yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡош-Ағас

Ҡош-Агач (рус. Кош-Агач) — Алтай Республикаһының Ҡош-Ағас районында урынлашҡан ауыл. Федераль классификатор буйынса муниципаль статусы — село.
Почта индексы — 649780.

# Ҡош-Ағас
## География

Ҡош-Ағас Чуя йылғаһында, Таулы Алтайҙан 438 километр көньҡ-көнсығыштараҡ урынлашҡан.

# Ҡош-Ағас
## География
### Климат

Климаты уртаса континенталь. Ҡыш оҙон һәм һалҡын. Йәй ҡыҫҡа һәм эҫе була. Июль һәм август айҙарында йыш йәшен йәшнәүҙәр күҙәтелә.
* Уртаса йыллыҡ температура — -6,0 °C
* Уртаса йыллыҡ ағым тиҙлеге — 3,5 м/с

# Ҡош-Ағас
## Тарих

Ауыл 1801 йылда нигеҙләнә.

# Ҡош-Ағас
## Халыҡ

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса күпселекте алып тороусы халыҡ: алтайҙар (11%), ҡаҙаҡтар (85%).
# 1786 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1786 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1786 MDCCLXXXVI |
| Юлиан стилендә | 1785—1786 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2538—2539 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7294—7295 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5546—5547 ה'תקמ"ו — ה'תקמ"ז |
| Мосолман календары | 1200—1201 |
| Боронғо әрмән календары | 1235 ԹՎ ՌՄԼԵ |
| Ҡытай календары | 4482—4483 乙巳—丙午 синяя змея — красный конь |
| Эфиопа календары | 1778—1779 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1842—1843 |
| - Шака самват | 1708—1709 |
| - Кали-юга | 4887—4888 |
| Иран календары | 1164—1165 |
1786 йыл — йәкшәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
# Сэрто-Се

Сэрто-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Байдарата мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Сэрто-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300037023
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303702
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Оло Шунут

Оло Шунут — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Барҙым йылғаһының уң ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Оло Шунут
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020704
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102070
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Киня

Киня — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лупта йылғаһының уң ярына тамағынан 3,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.

# Киня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011628
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201162
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Оломоуц крайы

Оломоуц крайы (чех Olomoucký kraj) — административ берәмек, Чех республикаһының төньяҡ-көнбайышында һәм Моравия тарихи өлкәһенең үҙәк өлөшөндә, шулай уҡ өлөшләтә Силезияла урынлашҡан.
Төньяҡта 104 км оҙолоҡта Польша менән сикләшә Шулай уҡ край Чехияның Моравия-Силезия, Злинский, Көньяҡ Моравия һәм Пардубицкий крайҙары менән сиктәш
Оломоуц крайының майҙаны 5267 квадрат километрға тиң, был Чехия территорияһының 6,7%-ы. Крайҙың административ үҙәге — Оломоуц ҡалаһы.

# Оломоуц крайы
## Халыҡ

Төбәктә 398 тораҡ пункты иҫәпләнә, шул иҫәптән 26 ҡала, унда 628 427 кеше (2011 йыл халыҡ иҫәбен алыу буйынса) йәшәй, былл край халҡының 57,5%-н тәшкил итә.

# Оломоуц крайы
## Административ бүленеше

Крайы 5 районға бүленгән:

# Оломоуц крайы
## Иҡтисад һәм транспорт

Төбәк. өлөшө тулайым Чехия милли продуктының 4,8%-н тәшкил итә..
Крайҙың үҙәгендә һәм көньяғында ауыл хужалығы продукттары (атап әйткәндә, иген культуралары һәм шәкәр сөгөлдөрө) етештерелә һәм уны эшкәртеү, аҙыҡ-түлек сәнәғәте бар. Шулай уҡ крайҙар туҡыу һәм тегеү сәнәғәте предприятиелары, машиналар төҙөү һәм оптика сәнәғәте бар.
Транспорт инфраструктураһына 744 км тимер юлы һәм 3461 км автомобиль юлы инә.
Оломоуц эргәһендә халыҡ-ара аэропорт бар.

