yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Йылға (Стәрле ҡушылдығы)

Йылға (русса Варьзяде, Йылға — иҫке исеме) — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Стәрле йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла.
Йылға оҙонлоғо 13 км, бассейн майҙаны 69,2 км².
Ағымының төп йүнәлеше көньяҡ-көнсығыш. Йылғаның уң ҡушылдығы бар — Масаҡлы йылғаһы. Тамағы эргәһендә йыһазландырылған сығанаҡ Сатыр-Тауҙан баш алған һул ҡушылдығын ҡабул итә. Йылға йылғаһы буйында урынлашҡан тораҡ пункттар — Уразай, Сапеево.

# Йылға (Стәрле ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028497
— Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102849
— Бассейн коды — 10.01.01.013
— ГӨ буйынса томы — 11
— ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Урта Железная

Урта Железная (Железянка) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ис йылғаһының уң ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Урта Железная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, инештән Тагил йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501212111200004527
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200452
* Бассейн коды — 14.01.05.012
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нуча

Нуча — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Теша йылғаһының һул ярына тамағынан 145 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Нуча
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Теша йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ока ҡушылдыҡтары бассейны Мокша йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300212110000030595
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003059
* Бассейн коды — 09.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хонсю

Хо́нсю́ (япон. 本州 хонсю), шулай уҡ Хо́ндо, Ниппо́н (хәҙер бик һирәк ҡулланыла) — Япон архипелагының иң ҙур утрауы.

# Хонсю
## Географияһы

Утрауҙың оҙонлоғо 1300 километр, киңлеге 50 — 230 километр араһында тирбәлә. Уның дөйөм майҙаны 227 969,74 квадрат километр тәшкил итә, яҡынса Японияның дөйөм майҙанының 60 процентын алып тора. Хонсю Бөйөк Британия (Британ утрауҙары) утрауынан саҡ ҡына бәләкәйерәк. Яр буйы һыҙатының оҙонлоғо 5450 километрға етә.
Хонсюның рельефы таулы. Араларында янартауҙар күп. Уларҙың иң ҙуры — Фудзи тауы (3776 м), Японияның символы булып тора. Уның арҡаһында Хонсю донъяның етенсе иң бейек утрауы булып һанала. Утрауҙың иң ҙур йылғаһы — Синано. Хоснюның климаты бик үҙенсәлекле — төньяҡта континенталь климат хөкөм һөрһә, көньяҡта субтропик климат хакимлыҡ итеүе мөмкин. Утрауҙың тауҙары уның төньяҡ-көнсығыш (Тымыҡ океан) һәм төньяҡ-көнбайыш (Япон диңгеҙе) өлөшөндәге климаттың айырмаһына йоғонто яһай.
Хонсюла бик йыш ер тетрәй, сөнки ул билдәле бер дәүер эсендә барлыҡҡа килгән өс ҡатламдың тоташҡан ерендә урынлашҡан.

# Хонсю
## Төбәктәр һәм префектуралар

Утрау шартлы рәүештә биш: Тюгоку (көнбайыш), Кансай (көньяҡ, Тюгокунан көнсығыштараҡ), Тюбу (үҙәк), Канто (көнсығыш) һәм Тохоку (төньяҡ) төбәккә бүленә һәм Токионы ла индереп, 34 префектураны үҙ эсенә ала. Шулай уҡ был префектуралар составына ҡайһы бер бәләкәй утрауҙар ҙа инә, шуларҙың билдәлерәктәре Огасавара, Садо, Идзу-Осима һәм Авадзи.
* Тохоку — Аомори, Иватэ, Мияги, Акита, Ямагата, Фукусима префектуралары.
* Канто —Ибараки, Тотиги, Гумма, Сайтама, Тиба, Токио, Канагава префектуралары.
* Тюбу — Ниигата, Тояма, Исикава, Фукуи, Яманаси, Нагано, Гифу, Сидзуока, Айти префектуралары.
* Кансай — Миэ, Сига, Киото, Осака, Хёго, Нара, Вакаяма префектуралары.
* Тюгоку —Тоттори, Симанэ, Окаяма, Хиросима, Ямагути префектуралары.

# Хонсю
## Ҡалалары

Хонсю утрауында Японияның иң ҙур ҡалалары: Токио, Иокогама, Осака, Нагоя, Киото, Хиросима һ. б. урынлашҡан.

