттары ғына күренә. XVII быуатта шаһ Ғәббәстең ғәскәре ғибәҙәтханала усаҡ яға. Стеналарындағы ҡаралыҡ бөгөнгө көндәргә тиклем һаҡланған.
Джаврилағы кеүек үк бында ла аркалар бар, улар һигеҙ ҡырлы көмбәҙгә дүрт ҡырлы нигеҙҙә торорға ярҙам итә.
# Выя (Мендель ҡушылдығы)

Выя — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Мендель йылғаһының һул ярына тамағынан 230 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Выя (Мендель ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200024732
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202473
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ерыкла (Калмантая ҡушылдығы)

Ерыкла — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Ульяновск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Калмантай йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Ерыкла (Калмантая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терешка, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001912112100010578
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101057
* Бассейн коды — 11.01.00.019
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Косинка (Казанка ҡушылдығы)

Косинка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Казанка йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Косинка (Казанка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100040340
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111104034
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Гроссензее (Тюрингия)

Гроссензее (Тюрингия) (нем. Großensee (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 204 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,27 км². Диңгеҙ кимәленән 236 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99837 һәм автомобиль коды — WAK.
# Мария Сволу

Мария Сволу (ҡыҙ фамилияһы: Десипри, Δεσύπρη, 1892, Афина — 3 июнь, 1976) — грек ҡатын-ҡыҙ сәйәсмәне һәм феминисткаһы. Берҙәм демократик һул партия (ΕΔΑ) ағзаһы. 1958—1963 йылдарҙа Афинанан Греция парламенты депутаты. Сәйәсмән Александрос Сволостың ҡатыны.

# Мария Сволу
## Биографияһы

Яҡынса 1892 йылда Афинала (йәки Пирейҙа) тыуа. Ғаиләләге биш ҡыҙҙың береһе була (Ница, Νίτσα 1903 йылда Лариса ҡалаһында тыуған). Атаһы Георгиос Десиприс (Γεώργιος Δεσύπρης, 1851—1913), Тинос утрауыннан, әсәһе София Эммануил (Σοφία Εμμανουήλ Εμμαήλ) Пирейҙан. Ғаилә Пирейҙа йәшәй, Георгиос Десиприс Грецияның Милли банкы бүлегендә бухгалтер булып эшләй, һуңынан Грецияның Лаариса ҡалаһына күсенә, унда атаһы 1898 йылда Греция Милли банкының Лариса бүлексәһе директоры була.
1907 йылда Лариса ҡалаһында Арсакион шәхси ҡатын-ҡыҙҙар мәктәбен тамамлай..
Мария, Милли иҡтисад министрлығының хеҙмәт буйынса инспекторы булараҡ, хеҙмәткәрҙәрҙең ҡот осҡос хеҙмәт шарттарын яҡтыртыуға ҙур ҙур иғтибар бүлә. Һуғыш-ара осорҙа ул ҡатын-ҡыҙҙар хәрәкәте етәкселәренең береһе булып китә. 1920 йылда Авра Теодоропулу инициативаһы менән ойошторолған Грек ҡатын-ҡыҙҙары хоҡуҡтары өсөн Лигаға нигеҙ һалыусыларҙың береһе һәм шул ойошманың секретары була. 1925 йылда Мария Сволу инисциативаһы буйынса киске эшсе ҡатын-ҡыҙҙар мәктәбе асыла, был уҡыу йорто 1965 йылға тиклем эшләй. Ул контролләүсе министрлыҡтарҙан был мәктәптең эшләүенә рөхсәт ала, уҡыу биналары таба, бигерәк тә тәүге йылдарҙа финанстар эҙләп табыу, уҡытыусыларҙы ялллау менән дә шөғөлләнә. 1932 йылда Никос Бизакис проекты буйынса Экзархия районының Колетти урамында мәктәп өсөн бина төҙөлә. 1940—1945 йылдарҙа, Греция оккупацияла булғанда, бинаны немецтар тартып ала. Һуғыштан һуң бина мәктәпкә ҡайтарып бирелә һәм 1961 йылға тиклем эшләй. Хәҙерге ваҡытта унда Афинаның 35-се муниципаль башланғыс мәктәбе урынлашҡан. 1928 йылда Мария Сволу уйынсыҡтар һәм декоратив сәнғәт мәктәбен аса, был уҡыу йорто «Папастратос мәктәбе» булараҡ танылыу яулай. Мария Сволу 1932 йылда Грек ҡатын-ҡыҙҙары хоҡуҡтары өсөн лиганан китә.
Оккупация ваҡытында Грецияның Милли-азатлыҡ фронты (ΕΑΜ) ағзаһы һәм Берҙәм бөтә грек йәштәр ойошмаһының (ΕΠΟΝ) үҙәк баҫмаһы органы булған Νέα Γενιά йәшерен гәзит редакцияһы ағзаһы була. 1944 йылдың апрелендә һайлауҙарҙа юғары закондар сығарыу органы — Милли совет депутаты итеп һайлана. 1958 йылдың 11 майында һәм 1961 йылдың 29 октябрендә Берҙәм демократик һул партиянан Афған округыбуйынса парламент депутаты итеп һайлана.
1964 йылда Бөтә грек ҡатын-ҡыҙҙар союзын (Πανελλαδικήpanda Γυναικών, ΠΕΓ) ойоштороуҙа ҡатнаша.
1922 йылда социалистик сәйәсмән һәм дәүләт эшмәкәре Александр Сволосҡа (1892—1956) кейәүгә сыға.
1922 йылда Афинала уның «Ҡатын-ҡыҙ һәм социаль тәьминәт» китабы баҫылып сыға.
1976 йылдың 3 июнендә вафат була. Беренсе Афина зыяратында ерләнә.
# Кутина (Несь ҡушылдығы)

