yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Иськи-Нюрум-Соим

Иськи-Нюрум-Соим — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кемпаж йылғаһының уң ярына тамағынан 257 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Иськи-Нюрум-Соим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300027100
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302710
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бисмарк манараһы

Бисмарк манараһы — манара-һәйкәл, Германияның «тимер канцлеры» Отто фон Бисмарк хөрмәтенә төҙөлгән. 1869 - 1934 йылдар осоронда яҡынса 250 манара төҙөлә. Дүрт ҡитғала: Европа, Африка, Америка , Австралияла - Бисмарк манараһы төрлө архитектура стилдәрендә төҙөлә. 175 манара беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған.

# Бисмарк манараһы
## Рәсәйҙә Бисмарк манаралары

Бисмарк манараларының емереклектәренең икеһе Рәсәйҙең Калининград өлкәһендә һаҡланып ҡалған — Красная горка/Маевка ҡасабалары менән йәнәш Черняховскийҙа һәм Горино ҡасабаһында (Төньяҡ Бисмарк манараһы) Неман менән йәнәшә.
Черняховскийҙәге манараның яҡынса күрһәткесе:
* Бейеклеге 15 м
* Асылыу ваҡыты: 7 сентябрь, 1913 йыл
* Материалы: суйырташ
Горино манараһының күрһәткестәре:
* Бейеклеге: 23 м
* Асылыуы: 17 август, 1912 йыл
* Материалы: кирбес, юнылған гранит ташы менән көпләнгән
# Жерев (йылға)

Жерев (укр. Жерев) — Украиналағы йылға. Житомир өлкәһенең Олевск, Лугины, Овруч һәм Народичи райондары аша көньяҡҡа табан аға. Уж йылғаһының һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай.
Оҙонлоғо — 96 километр. Бассейн майҙаны 1470 км².
# Төркиәнең сауҙа палаталары һәм тауар биржалары берлеге

Төркиәнең сауҙа палаталары һәм тауар биржалары берлеге (төр. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği), ҡыҫҡартмаһы TOBB — Төркиәләге бөтә төбәк сауҙа, сәнәғәт һәм диңгеҙ сауҙа палаталарының, шулай уҡ тауар биржаларының конфедерацияһы. 1950 йылдың 8 мартында Анкарала хөкүмәткә ҡарамаған ойошма, иҡтисадтың хосуси секторының юғарғы вәкәләтле органы булараҡ нигеҙләнә. Берлектең Үҙәге Анкарала Думлупынар бульвары, 252 адресы буйынса урынлашҡан. 2001 йылдан алып Сауҙа палаталары һәм тауар биржалары берлегенең президенты — Мостафа Рифат Хисаржыклыоғлу. Әлеге ваҡытта Берлеккә 365 сауҙа палатаһы һәм тауар биржаһы инә, улар иҫәбендә:
* 178 сауҙа-сәнәғәт палатаһы,
* 60 сауҙа палатаһы,
* 12 сәнәғәт палатаһы,
* 2 диңгеҙ сауҙаһы палатаһы,
* 113 тауар биржаһы.
1,4 миллион төрлө-төрлө компания Берлектең ағзаһы булып тора. Сауҙа палаталары берлеге Европа сауҙа-сәнәғәт палаталары (Европалаталар) ассоциацияһына , Ислам сауҙа-сәнәғәт палатаһына, Урта диңгеҙ буйы сауҙа-сәнәғәт палаталары ассоциацияһына (ASCAME), Балҡан палаталары ассоциацияһына (ABC) һәм Ҡара диңгеҙ зонаһы сауҙа-сәнәғәт палаталары ассоциацияһына (BCCI) инә. 2014 йылда Берлек Германия һәм Төркиәнең иҡтисади партнёрлығы йылының (нем. Deutsch-Türkisches Jahr der Forschung, Bildung und Innovation) партнёры була.
# Шонгау

Шонгау (нем. Schongau) — Германия ҡалаһы. Был ҡала Бавария ерендә урынлашҡан район үҙәге.
Шонгау ҡалаһы Үрге Бавария административ округына буйһонған. Ҡала башлығы-Карл-Хайнц Гербль. Шонгау ҡалаһы Вайльхайм-Шонгау районы составында тора. Ҡала диңгеҙ кимәленән 726 метр бейеклектә урынлашҡан. Ҡаланың халыҡ һаны 12 082 кеше (2010 йылдың 31 декабренә ҡарата). Шонгау ҡалаһының майҙаны 21,35 квадрат километрға тиң. Ҡаланың почта индесы −86956. Рәсми коды — 09 1 90 148.

