yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Абашидзе Лейла Михайловна

Абашидзе Лейла Михайловна (груз. ლეილა მიხეილის ასული აბაშიძე; 1 август 1929 йыл — 8 апрель 2018 йыл) — совет һәм грузин киноактёры һәм йырсыһы. Грузин ССР-ының халыҡ артисы (1965). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.

# Абашидзе Лейла Михайловна
## Биографияһы

Лейла Михайловна Абашидзе 1929 йылдың 1 авгусында Тифлиста тыуа.
Режиссёр Константин Пипинашвили кинематографта Лейла Михайловнаның атаһы кеүек була. 1941 йылда «Грузия-фильм» киностудияһында «Каджана» фильмында Като ролен башҡарыусыны һайлап алыу үтә. Лейланы унда атаһының һеңлеһе алып килә (Лейланың ата-әсәһе репрессияланған була). Күренергә килгән балалар араһында Лейла уңып бөткән иҫке күлдәге, өйҙә генә ҡырҡылған сәсе, үксәһе тапалған туфлийы менән айырылып тора. Һайлап алыуҙа үҙ ғәйебе менән ир ҡәрҙәшенең телһеҙ ҡалыуынан шаңҡыған Катоның үкһеп илауы һәм Алланан уға тауышын ҡайтарыуын ялбарыуы күренеше уйнала. Лейла был эпизодты иҫ киткес тәбиғи, бик тормошсан итеп уйнай, ҡәрҙәшенә булған ихлас һөйөүен күрһәтә, хатта павильондағылар бер аҙға өнһөҙ ҡала. Шулай итеп, ҡыҙҙы төп ролгә алалар.
1951 йылда Шота Руставели исемендәге Тбилиси театр институтының актёрлыҡ факультетын (Додо Алексидзе курсы) тамамлай.
Комедияларҙа ла, драматик фильмдарҙа ла төшә.
1981 йылда режиссёр сифатында үҙ сценарийы буйынса (Леван Челидзе менән берлектә) «Тифлис—Париж и обратно» комедияһын ҡуя һәм төп Тен Шервашидзе ролен үҙе башҡара.

# Абашидзе Лейла Михайловна
## Киноактёр

* 1941 — Каджана — Като
* 1945 — Золотая тропа — эпизодик Юта роле
* 1947 — Колыбель поэта — етем ҡыҙ Назиброла
* 1951 — Весна в Сакене — Нина
* 1953 — Кето и Котэ
* 1954 — Стрекоза — Маринэ
* 1955 — Они спустились с гор — Лела
* 1956 — Наш двор — Манана
* 1957 — Заноза — Лиа
* 1958 — Майя из Цхнети — Майя
* 1959 — Где твоё счастье — Мзия
* 1961 — На пороге жизни
* 1962 — Я буду танцевать — Догмара
* 1965 — Закон гор — Дзидзия
* 1965 — Авария
* 1966 — Встреча в горах — актриса Лали / Мзевинар
* 1966 — Встреча с прошлым — Нино
* 1969 — Десница великого мастера
* 1970 — Ожидание
* 1976 — Настоящий тбилисец и другие
* 1978 — Синема
* 1981 — Тифлис—Париж и обратно
* 1982 — Не все кометы гаснут
* 1984 — Легенда о Сурамской крепости
* 1985 — Путешествие молодого композитора
* 1986 — Круговорот

# Абашидзе Лейла Михайловна
## Режиссёр

* 1981 — Тифлис—Париж и обратно

# Абашидзе Лейла Михайловна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* 1964 — Чечен-Ингуш АССР-ының халыҡ артисы
* 1965 — Грузин ССР-ының халыҡ артисы
* 1968 — «Актёрлыҡ эше өсөн премиялар» номинацияһында Бөтә Союз кинофестивале лауреаты
* 1972 — «Режиссура өсөн премиялар» номинацияһында Бөтә Союз кинофестивале лауреаты
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены.
# Юрмаш

Юрмаш — күп мәғәнәле һүҙ.

# Юрмаш
## Торама пункттар

* Юрмаш (Ғафури районы) — Башҡортостандың Ғафури районындағы ауыл.
* Юрмаш (Нуриман районы) — Башҡортостандың Нуриман районындағы ауыл.

