yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ғайсин Хәлит Ғәлиәхмәт улы

Хәлит Ғәлиәхмәт улы Ғайсин (декабрь 1929 йыл) — Башҡорт АССР-ның мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы, СССР-ҙың мәғариф отличнигы, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы, «Маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән, Хеҙмәт һәм Бөйөк Ватан һуғышы ветераны.

# Ғайсин Хәлит Ғәлиәхмәт улы
## Биографияһы

Ғайсин Хәлит Ғәлиәхмәт улы 1929 йылда Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ кантоны (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Фёдоровка районы) Ҡораласыҡ ауылында тыуған. Бала сағы Әлшәй районы Әбдрәшит ауылында үтә. Репрессияланған ғаилә, Себергә ебәрелеүҙән саҡ ҡотолоп, бында күсә.
Дәүләкән ҡалаһының педагогия училищеһында уҡый. Күгәрсен районы Үрге Һаҙ мәктәбендә төрлө фәндәрҙән уҡыта. 1953 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтынын рус бүлеген яҡшы тамамлай. Йүнәлтмә буйынса Шишмә районы Арыҫлан ауылы мәктәбенә уҡыу бүлеге мөдире булып эшләй башлай, бер нисә айҙан Сыуалкип урта мәктәбенә директор булып күсерелә.
1957—1960 йылдарҙа Сәфәр урта мәктәбе етәксеһе вазифаһын башҡара.
1960 йылдан Шишмә районы мәғариф бүлеген етәкләй. 1979 йылдан алып хаклы ялга киткәнсе Шишмә ҡасабаһының 1-се, 5-се урта мәктәптәрен етәкләй.
1990 йылда « Мәслихәт» ойошмаһын булдыра, халыҡтар дуҫлығын, тел, мәҙәниәт, сәнғәт, йололар берҙәмлеген, сәләмәт ғаилә тормошон, мосолман исемдәрен ҡушыуҙы пропагандалай. Мәктәптәрҙә уҡыу планына башҡорт һәм татар телдәрен индереү тураһында һүҙ күтәрә. «Мәслихәт — дуслыҡҡа мәҙхиә», «Ғаилә — кеше аҡылының һәм тәжрибәһенең бөйөк ҡаҙанышы», «Демократик Рәсәйҙең киләсәге, әхлаҡи камиллашыу, халыҡтар дуҫлығы һәм суверенитеты тураһында (ябай гражданин һүҙе)», «Шишмә ҡасабаһының халыҡ мәғарифы», «Башҡорттарҙың туған теле — милли аңдың бөйөк ҡаҙанышы» (брошюра) китаптары, «Ғәлиәхмәт хәҙрәт» романы авторы.
# Катлаш

Катлаш — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нея йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Катлаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000016577
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001657
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Егам-Егарт

Егам-Егарт — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ванька-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Егам-Егарт
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300029494
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302949
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Поронай ҡурсаулығы

Поронай ҡурсаулығы (рус. Порона́йский заповедник) — Сахалин утрауының көнсығыш өлөшөндәге дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы. Рәсәй Федерацияһы Министрҙар Советының 1988 йылдың 30 мартындағы указы менән нигеҙ һалына. Таулы, һаҙлыҡлы тайга экосистемаларын өйрәнеү һәм һаҡлау, диңгеҙ ҡоштары колониялары оялаған урындарҙы һаҡлау маҡсатында ойошторола. Майҙаны 56,7 мең гектар һәм 2 участканан тора.

# Поронай ҡурсаулығы
## Тарихы

1988 йылдың 30 мартында нигеҙ һалына. Ҡурсаулыҡтың төп маҡсаты — биологик төрлөлөктө һаҡлау маҡсатында тәбиғәт биләмәләрен һаҡлау.

# Поронай ҡурсаулығы
## Урынлашыуы

Үҙ эсенә Терпения ярымутрауын, Көнсығыш Сахалин тауҙарының көньяҡ өлөшөн, Тымь-Поронай үҙәненең иң киң өлөшөн ала. Майҙаны 56,7 мең гектар һәм 56,7 мең гектар. Владимирский и Невский биләмәләренән тора. Координаталары: 48039` — 49039` с. ш. и 143044` — 144045`в. д..
Беренсе биләмә Көнбайыш Сахалин һәм Көнсығыш Сахалин тауҙары араһындағы Тымь-Поронай уйһыулығының көньяҡ өлөшөндә урынлашҡан. Икенсеһе Көнсығыш Сахалин һыртының көньяҡ-көнсығышында, Терпение ярымутрауында урынлашҡан һәм Терпение мороно менән тамамлана, ул Охот диңгеҙенә 65 км үтеп инә. Диңгеҙ буйлап һаҡлау зонаһы яҡынса 17,3 мең гектар тәшкил итә, ярҙан Терпение ҡултығына 500 м һәм Охот диңгеҙенә табан 1 км алыҫлыҡта. Ҡурсаулыҡтың төп өлөшөн урмандар ҡаплаған. Йылғалар селтәре ныҡ тармаҡланған, күлдәре бик күп.

# Поронай ҡурсаулығы
## Үҙенсәлектәре

Ҡурсаулыҡ хеҙмәткәр булмаған кешеләргә биләмәгә инеү Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт һәм ҡурсаулыҡ идаралығы рөхсәте булғанда ғына ярай. Ҡурсаулыҡ территорияһында хайуандарҙы һәм ҡоштарҙы тотоу һәм атып алыу ғилми маҡсатта, шулай уҡ популяцияны көйләү Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең рөхсәте буйынса ғына рөхсәт ителә.
Уникаль тәбиғәт объекттары: Терпение моронондағы ҡоштар баҙары, Кәмә муйыны.
# Атайгаш

Атайгаш — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы/ Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Анзас йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Атайгаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь инешенән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008624
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200862
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Гөлнәзирә (исем)

Гөлнәзирә — башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме. Был исем фарсыларҙа, ғәрәптәрҙә, башҡорттарҙа, татарҙарҙа һәм башҡа төрки халыҡтарҙа, мосолман илдәрендә таралған.

# Гөлнәзирә (исем)
## Этимология

Уның мәғәнәһе төрлө сығанаҡта төрлөсә аңлатыла. Бик матур, өлгө булырлыҡ тигән аңлатмаһы бар. Башҡорт телендә гөл — ул сәскә, «нәзирә» ғәрәп телендә — алдан күреүсе тигән мәғәнәне аңлата.

# Гөлнәзирә (исем)
## Шәхестәр

Йәнтүрина Гөлнәзирә Сәфәрғәли ҡыҙы — ғәмәлдәге ҡатын-ҡыҙ психологы, педагогия фәндәре кандидаты, психология кафедраһы доценты, Башҡортостан Республикаһының мәғарифты үҫтереү институтында, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт хеҙмәте Академияһында шәхси үҫеү, ораторлыҡ сәнғәте буйынса лекциялар уҡый. 40 фәнни мәҡәлә, шул иҫәптән үҫмерҙәрҙе үҫтереү һәм тәрбиәләү буйынса 4 уҡыу әсбаптары авторы
Туҡтамышева Гөлнәзирә (23 февраль ) — Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округының Дим районы 103-сө һанлы иҡтисадты тәрәнәйтеп өйрәнеү буйынса махсуслашҡан урта мәктәбе муниципаль дөйөм белем биреү учреждениеһы уҡытыусыһы.
Атнағолова Гөлнәзирә (8 август 1991 йыл, Ейәнсура районында тыуған) — М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамлаған.
Мырҙабулатова Гөлнәзирә (26 ғинуар 2005 йыл) — Мәскәүҙә йәшәй.

# Гөлнәзирә (исем)
## Мәҙәниәттә

«Гөлнәзирә» (рус. Гульназира) — башҡорт халыҡ йыры, ҡыҫҡа көй.
«Гөлнәзирә» — башҡорттарҙың күмәк уйын бейеүе.
Гөлнәзирә (балет) — Нариман Сабитов балеты.
Гөлнәзирә — тау башҡорттары бейеүе (Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле)
# Перга (йылға)

Перга (укр. Перга) — Украиналағы йылға. Житомир өлкәһенең Емильчино һәм Олевск райондары аша көньяҡҡа табан аға. Уборть йылғаһының һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай.
Оҙонлоғо — 67 километр. Бассейн майҙаны 633 км².
# Лира

Логотип Викисловаря      Викиһүҙлектә мәҡәлә бар      «Лира» :
Лира (рус. Лира) — яңы һүҙҙәр башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.

# Лира
## Этимология

Исемдәре этимологияһы Лира билдәһеҙ Р. Ә. Сөләймәнова, Т. Х. Күсимова (Сулейманова Р. А. Башкирско-русский словарь-справочник личных имен и фамилий. — Уфа, 2013., Кусимова Таңһылыу. Исемдәр донъяһында. Башҡорт исемдәре һүҙлеге, башҡорт һәм рус телдәрендә. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1991)

# Лира
## Билдәле кешеләр

* Камалова Лира Шәрип ҡыҙы (7 ноябрь 1935 йыл) — Хәйбулла районында үҙе етәкселек иткән мәктәпте яңы баҫҡысҡа күтәргән талантлы педагог, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1978), БАССР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1975), орден һәм миҙалдар кавалеры
* Фәйзуллина Лира Фәхри ҡыҙы (25 февраль 1936 йыл) — Башҡортостан радиоһының тәүге дикторҙарының береһе, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993)
* Яҡшыбаева Лира Миңләхмәт ҡыҙы, Лира-Әхмәт Яҡшыбаева (15 февраль 1947) — башҡорт яҙыусыһы. Рамазан Өмөтбаев (2009) һәм Жәлил Кейекбаев исемендәге (2011)
# Оло Харь-Юган

Оло Харь-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Глубокий Полуй йылғаһының һул ярына тамағынан 202 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Оло Харь-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300032361
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303236
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Таҡиә

Таҡиә (ғәр. تقية‎ — мәғәнәһе: һаҡлыҡ, абайлыҡ, алды-артты ҡарап эш итеү‎; рус. Такия) — ислам термины, шиғыйҙарҙың төп принциптарының береһе булған — «һаҡланыр өсөн динде йәшереү» .

# Таҡиә
## Тарихы

Ислам теологтары Ҡөрьәндә һәм Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең сөннәтендә таҡиә рөхсәт ителеүен раҫлайҙар. Айырым алғанда, Ҡөрьән, ғәҙәттән тыш хәл булған осраҡта, тыштан ғына имандан ситләшергә, кафырҙар менән дуҫлашырға, ғибәҙәттәрҙе боҙорға рөхсәт итә.
Мөхәммәт Пәйғәмбәр заманында Пәйғәмбәрҙең тәүге сәхәбәләренең береһе Ғәммәр ибн Йәсир тыштан ғына исламдан баш тартырға мәжбүр булған, ләкин йөрәгендә иманын һаҡлаған.

# Таҡиә
## Рөхсәт ителеүе

Фаҡиһтар таҡиә тураһында төрлө фекерҙә. Ҡайһы берәүҙәр уны үҙ ғүмерен һаҡлап ҡалыу өсөн рөхсәт ителгән йомшартыу тип иҫәпләй. Икенселәр уны бурыс тип һанай, сөнки уны һанға һуҡмау конкрет кешегә генә түгел, ә өммәт мәнфәғәттәренә лә зыян килтерә тип күрә. Сөнниҙәр өсөн таҡиә асылда теоретик әһәмиәткә генә эйә була. Сөнни-хәнәфиҙәр, әгәр мосолман үҙенә үлем ҡурҡынысы янаһа, таҡиә эшләй ала тип иҫәпләй, шул уҡ ваҡытта фекерҙә «һаҡлыҡ өсөн» тигән аңлатма яһай, йәғни, был бурыс түгел, ә хәүефле осраҡтарҙа ҡулланыла алған рөхсәт.

# Таҡиә
## Шиғыйлыҡта

Таҡиә принцибы шиғыйлыҡта айырым урын һәм практик ҡулланылыш ала (зәйдиҙәр ҡушылмай). Шиғый пропагандаһының йәшерен характеры (дәғүәт) һәм шиғыйҙарҙы ваҡытлыса эҙәрлекләү «үҙ инанысын һаҡлыҡ өсөн йәшереү» практикаһын хуплауға һәм уны шиғыйлыҡтың етәксе принциптарының береһенә күтәреүгә килтерә. Шиғый таҡиәһе шәхси именлекте тәьмин итеү өсөн дә, община мәнфәғәттәре хаҡына ла ҡулланыла ала. Таҡиә принцибын эшләүҙе һәм уны дини бурыс дәрәжәһенә күтәреүҙе шиғыйҙар алтынсы имам Жәғәфәр әс-Садиҡ исеме менән бәйләй (ваф. 765 й.)
Иранда ислам революцияһынан һуң илдә таҡиәнең практик әһәмиәте теоретик күрһәтмә рәүешенә инә. Хәҙерге имамиҙар таҡиәне диндең шәхсән мәсьәләләренә индерә, уны айырым осраҡтарҙа рөхсәт ителгән «йомшартыу» тип ҡарай. Хәҙерге заманда шиғыйҙар аҙсылыҡты тәшкил иткән илдәрҙә таҡиә принцибы көсөндә ҡала (Ливан, Пакистан, Афғанстан һ. б.).
# Ғайсин Усман Барый улы

Ғайсин Усман Барый улы (12 ғинуар 1954 йыл) — тарихсы-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (2000), профессор (2005).

# Ғайсин Усман Барый улы
## Биографияһы

Усман Барый улы Ғайсин 1954 йылдың 12 ғинуарында Төрөкмән ССР-ы Байробан ауылында тыуған. Бала, үҫмер һәм йәшлек йылдары Башҡорт АССР-ы Мәләүез районы Смаҡ ауылында үтә. 1985 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.
1985—1997 йылдарҙа һәм 2000 йылдан алып Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы, 2002 йылдан — Өфө дәүләт авиация техник университетының тарих һәм культурология кафедраһы мөдире.

# Ғайсин Усман Барый улы
## Ғилми эштәре

Фәнни тикшеренеүҙәре совет дәүләтенең йәштәр сәйәсәтенә, Урал йәштәренең Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыуына арналған. 50-нән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

# Ғайсин Усман Барый улы
## Хеҙмәте

* Вклад молодежи Урала в Великой Отечественной войне. — Уфа, 1999.
# Унтершёнау

Унтершёнау (нем. Unterschonau) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 562 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,91 км². Диңгеҙ кимәленән 490 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98587 һәм автомобиль коды — SM.
# Яңы Шишмә (Татарстан)

Яңы Шишмә — Татарстан Республикаһындағы Яңы Шишмә районының үҙәге.
# Краутайм (Тюрингия)

Краутайм (Тюрингия) (нем. Krautheim (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 486 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,23 км². Диңгеҙ кимәленән 180 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99439 һәм автомобиль коды — AP.
# Петровская (йылға)

Петровская — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1398/44/284 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Петровская (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100007855
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100785
* Бассейн коды — 11.01.00.008
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Стоянов Александр Васильевич

Стоянов Александр Васильевич (12 февраль 1918 йыл — 19 июнь 1971 йыл) — тракторсы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ы Дәүләкән районы «Беренсе Май» колхозы бригадиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).

# Стоянов Александр Васильевич
## Биографияһы

Александр Васильевич Стоянов 1918 йылдың 12 февралендә Башҡорт АССР-ының Дәүләкән районы Шестопаловка ауылында тыуа.
Белеме — башланғыс. 1934 йылда Асылыкүл МТС-ының механизаторҙар мәктәбен тамамлағандан һуң «Беренсе Май» колхозында тракторсы булып эшләй. 1938 йылда Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 1941—1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, 1946 йылда демобилизацияланғандан һуң тракторсы булып эшләй, «Беренсе Май» колхозында ялан бригадаһы бригадиры була.
Бригада 1947 йылда иң юғары уңышҡа өлгәшә — 360 гектарҙа гектарынан 16 һәм унан күберәк центнер уңыш алына, айырым майҙандарҙа уңыш гектарынан 30 центнерға етә. Юғары уңыш колхозға иген тапшырыу планын үтәү мөмкинлеге бирә. Юғары уңыш арҡаһында һәр колхозсы һәр эш көнөнә берәр килограмм арыш, 4,5 килограмм бойҙай, 300 грамм тары һәм 200 грамм көнбағыш ала. Барлығы бригада ағзалары эш көнө өсөн 6 килограмм иген, өҫтәмә түләү ала.
Ауыл хужалығы тармағында юғары производство күрһәткестәре, 28,1 гектарҙа һәр гектарҙан 31,86 центнер бойҙай уңышы алған өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1948 йылдың 2 апрелендәге указы менән А. В. Стояновҡа Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1970 йылда тиклем пенсияға сыҡҡанға тиклем Дәүләкән районы «Россия» колхозының ат ҡараусыһы булып эшләй.
Стоянов Александр Васильевич 1971 йылдың 19 июнендә вафат була.

# Стоянов Александр Васильевич
## Наградалары

* Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948)
* Ленин ордены
# Дан орденының тулы кавалерҙары (Башҡортостан)

Дан ордены — CCCР-ҙың хәрби ордены, СССР Юғары Советы Президиумының 1943 йылдың 8 ноябрендәге «I, II һәм III дәрәжә Дан орденын булдырыу тураһында» Указына ярашлы булдырыла. Орден менән Ҡыҙыл Армияһының старшиналары һәм сержанттары, рядовой составы хәрбиҙәре, ә авиацияла — шулай уҡ кесе лейтенант званиеһындағы хәрбиҙәр бүләкләнә.
Дан орденының өс дәрәжәһе була, уларҙың иң юғарыһы — I дәрәжә — алтын, ә II һәм III дәрәжә — көмөш (икенсе дәрәжә билдәһенең медальоны алтын менән ялатылған). Орден статутына ярашлы, бүләкләү ҡәтғи тәртиптә түбәнге дәрәжәнән башлап юғарыһына табан үткәрелергә тейеш.
Бөйөк Ватан һуғышы алыштарындағы айырыуса ҡаһарманлыҡтары һәм башҡа хәрби конфликттарҙағы батырлыҡтары өсөн миллионға яҡын III дәрәжә Дан ордены, 46 меңдән ашыу — II дәрәжә һәм 2678 — I дәрәжә орденд тапшырылған. Аныҡланған мәғлүмәттәр буйынса, Дан орденының тулы кавалерҙары 2671 кеше иҫәпләнә, улар араһында дүрт ҡатын-ҡыҙ. 7 кеше I дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнгән, әммә тулы кавалер булып һаналмаған.
Дан орденының тулы кавалерҙарынан 100‑ҙән ашыуы — Тарихи Башҡортостанда йәшәүселәр, улар араһынан Башҡортостан Республикаһында 44 кеше тыуған.

# Дан орденының тулы кавалерҙары (Башҡортостан)
## Төҫтәр буйынса аңлатма

* Башҡортостан Республикаһынан ситтә ҡалған Ырымбур һәм Өфө губерналарында, Пермь һәм Һамар губернаһы өлөштәрендә тыуғандар.
* Башҡортостан Республикаһына башҡа төбәктәрҙән килгәндәр, шул иҫәптән Башҡорт АССР-ы территорияһында армия сафына алынғандар һәм мобилизацияланғандар.
# Рәсәй Федерацияһы Иҡтисад үҫеш министрлығы

Рәсәй Федерацияһының Иҡтисади үҫеш министрлығы – Рәсәй Федерацияһында иҡтисади үҫеш сәйәсәтен башҡарған орган.

# Рәсәй Федерацияһы Иҡтисад үҫеш министрлығы
## Буйһонған ойошмалар

* Акредитация буйынса федераль хеҙмәт (Росаккредитация)
* Дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография буйынса федераль хеҙмәт (Росреестр)
* Интеллектуль милек буйынса федераль хеҙмәт (Роспатент)
* Дәүләт резервтары буйынса федераль хеҙмәт (Росрезерв)
* Дәүләт мөлкәте менән идара итеү федераль агентлығы (Росимущество)

# Рәсәй Федерацияһы Иҡтисад үҫеш министрлығы
## Буйһонған ойошмалар
### Министрҙар

| тәғәйенләнеү көнө | вазифа исеме | ФИО | Фотография | бушатыу көнө | Срогы | иҫ. |
| 14 июля 1990 года | РСФСР-ҙын иҡтисад буйынса комитеты етәксеһе | Геннадий Иннокентьевич Фильшин | — | 13 февраля 1991 года | 07|1990-13|02|1991 | — |
| 15 августа 1991 года | РСФСР-ҙын иҡтисад буйынса министры | Сабуров Евгений Фёдорович | Файл:EFSaburov.jpg | 11 ноября 1991 года | 88 | |
| 11 ноября 1991 года | РСФСР-ҙын иҡтисад һәм финанс буйынса министры | Гайдар Егор Тимурович | | 19 февраля 1992 года | 100 | |
| 19 февраля 1992 года | РФ иҡтисад министры | Нечаев Андрей Алексеевич | | 25 марта 1993 года | 400 | |
| 15 апреля 1993 года | РФ иҡтисад министры | Лобов Олег Иванович | — | 18 сентября 1993 года | 156 | |
| 20 января 1994 года | РФ иҡтисад министры | Шохин Александр Николаевич | | 6 ноября 1994 года | 290 | |
| 8 ноября 1994 года | РФ иҡтисад министры | Ясин Евгений Григорьевич | | 17 марта 1997 года | 860 | |
| 17 марта 1997 года | РФ иҡтисад министры | Уринсон Яков Моисеевич | — | 25 сентября 1998 года | 557 | |
| 25 сентября 1998 года | РФ иҡтисад министры | Шаповальянц Андрей Георгиевич | — | 17 мая 2000 года | 600 | |
| 18 мая 2000 года | РФ иҡтисад үсеш һәм сауҙа министры | Греф Герман Оскарович | | 24 сентября 2007 года | 2685 | |
| 24 сентября 2007 года | РФ иҡтисад үсеш һәм сауҙа министры | Нәбиуллина Эльвира Сәхипзада ҡыҙы | | 21 мая 2012 года | 1701 | |
| 21 мая 2012 года | РФ иҡтисад үсеш министры | Белоусов Андрей Рэмович | | 24 июня 2013 года | 399 | |
| 24 июня 2013 года | РФ иҡтисад үсеш министры | Улюкаев Алексей Валентинович | | наст. время | 4125 | |
# Төрөк йорто (Риека)

