# Грегори Изабелла Огаста

Изабелла Огаста, Леди Грегори (ингл. Isabelle Augusta, Lady Gregory тыуғанда бирелгән исеме Изабелла Огаста Перссе (ингл. Isabella Augusta Persse); 15 март 1852(18520315), Роксборо, Голуэй — 22 май 1932, Кул-парк) — ирланд яҙыусыһы, драматургы һәм фольклор йыйыусыһы. Ирландия милли театр йәмғиәтенә һәм Эбби театрына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. ирланд фольклорын өйрәнеү буйынса хикәйәләр йыйынтығы һәм баҫмалар авторы. Бернард Шоу леди Грегори хәҙерге ваҡытта йәшәгән ирланд ҡатын-ҡыҙҙары араһында иң бөйөгө тип атай.

# Грегори Изабелла Огаста
## Тормошо һәм ижады

Изабелла Огаста Перссе инглиз-ирланд сығышлы аристократ лендлорд ғаиләһендә кинйә ҡыҙ була. Уның әсәһе, Фрэнсис Барри, 1-се виконт Гилморҙың, Стэндиш Хейес О’Грэдиҙың туғаны була.
Роксборо ғаиләһенең биләмәһе 24 км² тәшкил итә, әммә һуңынан, ирланд граждандар һуғышы (1922—1923) ваҡытында, поместьены яндыралар һәм талайҙар. Изабелла Огаста белемде өйҙә ала. Уның католик ирланд тәрбиәсеһе ҡыҙға кельт риүәйәттәре һәм легендаларының тылсымлы донъяһын асҡан хикәйәләр һөйләй. Был Огастаның үҫешенә тағы ла нығыраҡ йоғонто яһай, сөнки ғаилә имениеһында китапхана булмай, ә протестантлыҡ нормаларын теүәл үтәгән ҡыҙҙың әсәһе ҡыҙҙарына 18 йәшенә еткәнсе романдар һәм башҡа әҫәрҙәр уҡыуҙы тыя.
1880 йылда Изабелла сэр Уильям Генри Грегориға, элекке Цейлон губернаторына һәм парламент ағзаһына, Горт ҡалаһы янындағы Кул-парк биләмәһе хужаһына, кейәүгә сыға. Үҙенең ҡатынынан 35 йәшкә өлкән Сэр Уильям — әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә киң белемле, юғары мәҙәниәтле кеше, бик яҡшы китапханаһы була.
Грегори ғаиләһенең шулай уҡ Лондонда йорто була һәм инглиз һәм ирланд мәҙәниәтенең Роберт Браунинг, Уильям Батлер Йейтс, Альфред Теннисон, Генри Джеймс, Джон Эверетт Милле кеүек күренекле эшмәкәрҙәре менән дуҫтарса мөнәсәбәттә тора.
1881 йылда Грегориҙарҙың берҙән-бер улы Роберт тыуа, ул Британия авиацияһында хеҙмәт итә һәм Беренсе бөтә донъя һуғышында һәләк була. Роберт Грегориҙың үлеме тураһында белгәс, У. Б. Йейтс уға «Shepherd and Goatherd», «In Memory of Major Robert Gregory», «An Irish Airman Foresees His Death» и «Reprisals» тигән шиғырҙарын бағышлай. (һуңғыһы леди Грегори үтенесе буйынса баҫылмай һәм 1948 йылда, икеһенең дә вафатынан һуң ғына баҫылып сыға).
Грегори ғаиләһе күп сәйәхәт итә: Улар Цейлон, Мысыр, Испания, Һиндостан, Италияға бара. Был сәйәхәттәр ваҡытында И. Грегори йәш инглиз шағиры Уилфрид Блант менән таныша һәм уға ғашиҡ була, был хаҡта «Ҡатын-ҡыҙ сонеттары» шиғырҙар шәлкеме ижад итә — һуңынан Блант уларҙы үҙенең исеме аҫтында баҫтыра. 1882 йылда И. Грегориҙың Мысырҙағы сәйәси ваҡиғаларға арналған «Arabi and His Household» памфлеты баҫылып сыға. 1880-се йылдарҙа һәм 1890 йылдар башында яҙыусы «Эмигрант дәфтәре» (An Emigrant’s Notebook) тигән ҡыҫҡа хикәйәләр серияһын һәм бала саҡ хәтирәләре китабын ижад итә, әммә ул баҫылып сыҡмай.
1892 йылда ире үлгәндән һуң И. Грегориҙа яңынан ирланд мәҙәниәтенә, теленә һәм фольклорына ҡыҙыҡһыныу тыуа. Ул урындағы мәктәптә ирланд телен уҡытыуҙы ойоштора, ирланд әкиәттәрен һәм легендаларын йыя һәм эшкәртә башлай. Был эштәре һөҙөмтәһе булараҡ ирланд тарихы һәм мифологияһы буйынса хикәйәләр серияһы сыға: A Book of Saints and Wonders (1906), The Kiltartan History Book (1909) һәм The Kiltartan Wonder Book (1910). Грегори Кул-парк поместьеһы тирәһендә таралған урындағы, инглиз-ирланд диалектында бер нисә легенданы яҙып ала, эшкәртә һәм баҫтырып сығара: Cuchulain of Muirthemne (1902) һәм Gods and Fighting Men (1904). Беренсеһенә инеш һүҙҙе У. Б. Йейтс яҙа. Яйлап, ирланд тарихын һәм фольклорын өйрәнеү барышында яҙыусы ирланд милләтселеге йоғонтоһона нығыраҡ бирелә бара.
1899 йылда Леди Грегори башҡа яҙыусылар менән бергә Ирланд әҙәби театрын ойоштора, ул 1901 йылға тиклем эшләп килә һәм финанс ҡыйынлыҡтары арҡаһында ябыла. 1904 йылда И. Грегори, У. Б. Йейтс, Джон Синг, Джордж У. Расселл, Энни Хорниман, Уильям һәм Фрэнк Фей Ирландия милли театр йәмғиәтен ойоштора. Йәмғиәт үҙенең ихтыяждары өсөн Дублинда Мальборо-стрит һәм Лоуэр-Эбби стритта ике бина һатып ала һәм Ирландияның Аббат театрын булдыра, уның менән Леди Грегори 1928 йылға тиклем етәкселек итә.
Ошо ваҡыт эсендә ул үҙ театры өсөн 40-ҡа яҡын драма әҫәрҙәре яҙа. В 1919 йыл Грегори Cathleen Ni Houlihanдың спектаклендә төп ролдә уйнай.
Яҙыусы үлгәндән һуң 3 ай үткәс (ул 80 йәшендә күкрәк яман шешенән вафат була), уның Кул-парк имениеһындағы мөлкәте аукционда һатыла, ә Ирландия әҙәбиәтенең тергеҙелеүе тарихы менән тығыҙ бәйләнгән бина, тулыһынса ташландыҡ хәлгә килеп, 1941 йылда һүтелә.

