yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хөбөтдинов Рауил Низам улы

Рауил Хабетдин улы Низамов (15 декабрь 1928 йыл — 5 октябрь 1997 йыл) — совет ауыр атлеты һәм тренеры (ауыр атлетика). Мельбурнда үткән Йәйге Олимпия уйындарының көмөш миҙалы призеры. Ҡытай чемпионы (1956), Европа һәм СССР чемпионы (икеһе лә 1957 йыл), СССР Халыҡтары спартакиадаһы призеры (1956 йыл). Ауыр атлетика буйынса СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры.

# Хөбөтдинов Рауил Низам улы
## Биографияһы

Хәбетдинов Рауил Низам улы 1928 йылдың 15 декабрендә Кемерово өлкәһенең Юргин районы Зимник ауылында тыуа.
1956—1958 йылдарҙа штанга күтәреү (жим) буйынса 8 тапҡыр донъя рекордсыһы.
1948—1960 йылдарҙа СКА һәм «Крылья Советов» (Новосибирск) өсөн сығыш яһай.
1960 йылда спорт карьераһын тамамлай.
1961—1965 йылдарҙа «Спартак» (Октябрьский) ирекле спорт йәмғиәте тренеры.
1997 йылдың 5 октябрендә Башҡортостан Республикаһының Октябрьский ҡалаһында вафат була.

# Хөбөтдинов Рауил Низам улы
## Йәйге Олимпия уйындары (1956)

Совет штангистары командаһы ете кешенән тора һәм 1956 йылдың Йәйге Олимпия уйындарында тренерҙар еңел ауырлыҡҡа Хәбетдиновты һәм Рыбакты ҡуя, сөнки илдә Пауль Андерсенға еткән ауыр түләк булмай. 24 ноябрҙә Мельбурндың «Эксибишать Билдинг» күргәҙмә залында Рауил Хәбетдинов еңел ауырлыҡта 125 килограм штанга күтәреп, ынтылыш менән күтәреүҙә 110 килограм ауырлыҡты күтәреп, этеп күтәреүҙә 137,5 килограмды алып Йәйге Олимпия уйындарының көмөш призеры була.
# Камбальный (йылға)

Камбальный — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Камбальный (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — яр һыҙатының 03.04.00 гидрографик берәмеге эсендәге, Рәсәй Федерацияһының һыу территориялары һәм эске диңгеҙ һыуҙарындағы Баренц диңгеҙендәге утрауҙар, Колгуев утрауын керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040010012103000092211
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009221
* Бассейн коды — 03.04.00.100
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лейма Гбови

Лейма Роберта Гбови (ингл. Leymah Roberta Gbowee; 1 февраль 1972 йыл) — Либерияның тыныслыҡ урынлаштырыу эшмәкәре, «ҡатын-ҡыҙҙар хоҡуҡтары һәм хәүефһеҙлеге өсөн көрәштә һәм тыныслыҡ урынлаштырыуҙа ҡатнашҡан өсөн» Тавакуль Карман һәм Элен Джонсон-Серлиф менән тыныслыҡ буйынса 2011 йылғы Нобель премияһы лауреаты.

