yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Строек

Строек — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Волга (старица) йылғаһының һул ярына тамағынан 2080 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Строек
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000035056
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003505
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ҡырымтатар халҡының Милли Гимны

Был Ҡырым Автономиялы Республикаһының Дәүләт Гимны түгел! Бының өсөн был мәҡәләне ҡарағыҙ әле.
Ant etkenmen — Ҡырым татарҙарының милли гимны. Номан Челебиджихандың һүҙҙәре һәм көйө

# Ҡырымтатар халҡының Милли Гимны
## Хәҙерге вариант
### Латин әлифбаһында

Ant etkenmen, milletimniñ yarasını sarmağa,  Nasıl olsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin?  Onlar içün ökünmesem, qayğırmasam, yaşasam,  Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın.
 Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle sepmege,  Nasıl olsun eki qardaş bir-birini körmesin?  Bunı körip buvsanmasam, muğaymasam, yanmasam,  Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan olsun.
 Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege,  Bilip, körip milletimniñ köz yaşını silmege.  Bilmey, körmey biñ yaşasam, Qurultaylı han olsam,  Kene bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.

# Ҡырымтатар халҡының Милли Гимны
## Хәҙерге вариант
### Кирил әлифбаһында

Ант эткенмен, миллетимнинъ ярасыны сармагъа,  Насыл олсун бу заваллы къардашларым чюрюсин?  Онлар ичюн окюнмесем, къайгъырмасам, яшасам,  Юрегимде къара къанлар къайнамасын, къурусын.
 Ант эткенмен, шу къарангъы юрткъа шавле сепмеге,  Насыл олсун эки къардаш бир-бирини корьмесин?  Буны корип бувсанмасам, мугъаймасам, янмасам,  Козьлеримден акъкъан яшлар дерья-денъиз къан олсун.
 Ант эткенмен, сёз бергенмен миллет ичюн ольмеге,  Билип, корип миллетимнинъ козь яшыны сильмеге.  Бильмей, корьмей бинъ яшасам, Къурултайлы хан олсам,  Кене бир кунь мезарджылар келир мени коммеге.

# Ҡырымтатар халҡының Милли Гимны
## Челебиджихандың һүҙҙәре
### Латин әлифбаһында

Ant etkenmen, tatarlarnıñ yarasını sarmağa,  Nasıl bolsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin?  Onlar içün ökünmesem, qayğurmasam, yaşasam,  Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın!
 Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle serpmege,  Nasıl bolsun iki qardaş bir-birini körmesin?  Bunı körip buvsanmasam, muğaymasam, yanmasam,  Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan bolsun!
 Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege,  Bilip, körip milletimniñ közyaşını silmege.  Bilmiy, körmiy biñ yaşasam, Qurultaylı han bolsam,  Yine bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.

# Ҡырымтатар халҡының Милли Гимны
## Челебиджихандың һүҙҙәре
### Кирил әлифбаһында

Ант эткенмен, татарларнынъ ярасыны сармагъа,  Насыл болсун бу заваллы къардашларым чюрюсин?  Онлар ичюн окюнмесем, къайгъурмасам, яшасам,  Юрегимде къара къанлар къайнамасын, къурусын!
 Ант эткенмен, шу къарангъы юрткъа шавле серпмеге,  Насыл болсун ики къардаш бир-бирини корьмесин?  Буны корип бувсанмасам, мугъаймасам, янмасам,  Козьлеримден акъкъан яшлар дерья-денъиз къан болсун!
 Ант эткенмен, сёз бергенмен миллет ичюн ольмеге,  Билип, корип миллетимнинъ козьяшыны сильмеге.  Бильмий, корьмий бинъ яшасам, Къурултайлы хан болсам,  Йине бир кунь мезарджылар келир мени коммеге.

# Ҡырымтатар халҡының Милли Гимны
## Аңлатмалар

* ↑ Был һүҙҙәре Челебиджыхан туған дала диалектында яҙған. Шулай уҡ бер нисә иҫке әҙәби тел элементын ҡулланған.
# Бармаҡ (мәғәнәләр)

Бармаҡ (рус. Па́лец):
* Бармаҡ — анатомияла тән ағзаһы.
* Палец — Нижегород өлкәһендәге йылға, Рәсәй.
* Палец — ауыл, Нижегород өлкәһе, Рәсәй
* Палец — механизм детале.
* «Палец» — АҠШ ХДК-һында (ВМС) авианосец палубаһында ҙур булмаған өлөш.

