yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Виденеев Виктор Иванович

Виденеев Виктор Иванович (15 декабрь 1959 йыл) — ғалим-инженер, эшҡыуар (нефть сығарыу). Техник фәндәр кандидаты (2002). «Нижневартовскнефтегаз» ААЙ «Төмән нефть компанияһы» ААЙ генераль директоры (2000 йылдың июненән), «Һарытаунефтегаз» асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директорының етештереү буйынса беренсе урынбаҫары (2002 йылдың апреленән). Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең Фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты.

# Виденеев Виктор Иванович
## Биографияһы

Виктор Иванович Виденеев 1959 йылдың 15 декабрендә Башҡорт АССР-ының Ишембай ҡалаһында тыуған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген «Юганскнефтегаз» производство берекмәһенең «Правдинскнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығында башлай.
1984—1986 йылдарҙа Ҡораллы көстәр сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡас, «Юганскнефтегаз» производство берекмәһенең «Юганскнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығында эшен дауам итә.
1986 йылдан 1998 йылға тиклем технолог, мастер, өлкән инженер — нефть һәм газ сығарыу цехы начальнигы урынбаҫары, нефть һәм газ сығарыу цехы начальнигы, «Юганскнефтегаз» производство берекмәһенең «Юганскнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығында үҙәк инженер-техник хеҙмәт начальнигы, «Юганскнефтегаз» производство берекмәһенең «Майскнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығында баш инженер вазифаларын биләй.
1998 йылдан алып Төмән нефть компанияһында эшләй: «Төмәннефтегаз» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең яңы төбәктәр һәм инвестицион проектар департаменты директоры; «Төмәннефтегаз» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идарасы директоры урынбаҫары — Ермаков нефть һәм газ сығарыу предприятиеһы директоры; «Нижневартовскнефтегаз» ААЙ «Приобънефть» НГДУ ОДАО генераль директоры; баш инженер — «Нижневартовскнефтегаз» асыҡ акционерҙар йәмғиәте башҡарма директорының беренсе урынбаҫары.
2000 йылдың июненән 2002 йылға тиклем «Төмән нефть компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең, «Нижневартовскнефтегаз» ААЙ Генераль директоры.
2002—2003 йылдарҙа — «Һарытаунефтегаз» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең етештереү буйынса директорының беренсе урынбаҫары.
2003—2005 йылдарҙа яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт «ЮЮС» нефть компанияһының генераль директоры.
2005 йылдың 12 апреленән алып 2006 йылдың 4 апреленә тиклем — «Ҡурғанхиммаш» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры.
Өс юғары белемгә эйә. Техник фәндәр кандидаты. Белеме буйынса һөнәре: нефть һәм газ ятҡылыҡтарын эшкәртеү технологияһы һәм комплекслы механизациялау, тау инженеры, юғары категориялы менеджер.
* 1979 — Ишембай нефть техникумы.
* 1984 — Урал политехник институты, Свердловск.
* 1990 — Төмән индустриаль институты, Төмән.
* 2000 йылда Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарамағындағы халыҡ хужалығы академияһы.
* 2002 — аспирантура.

# Виденеев Виктор Иванович
## Ғилми хеҙмәттәре

Виденеев, Виктор Иванович. Организация ремонтных работ на скважинах в осложненных условиях разработки нефтяных месторождений Среднего Приобья: Автореф. дис. на соиск. учен. степ. к.т. н.: Спец. 05.02.22 / Виденеев Виктор Иванович; [Тюмен. гос. нефтегазовый ун-т. Каф. моделирования и упр. процессами нефтегазодобычи]. — Тюмень: 2002. — 23 с.; 21 см.
# Хәйҙәров

Хәйҙәров — фамилия.
* Хәйҙәров Мөхәммәт Аллаяр улы (1915—1999) — башҡорт яҙыусы.
* Хәйҙәров Әмирйән Сөләймән улы (1911—1996) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Советтар Союзы Геройы (1944).
# Йәлил

Йәлил (Жәлил, Джалиль, Залил) — ғәрәптәрҙән таралған төрки халыҡтар араһында киң ҡулланыш алған ир-ат исеме.