# Оломоуц крайы
## Туризм

Jeseníky ҡурсаулығы, ундағы 45 метрлыҡ шарлауыҡ һәм һыуһаҡлағыс туристарҙы йәлеп итеүсе урын булып тора. Litovelské Pomoraví ҡурсаулығында урман массивтары дәүләт һаҡлауы аҫтында тора.
Тәбиғи ландшафттан тыш, иҫтәлекле тарихи урындар бар, мәҫәлән, Бузов (Bouzov), Штернберк (Šternberk), Усов (Úsov), Товачов (Tovačov) замоктары.
Оломоуц ҡалаһының тарихи үҙәгендәге архитектура объекттары бик күп, улар ренессанс, барокко мәҙәниәте ҡомартҡыһы булып һаҡлана.
Барокко стилендәге Изге Троица Колоннаһы ЮНЕСКО-ның бөтә донъя мираҫы объекты булып тора.
# Кинйәбулат Ҡаныҡаев

Кинйәбулат Ҡаныҡаев (1788—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

# Кинйәбулат Ҡаныҡаев
## Биографияһы

Кинйәбулат Ҡаныҡаев (Кинйәбулат Ҡаныҡай улы Акиров) Ырымбур губернаһы Бишауыл-Табын улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы) Бишауыл-Уңғар ауылында йәшәгән. Сотник булып хеҙмәт итә.
1812 йылғы Ватан һуғышы башланғас, 1814 йылдың аҙағына тиклем 11-се Башҡорт атлы полкы составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. 11-се Башҡорт атлы полкы башлыса 8-се кантон башҡорттарынан ойошторола һәм 1812 йылдың 5 октябрҙә Түбәнге Новгородҡа бара. Артабан Украинаға генерал-лейтенант граф П. А. Толстойҙың ополчение корпусы составына ебәрелә. Рус армияһының сит илгә походтары барышында, 1813 йылдың майында полк Пенза ополчениеһы менән бергә Варшава герцоглығына килә һәм Польша армияһы составына индерелә. 21 сентябрҙә Богемия армияһының кавалериянан генерал граф М. И. Платовтың корпусы составына күсерелә, октябрь-ноябрҙә Платов корпусы составында Саксонияла, Баварияла, Францияла, шул иҫәптән 4 һәм 6 октябрҙә Лейпциг янындағы хәрби алыштарҙа ҡатнаша. 1814 йылдың 1 ғинуарынан Гамбургты блокадалауҙа һәм штурмлауҙа ҡатнаша. 1814 йылдың 19 мартында союздаш ғәскәрҙәре составында 11-се Башҡорт атлы полкы Парижға инә.

# Кинйәбулат Ҡаныҡаев
## Бүләктәре

* «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
* «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы кавалеры
# Иҫке Баҙан ауыл Советы (Бөрө районы)

Иҫке Баҙан ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Бөрө районы составындағы муниципаль берәмек.

# Иҫке Баҙан ауыл Советы (Бөрө районы)
## Тарихы

Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Кравец Людмила Степановна

Людми́ла Степа́новна Кра́вец (1923 йылдың 7 февралендә, Екатеринослав губернаһында — 2015 йылдың 23 майында, Киевта) — участник Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, (1-се Белорус фронты, 3-сө удар армияһы, 12-се гвардия уҡсылар корпусы), 23-сө уҡсылар дивизияһы (2-се тапҡыр формалашҡан), 63-сө гвардия уҡсылар полкы санитар инструкторы, Советтар Союзы Геройы (31.05.1945), запастағы гвардия өлкән сержанты. (2-се тапҡыр формалашҡан) 23-сө уҡсылар дивизияһының Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ булыусы берҙән-бер ҡатын-ҡыҙы.

