yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Црау-Дон

Црау-Дон (Нацрау-Дон) — Рәсәй йылғаһы. Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы,Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Црау-Дон
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Урсдоннан йылғаһы ҡушылған урындан Урух йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000312108200003700
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200370
* Бассейн коды — 07.02.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Стуруа Иван Фёдорович

Стуруа Иван (Вано) Федорович (груз. ივანე (ვანო) თედორეს ძე სტურუა; (28 декабрь 1870 йыл — 13 апрель 1931 йыл) — грузин революционеры, Грузия ССР-ы Игенселек халыҡ комиссары, Бөтә Грузия Үҙәк башҡарма комитеты рәйесе.

# Стуруа Иван Фёдорович
## Биографияһы

Иван Стуруа 1870 йылда крәҫтиән ғаилһендә тыуған. 1889 йылда Тифлис тимер юл оҫтаханаларында эшләй башлай, унда 1896 йылда РСДРП-ға инә. Елизаветинская урамы, 197 йортта йәшәй (хәҙерге Цинамдзгвришвили урамы).
Забастовкалар ойоштороа, Баҡы, Петербург һәм Выборг ҡалаларындағы йәшерен типографияларҙа хеҙмәттәшлек итә, репрессияларға дусар ителә. 1917 йылда Самтредиала большевистик ойошма етәксеһе була. 1920 йылда Грузия КП(б) Үҙәк комитеты ағзаһы итеп һайлана. 1922 йылдан алып 1924 йылға тиклем — игенселек халыҡ комиссары. 1922 йылдың октябренән 1923 йылдың ғинуарына тиклем Бөтә Грузия Үҙәк башҡарма комитеты рәйесе. 1924 йылдан —Үҙәк контроль комиссияһы (ЦКК) ағзаһы.
1931 йылдың 13 апрелендә Тбилисиҙа вафат була.

# Стуруа Иван Фёдорович
## Хәтер

Вано Стуруа исеме менән Баҡы суднолар ремонтлау заводы һәм Баҡы крекинг-заводы йөрөтөлә.
# Мөхәмәтшин Игорь Тимербулат улы

Мөхәмәтшин Игорь Тимербулат улы (15 август 1963 йыл) — вице-адмирал, һыу аҫты кәмәләрендә хеҙмәт итеүсе (русса — подводник). 2019 йылдың 1 мартынан — Рәсәй Федерацияһы Хәрби-Диңгеҙ флоты Баш командующийының ҡоралдар буйынса урынбаҫары.

# Мөхәмәтшин Игорь Тимербулат улы
## Биографияһы

Игорь Тимербулат улы Мөхәмәтшин 1963 йылдың 15 авгусында Башҡорт АССР-ының (хәҙер Башҡортостан Республикаһы) Нефтекама ҡалаһында тыуған. 1986 йылда Макаров исемендәге Тымыҡ океан Юғары хәрби-диңгеҙ училищеһен гидроакустик һөнәре буйынса тамамлай һәм Төньяҡ Флоттың Ҡыҙыл Байраҡ орденлы атом һыу аҫты кәмәләре флотилияһына хәрби хеҙмәтен дауам итергә ебәрелә. Бында төркөм инженеры һәм төркөм командиры, атом һыу аҫты кәмәһе командирының ярҙамсыһы, өлкән ярҙамсыһы, командиры, артабан атом һыу аҫты кәмәләре берләшмәһе командиры урынбаҫары булып хеҙмәт итә.
1994 йылда Рәсәй Федерацияһы Хәрби-Диңгеҙ флотының Юғары махсус офицерҙар курсын, 2001 йылда адмирал Н. Г. Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгеҙ академияһын тамамлай. 2006 йылда Рәсәй Ҡораллы Көстәре Генераль штабының Хәрби академияһын отличие менән бөтөргәндән һуң Тымыҡ океан флотының атом һыу аҫты кәмәләре эскадраһының штаб начальнигы һәм эскадра командиры вазифаларында хеҙмәтен дауам итә. 2010 йылдың 9 июленән Төньяҡ Флоттың Һыу аҫты көстәре командующийы була.
2012 йылдың апрелендә Рәсәй Федерацияһы Президенты указы менән Игорь Мөхәмәтшин адмирал Н. Г. Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгеҙ академияһының етәксе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. Президенттың 2014 йылдың 22 февралендәге указына ярашлы уға «вице-адмирал» хәрби дәрәжәһе бирелә.
Артабан Игорь Мөхәмәтшин Тымыҡ океан Флотының Һыу аҫты көстәре командующийы була.
2016 йылдың 1 июленән Балтик флотының штаб начальнигы—командующийҙың беренсе урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы.
2016 йылдың 7 октябрендә Рәсәй Федерацияһы Президенты указы менән вице-адмирал Игорь Мөхәмәтшин Балтик флотының штаб начальнигы — командующийҙың беренсе урынбаҫары вазифаһына тәғәйенләнә.
2019 йылдың 1 мартында Рәсәй Федерацияһы Хәрби-Диңгеҙ флоты Баш командующийының ҡоралдар буйынса урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.
# Бишҡурай ауыл Советы (Туймазы районы)

