yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Изге Иоанн сиркәүе (Изерлон)

Изге Иоанн сиркәүе (нем. Johanneskirche) — Изерлон ҡалаһының Нусберг (нем. Nußberg) районында инжил сиркәүе; бина 1959 йылда һалынған, ә 2017 йылда сиркәү ҡала ҡомартҡылары исемлегенә индерелгән.

# Изге Иоанн сиркәүе (Изерлон)
## Тарихы һәм тасуирламаһы

Изге Иоанн сиркәүе Нусберг районында Изерлон ҡалаһынан архитектор Эрнст Доссман (нем. Ernst Dossmann, 1926 й. тыуған) проекты буйынса төҙөлгән: 1959 йылдың 26 сентябрендә уға нигеҙ һалына, ә 1960 йылдың 6 ноябрендә изгеләндерелә. Ғибәҙәтхананың төп бинаһы кирбес һалынған тәре образлы тимер-бетон конструкциянан ғибәрәт; ҡабырға яҡтарында тәҙрә уйымдары юҡ. Бинаның төп залы аҫтында подвал урынлашҡан, ул бер нисә бүлмәгә бүленгән, ғибәҙәтхананың көнбайыш яғында баҫҡыс 40 метр бейеклектәге манараға алып бара. Манарала «Petit & Gebr. Edelbrock» оҫтаханаһында ҡойолған өс бронза ҡыңғырау урынлашҡан. Бинаның көнбайыш фронтоны Шверте ҡалаһынан Эдита Пруц-Гют (нем. Edith Prutz-Güth, 1928—2008) авторлығы аҫтында сграффито менән биҙәлгән: биҙәк символик Иоанн Креститель һәм Иоанн Евангелист һүрәттәренән тора. Неф өлөшө өҫтөндә , ҡыйыҡта, ҡояш батареялары ҡуйылған.
Ҙур хор һәм яҡшы яҡшы акустика менән айырылып торған сиркәү бинаһы, 450 кешене һыйҙыра һәм йыһаздарға бай түгел. Интерьерға йылы төҫмөрҙәр биреү өсөн сиркәү эскәмйәләре, алтарь һәм кафедра ҡыҙыл ағастан эшләнгән (секвойянан). Отто Пауль (нем.Ott Paul, 1903—1991) проекты буйынса эшләнгән орган төп үтеү юлынан уң яҡта урынлашҡан һәм 10 миллиметрҙан алып 2,70 метрға тиклем диаметрҙа 1250 торбаға эйә. 2017 йылда сиркәү Изерлон ҡалаһының архитектура ҡомартҡылары исемлегенә индерелә.
# Ҡалмаҡ-Әбдрәш

Ҡалмаҡ-Әбдрәш (рус. Калмык-Абдрашево) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Сафакүл районы ауылы. Ялан ауыл советы составына керә.

# Ҡалмаҡ-Әбдрәш
## Тарих

Тәүге тапҡыр 1772 йылда телгә алына. Революцияға тиклем Ҡалмаҡ-Әбдрәш ауылы Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Ҡалмаҡ улусы составында була.
Революциянан һуң Башҡорт АССР-ының Ялан кантоны составына керә. 1924 йылда Урал өлкәһенең яңы ойошторолған Ялан районы составына бирелә. 1930 йылда Ялан районы бөтөрөлгәс, ауыл Ялан-Ҡатай районына керә. 1934 йылда Ялан-Ҡатай районы Силәбе өлкәһе составына инә. 1940 йылда ауыл яңы ойошторолған Сафакүл районына керә, 1943 йылда был район Ҡурған өлкәһе составына инә.

# Ҡалмаҡ-Әбдрәш
## Халҡы

| 1795 | 1834 | 1866 | 1900 |
| 46 | — | 202 | 390 |
2002 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (94 %) йәшәй.