# Лейма Гбови
## Биографияһы

Лейма Гбови үҙәк Либерияла тыуа. Беренсе граждандар һуғышы башланғас, 17 йәшлек Лейма илдең баш ҡалаһы Монровияға күсә. Психологҡа уҡый һәм хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашҡан балалар менән эшләй.
2002 йылда социаль хеҙмәткәр булып эшләп йөрөгән Гбови Либериялағы икенсе граждандар һуғышы барғанда либерий ҡатын-ҡыҙҙарының тыныслыҡ өсөн хәрәкәтен ойоштора. Хәрәкәт балыҡ баҙарында эшләгән ҡатын-ҡыҙҙар араһында башлана. Уға Монровияның торған һайын күберәк христиан һәм мосолман ҡатындары ҡушыла бара. Гбови етәкселегендә хәрәкәт Либерияның ул саҡтағы президенты Чарльз Тейлор менән осраша һәм уның Ганалағы солох һөйләшеүҙәрендә ҡатнашыу вәғәҙәһен алыуға өлгәшә.
Гбови Ганала Либерия ҡатын-ҡыҙҙары төркөмөнә етәкселек итә. Делегация Аккрала президент һарайы диуарҙары янында өнһөҙ протест үткәрә. Шулай уҡ «енси забастовка» (Аристофандың «Лисистрата» комедияһында тасуирланған тыныслыҡҡа өлгәшеү ысулы) ойоштора. Протест акцияһы барышында уны ҡулға алырға йыйынғандарында, Гбови шәрә ҡалып сисенеү менән янай (Көнбайыш Африка мәҙәниәтендә был иң көслө ҡәһәр тип һанала), һәм янау еңә — уны ҡулға алмайҙар.
Лейма Гбови Комфорта Фримен менән бергә WIPNET хәрәкәтен (ингл. Women in Peacebuilding Network, «Женщины в Построении Мира») ойоштора һәм президентҡа мөрәжәғәт сығара.
Хәрәкәт төрлө хөкүмәттәр вәкилдәре менән тыныслыҡ урынлаштырыу буйынса уңышлы һөйләшеүҙәр үткәрә.
Хәрәкәт тырышлығы менән 2003 йылда Либерияла икенсе граждандар һуғышын тамамлауға өлгәшелә һәм ил президенты итеп Элен Джонсон-Серлиф, Африка тарихында беренсе ҡатын-ҡыҙ, һайлана.
Лейма Гбови — «конфликттарҙы хәл итеү» специальносы буйынса гуманитар фәндәр магистры, уны Виргинияла Көнсығыш Меннонит Университетында ала. Ул — Гананың Аккра ҡалаһында урынлашҡан "Тыныслыҡ һәм именлек буйынса Африка ҡатын-ҡыҙҙар берекмәһе"нең башҡарма директоры. 2008 йылда уның тураһында «Загони дьявола обратно в ад» тигән документаль фильм төшөрөлә.

# Лейма Гбови
## Бүләктәре

* 2007 — Джон Ф. Кеннеди исемендәге Гарвард дәүләт идаралығы институтының Зәңгәр таҫмаһы
* 2009 — Ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтары өсөн Губер премияһы
* 2009 — «Ҡаһарманлыҡ профилдәре» премияһы
* 2011 — Тавакуль Карман һәм Элен Джонсон-Серлиф менән бергә тыныслыҡ буйынса Нобель премияһы
# Кесе Нула

Кесе Нула — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының уң ярына тамағынан 291 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Нула
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000012471
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001247
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лял-Юган

Лял-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Амня йылғаһының уң ярына тамағынан 363 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Лял-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021217
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302121
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Пысочемъёль

Пысочемъёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нившера йылғаһының уң ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Пысочемъёль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000017207
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001720
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Чернуха (Лойка ҡушылдығы)

Чернуха — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лойка йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Чернуха (Лойка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000005613
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000561
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Извож

Извож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Обдыр йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Извож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000021760
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002176
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нефтекама боҙ һарайы

Нефтекама боҙ һарайы — Башҡортостандың Нефтекама ҡалаһында тәүге яһалма боҙло һәм тамашасылар өсөн трибуналары булған боҙ һарайы. Һыйҙырышлығы — 2000 урын, 2007 йылдың башында асыла. ЮХЛ-да сығыш яһаған «Торос» хоккей клубының өй аренаһы. 2011 йылдың сентябренән алып 2018 йылға МЙХЛ-да ҡатнашҡан «Батыр» хоккей командаһының рәсми рәүештә өй аренаһы булып тора.

# Нефтекама боҙ һарайы
## Тарихы

1988 йылда ҡалала «Торос» хоккей командаһы ойошторола. Оҙаҡ ваҡыт уның үҙ майҙансығы булмай, һуңынан ябыҡ каток барлыҡҡа килә. Әммә 2006 йылда команданы катоктан ҡыуып сығаралар. Нефтекама хоккейсыларының уйнау һәм күнегеүҙәр өсөн урыны булмай. Мәсьәләнең сиселешенә шундуҡ хоккей көйәрмәне Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов ҡушыла. Ул команда өсөн арена төҙөүгә аҡса бүлергә һәм уны бик ҡыҫҡа ваҡытта сафҡа индерергә ҡуша. 2006 йылдың 2 майында Нефтекамала тантаналы шарттарҙа юғары дәрәжәле ҡунаҡтар, «Башкирэнерго» ААЙ һәм Рәхимовтың үҙе алдында буласаҡ һарайға беренсе таш һалына. Тотҡарһыҙ фининслау һәм республика етәкселегенең ыңғай ҡарашы арҡаһында Һарайҙы рекордлы ҡыҫҡа сроктарҙа — 6 ай эсендә төҙөнөләр. 2007 йыл алдынан Һарай асыла.
Дүрт тапҡыр бында ЮХЛ миҙгеленең Асыш кубогы өсөн уйын үтә, өсәүһендә «Торос» еңә. Шулай уҡ 2015 йылда команда ЮХЛ чемпионы исемен Нефтекама боҙ һарайында яулай. ЙХЛ беренселегенең тәүге миҙгелендә Асыш кубогы өсөн уйын Нефтекамала «Батыр» һәм «Ирбис» хоккей клубтары араһында үтә. Хужалар был трофейҙы яулайҙар.