# Бармаҡ (мәғәнәләр)
## Күсмә мәғәнәлә

* Бармаҡ башындай - ҙур нәмәне бәләкәй итеп әйткәндә ҡулланыла: Бармаҡ башындай ғына икмәк киҫәге
* Бармаҡ башындай - бәләкәй нәмәне ҙур тип аңлатҡанда: бармаҡ башындай миң
* Бармағы үҙенә кәкре - үҙен генә ҡайғыртҡан кеше тураһында
* Бармаҡ менән генә һанарлыҡ, бармаҡ осондай ғына - әҙ генә
* Бармаҡты тешләрҙәй булыу - ныҡ үкенеү
* Урта бармаҡ кеүек - мыҡты, лайыҡлы кеше тураһында. Төрлө илдәрҙә таралған тәүфиҡһыҙ һаналған урта бармаҡ (Урта бармаҡ) менән ишаранан айырмалы, башҡорт халҡында был идиома маҡтау һүҙбәйләнеше булып тора.
# Маркус Татьяна Иосифовна

Маркус Татьяна Иосифовна (21 сентябрь 1921 йыл — 29 ғинуар 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Киев подпольеһы ҡаһарманы.

# Маркус Татьяна Иосифовна
## Биографияһы

Татья́на Ио́сифовна Ма́ркус 1921 йылдың 21 сентябрендә Украина ССР-ы Сумы өлкәһе Ромны ҡалаһында йәһүд ғаиләһендә тыуған.
Бер нисә йыл үткәс Маркустар ғаиләһе Киевҡа күсә. Киевтың 44-се һанлы мәктәбенең 9 синыфын тамамлай. 1938 йылдан Көньяҡ-Көнсығыш тимер юлының пассажирҙар хеҙмәтендә сәркәтип булып эшләй. 1940 йылдың йәйендә Кишинёвҡа командировкаға ебәрелә, бында трамвай-троллейбус паркында эшләй.
Кишинёвты румындар баҫып алғас Киевҡа ҡайта, бында ҡаланы оккупациялауҙың беренсе көндәренән подполье эшмәкәрлегендә әүҙем ҡатнаша башлай. Ул подполье ҡала комитетының элемтәсеһе һәм диверсия-истребитель төркөмө ағзаһы була. Бер нисә тапҡыр фашистарға ҡаршы диверсион һөжүмдәрҙә ҡатнаша, айырым атап үткәндә, окуппанттар парады барышында маршта барған һалдаттарға астра гөлләмәләренә йәшеренгән гранатаны ташлай. Ялған документтар буйынса уны Маркусидзе фамилияһы аҫтында шәхси йортҡа пропискаға ҡуялар: ул йәнәһе большевиктар тарафынан атылған грузин кенәзенең ҡыҙы тигән легенда уйлап сығарылған. Был фамилия менән офицерҙар ашханаһына эшкә урынлаша. Бында диверсия эшмәкәрлеген уңышлы дауам итә: аҙыҡҡа ағыу һала. Бер нисә офицерҙар һәләк була, әммә Таняны быға ғәйепле тип күрмәйҙәр. Бынан башҡа Маркус ҡиммәтле гестапо шымсыһын үҙ ҡулдары менән атып үлтерә, һәм шулай уҡ гестапоға эшләгән һатлыҡйәндәр тураһында мәғлүмәттәрҙе подпольеға хәбәр итә. Күп кенә немец офицерҙарын уның матурлығы йәлеп итә һәм улар уны оҙатып йөрөгәндәр, хатта Берлиндан партизандар һәм подпольщиктар менән көрәшергә йүнәлтелгән юғары чинлы офицерҙа Маркус тарафынан үҙ фатирнда атып үлтерелә. Үҙ эшмәкәрлеге барышында Татьяна Маркус бер нисә тиҫтә немец һалдаттарын һәм офицерҙарын юҡ итә.
Уның артынан һунар башлана. Бер ваҡыт ул немец офицерын атып үлтерә һәм ошолай яҙма ҡалдыра: Һеҙҙең барығыҙҙы ла, фашист йүләрҙәрен ошолай яҙмыш көтә. Татьяна Маркусидзе. Быны белгәс подполье етәкселеге Татьяна Маркусты ҡаланан партизандарға сығарырға ҡарар итә, әммә уны башҡара алмай. 1942 йылдың 22 авгусында Днепр аша үткәндә Вермахттың яр буйы һағы тарафынан ҡулға алына. Маркусты гестапола 5 ай дауамында ҡаты язаларға тарттыралар, әммә ул бер кемделә һатмай. 1943 йылдың 29 ғинуарында Татьяна маркус атып үлтерелә.