# Ҡалмаҡ-Әбдрәш
## Инфраструктура

Ауылда мәктәп, фельдшер-акушер пункты, мәҙәниәт йорто, мәсете бар.
# Обухов Михаил Иванович

Обухов Михаил Иванович (29 октябрь 1871 йыл — 4 октябрь 1943 йыл) — уҡытыусы, Башҡортостанда мәғарифты ойоштороусы, уҡытыу-тәрбиә эшенең яңы йүнәлештәренә нигеҙ һалыусы.

# Обухов Михаил Иванович
## Биографияһы

Михаил Иванович Обухов 1871 йылдың 29 октябрендә Түбәнге Новгород губернаһы Арзамас әйәҙе Пешелань ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
1891 йылда ул Лукьяновка өйәҙе Кендя ауылында земство ҡарамағындағы башланғыс мәктәпкә уҡытыусы итеп ебәрелә. Тәүҙән үк педагогик эшмәкәрлеген халыҡ менән бәйләй. Уҡытыусы аслыҡтан интеккән крәҫтиәндәрҙе яҡлап сыҡҡаны өсөн 1892 йылда тыуған ауылына өс йылға һөргөнгә ебәрелә. Батша охранкаһы уны туҡтауһыҙ эҙәрләй, күп тапҡыр тентеү яһап, бер өйәҙҙән икенсеһенә ҡыуып йөрөтә — уҡытыусы бер мәктәптә ике йылдан артыҡ эшләй алмай.
1905 йылғы революцияла ҡатнашҡаны өсөн М. И. Обухов Архангельск ҡалаһына өс йылға һөргөнгә ебәрелә. 1907 йылда унан ҡаса һәм Шонин исеме аҫтында йәшеренеп йәшәй башлай. 1910 йылда Мәскәүҙә тотолоп, Әстерхан губернаһына тағы һөргөнгә оҙатыла.
1913 йылдың июлендә М. И. Обухов Өфөгә килеп эләгә һәм 1916 йылдың сентябренә ҡәҙәр земство халыҡ мәғарифы бүлегендә статистик булып эшләй, артабан бүлек мөдире итеп тәғәйенләнә. 1917 йылдың 16 февралендә Өфө губернаторы М. Башилов: «Михаил Иванович Обуховты бөтә эштәрҙән, земствола һәр төрлө хеҙмәттән бушатырға һәм миңә уның һөҙөмтәләре тураһында тиҙ арала хәбәр итергә»,- тип бойороҡ бирә. Ләкин, февраль буржуаз-демократик революцияһының башланыуы һөҙөмтәһендә, губернаторҙың бойороғо үтәлмәй ҡала. Күҙәтеү аҫтында йәшәүгә ҡарамаҫтан, М. И. Обухов Өфөлә төрлө яҡлы эшмәкәрлек башлап ебәрә. Заманының алдынғы гәзит-журналдарында Шонин псевдонимы менән мәҡәләләр яҙа, демократик ойошмалар эшендә ҡатнаша. Шул уҡ ваҡытта ул рус педагогтары К. Д. Ушинский, Н. Ф. Бунаков, В. В. Водовозов хеҙмәттәре менән танышып, уларҙың идеяларын ҡабул итә. М. И. Обухов һәр йылғы статистик отчеттарында һәм очерктарында күп милләтле башланғыс мәктәптәрҙә уҡыусы балаларҙы, сословие Һәм енестәренә ҡарамайынса, туған телдә уҡытыу проблемаһын күтәрә.
М. И. Обухов мәктәптә уҡытыуҙың йөкмәткеһен, дәрес үткәреү системаһын тәнҡитләй, халыҡ мәғарифы өлкәһендә Башҡортостандың ныҡ артта ҡалыуын әсенеп һүрәтләй. 1915 йылда уның «Өфө губернаһы мәктәптәре» тигән монографияһы баҫылып сыға. Ул — мәктәптәрҙе тикшереүгә бағышланған күп яҡлы тәүге һәм берҙән-бер хеҙмәт. Унда автор башҡорт халҡының белем алыуға ынтылышын асыҡ һүрәтләй.
М. И. Обухов китапханалар ойоштороуға һәм мәктәптән тыш учреждениелар менән етәкселек итеүгә ҙур иғтибар бирә. Был темаларға байтаҡ хеҙмәттәр яҙа. Ул мәктәптән башҡа ойошмаларҙы халыҡҡа үҙ аллы белем алырға ярҙам итеүсе, уның мәҙәни-ағартыу ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереүсе тип ҡарай. Октябрь революцияһынан һуң М. И. Обухов яңы мәктәп эшен ойоштороуҙа яҡындан ҡатнаша, Өфө губерна халыҡ мәғарифы бүлегендә, мәктәптәрҙә етәксе вазифалар башҡара, ололар өсөн әлифбалар һәм уҡытыу ҡулланмалары баҫтырып сығара. Ул халыҡтың оло ихтирамы менән файҙалана.
# Ғабдулла Туҡай һәйкәле (Түбәнге Кама, 1991)

