yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Самсар тау һырты

Самсар һырты (груз. სამსრის ქედი) — Грузияның меридиональ һырты. Кура йылғаһының уң ҡушылдыҡтары көньяҡ-көнсығыштан, көньяҡтан һәм көнбайыштан Паравани һәм төньяҡ-көнсығыштан һәм төньяҡтан Храми йылғалары бассейнын айыра). Триалет һыртының юғары нөктәһе Шавиклденән (2850 м) башлана, оҙонлоғо — 75 км: көнсығышҡа 25 км (бында Табацкури тау күле бар) һәм артабан Паравани йылғаһындағы Сагамо (Тумангель) күленә көньяҡҡа 50 кмИң юғары нөктәһе — 3301 м. (Диди-Абули).

# Самсар тау һырты
## Тасуирламаһы

Самсар һырты күбеһенсә кирбес-көрән һәм ҡара төҫтәге трахитлы лаванан тора. Самсар һырты үҙәгендә, Табацкури күле һәм Грузиялағы иң ҙур Паравани күле араһында урынлашҡан Самсари түбәһе (3284 м) күтәрелә. Рельефы боронғо боҙлоҡ формаларынан (ҡар-гөрәҙҙәр, трогтар, цирктар) тора. Һырт ҡаты климаты Грузиялағы: иң ҡаты климат — ҡыҫҡа һәм һалҡын йәй, ҡыш ғәҙәттән тыш һалҡын (һыуыҡтар −25С −35С тиклем). Яйлала урман юҡ.
Бында, һырттың күпселегендәге кеүек, үҫемлеге булмаған бик күп мөһабәт, тешле кратерҙар ҡалҡып тора. Кратерҙар төбөндә йәй буйына бер ҙә иремәгән ҡар ағарып ята, ҡар кәрниздәре менән уратылған күлдәрҙә вулкан ҡалдыҡтарының «бармаҡтары» сағыла. Таулы далаларҙың һөҙәк теҙемдәре һәм ҡырлалары араһында көҙгө кеүек күл яҫылыҡтары ялтырай. Бөтә күлдәр ҙә ер аҫты һыуҙары һәм яуым-төшөм ярҙамында тулылана.
Яйлалағы климат Грузияла иң ҡатыһы: ҡыҫҡа һәм һалҡын йәй, Кавказ аръяғы өсөн ғәҙәттән тыш һыуыҡ ҡыш. Һыуыҡтар 25, хатта 35 градусҡа етә. Яйлала бөтөнләй урман юҡ, уның ипкенендә фәҡәт тау-туғай (һаҙлыҡлы) йәки тау-дала үҫемлектәре генә үҫә.
Самсар һыуайырғыс яйлаһы Табацкури күленең ике яғына урынлашҡан түбәләрҙән йәйрәп ята һәм был һырттың арҡаһында бик ҙур тымыҡ сөсө һыулы соҡор хасил итә. Самсари түбәһенән көнсығышҡа тиҫтәләгән ваҡ күлдәр урынлашҡан, уларҙың ҡайһылары көнсығышҡа — Паравани күленә йә төньяҡ-көнсығышҡа — Храми йылғаһына ағып төшә.

