yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# В. В. Воровский исемендәге Ленинград дәүләт журналистика институты

В. В. Воровский исемендәге Ленинград дәүләт журналистика институты (1930—1941) — РСФСР Халыҡ Мәғарифы комиссарҙары уҡыу йорто ВКП(б)-ның Ленинград өлкә комитетының 1930 йылдың 29 ғинуарындағы ҡарары буйынса ойошторола. Шунда уҡ уға поляк сығышлы совет дипломаты Вацлав Вацлавович Воровский исеме бирелә (1871—1923).

# В. В. Воровский исемендәге Ленинград дәүләт журналистика институты
## Тарихы

Ленинградта 1926-1929 йылдарҙа эшләп килгән Дәүләт нәшриәт техникумының гәзит-журнал бүлеге базаһында 1930 йылда яңы уҡыу йорто булдырыла. Ул Киске дәүләт журналистика институты тип атала. Уның алдына журналистар, мөхәррирҙәр, радиожурналистар, нәшриәтселәр әҙерләү бурысы ҡуйыла. 1931 йылдың июнендә институт В. В. Вороский исемендәге комунистик журналистика институты (КИЖ) тип үҙгәртелә. 1930-сы йылдарҙа СССР-ҙа, Ленинград институттын да индереп, алты Коммунистик журналистика институты ойошторола: Ленинградта, Минскиҙа, Харьковта, Алма-Атала, Свердловскиҙа һәм Куйбышевта.
1940 йылдың апрелендә институтҡа элекке исеме кире ҡайтарыла.
1941 йылдың 28 авгусында ябыла.
Шул уҡ йылда институт китапханаһы (Н. К. Крупская исемендәге Коммунистик педагогия институты китапханаһы, Сик Төньяғы халыҡтары институтының бер өлөшө, М. Н. Покровский исемендәге Ленинград педагогия институтының Икенсе сит телдәр һәм китапханасылар педагогия институты китапханаһы менән бергә) Ленинград дәүләт педагогия институтына (хәҙер А. И. Герцен исемендәге РДПУ).
# Хмелёвка (Елец ҡушылдығы)

Хмелёвка — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Елец йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Хмелёвка (Елец ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012625
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301262
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Гексаэдр

Гексаэдр (куб) — эргәләре алты квадраттан торған ҡабарынҡы төҙөк күпҡыр.
* гексаэдр, йәки куб (алты ҡырлыҡ)
* (Анимация)

# Гексаэдр
## Үҙенсәлектәре

* Эргәләре – 6 квадрат.
* Ҡабырғалар һаны – 12.
* Түбәләр һаны – 8.
* Тулы өҫлөк майҙаны: $S_{t}=6a^{2}$,
был $a$ – ҡабырға оҙонлоғо.
* Күләме: $V=a^{3}$.
# Михайловка ауыл Советы (Баҡалы районы)

Михайловка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Михайловка ауылы.

# Михайловка ауыл Советы (Баҡалы районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрҙәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законы менән билдәләнелә.

# Михайловка ауыл Советы (Баҡалы районы)
## Ауыл биләмәһенең составы

1986 йылдың декабренә тиклем ауыл Советы составына Логовка ҡасабаһы ла инә, әммә ул Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 12.12.1986 № 6-2/396-сы «Ҡайһы бер тораҡ пункттарын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташлау тураһындағы» Указына ярашлы иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташлана.
# Грязнуха (Иловля ҡушылдығы)

Грязнуха — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иловля йылғаһының һул ярына тамағынан 301 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Грязнуха (Иловля ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иловля йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300412107000009287
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000928
* Бассейн коды — 05.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Волхонка (Упа ҡушылдығы)

Волхонка (Волкона) — Рәсәй йылғаһы. Тула өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Упа йылғаһының уң ярына тамағынан 135 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Волхонка (Упа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Упа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша йылғаһы ҡушылған урындан алып Ока ҡушылдыҡтары бассейны, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100312110000019236
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001923
* Бассейн коды — 09.01.01.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рака-Куа

Рака-Куа — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Прупт йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Рака-Куа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015913
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001591
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Драгутин Горянович-Крамбергер

Драгутин Горянович-Крамбергер (хорв. Dragutin Gorjanović-Kramberger; 25 октябрь 1856 йыл — 22 декабрь 1936 йыл) — хорват геологы, палеонтологы һәм антропологы. Загреб, Крапина һәм Карловац ҡалаларының почетлы гражданы.