# Юрмаш
## Йылғалар

* Юрмаш (йылға)
* Юрмаш (Тоҙлойылға ҡушылдығы)
* Юрмаш (Туза ҡушылдығы)
# Зәғәфүрәнов Фәйзрәхман Зәғәфүрән улы

Фәйзрәхман Зәғәфүрән улы Зәғәфүрәнов (10 октябрь 1913 йыл — 5 сентябрь 1975 йыл) — башҡорт совет дәүләт эшмәкәре, 1950—1967 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе. Совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. Ҡыҙыл Йондоҙ (1940), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1957, 1963) һәм «Почёт Билдәһе» (1949) ордендары кавалеры.

# Зәғәфүрәнов Фәйзрәхман Зәғәфүрән улы
## Биографияһы

Зәғәфуранов Файзрахман Зәғәфуран улы 1913 йылдың 10 октябрендә Өфө губернаһының Златоуст өйәҙе Һөләймән ауылында тыуған. Совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1939 йылдан ВКП(б) ағзаһы. Башҡорт юғары коммунистик ауыл хужалығы мәктәбен тамамлаған.
Башкомвуз уҡытыусыһы (1935—1937), өлкә политпросветмәктәп (1939), Темәс башҡорт педагогия училищеһы директоры (1943—1945) булып эшләй.
1950—1967 йылдарҙа БАССР Юғары Советы Президиумы Рәйесе вазифаһын атҡара.
СССР Юғары Советы депутаты (1950—1966), РСФСР Юғары Советы депутаты (1955—1959, 1963—1967) булып һайлана.

# Зәғәфүрәнов Фәйзрәхман Зәғәфүрән улы
## Белеме

Башҡортостан юғары (коммунистик) ауыл хужалығы мәктәбен (Өфө, 1935), КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбен (Мәскәү, 1962) тамамлаған.

# Зәғәфүрәнов Фәйзрәхман Зәғәфүрән улы
## Хеҙмәт эшмәкәрлеге

* 1930—1932 — Мәсетле районында иҫәпсе;
* 1935—1937 — Башҡортостан юғары (коммунистик) ауыл хужалығы мәктәбе уҡытыусыһы (Өфө);
* 1937—1943 — Өлкә сәйәси ағартыу мәктәбе директоры (Стәрлетамаҡ);
* 1943—1945 — Темәс башҡорт педагогия училищеһы директоры;
* 1945—1948 — ВКП(б)ның Баймаҡ район комитетының агитация һәм пропаганда бүлеге мөдире;
* 1948—1950 — ВКП(б)ның Баймаҡ район комитеты секретары һәм беренсе секретары;
* 1950—1957 — Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы рәйесе;
* 1967—1971 — Башҡорт АССР-ы Министрҙар кабинеты эргәһендәге Дәүләт арбитражында баш арбитраж.

# Зәғәфүрәнов Фәйзрәхман Зәғәфүрән улы
## Ижтимағи эшмәкәрлеге

* СССР-ҙың Юғары Советы депутаты (1950—1966),
* РСФСР- ҙың Юғары Советы депутаты (1955—1959, 1963—1967),
* Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаты (1951—1967).

# Зәғәфүрәнов Фәйзрәхман Зәғәфүрән улы
## Бүләктәре

* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1957, 1963),
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1940),
* «Почёт Билдәһе» ордены (1949).
# Карасу (Чулышман ҡушылдығы)

Карасу — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чулышман йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Карасу (Чулышман ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100002316
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100231
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ярославль дәүләт ауыл хужалығы академияһы

Ярославль дәүләт ауыл хужалығы академияһы (ЯДАХА) — Ярославль өлкәһенең ауыл хужалығы производствоһы өсөн белгестәр әҙерләү буйынса юғары уҡыу йорто; Ярославль ҡалаһында урынлашҡан.

# Ярославль дәүләт ауыл хужалығы академияһы
## Тарихы

1944 йылдың 8 мартында СССР халыҡ комиссарҙары Советы эргәһендәге Бөтә Союз юғары мәктәп эштәре буйынса комитеты Рәйесе бойороғона ярашлы, Ярославль ауыл хужалығы техникумы базаһында Ярославль ауыл хужалығы институты ойошторола. Институт башта 2 факультеттан, агрономия һәм зоотехния факультеттарынан тора. Институттың иң беренсе студенттары ауыл ҡыҙҙары һәм егеттәре — колхоздар һәм совхоздар эшселәре, шулай уҡ фронтовиктар була. Ярославль ауыл хужалығы институтының беренсе уҡыу бинаһы Володарское урамындағы 43-сө һанлы мәктәп бинаһы була, уның 4 ҡатында институттың администрацияһы, уҡыу аудиториялары һәм бәләкәй генә дөйөм ятаҡ урынлаша.
1957 йылдың авгусында Ярославль ауыл хужалығы институты Приморье крайының Ворошилов ҡалаһына (хәҙерге Уссурийск) күсерелә, хәҙер Приморье дәүләт ауыл хужалығы академияһы тип атала башлай. Институт менән бергә Алыҫ Көнсығышҡа 300-ҙән ашыу студент һәм уҡытыусылар күсә.
1977 йылдың апрелендә Ярославль ҡалаһында К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһының филиалы ойошторола. Филиал Иваньковский мәктәп-интернаты бинаһында урынлашҡан була. 1977 йылдың 1 сентябрендә беренсе дәрестәр башлана.
1990 йылдың декабрендә Ярославль филиалы үҙ аллы Ярославль ауыл хужалығы институты итеп үҙгәртелә. 1991 йылдың майында инженер факультеты асыла. 1995 йылда Ярославль ауыл хужалығы институтына академия статусы бирелә.

# Ярославль дәүләт ауыл хужалығы академияһы
## Факультеттары

* Инженер
* Технология
* Агробизнес
1983 йылдан академияла ситтән тороп уҡыу бүлеге эшләй.

# Ярославль дәүләт ауыл хужалығы академияһы
## Билдәле уҡытыусылары

* Барбасов, Феоктист Александрович — Советтар Союзы Геройы
# Дёмин Юрий Сергеевич

Дёмин Юрий Сергеевич (23 май 1940 йыл — 13 ноябрь 2009 йыл) — СССР һәм Рәсәй партия, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1994—1995 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Юғары Советы Рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре (1995). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1986).

# Дёмин Юрий Сергеевич
## Биографияһы

Юрий Сергеевич Дёмин 1940 йылдың 23 майында Башҡорт АССР-ының Өфө районы Булгаков ауылында тыуған.
1957—1960 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә.
1965 йылда Силәбе политехник институтты тамамлай.
1965 йылдан хеҙмәт юлын Өфө ҡалаһының Башавто идаралығының 2-се йөк автохужалығында башлай. Бында ул баш инженер булып эшләй.
1968—1969 йылдарҙа — «Оргтехстрой» тресы төҙөлөшөндә транспорт эшен ойоштороу бүлеге етәксеһе.
1969—1970 йылдарҙа — «Башкирстройтранс» тресының 1-се автобазаһы баш инженеры.
1970—1975 йылдарҙа — КПСС-тың Өфө ҡала комитеты сәнәғәт-транспорт бүлеге инструкторы.
1975—1887 йылдарҙа — КПСС-тың Өфө ҡалаһы Киров район комитетының икенсе сәркәтибе.
1987—1990 йылдарҙа — Киров район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары, рәйесе.
1990—1994 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының Юғары Советы рәйесенең беренсе урынбаҫары.
1994—1995 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының Юғары Советы рәйесе.
1995 йылдан пенсияға киткәнсе Юрий Демин Башҡортостан Республикаһының Хеҙмәт, халыҡты эш менән тәьмин итеү һәм социаль яҡлау министры урынбаҫары — министрлыҡтың Халыҡты эш менән тәьмин итеү идаралығы етәксеһе, артабан «Газ-сервис» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директор урынбаҫары булып эшләй.
Башҡортостан Республикаһының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана.

# Дёмин Юрий Сергеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* «Почёт Билдәһе» ордены
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре
* Башҡортостан Республикаһының Маҡтау ҡағыҙҙары
* Миҙалдар.
# Чепрак (Веселовское ҡушылдығы)

Чепрак — Рәсәйҙәге йылға. Ҡалмыҡ Республикаһы, Ростов өлкәһе, Ставрополь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Веселовское һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 150 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Чепрак (Веселовское ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Маныч йылғаһы башынан Пролетарь һыуһаҡлағысына тиклем, Калаус һәм Егорлык йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010500712107000017375
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001737
* Бассейн коды — 05.01.05.007
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Братск

Братск (рус. Братск) — Иркутск өлкәһендәге ҡала. Халыҡ һаны буйынса Иркутскиҙан һуң өлкәлә икенсе урында тора.

# Братск
## Географияһы

Ангара йылғаһы ярында урынлашҡан.

# Братск
## Иҡтисады

* Братск ГЭС-ы
* Братск алюминий заводы

# Братск
## Билдәле шәхестәре

* Ғизетдинов Мәхмүт Фәттәх улы (25.05.1927—10.07.2006), хеҙмәт алдынғыһы. 1966—1997 йылдарҙа Братск алюмин заводы бригадиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973).
# Ловран

Ловран (хорв. Lovran) — Истрия ярымутрауының төньяҡ көнсығышындағы ҡала, Адриатик диңгеҙенең яры буйында, Хорватияның төньяҡ өлөшөндә ята. Кварнер ҡултығы ярында урынлашҡан. Йәйге генә түгел, ҡышҡы популяр курорт булараҡ та билдәле.

# Ловран
## Тарихы

Легендаға ярашлы, рим патрицийы һәм дәүләт эшмәкәре Маркус Агриппа 1-се быуатта хәҙерге ҡала урынында үҙенең йәйге резиденцияһы Тускулумды төҙөгән урында Ловран ҡалаһы барлыҡҡа килгән.
Ловран XIX быуатҡа тиклем урта быуат диңгеҙ үҙәге кеүек билдәле.
XX быуат башында Ловран австро-венгрия юғары ҡатламының киң билдәле ҡышҡы курортына әүерелә. Тик Икенсе донъя һуғышынан һуң ғына ҡала йәйге ял өсөн курорт урыны һымаҡ үҫешә башлай.

# Ловран
## Иҫтәлекле урындары

* Боронғо ҡала ҡала ҡапҡалары менән.
* 14 быуатта төҙөлгән үрта быуат готик фрескалары һәм глаголик яҙыуҙары менән Изге Юрай Приход сиркәүе.
* 14-се быуатта төҙөлгән Изге Георгий майҙанындағы манара.
# Шипраге

Шипраге (босн. Šiprage, хорв. Šiprage, сер. Шипраге — Босния һәм Герцеговина һәм өлөшө — Серб Республикаһы ҡалаһы, Котор Варош ҡалаһы муниципаль берәмеген булдыра.

# Шипраге
## Халҡы

* 1931, 1953: Әкімшілік Шипраге
+Ауданы Шипраге
# Берла

Берла — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым (Цыганов ҡушылдығы) йылғаһының һул ярына тамағынан 366 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Берла
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200020233
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202023
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡыҙылморон ( яр)

Ҡыҙылморон- Ишембай районы Алаҡай ауылы янында урынлашҡан Ағиҙел йылғаһының боронғо юлының уң яҡ яры. Яр аҫтында, Ағиҙел туғайында, Ишембай ҡалаһын һыу менән тәьмин итеү скважиналары ҡуйылған .
Ярҙың бейеклеге 50 м самаһы. Төнъяҡтан ярҙа ваҡ селек, сейә, гөлйемеш ҡыуаҡлыҡтары үҫә. Яр бик текә. Ул ҡыҙыл балсыҡ, ҡомташ ултырмаларынан тора.
Ҡыҙылморон Ағиҙелдең боронғо яры булғанлыҡтан дала менән урман- дала зонаһы араһындағы тәбиғи сик булып тора. Бынан ары тауҙар бейегерәк була бара. Яҡында Олотау,Этъятыу,Һөйәрсәк тауы, Ергәнтау (376 м.) кеүек тауҙар, Салауат ҡалаһы (3 км) күренеп тора.

# Ҡыҙылморон ( яр)
## Үҫемлектәр донъяһы

Ҡыҙылморон ярында Ҡыҙыл китапҡа ингән ҡылған, ер еләге, гөлйемеш, ҡырағай сейә, һары һәм күк умырзая үҫә.
# Ней-Яха

Нёй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Гыда йылғаһының һул ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 83 км.