# Самсар тау һырты
## Туристарға кәңәштәр

Үҙәк Шавиклде түбәһенән көнсығышҡа һәм көньяҡҡа һөҙәк ҡабырғалы, ярты юлда Боржоми һәм Бакурианиҙан килгән автоюл менән киҫелешкән Чарелиға (2652 м) 4 км, көмбәҙенә 2312 м, яйла буйлап төньяҡ-көнсығышҡа бейеклеге 2405 м (Цхрацкаро артылышынан көньяҡ-көнсығышҡа 5 км) тәшкил иткән тағы ла бер көмбәҙгә 3 км, шунан көньяҡ-көнсығыш итәгендә Табацкури күле урынлашҡан күҙәтеү көмбәҙе Мшралимтаға (2481 м) - 4 км.
Самсар һырты һыуайырғысы буйынса ауылдарҙың төньяҡ ситенән көнсығышҡа 10 км. Табацкури күленең төньяҡ ҡырында яланғас ҡаялы Тавкветили (2582 м) түбәһе. Артабанғы бөтә маршрут теүәл көньяҡҡа тигеләй бара: Тавкветили (2100 м) үткәүел эйәренән арҡыры юлға саҡлы таш бөртөктәре буйлап 4 км, Шавнабад (2929 м) түбәһенә һәм Табацкури һәм Паравани күлдәре (майҙаны 37,0 кв. км, иң ҙур тәрәнлеге 3,3 м, диңгеҙ кимәленән һыу көҙгөһө бейеклеге 2073 м) араһындағы урталыҡта Самсари түбәһенә тиклем ваҡ күлдәр аша 11 км. Примус һәм бензин булғанда, яғыулыҡ һәм ағар һыуҙы эҙләргә йәки күлдәр йә кратер ҡарҙары янында ҡуныуға иҫәп тоторға кәрәк.
# Ҡоро Гөбөрлө

Ҡоро Гөбөрлө — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Гөбөрлө йылғаһының һул ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Ҡоро Гөбөрлө
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Орск ҡалаһынан Һаҡмар йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000812112200004058
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200405
* Бассейн коды — 12.01.00.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ошшор

Ошшор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының һул ярына тамағынан 303 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Ошшор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000072351
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007235
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мергель (Вольга ҡушылдығы)

Мергель — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вольга йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Мергель (Вольга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000031733
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003173
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Глайхамберг

Глайхамберг (нем. Gleichamberg) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2854 кеше йәшәй. Майҙаны — 46,83 км². Диңгеҙ кимәленән 330 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98646 һәм автомобиль коды — HBN.
# Ойошһеркә

Ойошһеркә (лат. Cephalanthéra) — әшәлсә һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

# Ойошһеркә
## Таралышы

14 төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙың уртаса бүлкәтендә таралған. Башҡортостанда оҙон япраҡлы ойошһеркә һәм ҡыҙыл ойошһеркә үҫә. Реликт оҙон япраҡлы ойошһеркә — Башҡортостандың Урал алдының япраҡлы һәм ҡатнаш урмандарында, ҡыҙыл ойошһеркә Башҡортостандың Урал алдында, Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында һирәк ылыҫлы һәм киң япраҡлы урмандарҙа, ҡыуаҡлыҡтар араһында үҫә. Декоратив үҫемлектәр. Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының Ҡыҙыл китаптарына индерелгән.

# Ойошһеркә
## Ҡылыҡһырлама

Тамырһабаҡлы күп йыллыҡ үлән. Һабаҡтары төҙ, бейеклеге 50—80 см. Япраҡтары эре, ҡыяҡ—ланцет йәки киң ланцет. Сәскәһе эре, ҡыңғырау формаһында, аҡ йәки алһыу төҫтә. Сәскәлеге — һирәк башаҡ. Май—июлдә сәскә ата. Емеше — ҡумта, август—сентябрь башында өлгөрә.
# Чепель (Будапешт районы)

Чепель — Будапештың Чепель кутрауында урынлашҡан XXI районы.

# Чепель (Будапешт районы)
## Географик урыны

Чепель районы Будапештың көньяғында Буда менән Пешт араһында, Чепель утрауының төньяғында урынлашҡан. Ҡала райондарының тәбиғи сиге булып Дунай йылғаһы тора. Көньяҡтағы сиге — Будапешт һәм Сигетсентмиклош ҡалалары.

# Чепель (Будапешт районы)
## Йәмәғәт транспорты

Чепель ҡалаһын H7 линияһы BHÉV (Борарош районы үҙәгендәге майҙанға тиклем) ҡала яны электричкалары хеҙмәтләндерә. Ҡаланың башҡа райондары 35, 36, 148, 151, 179 автобус маршруттары менән тоташҡан. Дунай буйлап «Мәскәү» тибындағы бәләкәй һыу трамвайҙар йөрөй.