Ғабдулла Туҡай һәйкәле — Татарстандың Түбәнге Кама ҡалаһында 1991 йылда Ғабдулла Туҡайға куйылган (беренсе) һәйкәл. Авторы — Баҡый Иҙрис улы Урмансы (1897 — 1990) (бюст өлөшө), архитектор — Фирҙәүес Ғәйнетйән улы Ханов (күтәртмә өлөшө). Түбәнге Каманың Ғабдулла Туҡай паркына (башка исемдәре: Г. Тукай исемендәге Ял һәм укыу паркы, Мәғрифәт һәм ял паркы, Әкиәттәр паркы) инеү юлында, махсус эшләнгән милли орнаментлы áрка алдына урынлаштырылған.

# Ғабдулла Туҡай һәйкәле (Түбәнге Кама, 1991)
## Тарихы

Туҡай бюсы — Баҡый Урмансының иҗад емеше. Шағирҙың 75 йыллыгына бронзанан эшләп тамамлаган. Түбәнге Кама ҡалаһына скульптор үҙе иҫән вакытта бүләк итеп ҡалдырған. 1986 йылдың февралендә техник фәндәр докторы, Татарстан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, Татарстан Республикаһының аткаҙанган химигы Азат Зыятдинов (1939 — 2017), скульпторҙың Ҡазандағы оҫтаханаһынан шағир бюсын РАФ машинаһында Түбәнге Камаға алып кайтыуын ойоштора. Бюсты 1991 йылдың сентябрь айында Ҡояшлы (хәзерге Туҡай) урамындагы Туҡай исемендәге китапхана янындағы баҡсаға (скверга) баҫтырып ҡуйғандар. 2006 йылда бюст яңыртылған.
2015 йылдың 14 авгусында, «2015 йыл — Татарстанда Парктар һәм скверҙар йылы» уңайынан, Туҡай һәйкәле тирәһе гүзәл паркка әйләндерелә. Паркның майҙаны 3,2 га. Парк менән бер рәттән, йәнәшәлә Туҡай исемендәге ҡала китапханаһына ла республика бюджеты иҫәбенә төҙөкләндереү үткәрелә.
Үҙгәртеп ҡоролган паркты һәм һәйкәлде асыу тантанаһында Татарстан Республикаһы Президенты Рөстәм Миңлеханов, Татарстан Республикасы Дәүләт советы депутаты Разил Вәлиев һ. б. рәсми кешеләр ҡатнаша.

# Ғабдулла Туҡай һәйкәле (Түбәнге Кама, 1991)
## Тасуирламаһы

Бейек алты ҡырлы гранит постаментҡа йәш Ғабдулла Туҡайҙың бюсы урынлаштырылған. Постаменттың алғы ягында ғәрәп теле һәм кирилл хәрефтәре менән шағир тураһында мәғлүмәт яҙылған мемориаль такта беркетелгән.
# Кучуков Шамил Шакир улы

Кучуков Шамил Шакир улы (14 март 1973 йыл) — радиотележурналист.