# Драгутин Горянович-Крамбергер
## Биографияһы

1856 йылдың 25 октябрендә Загреб ҡалаһында тыуған.
Палеонтологияны Цюрихта һәм Мюнхенда өйрәнә, 1879 йылда Тюбингенда доктор дәрәжәһен ала, уның диссертацияһы балыҡ ҡалдыҡтарына арнала. Һуңынан Хорват минералогия һәм геология музыйының бер бүлеген етәкләй, хәҙерге ваҡытта музей Хорват Ысын тарих музейы булараҡ билдәле.
1883 йылдан 1924 йылға тиклем — Загреб университеты хеҙмәткәре, 1893 йылдан алып геология һәм палеонтология кафедраһына етәкселек итә. Уның фәнни эшмәкәрлек даирәһенә палеонтология, стратиграфия, тектоника, палеоклиматология, гидрография, ғәмәли геология һәм геология картированиеһы (үҙ остазы Дуро Пилар менән берлектә Медведница тауының картаһын эшләй) инә.
1909 йылда Хорватия һәм Славония Геологик йәмғиәтенә нигеҙ һала (хорв. Geološko povjerenstvo za Hrvatsku i Slavoniju), ә 1911 йылда йәмғиәт журналы сыға башлай (хорв. Vijesti geološkog povjerenstva). 1909 йылдан — Хорват фән һәм сәнғәт академияһы ағзаһы.
1899 йылда Крапина ҡалаһы тирәһендә мөһим асыш яһай: тарихҡаса кешеләр ҡалдыҡтарының ҙур тупланмаһын таба («крапин неандерталецы» исеме аҫтында билдәле, башта Горянович Homo primigenius тип исемләнә). Ҡалдыҡтарҙы ентекле өйрәнеү һөҙөмтәһендә ул заманса палеоантропологияға нигеҙ һалыусы тип һанала.
Хорват һәм халыҡ-ара журналдарҙа баҫтырылып сыҡҡан 230-ҙән ашыу хеҙмәт авторы, улар арыһында «Diluvijalni čovjek iz Krapine u Hrvatskoj» (1905) һәм уның «Život i kultura diluvijalnog čovjeka iz Krapine u Hrvatskoj» (1913) киңәйтелгән баҫмаһы айырыуса ҙур билдәлелек яулай.
1936 йылдың 22 декабрендә Загреб ҡалаһында вафат була.
# Ива (Салда ҡушылдығы)

Ива — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Салда йылғаһының уң ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Ива (Салда ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501512111200005484
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200548
* Бассейн коды — 14.01.05.015
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кийизбаева Сайра

Сайра Кийизбаева (ҡырғ. Сайра Кийизбаева; 1917—1988)- совет, ҡырғыҙ опера йырсыһы (лирик-драматик сопрано), педагог. СССР-ҙың халыҡ артисы (1958).