# Чепель (Будапешт районы)
## Хужалығы

Будапешт традицион сәнәғәт өлкәләренең береһе. (Металлургия заводтары, ҡағыҙ фабрикаһы, сауҙа порты бар.)
ХХ быуаттың тәүге яртыһында Вейс Манфред эре конгломераты Чепелдең иң ҙур заводы була. (Манфред Вейс исемендәге металлургия заводы).
Икенсе донъя һуғышынан һуң конгломерат дәүләт предприятиеһы була. Хәҙер элекке сәнәғәт гиганты зонаһында йөҙҙәрсә завод, предприятиелар һәм офистар урынлашҡан.

# Чепель (Будапешт районы)
## Ҙур биҫтәләре

* Үҙәк
* Эндре Ади урамы биҫтәһе
* Чиллагтелеп (Йондоҙло)
* Кираймайор
* Визмю (Һыу менән тәьмин итеү биҫтәһе)
* Арпад урамы биҫтәһе

# Чепель (Будапешт районы)
## Мәҙәниәт

* Черепь хеҙмәткәрҙәре мәҙәниәт йорто
* Арпад Фаршанг исемендәге музыка мәктәбе
* Музыка мәктәбе ул. Эгрешши Бени
* Чепель галереяҙы һәм урындағы тарих күргәҙмәһе
* Мәҙәниәт Йорто «Кирайэрд» мәҙәниәт йорто
* Миклош Радноть исемендәге мәҙәниәт йорто (Микрорайонында «Йондоҙло» биҫтәһендә)

# Чепель (Будапешт районы)
## Спорт
### Футбол

Футбол бүлеге СК «Чепель» — 4 тапҡыр ил чемпионы, уның иң яҡшы миҙгеле 1940 йыл-70 йылдарға тура килә. 1990 йылдар аҙағында банкротлыҡ сығыу арҡаһында баш ҡала лигаһына (һәүәҫкәр) күсә.

# Чепель (Будапешт районы)
## Спорт
### Башҡа төрҙәр

Ракоци исемендәге ял паркында баскетбол һәм стритбол һәүәҫкәр турнирҙары үткәрелә. Элекке СК "Чепелдың волейбол клубы һәм каноэ һәм каяк клубы хәҙер үҙаллы эшләй.

# Чепель (Будапешт районы)
## Галереяһы

* ↑ Magyarország helységnévtára, Detailed Gazetteer of Hungary (венг.) — KSH, 2024.
* ↑ Magyarország közigazgatási helynévkönyve, 2019. január 1., Gazetteer of Hungary, 1 January 2019 (венг.) — KSH, 2019.
# Урта Уксунай

Урта Уксунай — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уксунай йылғаһының уң ярына тамағынан 134 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Урта Уксунай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200053236
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205323
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Яңы ратуша (Лейпциг)

