yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Васильев Леонид Михайлович

Васильев Леонид Михайлович (14 июнь 1926 йыл — 2 сентябрь 2015 йыл) — СССР һәм Рәсәй тел белгесе. 1958 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1974—1990 йылдарҙа дөйөм һәм сағыштырма-тарихи тел ғилеме кафедраһы мөдире. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почётлы академигы (2002), филология фәндәре докторы (1972), профессор (1974). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1977), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001), СССР-ҙың юғары мәктәп отличнигы (1970).

# Васильев Леонид Михайлович
## Биографияһы

Леонид Михайлович Васильев Псков губернаһының Дедовичский районы Красино ауылында тыуған. Урындағы ауыл мәктәбендә, унан һуң Старая Русса ҡалаһында педагогия училищеһында уҡый.
Һуғыштан һуң армияла хеҙмәт итә, шул уҡ ваҡытта ситтән тороп А. Герцен исемендәге Ленинград дәүләт педагогия институтында уҡый.
1952 йылда институтты тамамлағандан һуң мәктәптә уҡытыусы булып эшләй. Ленинград дәүләт педагогия институты аспирантураһында уҡый, кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
Артабан 1955—1958 йылдарҙа Тубыл педагогия институтында уҡыта. 1958 йылдан Башҡорт дәүләт университетыда доцент, профессор, кафедра мөдире.
Ғалимдың фәнни тикшеренеү йүнәлештәре: русистика, славистика, дөйөм тел ғилеме, шул иҫәптән, телдең төрлө кимәлдәрендә ҡулланылған системалылыҡ, структурлыҡ һәм тамғалыҡ мәсьәләләре, тел һәм телмәр, тел һәм аң, тел һәм йәмғиәт, тел һәм ысынбарлыҡ категориялары мөнәсәбәте мәсьәләләре, телдең грамматик, семантик һәм когнитив категориялары типологияһы. Васильев тарафынан предикатив лексика типологияһы эшләнгән.
Леонид Васильев — Өфө семантик мәктәбенә нигеҙ һалыусы. Ул 30-ға яҡын фән кандидаты һәм докторы әҙерләгән.

# Васильев Леонид Михайлович
## Хеҙмәттәре

150-гә яҡын ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән 10 китап авторы.
* Лекции по фонетике современного русского языка. — Уфа: БашГУ, 1975.
* Семантика русского глагола. — М.: Высшая школа, 1981.
* Значение в его отношении к системе языка. — Уфа: БашГУ, 1985.
* Введение в славянскую филологию. — Уфа: БашГУ, 1988.
* Теория и методология современного языкознания. — Уфа: БашГУ, 1990.
* Современная лингвистическая семантика. — Москва: Высшая школа, 1990
* Теоретические проблемы лингвистики. — Уфа: БашГУ, 1994.
* Методы современной лингвистики. — Уфа: БашГУ, 1996.
* Системный семантический словарь русского языка. Уфа: Гилем, 2005.
* Теоретические проблемы общей лингвистики, славистики, русистики. Уфа, 2006.

# Васильев Леонид Михайлович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1977)
* Рәсәй Федерацияһының почетлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001)
* СССР-ҙың юғары мәктәп отличнигы (1970)
# Үрге Обь һыу бассейны округы

Үрге Обь һыу бассейны округы — Рәсәйҙең 20 һыу бассейны округының береһе (Һыу кодексының 28-се статьяһына ярашлы).
2006 йылда Обь бассейнының һыу объекттарын һәм уның менән бәйле ер аҫты һыу объекттарын файҙаланыу һәм һаҡлауҙың айырым өлкәһен билдәләү маҡсатында барлыҡҡа килә.
Үрге Обь һыу бассейны округы бүлексәләре 13 һанлы коды менән билдәләнә.
Түбәндәгесә бүленә:
# Бөрө заказнигы

Бөрө заказнигы — Башҡортостан Республикаһының Бөрө районы биләмәһендә, Ағиҙел йылғаһының уң ярында, Бөрө ҡалаһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 6 километр алыҫлыҡта урынлашҡан зоологик заказник.

# Бөрө заказнигы
## Тасуирламаһы

Бөрө зоологик заказнигы 1967 йылда һунар-промысел йәнлектәре популяцияһын тергеҙеү маҡсатында Ағиҙел йылғаһының уң ярында, Бөрө ҡалаһынан төньяҡ-көнбайышҡа 6 саҡрым алыҫлыҡта ойошторола. Майҙаны 20,6 мең га, территорияһының 53,3%-ы урман менән ҡапланған. Рельефы һыубаҫар туғайлы, уйһыу, йырындар менән йырғыланған.