# Кийизбаева Сайра
## Биографияһы

Кийизбаева Сайра 1917 йылдың 24 октябрендә (7 ноябрь) Текелдеш ауылында (хәҙер Бишкәк эсендә, Ҡырғыҙстан) тыуған.
1931 йылда Фрунзе ҡатын-ҡыҙҙар педагогия техникумына уҡырға инә. 1933 йылдан Ленинсы коммунистик йәштәр союзы (ЛКСМ) райкомында инструктор булып эшләй.
1936 йылдан Ҡырғыҙ музыкаль-драма театры студияһында уҡый (1942 йылдан — Ҡырғыҙ опера һәм балет театры), ошо уҡ йылдан — театр солисы.
1940 йылда Мәскәү консерваторияһы янындағы милли студияла уҡый. 1947—1949 йылдарҙа Мәскәү консерваторияһында камиллаша (M. M. Мирзоева класы). 1952 йылда Ҙур театрҙа стажировка үтә.
1947 йылда «Совет Ҡырғыҙстаны» фильмын төшөрөүҙә ҡатнаша.
1963—1965 йылдарҙа — Ҡырғыҙ опера һәм балет театры директоры.
Сәхнәлә 1972 йылға тиклем эшләй. Милли операларҙа төп партияларҙы башҡара. Классик репертуар партияларында сығыш яһаусы беренсе ҡырғыҙ йырсыһы. Уларҙы ҡырғыҙ һәм рус телдәрендә башҡара.
Камера йырсыһы булараҡ концерттарҙа сығыш яһай. Репертуарында операларҙан ариялар, бер нисә йөҙ романс һәм йыр бар.
1959 йылда Дж. Пуччиниҙың «Мадам Баттерфляй» операһында режиссер сифатында тәү башлап сығыш яһай.
1971 йылда Үзбәк консерваторияһын (Ташкент) экстерн тамамлай.
СССР ҡалалары һәм сит илдәр буйлап гастролдәрҙә була (Ҡытай, Монголия, Англия, Болгария).
1957 йылдан М. Куренкеев исемендәге Фрунзе музыка-хореография училищеһында (хәҙерге Ч. Базарбаев исемендәге Бишкәк хореография училищеһы) һәм опера һәм балет театры янындағы студияла йыр уҡыта. 1967 йылдан — Б. Бейшеналиева исемендәге Ҡырғыҙ сәнғәт институтында яңғыҙ йырлау кафедраһы мөдире (1973 йылдан — доцент, 1978 йылдан — профессор), 1983 йылдан — опера әҙерлеге кафедраһы мөдире.
2-6-сы саҡырылыш Ҡырғыҙ ССР-ы Юғары Советы депутаты.
1988 йылдың 11 октябрендә (икенсе сығанаҡтар буйынса 10 октябрҙә) Бишкәк ҡалаһында вафат була. Ала-Арча зыяратында ерләнгән.

# Кийизбаева Сайра
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

- Ҡырғыҙ ССР-ының атҡаҙанған артисы (1939)
- Ҡырғыҙ ССР-ының халыҡ артисы (1942)
- СССР-ҙың халыҡ артисы (1958)
- Ленин ордены (1946)
- Октябрь Революцияһы ордены (1977)
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1939)
- Халыҡтар Дуҫлығы ордены (1988)
- Ике «Почет Билдәһе» ордены (1951, 1963)
- «Хеҙмәт ветераны» миҙалы (1979)
- «Ҡырғыҙ ССР-ы халыҡ мәғарифы отличнигы» билдәһе (1977)
- СССР Юғары Советының һәм Ҡырғыҙ ССР-ының Почет грамоталары
- Бөтә Союз драма һәм музыка театрҙары, ансамблдәр һәм хорҙар фестивале лауреаты (1957).

# Кийизбаева Сайра
## Хәтер

- Бишкәк торлаҡ массивындағы урамдарҙың береһенә С. Кийизбаева исеме бирелгән.
# Атаман урамы (Новочеркасск)

Атама́н урамы — Аҡсай урамынан Дубовский урамына тиклем һуҙылған Новочеркасск ҡалаһы үҙәгендәге урам. Кавказская, Александровская, Генерал А. И. Лебедь, Комитет, Красноармейсая урамдарын һәм Платов проспектын киҫеп үтә. Урамдың оҙонлоғо — 1430 м тәшкил итә. Йәмәғәт транспорты хәрәкәте юҡ. Генерал А. И. Лебедь һәм Дубовский урамдары араһындағы участкала машина менән йөрөй торған юл уртаһында 10 м киҫлектә бульвар һуҙылған. Урамда йәшеллек күп: дүрт рәт ҙур булып үҫкән ағастар (икәү аллеяла, икәү тротуар буйлап). Башлыса боронғо бер, бер ярым, ике ҡатлы йорттарҙан тора.
# Омск дәүләт аграр университеты