# Кравец Людмила Степановна
## Биографияһы

1923 йылдың 7 февралендә Украин ССР-ның Екатеринослав губернаһы Александров өйәҙе Кушугум ауылында, хеҙмәткәр ғаиләһендә тыуа. Мәктәптә 7 класс уҡығандан һуң, Запорожье ҡалаһындағы шәфҡәт туташтары мәктәбенә уҡырға инә, һәм 1941 йылда ике йыллыҡ курсын тамамлай.
1941 йылдың июленән Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы (РККА) сафында. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән эвакогоспиталдә эшләй.
1942 йылда, Төньяҡ-Көнбайыш фронты алыштарында ҡатнаша, ҡаты яралана, ләкин һауыҡҡандан һуң яңынан үҙ часы сафына баҫа.
1943 йылдың башында немец һалдаттары араһында әсирлеккә төшөргә өндәгән төнгө агитация махсус заданиеһын үтәгән өсөн «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ була. Немец оборона һыҙығына бик яҡын килеп, рупор аша немец телендә әсирлеккә төшөргә саҡырып өндәшә. Һөҙөмтәлә икенсе көнгә 29 немец һалдаты әсирлеккә төшөргә ҡарар итә.
1945 йылдың 17 апрелендә Берлинға яҡынлаған ваҡытта, сафтан сыҡҡан рота командирын алмаштыра һәм һалдаттарҙы подразделение алдында ҡуйылған бурысты үтәргә әйҙәй.
Берлинда урам алыштарында ҡатнаша, дошман уты эсенән яралы яугирҙәрҙе алып сыға.
1945 йылдың 31 майында, Ленин ордены һәм 6740-сы һанлы «Алтын Йондоҙ», тапшырылып Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.
1946 йылда демобилизациялана.
Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң, Запорожьела һәм Киевта йәшәй, йәштәрҙгә хәрби-патриотик тәрбиә биреү эшендә ҡатнаша.
2015 йылдың 23 майында Киевта вафат була.

# Кравец Людмила Степановна
## Наградалары һәм дәрәжәләре

* Советтар Союзы Геройы (1945 йылдың 31 майы);
* Ленин ордены;
* 3 Ҡыҙыл Йондоҙ ордены;
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены;
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы;
* юбилей һәм иҫтәлекле миҙалдар.
# Муровани Курыливци районы

Муровани Курыливци районы (укр. Мурованокуриловцький район) — Винница өлкәһендәге район. Район үҙәге — Муровани Курыливци ҡала тибындағы ҡасаба.
2018 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 24 919 кеше йәшәй.
# Хороли йырыны

Хороли йырыны — тәбиғәт ҡомартҡыһы (Ростов өлкәһе Закондар сығарыу Йыйылышы 46-сы ҡарары, 15.08.95 йыл). Ростов өлкәһе Зерноград районында урынлашҡан.

# Хороли йырыны
## Тасуирлама

«Хороли» йырыны Ростов өлкәһе Зерноград районында урынлашҡан. Ростов өлкәһе Закондар сығарыу Йыйылышы 46-сы ҡарарына ярашлы 15.08.95 йылда айырыуса һаҡланған тәбиғәт ҡомартҡылары иҫәбенә индерелгән. 1995 йылдың 7 авгусында Хороли тәбиғәт паркын заказник режимлы итеп төҙөйҙәр. Һәйкәл майҙаны яҡынса 500 га тәшкил итә, уның территорияһында Зерноград һәм Новокузнецовка ауылы урынлашҡан.
Тәбиғәт һәйкәле АООТ "Учхоз Зерновое " ерҙәре сиктәренән алып (9-сы көтөү гурты участкаһынан башлап) төньяҡҡа табан ТПХ «Маныч» ерҙәре сиктәренә тиклем һуҙылған.
Болон-дала үҫемлектәр донъяһының төрлөлөгөн тәбиғәт ҡомартҡыһы үҙ эсенә ала. Урындағы флорала шул ерҙә таралған ареал үҫемлектәре осрай. Уларға етен, тамырлы яран һәм башҡа һаҡлауҙы талап иткән һирәк осраусы үҫемлектәр төрө инә: сармат бельвалийы, иҙел майкараганы, матур ҡылған һ.б.
Хороли йырынында күп дала хайуандарының ғүмерен һаҡлау һәм уларҙың йәшәүе өсөн оптималь шарттар булдырылған. Ҙур булмаған майҙанды биләгән болондарҙа төрлө хайуандар осрай. Шул уҡ ваҡытта антропоген факторҙар уларға хәүеф менән янай. Тәбиғәт ҡомартҡыһы бар яҡтан да һөрөнтө ерҙәр менән һәм юлдар менән сиктәш. Бындай шарттар тәбиғәт ҡомартҡыһында йәшәгән хайуандар өсөн хәүефле һәм хайуандарҙың төрлөлөгөн кәметеү ҡурҡынысы менән янай. Тәбиғәт һәйкәле ағартыу, тәбиғәтте һаҡлау һәм ғилми эштәр алып барыу эһәмиәтенә эйә.
# Иедыгем