# Шонгау
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Кольмар, Франция (1962)
* Лукка, Италия (1962)
* Синт-Никлас, Бельгия (1962)
* Эбингдон, Бөйөк Британия (1970)
* Гоголин, Польша (1996)
* Шонгау - Schongau
# Озерковка

Озерковка (рус. Озерковка) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 14 кеше. Почта индексы — 453167, ОКАТО коды — 80249848007.

# Озерковка
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ): 24 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Наумовка): 14 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 24 км
# Римини

Римини (итал. Rimini, эмил.-ром. Rèmin, Remne, лат. Arīminum) — эре итальян курорты Адриатик диңгеҙ яр буйында урынлашҡан Ривьера романьола үҙәге тип атала. Римини провинцияһының административ үҙәге, Эмилий-Романья төбәгенә инә. Адриатик диңгеҙ ярында, Мареккья һәм Ауза йылғалары араһында урынлашҡан, Титано тауҙарынан һәм Сан-Марино дәүләтенән бер нисә километрҙа тора. Ф. Феллиниҙың тыуған ҡалаһы.
Ҡаланың ҡурсалаусыһы — Риминиҙан изге Гауденций, байрамы йыл һайын 14 октябрҙә.

# Римини
## Тарих

Б. э. тиклемге I мең йыллыҡта бында этрусктар торағы булған, һуңғараҡ уларҙы умбрҙар алмаштырған. Был беҙҙең эраға тиклем VI быуатта был урынды галлдар яулап ала. Галлия осороноң ҡомартҡылары һаҡланмаһа ла, ауыл тарихында галлдар ҙур роль уйнаған була. Улар заманында Римини ҙур портҡа әйләнгән. Беҙҙең эраға тиклем яҡынса 283 йылда ҡала, моғайын, умбрҙар ҡулына кире ҡайта. Бында самниттар, шулай уҡ гректар йәшәгән, был турала археологик ҡаҙыуҙарҙа табылған эгей керамикаһы фрагменттары һөйләй.

# Римини
## Иң яңы тарих

1797 йылда француздар ҡаланы биләй.
1860 йылда ҡала Италия короллеге составына инә.
Беренсе донъя һуғышында ҡала австрия флоты хәрәкәте зонаһында тора.
Икенсе донъя һуғышында фронт линияһында була, өлөшләтә емерелә, канада һәм грек хәрби частары тарафынан 1944 йылдың сентябрендә азат ителә. Грек бригадаһына күрһәткән батырлығы өсөн, исем биреү «Римини бригадаһы» исеме бирелә.

# Римини
## Иҡтисад

Ҡала иҡтисады Урта быуаттарҙа ҙур үҙгәрештәр кисерә. Халыҡ әкренләп кәмей һәм ауыл хужалығы менән шөғөлләнеүгә күсә.

# Римини
## Иҫтәлекле урындар

Ҡалала боронғо ваҡытты хәтерләткән Август һәм Тиберий — аркалы күпере һәм триумфаль арка, шулай уҡ амфитеатр емереклектәре бар.
Урта быуат һарайҙары һәм ғибәҙәтханалар, шул иҫәптән XIV быуаттың йәмәғәт бинаһының иң ҙур өлгөһө — Палаццо дель Подеста бар. 1437 йылда һалына башлаған Малатеста замогынан бары тик ҡала диуарының бер өлөшө генә һаҡланып ҡалған.
Башҡа билдәле ҡомартҡыларҙан Римини ҡорамы бар — церковь Святого Августина (итал.)баш. XIII быуатта төҙөлгән, унда католик блаженный Альберто Марвеллиҙың ҡеүәтле мәйете һаҡлана. Бынан тыш, риүәйәттәр буйынса, Порт янындағы Сан-Николо сиркәүендә (Чезаре Баттисть майҙанsylf) 1177 йылдан алып Изге Николай мәйет киҫәксәләре — һул ҡулы һөйәге бар.