# Кучуков Шамил Шакир улы
## Биографияһы

Шамил Шакир улы Кучуков 1973 йылдың 14 мартында Башҡорт АССР-ының Күгәрсен районының Түләбай ауылында тыуған.
Үҙҙәрендәге урта мәктәпте тамамлағас, 1990—1995 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетында журналист һөнәрен үҙләштерә. БДУ-ла уҡыған сағында уҡ «Башҡортостан» радиоһының яңылыҡтар бүлегендә эшләй башлай. Аҙаҡ «Даирә», «Саҡматаш» тапшырыуҙарының алып барыусыһы була. Телевидениела 2000 йылда эшләй башлай. Тәүҙәрәк «Үҙ еремдә», «Араларҙы яҡынайтып», «Сатраш» программаларын алып бара.
Шамил Шакир улы — 3 бала атаһы, популяр телевизион алып барыусы. Тапшырыуҙарҙа уҡ үҙенең принципиаллеген күрһәткән журналист, оҫта креатив етәксе. Уның етәкселегендә БСТ телеканалында сыҡҡан «Телеүҙәк», «Йәнле ауыл», «Арыҫлан» кеүек проекттар халыҡ күңелен яуланы. «Сатраш», «Ҡайтайым ауылыма», «Наши годы», «Үткән ғүмер» проекттары авторы. «Ҡайтайым ауылыма» программаһы менән Башҡортостанда, Ырымбурҙа, Силәбе өлкәһендә йөҙгә яҡын ауылды урап сығып, ҙур танылыу яуланы. Уның тапшырыуҙары һәр саҡ халыҡ мәнфәғәте яҡланып эшләнә. Ҡыйыу һүҙ оҫтаһы. Спорт менән мауыға.
# Моховушка

Моховушка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға исемһеҙ №99 йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Моховушка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115200001009
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200100
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Глухая Сомба

Глухая Сомба — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сомб күле -күл - Сомба йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Глухая Сомба
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000002882
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000288
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әхмәров Хәсән Нурый улы

Әхмәров Хәсән Нурый улы (1866—?) — хәрби эшмәкәр, Рәсәйҙәге Граждандар һуғышы һәм Башҡорт милли хәрәкәтенда ҡатнашыусы.

# Әхмәров Хәсән Нурый улы
## Биографияһы

Әхмәров Хәсән Нурый улы 1866 йылда Ырымбур ҡалаһында тыуған.
Ырымбурҙа Неплюев кадет корпусын, унан һуң — хәрби училищеһын тамамлаған.
Һуңынан рус армияһында хеҙмәт иткән. Полковник званиеһына лайыҡ булған. 1917 йылға тиклем Беренсе донъя һуғышында ҡатнашҡан.
1918 йылдан алып Үҫәргән кантонында Башҡорт хөкүмәтенең вәкиле булып эшләгән.
1919 йылдан — Эшсе-крәҫтиәндәр Ҡыҙыл армияһының (РККА) Көнсығыш фронты Көньяҡ төркөмө армиялары штабы янындағы <ашҡортостан Хәрби-революцион комитетының хәрби бүлеге буйынса вәкил урынбаҫары.
1919-1920 йылдарҙа Ҡыҙыл Армия сафтарында хеҙмәт итә. 49-сы Себер уҡсылар полкы командиры була. Автономиялы Башҡорт Совет Республикаһының хәрби эштәр буйынса халыҡ комиссариатының тәьмин итеү бүлеге начальнигы ярҙамсыһы итеп тәғәйенләнә.
1919 йылдың июненән Бәләбәй ҡалаһында РККА-ның айырым Башҡорт уҡсылар бригадаһы частарын булдырыу менән шөғөлләнә. Ә шул уҡ йылдың авгусынан алып Башҡорт айырым уҡсылар бригадаһы командиры итеп тәғәйенләнә.
1919 йылдың октябрь — ноябрь айҙарында Петроградты обороналауҙа ҡатнаша. Аҡтарҙың генерал Н. И. Юденич етәкселендәге Төньяҡ - Көнбайыш армияһын тар-мар итеүҙә ҡатнаша.
1920 йылдың февраленән алып октябргә тиклем — Автономиялы Башҡорт Совет Республикаһының запас ғәскәрҙәре идаралығы начальнигы була. Шул уҡ ваҡытта Әхмәров Хәсән Нурый улы башҡорт ғәскәрҙәренең ойоштороуы һәм фронтҡа ебәреүе менән етәкселек иткән.
Уның артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
# Ҡыйғы урамы

