yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ушпа

Ушпа — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бия йылғаһының уң ярына тамағынан 190 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Ушпа
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100000908
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100090
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шудья (Язва ҡушылдығы)

Шудья — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Язьва йылғаһының уң ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Шудья (Язва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005263
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100526
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Дегтярёв Николай Егорович

Дегтярёв Николай Егорович (9 май 1932 йыл ) — транспорт тармағы ветераны. 1977 йылдан «Башавтотранс» берекмәһенең Салауат ҡалаһындағы автоколоннаһы директоры. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Сәнәғәт, энергетика, транспорт, элемтә, информатика, төҙөлөш һәм архитектура буйынса комиссия рәйесе.

# Дегтярёв Николай Егорович
## Биографияһы

Дегтярёв Николай Егорович 1932 йылдың 9 майында Башҡорт АССР-ының Фёдоровка районы Шарлыҡ ауылында тыуған. Милләте буйынса рус, юғары белемле — 1975 йылда Бөтә союз финанс-экономика интитутын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1948 йылда «Ишембайгазстрой» автотранспорт автоколоннаһы тресында токарь булып башлай. 1951—1959 йылдарҙа Совет Армияһы сафтарында хеҙмәт итә. 1959—1977 йылдарҙа автоколонна начальнигы, «Салауатнефтехимремстрой» механизацияланған төҙөлөш идараһында баш инженер. 1977 йылдан Салауат ҡалаһында «Башавтотранс» автоколоннаһы директоры.
Салауат ҡалаһы 115-се Профилакторий һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының сәнәғәт, энергетика, транспорт, элемтә, информатика, төҙөлөш һәм архитектура буйынса комиссия рәйесе
Өйләнгән, ике ул үҫтергәндәр.

# Дегтярёв Николай Егорович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Өс миҙал менән наградланған.
# Сәләй

Сәләй (рус. Селяева) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл. Ҡамышлы ауыл биләмәһе составына инә.

# Сәләй
## Географик урынлашыуы

Үҙйылға (Мейәс ҡушылдығы) йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Сәләй
## Тарихы

Сәләй (Ҡушай) — табын башҡорттарының ауылы. Ауылдың атамаһы Сәләй Юлдашевҡа бәйле (1811 йылда уға 72 йәш булған)
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Арғаяш районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Арғаяш районы составында.

# Сәләй
## Халҡы

| 1816 | 1859 | 1866 | 1920 |
| 185 | 347 | 377 | 142 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (96 %) йәшәй.

# Сәләй
## Билдәле шәхестәре

* Юламан Ҡушаев — Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы. Е. И. Пугачевтың полковнигы.
# Ненянг-Юн

Ненянг-Юн — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тазов мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Ненянг-Юн
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300053832
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305383
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ишимовская

Ишимовская — Рәсәйҙәге йылға. Ульяновск өлкәһе,Һамар өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Куйбышев һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 1735 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ишимовская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Куйбышев һыуһаҡлағысы Камское Устье ҡала тибындағы ҡасабаһынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Черемшан йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000512112100004550
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100455
* Бассейн коды — 11.01.00.005
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бреме

Бреме (нем. Brehme) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1119 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,28 км². Диңгеҙ кимәленән 270 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37339 һәм автомобиль коды — EIC.
# Балапанов Малик Хәмит улы

Балапанов Малик Хәмит улы (19 ноябрь 1958 йыл) — ғалим-физик. Физика-математика фәндәре докторы (2007), профессор (2009). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2004).