# Римини
## Транспорт

Ҡала Адриатик диңгеҙ порты булып тора.
Ҡаланан 8 км алыҫлыҡта Римини аэропорты урынлашҡан — Федерико Феллини исемендәге Халыҡ-ара аэропорт.

# Римини
## Туғанлашҡан ҡалалары

Риминиҙың 10 туғандаш ҡалаһы бар:
| Серен, Бельгия Сен-мор-Фосс, Франция Сочи, Россия Зигиншор, Сенегал Латакия, Сирия | Форт-Лодердейл, АҠШ Янчжоу, Ҡытай Джибути, Джибути Линчепинг, Швеция Плая-дель-Кармен, Мексика |
# Кунтег

Кунтег — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ Кельтма йылғаһының уң ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кунтег
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100003369
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100336
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пузмач

Пузмач — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының һул ярына тамағынан 759 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Пузмач
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000034711
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003471
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Синт-Никлас

Синт-Никлас (нидерл. Sint-Niklaas, франц. Saint-Nicolas) — Бельгияның Көнсығыш Фландрия провинцияһында урынлашҡан ҡала. 2017 йылдың 1 ғинуарында Синт-Никлас ҡалаһында 76 000-дән ашыу халыҡ иҫәпләнгән. Халыҡ һаны буйынса был ҡала Бельгияла 19 урында тора. Шулай уҡ ҡала Бельгияның иң ҙур баҙар майҙанлы ҡалаһы булараҡ билдәле (3,19 га).

# Синт-Никлас
## Тарих

Бөгөнгө Синт-Никлас территорияһында кешеләр бик борондан йәшәгән була. Синт-Никлас тарихы 1217 йылда епископ Турне урындағы руханиҙар советы тәҡдиме менән изге Николай Мирликийскийға бағышлап сиркәү нигеҙләгәндән алып башлана. Ун алтынсы быуатҡа тиклем яңы сиркәү мәхәлләһе Турне епископлығы ҡарамағында тора, ә сәйәси структураһы буйынса Фландрия графлығына ҡарай. Сиркәүҙең байлығы ҡаланың иҡтисади үҫешен көсәйтә. 1241 йылда Синт-Никлас төбәктең административ үҙәге була, ә 1248 йылда II Маргарита ҡаланан көнбайышта ятҡан ерҙәрҙе Изге Николай сиркәүенә бирә, бының төп шарты -сиркәү был ерҙән бер ҡасан да бүленергә һәм унда ҡаралтылар төҙөргә тейеш булмаған.
Синт-Никластың бер ваҡытта ла диуарҙары булмай: уны баҫып алыу бик еңел була. 1381 йылда сиркәү яна һәм талана, әммә уның Шельде, Гент менән Антверпен ҡалалары араһында тороуы ҡаланы тиҙ яңыртырға мөмкинлек биргән. 1513 йылда император Максимилиан I Синт-Никласҡа аҙна һайын баҙар үткәреү хоҡуғын бирә. XVII быуат осоронда Синт-Никлас иҡтисады етен һәм йөн етештереү арҡаһында иҡтисады сәскә ата, әммә 1690 йылдың 25 майында Синт-Никласта янғындан 565 йорт юҡҡа сыға.
1764 йылда ҡалала тәүге туҡыу фабрикаһы барлыҡҡа килә, Синт-Никласта индустриализация башлана. 1830 йылда сәнәғәте әһәмиәте буйынса ҡала Көнсығыш Фландрияла икенсе урынды биләй (Генттан һуң). 1803 йылда Наполеон Синт-Никласҡа килә, бер йылдан һуң уға ҡала статусын бирә. XIX быуатта туҡыу сәнәғәте бөлгөнлөккә төшә, әммә ҡала үҫешенә яңы импульсты 1850 йылда тимер юлы бирә. Ошо ваҡытта ҡалала Дева Мария сиркәүе, ратуша бинаһы төҙөлә. Икенсе донъя һуғышынан һуң ҡаланың туҡыу сәнәғәте тәрән кризис кисерә һәм бөтөнләй юҡҡа сыға. Бөгөн ҡаланың тарихи үҙәге сауҙа һәм коммерция кварталы булып тора.

