yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кыдж-Иоль

Кыдж-Иоль — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Зырянская Ежуга йылғаһының уң ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кыдж-Иоль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000047986
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004798
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әминев Салауат Хөрмәт улы

Әминев Салауат Хөрмәт улы (10 сентябрь 1946 йыл) — дәүләт эшмәкәре. 1987—1994 йылдарҙа Башҡортостандың мәҙәниәт министры, 1994—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе, 2001—2004 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының налогтар һәм һалымдар министры урынбаҫары. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2016).

# Әминев Салауат Хөрмәт улы
## Биографияһы

Салауат Хөрмәт улы Әминев 1946 йылдың 10 сентябрендә Баймаҡ ҡалаһында тыуған. Темәс ауылында урта мәктәпте тамамлай һәм Баймаҡ тау-металлургия техникумына уҡырға инә (1965 йылда тамамлай). Артабан Магнитогорск тау-металлургия институтында юғары һөнәри белем ала. Мурманск өлкәһендә Жданов тау-байыҡтырыу комбинатында экскаватор машинисы ярҙамсыһы булып эш башлай, әммә шул уҡ йылда Совет Армияһына хеҙмәткә алына. 1968 йылда тыуған яҡтарына ҡайта һәм Сибай карьерында үҙ һөнәре буйынса эшләй башлай. Тап ошо йылдарҙа Салауат Хөрмәт улы дәүләт һәм партия өлкәһендә эшмәкәрлеген башлай: ВЛКСМ-дың Сибай ҡала комитеты секретары итеп һайлана (1969). Юлланма буйынса Мәскәүгә Үҙәк комсомол мәктәбенә уҡыуға ебәрелә.
Мәктәпте тамамлағандан һуң Өфөгә ҡайта һәм ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының ойоштороу бүлеге мөдире (1978), артабан КПСС-тың Өфө ҡалаһы Киров район комитеты секретары (1980) булып эшләй. КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының бүлек мөдиренең урынбаҫары, инструктор (1985). БАССР Министрҙар Советының ойоштороу бүлеге мөдире (1985—1987).
1987—1994 йылдарҙа Башҡортостандың мәҙәниәт министры булып эшләй.
1994 йылдан 2000 йылға тиклем Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтен етәкләй. Башҡортостан Республикаһы буйынса Рәсәй Федерацияһының налогтар һәм һалымдар министрының беренсе урынбаҫары (2001—2004). Налог хеҙмәтенең II рангы дәүләт советнигы (2000).
2008 йылдан — «Химия комплексында техник-иҡтисади тикшеренеүҙәр фәнни-тикшеренеү институты» (НИИТЭХИМ) асыҡ акционерҙар йәмғитенең генераль директоры.

# Әминев Салауат Хөрмәт улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Салауат Юлаев ордены кавалеры (2016).
# Абдулла Сурағолов

Абдулла Сурағолов (Ғабдулла Сурағол улы Яугилдин; 1773—1845) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында 14-се Башҡорт атлы полкының поход старшинаһы, подпоручик.

# Абдулла Сурағолов
## Биографияһы

Абдулла Сурағолов (Ғабдулла Сурағол улы Яугилдин) 1773 йылда Ырымбур губернаһы Ҡарағай-Ҡыпсаҡ улусы Таһир ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы Үрге Таһир ауылында) тыуған. Төрки телендә уҡый-яҙа белгән.
1812 йылда Ватан һуғышы башланғас, Верхнеурал өйәҙендә 6-сы кантон башҡорттарынан 14-се Башҡорт атлы полкы ойошторола. Был полк составында 1812 йылдың сентябренән 1814 йылдың декабренә ҡәҙәр поход старшинаһы Абдулла Сурағолов полк командиры ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә.
1812 йылдың 8 октябрендә 14-се Башҡорт полкы Һаҡмар үҙәненән ҡуҙғала һәм Һамар ҡалаһы аша үтеп Түбәнге Новгородҡа килеп етә. 1813 йылдың ғинуарында Волынь губернаһына йүнәлә, ә шул уҡ йылдың майында Варшава герцоглығына барып етә. 1813 йылдың 26 сентябрендә полк Гисгибень ауылы, 27 сентябрҙә — Дона, 29 сентябрҙә һәм 1 октябрҙә — Плауден ауылы янындағы алыштарҙа һуғыша.
1813 йылдың 6 һәм 7 октябрендәә Лейпциг янындағы «Халыҡтар һуғышы»нда ҡатнаша. Бында күрһәткән батырлыҡтары өсөн 1813 йылдың 31 октябрендә Абдулла Сурағолов 14-се класс чинын ала, һуңыраҡ IV дәрәжәләге ике Изге Анна ордены менән бүләкләнә.
1813 йылдың октябрендә был полк шулай уҡ Лейпцигтағы «Халыҡтар һуғышы»нда ҡатнашҡан 1-се, 4-се һәм 5-се Башҡорт полктары менән бергә Дрезден гарнизонына ҡаршы һуғышҡан 2-се, 15-се һәм 18-се Башҡорт полктарына ярҙамға ебәрелә. 30 һәм 31 октябрҙәге Дрезден өсөн хәл иткес алыштарҙа бигерәк тә 14-се һәм 4-се Башҡорт полктары ҙур ҡаһарманлыҡ күрһәтә.
1813 йылдың ноябрендә 14-се Башҡорт полкы Магдебургты блокадалауҙа ҡатнаша, ә шул уҡ йылдың декабрендә Кёльн ҡалаһына барып етә.
1814 йылдың 19 мартында союздаш ғәскәрҙәре составында 14-се Башҡорт атлы полкы Парижға инә. 1814 йылдың декабрендә полк туған яғына юл тота. 1821 йылға ҡарай подпоручик званиеһын ала.
1834 һәм 1845 араһында Абдулла Сурағолов ғаиләһе менән Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе Ҡарағай-Ҡыпсаҡ улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы) Билал ауылына күсә һәм бында 1845 йылда 72 йәшендә вафат була.