# Балапанов Малик Хәмит улы
## Биографияһы

Малик Хәмит улы Балапанов 1958 йылдың 19 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Баймаҡ ҡалаһында тыуған. 1981 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамғандан һуң «Кабель» конструкторлыҡ бюроһында эшләй. 1988 йылдан алып БДУ-ла: башта — өлкән ғилми хеҙмәткәре, 2006—2008 йылдарҙа — физика факультеты деканы урынбаҫары, 2010 йылдан башлап Физик-техник институтының дөйөм физика кафедраһы мөдире. Кафедра тамамлаусылары юғары уҡыу йорттарында, академик ғилми-тикшеренеү институттарында, завод лабораторияларында һәм конструкторлыҡ бюроларҙа, колледжарҙа, идар итеү һәм мәғариф өлкәләрендә эшләйҙәр.
2013 йылдан — уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса проректор.
Фәнни эшмәкәрлеге ионлы ғәҙәттән тыш үткәргестәр физикаһы менән бәйле. Балапанов ҡаты иретмәләрҙең суперионлы фазаларын тикшерә һәм ионлы үткәреүсәнлек дәүмәле менән куб фазалы рәшәткәнең йылылыҡтан һыҙыҡлы киңәйеүе коэффициенты араһында бәйләнеш таба.
110-дан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 1 уйлап табыу авторы.
Төп ғилми эше: Влияние размеров зёрен на диффузионные процессы в суперионных фазах Cu1.75Se, Li0.25Cu1.75Se, Li0.25Cu1.75S //Электрохимия. 2007. Т.43. № 5; Ionic conductivity and chemical diffusion in superionic LixCu2—xS (0<x<0.25) //Physica status solidi (b). 2004. Vol.241. № 1 (авторҙаш).
# Ғиззәтуллин Фәйзи Карам улы

Ғиззәтуллин Фәйзи Карам улы (рус. Гизатуллин Файзи Карамович; 18 март 1959 йыл) — спортсы, ғалим-хоҡуҡ белгесе. Тимераяҡта шыуыу спорты буйынса СССР‑ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1983). Юридик фәндәр кандидаты.

# Ғиззәтуллин Фәйзи Карам улы
## Биографияһынан

Фәйзи Карам улы Ғиззәтуллин Өфө ҡалаһында 1959 йылдың 18 мартында тыуған.
1966 — 1976 йылдарҙа Өфө ҡалаһының 113-сө мәктәбендә уҡый.
1983 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. Икенсе юғары белемде Санкт-Петербург дәүләт университетында ала һәм юрист һөнәренә эйә була. Юридик фәндәр кандидаты.
“Буревестник” Балалар спорт йәмғиәте (ДСО) тәрбиәләнеүсеһе. Уны спортҡа тренеры З.Х.Адеев әҙерләгән.
1980–1982 йылдарҙа СССР йыйылма командаһына ағзаһы.
Артабан банк системаһында эшләй, банк эшмәкәрлеге буйынса хеҙмәттәр яҙа.

# Ғиззәтуллин Фәйзи Карам улы
## Спорт ҡаҙаныштары

* Ике тапҡыр Бөтә Союз универсиадаһы чемпионы (1980).
* Ике тапҡыр РСФСР халыҡтары спартакиадаһының бронза призёры (1981).

# Ғиззәтуллин Фәйзи Карам улы
## Фәнни хеҙмәттәре

* Банковское право.Учебник для магистров (Е. М. Ашмарина,Ф. К. Гизатуллин (авторҙаш),Г. Ф. Ручкина)
# Мәхмүтйәнов Кәримйән Мөбәрәк улы

Мәхмүтйәнов Кәримйән Мөбәрәк улы (рус. Мәхмутянов Каримян Мубаракович; 28 июнь 1941) — сәйәсмән, совет эшмәкәре. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән 12-се саҡырылыш БАССР Юғары Советы депутаты. Милләте — башҡорт.

# Мәхмүтйәнов Кәримйән Мөбәрәк улы
## Биографияһы

Кәримйән Мөбәрәк улы Мәхмүтйәнов 1941 йылдың 28 июнендә Башҡортостандың Яңауыл районы Яңы Артауыл ауылында тыуған.
Юғары белемле — 1969 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған, ә хеҙмәт юлын 1959 йылда уҡ ете йыллыҡ мәктәптә уҡытыусы булып башлаған булған.
1960—1979 йылдарҙа Яңауыл районының Беүә совхозында баҫыусылар бригадаһы бригадиры, косомол ойошмаһы секретары, бүлексә идарасыһы, баш агроном вазифаларында эшләгән.
1976—1981 йылдарҙа Асҡын районы Урмияҙ совхозы директоры.
1981 йылда Асҡын район Советы башҡарма комитеты рәйесе итеп һайланған.
1992 йылдан Асҡын район Советы башҡарма комитеты рәйесе — район хакимиәте башлығы.
Асҡын районы 158-се Урмияҙ һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана.
БАССР Юғары Советының халыҡ депуттары советы, идара үҫеше һәм үҙидара мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы була.
1990 йылдың 13 октябрендә Башҡорт ССР-ы Юғары советының ВС-3/5 Ҡарары менән Башҡорт ССР-ның Конституция комиссияһы төҙөлә. Мәхмүтйәнов Кәримйән Мөбәрәк улы комиссия ағзаһы итеп һайлана.
СССР миҙалдары менән бүләкләнгән.