# Синт-Никлас
## Иҫтәлекле урын

* Изге Николай сиркәүе, XIII быуатта нигеҙләнгән.
* Баҙар майҙаны.
* Сиркәү мариинский
* Ратуша
* Картография тарихына бағышланған Меркатор музейы
* Ар-нуво стилендәге йорттар
* Ратуша

# Синт-Никлас
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Бөйөк Британия, Эбингдон
* Франция, Кольмар
* Беларусь, Брест
* Нидерланд, Горинхем
* Италия, Лукка
* Германия, Шонгау
* Чехия, Табор

# Синт-Никлас
## Синт-Никласта тыуған билдәле кешеләр

* Боб Бенни (1926), эстрада йырсыһы
* Том Лануа (1958), яҙыусы, шағир, сәсмәсе, драматург
* Энн Воутерс (1980), баскетболсы
* Ян Вертонген (1987), футболсы
* Томас Де Гент (1986), велосипедта уҙышыусы
# Жасатер

Жасатер — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Аргут йылғаһының уң ярына тамағынан 106 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 102 км.

# Жасатер
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004448
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100444
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Абыҙгилдин Абрек Әмир улы

Абыҙгилдин Абрек Әмир улы (1 март 1937 йыл — 24 декабрь 2013 йыл) — СССР һәм Рәсәй рәссамы. Рәсәй Федерацияһының халыҡ рәссамы (2009). Рәсәй Художество академияһының мөхбир ағзаһы (2008). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы (2002). Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1986). Татарстан Республикаһының Ғ. Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1997). СССР-ҙың Рәссамдар союзы ағзаһы (1974).

# Абыҙгилдин Абрек Әмир улы
## Биографияһы

Абрек Әмир улы Абыҙгилдин 1937 йылдың 1 мартында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Баймаҡ эшселәр ҡасабаһында тыуған. Әсәһе — Абитаева Йәмилә Зөлҡәфил ҡыҙы (1916—1994).
1970 йылда В. И. Суриков исемендәге Мәскәү художество институтын тамамлай (педагог К. А. Тутеволь).
1970 йылдан Ҡазанда йәшәй һәм эшләй. 1993 йылдан Татарстан Республикаһының Рәссамдар союзы идараһы рәйесе вазифаһын биләй.
Эштәрендә аллегориялар телен, символиканы киң ҡуллана. Әҫәрҙәренә аныҡлыҡ, һығылмалылыҡ, буяуҙар байлығы, тасуирлау сараларының төрлөлөгө хас.

# Абыҙгилдин Абрек Әмир улы
## Төп эштәре

«Һабантуй» (1970—2001), «Сәскәләр һәм ҡатын-ҡыҙҙар» (1981—1985), «Шәрәләр» (1994), «Кентаврҙар» (1974—1995) тигән әҫәрҙәр циклдары, «Дәүерҙәр һәм кешеләр» триптихы (1985—1992), «Аҡыл хакимдары» монументаль композицияһы (1991—1996); дингә һәм мәҙәни йолаларға арналған әҫәрҙәр циклдары.
Портрет жанрында ла ижад итә: «Сәнғәт белгесе М. А. Алпатов», «Г. фон Караян» (икеһе лә — 1987), «И. И. Дилмөхәмәтов», «Б. Урманче» (икеһе лә — 1989), «Дәрдмәнд» (1997), «С. Ғөбәйҙуллина» (1998) һ. б.
Абрек Абыҙгилдин Ҡазанда биналарҙың стеналарын биҙәү менән шөғөлләнә: «Революция» (1972—73, Йәштәр үҙәге), «Мода тарихы» (1975, Мода йорто) һ.б.
Рәссамдың әҫәрҙәре Башҡортостан дәүләт художество музейы, Татарстан Республикаһының рәсем сәнғәттәре дәүләт музейы (Ҡазан) коллекцияларында, Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә шәхси тупланмаларҙа һаҡлана.