Ҡыйғы урамы — Өфө ҡалаһының Калинин районы, Шаҡша биҫтәһендә урынлашҡан.

# Ҡыйғы урамы
## Транспорт

«Керамик завод» туҡталышы. Автобус — 35б, 59б, 59э, маршрут таксилары, 221, 221к, 291, 299, 299д, 300, 71, 71а

# Ҡыйғы урамы
## Предприятиелар

Керамика эшләү заводы (хәҙер —«Балтика» предприятиеһы складтары). Элек балсыҡ сығарған карьерҙы һыу менән тултыралар һәм хәҙер ул урамдың төньяҡ өлөшөнә терәлә. Ҡыйғы урамында рельстар һалынған булған һәм унан тейәгес экскаватор йөрөгән (Өфө картаһында бәләкәй мөйөш, 6 б. ).

# Ҡыйғы урамы
## Мәғариф

Күрше Стадион урамында —131-се һанлы мәктәп һәм 122-се һанлы гимназия
# Нгэвалы-Яха

Нгэвалы-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ед-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 70 км.

# Нгэвалы-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300043563
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304356
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ильясова Лидия Михайловна

Ильясова Лидия Михайловна (укр. Лідія Михайлівна Ілья́сова, 24 ноябрь 1935 йыл, Харьков, Украина ССР-ы, СССР — 1 сентябрь 2017 йыл, Харьков, Украина) — совет шашкасыһы, Рәсәй журналисы. Рус шашкаһы буйынса СССР-ҙың спорт мастеры (1970). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1996). Шашка буйынса СССР Кубогын яулаусы (1971).

# Ильясова Лидия Михайловна
## Биографияһы

Лидия Михайловна Ильясова 1935 йылдың 24 ноябрендә Украинаның Харьков ҡалаһында тыуған. 1958 йылда Харьков политехник институтын тамамлай.
Зиновий Исаакович Цириктың уҡусыһы. «Зенит» балалар спорт ойошмаһы тәрбиәләнеүсеһе (Өфө). СССР (1971) һәм РСФСР (1989) Кубогын яулаусы, 1959, 1961, 1971, 1972 йылдарҙа РСФСР чемпионы, 1974—76 йылдарҙа РСФСР чемпионатының көмөш призеры һәм 1963, 1979 йылдарҙа бронза призеры, РСФСР чемпионатының шәхси зачетында призер була. 1972 йылда СССР Кубогының Көмөш призеры һәм 1974 йылда СССР Кубогының команда зачетында бронза призеры. Башҡортостан чемпионаттарының 1970, 1978, 1986 йылдарҙа чемпионы, көмөш призеры (1972).
1993—97 йылдарҙа Башҡортостанда беренсе украин «Криниця» гәзите мөхәррире.
Журналист булараҡ «Волга-Урал» (1991-93), «Воскресная газета» (Өфө) (1994—2005), «Уфимская неделя» (2006—2010), «Единая Россия. Башкортостан»,"Охрана труда и промышленная безопасность", «Уфимские ведомости»" гәзиттәре һәм «Шашечный Израиль» журналы һ. б. менән хеҙмәттәшлек итә.
Людмила Гурченко, Клавдия Шульженко тураһында хәтирәләр авторы.
Людмила Гурченко менән Харьков ҡалаһының ҡатын-ҡыҙҙарҙың 6-сы ҡала мәктәбендә бергә уҡый:
   «Ул минән 12 көнгә өлкәнерәк. Мин „А“ класында, ә Гурченко — „Б“ класында уҡыны. Тағы беҙҙең мәктәптә Наталья Фатеева ла уҡыны, тик бына уны Люсянан айырмалы рәүештә башҡалар яратманы, — бик ҡылансыҡ ине. Уның ҡарауы Гурченко — үҙе ябайлыҡ! Буласаҡ арҙаҡлы бик үк яҡшы уҡыманы — дүртле менән өс араһында булды, әммә бик күңелсәк һәм аралашыусан булды — артистлыҡҡа ауышлыҡ менән. Әгәр беҙҙә башлыса спортсылар булһа, „Б“ класнан Украинаның атҡаҙанған артистары сыҡты»