Яңы ратуша — Лейпцигтағы ҡала үҙидаралығы бинаһы. 1897 йылда һүтеп алынған Плайсенбург (нем. Pleißenburg) һарайы (нығытмаһы) урынына төҙөлгән. Ул эске ҡаланың көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Федераль административ суд бинаһы ҡаршыһында урынлашҡан.
XIX быуаттағы индустриалләштереү барышында Лейпциг Германияның иң эре ҡалаларының береһенә әйләнә, һәм 1870 йылдар уртаһынан башлап ҡала идараһы органдарын Баҙар майҙанындағы урта быуаттағы Иҫке ратушанан яңы иркен, заман талабына яуап биргән бинаға күсереү планы барлыҡҡа килә. Оҙайлы бәхәстәрҙән һуң төҙөлөш өсөн 1895 йылда ошо маҡсатта Саксония дәүләтенән махсус һатып алынған һәм һуңынан һүтелгән замок урыны һайлана. Шул уҡ ваҡытта проекттар конкурстың төп шарттарҙың береһе булып ҡаланың таныулы өҫтөнлөктәренең береһе булып торған замоктың төп башняһын һаҡлау була. Аноним рәүештә 1897 йылда үткәрелгән дөйөм Германия конкурсында беренсе премияны Лейпцигтың баш архитекторы Хуго Лихт (Hugo Licht, 1841—1923) ала. Уның проектының девизы д лат. ARX NOVA SURGIT (Яңы һарай төҙөлһөн!); скульптура биҙәлеше билдәле скульптор һәр график Георг Врбеға йөкмәтелә (Georg Wrba, 1872—1939).
Яңы ратушаға нигеҙ һалыу тантанаһы 1899 йылдың 19 октябрендә үтә һәм алты йыл самаһы уҙғас, 1905 йылдың 7 октябрендә бина тантаналы асыла һәс Саксония короле ҡатнашлығында изгеләндерелә. 1912 йылда Яңы ратуша киңәйтелә: юл аша Ҡала йорто (нем. Stadthaus) асыла. Ул 300 өҫтәмә административ бинаны үҙ эсенә ала һәм төп комплекс менән ике ҡатлы ябыҡ үткәүел менән тоташа.
Яңы ратуша XIX быуат аҙағы — XX быуат башында модала булған эклектика стилендә төҙөлә, һәм Ҡала йорто менән бергә 10000 квадрат метр майҙанды биләй, донъяла иң ҙур административ биналарҙың береһе булып тора. Икенсе яҡтан, ратушаның иҫке замок нигеҙендә күтәрелгән, 114,7 метр бейеклегендәге төп башняһы Германия ратушаларының иң бейек башняһы тип һанала. Бинаның көньяҡ-көнбайыш фасады башҡа биҙәктәр менән бер рәттән Лейпциг өсөн ғәҙәти булған һөнәрҙәрҙе, ғәҙеллекте, китап баҫтырыуҙы, музыка һәм фәнде символлаштырыусы фигуралар менән биҙәлгән. Улар өҫтөндә ҡала гербында булған арыҫлан һүрәтләнгән һәм лат. PUBLICO CONSILIO PUBLICAE SALUTI, йәғни «Ҡала хөкүмәтенә һәм йәмәғәт именлегенә» тигән бағышлау яҙылған. Көньяҡ фасадта урынлашҡан сәғәт циферблатында латинса MORS CERTA, HORA INCERTA, йәғни «үлем ҡотолғоһоҙ, (уның) ваҡыты билдәһеҙ» тип яҙылған. Төньяҡҡа йүнәлтелгән (Һарай майҙаны) фасад сағыу түгел, функциональ. Ул ғәҙеллек аллаһының скульптураһы, 1908 йылда ҡала халҡы йыйған аҡса иҫәбенә эшләнгән фонтан һәм немец әкиәттәренең пресонаждарының һындары, элекке бургомистрҙар Бруно Трендлина һәм Отто Георгиҙың портрет медальондары менән биҙәлгән.
# Абрамова Ирина Евгеньевна

Абрамова Ирина Евгеньевна (18 март 1974 йыл) — спортсы. Пауэрлифтинг буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы (1996) һәм атҡаҙанған спорт мастеры (2000). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1999). Донъя (1999—2001), Европа һәм Рәсәй (1999, 2000) чемпионы, Рәсәй Кубогы эйәһе (1998—2000). Ҡатын-ҡыҙҙар араһында 60 килограммға тиклем ауырлыҡ категорияһында сүгәләү, штанга менән күтәрелеү, өс төрҙән ярышта донъя һәм Европа кимәлендә 11 тапҡыр, Рәсәй буйынса (1998—2001) 17 тапҡыр рекорд ҡуя. Рәсәйҙең йыйылма командаһы ағзаһы (1997—2001).

# Абрамова Ирина Евгеньевна
## Белеме

2002 йылда Мәскәү физик культура академияһын тамамлай.

# Абрамова Ирина Евгеньевна
## Карьераһы
### Үҫмер спортсы карьераһы

1996 йылда үҫмер спортсылар араһында Европа чемпионатының бронза призеры. 1997 йылда үҫмер спортсылар араһында Европа чемпионатының көмөш призеры. Тренеры Лев Никифоров.

# Абрамова Ирина Евгеньевна
## Карьераһы
### 1998

60 килограмға тиклем категорияла сығыш яһап, Рәсәй чемпионы була. Европа чемпионатында көмөш миҙал яулай.