# Маркус Татьяна Иосифовна
## Бүләктәре

* Украина геройы исеме (21.09.2006, үлгәндән һуң).
* 2 дәрәжә Бөйөк Ватан һуғышы партизанына миҙал (үлгәндән һуң).
* «Киевты обороналау өсөн» миҙалы (үлгәндән һуң).

# Маркус Татьяна Иосифовна
## Хәтер

* 44-се һанлы Киев мәктәбендә мемориаль таҡтаташ (скульпторы — В. Л. Медведев) ҡуйыла; 2016 йылдың яҙында вандалдар тарафынан юҡ ителә. Ошо уҡ мәктәптә Татьяна Маркус хәтер музейы эшләй.
* 2009 йылдың 1 декабрендә Киевта (Бабий Яр территорияһында) Татьяна Маркусҡа һәйкәл асыла.
* 2011 йылдың сентябрендә Маркусҡа арналған Украина почта маркаһы сыға.
# Клайн-Гарц

Клайн-Гарц (нем. Klein Gartz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 170 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,52 км². Диңгеҙ кимәленән 31 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 29416 һәм автомобиль коды — SAW.
# Маҙар (Тара ҡушылдығы)

Маҙар (рус. Мазара) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тара йылғаһының һул ярына тамағынан 2,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Маҙар (Тара ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебинин һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018722
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101872
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Симанов Александр Михайлович

Александр Михайлович Симанов (1 ноябрь 1918 йыл — 23 декабрь 1977 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия (16-сы гвардия Чернигов) дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкы 4-се эскадронының 3-сө пулемёт взводы командиры. Гвардия лейтенанты. Советтар Союзы Геройы (1944).

# Симанов Александр Михайлович
## Биографияһы

1918 йылдың 1 ноябрендә Успенское ауылында (хәҙер — Пенза өлкәһе Муҡша районы) эшсе ғаиләһендә тыуған. Милләте буйынса урыҫ. 1944 йылдан — ВКП/КПСС ағзаһы. 7 класс тамамлай.
Ҡыҙыл Армияла — 1940 йылдан. Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында — 1941 йылдың июленән.
1943 йылдың 24 сентябрендә 60-сы гвардия кавалерия полкы пулемёт взводы командиры гвардия лейтенанты Александр Симанов ҡулдан эшләнгән һалдарҙа Нивки ауылы тирәһендә (Белоруссия, Гомель өлкәһе, Брагин районы) Днепр аша сыға һәм йылғаның уң ярында алышҡа инә, уның һөҙөмтәһендә полк подразделениелары йылға аша сығыуға өлгәшә. 1943 йылдың 28 сентябрендә Брагин районындағы Вялье ауылы азат ителә һәм 60-сы гвардия кавалерия полкы Галки ауылы йүнәлешендә һөжүмен дауам итә. Әммә ошо ике ауыл араһында немецтарҙың нығытылған бейеклеге була, унан улар көслө пулемёт аҫтында тирәүяҡты тоталар, ә Галки ауылынан — артиллерия уты алға барырға ҡамасаулай. Бейеклекте һис шикһеҙ яуларға кәрәк була. Бында өлкән лейтенант П. И. Карцев етәкселегендә 4-се эскадрон һөжүм итә, әммә ул тиҙҙән атака ваҡытында һәләк була. Эскадрон менән етәкселекте үҙ өҫтөнә гвардия лейтенанты Симанов А. М. ала, ул бейеклекте урап үтергә һәм тылдан һөжүм итергә ҡарар итә. Кавалеристар ағаслыҡтан урау юл менән китә һәм буш урын табып, бейек үләндән шыуышып, бейеклеккә яҡынлашалар. Позицияларҙы һайлап, улар дошманды пулемёт утында тоталар. Бейеклек яулап алына, 4-се эскадронға галки ауылына юл асыла.
СССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 15 ғинуарындағы Указына ярашлы немец-фашист илбаҫарҙары менән көрәштә командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне өсөн һәм шул ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн гвардия өлкән сержанты Симанов Александр Михайлович Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була һәм уға Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырыла.
Һуғыштан һуң капитан Симанов А. М. — запасҡа китә. Пенза ҡалаһында йәшәй. Дизель заводында мастер булып эшләй.
1977 йылдың 23 декабрендә вафат була. Пенза ҡалаһының Яңы көнбайыш зыяратында ерләнә.