# Ней-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300079235
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307923
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Овраг Семеновка

Овраг Семеновка — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иловля йылғаһының уң ярына тамағынан 294 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Овраг Семеновка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иловля йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300412107000009294
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000929
* Бассейн коды — 05.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лыштанка

Лыштанка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы, Марий-Эл Республикаһы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кылт йылғаһының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Лыштанка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300512111100039511
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103951
* Бассейн коды — 10.01.03.005
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Зарипов Айрат Йәнсура улы

Зарипов Айрат Йәнсура (Янсур) улы (12 октябрь 1962 йыл) — ғалим-философ, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Философия фәндәре докторы (2005), профессор (2005). Башҡортостан Фәндәр Академияһында Фәлсәфә буйынса фәнни кәңәшмәнең ғилми сәркәтибе, Рәсәйҙең Халыҡ-ара эштәр буйынса Советы эксперты, Гуманитар фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2013). Ҡорбанова Ғәфифә Мәғәфүр ҡыҙының улы.

# Зарипов Айрат Йәнсура улы
## Биографияһы

Айрат Йәнсура улы Зарипов 1962 йылдың 12 октябрендә Башҡорт АССР-ының Мәсетле районы Ләмәҙтамаҡ ауылында тыуған.
1979 йылда Оло Ыҡтамаҡ урта мәктәбен тамамлай. 1984 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын, 1994 йылда Өфө дәүләт авиация техник университеты аспиратураһын тамамлай.
Хеҙмәт юлын 1986 йылда Оло Аҡа урта мәктәбендә уҡытыусы булып башлай. 1987 йылдан Өфө ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. Башта Башҡортостан Республикаһының Милли музейында ғилми хәҙмәткәр, музей һаҡлаусы баш хеҙмәткәр булып эшләй. 1995 йылда Өфө дәүләт авиация техник университетының фәлсәфә кафедраһына эшкә күсә һәм элеге көнгә тиклем даими эшләй. Һуңғы эш дәрәжәһе — кафера мөдиренең фән буйынса урынбаҫары. Бер үк ваҡытта 1997—2007 йылдарҙа «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми нәшриәтенең киң мәғлүмәт саралары бүлегендә мөхәррир булып эшләй.

# Зарипов Айрат Йәнсура улы
## Ғилми эшмәкәрлеге

Этнос-ара мөнәсәбәттәрҙең, этник аңдың һәм үҙаңдың теоретик проблемаларын, этноконфликтологияны, этник мәҙәниәтте, тел һәм мәғарифты, хәҙерге сит ил философияһын һәм уның ағымдарын тикшереү менән шөғөлләнә. 150-нән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән 10 монография авторы.

# Зарипов Айрат Йәнсура улы
## Ғилми эштәре

* Социальная структура и социальная стратификация. Уфа, 2009 (в соавторстве). (рус.)
* Этническое сознание и этническая идентичность. Уфа, 2009 (в соавторстве). (рус.)
* Этнополитическое движение как социальный феномен. Уфа, 2000 (в соавторстве). (рус.)
* Общие проблемы этногенеза и научная теория//Журнал социологии и социальной антропологии. 1999. Том II. Выпуск 4. (рус.)
* Грани этнической идентификации//Социальные исследования. 1997. № 8 (в соавторстве). (рус.)
# Интими-Яга

Интими-Яга — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Казым йылғаһының һул ярына тамағынан 573 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.

# Интими-Яга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300020234
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302023
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пурзема

Пурзема — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Низьма йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Пурзема
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000045210
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004521
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тылы

Тылы — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куракова ауылы янындағы исемһеҙ күл ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Тылы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018538
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201853
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Таловая (Нагольная ҡушылдығы)

Таловая — Рәсәйҙәге йылға. Ростов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нагольная йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Таловая (Нагольная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Калитва йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Северский Донец (бассейндың рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010400612107000014439
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107001443
* Бассейн коды — 05.01.04.006
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Плесенка

Плесенка — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе, Калуга өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нара йылғаһының уң ярына тамағынан 128 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Плесенка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Нара башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ока ҡушылдыҡтары бассейны, Мокша тамағына тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010100712110000022423
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002242
* Бассейн коды — 09.01.01.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Начальничевская

Начальничевская — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Улу-Юл йылғаһының һул ярына тамағынан 139 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Начальничевская
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200022121
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202212
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2