# Мәхмүтйәнов Кәримйән Мөбәрәк улы
## Ғаиләһе

Өйләнгән, ҡатыны менән 1 ул һәм 2 ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергәндәр.
# Америка ислам үҙәге

2005
Америка ислам үҙәге (ингл. Islamic Center of America) — Дирборн, Мичиганда мәсет. 2005 йылда асылды. Төнъяк Америкала иң эре мәсет.
Имам — Сайед Хассан аль-Казвини.
# Ломовая (Каква ҡушылдығы)

Ломовая — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каква йылғаһының уң ярына тамағынан 141 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Ломовая (Каква ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосьва йылғаһы , инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502412111200010431
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201043
* Бассейн коды — 14.01.05.024
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Полонуха

Полонуха — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молога йылғаһының һул ярына тамағынан 170 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Полонуха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000006245
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000624
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Урта Рассоха (Нытва ҡушылдығы)

Урта Рассоха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Нытва йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Урта Рассоха (Нытва ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014257
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101425
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кесе Ырым

Кесе Ырым — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ырым йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Кесе Ырым
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000014206
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001420
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Грубе-Ю (Ния-Ю ҡушылдығы)

Грубе-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ния-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.

# Грубе-Ю (Ния-Ю ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300026196
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302619
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Зөлҡәрнәев Нурфәйез Абдулла улы

Зөлҡәрнәев Нурфәйез Абдулла улы (1910 йыл — вафат булған ваҡыты билдәһеҙ) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия рядовой. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-cы гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы.

# Зөлҡәрнәев Нурфәйез Абдулла улы
## Биографияһы

Нурфәйез Абдулла улы Зөлҡәрнәйев 1910 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) 1-се Этҡол ауылында тыуған. 1942 йылда БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышында 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкы ҡылыссыһы булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 23 февралендә дошман тылындағы оҙайлы рейдтан һуң фронт һыҙығы аша сыҡҡан саҡта Украина ССР-ы Ворошиловоград өлкәһе (хәҙер Луганск өлкәһе) Чернухино станцияһы тирәһендә хәбәрһеҙ юғала. Әсәһе — Мәҙинә Зөлҡәрнәева, туғандары тураһында мәғлүмәттәр күрһәтелмәгән.
# Тунга (Мулымья ҡушылдығы)

Тунга — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мулымья йылғаһының уң ярына тамағынан 556 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Тунга (Мулымья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010600112115300016122
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301612
* Бассейн коды — 14.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Байҙаш

Байҙаш (Үтәбай , рус. Байдашево) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡарабаш ҡала округы ауылы.

# Байҙаш
## Тарих

Ауылға әйле ырыуы башҡорттары нигеҙ һала.

# Байҙаш
## География

Мейәс йылғаһы буйында, район үҙәге Ҡарабаш ҡалаһынан 10 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Байҙаш
## Халҡы

2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар йәшәй.
# Велюр

Велюр (франц. velours «бәрхәт», лат. villosus «йөнтәҫ, өбөрөлө») — өбөрөлө йомшаҡ бәрхәт өҫлөклө ҡайһы бер туҡымаларҙың исеме

# Велюр
## Етештереү ысулдары

Велюр — бәрхәткә ҡарағанда бер аҙ оҙонораҡ өбөрөлө, саф йөндән һуғылған буҫтау үрелешле туҡыма. Етештереү ысулы буйынса был киҫелгәнн велюр тип атала. Иң ҡиммәтле велюр туҡымаларҙың береһе — драп-велюр, уны әҙерләү өсөн меринос йөнөнең иң яҡшы сорттары файҙаланыла.
Элмәкле велюр — киҫелгәненән айырмалы рәүештә, кейем тегеүгә яраҡлы һығылмалы трикотаж туҡыма.
Ҡатмарлы формалы йомшаҡ мебелде тышлау өсөн тәғәйенләнгән велюр — тәбиғи кизе-мамыҡ һәм йөн, шулай уҡ химик сүстәрҙе берләштергән төрлө өбөрөлө туҡымалар йәки трикотаж полотно; шыма буялған һәм ҡыҫып биҙәкләнгән төрҙәре була.