# Симанов Александр Михайлович
## Наградалары

* Советтар Союзы Геройының «Алтын Йондоҙ» миҙалы
* Ленин ордены
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены
* 3-сө дәрәжә Суворов ордены
* 1-се дәрәжә Ватан һуғышы
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* Миҙалдар

# Симанов Александр Михайлович
## Хәтер

А. М. Симановтың исеме алтын хәрефтәр менән 112-се Башҡорт кавалерия (16-сы гвардия Чернигов) дивизияһының башҡа 78 Советтар Союзы Геройы исемдәре менән бер рәттән Башҡортостан Республикаһының Милли музейы бинаһында (Өфө ҡалаһы, Совет урамы, 14) мәңгеләштерелгән, шулай уҡ уның исеме 112-се кавалерия дивизияһы музейы бинаһында (Өфө ҡалаһы, Левитан урамы, 27) уйылып яҙылған.
# Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы

Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы (рус. Министерство культуры Российской Федерации, Минкультуры РФ) — Рәсәй Федерацияһы башҡарма хакимиәтенең дәүләт органы. Мәҙәниәт, сәнғәт, кинематография һәм архив эше өлкәһендә дәүләт сәйәсәтен әҙерләү һәм норматив-хоҡуҡи көйләү эштәрен тормошҡа ашырыу менән шөғөлләнә.
2008 йылдың 12 майында Рәсәй Федерацияһы киң күләм коммуникациялар һәм мәҙәниәт министрлығы нигеҙендә булдырылған.

# Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы
## Бойондороҡло ойошмалар

* Федераль архив агентлығы (Росархив);
* Туризм буйынса федераль агентлығы (Ростуризм).

# Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы
## Вәкәләте

Мәҙәниәт министрлығы үҙаллы рәүештә : мәҙәниәт, сәнғәт, кинематография, авторлыҡ хоҡуғы, мәҙәниәт мираҫы, туризм, халыҡ-ара мәҙәни һәм мәғлүмәти хеҙмәттәшлек мәсьәләләре буйынса хоҡуҡи көйләү менән шөғөлләнә, шулай уҡ норматив акттар проекттарын әҙерләй һәм тикшереүгә сығара.

# Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы
## Структураһы

* Сәнғәткә һәм халыҡ ижадына дәүләт ярҙамы департаменты
* Кинематография һәм модернизация программалары департаменты
* Мәҙәниәт мираҫы департаменты
* Фән һәм мәғариф департаменты
* Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек департаменты
* Иҡтисад һәм финанстар департаменты
* Милеккә идара итеү һәм инвестиция сәйәсәте департаменты
* Туризм һәм региональ сәйәсәт департаменты
* Мәҙәниәт мираҫы даирәһендә контроль, күҙәтеү һәм лицензия биреү департаменты
* Норматив-хоҡуҡи департамент
* Контроль һәм кадрҙар департаменты
* Административ департамент
* Дәүләт серен һаҡлау һәм мобилизацион әҙерлек бүлеге
# Гына-Курья-Иоль

Гына-Курья-Иоль — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Лемва йылғаһының һул ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Гына-Курья-Иоль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067166
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006716
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Зиминка

Зиминка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Алей йылғаһының уң ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Зиминка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алей йылғаһы Гилёв һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200212115200000829
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200082
* Бассейн коды — 13.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нойова-Яха

Нойова-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Монгаталянг-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Нойова-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300076500
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307650
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Рентвертсхаузен

Рентвертсхаузен (нем. ) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан .
# Игенселәр

Игенселәр — игенселек менән шөғөлләнеүселәр.