# Ильясова Лидия Михайловна
## Хәтер

* 2018 йылдың 4 сентябрендә Өфөлә Лидия Михайловна Ильясова иҫтәлегенә икенсе тапҡыр халыҡ-ара шашка буйынса турнир уҙғарыла
# Доновка

Доновка — Рәсәй йылғаһы. Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чесноковка йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Доновка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Уй йылғаһы ҡушылған урындан Курган ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500312111200002174
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200217
* Бассейн коды — 14.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Родинка (Архангел районы)

Родинка (рус. Родинский) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 78 кеше. Почта индексы — 453039, ОКАТО коды — 80203816005.

# Родинка (Архангел районы)
## Халыҡ һаны
### Милли составы

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 86 % тәшкил итә.

# Родинка (Архангел районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 23 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Баҡалды): 16 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 32 км

# Родинка (Архангел районы)
## Урамдары

* Сәскәле урам (рус. Цветочная (улица))
* Мәктәп урамы (рус. Школьная (улица))

# Родинка (Архангел районы)
## Тарихы

Родинский ҡасабаһы революцияға тиклемге осорҙа уҡ утар булараҡ билдәле. 1920 йылда утарҙағы 36 йортта 183 башҡорт йәшәгән.

# Родинка (Архангел районы)
## Матбуғатта

* Башҡортостан. 21 май 2019, Эшем күп тип һөйөн
# Имашев Рәшит Фәтих улы

Имашев Рәшит Фәтих улы (30 март 1939 йыл — 11 март 2007 йыл) — рәссам. 1973 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Татарстан Республикаһының халыҡ рәссамы (2003), Башҡортостан Республикаһының (1995) һәм Татар АССР‑ының (1986) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Фәтих Кәрим (1999), Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге (2006) премиялар лауреаты.