# Абыҙгилдин Абрек Әмир улы
## Күргәҙмәләре

Шәхси күргәҙмәләре: Ҡазан (1994, 1995, 1997, 2000, 2007, 2009), Өфө (2000, 2009).
1968 йылдан — күргәҙмәләрҙә ҡатнашыусы, 1992 йылдан — халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнашыусы.

# Абыҙгилдин Абрек Әмир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Художестволар академияһының көмөш миҙалы
* Рәсәй Художестволар академияһының алтын миҙалы (2012)
* Художестволар академияһының мөхбир ағзаһы (2008)
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы (2002)
* Татарстан Республикаһының Ғ. Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1997)
* Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1986)

# Абыҙгилдин Абрек Әмир улы
## Рәссам тураһында

* Мостафин С. Атай ҡушҡан мәғәнәле исем. «Башҡортостан» гәзите, 2017, 2 май.
# Хорошовка (Дон ҡушылдығы)

Хорошовка — Рәсәйҙәге йылға. Липецк өлкәһе,Тула өлкәһе,Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дон йылғаһының уң ярына тамағынан 1684 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Хорошовка (Дон ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы башынан Задонск ҡалаһына тиклем, Красивая Меча һәм Сосна йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100312107000000496
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000049
* Бассейн коды — 05.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мәзитов Ғәли Әхмәт улы

Мәзитов Ғәли Әхмәт улы (14 сентябрь 1912 йыл — 30 ғинуар 1993 йыл) — совет-фин (1939—1940) һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашҡан хәрби жеҙмәткәр, лётчик, гвардия подполковнигы (1954). Советтар Союзы Геройы (1944).

# Мәзитов Ғәли Әхмәт улы
## Биографияһы

Ғәли Әхмәт улы Мәзитов 1912 йылдың 14 сентябрендә Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Яңы Шах ауылында тыуған.
1933 йылдан алып Ҡыҙыл Армияла.
1941 йыл июненән башлап Төньяҡ-Көнбайыш, Сталинград һәм Көнбайыш фронттарында хеҙмəт итə.

# Мәзитов Ғәли Әхмәт улы
## Батырлығы

Советтар Союзы Геройы исеме 1944 йылдың 19 авгусында бирелә.

# Мәзитов Ғәли Әхмәт улы
## Наградалары

* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (19.08.1944)
* Ленин ордены (19.08.1944)
* Ике Ҡыҙыл Байраҡ ордены (24.02.1942; 20.06.1942)
* Александр Невский ордены (12.03.1943)
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985)
* Ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
* «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1940)
* «Сталинград оборонаһы өсөн» миҙалы (1942)

# Мәзитов Ғәли Әхмәт улы
## Хәтер

* Ялта ҡалаһында Герой йәшәгән йорт стенаһына таҡтаташ ҡуйылған.
# Орехово-Зуево

Орехово-Зуево (рус. Орехово-Зуево) — Мәскәү өлкәһендәге ҡала. Хеҙмәт ҡаһарманлығы һәм дан ҡалаһы.

# Орехово-Зуево
## Географияһы

Клязьма йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Орехово-Зуево
## Билдәле шәхестәре

* Савва Морозов (15.02.1862—26.05.1905), Рәсәй империяһы эшҡыуары, меценат.
# Чечня йөрәге мәсете

Әхмәт Ҡадиров исемендәге "Чечня йөрәге" мәсете — XXI быуатта Грозный үҙәгендә төҙөлгән мәсет, Рәсәйҙәге иң ҙур мәсеттәрҙен береһе.
Асылыу ваҡыта — 2008 йылдың 17 октябре. Травертин менән биҙәлгән.
# Большое Шито

Большое Шито — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы/Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Большое Шито
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы Ветлуга ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400212110000043861
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004386
* Бассейн коды — 08.01.04.002
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нух сүрәһе

Нух сүрәһе (ғәр. سورة نوح‎, Нух ) — Ҡөрьән Кәримдең 71 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 28 аяттан тора.
# Сөләймән Кинйин

Сөләймән Кинйин — 1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы.