# Бөрө заказнигы
## Флораһы

Заказник биләмәһендә муйыл, зелпе (осҡат), мурт эт муйылы, сәтләүек ағасы торған ваҡ урманлыҡтар менән бергә йүкә, ҡайын, уҫаҡ һәм имән урмандары, шулай уҡ ҡарағай культуралары таралған.
Бөрө заказнигында Башҡортостан Республикаһы Ҡыҙыл китабына индерелгән һары күбәләк сәскәһе үҫә.

# Бөрө заказнигы
## Фаунаһы

Заказник биләмәһендә бурһыҡ, йылға ҡондоҙо, аҫ, аҡ ҡуян, ҡабан, һары шәшке йәки көҙән, ҡоралай, һуҡыр сысҡан, һыуһар, төлкө, мышы, америка шәшкеһе, һеләүһен, янут һымаҡ эт, әберсен (вяхирь), һуйыр, урман күгәрсене (горлица), һыу күгәрсене (клинтух), һуна өйрәк (кряква), Таҙғара йәки ҡашҡабаш (лысуха) һ. б. тереклек итә.
Шулай уҡ заказникта Башҡортостан Республиканың Ҡыҙыл китабына индерелгән ҡама, европа шәшкеһе, бөркөт, диңгеҙ бөркөтө (орлан-белохвост), һоро һайыҫҡан (сорокопут серый), үлән тәлмәрйене һ. б. осрай.
# Чад

Чад Республикаһы — Африкалағы дәүләт.
# Уң Пешинская Рассоха

Уң Пёшинская Рассоха — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пеша йылғаһының һул ярына тамағынан 242 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Уң Пешинская Рассоха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000054127
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005412
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Арбатур

Арбатур — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы/ Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының һул ярына тамағынан 648 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Арбатур
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200017791
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201779
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хәсәнов Әнәс Ғәббәс улы

Хәсәнов Әнәс Ғәббәс улы (18 май 1937 йыл — 11 декабрь 1997 йыл) — дәүләт эшмәкәре, 1990—1995 йылдарҙа Башҡортостандың эске эштәр министры, 1995—1997 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Закондар сығарыу Палатаһы Рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы. Эске эштәр органдарының атҡаҙанған хеҙмәткәре. Эске хеҙмәт генерал-лейтенанты.

# Хәсәнов Әнәс Ғәббәс улы
## Биографияһы

Әнәс Ғәббәс улы Хәсәнов 1937 йылдың 18 майында Башҡорт АССР-ы Шишмә районының Түбәнге Хәжәт ауылында тыуған. Совет Армияһы сафында хеҙмәт иткәндән һуң эске эштәр органдарына ҡабул ителә һәм Өфө ҡалаһы Киров районы эске эштәр бүлегендә ябай милиционер булып эш башлай.
1958—1960 йылдарҙа СССР Эске эштәр министрлығының Алабуға махсус мәктәбендә уҡый.
1961—1970 йылдарҙа Өфө ҡалаһы райондары эске эштәр бүлектәрендә һәм Башҡорт АССР-ы Эске эштәр министрлығы аппаратында оператив хеҙмәткәр булып эшләй.
1966 йылда ситтән тороп Свердловск юридик институтын тамамлай. 1971—1979 йылдарҙа Өфө ҡалаһы Киров районы эске эштәр бүлеге начальнигы була.
1976 йылда СССР Эске эштәр министрлығы Академияһы ҡарамағындағы Юғары курсты тамамлай. 1980—1989 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Эске эштәр министры урынбаҫары, 1990—1995 йылдарҙа — Башҡортостандың Эске эштәр министры. РСФСР Эске эштәр министрлығының коллегия ағзаһы була.
1995—1997 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың Закондар сығарыу Палатаһы Рәйесе.
1997 йылдың 11 декабрендә вафат була, Өфө ҡалаһының мосолман зыяратында ерләнгән.