# Йәлил
## Этимологияһы

Йәлил — «бөйөк», «оло», «ҙур», «хөрмәтле», «шөһрәтле», «атаҡлы» мәғәнәләрен аңлатҡан ир-ат исеме. Был исемдең Джалиль, Жәлил, Залил варианттары бар.

# Йәлил
## Билдәле шәхестәр

Йәлил Әхмәт улы Сөләймәнов (16 март 1968 йыл) — рәссәм, 1996 йылдан Рәсәй Федерацияһының Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2011). Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (1997). Башҡорт әҙәбиәт ғилеме белгесе, филология фәндәре докторы (1991), профессор Әхмәт Сөләймәновтың улы.
Йәлил Төхвәт улы Һөйөндөкөв (20 сентябрь 1960 йыл) — ғалим-эколог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының (2012) һәм Рәсәй Тәбиғәт ғилеме академияһының мөхбир ағзаһы (2011), биология фәндәре докторы (2001), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2011).
Йәлил Ғиниәт улы Кейекбаев (Кейекбаев Жәлил Ғиниәт улы) (25 октябрь 1911 йыл — 19 март 1968 йыл) — күренекле башҡорт тел белгесе, төркиәтсе, яҙыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. 1944 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1961), профессор (1961). БАССР-ҙың 7-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1967), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1967). Ленин (1967) һәм «Почёт Билдәһе» (1961) ордендары кавалеры.

# Йәлил
## Фамилияларҙа

Муса Йәлил (тулы исеме Муса Мостафа улы Йәлилов; 2 февраль (15 февраль) 1906 йыл — 25 август 1944 йыл) — СССР шағиры. Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. 1929 йылдан ВКП (б) ағзаһы. Советтар Союзы Геройы (1956, үлгәндән һуң), Ленин премияһы лауреаты (1957, үлгәндән һуң).

# Йәлил
## Топоним

Йәлил (ҡасаба) (татар. Җәлил) — Татарстан Республикаһының Сарман районындағы ҡала тибындағы ҡасаба.
# Ҡотоб (суфый)

Ҡотоб (ғәр. قطب‎; рус. Кутб — «полюс») — суфыйҙарҙың изгеләр иерархияһында изгелектең юғары дәрәжәһе (әүлиә), тәриҡәттә етәксе йәки рухи остаз.

# Ҡотоб (суфый)
## Суфыйлыҡта

Ҡотоб серле белем эйәһе һәм кешеләр менән Аллаһ араһындағы аралашсы хеҙмәтен үтәүсе тип һанала. Ул «камил инсан» булыуы менән таныла. Ҡайһы бер тикшереүселәр әйтеүенсә, «ҡотоб» төшөнсәһе шиғыйҙарҙан алынған. Суфыйлыҡ тәғлимәтенә ярашлы, донъяла бер үк ваҡыт арауығында бер генә ҡотоб булыуы мөмкин. Шуға күрә уны йыш ҡына «ваҡыт полюсы» (قطب الوقت‎, ҡотоб әл-ваҡыт), «заман хужаһы» (صاحب الزمان‎, сәхиб әз-заман) йәки «ваҡыт ир-аты» (перс. مرد وقت‎, мәрд-и ваҡыт) тип атағандар.
Ҡотобтарҙың барлығын бөтә суфыйҙар ҙа таныған. Ҡотоб һәм суфый иерархияһының башҡа ағзалары IX быуат аҙағында уҡ Сәхлә әт-Тустари һәм Әл-Хәким әт-Тирмизи тарафынан телгә алына.
Ҡотоб, уның функциялары һәм һәләттәре тураһында тәғлимәт Ибн Араби хеҙмәттәрендә башлана, һәм уның эйәрсендәре эшләп бөтөрә. Ҡотобтың функцияһы — «наиблыҡ» йәки «Аллаһтың Ерҙә вәкиллеге».
Ҡотоб үҙенә буйһонған «изгеләр» — автад, абдал, ноҡаба һәм башҡалар ярҙамында Аллаһҡа ризалығындағы донъя тәртибен һаҡларға тәғәйенләнә.
# Әшәй (йылға)

Әшәй — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Әшәй (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026800
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102680
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мурты

Мурты — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының һул ярына тамағынан 93 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 6,300 км.