Бишҡурай ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Туймазы районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Бишҡурай ауылы.

# Бишҡурай ауыл Советы (Туймазы районы)
## Тарихы

Бишҡурай ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Туймазы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Бишҡурай ауыл Советы (Туймазы районы)
## Билдәле шәхестәре

* Әхмәт Шакири (1920-1941) — башҡорт совет шағиры, тәржемәсе.
* Ишкилдин Люцир Мирзайән улы (1939 йыл 20 июль) — Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының самосвал йөрөтөүселәре бригадиры, Хеҙмәт даны орденының тулы кавалеры,СССРҙың почетлы таусыһы (1979).
* Сәйфуллина Рәйсә Ғариф ҡыҙы (1932 — 2013 йыл 11 октябрь) — театр актеры, БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1968), Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1986).
# 1884 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1884 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1884 MDCCCLXXXIV |
| Юлиан стилендә | 1883—1884 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2636—2637 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7392—7393 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5644—5645 ה'תרמ"ד — ה'תרמ"ה |
| Мосолман календары | 1301—1302 |
| Боронғо әрмән календары | 1333 ԹՎ ՌՅԼԳ |
| Ҡытай календары | 4580—4581 癸未—甲申 чёрная овца — синяя обезьяна |
| Эфиопа календары | 1876—1877 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1940—1941 |
| - Шака самват | 1806—1807 |
| - Кали-юга | 4985—4986 |
| Иран календары | 1262—1263 |
1884 йыл — шишәмбе көнөнән башланған кәбисә йыл.

# 1884 йыл
## Тыуғандар

* Йәрми Сәйете, Башҡортостандың халыҡ сәсәне (1944).
# Воздвиженка ауыл Советы (Башҡортостан)

Воздвиженка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы муниципаль районындағы муниципаль берәмек. Согласно «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Һыуһар

?Һыуһар :
Һыуһар :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Суб-тип: | Умыртҡалылар |
| Класс: | Һөтимәрҙәр |
| Инфракласс: | Плаценталылар |
| Отряд: | Йыртҡыстар |
| Ғаилә: | Һыуһарҙар |
| Суб-ғаилә: | Һыуһарҙар |
| Ырыу: | Һыуһарҙар |
Латинса исеме :
Martes Pinel, 1792 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 180558 NCBI 9658 |
Һыуһар.(рус. куница, лат. Martes) — ялбыр ҡойроҡло, көрән төҫтәге ҡиммәтле тиреле ҙур булмаған йыртҡыс йәнлек.
# Змиян сигеүе

Змиян сигеүе (сер. Змијањски вез) — үҙенсәлекле техника сигеүе, әлеге сигеү төрө менән традицион рәүештә Серб Республикаһындағы Змиян өлкәһе ауылдарында, Босния һәм Герцеговинала ҡатын-ҡыҙҙар шөғөлләнә. Орнаменттар байлығы һәм техникаһының ҡатмарлылығы менән айырылып тора. 2014 йылда ул ЮНЕСКО кешелектең ауыҙ-тел һәм матди булмаған мәҙәни мираҫы шедеврҙары исемлегенә индерелә. Змиян сигеүе традицион змиян ҡатын-ҡыҙ кейеменең мөһим өлөшө булып тора.
Традицион змиян ҡулдан сигеү ҡатын-ҡыҙ костюмдарын һәм көнкүреш әйберҙәрен, атап әйткәндә, туй күлдәктәрен, кейем-һалым, шарфтар, түшәк кәрәк-яраҡтарын биҙәү өсөн ҡулланыла. Был сигеү төрөндә геометрик йәки сәскә орнаменттарын сигеү өсөн аҡ төҫтәге ҡара-зәңгәр төҫтәге еп ҡулланыу хас. Босния һәм Герцеговинаның башҡа төбәктәрендә сигеү төрҙәренән айырылып тора, сөнки унда ике йәки дүрт төҫ ҡулланыла. Сигелгән һүрәттең ҡатмарлылығы ауылда йәшәгән ҡатын-ҡыҙҙың социаль статусын билдәләй. Змиян сигеү менән ҡатын-ҡыҙҙар ғәҙәттә коллективта шөғөлләнә, сигеү өҫтөндә улар йыш ҡына бер-береһе менән аралаша йәки йырлай. Хәҙерге ваҡытта ҡатын ҡыҙҙар йыш ҡына үҙҙәренең сығышын күрһәтеү өсөн змиян сигеүле кейем кейә.
Змиян сигеү техникаһы XIX быуат уртаһында формалаша. XX быуат башына тиклем был сигеү тик етен йәки ҡәнәфер туҡымаһында ғына ҡулланылған. XX быуат уртаһынан XXI быуат башына тиклем змиян сигеүе мамыҡ туҡымаһына һалына башлай. Һәр сигеүсе сигеү техникаһына үҙенекен индерә, уларҙың тәжрибәнән килгән табыштары быуындан-быуынға тапшырыла. Хәҙерге йәшәү рәүеше һәм глобалләшеү был традицион һөнәрҙе юҡҡа сығыу ҡурҡынысы аҫтына ҡуя ала. Шуға күрә змиян сигеүенә өйрәтеү буйынса төрлө курстар ойошторола.
Змиян ҡул менән сигеүҙең дүрт төп техникаһы бар: прорлак, подвлакно, пруталачка һәм крстачка. Был исемлектән «крстачка» (крестик менән сигеү) техникаһы өҫтөнлөк итә.
# Щербаченко Мария Захаровна

Щербаченко Мария Захаровна (14 февраль 1922 йыл — 23 ноябрь 2016 йыл) — 237-се уҡсылар дивизияһы, 835-се уҡсылар полкының рота санитары (40-сы армия, Воронеж фронты), Советтар Союзы Геройы (23 октябрь 1943 йыл), запастағы гвардия старшинаһы.