# Велюр
## Синоним булараҡ

Велюр тип шулай уҡ ҡайһы бер бәрхәт, хәтфә туҡыма (плюш) сорттарын атайҙар.
# Аҙнабаев Олег Фәрит улы

Аҙнабаев Олег Фәрит улы (21 март 1977 йыл) — Рәсәй футболсыһы һәм мини-футболсыһы.
Һөжүмсе һәм ярым һаҡсы позицияһында «Содовик» (Стәрлетамаҡ) һәм «Строитель» (Өфө) һөнәри клубтарында, шулай уҡ БДПУ һәм «Динамо-Тималь» мини-футбол клубтарында уйнай. Мини-футбол буйынса спорт мастерлығына кандидат. БДПУ символы, клуб тарихында иң яҡшы бомбардир (500-ҙән ашыу туп индергән). Әлеге ваҡытта команданың баш тренеры.

# Аҙнабаев Олег Фәрит улы
## Карьераһы

Өфөнөң «Гастелло» футбол мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе. 1994 йылда команданың төп составында дебют яһай. Киләһе йылда «Содовикка» күсә, дөйөм алғанда, бында биш миҙгел үткәрә. Бынан һуң был ваҡытта КФК өсөн сығыш яһаусы тыуған командаһына кире ҡайта, уның ярҙамында команда 2001 йылда Икенсе дивизионға йүнәлтмә ала.
КФК турнирында Кушнаренконың «Белоречье» командаһы составында уйнауын дауам итә. Клуб миҙгел аҙағында финанс һәм ойоштороу ҡыйынлыҡтары кисерә башлай, шунлыҡтан Аҙнабаев 2003 йыл башында «Строитель» командаһы менән контракт төҙөй. «Алнас» командаһына ҡаршы Кубок ярышында туп бәреп индерһә лә, Икенсе дивизионда ул йүнләп уйнай алмай, һәм беренсе түңәрәк барышында Аҙнабаев командаһын ташлап, Салауат ҡалаһының «Нефтехимик» клубына күсә.
Клуб Шәхси футбол лигаһында сығыш яһай. Аҙнабаев уның өсөн 2005 йылға тиклем уйнай. Был ваҡытта ул мини-футбол карьераһына төп баҫым яһай һәм 2005 йылда Учалы ҡалаһының «Горняк» һәм Мәләүездең «Химик» командалары составында ҙур футбол беренселегендә ҡатнашҡандан һуң, ҙур футболда ҡатнашыуын сикләй.
Карьераһының төп өлөшө БДПУ-ның мини-футбол командаһы составында үтә, был команда менән бергә студенттар командаһынан Рәсәй беренселегендә юғары хоккей лигаһына тиклем барып етә. Аҙнабаев, команданың капитаны булараҡ уйнап, команда уңышына тос өлөш индерә, ә һуңынан ул команданың уйнаусы тренеры булып китә, рәттән биш тапҡыр (2003 йылдан 2007 йылға тиклем) Беренсе лиганың иң шәп бомбардиры була.
2008/09 йылдар миҙгеле алдынан Аҙнабаев Суперлиганың «Динамо-Тималь» клубы менән контракт төҙөй. Уның юғары кимәлдә уйнауы килеп сыҡмай (йәше арҡаһында) һәм ике айҙан ул БДПУ-ға кире әйләнеп ҡайта.
2009 йылдан тренерлыҡ эшенә күсә, тәүҙә баш тренер Павел Смильгин ярҙамсыһы була, ә П. Смильгин команданан киткәндән һуң команданы етәкләй.
Урал дәүләт физик культура институтын тамамлаған (1998). Тренер эшмәкәрлеге менән бергә М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының физик культура факультетында уҡыта.

