yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бырма (Турка ҡушылдығы)

Бырма (Правая Бырма) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы/ Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Турка йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Бырма (Турка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013453
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101345
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Арба (Ошма ҡушылдығы)

Арба — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ошма йылғаһының һул ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Арба (Ошма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100036726
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103672
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ук (Тубыл ҡушылдығы)

Ук — Рәсәй йылғаһы. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тубыл йылғаһының уң ярына тамағынан 457 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.

# Ук (Тубыл ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тубыл йылғаһы, Ҡурған ҡалаһынан Есет йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500412111200002654
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200265
* Бассейн коды — 14.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бөтә донъя фольклориадаһы

Бөтә донъя фольклориадаһы — Халыҡ-ара фольклор фестивалдәре һәм традицион сәнғәт ойошмаһы (СIOFF) дүрт йылға бер тапҡыр ойошторған Халыҡ-ара фольклор фестивале.

# Бөтә донъя фольклориадаһы
## Тарихы

Бөтә донъя фольклориадаһы дүрт йылға бер тапҡыр уҙғарыла (һайлап алыу идеяһын үткәреү датаһы Олимпия уйындарына оҡшатып алынған). Үҙенең флагы, гербы, гимны, девизы бар. Фестивалдә мәҙәни мираҫы күрһәтелә, уны һаҡлау буйынса көс һалына.
Донъя фольклориадаһының төп өлөшөн донъяның төрлө илдәренән килгән һәм үҙҙәренең традицион музыкаһын, бейеүҙәрен күрһәткән, халыҡ кәсептәрен, аш-һыуын, халыҡ костюмдарын, сәхнә сәнғәтен тәҡдим иткән артистарҙың сығышы алып тора.
Шулай уҡ Фольклориада үҙ эсенә түбәндәгеләрҙе ала:
* һөнәрмәндәрҙең эш территорияларын
* сит илдәрҙән килгән ҡатнашыусыларҙың традицион уйындарын уйнау урындарын күрһәтеү
* традицион аҙыҡ-түлек тураһында лекция тыңлау майҙаны

# Бөтә донъя фольклориадаһы
## Ҡатнашыусылар

CIOFF-тың ағза илдәре (100-ҙән артыҡ) ҡатнаша.

# Бөтә донъя фольклориадаһы
## Йылдар буйынса Фольклориада

* 1996: Брюнсюм, Нидерланд
* 2000: Токио, Япония
* 2004: Печ һәм Будапешт, Венгрия
* 2012: Ансон, Көньяҡ Корея
* 2016: Сакатекас, Мексика
* 2021: Өфө, Рәсәй Федерацияһы

# Бөтә донъя фольклориадаһы
## Рәсәйҙә Фольклориада

2015 йылдың октябрендә 45-се Бөтә донъя конгресында һәм Халыҡ-ара фольклор фестивалдәре һәм традицион сәнғәт ойошмаһы (CIOFF) советының Генераль Ассамблеяһында 2020 йылда Фольклориаданы Рәсәйҙә — Башҡортостан Республикаһында 18 июлдән 1 авгусҡа тиклем үткәреү тураһында иғлан ителә. Коронавирус пандемияһы арҡаһында ул бер йылға кисектерелә һәм 2021 йылдың 3 — 10 июленә асыла
# Әбү әд-Дәрдә

Әбү әд-Дәрдә Үвәймир ибн Мәлик Әл-Хәҙрәжи, Әбү әд-Дәрдә булараҡ күберәк билдәле (ғәр. أبو الدرداء‎; т. й. — билдәһеҙ, Мәҙинә, хәҙерге Сәғүд Ғәрәбстаны — 653, Александрия, хәҙерге Мысыр) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең сәхәбәләренең береһе.

# Әбү әд-Дәрдә
## Биографияһы

Мәҙинәлә тыуған, Хәҙрәжи ырыуының әл-Харис нәҫеленә ҡараған. Һижрәттең икенсе йылында Бәҙер һуғышынан һуң ислам динен ҡабул итә. Сауҙа менән шөғөлләнә, ләкин ислам динен ҡабул иткәндән һуң ул был эште ҡалдыра һәм үҙен бик сикләп йәшәй башлай. Өхүд эргәһендәге һуғышта һәм мосолмандарҙың мәккә мөшриктәренә ҡаршы башҡа һуғыштарында ҡатнаша. Ҡөрьән, хәҙис һәм фиҡһ (мосолман хоҡуғы) белгесе була.
Хәлифә Усман ибн Әффан идара иткән осорҙа ул башта дәүләт вазифаһынан баш тарта һәм кешеләрҙе ислам нигеҙҙәренә өйрәтеү менән шөғөлләнә. Әммә һуңынан Сүриәнең судьяһы (ҡазый) булырға ризалаша.