# Щербаченко Мария Захаровна
## Биографияһы

Мария Захаровна Щербаченко 1922 йылдың 14 февралендә Украинаның Харьков губернаһы Ефремовка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте буйынса — украин. Ун йәшендә ата-әсәһенән мәхрүм ҡала һәм уны өлкән ағаһы тәрбиәләй. 7-се синыфты тамамлағандан һуң, хисапсылар курсын тамамлай. Колхозда бухгалтер ярҙамсыһы булып эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында оккупация ваҡытында үҙ ауылында йәшәй.
Ҡыҙыл Армия сафына 1943 йылдың мартынан саҡырыла. Сәмәрҡәнд медицина училищеһында санитаркалар курсын тамамлағандан һуң 1943 йылдың июнендә хәрәкәттәге армияға ебәрелә. Бөйөк Ватан һуғышы алыштарында ҡатнаша.
1943 йылдың 24 сентябре төнөндә санитарка Щербаченко үҙенең подразделениеһы менән бергә Киев өлкәһенең Ҡағарлыҡ районында урынлашҡан Гребни ауылы районында Днепр йылғаһын беренсе булып аша сыға. 10 көн эсендә ул һуғыш яланынан 112 яралы һалдатты алып сыға һәм медицина ярҙамы күрһәтә. Ҡаты яралы һалдат һәм офицерҙарҙы Мария Захаровна шәхсән йылға аша сығара һәм яҡындағы медпунктҡа оҙата. Һуғыштың беренсе көнөнән алып яугирҙәр рәтендә ҡулына автомат тотоп алыша.
1943 йылдың 23 октябрендә СССР Юғары Совет Президиумының Указы менән ҡыҙылармеец Мария Захаровна Щербаченкоға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.
Һуғыштан һуң старшина Мария Щербаченко демобилизациялана. Ташкент юридик мәктәбен тамамлағандан һуң юрист булып эшләй.
Украина оборона министрының 2000 йылдың 22 июнендәге 188-се бойороғо менән Мария Захаровна Төньяҡ оператив командованиеның 407-се үҙәк хәрби госпиталенең почётлы һалдаты булып теркәлә.
Киевта йәшәй. Киевта Лукьянов хәрби зыяратында ерләнә.

# Щербаченко Мария Захаровна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (23 октябрь 1943 йыл, миҙал № 1073);
* II дәрәжә «Хеҙмәттәре өсөн» ордены (5 март 1997 йыл);
* Ленин ордены (23 октябрь 1943 йыл);
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены;
* «Батырлыҡ өсөн»миҙалы;
* юбилей һәм иҫтәлекле миҙалдар;
* Флоренс Найтингейл миҙалы (Халыҡ -ара Ҡыҙыл Тәре комитеты, 1973 йыл);
* Киевтың почётлы гражданы.
# Березин Владимир Александрович

Березин Владимир Александрович (3 апрель 1957 йыл) — СССР һәм Рәсәй дикторы, актер, тележурналист, теле- һәм радиотапшырыуҙар алып барыусы. Кремлдә, мэрияла концерт һәм рәсми сараларҙы, шулай уҡ күп фестивалдәрҙе, телевизион тапшырыуҙарҙы һәм шоуҙарҙы алып барыусы. «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзаһы.

# Березин Владимир Александрович
## Биографияһы

Владимир Александрович Березин 1957 йылдың 3 апрелендә Орёл ҡалаһында тыуған.
Атаһы Кавказ мосолманы, чечен, өс ҡатыны булған. Әммә Березин уның менән йәшәмәгәнлектән, фамилияһын әсәһе яғынан ала.
Орел мәҙәниәт колледжында режиссура факультетында, ә һуңыраҡ Урал дәүләт университетының журналистика факультетында уҡый.
1980 йылда уҡ Березин Свердловск телевидениеһында дикторҙар бүлеген етәкләй. Ул был урында 10 йыл ҡала. Әйткәндәй, был осраҡлы ғына була тиерлек — Борис Ельцин урындағы телевидениела Березинды күреп ҡала, ул уны Свердловскиға үҙенә саҡыра. Ә инде унда Останкино етәкселеге уға иғтибар итә, һәм Березин Мәскәүҙә була.
1990 йылдар башында Владимир Березин Үҙәк телевидениела эшләй. Диктор ҡатнашлығындағы проекттар араһында — «Доброе утро» программаһы, шулай уҡ балалар өсөн «Спокойной ночи, малыши!» тапшырыуы.
1991 йылдағы бик драматик ваҡиғаларҙан һуң Березин «Время» программаһының алып барыусыһы булып сыға.
Артабан Березин РТР каналына күсә, тиҙҙән унда каналдың баш дикторы вазифаһын ала. РТР-ҙа диктор бүлеге ябылғандан һуң (1996) Березин «Мой XX век», «Площадь звёзд» телевизион тапшырыуҙарын, шулай уҡ шул уҡ телеканалда «Славянский базар в Витебске» фестивалдәрен алып бара. 1998 йылда ҡыҫҡа ваҡытҡа РТР-ҙа диктор бүлеге тергеҙелә, уның етәксеһе Березин була.
Мәскәү өлкәһе губернаторы С. К. Шойгуның вазифаһына кереү тантанаһын үткәреүсе (2012).
2021 йылдың ғинуарынан «Москва Доверие» каналында «Киноның мистик серҙәре» документаль программаһын алып бара.
Мәскәү өлкәһе буйынса Рәсәй Эске эштәр министрлығы баш идаралығы ҡарамағындағы Йәмәғәт советы ағзаһы.