# Хонсю
## Халҡы

XIX быуат һуңына тиклем утрауҙа айны халҡы ла йәшәй, әммә улар япондар тарафынан Хоккайдо утрауына ҡыҫырыҡлап сығарыла. Утрауҙың дөйөм халҡы һаны — 100 000 000 кеше (2010 йыл).
# Локсимер

Локсимер — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мокза йылғаһының уң ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Локсимер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300212110000010859
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001085
* Бассейн коды — 08.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кизиловка (Грачёвка ҡушылдығы)

Кизиловка — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Грачёвка йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Кизиловка (Грачёвка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Калаус йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500212108200000933
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200093
* Бассейн коды — 05.01.05.002
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Капчал

Капчал — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катунь йылғаһының уң ярына тамағынан 680 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Капчал
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100003052
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100305
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Солтанбәк

* Солтанбәк (Дүртөйлө районы) — Башҡортостандың Дүртөйлө районындағы ауыл.
* Солтанбәк (Асҡын районы) — Башҡортостандың Асҡын районындағы ауыл.
# Папян Ара Артушевич

Папян Ара Артушевич (әрм. Արա Արտուշի Պապյան; 6 июнь 1961 йыл) — әрмән юрисы, дипломат, политолог һәм тарихсы, Әрмәнстандың Канадалағы 2000—2006 йылдарҙағы илсеһе , Modus Vivendi тикшеренеү үҙәге етәксеһ.

# Папян Ара Артушевич
## Биографияһы

Ара Артушевич Папян 1961 йылдың 6 июнендә Әрмән ССР-ының баш ҡалаһы Ереванда тыуа. Афғанистанда совет ғәскәрҙәренең сикләнгән контингентында хәрби тәржемәсе булып хеҙмәт итә. 1988—1989 йылдарҙа Афған һуғышының әрмән ветерандары союзын етәкләй.

# Папян Ара Артушевич
## Биографияһы
### Белеме

* 1984 йыл − Ереван дәүләт университетының көнсығышты өйрәнеү факультетын «Иран телдәрен һәм Иранды өйрәнеү» һөнәре буйынса отличие менән тамамлай.
* 1989 йыл − Ереван дәүләт университетының Әрмән халҡы тарихы кафедраһы аспирантураһын тамамлай.
* 1994 йыл − Рәсәй Сит илдәр эштәре министрлығының Дипломатик академияһын отличие менән тамамлай.
* 1998 йыл − Римдә НАТО-ның Оборона колледжын тамамлай.
* 1999 йыл − Оксфордта «Йәмәғәт дипломатияһы» курсын тамамлай.

# Папян Ара Артушевич
## Биографияһы
### Дипломатик хеҙмәте

* 1999—2000 − Әрмәнстан Сит ил эштәре министрлығының пресс-секретары, йәмәғәтселек менән бәйләнеш буйынса департамент начальнигы.
* 1997—1999 − Әрмәнстан Сит ил эштәре министрлығының хәүефһеҙлек өлкәһендәге хеҙмәттәшлек буйынса бүлек начальнигы.
* 1995—1997 − Әрмәнстан илселегенең беренсе секретары.
* 1994—1995 − Әрмәнстан Сит ил эштәре министрлығының Иран бүлеге начальнигы.
* 1992—1993 − Иранда Әрмәнстан илселегенең икенсе секретары.
* 1992 — Әрмәнстан Сит ил эштәре министрлығының АҠШ һәм Канада, аҙаҡ Иран бүлегенең икенсе секретары.
* 1989—1991 − Кипрҙа Мелконян уҡыу комплексы уҡытыусыһы.
* 1981—1982 һәм 1984−1986 − Афғанистанда хәрби тәржемәсе.
* 2000—2006 − Әрмәнстан Республикаһының Канадалағы ғәҙәттән тыш һәм вәкәләтле илсеһе.

# Папян Ара Артушевич
## Биографияһы
### Артабанғы тормошо

Дипломатик хеҙмәте тамамланғас, әрмән мәсьәләһенең юридик аспекттарын, шул иҫәптән Таулы Карабахтың статусын, Вильсонов Әрмәнстаннын һәм башҡа мәсьәләләрҙе өйрәнә башлай. Күп кенә илдәрҙә лекциялар менән сығыш яһай.
Милли аҙсылыҡ хоҡуҡтары мәсьәләләре менән шөғөлләнә һәм Әзербайжандың үҙ дәүләтселегенән мәхрүм ителгән халҡын (талыш, лезгин һәм башҡаларҙы) Әрмәнстан ошо мәсьәлә буйынса хупларға тейеш, тип үҙ интервьюларында күп тапҡырҙар һыҙыҡ өҫтөнә ала.
«Modus Vivendi» үҙәгенә нигеҙ һала һәм уға етәкселек итә.