# Әбү әд-Дәрдә
## Биографияһы
### Вафаты

Ул 653 йылда, өсөнсө Хаҡ хәлифә Усман үлтерелгәнгә тиклем, вафат була.
# Мысыр баҙары

Мысыр баҙары, Тәмләткестәр баҙары (ингл. Spice Bazaar), Мысыр чаршысы (төр. Mısır Çarşısı) — Истанбулдың иҫке өлөшөндә Эминөнү районында урынлашҡан баҙар; Оло баҙарҙан һуң ҡалала ҙурлығы буйынса икенсе баҙар. Территорияһында 80-ләп магазин бар, уларҙың төп ассортименты — тәм-том, тәмләткестәр, дарыу үләндәре, специялар, киптерелгән емеш-еләктән һәм иттән әҙерләнгән деликатестар, һөт ризыҡтары.
Баҙар 1660 йылда Турхан солтан бойороғо буйынса архитектор Ҡазим аға тарафынан төҙөлгән. Тәүҙә Яңы мәсет комплексының өлөшө була һәм уның төҙөлөшөн финанслау өсөн хеҙмәт итә. L хәрефенең киреһе рәүешендә төҙөлгән бинаның алты ҡапҡаһы бар. Комплекстың көмбәҙҙәре ҡурғаш менән ябылған.
Тәүҙә «яңы», шулай уҡ «әсәй» баҙары тип йөрөтөлгән. Шунан «Мысыр баҙары» тигән атама өҫтөнлөк алған, сөнки ул заманда тәмләткестәр һәм специялар башлыса Һиндостандан Европаға Мысыр аша ташылған.
Мысыр баҙары ике тапҡыр янғындан ҡаза күрә — 1691 һәм 1940 йылдарҙа. 1940—1943 йылдарҙағы тергеҙеү эштәре барышында комплекстың күп деталдәренең төп нөсхәһе юғалтыла. 1941 йылда уны Яңы мәсеттән айырып юл һалына.
# Солда (Векса ҡушылдығы)

Солда — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Векса йылғаһының һул ярына тамағынан 5,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Солда (Векса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000011826
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001182
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Паншвиц-Кукау

Паншвиц-Кукау (нем. Panschwitz-Kuckau<br />Pancicy-Kukow) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2143 кеше йәшәй. Майҙаны — 23,37 км². Диңгеҙ кимәленән 190 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1920 һәм автомобиль коды BZ.
# Баулы (Ыҡ ҡушылдығы)

Баулы — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 402 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Баулы (Ыҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028084
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102808
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тайгыть-Ега

Тайгыть-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының уң ярына тамағынан 240 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.

# Тайгыть-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010700112115300014910
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301491
* Бассейн коды — 14.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Көйәнтә (мәғәнәләр)

Көйәнтә:

# Көйәнтә (мәғәнәләр)
## Көнкүреш ҡорамалы

Көйәнтә - ике биҙрә йәки башҡа төрлө йөк элер өсөн ҡулайлаштырылған ағас ҡорамал. Ул дуға кеүек бөгөп тә, Көнсығыш илдәрендә тура килеш тә ҡулланыла.