# Имашев Рәшит Фәтих улы
## Биографияһы

Рәшит Фәтих улы Имашев 1939 йылдың 30 мартында Миәкә районының Аҙнай ауылында тыуа. Өфөнөң 9-сы интернатын (Р. Ғарипов исемендәге Республика башҡорт гимназия-интернаты), Ҡазан һынлы сәнғәт училищеһын һәм В. Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт һынлы сәнғәт институтын тамамлай. Урта мәктәптә уҡығанда рәсемдәре «Азат хатын», «Һәнәк», «Саян», «Детский мир», «Юность» журналдарында баҫыла. Ул — рәсем сәнғәте, гәзит-журнал графикаһы оҫтаһы, меңдән ашыу рәсем авторы. Әҫәрҙәре — Рәсәй һәм сит ил галереяларына ҡуйылған. Халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй, зона һәм республика күргәҙмәләрендә ҡатнаша. Ғ. Туҡай, Ғ. Ибраһимов, Х. Туфан, С. Сәйҙәшев, М. Йәлил, Н. Йыһанов, К. Ҡолоев, Ф. Хемингуэй, Ф. Кастро, Л. Корваландың һәм башҡа дәүләт эшмәкәрҙәренең, азатлыҡ һәм бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәшеүселәрҙең портреттарын яҙа.
Рәшит Имашев — киң темаға мөрәжәғәт иткән сәнғәт оҫтаһы. Уның әҫәрҙәрендә тарихи осор, һуғыш, илде тергеҙеү геройҙары, һалдаттар, тыл кешеләре, төҙөлөш эшселәре, крәҫтиән, нефтсе, металлург, студенттар, йәштәр, балалар, халыҡ вәкилдәре — уларҙы һанап бөтөрөрлөк түгел. Әммә һәр рәсемендә кеше, уның уй-фекерҙәре, шатлыҡ-ҡайғылары, ынтылышы сағылған. Рәшит Имашев ижад үрҙәренә үҙ таланты менән күтәрелде. Уға ҙур ҡаҙаныштары, фиҙакәр хеҙмәте өсөн — «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре» тигән маҡтаулы исем бирелде. Ул — Фәтих Кәрим, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премиялар лауреаты.
2003 йылдың 30 декабре рәссамға тағы бер ҙур шатлыҡ алып килде: Татарстан Республика Президенты Указы менән һынлы сәнғәт өлкәһендәге оло ҡаҙаныштары һәм күп йыллыҡ һөҙөмтәле хеҙмәте өсөн Рәшит Фәтих улы Имашевҡа «Татарстан Республикаһының халыҡ рәссамы» тигән маҡтаулы исем бирелде.
# Карин Ларссон

Карин Ларссон (швед. Karin Larsson, 3 октябрь 1859 йыл — 18 февраль 1928 йыл) — Швеция рәссамы.

# Карин Ларссон
## Биографияһы

Карин Ларссон (ҡыҙ фамилияһы Бергё (Bergöö)) Эребру ҡалаһында тыуған, Халльсбергта үҫкән, унда уның атаһы, Адольф Бергё, уңышлы эшҡыуар булған. Кесе һеңлеһе Стина британ геологы Фрэнсис Артур Батерға кейәүгә сыҡҡан.
Карин бала саҡтан һынлы сәнғәттә һәләттәрен күрһәтә, тәүҙә Стокгольмда Franska skolan, һуңынан Slöjdskolan (хәҙер Констфактың университет колледжы) уҡый, ә 1877—1882 йылдар осоронда ирекле сәнғәттәрҙең Король академияһында уҡый. Академияны тамамлау менән Париждан алыҫ түгел Гресюр-Луэнға скандинав рәссамдар колонияһына китә.
Гре-сюр-Луэнда ул швед рәссамы Карл Ларссон менән таныша. 1883 йылда Стокгольмға улар бергә ҡайта, унда өйләнешәләр. 1884 йылда беренсе балалары, ҡыҙы Сюзанна тыуғандан һуң, улар Гре-сюр-Луэнға китә, ә 1885 йылда яңынан Швецияға ҡайта.
1888 йылда Карлдың ҙур картинаһын үҙ коллекцияһына һатып алырға теләгән швед коллекционеры Понтус Фюстенберг тәҡдиме буйынса Ларссондар Парижда тағы бер йыл йәшәй.
Карин Карлдың эште хуплай, һәм уның төп моделе һәм тәнҡитсеһе була. Ҙур йорт һәм һигеҙ балаға эйә булып, ул үҙенең көстәрен дизайн эшмәкәрлегенә йүнәлтә: киндер һуға, сигә, үҙе һәм балалар өсөн кейем моделдәре уйлап сығара һәм хатта йыһаздар проектлай. Ул сағыу сәскәләр, үҫемлектәрҙең стилләштерелгән сигелгән һүрәттәре менән үҙенең ҡабатланмаҫ швед стиле булдыра, япон мотивтары индерә.
Карин Ларссон 1928 йылда вафат була.
1997 йылда Виктория һәм Альберт музейы Карл Ларссон күргәҙмәһендә интерьер дизайны күрһәтә.
2018 йылда Японияла Carl Larsson and His Home: Art of the Swedish Lifestyle күргәҙмәһе Карин авторлығында текстиль һәм Карл төшөргән картиналарҙы күрһәтә.