Иедыгем — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Аргут йылғаһының һул ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Иедыгем
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004844
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100484
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Гармун

Гармун (гармошка, грек. ἁρμονικός — матур яңғырашлы, ауаздаш) — баҫмаҡлы, күрекле музыка ҡоралы.
Гармун төрлө конструкциялы һәм көйләнешле телле-клавишалы, пневматик музыка уйын ҡоралы. Европала барлыҡҡа килгән. Беренсе конструкцияһын 1822 йылда немец оҫтаһы К. Ф. Л. Бушман эшләгән. Барлыҡ гармундарга тартып уйнау принцибы һәм тауыш сығанағының конструктив үҙенсәлектәре уртаҡлығы хас. Тауыш сығанағы — металл планкаларының махсус ярыҡтары («тәҙрәләре») өҫтөнә беркетелеүсе, иркен дерелдәүсе металл телдәр. Корпусы һул һәм уң клавиатураларҙан тора, уртаһында күрек урынлашҡан. Күрек ҡыҫылғанда һәм тартылганда һауа ағымы тәҫирендә тауыштар барлыҡҡа килә. Уң клавиатураһы — көй башҡарыу, һулы — бас-аккордтар өсөн тәғәйенләнгән.
XIX быуатта уйлап табылғандан һуң уҡ Рәсәйҙә тарала башлай. Башҡорттарҙың музыка мәҙәниәтендә XIX быуат аҙағында ҡулланыла башлай. Гармундың башҡорт йәмғиәтендә ярайһы уҡ киң таралған музыка ҡоралы булыуы тураһында А. П. Чеховтың яҙмаларында, С. Г. Рыбаковтың «Урал мосолмандарының музыкаһы һәм йырҙары, уларҙың көнкүреше тураһында очерк менән» китабында һөйләнә.
# 3-сө Иус

3-сө Иус — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Иус йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# 3-сө Иус
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016054
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301605
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Түбәнге Өпәйле

Түбәнге Өпәйле (рус. Ни́жний Уфале́й) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Үрге Өпәйле ҡала округы составындағы ҡасаба.

# Түбәнге Өпәйле
## Тарихы

Металлургия сәнәғәте — Урал иҡтисади районының урындағы бай ҡаҙылма байлыҡтары нигеҙендә булдырылған боронғо тармаҡтарҙың береһе. Түбәнге Өпәйле ҡасабаһы 1813 йылда (йәки 1818-ҙә) суйын иретеү һәм тимер етештереү заводы төҙөлөшө ваҡытында, эше менән уға бәйле күсенеүселәр өсөн төҙөлә. 1928 йылда Түбәнге Өпәйле ҡала тибындағы ҡасаба статусы ала. 2004 йылда Түбәнге Өпәйле ҡала тибындағы ҡасаба статусын юғалта һәм ауыл биләмәһе булып ҡала. 1940-1990 йылдарҙа Үрге Өпәйленән Түбәнге Өпәйлегә тиклем тар колеялы тимер юлы эшләгән.
Төп сәнәғәт предприятиеһы - Өфө металл изделиелар заводы цехы. Ҡасабала урта мәктәп, балалар баҡсаһы, социаль приют, балалар ялы үҙәге, музыка мәктәбе, клуб, сиркәү бар (һуңғыһы 1849-1853 йылдарҙа төҙөлгән).

# Түбәнге Өпәйле
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһендә Өпәйле (рус. Уфалей) һүҙе менән барлыҡҡа килгән атамалар бер нисә. Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Н. И. Шувалов Өпәйле топонимының килеп сығышы тураһында ошондай фараз яҙған
* Уфалей, река, правый приток Уфы; Уфалейка, Большая и Малая речки, истоки Уфалея; Уфалейский, хребет; Нижний Уфалей, рабочий поселок, основанный в 1813 г.; Верхний Уфалей, город областного подчинения, основанный в 1761 г. со строительством железоделательного завода, территория города Верхнего Уфалея.Название составлено именованием реки Уфы и частицей -лей, не получившей достоверного разъяснения. Ее обычно принимают за мордовское лей — «река». Но эта принадлежность не подтверждается историко-этнографическими данными. Вероятнее всего, -лей — словообразовательная частица в говоре восточных башкир.
Мәгәр башҡорт ғалимдары был атама Өпәй башҡорт ҡәбиләһе этнотопонимынан килеп сыҡҡан тип һанай. Был ҡәбилә Әйле башҡорттары ырыу-ҡәбилә берләшмәһе составына керә.