# Көйәнтә (мәғәнәләр)
## Үлсәү берәмеге

* Башҡорт халҡында һыуҙы, ниндәйҙер башҡа йөктө көйәнтәләп ташығанда, нисә көйәнтә ташлығаны үлсәү берәмеге булып торған, әле лә был ғәҙәт һаҡлана. - Ике көйәнтә балсыҡ; дүрт көйәнтә һыу

# Көйәнтә (мәғәнәләр)
## Көнкүреш ҡормалдары өлөшө

* Көрөҫ элә торған таяулы арҡыры ағас (киндер һуғыуҙа)
* Уртаһынан беркетеп, ике осонан ауырлыҡ элә торған таяҡ. - Биҙмән көйәнтәһе

# Көйәнтә (мәғәнәләр)
## Күсмә мәғәнәлә

* Көйәнтә сираҡ - мыҫҡыллы фразеологизм
* Көйәнтә алыу - ҡыҙ баланың ҡул араһына инә, ярҙамлаша башлауы.Халыҡ йырынан:
   Яңы ғына инем ҡолонсаҡ,
   Көйәнтәләр алыуым яңы саҡ
# Шварцхольц

Шварцхольц (нем. Schwarzholz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 255 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,82 км². Диңгеҙ кимәленән 27 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39596 һәм автомобиль коды — SDL.
# Соболевка (Улу-Юла ҡушылдығы)

Соболёвка (Үрге Соболёвка) — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Улу-Юл йылғаһының һул ярына тамағынан 236 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Соболевка (Улу-Юла ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200022022
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202202
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хоттендорф

Хоттендорф (нем. Hottendorf) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 288 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,66 км². Диңгеҙ кимәленән 83 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39638 һәм автомобиль коды — SAW.
# Бешмә (ауырыу)

Бешмә — кеше һәм хайуандарҙың киҫкен инфекцион ауырыуы, уға интоксикация, биҙгәк тотоу, ауыҙ һәм танау ҡыуышлыҡтарының лайлалы тиресәһендә, тирелә афтылар һәм эрозиялар барлыҡҡа килеү хас.

# Бешмә (ауырыу)
## Этиология һәм эпидемиология

Бешмәне тыуҙырыусы — Aphthovirus затының Picornaviridae ғаиләһенә ҡараған вирус, 7 серотибы, яҡынса 70 варианты бар; тышҡы мөхиттә сыҙамлы. Зыянһыҙ һәм яман формаларға бүленә. Һыйыр малы һәм ваҡ мал, дөйә, ҡырағай ҡуш тояҡлылар, сусҡа һ. б. бирешеүсән; йылҡы ауырымай, ләкин вирусты йөрөтөүсе була ала. Кешегә һирәк осраҡта йоға. Инфекция сығанаҡтары — ауырыу хайуандар һәм вирус йөрөтөүселәр.

# Бешмә (ауырыу)
## Патогенез

Вирус тышҡы мөхиткә афтылар шыйыҡлығы, һөт, бәүел, тиҙәк менән эләгә, шулай уҡ һуйылған ауырыу мал итендә һәм ҡанында була. Алиментар, аэроген һәм аралашыу юлы менән ауыҙ һәм танау ҡыуышлығының лайлалы тиресәһе, тире аша йоғоуы мөмкин. Вирус эпителий күҙәнәктәренә үтеп инә, үрсей, күҙәнәк элементтарын тарҡата, был ҡыуыҡсалар ҡыуышлығында экссудат йыйылыуға (афтылар), эрозияға, икенсел бактериаль инфекция үҫешенә килтерә.

# Бешмә (ауырыу)
## Клиническая картина

Инкубация осоро 1—7 тәүлек (һирәгерәк 3 аҙна) дауам итә. Хайуандарҙа төп билдәләре: тән т‑раһы күтәрелеү, күп шайыҡ ағыу, афтылар барлыҡҡа килеү, һөт продуктлылығы кәмеү, аҡһаҡлыҡ, ашҡаҙан-эсәк юлдары эшмәкәрлеге боҙолоу һ.б. Ауырыу яман формала үткән осраҡта хайуандарҙың күпләп үлеүе күҙәтелә. Диагностика өсөн эпизоотологик, клиник һәм лаборатор (вирусологик, серологик) тикшереү мәғлүмәттәре ҡулланыла. Дауалау (кәрәк булғанда) симптоматик (гипериммун сыворотка һ. б.).