# Нефтекама боҙ һарайы
## Характеристикалары

Һарайҙың һыйҙырышлығы — 2000 урын. Трибуналар өс диуар буйлап урынлашҡан, дүртенсеһе табло һәм комментаторҙар кабиналары өсөн бирелгән. Бер яҡ ҡапҡалар артында көйәрмәндәр өсөн урындар Рәсәй флагын, ҡаршы яҡтағы — Башҡортостан флагын яһайҙар. Һарай хоккей матчтары, хоккей буйынса күнегеүҙәр, конькиҙарҙа шыуыу һәм концерттар үткәреү өсөн файҙалана.

# Нефтекама боҙ һарайы
## Спорт ваҡиғалары

* 2010 йылда ЮХЛ миҙгеле Нефтекамала башлана һәм «Торос» Асыш кубогын еңә.
* 2011 йылдың 20 сентябрендә ЙХЛ беренселеген Асыш кубогы өсөн уйын үткәрелә.
* 2012 йылдың апрелендә «Торос» тәү тапҡыр Братина кубогын һәм ЮХЛ чемпионы исемен яулай.
* 2012 йылдың 9 сентябрендә ЮХЛ-дың өсөнсө чемпионаты старт ала, «Торос» «Рубин» командаһын еңә һәм икенсегә Асыш кубогын яулай.
* 2013 йылдың апрелендә «Торос» икенсегә Братина кубогын еңә.
* 2013 йылдың сентябрендә «Торос» өсөнсө тапҡыр ЮХЛ Асыш кубогын яулай.
* 2015 йылдың апрелендә «Торос» тәү тапҡыр Братина кубогын үҙ майҙансығында яулай.
* 2015 йылдың сентябрендә Нефтекама боҙ һарайында «Ижсталь» Асыш кубогын яулай.
* 2018 йылда Пензанан «Дизелист» хоккей клубы бында МЙХЛ-дың тп трофейы — Региондар кубогын яулай.
# Тондол

Тондол — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №1237 Кесе Вагильский Туман йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Тондол
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200011574
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201157
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Чунч-Ега

Чунч-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Салым йылғаһының һул ярына тамағынан 118 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Чунч-Ега
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200050376
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205037
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мәҫәле (йылға)

Мәҫәле — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡуғанаҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 9,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Мәҫәле (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018456
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101845
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Зыятдинов Гөлфәт Ғәбдинур улы

Зыятдинов Гөлфәт Ғәбдинур улы (1 май 1948 йыл), педагог, муниципаль орган хеҙмәткәре, үҙешмәкәр сәнғәттә ҡатнашыусы. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре.

# Зыятдинов Гөлфәт Ғәбдинур улы
## Биографияһы

Гөлфәт Ғәбдинур улы Зыятдинов 1948 йылдың 1 майында Башҡорт АССР-ының Балтас районы Нажар ауылында тыуған.
# Бал ҡорто бете

?Бал ҡорто бете :
Пчелиная вошь :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Быуынтыҡ аяҡлылар |
| Класс: | Бөжәктәр |
| Отряд: | Ике ҡанатлылар |
| Подотряд: | Короткоусые |
| Инфраотряд: | Muscomorpha |
| Супер- ғаилә: | Carnoidea |
| Ғаилә: | Бал ҡорто бете |
| Ырыу: | Braula |
| Төр: | ' Бал ҡорто бете |
Латинса исеме :
Braula coeca Nitzsch, 1818 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | рәсем эҙләү рәсемдәр Ҡалып:Рәсеме булмаған мәҡәлә | ITIS 144609 NCBI 305562 |
Бал ҡорто бете, йәки браула (лат. Braula coeca, рус. Вошь пчелиная) — (Braulidae) бөжәк. Кәүҙәһе ялтырауыҡлы, ҡыҙғылт-көрән төҫтә, оҙонлоғо 1,4—1,5 мм, мыйыҡсалары һарғылт төҫтә, ҡара төктәр менән ҡапланған, ҡырыйҙа күҙҙәре һәм ҡанаттары юҡ. Киң таралған. Бал ҡортонда (йыш ҡына инә корт һәм эшсе ҡорттарҙа) паразитлык итә, эшсе ҡорттарҙың инә ҡортто һәм нәҫелде туйындырыр өсөн йыйған аҙыҡтары менән туҡлана. Бер умартала 75 ләп себен булырға мөмкин. Йомортҡаһын кәрәҙ ҡапҡастарына һала; личинкаһы балауыҙ һәм ундағы һеркә менән туйына.
# Заһиҙуллин

Заһиҙуллин — фамилия.
* Заһиҙуллин Зариф Шакир улы (1904—1982) — терапевт. Медицина фәндәре докторы (1961), профессор (1962). БАССР‑ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1956), РСФСР‑ҙың атҡаҙанған табибы (1946).
* Заһиҙуллин Искәндәр Мөхәмәт улы (1948 т.) — терапевт. Медицина фәндәре докторы (2001), проф. (2001). РФ‑тың (1999) һәм БАССР‑ҙың (1984) атҡаҙанған табибы.
* Заһиҙуллин Нәүфәл Шамил улы (1977 т.) — терапевт. Медицина фәндәре докторы (2010).
* Заһиҙуллин Рауил Рөстәмбәк улы (1959 т.) — инженер‑механик. Техник фәндәре докторы (2007).
* Заһиҙуллин Ринат Васиҡ улы (1960 т.) — физик. Техник фәндәре докторы (2002), профессор.
* Заһиҙуллин Рәйес Нурый улы (1940 т.) — химик‑органик. Техник фәндәре докторы (1991), профессор (1999). РФ‑тың (2007) һәм Башҡортостан Республикаһының (2003) атҡаҙанған фән эшмәкәре, СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1976).
* Заһиҙуллин Рәшит Ғәзизулла улы (1939 т.) — балалар яҙыусыһы.
* Заһиҙуллин Тархан Сәғит улы (1927—1998) — уҡытыусы-тарихсы, тыуған яҡты өйрәнеүсе, Салауат Юлаев музейына нигеҙ һалыусы. Башҡортостан Респуликаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* Заһиҙуллин Шамил Зариф улы (1944 т.) — терапевт. Медицина фәндәре докторы (1992), профессор (1993). РФ‑тың (2009) һәм Башҡортостан Республикаһының (1996) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Башҡорт ССР-ның атҡаҙанған табибы (1991), Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2003).
* Заһиҙуллина Люциә Нурый ҡыҙы (1943 т.) — Рәсәй биотехнологы, уйлап табыусыһы. Техник фәндәре докторы (2002).
* Заһиҙуллина Аделина Рөстәм ҡыҙы (1943 т.) — спортсы. Фехтование буйынса донъя һәм Европа чемпионы.
# Ямаш

Ямаш — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/177/115/267 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ямаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100025797
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102579
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Черноярова йорто (Таганрог)

Черноярова йорто — Таганрог ҡалаһының Грек урамында, 30-сы һанлы йорт. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты (Өлкә советының Бәләкәй Советы 301-се ҡарары, 18.11.1992).

# Черноярова йорто (Таганрог)
## Йорттоң тарихы

Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһы Грек урамы, 30-сы һанлы бер ҡатлы йорт XIX быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән. XIX быуат аҙағында — XX быуат башында ошо йорттан алып Дворцовый тыҡрығына тиклем Грек урамының һул яғында Император ғәли йәнәптәренең йорт фасадтарын төҙөү йыйынтығына ярашлы капиталь ҡоролмалар төҙөлә башлай. Бындай фасадтар Рәсәй империяһында шәхси йорттар төҙөгәндә йыш ҡулланылған.
Октябрь революцияһына тиклем йорт дворян ҡатыны Ольга Николаевна Черноярова милкендә була. Уның ире, Алексей Федорович, отставкалағы генерал-майор, 80-се йәшендә 1910 йылдың 20 майында һуҡыр эсәге ярһыныуҙан үлә. Успение ғибәҙәтханаһында уға йыназа уҡыла.
Совет власы йылдарында бина милли объектҡа үҙгәртелгән. Әлеге мәлдә йорт хужалары тарафынан бушатылған һәм һатыуға ҡуйылған.

# Черноярова йорто (Таганрог)
## Архитектур үҙенсәлектәре

Грек урамы, 30-сы һанлы йорт кирбестән һалынған, асимметриялы формала, ҡыйығы ике яҡлы. Ҡабырға тәҙрәләре ябай, биҙәүһеҙ . Бинаның цоколе ҡуйы һоро төҫкә буялған, уның өҫтөндәге ҡаты аҡһыл-һоро төҫтә, ваҡ архитектура элементтары аҡ төҫтә. Йорттоң ҡаттары араһына тешле кәрниз эшләнгән. Йорттоң уң яҡтағы өс тар тәҙрәләре пилястрҙар, тура мөйөшлө сандриктар менән биҙәлгән. Тәҙрә өҫтөнә өс мөйөшлө фронтон һәм аттик эшләнгән. өй фасады штукатурланған, ҡабырға стеналарының ҡыҙыл кирбесе һыланмай асыҡ ҡалған.
Ҡунаҡ ишегенең өҫтөндә шулай уҡ фигуралы сандриктар тора. Йорт ишек алдына һул яҡтағы тимер ҡапҡа аша инәләр..

# Черноярова йорто (Таганрог)
## Әҙәбиәте

Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
# Кино (рок-төркөм)

«Кино» — 1980-се йылдарҙа иң популяр совет рок-төркөмдәренең береһе. Төркөмдөң лидеры һәм барлыҡ тиерлек музыка һәм текстарының авторы Виктор Цой була, ул үлгәндән һуң, туғыҙ йыл эсендә студия альбомдарында йөҙҙән ашыу йыр, бер нисә йыйынтыҡ һәм концерт яҙмалары сығарған төркөм йәшәүҙән туҡтай.
Стиль яғынан төркөм урыҫ рок-музыкаһының күп традицион элементтарынан ситкә китә, мәҫәлән, ябай һуғыу ҡулайламалары урынына күп осраҡта драм-машиналар ярҙамында булдырылған төрлө эффекттар ҡулланыла, был ҡайһы саҡ яңғырашҡа дискотека һәм поп-музыка төҫмөрө бирә. Башланғыс ижадтарында үҫмерлек тормошо ғәҙәтилеге һәм драматик һөйөү кисерештәре сағыла, шуға музыканттарҙы «яңы романтиктар» тип атайҙар, һуңыраҡ йырҙарында героика һәм килешмәүсәнлек ысынбарлыҡтың фажиғәлелеген тойоу менән бергә ҡушыла.
"Кино"ның танылғанлығы йылдан-йыл арта, тәүҙә музыканттар фатир концерттарында ғына сығыш яһап, рәсми һәм йәшерен матбуғаттың ҡаты тәнҡитенә эләкһә, 80-се йылдар аҙағына уларҙың пластинкалары миллионлы тираждар менән тарала, ә концерттарына тулы стадион кеше йыйыла. Төркөм Виктор Цойҙың фажиғәле үлеменән һуң бигерәк тә көсәйгән һәм әле лә йәшәп килгән «киномания» феноменын барлыҡҡа килтерә — музыканттың эш урыны фанаттарының күмәк сәйәхәт урынына әйләнә, ә Кривоарбатский тыҡрығында (Мәскәү) Цой диуары барлыҡҡа килә, уны «киномандар» йыр цитаталары һәм төркөм ижадына һөйөү һүҙҙәре менән тултыра. «Кино» поп-мәҙәниәттә йыш сағылыш таба, уларҙың ижади мираҫы музыка күҙәтеүселәре һәм белгестәре тарафынан юғары баһалана.
# Терпеле

Терпеле (татар. Терпеле, рус. Терпеле) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Аҡтаныш районы ауылы.

# Терпеле
## География

Ауыл Терпеле йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 27 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Терпеле
## Тарих

Ауылға йәнәй ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Ауыл Йәнәй улусының Буғаҙы түбәһенә ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙенә ҡарай. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Байсар улусы составына керә.
Ауыл кешеләре 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында әүҙем ҡатнаша.
XX быуат башында бакалея һәм шарап кибеттәре теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылдан Аҡтаныш районы, 1935 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составында була.

# Терпеле
## Халҡы

Башта ауылда йәнәй ырыуы башҡорттары йәшәй. 1750 йылда был ерҙәр мари сығышлы типтәрҙәргә ҡуртымға бирелгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1859 | 1870 | 1884 | 1906 | 1913 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2008 |
| 69 | 203 | 231 | 318 | 308 | 314 | 321 | 117 | 191 | 120 | 128 | 131 | 114 | 50 | 51 | 44 |
# Япто-То-Се

Япто-То-Сё — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының һул ярына тамағынан 475 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Япто-То-Се
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000071927
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103007192
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Буравль

Буравль — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Тамбов өлкәһе, Липецк өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Битюг йылғаһының һул ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Буравль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Битюг. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100912107000004252
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000425
* Бассейн коды — 05.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0