yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кочкуров Сергей Алексеевич

Кочкуров Сергей Алексеевич (25 октябрь 1963(19631025) йыл) — Лукойл компанияһы вице-президенты (2019), «Лукойл — Көнбайыш Себер» ЯСЙ-ның директоры (2012 йылдың апреленән алып), «Когалымнефтегаз» ТПП-ның элекке генераль директоры. ХМАО-ның нефть һәм газ сығарыу сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре.

# Кочкуров Сергей Алексеевич
## Биографияһы

Сергей Алексеевич Кочкуров 1963 йылдың 25 октябрендә Башҡорт АССР-ының Ишембай ҡалаһында тыуған, атаһы — Алексей Кочкуров илдең яғыулыҡ-энергетика комплексы үҫешенә 40 йыл ғүмерен бирә.
Сергей 3-се урта мәктәпте тамамлай. 1981—1986 йылдарҙа Өфө нефть институтының тау-нефть факультетында уҡый, һөнәре — «Нефть һәм газ скважиналарын быраулау» 2004 йылда Төмән нефть һәм газ дәүләт университетын тамамлай, һөнәре — «Ойошма менеджменты».

# Кочкуров Сергей Алексеевич
## Хеҙмәт юлы

Өфө нефть институтынан һуң Төмән өлкәһендәге Когалым ҡалаһына ебәрелә, шунда ул «Ватьеганнефть» Нефть һәм газ сығарыу идаралығы (НГДУ) КРС-да (скважиналарҙың капиталь ремонты) быраусы ярҙамсыһы булып эш башлай. Артабан шунда уҡ мастер, нефть һәм газ сығарыу цехы (ЦДНГ) — өлкән геолог, һуңынан начальник. 2000 йылда «Повхнефть» НГДУ-на өлкән инженер итеп күсерелә.. 2002 йылда Когалымнефтегаз" ТТП-ның генераль директорының етештереү буйынса урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 2003 йылда — «Покачевнефтегаз» ТПП-ның баш инженеры — генераль директорҙың беренсе урынбаҫары итеп күсерелә. 2005 йылдан "Покачевнефтегаз"ТПП-ын етәкләй. 2009 йылдың майында «Когалымнефтегаз» ТПП генераль директоры итеп тәғәйенләнә. Әлеге ваҡытта, 2012 йылдың апреленән башлап, «Лукойл — Көнбайыш Себер» ААЙ-нең етәксеһе. 2019 йылдың апрелендә Сергей Алексеевич Кочкуров «ЛУКОЙЛ» ПАО-ның сервис производство сервисы буйынса вице-президенты вазифаһына тәғәйенләнә.
Запастағы офицер.

# Кочкуров Сергей Алексеевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәр

* 2-се дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены
* ХМАО-ның нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре.
* Рәсәй яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почетлы грамотаһы
# Түбәнге Мотал (Көйөргәҙе районы)

Түбәнге Мотал — Көйөргәҙе районындағы Бөрйән ҡәбиләһе башҡорттары тарафынан нигеҙләнгән башҡорт ауылы. ХХ быуаттың 2-се яртыһында киләсәге булмаған ауылдар исемлегенә индерелеп, бөтөрөлгән. Был ауылда башҡорт шағиры Сабир Кинйәкәй тыуып үҫкән.
* Был Көйөргәҙе районы тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Чатни