# Папян Ара Артушевич
## Шәхси тормошо

Өйләнгән, Нарек һәм Тарон исемле улдары бар.
Әрмән, инглиз, фарсы һәм урыҫ телдәрен белә.

# Папян Ара Артушевич
## Наградалары

7 хәрби миҙал һәм ордендар менән бүләкләнә.
* 2006 йыл − Канада Сит ил эштәре министрлығының «Corps Diplomatique» миҙалы менән бүләкләнә.
* 2006 йыл − Канадалағы Әрмән епархияһының Овнан Мандакуни ордены менән бүләкләнә .
* 2005 йыл − Америка биографик институты (ABI) «Йыл кешеһе» тип таный.
# Кесе Лямпа

Кесе Лямпа — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лямпа йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Лямпа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004471
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100447
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Фәтихов Хәлит Шәйех улы

Фәтихов Хәлит Шәйех улы (20 март 1958 йыл) — Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы баянсыһы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2004).

# Фәтихов Хәлит Шәйех улы
## Биографияһы

Хәлит Шәйех улы Фәтихов Илеш районындағы Исәмәт ауылында 1958 йылдың 20 мартында тыуған. 1978 йылдан алып Башҡорт дәүләт филармонияһының концертмейстеры булып эшләй. 1990 йылда Стәрлетамаҡта мәҙәни-мәғрифәт училищеһында уҡып сыҡҡан. Сәнғәт өлкәһендәге ҡаҙаныштары һәм фиҙакәр хеҙмәте 1989 йылда — «БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы», 2004 йылда «Башҡортостандың халыҡ артисы» тигән юғары исемдәр менән баһаланды.
Хәлит Фәтиховтың ижади һәләттәре һәм эшмәкәрлеге юғары профессионаллек, сағыу импровизация, виртуоз техника, ансамблде нескә тойоу менән айырылып тора. Ул — бик күп башҡорт һәм татар халыҡ көйҙәренең баян өсөн эшкәртмәләре авторы. 1989 йылда Татар АССР-ында уҙғарылған Башҡорт АССР-ының әҙәбиәте һәм сәнғәте көндәрендә, Свердловск ҡалаһында Башҡортостан мәҙәниәте байрамында ҡатнашҡан, 1997 һәм 2007 йылдарҙа — Мәскәүҙә, 2006 йылда Төркиәнең Истанбул ҡалаһында сығыш яһаған, СССР, Германия, Төркиә буйлап гастролдәрҙә йөрөгән. 1997 йылда — Ҡазанда үткән «Татар йыры» халыҡ-ара конкурсында, 2008 йылда Өфөлә республикабыҙҙың филармониялар фестивалендә дипломант булған.
# Саф математика

Саф математика — тулыһынса абстракт математика, ул, ғәмәли математиканан айырмалы рәүештә, реаль донъяның объекттары менән мөнәсәбәт урынлаштырмайынса, абстракт структураларҙы өйрәнә. Саф математикаға арифметиканы, алгебраны, юғары анализды (функциональ анализ, сикһеҙ бәләкәй дәүмәлдәр анализын, шулай уҡ дифференциаль иҫәпләүҙе, интеграль иҫәпләүҙе һәм вариацион иҫәпләүҙе), һандар теорияһын, геометрияны, тригонометрияны индерәләр.
Бертран Рассел саф математика тураһында: «Саф математика — ул шундай предмет, унда беҙ нимә тураһында һөйләгәнебеҙҙе белмәйбеҙ, һәм беҙ һөйләгән нәмә ысынмы икәнен дә белмәйбеҙ ». Годфри Харди, «Математик апологияһы» эссеһында теманы тулыһынса асып, эшмәкәрлеге бер ниндәй практик файҙа килтермәгән «саф математик» булыуы менән ғорурлана.
В. И. Арнольдтың ироник раҫлауы буйынса, саф һәм ғәмәли математика араһында айырма фәнни түгел, ә социаль һәм шунан тора, саф математикка математик факттарҙы асҡан өсөн түләйҙәр, ә ғәмәли математикка практик мәсьәләләрҙе сискән өсөн түләйҙәр. Арнольд шулай уҡ Рәсәйҙә һәр математик тиерлек «саф» һәм «ғәмәли» математиканы бергә алып барыуын билдәләй.
# Мангушная