# Бешмә (ауырыу)
## Иҫкәртеү

Вакцинация, ветеринария-санитария ҡағиҙәләрен үтәү, карантин саралары, дезинфекция һ.б. Башҡортостанда һыйыр малының бешмә ауырыуы һуңғы тапҡыр 1980 йылда теркәлгән. 20 быуаттың 70‑се йылдарында Ветеринария лабораторияһында бешмә эпизоотологияһы өйрәнелә, уны диагностикалау һәм булдырмау ысулдары эшләнә (Р. Х. Йәнекәев һ. б.). Башҡортостан Республикаһы Ветеринария идаралығында ауырыуҙы бөтөрөү саралары эшләнгән (В. М. Болдырев һ. б.).
# Голенькая

Голенькая — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Салыҡлы йылғаһының һул ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Голенькая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Ырғыҙ йылғаһы башынан Сулак һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001612112100009995
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100999
* Бассейн коды — 11.01.00.016
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ҡоро Ключ (Сарана ҡушылдығы)

Сухой Ключ — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сарана йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ҡоро Ключ (Сарана ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100021374
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102137
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Гуж

Кесе Гуж — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопь-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кесе Гуж
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000019058
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001905
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кадада

Кадада — Рәсәй йылғаһы. Пенза өлкәһе, Һарытау өлкәһе, Ульяновск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2064/724 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 150 км.

# Кадада
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура йылғаһы, инештән Сура гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500112110000035260
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003526
* Бассейн коды — 08.01.05.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Батурино (Вагай ҡушылдығы)

Батурино — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вагай йылғаһының уң ярына тамағынан 321 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Батурино (Вагай ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012670
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301267
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Виноградская Катерина Николаевна

Виноградская Катерина Николаевна (1905 йылдың 1 (11) ноябре, Орёл ҡалаһы — 1973 йылдың 10 майы, Мәскәү ҡалаһы) — рус совет кинодраматургы, журналисы, йәмәғәтсеһе.

# Виноградская Катерина Николаевна
## Биографияһы

Виноградская Катерина Николаевна ябай крәҫтиән ғаиләһенән.

# Виноградская Катерина Николаевна
## Эшмәкәрлеге

Виноградская Катерина Николаевна 1922 йылдан, ҡайһы бер башҡа сығанаҡтарҙан билдәле булғанса, 1926 йылдан, әҙәби эшмәкәрлек менән шөғәлләнә башлай.
Кинолағы тәүге эше — «Обломок империи» (1929) фильмы сценарийы. Был әҫәрҙә ижадсы Октябрь революцияһы еңгәндән һуң Рәсәйҙә булып үткән үҙгәрештәрҙе Беренсе бөтөн донъя һуғышында контузия арҡаһында хәтерен юғалтҡан һәм һуңынан, 1920-се йылдарҙа, аяҡҡа баҫҡан кешенең ҡабул итеүе аша һүрәтләгән.
Яҙыусының иң ҙур эше — «Член правительства» (1940) фильмының сценарийы. Был фильм совет осоронда колхоз рәйесе һәм Юғары Совет депутаты булып үрләгән элекке крәҫтиән ҡатын-ҡыҙының сағыу яҙмышына бағышланған.
1956 йылдан Бөтә Союз Дәүләт кинематография институтында ВГИК буласаҡ артистарҙың уҡытыусыһы булып эшләгән.

# Виноградская Катерина Николаевна
## Сценарийҙары буйынса кинофильмдары

* «Партийный билет» (тәүге атамаһы «Анна», 1936),
* «Путь славы» (1949),
* «Навстречу жизни» (1952) һ. б.

# Виноградская Катерина Николаевна
## Наградаһы

* «Знак Почета» ордены
* миҙал
# Батша Ростом мунсалары

Батша Ростом мунсалары (груз. აბანო როსტომ მეფის) — Тбилисиҙа тарихи Иҫке ҡала районында Кура йылғаһы яры эргәһендә тарихи-архитектура комплексы.
Батша Ростомдың берҙән-бер һаҡланған һарай комплексы өлөшө, 1795 йылда ҡаланың фарсы ҡыйралыштары ваҡытында емерелгән