Чатни (һинд चटनी, ингл. Chutney) — төп ризыҡтың тәмен ҡуҙғатыусы традицион һинд соустарының ҙур төркөмө. Әсе чатнилар әсе булмаған ризыҡтарҙы яҡшы тулыландыра, өҫтәлде сағыу төҫтәре менән биҙәй.
Ҡайнатылған чатниҙарҙы ҡайһы берҙә йәшелсәнән, әммә йышыраҡ емештәрҙән әшләйҙәр. Уларҙы әҙерләү байтаҡ ваҡытты ала, сөнки компоненттарҙы тулыһынса ҡайнатҡансы бешерергә кәрәк. Сей чатниҙы компоненттарҙы бер-береһе менән бутап һәм уларҙы бер төрлө пастаға турап әҙерләйҙәр.
Чатни ғәҙәттә татлы һәм тәмле. Улар аппетит уята һәм аш һеңдереүҙе стимуллаштыра. Төп ризыҡтың тәмен тоноҡландырыу өсөн бер-ике ҡалаҡ чатни етерлек, уны бәләкәй розеткаларҙа (һауыт-һаба төрө) йәки тәрилкәгә дөгө менән бергә ҡуялар.
Чатни пани пури, идли һәм доса кеүек ризыҡтарға мотлаҡ өҫтәлә.
Хәҙерге инглиз аш-һыуында чатниҙар ҙур популярлыҡ менән файҙалана, сөнки Һиндостан колонизацияһы дәүерендә инглиздәр соустың был төрө менән таныша.
# Эйәртау

Эйәртау — Башҡортостандың Ишембай районында, Ғүмәр, Егән, Подгорный, Алмалы ауылдары янында урынлашҡан, тау.
Бейеклеге 382,7 м, тау түбәһендә геодезик билдә ҡуйылған. Тау түбәһе урманла, итәге болонло.
# Туйкин

Туйкин — фамилия. Туйкә исеменән барлыҡҡа килгән.
* Туйкин Фазыл Кәрим улы (1887—1938) — шағир, драматург, тарихсы, фольклорсы.
* Туйкин Кәбир Кәрим улы (1878—1938) — яҙыусы.
* Туйкин Тәлғәт Кәбир улы (1912—1990) — хужалыҡ эшмәкәре.
# Эстер Дюфло

Дюфло Эстер (франц. Esther Duflo; 25 октябрь 1972({{padleft:1972|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:25|2|0}}) (51 йәш), Париж) — француз иҡтисадсыһы, Массачусетс технология институты (АҠШ) профессоры. «Глобаль фәҡирлеккә ҡаршы көрәштә эксперименталь алым өсөн» 2019 йылда Альфред Нобелдең хәтер иҡтисады буйынса премия лауреаты.
АҠШ Милли фәндәр академияһы ағзаһы (2017) Британия академияһының ағза-корреспонденты (2016).

# Эстер Дюфло
## Биографияһы

Эстерҙың атаһы — математика профессоры Мишель Дюфло. Әсәһе Виолена Дюфло — врач-педиатр.
Мәктәптең өлкән синыфында рус телен өйрәнә. 1991 йылдың август айында 18 йәшлек Дюфло үҙенең дустары менән Мәскәү урамдыранда ГКЧП-ға ҡаршы сығыусылар араһында була. 1993 йылда 10 ай Мәскәүҙә үткәрә, һәм француз теленән уҡыта, магистрлыҡ эше өҫтөндә эшләй. Бер үк ваҡытта Рәсәй Банкы менән бәйләнештә булған француз иҡтисадсыһының һәм Америка иҡтисад советнигы Джеффри Сакстың фәнни ассистенты булып эшләй. 1994 йылда Юғары нормаль мәктәптә тарих һәм иҡтисад өлкәһендә Советтар Союзында беренсе биш йыллыҡ тарихы буйынса диссертация менән магистр дәрәжәһен ала. 1999 йылда Массачусетс технология институтында доктор дәрәжәһен ала.
Ире — Абхиджит Банерджи, Эстер Дюфло һәм Майкл Кремер менән бер үк ваҡытта иҡтисад буйынса Нобель премияһын ала. Дюфло һәм Банерджи рәсми рәүештә 2015 йылдан өйләнешкәндәр, 5 һәм 7 йәшлек ике балаһы бар. Беренсе балаһы тыуғандан һуң Дюфло Америка гражданлығын ала.