Мангушная — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Васюган йылғаһының уң ярына тамағынан 800 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Мангушная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200029861
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202986
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мюглицталь

Мюглицталь (нем. Muglitztal) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2062 кеше йәшәй. Майҙаны — 21 км². Диңгеҙ кимәленән 150–450 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1809 һәм автомобиль коды PIR.
# Лозина Полина Георгиевна

Лозина Полина Георгиевна (22 декабрь 1923 йыл — 17 декабрь 1999 йыл) — СССР һәм Рәсәй педагогы. СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы (1979). РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1960).

# Лозина Полина Георгиевна
## Биографияһы

Полина Георгиевна Лозина 1923 йылдың 22 декабрендә Гнильск ауылында (хәҙерге Псков өлкәһе Гдовск районы) ҙур крәҫтиән ғаиләһендә туғыҙынсы бала булып тыуа.
1941 йылдың июнендә Чернево ауылында урта мәктәп тамамлай. Һуғыш йылдарында урындағы партизан отрядында элемтәсе һәм разведчик була, Псков өлкәһенең фашистар ваҡытлыса оккупациялаған территорияларында балалар уҡыта, партизандар өсөн кәрәкле мәғлүмәттәр йыя.
1944 йылдың апрелендә комсомолдың Полновской район комитетының икенсе, һуңынан беренсе секретары итеп һайлана. Псков педагогия училищеһын, һуңынан И. А. Герцен исемендәге Ленинград педагогия институтын тамамлай.
1954 йылдан 5-се Псков һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә эшләй. Лисьи Горки ауылында 30 30 йыл дауамында (1957 — 1987 йылдарҙа — башланғыс класс уҡытыусыһы) уҡыта һәм Любятово аҙ комплектлы мәктәпкә етәкселек итә.
1968 һәм 1978 йылдарҙа Бөтә Рәсәй уҡытыусылар съезы делегаты була.
Рус яҙыусыһы И. А. Минутко 1989 йылда Полина Георгиевнаға «Школа над Псковой» әҙәби-документаль повесын бағышлай. Был әҫәрендә ул уҡытыусының ғәжәйеп яҙмышы, героиняһының педагогик таланты серҙәре, уҡыусыларға әхлаҡи тәрбиә биреү тәжрибәһе хаҡында һөйләй.
«Беҙ барыбыҙ ҙа бала саҡтан… Тимәк, был: характер, шәхес йәшәйештең тәүге йылдарында формалаша. Беҙ, башланғыс мәктәптәр уҡытыусылары, — тип иҫәпләй П. Г. Лозина, — йәмәғәт тормошонда шытым биргән үҫентеләр өсөн яуаплы».
2005 йылдан Псков дәүләт университеты базаһында Лозина уҡыуҙары үтә.
Полина Георгиевнаның шәхси фонды Псков районының муниципаль архивында һаҡлана. Фонд составында уның 1978 йылда Бөтә Рәсәй Уҡытыусылар съезында, РСФСР һәм СССР Мәғариф министрлыҡтары коллегияларында һәйләгән телмәрҙәре, мәҡәләләре, дәрес конспекттары, Любятово аҙ комплектлы мәктәбендә эшләгән дәүерендәге фотолары бар.
Полина Георгиевна Лозина 1999 йылдың 17 декабрендә вафат була.

# Лозина Полина Георгиевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы (1960)
* СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы (1979)
* Октябрь Революцияһы ордены
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* «Почёт Билдәһе» ордены
* «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы
* «Ватан һуғышы партизаны» миҙалы.
# Лемниц

Лемниц (нем. Lemnitz) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 390 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,99 км². Диңгеҙ кимәленән 400 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7819 һәм автомобиль коды — SOK.
# Минскер Карл Самойлович

Минскер Карл Самойлович (14 июнь 1929 йыл — 25 май 2003 йыл) — ғалим-химик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Фәндәр академияһы академигы (1991), химия фәндәре докторы (1967), профессор (1969). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1987), БАССР-ҙың (1977), СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1973).