# Сөләймән Кинйин
## Биографияһы

Сығышы менән Нуғай даруғаһы Бошман-Ҡыпсаҡ улусы башҡорттарынан. Абыҙ Кинйә Арыҫлановтың улы, Арыҫлановтар нәҫеленән.
1774 йылдың яҙында Крәҫтиәндәр һуғышына ҡушылыуы документтарҙа сағылыш таба. Ағаһы Һеләүһен Кинйин менән бергә ихтилал мөрәжәғәтнамәләрен таратыуҙа ҡатнаша. Документтарҙа ағалы-ҡустыларҙың исемдәре буталып йөрөгән.
Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
# Нью-Джерси

Нью-Джерси (ингл. New Jersey, әйтелеше /nuːˈdʒɝzi/) —АҠШ-тың төньяҡ-көнсығышындағы штат. Исемен Ла-Манш боғаҙындағы Джерси утрауы исеменән алған.

# Нью-Джерси
## Иҫкәрмә

* ↑ The Garden State and Other New Jersey State Nicknames, Robert Lupp, New Jersey Reference Services, New Jersey State Library, October 12, 1994
* ↑ Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2014 (билдәһеҙ) (CSV). 2014 Population Estimates. United States Census Bureau, Population Division (декабрь 2014). Дата обращения: 26 декабрь 2014. Архивировано 3 февраль 2012 года.
* ↑ Elevations and Distances in the United States
* ↑ Соединенные Штаты Америки // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 168—169. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
* ↑ Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 260.
* ↑ Указатель географических названий // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 233. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
* ↑ Водовозов В. В., Гарднер Е. И. Нью-Джерси // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)
# Назинская

Назинская — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 1926 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 204 км.

# Назинская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200035609
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203560
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# АҠШ федераль башҡарма департаменттары

АҠШ федераль башҡарма департаменттар (ингл. United States Federal Executive Departments) — Америка Ҡушма Штаттары Хөкүмәтенең башкарма влас органдары. Күпселек илдәрҙәге министрлыҡтар аналогы.
Департамент башлығында — серкәтиб тора. Юстиция департамента, айырыуса – Баш прокурор. Баш прокурор АҠШ Президенты һәм АҠШ Сенаты менән тәғәинләнә. Беренсе департаменттар 1789 йылда төҙөлә.

# АҠШ федераль башҡарма департаменттары
## АҠШ федераль башҡарма департаменттар

* АҠШ ауыл хужалығы департаменты (Department of Agriculture, USDA)
* АҠШ сауҙа департаменты (Department of Commerce, DOC)
* АҠШ ҡурғау департаменты (Department of Defense, DOD)
* АҠШ мәғариф департаменты (Department of Education, ED)
* АҠШ энергетика департаменты (Department of Energy, DOE)
* АҠШ һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр департаменты (Department of Health and Human Services, HHS)
* АҠШ эске именлек департаменты (Department of Homeland Security, DHS)
* АҠШ-тың Торлаҡ төҙөлөшө һәм ҡала үҫеше департаменты (Department of Housing and Urban Development, HUD)
* АҠШ юстиция департаменты (Department of Justice, DOJ)
* АҠШ эш департаменты (Department of Labor, DOL)
* АҠШ Дәүләт департаменты (Department of State, DOS)
* АҠШ эске эштәр департаменты (Department of the Interior, DOI)
* АҠШ финанс департаменты (Department of the Treasury)
* АҠШ транспорт департаменты (Department of Transportation, DOT)
* АҠШ ветерандар эштәре буйынса департаменты (Department of Veterans Affairs, VA)

# АҠШ федераль башҡарма департаменттары
## АҠШ департаменттар эмблемалары

* Ауыл хужалығы
* Сауҙа
* ҡурғау
* Мәғариф
* Энергетика
* һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр
* Эске именлек
* Торлаҡ төҙөлөшө һәм ҡала үсеше
* Эске эштәр
* Юстиция
* Эш буйынса
* Дәүләт
* Транспорт
* Финанс
* Ветерандар эше