# Эстер Дюфло
## Бүләктәре

* Макартур стипендияһы (2009)
* Джон Бейтс Кларк миҙалы (2010)
* Дэн Дэвид премияһы (2013)
* Erna-Hamburger-Preis (2014)
* Принцесса Астурийская премияһы (2015)
* Альфред Нобелдең хәтер иҡтисады буйынса премияһы (2019)
* Cited Highly Researcher (2019)

# Эстер Дюфло
## Хеҙмәттәре

* Abhijit Banerjee, Esther Duflo Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty — PublicAffairs, New York, 2011.
* The Economist as Plumber // American Economic Review, 2017, vol 107(5), pages 1-26.
* Абхиджит Банерджи, Эстер Дюфло Экономическая наука в тяжёлые времена. Продуманные решения самых важных проблем современности = Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems. / Пер. с англ. М. Маркова и А. Лащева; под науч. ред. Д. Раскова. — Москва: Издательство Института Гайдара; Санкт-Петербург: Факультет свободных искусств и наук СПбГУ, 2021. — 624 с. — ISBN 978-5-93255-594-1
# Өфө ҡалаһы ҡала округы

Был мәҡәлә — ҡала округы тураһында. Шулай уҡ ҡарағыҙ Өфө (ҡала).
Өфө ҡалаһы ҡала округы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Өфө ҡалаһы.

# Өфө ҡалаһы ҡала округы
## Тарихы

Өфө ҡалаһы ҡала округы 2006 йылдың 1 ғинуарында муниципаль реформаны тормошҡа ашырыу барышында ойошторолған.

# Өфө ҡалаһы ҡала округы
## Милли составы

Урыҫтар — 48,9 %, татарҙар — 28,3 %, башҡорттар — 17,1 %, украиндар — 1, 2 %, башҡа милләттәр — 4,5 %.

# Өфө ҡалаһы ҡала округы
## Урындағы үҙидара

Ҡала округы советы
Совет рәйестәре
* Семивеличенко Евгений Александрович
Хакимиәт башлыҡтары
* Ялалов Ирек Ишмөхәмәт ул
# Зензеватка (Иловля ҡушылдығы)

Зензеватка — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иловля йылғаһының һул ярына тамағынан 141 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Зензеватка (Иловля ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иловля йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010300412107000009393
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000939
* Бассейн коды — 05.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Зеетен

Зеетен (нем. Seethen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 166 кеше йәшәй. Майҙаны — 10 км². Диңгеҙ кимәленән 54 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39638 һәм автомобиль коды — SAW.
# Футбол буйынса Европа чемпионаты талисмандары

Футбол буйынса Европа чемпионаты талисмандары — футбол бәйгеһенә уңыш китереүсе талсым. 1980 йылдан Европа чемпионаты футбол талисмандары «яҡлауы» аҫтында үткәрелә. Беренсе талисман Пиноккио, Италияла үткәрелгән Европа чемпионатында ҡатнаша. Шул ваҡытан башлап, барлығы 8 талисман булдырылған.
| Чемпионат | Талисман(дар) | Тасуирлама |
| Италия 1980 | Пиноккио | Итальяндар яратҡан әкиәт геройы. Ҡабатланмаҫ был талисмандың танауына Итталия флагы танауына төшөрөлгән. |
| Франция 1984 | Пено | Франция йыйылма командаһы формаһын кейгән, ҡулына туп тотҡан әтәс. |
| ГФР 1988 | Берни | Футболсының мөһим сифаттарын саҡылдырған, шәп йүгерергә һәм һикерергә белгән йорт ҡуяны. |
| Швеция 1992 | Йорт ҡуяны | Швеция йыйылма командаһы формаһын кейгән йорт ҡуяны. |
| Англия 1996 | Голиаф | Ҡулына туп тотҡан Арыҫлан. |
| Бельгия / Нидерланд 2000 | Бенелаки | Беренсе тапҡыр ике илдә үткәрелгән чемпионат талисманы тәҡдим ителгән биш мең өлгөнән һайлап алына. Берҙән, Benelucky атамаһы Белгия, Нидерланд һәм Люксембург исемдәренең баш өлөшөнән торһа, икенсенән, латынса «bene» (яҡшы) һәм инглизсә «lucky» (юллыҡлы) һүҙҙәренән яһалғанлыҡтан, турнирға ыңғай күренеш бирә. |
| Португалия 2004 | Кинас | Португалия йыйылма командаһы формаһын кейгән малай. |
| Австрия / Швейцария 2008 | Трикс һәм Фликс | Warner bros. Consumer Products компанияһы уйлап сығарған игеҙәктәр. Улар Швейцария менән Австрия милли флаг төҫөндә: Трикс — 20 һанлы аҡ, ә Фликс — 08 һанлы ҡыҙыл футболка кейгән. |
| Польша / Украина 2012 | Славко һәм Славек | Польша һәм Украина милли флагы төҫөндә кейенгән игеҙәктәр: Славек — 20 һанлы ҡыҙыл-аҡ, Славко — 12 һанлы һары-зәңгәр кейемдә. Сәстәре лә милли флаг төҫөнә буятылған. |
| Франция 2016 | Ғәжәйеп Виктор | Франция милли йыйылма команда формаһы, ҡыҙыл мантия һәм осоусы бутсалар, кейгән малай. |
| Европа 2020 | Скиллзи | Фристайл һәм урам футболы яратыусы, Скиллзи исемле малай. |
# Альтенготтерн

Альтенготтерн (нем. Altengottern) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1075 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,17 км². Диңгеҙ кимәленән 175 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99991 һәм автомобиль коды — UH.
# Август

Август (Урағай)

# Август
## Байрамдар, тантаналар
### Халыҡ-ара

* 6 август (урағай) — Херосима көнө
* 9 август (урағай) — Бөтә донъя аҫаба халыҡтары көнө

# Август
## Байрамдар, тантаналар
### Рәсәй

* 1 август (урағай) — Рәсәй Ҡораллы Көстәренең Тыл хеҙмәте көнө
* 2 август (урағай) — Һауа-Десант ғәскәрҙәре көнө
* 4 август (урағай) — Тимер юлсылар көнө
* 10 август (урағай) — Физкультурниктар көнө
* 11 август (урағай) — Төҙөүселәр көнө, Умартасылар көнө
* 12 август (урағай) — Хәрби-Һауа көстәре көнө
* 18 август (урағай) — Рәсәйҙең Һауа көстәре көнө
* 22 август (урағай) — Рәсәйҙең Дәүләт флагы көнө
* 23 август (урағай) — Курск һуғышында совет ғәскәрҙәре немец-фашист илбаҫарҙарын ҡыйратҡан көн
* 25 август (урағай) — Шахтерҙар көнө
* 27 август (урағай) — Кино көнө

# Август
## Байрамдар, тантаналар
### Башҡортостан

10 — Башҡортостан умартасылары көнө

# Август
## Байрамдар, тантаналар
### Мосолман

* 8 август (урағай) (2013 йыл) — Ураҙа байрамы

# Август
## Һынамыштар

* Августа аяҙ булһа, көҙ бысраҡ килер.
* Августа ураҡ ҡыҙа, һыу һыуына.
* 7 августа иртән һалҡын булһа, ҡыш иртә килер, оҙон да булыр.
* Ашлыҡ урғанда һалам шыртлап һынһа, ямғыр булыр.
# Ете ҡыҙ (фонтан)

«Ете ҡыҙ» фонтаны — башҡорт халыҡ легендаһына нигеҙләнеп эшләнгән фонтан. Диаметры — 18 метр. Авторы — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты скульптор Хәбибрахманов Хәниф Мирзаһит улы.

# Ете ҡыҙ (фонтан)
## Тарихы

Бер-береһенә оҡшаған ете ҡыҙҙы ҡаҙаҡ далаларына урлап алып киткәс, улар табандарын ярып ҡыл һалыныуға ҡарамаҫтан, ҡасып, тыуған яҡтарына юллана. Арттарынан ҡыуа төшкәс, ҡыҙҙар тотҡонлоҡтан үлемде өҫтән күреп, күлгә ташлана. Уларҙың фажиғәле вафатынан һуң күктә ете йондоҙ — Етегән ҡабына. Башҡорт халыҡ йыры "Ете ҡыҙ" нигеҙендә лә ошо легенда ята.

# Ете ҡыҙ (фонтан)
## Асылыуы

2015 йылдың 30 июнендә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры менән «Ҡунаҡһарай» комплексы араһындағы «Театр» скверында фонтан асыла. Сарала Йәштәр симфоник оркестры һәм Фәйзи Ғәскәров исемендәге академик халыҡ бейеүҙәре ансамбле ҡатнаша һәм тамашасылар алдында «Ете ҡыҙ» бейеүе менән сығыш яһай.

# Ете ҡыҙ (фонтан)
## Ҡыҙыҡлы факттар

* Көнөнә дүрт сәғәт фонтан «йырлай». Сәғәт көндөҙгө 2-се 15 минутта, киске етелә, 9-ҙа һәм 11-ҙә музыка яңғырай, ә ҙур экрандан Фәйзи Ғәскәров исемендәге академик халыҡ бейеүҙәре ансамбле репертуарындағы «Ете ҡыҙ» бейеүе трансляциялана.
* Һәр фигураның бейеклеге 2,20 метр, ауырлығы 600—700 килограмм.
* Бер фигураның хаҡы 2 миллиондан алып 7 миллион һумға тиклем етә.
* Ете фигура 6 ай эсендә эшләнелә.
* Скульптор һындарҙы эшләгәндә «Мираҫ» ансамбленең өс ҡыҙы ярҙам итә.
# Фәйзрахман (исем)

Фәйзрахман — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Фәйзрахман исеме бар.

# Фәйзрахман (исем)
## Этимологияһы

Фәйзрахман ғәрәп теленән ингән, Фәйез + Рахман һүҙҙәре ҡушылып төҙөлгән исем. Шәфҡәтле, мәрхәмәтле тигәнде аңлата.

# Фәйзрахман (исем)
## Билдәле кешеләр

Исмәғилев Фәйзрахман Абдрахман улы (24 март 1955 йыл) — рәссам, 1986 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1997) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2004).
Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы (2 декабрь 1925 йыл — 1998 йыл) — партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, крайҙы өйрәнеүсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1965—1977 йылдарҙа КПСС-тың Әбйәлил районы комитетының беренсе секретары, 1977—1986 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы секретары. КПСС-тың XXIV (1971) һәм XXV (1976) съездары делегаты. Башҡорт АССР-ының 7-11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. БАССР-ҙың 1977 йылғы Конституцияһын әҙерләүҙә һәм ҡабул итеүҙә ҡатнашыусы.
Ярышев Фәйзрахман Абдрахман улы (28 июль 1941 йыл — 7 февраль 2005 йыл) — режиссёр. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1998).
Ибраһимов Фәйзрахман Хөсәйен улы (1900 йыл — 10 ноябрь 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.
Фәйезов Фәйзрахман Вәлетдин улы (16 декабрь 1921 йыл — 19 октябрь 1998 йыл) — БАССР-ҙың Шишмә районы Салауат исемендәге колхоз рәйесе, Социалистик Хеҙмәт Геройы. Бөйөк Ватан һуғышы яугире.
Фәссәхетдинов Фәйзрахман Фәссәхетдин улы (1925 йыл — 2009 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, сержант, «Батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ булған. Һөнәре — агроном.
# Бүре (Силәбе өлкәһе)

Бүре (рус. Бурино) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Хәлит ауыл биләмәһе составына керә.

# Бүре (Силәбе өлкәһе)
## Тарих

Ауылға һалйот ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Пермь губернаһы Шадринск өйәҙе составында була. Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Бүре (Силәбе өлкәһе)
## Халҡы

| 1816 | 1834 | 1859 | 1920 |
| 344 | 359 | 507 | 720 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (98 %) йәшәй.

# Бүре (Силәбе өлкәһе)
## Билдәле шәхестәре

* Ғаттаров Герс Ғаттар улы — Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре.
# Утлебен

Утлебен (нем. Uthleben) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1201 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,63 км². Диңгеҙ кимәленән 170 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99765 һәм автомобиль коды — NDH.
# Усть-Колекъеган

Усть-Колекъеган — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Нижневартовск районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 24 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628655, ОКАТО коды — 71119925004.

# Усть-Колекъеган
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 24 |

# Усть-Колекъеган
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Пойга (Лисица ҡушылдығы)

Пойга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лисица йылғаһының һул ярына тамағынан 126 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.

# Пойга (Лисица ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010600112115200026989
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202698
* Бассейн коды — 13.01.06.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Шейх Хасина Вазед

Шейх Хасина́ Вазе́д (28 сентябрь 1947 йыл) — дәүләт эшмәкәре. 1996—2001 йылдарҙа Бангладештың премьер-министры, 2009 йылдан — «Авами Лиг» партияһы етәксеһе.

# Шейх Хасина Вазед
## Ғүмер юлы

Фаридпур округында тыуған. 1971—1975 йылдарҙа бойондороҡһоҙ Бангладеш башлығы, «милләт атаһы» тип йөрөтөлгән Шейх Муджибур Рахман ҡыҙы. 1969 йылда Даккалағы стунеб болғаныштарында ҡатнаша. 1971 йылда Бангладештың бойондороҡһоҙлоғо өсөн һуғышта баҫҡынсы Пакистан армияһы тарафынан ҡулға алына. 1975 йылдың 15 авгусында атаһы һәм ғаилә ағзаларынан 20 кеше фетнәселәр тарафынан үлтерелә. Бар ғаиләнән һеңлеһе һәм үҙе генә тороп ҡала, сөнки был ваҡытта улар Бангладешта булмай. 1981 йылда сит илда көйө уны Авами Лиг партияһы етәксеһе итеп һайлайҙар. Шул йылда уҡ Бангладешҡа ҡайта. Ил башлығы Эршад Хөсәйен Мөхәммәт режимына ҡаршы сыға. 1991 йылда Эршад хакимиәттән киткәндән һуң идара итеүҙең демократик системаһын тергеҙеләю Парламентҡа һайлау барышында уның партияһы Бангладеш милли партияһынан еңелә. 1990-сы йылдарҙан хакимиәт өсөн көрәш ошо ике партия араһында бара.

# Шейх Хасина Вазед
## Премьер-министр (1996—200)

1996 йылдың мартындаа Шейх Хасина сираттағы һайлауҙарға бойкот белдерә һәм Бангладеш милли партияһы рәйесе Халед Зиа яңынан һайлау иғлан итергә мәжбүр була. Хасина унда еңеп сыға. Бангладештың биш йыллыҡ мөҙҙәтте тулыһынса тултырып эшләгән беренсе премьер-министры булып сыға. Ул эшләгән осорҙа Һиндостан менән мөнәсәбәттәр яҡшыра, Ганг йылғаһын бүлешеү буйынса килешеү төҙөлә. Ул эшләгән осорҙа иҡтисади үҫеш әкренәйә, етмәһә, бер нисә тапҡыр илдә һыу баҫыуы ҙур зыян килтерә. 1999 йылда Бангладеш милли партияһы ил буйынса сәйәси стачка ойоштора, мәгәр Шейх Хасина хакимиәттән мөҙҙәтен тултырмай китеүҙән баш тарта.

# Шейх Хасина Вазед
## Оппозицияла эшмәкәрлеге (2001—2008)

2001 йылғы һайлау бик ҡатмарлы шарттарҙа үтә, теракттарҙа йөҙҙән ашыу кеше һәләк була. Бик түбән күрһәткестәр менән еңелгәс, Шейх Хасина БМ-ны фальсификацияла ғәйепләй, әммә хакимиәттән китә. 2004 йылда сығыш яһаған ваҡытында уға һөжүм итәләр, һөҙөмтәлә 19 кеше һәләк була, үҙе яралана. БМП теракт ойоштороуҙа ғәйепләүҙәрҙе кире ҡаға. 2007 йылғы һайлау алдынан хәрбиҙәр тарафынан ғәҙәттән тыш хәл иғлан ителә, Хасина Вазед ҡулға алына, ләкин 2008 йылдың июнендә АҠШ-ҡа сығып китә ала.