# Абрамова Ирина Евгеньевна
## Карьераһы
### 1999

Ятҡан килеш штанга күтәреү һәм көс талап итә торған өс төрҙән ярышта Рәсәй чемпионы, Европа һәм донъя чемпионы.

# Абрамова Ирина Евгеньевна
## Карьераһы
### 2000

Рәсәй, Европа һәм донъя чемпионы була. Шулай уҡ суммала (550 кг) Рәсәй рекорды һәм штанга менән күтәрелеүҙә (222,5 кг) донъя рекорды ҡуя.

# Абрамова Ирина Евгеньевна
## Карьераһы
### 2001

225 кг сумма менән милли чемпионаттың көмөш миҙалын яулай. 220 кг сумма менән донъя чемпионы була. 2001 йылда Бөтә донъя уйындарында, уртаса ауырлыҡта сығыш яһап, көмөш миҙал яулай.
# 1745 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1745 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1745 MDCCXLV |
| Юлиан стилендә | 1744—1745 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2497—2498 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7253—7254 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5505—5506 ה'תק"ה — ה'תק"ו |
| Мосолман календары | 1158—1159 |
| Боронғо әрмән календары | 1194 ԹՎ ՌՃՂԴ |
| Ҡытай календары | 4441—4442 甲子—乙丑 синяя мышь — синяя корова |
| Эфиопа календары | 1737—1738 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1801—1802 |
| - Шака самват | 1667—1668 |
| - Кали-юга | 4846—4847 |
| Иран календары | 1123—1124 |
1745 йыл — йома көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Янкелевич йорто

Янкелевич йорто — Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһында Петровская урамында урынлашҡан ике ҡатлы йорт. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты. 2002 йылдың 31 декабрендәге 124-се һанлы бойороҡ. Адресы: Таганрог ҡалаһы, Петровская урамы, йорт 32.

# Янкелевич йорто
## Тарихы

Таганрог ҡалаһының Петровская урамындағы 32-се йорт Некрасов тыҡрығы менән урам сатында урынлашҡан. XIX быуаттың һуңғы сирегендә төҙөлгән. Был ҙур булмаған, оҙон, кирбестән һалынған, бер ҡатлы, яҡынса 400 һум менән баһаланған йорт була. XIX быуаттың һуңғы сиреге аҙағында йорттоң өс тол ҡалған хужаһы була: старший советниктың тол ҡатыны Александра Гире, коллежский советниктың тол ҡатыны Екатерина Обыденнаяға һәм генерал-майорҙың тол ҡатыны Рындинаға. Барлыҡ өс тол ҡалған ҡатын да урыҫ һынсы-монументалист Иван Петрович Мартостың ир туғаны Мартос менән туғанлыҡ ептәре менән бәйләнгән була.
Йорттоң хужаһы коммерция суды рәйесе Мартос була. Йорт янында ҙур баҡса булған . Унда хужабикәләр сәскәләр үрсетәләр һәм уларҙы тәрбиәләйҙәр. Баҡса ҡапҡаһы Греческая урамына асыла. 1825 йылда бында император Александр I — һәм уның ҡатыны Елизавета Алексеевна була. 1891 йылдың октябрендә 20 көн айырма менән Александра Давыдовна Гире һәм уның артынса — Екатерина Петровна Обыденная вафат була. Беренсеһе 90 йәштә, икенсеһе — 89 йәштә була.
Уларҙың вафатынан һуң өйҙә сауҙагәр Яков Янкелевич һәм чиновник Николай Талалаев йәшәйҙәр. Талалаев өйгә терәтеп тағы ла бер ҙур булмаған 6а номерлы йорт төҙөй. XX быуат башында бер ҡатлы йорт урынында сауҙагәр Шая-Бер-Лейб Симонович яңы ике ҡатлы, хаҡы 14 мең һум менән баһаланған йорт төҙөй. 1910 йылдан 1925 йылға тиклем ике ҡатлы йорттоң һуңғы хужалары надворный советник Яков Сотниковтың ҡыҙҙары Софья һәм Вера була. 1912 йылда Янкелевичтың йортонда М. Ольшвангтың «Үҙ-ара һатыу итеү» магазины урынлаша. Бер ваҡыт хужаның йортона полицейскийҙәр килә һәм өйҙә тентеү яһай. Улар өйҙә икенсе бер магазиндан юғалған туҡымаларҙы эҙләйҙәр. Ольшванг бер ни тиклем ваҡытҡа ҡулға алына. 1912 йылда өйҙә шулай уҡ работало управление Таганрог сауҙа порты идараһы эшләй. Порт етәксеһе надворный советник А. П. Семенюта күрше йортта йәшәгән була. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, Таганрог немец илбаҫарҙары ҡулында булған ваҡытта, бында доктор Д. Зимонттың медицина кабинеты эшләгән. Зимонт киң профилле белгес була — хирургия ауырыуҙары, ҡолаҡ, тамаҡ, танау ауырыуҙары буйынса. Йортта шулай уҡ табип, эске һәм балалар ауырыуҙарын дауалау буйынса белгес Александр Николаевич Кан үҙ эшен алып бара.

# Янкелевич йорто
## Архитектураһы

Ҡыҙыл кирбестән һалынған йорттоң тура дүртмөйөшлө тәҙрәләрен кәрниздәр һәм сандриктәр биҙәй. Икенсе ҡаттың мөйөшөндә һәм йорттоң ситтәрендә оҙон балкондар бар. Төп ишек йорттоң мөйөшөндә урынлашҡан. Совет власы йылдарында йорт хөкүмәт милке итеп үҙгәртелгән. Хәҙерге ваҡытта был торлаҡ йорт, беренсе ҡатта матурлыҡ салоны эшләй. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты булып тора.
# Лыс

Лыс — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сары-Чумыш йылғаһының уң ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Лыс
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200001862
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200186
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Дыуан ауыл Советы (Дыуан районы)

Дыуан ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Дыуан районындағы муниципальное берәмек Дыуан ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Дыуан районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә. 2008 йылда Ҡалмаш ҡасаба Советы менән берләштерелә.
Административ үҙәге — Дыуан ауылы. Хакимиәттең адресы: 452534, Башҡортостан Республикаһы, Дыуан районы, Дыуан ауылы

# Дыуан ауыл Советы (Дыуан районы)
## Тораҡ пункттары

* Дыуан ауылы
* Ҡутрас ауылы
* Суртан ауылы
* Ҡалмаш ауылы
* Бурцевка ауылы
* Греховка ауылы
* Комсомол ауылы
* Октябрьский ауылы
* Потаповка ауылы
* Сафоновка ауылы

# Дыуан ауыл Советы (Дыуан районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:
   Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошонда түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә: Дыуан районы буйынса: Дыуан атамаһын һаҡлап, Дыуан ауылында администаритив үҙәге менән Дыуан һәм Ҡалмаш ауыл Советтарын берләштерергә. Ҡалмаш ауыл Советының Ҡалмаш, Сафоновка, Бурцевка, Комсомол, Октябрьский, Потаповка ауылдарын Дыуан ауыл Советы составына индерергә. Дыуан ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
# Катышер

Катышер — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лобва йылғаһының һул ярына тамағынан 204 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Катышер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200010935
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201093
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лата-Яха (Нго-Яха ҡушылдығы)

Лата-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нго-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Лата-Яха (Нго-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046359
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304635
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Муханиха

Муханиха — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Камышевка йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Муханиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Үҙән. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кесе һәм Оло Узень йылғалары бассейны (бассейндарҙың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12020000212112200000466
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200046
* Бассейн коды — 12.02.00.002
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Лига (Устье ҡушылдығы)

Лига — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе, Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Устье йылғаһының уң ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Лига (Устье ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000010798
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001079
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бишеләп

Бишеләп (рус. Бишелап) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Бөрө йылғаһының һул ярына тамағынан 115 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Бишеләп
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025414
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102541
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1