П. А. Столыпин исемендәге Омск дәүләт аграр университеты (Омск ДАУ, Federal State Budgetary Educational Institutional of Higher Education “Omsk State Agrarian University named after P.A. Stolypin” (FSBEI HE Omsk SAU), урыҫ. Омский государственный аграрный университет имени П. А. Столыпинf, Омский ГАУ") — Омск ҡалаһында урынлашҡан аграр юғары уҡыу йорто. Университет территорияһы мең гектар ерҙе үҙ эсенә ала, был Рәсәйлә бындай профилле башҡа юғары уҡыу йорттарына ҡарағанда күпкә күберәк.

# Омск дәүләт аграр университеты
## Тарихы

1918-1921 йылдарҙа Омск ҡалаһында өс институт асыла — ауыл хужалығы, ветеринария һәм медицина институты.
1920 йылдың мартында ауыл хужалығы институтында Себерлә беренсе рабфак асыла. 1921 йылда ауыл хужалығы институтында 141 студент һәм 460 эшсе белем ала.
1922 йылда ауыл хужалығы институтына институты ер менән ҡушылған. Уҡыу йорто Себер ауыл хужалығы академияһы тип атала башлай. 1924 йылдан башлап юғары уҡыу йорто Себер ауыл хужалығы һәм урман хужалығы институты тип атала. 1928 йылда унда 889 кеше уҡый, 510 ы рабфакта белем дәрәжәһен күтәрә.
1930 йылда ул дүрт тапҡыр институтына бүленә, ә булыуы 1933 йылда уларҙың өсөһө нигеҙендә Себер ауыл хужалығы институты ойошторола. 1935 йылда юғары уҡыу йорто Омск ауыл хужалығы институты тип атала башлай.
1956 йылда институт территорияһында (ҡалала иң юғары нөктә) телеүҙәк төҙөлөшө башлана. 1958 йылдың 27 декабрендә Дәүләт комиссияһы телеүҙәкте файҙаланыуға тапшыра.
1971 йылда С.М. Киров исемендәге Омск СХИСы Ленин ордены менән бүләкләнә.
1992 йылда Омск дәүләт аграр университетында квалификация күтәреү институты ойошторола, унда йыл һайын ике меңдән артыҡ ауыл хужалығы рәйесе һәм белгестәре яңынан әҙерләнә.
2016 йылдың апрелендә Рәсәй ауыл хужалығы министрлығы күп йылдар эсендә беренсе тапҡыр Омск дәүләт аграр университетына аграр белем биреүҙе үҫтереү өсөн финанслау бүлеп биреү тураһында ҡарар ҡабул итә. Юғары уҡыу йорто етәкселеге кәрәккәне бик ҙур булған комбайн һатып алырға планлаштыра.
# Ерекле (Оло Кинел ҡушылдығы)

Ерекле — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кинел йылғаһының һул ярына тамағынан 302 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ерекле (Оло Кинел ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100007831
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100783
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ашит

Ашит — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Илеть йылғаһының һул ярына тамағынан 110 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 89 км.

# Ашит
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100001678
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100167
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ивас

Ивас — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кокшеньга йылғаһының уң ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Ивас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000031216
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003121
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Фынтынеле-Коджалак ел электр станцияһы

ВЭС Фынтынеле-Коджалак (рум. Parcul eolian Fântânele-Cogealac) Румыния территорияһындағы Констанца жудецындағы ике коммуна — Фынтынеле һәм Коджалак биләмәләрендә урынлашҡан ел электр станцияһы. Уның яҡынса 2,5 МВт ҡеүәтле 240 ел генераторы бар һәм дөйөм номиналь ҡеүәте — 600 МВт. Ҡулланыуға сығарылған мәлендә ул Румынияла иң эре ел электр станцияһы һәм бөтә донъяла ҙур ел электр станцияларының береһе була. Электр станцияһының операторы — «ČEZ» чех энергетика компанияһы.