# Карин Ларссон
## Галереяһы

* Емеш-еләк, көрөшкә менән натюрморт
* Карин Ларссон авторлығында кресло-бәүелсәк
# Вандм-Юган

Вандм-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вандм-Тор күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Вандм-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019559
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301955
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Әхмәтов Хәмит Борхан улы

Әхмәтов Хәмит Борхан улы - ( 1 ғинуар 1904 йыл, Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе Күсей ауылы(Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы) – 9 сентябрь 1966 йыл, Сибай ҡалаһы) ҡурайсы.

# Әхмәтов Хәмит Борхан улы
## Биографияһынан

Хәмит Әхмәтов 1904 йылда Күсейҙә старатель ғаиләһендә донъяға килгән. Бала саҡтан көтөү көткән, ҡырҙа йөрөгәндә лә ҡурайынан айырылмаған. Ҡаяға баҫып уйнап ебәрһә, Ирәндек бу­йындағы барлыҡ йәйләүҙәргҙә уның ҡурай тауышын ишетер булғандар. Бирғәле исемле оҫта ҡурайсынан башҡарыу серҙәренә өйрәнеүенән тыш байтаҡ йырҙарҙың тарихын да отоп алып ҡалған.
1923 йылдың йәйендә Мәскәүҙә беренсе тапҡыр СССР ауыл хужалығы һәм сәнәғәт күргәҙмәһе асылған. Төрлө милләт вәкилдәре баш ҡалаға килеп, үҙҙәренең көнкүрешен, мәҙәниәт, сәнғәт оҫталығын да күрһәтергә тейеш була. Башҡортостан исеменән был сарала ҡатнашыу хоҡуғы Бөрйән-Таналыҡ халҡы вәкилдәренә бире­лә, һәм делегация составына йәш ҡурайсы Хәмит Әхмәтовты ла индерәләр
1924 йылдан алып Башҡорт дәүләт драма театрында эшләй.
1935—64 йылдарҙа Баймаҡ колхоз‑совхоз театр сәхнәһендә уйнай ( Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры ошо театрҙан башлана) эшләй.
Әхмәтов Хәмит Борхан улы үҙенсәлекле башҡарыу стиленә эйә булған,ҡырыҫ тотанаҡлыҡ, эпик манера, моңло уйнауы менән айыры­лып торған. Репертуарында классик оҙон көйҙәрҙең инструменталь башҡарылыш өсөн варианттары, программалы пьеса‑һүрәтләмәләр һәм йыр‑бейеү көйҙәре булған, “Айүкә”, “Баяс”, “Ҡарасәс”, “Сыңрау торна”, “Һыр” көйҙәренең уникаль варианттарын башҡарған.
Ул спектаклдәрҙә ҡатнашҡан: Х.Ғ.Ғәбитовтың “Ынйыҡай менән Юлдыҡай”, Д.Юлтыйҙың “Маҡтымһылыу”, “Башҡорт туйы”, С.М.Мифтахов­тың “Дуҫлыҡ һәм мөхәббәт”, Б.Бикбайҙың “Ҡаһым түрә, йәки 1812 йыл” әҫәрҙәрендә сәхнәгә сыҡҡан.

# Әхмәтов Хәмит Борхан улы
## Шулай уҡ ҡара

* Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры