yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ерән барҡылдаҡ

Ерән барҡылдаҡ, йәки Науман барҡылдағы (лат. Turdus naumanni, рус. Рыжий дрозд) — барҡылдаҡтар ғаиләһенә ҡараған бәләкәй генә йыр ҡош. Был төргә исем немец орнитологы Иоганн Андреас Науман хөрмәтенә бирелә (1744—1826)

# Ерән барҡылдаҡ
## Тасуирлама

Оҙонлоғо 23 см булған ерән барҡылдаҡ ике үҙенсәлекле төргә бүленә: T. n. naumanni и T. n. eunomus.

# Ерән барҡылдаҡ
## Тасуирлама
### T. n. naumanni

Кәүҙәһенең өҫтө көрән. Күкрәге һәм ҡабырғалары тутыҡ ҡыҙыл таплы менән аҡ. Ҡойроғо тутыҡ ҡыҙыл. Был төр Үҙәк һәм Көнсығыш Себерҙең көньяғында үрсей. Ҡоштарҙы Үҙәк һәм Көнбайыш Европала һирәк осратырға мөмкин.

# Ерән барҡылдаҡ
## Тасуирлама
### T. н. eunomus

Тәндең өҫкө өлөшө — ҡара-көрән, ҡанат япмаһы һәм ҡойроғо ҡыҙыл-көрән төҫтә. Тәндең аҫҡы өлөшө аҡ төҫтә, күкрәгендә ҡара таптарҙың киң һыҙаты, ҡабырғаларында ҡара төҫтәге таптар ҙа бар. Ҡойроғо ҡара төҫтә. Төрҙәр Үҙәк һәм Көнсығыш Себерҙең төньяғында үрсей. Ҡоштар Үҙәк һәм Көнбайыш Европала һирәк осрай.

# Ерән барҡылдаҡ
## Вокализация

"Квег" тип саҡырыу мышар барҡылдағының саҡырыуына оҡшаған, ә йыры аҡбауыр барҡылдағының йырына оҡшаған.

# Ерән барҡылдаҡ
## Туҡланыуы

Бөжәктәр, емеш-еләк, орлоҡ менән туҡлана.

# Ерән барҡылдаҡ
## Үрсеү

Ояһын 1—4 метр бейеклектәге ағастарҙа йәки ҡыуаҡлыҡтарҙа төҙөй. 3-тән алып 7-гә тиклем йомортҡа һала.

# Ерән барҡылдаҡ
## Иҫкәрмә

* ↑ Бёме Р. Л., Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз., «РУССО», 1994. — С. 312. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0.
* ↑ Бёме Р. Л., Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз., «РУССО», 1994. — 845 с. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0.
# Сехола-Дон

Сехола-Дон — Рәсәй йылғаһы. Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы,Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Урух йылғаһының һул ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Сехола-Дон
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Урух йылғаһы ҡушылған урындан Малка йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020000412108200003907
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200390
* Бассейн коды — 07.02.00.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Летоваж

Летоваж — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Каюг йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Летоваж
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012877
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001287
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тозым-Ҡанан

Тозым-Ҡанан — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ҡанан йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Тозым-Ҡанан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300015699
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301569
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Дубовица

Кесе Дубовица — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дубовица йылғаһының уң ярына тамағынан 5,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кесе Дубовица
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100033773
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103377
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ғәләмшин Ренат Биктимер улы

Ғәләмшин Ренат Биктимер улы (рус. Галямшин Ренат Биктимирович; 18 февраль 1949 йыл — 8 ноябрь 2020 йыл) — ауыл хужалығы һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1981—2009 йылдарҙа «Дэмен» хужалығы рәйесе. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Башҡорт АССР-ы Юғары Советының йәштәр эше, физик культура һәм туризм комиссияһы ағзаһы. «Башҡортостан удмурттарының республика милли-мәҙәни үҙәге» төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1994). Кузебай Герд исемендәге Бөтә удмурт милли премияһы лауреаты (2004), Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (2009). Саңғы спорты буйынса СССР спорт мастеры, еңел атлетика буйынса мастерлыҡҡа кандидат.

# Ғәләмшин Ренат Биктимер улы
## Биографияһы

Ренат Биктимер улы Ғәләмшин 1949 йылдың 28 февралендә Башҡорт АССР-ының Тәтешле районы Әрибаш ауылында тыуған. Милләте удмурт. юғары бемемле — 1976 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
1965 — 1967 йылдарҙа хәрби хеҙмәткә саҡырыла. Хеҙмәт юлын, армиянан хеҙмәт итеп ҡайтҡас, Арибаш урман-техник мәктәбен тамамлағас, райпотребсоюзда водитель булып башлай. Дыуан ауыл хужалығы техникумын тамамлай.
1971 йылда Тәтешле районы «Социализм» колхозында агроном була. Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлағас, 1975 — 1981 йылдарҙа «Урал» колхозының агрономы, баш агрономы һәм рәйесе булып эшләй. 1981 йылдан Тәтешле районының «Демән» колхозы рәйесе
Тәтешле районы 255-се Тәтешле һайлау округы буйынса Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана.
Өйләнгән, ул һәм ҡыҙ үҫтергәндәр.
Ренат Биктимер улы Ғәләмшин оҙайлы һәм ҡаты ауырыуҙан һуң 2020 йылдың 8 ноябрендә Өфө ҡалаһында вафат булды.
# Ай-Яун

Ай-Яун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Балык йылғаһының һул ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Ай-Яун
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200049165
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204916
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Парсиҙар

Парсиҙар (гудж. પાર્સી [pa: rsi:]) — Көньяҡ Азияла (Һиндостанда һәм Пакистанда) зороастризмға эйәреүсе иран сығышлы этноконфессиональ төркөм. 100 мең самаһы кешенән тора (1973). Тәүҙә Һиндостандың Гуджарат штатында төйәкләнгәндәр, әлеге ваҡытта парсиҙарҙың күпселеге Мумбайҙа йәшәй.

# Парсиҙар
## Тарихы

Парсиҙар Фарсиянан 720 йылдар тирәһендә, Сәсәниҙәр династияһы ҡолағандан һуң ислам дине тарала башлағас, үҙҙәренең мәҙәни һәм дини асылын һаҡлау маҡсатында ҡаса. Улар Гуджарат ярымутрауына килеп һыйына, артабан көньяҡҡа ҡарай тарала. Яйлап күрше Махараштраға күсенә һәм күпселеге Бомбейҙа төйәк таба.
Парсиҙар Һиндостандың тәүге сәйәси партияһын, беренсе фонд биржаһын, беренсе ҡорос иретеү заводын, беренсе университетын, беренсе йәмәғәт дауаханаһын, гәзитен, баҫма машинаһын, киностудияһын аса.
Парсиҙар араһынан милли-азатлыҡ хәрәкәтенең күренекле эшмәкәрҙәре (Дадабхай Наороджи, Бхайкаджи Камаₑₙ һәм Ферозшах Мехта), эре сауҙа-сәнәғәт концерндары хужалары (Tata Group, Godrej Groupₑₙ) сыҡҡан. Мәшһүр йәҙрәсе физик Хоми Джехангир Баба, 1971 йылда Һиндостан менән Пакистан һуғышы булғанда Һиндостан армияһына етәкселек иткән маршал Сэм Манекшоу, йырсы Фредди Меркьюри парси була.

# Парсиҙар
## Хәҙерге заманда

1971 йылғы халыҡ иҫәбен алғанда парсиҙар һаны 91 226 кеше була. 1981 йылға уларҙың һаны — 71 630, ә 1991 йылға 60 мең кеше ҡала.
Парсиҙар общинаһы ағзалары уртаса һиндтәргә ҡарағанда күпкә хәллерәк. Парсиҙар — Һиндостандың күпкә грамоталыраҡ общинаһы (грамоталылыҡ кимәле — 98 %). Парсиҙарҙа енси нисбәт буйынса, ҡалған Һиндостандағы ҡыҙҙар күпселекте тәшкил итеүенән айырмалы, 1000 ҡатын-ҡыҙға 1050 ир-ат тура килә.
Парсиҙар күпләп йәшәгән урындарҙа анджумандарға берләшә. Анджумандар хәйриәлек менән шөғөлләнә, община ағзаларына төрлө мәсьәләләрҙә ярҙам итешә, аралашыуҙы ойоштора. Мумбайҙа парсиҙарҙың төп ойошмаһы— Мумбай панчаяты эшләй. Ул биш йылға бер тапҡыр парсиҙар йыйынын йыя.
Тыуым кимәленең түбән булыуы һәм ҡатнаш никахтар арҡаһында община йылдам ҡартая һәм һаны кәмей. Парсиҙарҙың 30 проценттан ашыуы 60 йәштән өлкән. Йәштәр күпләп эмиграциялай. Яҡын йылдарҙа парсиҙар общинаһының юҡҡа сығыу хәүефе бар.

# Парсиҙар
## Теле

Хәҙерге парсиҙар элекке туған теле булған фарсыны юғалтҡандар һәм хәҙер гуджарати телендә һөйләшәләр. Ҡануни әҙәбиәттәре — авеста һәм пәһләүи телендә.

# Парсиҙар
## Билдәле парсиҙар

* Фредди Меркьюри (Фаррух Булсара) — музыкант, Британияның «Queen» рок-төркөмө вокалсыһы
* Зубин Мета — дирижёр.
* Фероз Ганди — һинд сәйәсмәне, Индира Гандиҙың ире.
* Джамсетджи Тата — «Тата» индустриаль династияһына нигеҙ һалыусы, Һиндостандың иң эре автомобиль компанияһы Tata Motors хужаһы.
* Рохинтон Мистри — Канада яҙыусыһы.
* Кайхосру Сорабджи — британ композиторы,
* меценат.
# Травянка (Весляна ҡушылдығы)

Травянка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Весляна йылғаһының һул ярына тамағынан 194 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Травянка (Весляна ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001501
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100150
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Үәхдәт әл-вүжүд

Үәхдәт әл-вүжүд (ғәр. وحدة الوجود‎ — йәшәйеш берҙәмлеге‎; рус. Ва́хдат аль-вуджу́д) — Ибн әл-Ғәрәби тәғлимәтен тасуирлаған философик категория. Ибн әл-Ғәрәби үҙе был терминды ҡулланмаған. Һүҙбәйләнеш үәхид («берҙәмлек») һәм вүжүд ("йәшәйеш ғәр. وجود‎) һүҙҙәренән тора.

# Үәхдәт әл-вүжүд
## Концепцияһы

Үәхдәт әл-вүжүд нигеҙен суфый метафизикаһы, неоплатон эманацион доктринаһы һәм гностицизм, шулай уҡ кәләм һәм фәлсәфә кеүек тәғлимәт элементтары ингән теософия тәшкил итә
Үәхдәт әл-вүжүд концепцияһына ярашлы, барлыҡҡа килтереү сәбәбе — Абсолюттың үҙ-үҙен күреүгә һәм үҙ-үҙен танып белеүгә ынтылышында. Абсолют ғаләмдең предметтарында һәм асылдарында ғәмәлгә аша, әммә илаһи камиллыҡтың атрибуттары унда айырыла. Улар тик кешелә генә бергә йыйыла, ә камил кешелә (әл-инсан әл-камил) Абсолют үҙ-үҙен тулыһынса танып белеүгә өлгәшә.
Үәхдәт әл-вүжүд тәғлимәте әйтеп бөтөлмәгәнлек һәм ике мәғәнәлелек менән характерлана. Үәхдәт әл-вүжүд тәғлимәтен комментаторҙар төрлөсә аңлата һәм ниндәйҙер кимәлдә тәғлимәттең асылын үҙгәртә. Быға урта быуат авторҙарының, шулай уҡ хәҙерге заман тикшеренеүселәренең хеҙмәттәрендә баһа төрлөлөгө сәбәпсе була.
Был тәғлимәт мосолман дин ғилеменә һәм «фәлсәфәүи» суфыйлыҡ үҫешенә ҙур йоғонто яһаған. Уны сөнни һәм шиғый аҡыл эйәләре ҡабул иткән һәм үҫтергән. Был инанысҡа ҡаршылар — Ибн Тәймиә, Ибн Хәлдүн, Ибн Хәжәр әл-Әсҡәләни, Сүриә, Мысыр һәм Мәғриб фаҡиһтары. Ғәлә әд-дәүләт Симнәни Ибн әл-Ғәрәби тәғлимәтенә альтернатива сифатында үәхдәт әш-шүһүд исемен алған доктринаны тәҡдим итә. Ошо ике доктрина яҡлылар бер-береһе менән һаман да тынысланып етмәгән әүҙем көрәш алып бара.
Күп кенә тикшеренеүселәр һәм тәнҡитселәр үәхдәт әш-шүһүд тәғлимәтен пантеизм төрө тип һанай.
# Тростина

Тростина — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/350/540/30/21 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Тростина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000027049
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002704
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Трошиха

Трошиха — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уста йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Трошиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000043380
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004338
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Аржава

Аржава — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Липецк өлкәһе, Белгород өлкәһе, Курск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дон йылғаһының уң ярына тамағынан 1511 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Аржава
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Задонск ҡалаһынан Лиски ҡалаһына тиклем, Воронежот (башынан Воронеж һыуһаҡлағысына тиклем) һәм Тихая Сосна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100812107000002136
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000213
* Бассейн коды — 05.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Сеполь

Кесе Сеполь — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сеполь йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Кесе Сеполь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002591
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100259
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Марквербен

Марквербен (нем. Markwerben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 698 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,77 км². Диңгеҙ кимәленән 95 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6667 һәм автомобиль коды — BLK.
# Букаев Геннадий Иванович

Букаев Геннадий Иванович (15 сентябрь 1947 йыл) — ғалим-иҡтисадсы, партия, һалым һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре. 1980 йылдан КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы, 1985—1990 йылдарҙа КПСС-тың Бәләбәй ҡала комитетының беренсе секретары. 2000—2004 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының Һалымдар һәм йыйымдар буйынса министры. Иҡтисад фәндәре кандидаты. Бөтә ил буйынса ИНН индереү идеяһы авторы. Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш (1995—1999) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. 4-се дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» (2007) һәм Почёт ордендары кавалеры. Рәсәйҙең атҡаҙанған иҡтисадсыһы.

# Букаев Геннадий Иванович
## Биографияһы

Геннадий Иванович Букаев 1947 йылдың 15 сентябрендә Ырымбур өлкәһе Абдулла районының Степное ауылында тыуған. Һигеҙ йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң 1962—1965 йылдарҙа Боғорослан нефть промыслаһы техникумында уҡый. Үҙ аллы хеҙмәт эшмәкәрлеген «Оренбург-нефтегазразведка» тресының Абдулла экспедицияһында быраулаусы ярҙамсыһы булып башлай.
1966 йылда Өфө нефть институтына инә һәм был юғары уҡыу йортон «инженер-электрик» һөнәре буйынса 1971 йылда тамамлай. Артабан бер йыл дауамында ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты ҡарамағындағы Студент төҙөлөш отрядтарының республика штабы начальнигы була.
1972 йылдан «Связьстрой-5» тресының Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы 510-сы механикалаштырылған күсмә колоннаһының өлкән инженеры, 1973 йылдан — ошо трестың Төмән ҡалаһындағы 507-се механикалаштырылған күсмә колоннаһының, 1974 йылдан — Стәрлетамаҡтағы 510-сы колоннаның баш инженеры.
1975—1977 йылдарҙа Өфө нефть институтының капитал төҙөлөш бүлеге начальнигы була, шунан — Өфө ҡалаһы Орджоникидзе район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары.
1978—1980 йылдарҙа Свердловск Юғары партия мәктәбе тыңлаусыһы.
# Нехтильор

Джоох-ор — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аварское Койсу (Джурмут) йылғаһының уң ярына тамағынан 167 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Нехтильор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы , инешенән Чиркейск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07030000112109300000735
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109300073
* Бассейн коды — 07.03.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Усманов Мәғәфүр Мәхмүт улы

Усманов Мәғәфүр Мәхмүт улы (26 март 1962 йыл) — башҡорт театр актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008). Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы (1995).