Төрөк йорто (хорв. Turska kuća йәки итал. Casa turca) Риекала Верди һәм Лисинский урамдары сатында урынлашҡан. Австро-Венгрия монархияһы. ваҡытында төҙөлгән
Австро-Венгрия хакимиәте ваҡытында 1879 йылда неомавритан стилендә тәҙрәләре өҫтөндә аркалар, балкон ишектәре һәм мансардалы тәҙрәләр менән төҙөлгән (дөрөҫөрәге, ҡыйыҡ аҫтындағы тәҙрәләр), сәскәләр һәм геометрик биҙәктәр, ғәрәп яҙыуҙары һәм цифрҙары менән биҙәлгән йорт төҙөлә. Ғәрәп телендәге яҙыуҙар төрлө вариантта ғәрәпсә семәрләп яҙылған Тирә-яғында сәскәле орнаменттар һәм тәҙрәләр, ишектәр, шулай уҡ ҡыйыҡ аҫтында көмбәҙ һымаҡ дағаларҙа принттар башҡарылған.
Йорт Испанияла Ғосман империяһының дипломаты һәм сауҙа вәкиле, ә 1898 йылдан Риекала консул Николай Николаки әфәнденең (1855—1933) милке булған.
Йорт менән йәнәш Риеканың үҙәк баҙары урынлашҡан
Бинаның декоратив аркалары көнсығыш архитектура стилистик үҙенсәлектәре менән бергә — сәнғәт тарихы һәм культурология өсөн уникаль ресурс

# Төрөк йорто (Риека)
## Галереяһы

* Риекала Төрөк йортоноң тәҙрәләре.
* Риекала Төрөк йортоноң тәҙрәләре.
* Тәҙрәләр һәм балкон ишектәре өҫтөндә яҙыуҙар
* Йортта кеше йөҙҙәре.
* «Turska kuća» - уң яҡтан күренеш.
# Кесе Кедровая (Кедровая ҡушылдығы)

Кесе Кедровая — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кедровая йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Кесе Кедровая (Кедровая ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200036811
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203681
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Рәсүлев Ғайса Фәтҡулла улы

Ғайса Фәтҡулла улы Рәсүлев (1866—1921) — башҡорт дин һәм йәмәғәт эшмәкәре, ахун.

# Рәсүлев Ғайса Фәтҡулла улы
## Биографияһы

1866 йылда Ырымбур губернаһы Троицк өйәҙе Шәрип ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Учалы районы), билдәле ишан Зәйнулла Рәсүлевтың бер туғаны — Фәтҡулла Хабибулла улы Рәсүлев ғаиләһендә тыуған.
«Рәсүлиә» мәҙрәсәһен тамамлаған. Ырымбур губернаһы Троицк өйәҙе Ялсығол ауылы мәсетенең имам-хатибы дәрәжәһендә дингә хеҙмәт иткән.
1888 йылдың 28 авгусында Ырымбур губернаһы Троицк өйәҙе Иҫке Байрамғол ауылының ахуны итеп тәғәйенләнгән.
1904-1905 йылдарҙағы рус-япон һуғышында ҡатнашҡан, 3-сө Маньчжур армияһы штабында полк муллаһы булып хеҙмәт иткән. 3-сө дәрәжә ҡылыслы Изге Станислав ордены менән бүләкләнгән.
Һуғыш тамамланғас, тыуған иленә ҡайтҡан. Ахун булып хеҙмәт иткән.

# Рәсүлев Ғайса Фәтҡулла улы
## Хәтер

Халыҡта әүлиә булараҡ танылған. Башҡорт риүәйәттәре буйынса, Ғайса Рәсүлев үлгәндән һуң, уның ҡәберенән алыҫ түгел тау ҡуйынынан изге сығанаҡ бәреп әүлиә шишмәһе сыҡҡан.
Ғайса Фәтҡулла улының бер нисә шиғри әҫәре һаҡланған. «Ғайса ахун» («Илсе Ғайса») башҡорт халыҡ йырының килеп сығыуын Ғайса Рәсүлев исеме менән бәйләйҙәр. Был әҫәрҙең нигеҙенә бер туғаны Мусаның һәләк булыуы хаҡында хәбәр алғандан һуң ижад ителгән бәйеттәре һәм мөнәжәттәре һалынған.