# Мурты
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200053273
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205327
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Матани монастыры

Матани монастыры (грузин: ცხრაკარა მატნის) Грузияла Кахетия төбәгенең Ахмета муниципалитетындағы Матани ауылынан 3,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан урта быуат грузин православие монастыры.
Монастырь комплексы күп һанлы сиркәүҙәрҙән һәм башҡа монастырь биналарынан тора. Монастырҙың төп бинаһы 5 йәки 6 быуатта таштан төҙөлгән өс нефлы базилика. Базилика (10х8,7 м) тура мөйөшлө формала. 8 һәм 9 быуаттар дауамында тағы ике ҙур булмаған базилика төҙөлә. Был базиликалар төп сиркәү менән төньяҡ һәм көнбайыш стеналар менән тоташҡан.
15 быуатта монастырь манараһы төҙөлә. Шул уҡ осорҙа сиркәү стенаһы фрескалар менән биҙәлә. Шул осорҙағы фрескаларҙың бер өлөшө беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған. 15 һәм 16 быуат дауамында көнбайыш фасады фрескалар менән биҙәлә. Төп базиликанан көнбайышҡа ҡарай әле лә ҙур булмаған урта быуат сиркәүе тора. Сиркәү 1984 йылдан 1987 йылға тиклем йүнәтелә,

# Матани монастыры
## Ишеге

Монастырҙың ишеге көньяҡта һәм көнбайышта урынлашҡан. Базиликаға көнбайыш яҡтан инеү урыны ҡапҡаларының күләме 3.3 метрҙан 4 метрға тиклем тирәһе
# Ыджидвож

Ыджидвож — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чукля йылғаһының уң ярына тамағынан 6,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Ыджидвож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001549
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100154
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Чипан

Чипан — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Черь-Вычегодская йылғаһының уң ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Чипан
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000013711
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001371
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ай-Еган (Молга-Еган ҡушылдығы)

Ай-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мольга-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Ай-Еган (Молга-Еган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011000112115200039580
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203958
* Бассейн коды — 13.01.10.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Бикбов Сәрүәй Шәйбәк улы

Бикбов Сәрүәй Шәйбәк улы (26 октябрь 1908 йыл — 5 февраль 1990 йыл) — СССР-ҙың партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1956—1972 йылдарҙа Профсоюздарҙың Башҡортостан өлкә советы рәйесе. Башҡорт АССР-ының 2—8-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин (1948), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971), өс «Почёт Билдәһе» (1944, 1945, 1967) ордендары кавалеры.

# Бикбов Сәрүәй Шәйбәк улы
## Биографияһы

Сәрүәй Шәйбәк улы Бикбов 1908 йылда Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Борай районы) Иҫке Бикмәт ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ете йыллыҡ мәктәпте тамамлай, 1927—1928 йылдарҙа Өфө совет-партия мәктәбенең II баҫҡыс тыңлаусыһы, 1936—1939 йылдарҙа Баҡы сәнәғәт нефть академияһы студенты.
1925 йылдан комсомол, матбуғат һәм профсоюз эшендә: БАССР-ҙың Бөрө кантоны Иҫке Бикмәт ауылының секретары (1922—1924); Бөрө кантоны Ҡалмыҡ башҡарма комитеты эш башҡарыусыһы һәм хисапсыһы (1924—1925); иҫәп-статистика бүлеге мөдире, ВЛКСМ-дың Бөрө кантон комитеты инструкторы (1925—1927); ойоштороу бүлеге мөдире, ВЛКСМ-дың Бөрө кантон комитеты секретары (1928—1930); «Яш коммунар» өлкә комсомол гәзите мөхәррире (1930); ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә мәҙәни пропагандалау мөдире (1930—1931); Башҡортостан өлкә профсоюздар советы ойоштороу бүлегенең мәҙәни бүлеге мөдире (1931—1933); нефтселәр профсоюзының Ишембай промысла комитеты рәйесе (1933—1934), Ишембай автотранспорт контораһы начальнигы (1934—1935), Өфө НПЗ төҙөлөшөнөң партком секретары (1935—1936), Өфө НПЗ цехының установка начальнигы (1939—1941), Башҡортостан ВКП(б) өлкә комитетының нефть сәнәғәте бүлеге мөдире (1941—1942), Ишембай ҡала ВКП(б) комитетының беренсе секретары, (1942—1945), нефть һәм химия сәнәғәтенең бүлеге секретары урынбаҫары— мөдире, ауыр сәнәғәт, нефть сәнәғәте, сәнәғәт-транспорт бүлеге мөдире, Башҡортостан ВКП(б) өлкә комитеты секретары, (1945—1955), БАССР Профсоюздары өлкә советы рәйесе (1956—1972).