# Минскер Карл Самойлович
## Биографияһы

Минскер Карл Самойлович 1929 йылдың 14 июнендә Киевта тыуған. 1952 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү нескә химия технологияһы институтын тамамлаған.
Юғары белем алғандан һуң Дзержинск ҡалаһы предприятиеларында эшләй, артабан Дзержинск тармаҡ фәнни-тикшеренеү институтында кесе (1953—1959), өлкән (1959—1964) фәнни хеҙмәткәр, лаборатория мөдире (1968—1991).
1991—2003 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты профессоры, проблемалы лаборатория мөдире (1978—2003); бер үк ваҡытта СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы химия институты лабораторияһы ғилми етәксеһе (1968—1983), Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Химия бүлеге академик-секретары (1999—2003).
Минскер Карл Самойловичтың фәнни эштәре йүнәлештәре: техник химия, юғары молекуляр берләшмәләр химияһы, нефтехимия.
Минскер етәкселеге аҫтында хлорлы полимерҙарҙың тарҡалыу теорияһы эшләнә, полимерҙарға бик күп юғары эффектив химикат- өҫтәлмәләр һәм полимер материалдар алыу ысулдары эшләнә; тәүге тапҡыр олефиндарҙы полимерлаштырғанда Циглер—Натт катализаторҙарын нуклеофил берләшмәләр менән модификациялау күренеше һүрәтләнә, олефиндарҙы һәм диендарҙы Циглер—Натт катализаторҙарында полимерлаштырғанда стереокөйләү механизмы тураһында теория эшләнә; олефиндарҙың катионлы полимерлашыу механизмының законлығы асыла; химия физикаһының һәм теоретик технологияның турбулент ағымдарҙа булған тиҙ процестарға ҡағылған яңы бүлеге һәм юғары тиҙлектәге химик реакциялар менән идара итеүҙең фәнни нигеҙҙәре эшләнә, был сәнәғәт производствоһына бәләкәй габаритлы торба рәүешендәге реакторҙар нигеҙендә энергия һәм ресурстарҙы һаҡлаусы юғары етештереүсәнле технологиялар индерергә мөмкинлек бирә.
Минскер Карл Самойлович химия һәм полимерҙар технологияһы буйынса фәнни мәктәп булдыра. Уның уҡыусылары араһында 11 фән докторы һәм 54 фән кандидаты бар.
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (1991, химия бүлеге).

# Минскер Карл Самойлович
## Хеҙмәттәре

Карл Самойлович 1100-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән 16 монография авторы, 25 сит ил патенты һәм 300-ҙән ашыу Рәсәй Федерацияһының авторлыҡ танытмалары һәм патенттарына эйә.Ҡайһы бер киң билдәле хеҙмәттәре:
* книга К. Минскер «Изобутилен и его полимеры». М.: Химия, 1986.
* Новые унифицированные энерго- и ресурсосберегающие высоко-производительные технологии повышенной экологической чистоты на основе трубчатых турбулентных реакторов. М.: ОАО «Нефтехим», 1996 (авторҙаш).
* Fast Liquid-Phase Processes in Turbulent Flows-Konin-klijke Brill No Leiden, The Netherlands.:VSP, 2004 (авторҙаш).
* Degradation and Stabilization of Polymers on The Base of Vinyl Chloride. Pergamon Press, 1988;
* Fast Polymerization Processes. Gordon and Breach Publ, 1995 (авторҙаш)
# Ҡараяр (Ырымбур өлкәһе)

Ҡараяр (рус. Караяр) — Ырымбур өлкәһе Новосергиевка районы ауылы. Ҡотош ауыл биләмәһенә керә.

# Ҡараяр (Ырымбур өлкәһе)
## Тарих

Революциянан һуң Башҡорт АССР-ының Туҡ-Соран кантоны составына керә, ә 1923 йылдан республиканың Бәләбәй кантоны ҡарамағында була. ВЦИК ҡарарына ярашлы 1924 йылдың 21 октябрендә Ҡаҙаҡ АССР-ы составына бирелә. 1934 йылдан Ырымбур өлкәһе ҡарамағында була.

# Ҡараяр (Ырымбур өлкәһе)
## Халҡы

2002 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (98 %) йәшәй.

# Ҡараяр (Ырымбур өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Теләкәева Рәхилә Лотфулла ҡыҙы (1898—1974) — халыҡ йырсыһы, әкиәтсе.