# Игенселәр
## Мәҡәләләр

* Игенселәр (Ғафури районы) — Башҡортостандың Ғафури районындағы ауыл.
* Игенселәр (Ҡыйғы районы) — Башҡортостандың Ҡыйғы районындағы ауыл.
* Игенселәр (Ырымбур өлкәһе) — Ырымбур өлкәһенең Әсекәй районындағы ҡасаба.
# Колобчиха

Колобчиха — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы,Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лапшанга йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Колобчиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000042789
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004278
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Пучкома

Пучкома — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының һул ярына тамағынан 159 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 95 км.

# Пучкома
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047634
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004763
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дальняя Шебеньга

Дальняя Шебеньга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кокшеньга йылғаһының һул жағалауына 199 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Дальняя Шебеньга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031087
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003108
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мадаевка (Язовка ҡушылдығы)

Мадаевка — Рәсәйҙәге йылға. Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе, Сыуаш Республикаһы, Пенза өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Язовка йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Мадаевка (Язовка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сура, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500212110000038208
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003820
* Бассейн коды — 08.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Малоюганский

Малоюганский — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Сургут райондағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628458, ОКАТО коды — 71126948005.

# Малоюганский
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Малоюганский
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Егоров Игорь Владимирович

Егоров Игорь Владимирович (10 сентябрь 1940 йыл) — хужалыҡ эшәкәре. 1985 йылдан XXII партсъезд исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводының баш инженеры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе.
1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, экология һәм тәбиғәт ресурстарын рациональ файҙаланыу буйынса комиссия ағзаһы.

# Егоров Игорь Владимирович
## Биографияһы

Игорь Владимирович Егоров 1940 йылдың 10 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. Милләте рус, юғары белемле — 1966 йылда Өфө нефть институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1957 йылда слесарь булып башлай, һуңынан институтта лаборант булып эшләй. 1959—1962 йылдарҙа Совет Армияһы сафына хеҙмәт итергә саҡырыла. 1963—1958 йылдарҙа XXII партсъезд исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводында оператор ярҙамсыһы, өлкән оператор, ҡоролма начальнигы, цех начальнигы урынбаҫары, производство начальнигы булып эшләй.
1985 йылдан XXII партсъезд исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводында баш инженер. Өфө ҡалаһының Орджоникидзе районы, 52-се Первомайский һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының экология һәм тәбиғәт ресурстарын рациональфайҙаланыу буйынса комиссия ағзаһы.

# Егоров Игорь Владимирович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены,
* «Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе» маҡтаулы исеме.
# Маргарет Тэтчер

Ма́ргарет Хи́льда Тэ́тчер, бароне́сса Тэ́тчер (ингл. Margaret Hilda Thatcher, Baroness Thatcher; тыумыштан Ро́бертс; 13 октябрь 1925 йыл — 8 апрель 2013 йыл) — Бөйөк Британияның 1979—1990 йылдарҙағы 71-се премьер-министры (Консерватив партия), 1992 йылдан баронесса. Был вазифаны биләгән тәүге һәм әлегәсә берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ, шулай уҡ Европа дәүләттәрендәге беренсе ҡатын-ҡыҙ премьер-министр. Тэтчерҙың етәкселек осоро XX быуатта иң оҙайлыһы. Советтар Союзы етәкселеген ҡырҡа тәнҡитләгәне өсөн уға «ҡаты леди» (русса «железная леди») ҡушаматы тағыла. Уның премьер-министр булараҡ тормошҡа ашырған консерватив саралары «тэтчеризм» тип аталған сәйәсәттең айырылғыһыҙ өлөшө.

# Маргарет Тэтчер
## Йәшлек йылдары

Маргарет Робертс 1925 йылдың 13 октябрендә Грантем ҡалаһында тыуған. Уның атаһы Альфред Робертс сығышы менән илдең үҙәгендә урынлашҡан Нортгемптонширҙан, әсәһе — Беатрис Ител (тыумыштан Стефенсон) (1888—1960) Англия көнсығышында, Төньяҡ диңгеҙ буйындағы Линкольнширҙан. Уның бала сағы атаһының ике бакалея лавкаһы булған Грантемда үтә.