# Хәсәнов Әнәс Ғәббәс улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы
* Эске эштәр министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре

# Хәсәнов Әнәс Ғәббәс улы
## Хәтер

* Өфө ҡалаһының Октябрь районы Нуғай ҡасабаһындағы бульварға Әнәс Хәсәнов исеме бирелгән.
* Өфөнөң 7-се балалар китапханаһында Әнәс Ғәббәс улына бағышланған музей асылған.
# Белов Фёдор Иванович

Белов Фёдор Иванович (20 февраль 1920 йыл — 27 май 1979 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, артиллерия полкының орудие командиры, өлкән сержант. Советтар Союзы Геройы (1945).

# Белов Фёдор Иванович
## Биографияһы

Фёдор Иванович Белов 1920 йылдың 20 февралендә Башҡорт АССР-ының Тамьян-Ҡатай кантоны Түбәнге Әүжән‑Петровск Заводы ауылында тыуған.
Армияға алынғанға тиклем Баймаҡ районының Түбә руднигында эшләй.
Ҡыҙыл Армияға 1941 йылдың авгусында Баймаҡ район хәрби комиссариатынан саҡырыла. 1943 йылдан ВКП(б) (КПСС) ағзаһы.
Фёдор Белов 1945 йылдың 26 ғинуарында Олау ҡалаһы (Германия) янында Одер йылғаһы аша сыҡҡанда батырлыҡ күрһәтә.
Демобилизациянан һуң Фёдор Иванович Белов ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты ҡарамағындағы партия мәктәбен тамамлай. Артабан Сибай баҡыр-көкөрт комбинатында граждандар оборонаһы начальнигы, смена мастеры булып эшләй.
1979 йылдың 27 майында вафат була, Сибай ҡалаһында ерләнгән.

# Белов Фёдор Иванович
## Наградалары

* Советтар Союзы Геройы исеме Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» медале менән (№ 8870) Федор Иванович Беловҡа 1945 йылдың 10 апрелендә бирелә.
* Ленин Ордены
* Ҡыҙыл Йондоҙ Ордены (03.10.1943)
* Медалдәр

# Белов Фёдор Иванович
## Хәтер

* Герой исемен Сибай һәм Баймаҡ ҡалаларында урамдар йөрөтә.
* Сибай ҡалаһында Федор Беловтың бюсы ҡуйылған.
* Ҡаланың 12-се мәктәбендә Фёдор Белов музейы бар.
# Балсыҡты (күл)

Балсыҡты - рус. Балсыкты - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы күл.

# Балсыҡты (күл)
## Географияһы

Балсыҡты Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районындағы Столбово ауылынан 3 км көньяҡ-көнсығыштараҡ урынлашҡан күл.
Һыуы Каменка йылғаһына төшә.
Географик координаттары 55°1'40"N 63°4'18"E.

# Балсыҡты (күл)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса күл Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мейәс йылғаһы Силәбе ҡалаһынан алып йылғаның тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501011111200009723
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 211200972
* Һыу көҙгөһө майҙаны (км²): 9,36 км²
* Ағып төшә: Каменка йылғаһы
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
* Һыуйыйғыс майҙаны - юҡ

# Балсыҡты (күл)
## Этимологияһы

Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Н. И. Шувалов гидронимды былай тип аңлата: Балсыкты, озеро, Кунашакский район.В переводе с башкирского означает «глинистое», где балсык — «глина», -ты — словообразовательный аффикс..
Атама башҡорт теленән төркиләштерелмәй (Балчыклы тип үҙгәртелмәй) килеп инеүе менән ҡиммәт.Уның балсыҡ һүҙенә һүҙ яһаусы -ты аффиксы ҡушып яһалыуы күренеп тора.

# Балсыҡты (күл)
## Шулай уҡ ҡара

* Силәбе өлкәһе күлдәре исемлеге
# Мань-Хулп-Я

Мань-Хулп-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сысконсын-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Мань-Хулп-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028329
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302832
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Ляньюньган

Ляньюньган (ҡыт. упр. 连云港, пиньинь: Liányúngǎng , «Дунсилянь утрауы һәм Юньтай тауы эргәһендәге порт(ган)») — ҠХР-ҙың Цзянсу провинцияһындағы ҡала округы.

# Ляньюньган
## Географияһы һәм иҡтисады

Ляньюньган ҡала округы ҠХР-ҙың көнсығыш өлөшөндә, Цзянсу провинцияһының төньяҡ-көнсығышында, Һары диңгеҙ ярында урынлашҡан. Ляньюньган ҡала округының майҙаны — 7,446 кв. км. Халыҡ һаны — 4 688 100 кеше (2004 йыл аҙағына).
Ляньюньган ҡала округы иҡтисады округ территорияһында урынлашҡан ҙур мәғдән ятҡылыҡтарын эшкәртеүгә нигеҙләнә. Ляньюньган территорияһында шулай уҡ Тяньвань атом электр станцияһы бар.
2020 йылға Ебәк юлын тергеҙеү — Рәсәй-Ҡаҙағстан-Ҡытай автомагистрален төҙөү планлаштырыла, ул Ляньюньганды Санкт-Петербург менән бәйләйәсәк.