# Усманов Мәғәфүр Мәхмүт улы
## Биографияһы

Усманов Мәғәфүр Мәхмүт улы 1962 йылдың 26 мартында Башҡорт АССР-ының Архангел районы Ҡыҙғы ауылында тыуған. Атаһы урман ҡырҡыусы булып эшләгән. Ғаиләлә йәмғеһе алты бала булған.
Мәғәфүр Мәхмүт улы 1987 йылда Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтын (Рифҡәт Исрафилов курсы) тамамлай һәм Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрында эш башлай. 1989 йылдан Башҡортостан Республикаһы Милли йәштәр театры актёры.

# Усманов Мәғәфүр Мәхмүт улы
## Башҡарған ролдәре

Заһир («Ғәлиә», Т. Таһировтың шул уҡ исемле повесы буйынса), Хызыр («Дала ҡиссаһы», Ф. Бүләков), Ҡарт ир («Ҡорон» — «Лавина», Т. Джюдженоглу), Тальян («Иҙеүкәй һәм Мораҙым», Мөхәмәтша Буранғолов), Король («Роза йәки мин?», А. Дилмөхәмәтов), Юламан ҡарт («Мөхәббәт һәм нәфрәт», Зәйнәб Биишева), Тимербай — «Алтын балта», С. Сурин), Жантык («Мөхәббәт тураһында легенда», Г. Мусрепов), Хан, Ҡыуандыҡ («Ҡурай ауазы», Наил Ғәйетбаев), Сәлим («Аҡ ҡалпаҡ», М.Фәйзи), Ҡарт Адмирал («Мөхәббәт реестры», Ф.Бүләков), Магдан («Мөхәббәт тураһында йыр», Әнғәм Атнабаев), Генерал («Ҡарасҡы», П. Барбазюк), Юлай Аҙналин («Салауат», Мостай Кәримдең «Салауат. Өн аралаш ете төш» трагедияһы буйынса), Синьор Монтекки («Ромео һәм Джульетта», Вильям Шекспир), Ҡарт Ажмағол («Башҡорт тотҡоно», Мостай Кәрим), Ҡыш бабай («Кем аждаһаны уята?», Л. Исҡужин), Сарафанов («Өлкән ул», А.Вампилов), Байназар («Ҡарт кейәүҙәр, йәки Шомбай ҡоҙа», Ф.Бүләков), Чиполлоне, Чиполлиноның атаһы («Чиполлино», Дж. Родари) һәм башҡалар. Комик ролдәре: Журден ханым («Яртаҡыл Журден» — «Полоумный Журден», М. А. Булгаков), Әмир («Ауылға ҡыҙҙар килде», Наил Ғәйетбаев), Рәхмәтулла («Алты ҡыҙға бер кейәү», Т.Ғ. Миңнуллин) һәм башҡалар. Балалар өсөн спектаклдәрҙәге ролдәре: Һарыбай («Аҡбай ниңә күңелһеҙ?» Т. Миңнуллин), Вәзир («Кәлиф ҡауҙы» — «Калиф-аист»; В. Гауфтың шул уҡ исемле әҫәре буйынса), Ҡырмыҫҡа (К. И. Чуковскийҙың «Сыңҡылдаҡ себен» — «Муха-цокотуха» әкиәте буйынса) һәм башҡалар.
Усманов Мәғәфүр Мәхмүт улы — үҙенсәлекле актёр. Уға сағыу ҡиәфәт, һығылмалылыҡ, импровизацияға оҫталыҡ хас. 50-гә яҡын төрлө пландағы (комик ролдәр, балалар өсөн спектаклдәрҙәге ролдәре, етди ролдәр) ролдәр башҡара. Ролдәренә аныҡ кәүҙәләндереү һәм эскерһеҙ тойғолар хас. Тәрән фәлсәфәүи мәғәнә һәм трагизм менән һуғарылған Адмирал образы («Мөхәббәт исемлеге», Бүләков) иң уңышлы эштәренең береһе була.

# Усманов Мәғәфүр Мәхмүт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2008).
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1994).
* «Жест» халыҡ-ара пластика фестивале лауреаты, (Өфө, 1994).
# Похра

Похра — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Атлым йылғаһының һул ярына тамағынан 49 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Похра
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300019320
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301932
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3