# Фынтынеле-Коджалак ел электр станцияһы
## Тасуирлама

Ел генераторы 12 км × 6 км ер биләмәһендә урынлашҡан. Электр станцияһының ҙур өлөшө (139 елгенераторы) Фынтынеле коммунаһы территорияһында урынлашҡан. Ҡалған 101 ел генераторы Коджалак коммунаһы территорияһында тора. Ел электр станцияһын төҙөлөшөнөң дөйөм хаҡы, шулай уҡ уның инфраструктураһы — 1,1 млрд евро.

# Фынтынеле-Коджалак ел электр станцияһы
## Тарих

Ел электр станцияһы Америка Ҡушма Штаттарының Continental Wind Partners компанияһы тарафынан проектлана. 2008 йылда ул үҙ проектын ČEZ чех энергетик компанияһына һата. 2007 йылда төҙөлөшкә рөхсәт бирелә, ә электр станцияһы ҡоролмаларын күтәреп ҡуйыу эше 2008 йылдын ноябрендә башлана.. Проект ике этапта атҡарыла: башта — Фынтынелдә, ә аҙаҡ Коджалакта турбиналар төҙөлә. 2010 йылдың июнендә беренсе турбина электр селтәренә тоташтырыла, 2012 йылдың ноябрь айында электр станцияһы тулыһынса ҡулланылышҡа индерелә.

# Фынтынеле-Коджалак ел электр станцияһы
## Техника

Электростанция General Electric 2.5 XL тибындағы мощностью около яҡынса 2,5 МВт ҡеүәтле 250 ел генераторы менән ҡоралландырылған. Уның һәр тәгәрмәс көпсәгенең бейеклеге — 100 м и ротор диаметры- 99 м. Шулай итеп, ҡоролмаларҙың бейеклеге яҡынса 150 метрға барып етә. Ел генераторҙарының омпоненттары төрлө илдәрҙә: Бразилиялағы Лопастта, Испанияла һәм Германияла; мотогондолар — Германияла; башняларҙың сегменттары Германия һәм Ҡытайҙа; күпселек эске электр компоненттары АҠШ-та етештерелә.
Етештерелгән электр энергияһы ел станцияһы өсөн махсус төҙөлгән биш подстанция аша электр тапшырыусы линияға (ЛЭП-ҡа) бирелә.
# Пилат Вацлав

Вацлав Пилат (чех Václav Pilát 6 май 1888, Прага — 28 ғинуар 1971, Прага) — Чехословакия футболсыһы, һөжүмсе.
«Спарта» (Прага) шулай уҡ Чехословакияның милли йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай.
Чехословакияның өс тапҡыр чемпионы.

# Пилат Вацлав
## Клуб карьераһы

Профессиональ футболда 1910 йылда «Спарта» (Прага) командаһы өсөн беренсе тапҡыр сығыш яһай, унда ун өс миҙгел уҙғара, 361 уйында ҡатнаша, барлығы 323 гол индерә. Күпселек ваҡыттарын үткәрә, «Спарта» составында уйнағанда төп составтың һөжүмсеһе була. «Спарта» составында команданың төп һөжүмселәренең береһе була, беренселек уйындарында уртаса һөҙөмтәлелеге 0,89 голға тигеҙ.
Профессиональ карьераһын «ЧАФК Прага» клубында тамамлай, уның өсөн 1925-1926 йылдарҙа сығыш яһай.
1971 йылдың 28 ғинуарында 83 йәшендә Прага ҡалаһында вафат була.

# Пилат Вацлав
## Ҡаҙаныштары һәм титулдары

* Чехословакия чемпионы (3 тапҡыр):
    «Спарта» (Прага): 1912, 1919, 1922
# Солтанов Альберт Хан улы

Солтанов Альберт Хан улы (20 июнь 1950 йыл) — ғалим-электр элемтәһе инженеры, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1996), профессор (1998).