# Березин Владимир Александрович
## Танылыуы

- «Шәхси батырлығы өсөн» ордены (17 ғинуар 1994 йыл) — ғүмеренә хәүеф янаған шарттарҙа һөнәри бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлығы һәм фиҙакәрлеге өсөн. - Рәсәй Федерацияһының милли сәнғәтенә индергән өлөшө өсөн Милли гуманитар академияның почетлы академигы итеп һайлана
# Коурак (Тарсьма ҡушылдығы)

Коурак — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тарсьма йылғаһының һул ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Коурак (Тарсьма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200612115200005998
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200599
* Бассейн коды — 13.01.02.006
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# КС-6

КС-6 — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Нефтеюганск райондағы территория. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 279 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628327, ОКАТО коды — 71118905001.

# КС-6
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 279 |

# КС-6
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Имай (исем)

Имай — ғәрәптәрҙән башҡорт һәм башҡа төрки халыҡтарға таралған ир-ат исеме.

# Имай (исем)
## Этимологияһы

Имай (Имаш) — хеҙмәтсе, алда тороусы мәғәнәләрен аңлатҡан мосолман ир-ат исеме. Ғимай йәки Имам исемдәренән ҡыҫҡартылған.

# Имай (исем)
## Билдәле шәхестәр

Имай Насыри (30 сентябрь 1898 йыл — 29 март 1942 йыл) — башҡорт яҙыусыһы дәүләт һәм матбуғат эшмәкәре, журналист. 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Сәйәси репрессия ҡорбаны.

# Имай (исем)
## Фамилияларҙа

Имашев Булат Ғөбәйҙулла улы (27 февраль 1908 йыл — 12 апрель 1946 йыл) — театр актёры һәм режиссёр. РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1944), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1942). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.
Имашева Ғәлиә Шакир ҡыҙы(17 май 1915 йыл — 5 ғинуар 1995 йыл) — совет театр рәссаме. РСФСР-ҙың (1955) һәм БАССР-ҙың (1943) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. БАССР-ҙың (1970) һәм РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1973). Рәссамдар союзы ағзаһы (1938). Башҡорт профессиональ театр декорацияһы сәнғәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары араһынан беренсе профессиональ рәссам. К. С. Станиславский исемендәге дәүләт премияһы лауреаты. Ике «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.
Имашев Әҙһәм Карам улы(23 ғинуар 1924 йыл — 1 октябрь 1990 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби лётчик, артиллерист. Педагог.
Имашев Урал Булат улы (17 ғинуар 1945 йыл — 3 февраль 2018 йыл) — ғалим-химик, йәмәғәтсе. 1981—1992 йылдарҙа Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университетының органик химия кафедраһы мөдире, 1992—1997 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Нефтехимик эшкәртеү проблемалары институты директоры. 1992—1995 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Д. И. Менделеев исемендәге Химиктар союзы рәйесе. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (1995), химия фәндәре докторы (1980), профессор (1981). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1981), Рәсәй Федерацияһының почётлы нефтсеһе (1995). Д. Ф. Варфоломеев исемендәге премия лауреаты (2006). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры. Театр эшмәкәрҙәре Ғәлиә менән Булат Имашевтарҙың улы.
Имашев Рәшит Фәтих улы (30 март 1939 йыл — 11 март 2007 йыл) — рәссам. 1973 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Татарстан Республикаһының халыҡ рәссамы (2003), Башҡортостан Республикаһының (1995) һәм Татар АССР‑ының (1986) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Фәтих Кәрим (1999), Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге (2006) премиялар лауреаты.