# Ляньюньган
## Административ-территориаль бүленеше

Ляньюньган ҡала округы 2 районға һәм 3 өйәҙгә бүленә.
| Карта | Статусы | Исеме | Иероглифтар | Пиньинь | Майҙан (км²) | Халыҡ (2011) |
| Хайчжоу Ляньюнь Ганьюй Дунхай Гуаньюнь Гуаньнань |
| Хайчжоу Ляньюнь Ганьюй Дунхай Гуаньюнь Гуаньнань | Район | Хайчжоу | 海州区 | Hǎizhōu qū | 282 | 240 000 |
| Хайчжоу Ляньюнь Ганьюй Дунхай Гуаньюнь Гуаньнань | Район | Ляньюнь | 连云区 | Liányún qū | 766 | 245 000 |
| Хайчжоу Ляньюнь Ганьюй Дунхай Гуаньюнь Гуаньнань | Район | Ганьюй | 赣榆区 | Gànyú qū | 1363 | 155 000 1 |
| Хайчжоу Ляньюнь Ганьюй Дунхай Гуаньюнь Гуаньнань | Өйәҙе | Дунхай | 东海县 | Dōnghǎi xiàn | 2038 | 180 000 1 |
| Хайчжоу Ляньюнь Ганьюй Дунхай Гуаньюнь Гуаньнань | Өйәҙе | Гуаньюнь | 灌云县 | Guànyún xiàn | 1538 | 020 1 000 |
| Хайчжоу Ляньюнь Ганьюй Дунхай Гуаньюнь Гуаньнань | Өйәҙе | Гуаньнань | 灌南县 | Guànnán xiàn | 1029 | 787 000 |

# Ляньюньган
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Сакаи
* Сага
* Грейт Джелонг
* Мокпхо
* Иҙел
* Нейпир
# Чапурка

Чапурка — Рәсәй йылғаһы. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Красавка йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Чапурка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терса. Бәләкәй йылға бассейны — Дон йылғаһы Хопёр һәм Северский Донец йылғалары ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300212107000008794
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000879
* Бассейн коды — 05.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Насар Бесәй

Hасар Бесәй (төр. Kötü Kedi Şerafettin, ингл. Bad Cat) — 2016 йылғы төрөк фильмы. Премьераһы 2016 йылдың 5 февралендә үтә.

# Насар Бесәй
## Ролдәрҙә

* Uğur Yücel — Şerafettin
* Demet Evgar — Tacettin, Misket
* Okan Yalabık — Zombi
* Güven Kıraç — Rıza
* Gökçe Özyol — Rıfkı
* Yekta Kopan — Cemil
* Ahmet Mümtaz Taylan — Tonguç
* Ayşen Gruda — Hasene
* Cezmi Baskın — Şemistan
# Бесәй тырнағы

?Бесәй тырнағы :
Мальва лесная :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Сәскәле үҫемлектәр |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Бесәй тырнағы сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Бесәй тырнаҡтар |
| Ырыу: | Бесәй тырнағы |
Латинса исеме :
Malva L. :
Төрҙәре :
Около 25 видов, включая:
Malva alcea
Malva aegyptia
Malva cretica
Malva linnaei — Мальва Линнея
Malva moschata — Мальва мускусная
Malva neglecta
Malva nicaeensis
Malva parviflora
Malva pusilla — Мальва маленькая
Malva stipulacea
Malva sylvestris — Мальва лесная
Malva tournefortiana
Malva verticillata — Мальва мутовчатая :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 21832 NCBI 96479 |
Бесәй тырнағы(урыҫ.мальва)- күкһел көрән йәки алһыу төҫтәге эре сәскәле, бейек һабаҡлы дарыу үләне; бал ҡорттары уның татын да, һеркәһен дә йыя; шәкәрлелеге 50-60 кг/га
# Шнара

Шнара — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ежать йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.