# Бикбов Сәрүәй Шәйбәк улы
## Йәмәғәт эшмәкәрлеге

2-8 саҡырылыш БАССР Юғары Советы депутаты итеп һайлана. Икенсе саҡырылыш (Бөрө районының 116-сы Иҫке-Баҙан округы, өсөнсө саҡырылыш шул уҡ райондан, әммә 157-се Бөрө һайлау округы). Һуңынан дүртенсе саҡырылышҡа Бикбовты Ишембай ҡалаһы һайлай. (37-се Промысла һайлау округы), һуңынан — 95-се Туҡан һайлау округы, Белорет районы. Унан — Өфө ҡалаһы: 20-се Дзержинский һайлау округы, Ленин районының 8-се Комсомол һайлау округы, Калинин районы. Һигеҙенсе саҡырылышҡа — 97-се Октябрьский һайлау округы, Стәрлетамаҡ ҡалаһынан

# Бикбов Сәрүәй Шәйбәк улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ленин ордены (1948),
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971),
* өс «Почёт Билдәһе» ордены (1944, 1945, 1967)
# Уң Водовойка

Уң Водовойка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Водовойка йылғаһының уң ярына тамағынан 6,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Уң Водовойка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300412111100037853
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103785
* Бассейн коды — 10.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Усек

Усёк — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кия йылғаһының һул ярына тамағынан 343 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Усек
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200018507
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201850
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Сова(Лекма ҡушылдығы)

Сова — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лекма йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Сова(Лекма ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100031914
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103191
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Искилде

Искилде (рус. Искильда) — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайының Барҙы районы биләмәһенән аға. Тол йылғаһының уң ярына тамағынан 92 км өҫтәрәк ҡушыла. Оҙонлоғо — 20 км.

# Искилде
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса, йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһында урынлашҡан Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014660
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101466
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Вытемка

Вытемка — Рәсәйҙәге йылға. Тула өлкәһе, Липецк өлкәһе, Орёл өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Красивая Меча йылғаһының һул ярына тамағынан 105 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Вытемка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Красивая Меча йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100112107000000733
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000073
* Бассейн коды — 05.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вянть-Кор

Вянть-Кор — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ват-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 111 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Вянть-Кор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036415
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203641
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Павечорная

Павечорная — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Куданга йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Павечорная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010149
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001014
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кунак-Тау

Кунак-Тау — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Губс йылғаһының һул ярына тамағынан 8,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Кунак-Тау
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020000712108100003687
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100368
* Бассейн коды — 06.02.00.007
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Яуыш

Оло Яуыш (Яуыш) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Култым йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Оло Яуыш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100812111100013118
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101311
* Бассейн коды — 10.01.01.008
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Туся

Туся — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ёль йылғаһының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Туся
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000015982
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001598
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кислевка

Кислевка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел Холуница йылғаһының һул ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кислевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100032263
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103226
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мертенс йорто

Мертенс йорто — Санкт-Петербургта Нева проспектындағы архитектура ҡомартҡыһы: сауҙа йорто, уның стиле модерн һәм неоклассицизм ҡатнашмаһынан ғибәрәт.
Был урында тәүге йорт 1740 йылдарҙа төҙөлгән.
1911 —1912 йылдарҙа архитектор М.С. Лялевич проекты буйынса бында Ф.Л. Мертенстың тире изделиелары фирмаһы өсөн сауҙа йорто бинаһы төҙөлгән. Бинаны проектлағанда яңы инженер һәм сәнғәт алымдары ҡулланыла: монолит тимер-бетон конструкциялар һәм ифрат ҙур фасадын биҙәп тороусы өс ҙур быяла аркалар.
1944 йылда бинала Мәскәүҙәге Бөтә союз кейем моделдәре йортона өҫтәлеп Ленинградта беренсе кейем моделдәре йорто асыла.
2008 йыл уртаһында бина яңынан тергеҙелә һәм ҡуртымға бирелә — унда флагман Zara магазины асыла.