# Имай (исем)
## Топонимдарҙа

Имай-Ҡарамалы(рус. Имай-Кармалы) — Башҡортостан Республикаһының Дәүләкән районындағы ауыл.
Имай-Утар (рус. Имай-Утарово) — Башҡортостан Республикаһының Дүртөйлө районындағы ауыл.
Имайка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лолог йылғаһының уң ярына тамағынан 98 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо — 10 км.
# Шөкөр намаҙы

Шөкөр намаҙы — Аллаһҡа шөкөр итеп уҡый торған намаҙ.
Кеше берәй ниғмәткә, мәртәбәгә, уңышҡа өлгәшкән саҡта, Аллаһҡа шөкрән (шөкөр) итеп, ике рәҡәғәтле нәфел намаҙы уҡый. Бына ошо намаҙ шөкөр (шөкрән) намаҙы тип атала.
Шөкөр намаҙын мәсеттә лә, өйҙә лә (намаҙ уҡыуы рөхсәт ителгән һәр ерҙә) уҡырға мөмкин. Был намаҙҙың тәғәйен ваҡыты билдәләнмәгән. Шуға күрә, мөмкин булған саҡта, тәүлектең теләһә ниндәй мәлендә уҡырға мөмкин.
# Пыжьянка

Пыжьянка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сынь-Ега йылғаһының һул ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Пыжьянка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051830
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205183
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нефтекама (станция)

Ҡалып:Агрыз — Дружинино Нефтекама (Нефтекама-Грузовой) — Горький тимер юлдарының Ижевск бүлексәһе тимер юлы станцияһы. Йөк, пассажирҙар станцияһы. Яҡын станциялар — Яңауыл. Бында тик ҡала яны пассажирҙар хәрәкәте генә бар.
* Нефтекама — Яңауыл
* Яңауыл — Нефтекама
Яңауыл тимер юлдары һыҙатына ҡаршы яҡта тағы ла Нефтекама яғына йүнәлеш бар. Улар Ағиҙел ҡалаһына хәтле бер нисә тиҫтә саҡрым дауам итә. Ағиҙел — төҙөүселәр ҡалаһы. Буласаҡ атом станцияһы эшселәре йәшәйәсәк был ҡала бөгөн эшһеҙҙәр ҡалаһы исемен йөрөтә. Тимер юлы буйлап Ағиҙелгәсә электр бағаналары ултыртылған, тик уларға тимер сымдар һаман һуҙылмаған. Электровоздарҙың бөтөнләйгә туҡтатылыуы ихтимал. Ағиҙел ҡалаһына һирәк йөрөүсе йөк поездары ғына бара. Ә Нефтекама пассажирҙар станцияһы бөгөн ташландыҡ хәлдә. Шулай ҙа, ҡайһы бер элементтар, мәҫәлән, платформа төҙөкләндерелгән. Ғәмәлдә вокзал йөк ташыу өсөн хеҙмәт итә. Был маҡсатта уны Нефтекамалағы «Нефаз» һәм «Яһалма тире»(«Искож») предприятиелары файҙалана. Был яҡҡа тик 4 пассажир вагонынан торған дизель поезы ғына йөрөй.