# Солтанов Альберт Хан улы
## Биографияһы

Альберт Хан улы Солтанов 1950 йылдың 20 июнендә Башҡорт АССР-ының Боҙаяҙ районы (хәҙер — Ҡырмыҫҡалы) Боҙаяҙ ауылында тыуған.
Новосибирск элемтә электр-техник институтын (1973) тамамлай, электр элемтәһе инженеры һөнәренә эйә була.
1973—1975 йй. — Өфө «Кабель» Кострукторҙар Бюроһында инженер-конструктор.
1975 й. — Өфө авиация институтында (хәҙер — Өфө дәүләт авиация техник университеты): өлкән инженер.
1975—1980 йй. — аспирант.
1981 йылдан Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы: ассистент, өлкән преподаватель, доцент, «Техник кибернетика» кафедраһы профессоры.
СССР Фәндәр Академияһы Башҡортостан Филиалы физика-математика бүлегенең кесе ғилми хеҙмәткәре.
1999 йылдан — «Телекоммуникация системалары» кафедраһы мөдире.
2004 йылдан — Өфө дәүләт авиация техник университетының Мәғлүмәти-коммуникация технологиялары институты директоры.
Фәнни хеҙмәттәренең төп йүнәлештәре: аэрокосмик һүрәтләнештәрҙе эшкәртеү өлкәһе, дистанцион зондирование процестарын моделләштереү, сигналдарҙың, стохастик текстураларҙың тоҡарлыҡтарға тотороҡлолоғон помехоустойчивой эшкәртеү, образдарҙы таныу белгесе. Космостан Ер шарын һәм океанды күҙәтеү процестарын моделләштереү мәсьәләләре менән шөғөлләнде.
Мәғлүмәтте тапшырыу буйынса оптоэлектрон ҡоролмалар һәм оптик системалар проектланы һәм эшләне. Аэрокосмик борт мәғлүмәттәрен, һүрәтләнештәрҙе эшкәртеү өлкәһендә оптоэлектрон системалар төҙөлөшө принциптарын, моделдәрен, концепцияларын һәм методтарын эшләне.
ВОЛС (сүс-оптик һыҙыҡлы элемтә волоконно-оптических линейных связей) нигеҙендә тулыһынса оптик тапшырыу системалары компоненттарына яңы мөнәсәбәт һәм ысулдар асты.
«Телекоммуникация», «Информационные технологии» журналдарының редакция коллегиялары ағзаһы.
Республикала элемтә селтәрҙәрен: «Сокол» — банктарҙың мәғлүмәт менән алмашыу төбәк юлдаш спутниковый бәйләнешен, Өфө ҡалаһында беренсе пейджинг, «Билайн» кәрәҙ сотовой телефоны бәйләнешен эшләүҙә ҡатнашты.
500-ҙән артыҡ фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән, 3 монография, 130 баҫма әҙәбиәт һәм 25 уйлап сығарыу авторы.
Башҡортостан Республикаһы Инженер Акдемияһының ағза-корреспонденты (1994).
Төҙөлөш, юл һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ мәсьәләләре буйынса Ғилми советы ағзаһы.
Мәғлүмәти технологиялар һәм техник системалар менән идара итеү системалары буйынса Ғилми совет ағзаһы.
Рәсәй Фәндәр Академияһының Башҡортостан Филиалының математика, физика һәм машиналар тураһындағы фән бүлегендә хеҙмәт итә.
Техник фәндәр докторы (1996), профессор (1998). Халыҡ-ара телекоммуникациялар академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы (2005).

# Солтанов Альберт Хан улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2002)
* Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2016)
* Академик В. П. Макеев исемендәге миҙал (1992)
* Академик М. С. Рязанский исемендәге миҙал (1996)
# Сетовка (Каменка ҡушылдығы)

Сетовка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каменка йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Сетовка (Каменка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100007661
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100766
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1