# Түбәнге Өпәйле
## Галереяһы

* Файл:П.Нижний Уфалей.jpg
* Файл:П. Нижний Уфалей.jpg
# Рихеза Датская

Рихеза Датская (швед. Rikissa av Danmark, швед. Rikissa av Danmark; яҡынса 1174 йыл, Рингстед (?), Дания короллеге — 1220 йыл 8 май, шунда уҡ) — дат Эстридсен йорто принцессаһы, Дания короле Бөйөк Вальдемар I ҡыҙы; кейәүгә сыҡҡас — Швеция королеваһы.

# Рихеза Датская
## Биографияһы

Рихеза Датская 1190 йылда тыуған. Ул Вальдемар I Датскийҙың һәм кенәз ҡыҙы София Минскаяның ҡыҙы. Рихеза исемен уға әсәһе яғынан өләсәһе королева Рихеза Польская хөрмәтенә ҡушалар.
1210 йылда король Эрик X Шведский үҙенән алдағы король Сверкер II Шведскийҙы бәреп төшөргәндән һуң, йола буйынса Сверкерҙар династияһының Эриксондар династияһына ҡаршы булған Дания менән дуҫтарса мөнәсәбәттәр булдырыу маҡсатында король Вальдемар Датскийҙың һеңлеһе Рихеза Датскаяға өйләнә.
Тормош иптәше тере сағында королеваның тик ҡыҙҙары тыуа һәм уның вафатынан һуң ғына йөклө ҡалған тол королева 1216 йылда берҙән-бер улын, буласаҡ король Эрик XI Шведскийҙы таба. Сверкер династияһынан булған яңы король Юхан I Шведский Швециянан Эриксон династияһы ағзаларын ҡыуып ебәрә. Рихеза Датская балалары менән бергә тыуған иленә ҡайта, унда улының 1222 йылда Швеция тәхетенә ултырғанын да һәм ҡыҙҙарының туйын да күрмәй.1220 йылда үлеп ҡала.

# Рихеза Датская
## Ғаиләһе

Рихеза Датскаяның һәм Эрик X Шведскийҙың ғаиләһендә дүрт ҡыҙ һәм бер ул тыуа.
* София Эриксдоттер Шведская (1241 йылда үлгән), Генрих III Борвин Ростокскийға кейәүгә сыға.
* Марта Эриксдоттер Шведская Нильс Сикстенссон Шпареға кейәүгә сыға.
* Ингеборга Эриксдоттер Шведская (1254 йылда үлгән), Швеция регенты Биргер Ярлға кейәүгә сыға
* Марианна Померания герцогына кейәүгә сыға
* Эрик XI Шведский (1216—1250), Швеция короле.
# Һылыуҡай (исем)

Һылыуҡай — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Һылыуҡай исеме бар.

# Һылыуҡай (исем)
## Этимологияһы

Һылыуҡай исеме матур, гүзәл, һылыу тигән мәғәнәләргә эйә. Һылыу исеменең иркәләү варианты.
# Ирымка

Ирымка — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының һул ярына тамағынан 429 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Ирымка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100032486
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103248
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Пезема

Оло Пезема — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Илеша йылғаһының һул ярына тамағынан 105 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Оло Пезема
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035190
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003519
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Яны-Манья

Яны-Манья — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/351/287/448/120 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 76 км.

# Яны-Манья
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300025175
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302517
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сеитьма

Сеитьма — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Исса йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.

# Сеитьма
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000027469
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002746
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Оло Ница

Оло Ница — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сухое диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Оло Ница
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300512103000040338
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004033
* Бассейн коды — 03.02.03.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сяку-Яха (Сыда-Яха ҡушылдығы)

Сяку-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сыды-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Сяку-Яха (Сыда-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300075091
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307509
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вонил

Вонил (Вонюл, Вонель) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының һул ярына тамағынан 192 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Вонил
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012655
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001265
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0