# Шейх Хасина Вазед
## Хакимиәткә ҡайтыу

2008 йылдың ноябрендә Хасина Вазед иленә ҡайта. Шул йылды 29 декабрҙә парламентҡа һайлауҙа ҡатнаша. «Авами Лиг» күпселек тауыш йыйып еңеп сыға һәм ил хөкүмәтен төҙөй. 2009 йылдың 6 ғинуарынан Хасина илдең премьер-министры булып эшләй.
# Петлиха

Петлиха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чарыш йылғаһының һул ярына тамағынан 62 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Петлиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200312115100010279
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115101027
* Бассейн коды — 13.01.02.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Буранғолова Мәрйәм Нәбиулла ҡыҙы

Буранғолова Мәрйәм Нәбиулла ҡыҙы (28 февраль 1910 йыл — 16 февраль 1979 йыл) — ғалим-тупраҡ белгесе. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1967), профессор (1968). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1968). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1975).

# Буранғолова Мәрйәм Нәбиулла ҡыҙы
## Биографияһы

Мәрйәм Нәбиулла ҡыҙы Буранғолова 1910 йылдың 28 февралендә Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы) Бәләбәй ҡалаһында тыуған.
Татар-башҡорт башланғыс һәм рус урта мәктәптәрендә уҡый, 1932 йылда Ленинград ауыл хужалығы институтын тамамлай.
1932—1937 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Игенселек халыҡ комиссариатында агроном булып хеҙмәт итә.
1938—1940 йылдарҙа ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты ҡарамағындағы Башкомвузда тупраҡты өйрәнеү кафедраһы ассистенты була. 1940—1943 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Министрҙар Советы ҡарамағында ауыл хужалығы буйынса консультант, иген совхоздары тресында агроном булып эшләй.
1943—1946 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында тупраҡты өйрәнеү кафедраһы ассистенты була. 1947—1949 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Ауыл хужалығы министрлығы ҡарамағында кадрҙарҙы әҙерләү буйынса өлкән методист булып эшләй.
1949—1953 йылдарҙа — Башҡортостан ауыл хужалығы институтында тупраҡты өйрәнеү кафедраһында аспирант. 1953 йылда «Көнбайыш (Башҡорт) Урал алды шарттарында үлән ҡатламын эшкәртеү системаһы» («Система обработки травяного пласта в условиях Западного (Башкирского) Предуралья») темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.
1953 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Биология институтында кесе һәм өлкән хеҙмәткәр, ә 1959—1977 йылдарҙа тупраҡты өйрәнеү лабораторияһы мөдире булып эшләй.
1979 йылдың 12 февралендә Өфөлә вафат була.

# Буранғолова Мәрйәм Нәбиулла ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Мәрйәм Нәбиула ҡыҙының фәнни тикшеренеүҙәре тупраҡтың биохимияһы, микробиологияһы һәм фосфор режимы проблемаларына арналған. Ул — 140‑тан ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

# Буранғолова Мәрйәм Нәбиулла ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге
### Хеҙмәттәре

* Система обработки травяного пласта в условиях Западного (Башкирского) Предуралья : Автореферат дис. на соискание учен. степени кандидата с.-х. наук / М-во высш. образования СССР. Воронежский с.-х. ин-т. — Воронеж : [б. и.], 1953. — 15 с.
* Применение бактериальных удобрений в Башкирии / М. Бурангулова, Е. Соловьева, Ю. Усманов. — Уфа : Башкнигоиздат, 1958. — 36 с.
* Обработка пласта многолетних трав. — Уфа: Башкнигоиздат, 1959. — 32 с.
* Серые лесные почвы Башкирии: сб. ст. — Уфа, 1963 (авторҙаш)
* Фосфорный режим почв Башкирии : Автореферат дис. на соискание учен. степ. д-ра. с.-х. наук / Воронеж. с.-х. ин-т. — Воронеж : [б. и.], 1967. — 62 с.
* Почвы Башкирии. — Уфа, 1973 (авторҙаш)
* Черноземы горных районов Башкирской АССР / М. Н. Бурангулова, А. Х. Мукатанов ; АН СССР, Башк. филиал, Ин-т биологии. — Москва : Наука, 1975. — 91 с.