# Шнара
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500412110000039555
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003955
* Бассейн коды — 08.01.05.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Саганы

Саганы — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каракопша йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Саганы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100212115100000144
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100014
* Бассейн коды — 13.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кидюжская Рассошка

Кидюжская Рассошка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кидюга йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кидюжская Рассошка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029565
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002956
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Зайнагов Ғәзим Ғәрәф улы

Зайнагов Ғәзим Ғәрәф улы (1911 йыл — 15 февраль 1945 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты.

# Зайнагов Ғәзим Ғәрәф улы
## Биографияһы

Зайнагов Ғәзим Ғәрәф улы 1911 йылда Башҡортостан Республикаһының Шаран районы Дүртөйлө ауыл Советы Ҡараҡашлы ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға 1943 йылда Шаран район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында ат ҡараусы, мина килтереп тороусы, элемтә бүлеге командиры була.
1944 йылдың 10 июнендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 19.09.1943, Приказ №: 25/н, 10.06.1944, 60 гв. кп 16 гв. кд), 1945 йылдың 14 февралендә Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (батырлыҡ күрһәткән көндәре: 18.01.1945, Приказ №: 4/н, 14.02.1945, 60 гв. кп 16 гв. кд) менән бүләкләнә.
1945 йылдың 15 февралендә яуҙа һәләк була, Польшаның Ще́цинский воеводствоһы Арнсвальде районы, Райхенбах ауылында ерләнгән.

# Зайнагов Ғәзим Ғәрәф улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1944),
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (14.02.1945).
# Адасе-Яха

Адасё-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО/ Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Гыда йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.

# Адасе-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300079303
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307930
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Аджуран (дәүләт)

Аджуран — XV—XVII быуаттарҙа Уэби-Шабелле йылғаһы үҙәнендә (хәҙерге Сомали һәм Эфиопия биләмәләрендә) булған дәүләт (имамат).

# Аджуран (дәүләт)
## Тарихы

Дәүләт малсылыҡ менән шөғөлләнгән аджуран ҡәбиләһе (хавия ҡәбиләләре төркөмөнән) һәм өлөшләтә ярым ултыраҡ джидду (дигиль ҡәбиләләре төркөмөнән) тарафынан нигеҙләнгән. Илдең баш ҡалаһы Калаф (хәҙерге Эфиопияның Келлафо ҡалаһы), ул Могадишо һәм Меркенән Эфиопия таулығы өлкәһенә йүнәлгән сауҙа юлында урынлашҡан.
Илдә каста-ҡәбилә идара итеү системаһы булған, ул аджуранға малсылыҡ менән шөғөлләнгән башҡа күсмә һәм ярым күсмә ҡәбиләләр һәм игенселек менән шөғөлләнгән Шебель этно-каста төркөмө өҫтөндә власты тәьмин иткән, улар тәбиғи яһаҡ түләгән. Һөнәрселәр түбәнге кастаны тәшкил иткән. Төп дин ислам тип иҫәпләнгән, дәүләт башлығы — имам (теократия). Ил йыш ҡына күрше хавия, шулай уҡ оромо ҡәбиләләре менән һуғыштар алып барған. XVII быуатта Аджуран сомали ҡәбиләләре тарафынан юҡ ителә.
# Кесе Караман

Кесе Караман — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волгоградское һыуһаҡлағысының һул ярына тамағынан 1036 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 89 км.

# Кесе Караман
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Саратов һыуһаҡлағысынан Волгоград һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Ырғыҙ, Оло Караман, Терёшка, Еруслан, Торгун йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010002212112100010190
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101019
* Бассейн коды — 11.01.00.022
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Рорбах (Веймар)

Рорбах (Веймар) (нем. Rohrbach (Weimarer Land)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 195 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,47 км². Диңгеҙ кимәленән 250 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99439 һәм автомобиль коды — AP.
# Әбдрәшит ауыл Советы (Әлшәй районы)

Әбдрәшит ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы муниципаль районындағы муниципаль берәмек. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы сауыл биләмәһе статусына эйә.

# Әбдрәшит ауыл Советы (Әлшәй районы)
## Тарихы

Республики Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 50-3 һанлы «Башҡортостан Республикаһында ауыл биләмәләренең сиктәрен, статустарын һәм административ үҙәктәрен үҙгәртеү тураһындағы» Законына ярашлы Әбдрәшит ауыл Советы, Ҡырым ауыл Советы менән берләштерелеп, берлетәге Әбдрәшит ауыл Советын барлыҡҡа килә, админитратив үҙәк Әбдрәшит ауылында урынлаша.