# Батша Ростом мунсалары
## Тарихы

Кураның уң ярында батша резиденцияһы Картли (1633—1658) һәм Кахети менән (1648—1656) хакимлыҡ иткән батша Ростом тарафынан төҙөлгән. Элек Метехи районында грузин батшалары йәшәгән.
1782 йылғы ҡала картаһында һарай мунсаһы дөйөм һарай комплексынан бүленә. 1802 йылда картала бөтә биләмәләр «Емерелгән батша һарайы» итеп күрһәтелә. Һарайҙың тергеҙелмәгән емереклектәре төҙөлөш материалдары итеп таратып алына, һарай урыны яйлап төҙөлә, 1804 йылда емерелгән батша мунсаһында Пробирный палатаһын урынлаштыралар. 1832 йылда иҫке түшәмдәре ҡойма ямғырҙар аҫтында емерелә һәм Палата икенсе урынға күсерелә.
1948 йылға тиклем мунсаның ҡыйығыИраклий II майҙаны буйлап 3-сө йорттоң ихатаһы булып хеҙмәт итә. 1958 йылдарҙа башланған археологик эштәр был бинаны XVII быуатта төҙөлгән мунсалар булараҡ таныу мөмкинлеген бирә.
# Кәүҫәров Роберт Дамир улы

Кәүҫәров Роберт Дамир улы (рус. Каусаров Роберт Дамирович; 16 апрель 1941 йыл) — һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны. 1976 йылдан Өфө ҡалаһындағы 17-се клиник дауаханының баш табибы. 1990 йылдың 11 октябрендә Башҡорт АССР-ының ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Башҡортостандың дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Юғары Советтың Закон, законлылыҡ һәм хоҡуҡ тәртибе мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы.

# Кәүҫәров Роберт Дамир улы
## Биографияһы

Роберт Дамир улы Кәүҫәров 1941 йылдың 16 апрелендә Башҡорт АССР-ының Краснокама районы Яңы Ҡайынлыҡ ауылында тыуған. Милләте татар, юғары белемле — 1969 йылда Башҡортостан медицина институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын, 1960 йылда Бөрө медицина училищеһын тамамлағас, Яңауыл район дауаханаһында башлай. 1960—1963 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хәрби хеҙмәттә була. 1969 йылда Башҡортостан медицина институтын тамамлағас, нейрохирург булып эшләй.
1976 йылдан Өфө ҡалаһында 17-се клиник дауаханының (хәҙерге 17-се балалар клиник ҡала дауаханаһы) баш табибы. 26 йыл дауамында 670 урынлы дауахананың баш табибы булып эшләй, был ваҡытта дауаханала үҙәк һәм периферик нерв системасының ауырыуҙары һәм йәрәхәттәре ваҡытында операцияларҙең барлыҡ төрҙәре эшләнә. Уның инициативаһы буйынса 1978 йылда 17-се дауаханала 45 урынға иҫәпләнгән балалар нейрохирургия бүлеге асыла. Бүлек заманса дауалау-диагностика аппаратураһы менән йиһазландырыла: «Оптон» операция микроскобы, микрохирургия ҡоролмаһы, 1995 йылда «Соматон» компьютер томографы алына.
Өфө ҡалаһының Орджоникидзе районы 54-се Строитель һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының закон, законлылыҡ һәм хоҡуҡ тәртибе мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы.

# Кәүҫәров Роберт Дамир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1980 йылда «СССР-ҙың Һаулыҡ һаҡлау отличнигы» билдәһе бирелә
* 1991 йылда «Башҡортостандың атҡаҙанған табибы» исеме бирелә
* 1996 йылда «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы» исеме бирелә.
# Ярославка ауыл Советы (Дыуан районы)

Ярославка ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Дыуан районындағы муниципаль берәмек.

# Ярославка ауыл Советы (Дыуан районы)
## Тарихы

Ярославка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Дыуан районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Ярославка ауыл Советы (Дыуан районы)
## Ауыл биләмәһе составы

Элегерәк ауыл советы составына Арғымаҡ ауылы ингән, хәҙер ҡала биләмәһе составына инә.
# 1853 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1853 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1853 MDCCCLIII |
| Юлиан стилендә | 1852—1853 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2605—2606 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7361—7362 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5613—5614 ה'תרי"ג — ה'תרי"ד |
| Мосолман календары | 1269—1270 |
| Боронғо әрмән календары | 1302 ԹՎ ՌՅԲ |
| Ҡытай календары | 4549—4550 壬子—癸丑 чёрная мышь — чёрная корова |
| Эфиопа календары | 1845—1846 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1909—1910 |
| - Шака самват | 1775—1776 |
| - Кали-юга | 4954—4955 |
| Иран календары | 1231—1232 |
1853 йыл — йома көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.