# Аҙнабаев Олег Фәрит улы
## Ҡаҙаныштары
### Футболда
#### Команда

Рәсәй Беренселеге
* Өсөнсө ПФЛ лигаһының зона турнирында еңеүсе: 1996

# Аҙнабаев Олег Фәрит улы
## Ҡаҙаныштары
### Мини-футболда

Рәсәй Беренселеге
* Рәсәй беренселегенең йәштәр клуб командалары араһында юғары лигала еңеүсе : 2007/08
   * Бронза призёры: 2008/09, 2009/10
* Рәсәй беренселегенең Беренсе лига командалары араһында бронза призеры: 2004/05
* Икенсе лига зона турниры еңеүсеһе: 2009/10
Рәсәй Кубогы
* Һәүәҫкәр командалар араһында Рәсәй кубогының көмөш призеры: 2008/09

# Аҙнабаев Олег Фәрит улы
## Ҡаҙаныштары
### Мини-футболда
#### Шәхси ҡаҙаныштары

* Рәсәй зона беренселеге турнирҙарында иң яҡшы бомбардир: 2002/03, 2003/04, 2004/05, 2005/06, 2006/07
# Сепсякова Татьяна Фёдоровна

Татьяна Федоровна Сепсякова (9 декабрь 1927 йыл, Вологда өлкәһе — 17 сентябрь 1981 йыл, Петрозаводск) — СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы (1980), Карел АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1964), РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1973), Н. К. Крупская исемендәге миҙал менән бүләкләнә (1978).

# Сепсякова Татьяна Фёдоровна
## Биографияһы

Татьяна Федоровна Сепсякова уҡытыусы ғаиләһендә тыуған. Атаһы — мәктәп директоры, ике ағаһы һәм апаһы — уҡытыусы. 1944 йылда Вытегорский педагогия училищеһын тамамлай һәм Псков өлкәһенең Пыталово ҡалаһында башланғыс синыфтар уҡытыусыһы була. 1946—1950 йылдарҙа Вытегорский мәктәбендә уҡытыусы һәм пионервожатый булып эшләй. 1950 йылдан алып Карелия-Фин ССР-ында эшләй, Олонецкий урта мәктәбендә рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, 1952 йылдан Петрозаводск ҡалаһында 30-сы урта мәктәбендә эшләй. Ситтән тороп Карел дәүләт педагогия институтына уҡырға инә, уны 1956 йылда тамамлай. 1960—1966 йылдарҙа Суоярви ҡалаһының урта мәктәбе директоры вазифаһын биләй, һуңынан Петрозаводск ҡалаһының 8-се мәктәбендә завуч булып эшләй. 1967 йылдан Татьяна Фёдоровна Сепсякова Петрозаводск ҡалаһының 29-сы мәктәбен етәкләй. 1977 йылда Татьяна Фёдоровна Сепсякова СССР Педагогия фәндәре академияһының аспирантураһын тамамлай һәм шул уҡ йылда Татьяна Федоровна педагогия фәндәре кандидаты булып китә.
Эшләгән йылдарында Татьяна Федоровна мәктәптә кабинет системаһын индерә, мәктәп музейын ойоштороу буйынса инициатор була, мәктәп төҙөлөш отряды барлыҡҡа килә, мәктәп театры ойошторола. Семинар һәм конференцияларҙа ҡатнаша, докладтар менән сығыш яһай. Методик һәм ғилми эш менән шөғөлләнә, ул «Школа. Жизнь. Труд» китабының авторы була, педагогика буйынса 20-нән ашыу ғилми хеҙмәт һәм мәҡәләләр матбуғат баҫмаларында баҫылып сыға.
Татьяна Федоровна 1981 йылдың 17 сентябрендә автокатастрофа һөҙөмтәһендә вафат була.

# Сепсякова Татьяна Фёдоровна
## Хәтер

1999 йылдан Петрозаводск 29-сы мәктәбе Сепсякова Татьяна Федоровна исемен йөрөтә, мәктәп музейында беренсе директор тураһында стендтар бар, мәктәп бинаһына «Бында 1967 йылдан 1981 йылға мәктәп директоры булып Сепсякова Татьяна Федоровна СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы эшләгән» тигән яҙыу менән мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.
# Подкурок

Подкурок — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы, Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кура йылғаһының уң ярына тамағынан 146 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Подкурок
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кума. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07010001212108200004296
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200429
* Бассейн коды — 07.01.00.012
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2