# Грегори Изабелла Огаста
## Һайланма драматургия

* Twenty Five (1903)
* Spreading the News (1904)
* Kincora: A Play in Three Acts (1905)
* The White Cockade: A Comedy in Three Acts (1905)
* Hyacinth Halvey (1906)
* The Doctor in Spite of Himself (1906)
* The Canavans (1906)
* The Rising of the Moon (1907)
* Dervorgilla (1907)
* The Workhouse Ward (1908)
* The Rogueries of Scapin (1908)
* The Miser (1909)
* Seven Short Plays (1909)
* The Image: A Play in Three Acts (1910)
* The Deliverer (1911)
* Damer’s Gold (1912)
* Irish Folk History Plays (First Series 1912, Second Series 1912)
* McDonough’s Wife (1913)
* The Image and Other Plays (1922)
* The Dragon: A Play in Three Acts (1920)
* The Would-Be Gentleman (1923)
* An Old Woman Remembers (1923)
* The Story Brought by Brigit: A Passion Play in Three Acts (1924)
* Sancha’s Master (1927)
* Dave (1927)

# Грегори Изабелла Огаста
## Проза һәм тәржемәләр

* Arabi and His Household (1882)
* Over the River (1887)
* A Phantom’s Pilgrimage, or Home Ruin (1893)
* Hrsg., Sir William Gregory, KCMG: An Autobiography (1894)
* Hrsg., Mr Gregory’s Letter-Box 1813-30 (1898)
* Hrsg., Ideals in Ireland: A Collection of Essays written by AE and Others (1901)
* Cuchulain of Muirthemne: The Story of the Men of the Red Branch of Ulster arranged and put into English by Lady Gregory (1902)
* Ulster (1902)
* Poets and Dreamers: Studies and Translations from the Irish (1903)
* Gods and Fighting Men (1904)
* A Book of Saints and Wonders, put down here by Lady Gregory, according to the Old Writings and the Memory of the People of Ireland (1906)
* The Kiltartan History Book (1909)
* A Book of Saints and Wonders (1906)
* Our Irish Theatre: A Chapter of Autobiography (1913)
* Kiltartan Poetry Book, Translations from the Irish (1919)
* Visions and Beliefs in the West of Ireland (1920)
* Hugh Lane’s Life and Achievement, with some account of the Dublin Galleries (1921)
* Case for the Return of Sir Hugh Lane’s Pictures to Dublin (1926)
* Seventy Years (1974).