Кутина — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Несь йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Кутина (Несь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000051110
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005111
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡыҙыл майҙан (Чернигов)

Ҡыҙыл майҙан (укр. Красна площа; элекке Куйбышев майҙаны) — Черниговтың Тыныслыҡ проспекты, Шевченко, Магистрат һәм Гетман Полуботко урамдары киҫелешендәге үҙәк майҙаны, унда ҡаланың административ һәм мәҙәни учреждениелары тупланған.
Майҙандың хәҙерге урынлашҡан урыны Киев Русы ваҡытында ҡаланың төп сауҙа урыны булып хеҙмәт итә. Ваҡыт үтеү менән, татар-монголдар тарафынан емертелгәндән һуң Черниговтың халҡы һәм территорияһы байаҡҡа кәмегәндән һуң, сауҙа ҡәлғә биләмәһендә алып барыла, ә ул бөтөрөлгәндән һуң яңынан Пятницкий яланына күсә. Ваҡыт үтеү менән ялан Баҙар тип, ә һуңынан Ҡыҙыл Майҙан тип атала башлай. 19 быуат башында майҙанда колонна-галерея булып сауҙа рәттәре төҙөлә, унда урындағы сауҙагәрҙәр үҙ магазиндарын асалар.
Сауҙа рәттәре 1930 йылдар башында һүтеп алына, майҙанға һары һәм ҡыҙыл клинкер түшәлә, Пятницкий сиркәүе эргәһендә сквер эшләнә. 1959 йылда майҙанда театр асыла.
Майҙан элементтары: Чернигов өлкә музыкаль-драма театры; Щорс исемендәге кинотеатр; Пятницкий сиркәүе; Десна ҡунаҡханаһы (Магистрат урамы, 1); дәүләт өлкә хакимиәте (Шевченка урамы, 7); ҡала халыҡ депутаттары советы (Магистрат урамы, 7); туғандар ҡәберлегендә ҡаланы азат иткәндә һәләк булған яугирҙарға һәйкәл; М. Попудренко ҡәберендә һәйкәл; М. Попудренко исемендәге скверҙа яҡтылыҡ-музыкаль фонтан.
Транспорт:
* троллейбус маршруты № 1, 2 туҡталыш Өлкә музыка драма театры һәм Пятницкий урамы, Кирпонос урамы; 5 минутлыҡ юлда Украина ҡунаҡханаһы туҡталышы маршруттар № 2, 3, 5, 6.
* автобус/марш. маршрут такси № 10, 27, 33, 38, 39 Геройҙар Аллеяһы һәм Өлкә музыка драма театры туҡталышы.
# Янга (Имгыт ҡушылдығы)

Янга — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Имгыт йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Янга (Имгыт ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014613
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301461
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3