# Нефтекама (станция)
## Коммерция ғәмәлдәре

Ғәмәлдәр:
* Юлсыларға пассажирҙар билеты һатыу.
* Вагондарҙа ебәрелгән һәм әҙ күләмдәге йөктәрҙе юл подъездарында ҡабул итеү һәм оҙатыу.
* Универсаль контейнер транспорттарында ебәрелгән 3 һәм 5 тонналыҡ йөктәрҙе ҡабул итеү һәм оҙатыу.
* Вагондарҙа ебәрелгән һәм әҙ күләмдә ебәрелгән йөктәрҙе, улар тулы вагон итеп ебәрелһә, юл подъездарында, дөйөм ҡулланылмаған майҙансыҡтарҙа тапшырыу һәм оҙатыу.
* Универсаль контейнер транспорттарында ебәрелгән 3 һәм 5 тонналыҡ йөктәрҙе тапшырыу һәм оҙатыу.
# Тыва Республикаһы гимны (1993–2011)

1993 йылдан 2011 йылғаса ғәмәлдә булған Тыва Республикаһы Гимнынын исеме — «Тооруктуг „Долгай“ таңдым» (башҡ. Урман эрбет сәтләүектәр менән тулы (Эрбетле минен тайгам «Долгай»)). Халыҡ йыры. Эшкәртеү авторы — Аяна Самияй ҡыҙы Монгуш.
* 1993—2011 йылғы гимндың тыва телендә һүҙҙәре
* Тооруктуг долгай таңдым
* Долганзымза тодар-ла мен
* Тос-ла чүзүн малымайны
* Доруктурза байыыр-ла мен
* Эзириктиг ээр-ле таңдым
* Эргилзимзе тодар-ла мен
* Эрээн-шокар малымайны
* Азыраза байыыр-ла мен
2011 йылдың 11 Август (Урағай) көнөндә Тыва Республикаһы Дәүләт гимны тураһында закон үҙгәртелде. Яңы гимны исеме — Мен тыва мен (башҡ. Мин тывамын).
| (аудио) |
| (аудио) | Тыва Республикаһы гимны |
| (аудио) | noicon |
| Помощь по воспроизведению |
# Салағош

Салағош (татар. Салагыш, рус. Салауши) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Әгерже районы ауылы.

# Салағош
## География

Ауыл Иж йылғаһы тамағы эргәһендә һәм Әгерже ҡалаһынан көньяҡҡа табан 73 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Салағош
## Тарих

Ауылға байлар ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Ауыл Байлар улусының Салағош түбәһенә ҡарай, һуңыраҡ был улус Вятка губернаһы Алабуға өйәҙенә ҡарай. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Салағош административ-территориаль улусы составына керә һәм уның үҙәге була.
1719 йылда ауыл кешеләре (аҫаба байлар башҡорттары) Дыуанай улусының Ҡарттәкә ауылына (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Кушнаренко районы) күсә һәм бында керҙәш булып китә.
XX быуат башында ауылда 3 мәсет, биш класлы мәҙрәсә (1916 йылда 115 шәкерт уҡыған), милли китапхана (1909 йылда асылған), рус-башҡорт земство мәктәбе (1910 йылда асылған) теркәлгән.
1920—1921 йылдарҙа ауыл Вот автономиялы өлкәһе, ә 1921 йылдан Татар АССР-ының Алабуға кантоны, 1928 йылдан — Саллы кантоны составына керә. 1930 йылдан Красный Бор районы, 1960 йылдан — Әгерже районы, 1963 йылдан — Алабуға районы, 1964 йылдан — йәнә Әгерже районы составында була.

# Салағош
## Халҡы

1834 йылда ауылда 168 аҫаба башҡорт, 1035 типтәр һәм 9 керҙәш башҡорт; 1897 йылда – 1168 типтәр, 1594 башҡорт, 29 ҡаҙна крәҫтиәне, 10 сауҙагәр һәм 6 почетлы граждан тоҡомдары иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1859 | 1887 | 1905 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2008 |
| 1726 | 2433 | 2959 | 3690 | 2896 | 2023 | 1323 | 1138 | 556 | 768 | 611 | 595 |
# Уборть

Уборть (бел. Убарць, укр. Уборть) — Көнсығыш Европалағы йылға. Ике дәүләт — Украина һәм Беларусь биләмәләренән, тәүгеһенең Житомир, икенсеһенең — Гомель өлкәһе аша көньяҡ йүнәлештә аға. Припять йылғаһының уң ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 292 километр.