# Абдулла Сурағолов
## Бүләктәре

* III дәрәжәләге Изге Анна ордены кавалеры
* IV дәрәжәләге ике Изге Анна ордены кавалеры
* «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы кавалеры

# Абдулла Сурағолов
## Ғаиләһе

Ҡатындары — Итбикә һәм Зөләйха; улдары — Мөхәмәтәмин, Әбүбәкир, Ғүмәр, Әхмәтйән, Әхмәтшаһ; ҡыҙҙары — Гөлъямал һәм Сюрюмаш.
# Бардеёв

Бардеёв (словак. Bardejov, укр. Бардіїв, нем. Bartfeld, мадьярса Bártfa) — Словакияның көнсығышында урынлашҡан ҙур булмаған ҡала . Халҡы — 32 мең тирәһе кеше.

# Бардеёв
## Тарихы

Ҡала 1247 йылда тәүге тапҡыр венгр короле Бела IV грамотаһында телгә алына . Моғайын, ҡалаға нигеҙҙе немец колонистары һалғандыр. 1376 йылда король Людовик I Бөйөк ҡалаға короллектең ирекле ҡалаһы статусын бирә. Шунан алып ҡала күкрәп үҫә башлай, әммә XVI быуатта төрлө эпидемияларға, янғындарға дусар була, шулай итеп, Бардеёв ҡалаһы бик оҙаҡҡа бөлгөнлөк хәлендә ҡала.
Икенсе донъя һуғышынан һуң Чехословакия властары ҡаланы ҡабаттан үҫтерә башлай. Индустриалләштереү үткәрелә, тарихи ҡомартҡыларҙв тергеҙеүгә күп иғтибар бүленә. 1986 йылда ҡала тарихи ҡомартҡыларҙы тергеҙгән өсөн Европа премияһына лайыҡ була һәм ЮНЕСКО-ның мәҙәни мираҫы исемлегенә индерелә.
Бардеёвтың төп үҙенсәлеге — халҡының дүрттән бер өлөшөнөң православ динендә һәм униаттар булыуы.

# Бардеёв
## Иҫтәлекле урындары

* Ҡала ҡәлғәһе
* Ҡала ратушаһы
* Ратуша майҙанының готик-ренессанс ансамбле
* Изге Эгидий Базиликаһы
* «Бардеёв купеле» минераль сығанаҡтары

# Бардеёв
## Туғанлашҡан ҡалалар

* Кале, Франция
* Могилев, Беларусь Республикаһы
* Молде, Норвегия
* Ческа-Липа, Чех Республикаһы
* Пршеров, Чех Республикаһы
* Микулов, Чех Республикаһы
* Тячев, Украина
* Горлице, Польша
* Замость, Польша
* Ясло, Польша
* Крыница-Здруй, Польша

# Бардеёв
## Шулай уҡ ҡара

* Русины
* Шариш
* Келер, Бела
* Список словацко-русинских названий населённых пунктов
# Гаревка (Весляна ҡушылдығы)

Гаревка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Весляна йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Гаревка (Весляна ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100001761
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100176
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Я-Яха (Хейги-Яха ҡушылдығы)

Я-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хейги-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Я-Яха (Хейги-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300050866
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305086
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Красивая (Красивая Меча ҡушылдығы)

Красивая — Рәсәйҙәге йылға. Тула өлкәһе, Липецк өлкәһе, Орёл өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Красивая Меча йылғаһының уң ярына тамағынан 233 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Красивая (Красивая Меча ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Красивая Меча йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100112107000000542
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000054
* Бассейн коды — 05.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сцевка

Сцевка — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Исса йылғаһының һул ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Сцевка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000027377
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002737
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Фирғәүен (персонаж)

Фирғәүен (ғәр. فرعون‎ — «фараон»‎, рус. Фираун) — Ҡөрьәндә Муса пәйғәмбәр йәшәгән осорҙағы батша персонажы. Ҡөрьәнгә ярашлы, Фирғәүен үҙенә табыныуҙарын талап итә, Аллаһҡа ышанған диндарҙарҙы эҙәрлекләй һәм ҡыҫырыҡлай.

# Фирғәүен (персонаж)
## Ҡөрьәндә

Фирғәүен үҙенең вәзире Һаманға Аллаһҡа күтәрелеү өсөн түбәһе күккә тейгән башня төҙөргә бойора. Аллаһ уны тәкәбберлеге өсөн язалай. Ҡөрьән тәфсирҙәрендә был манараның түбәһенә күтәрелеп, Фирғәүен күккә атҡан, тиелә. Аллаһ уның уғын ҡыҙыл төҫкә индереп, кире ҡайтара.
Фирғәүен Муса һәм уның ырыуҙаштарының Мысырҙан күсенеүенә юл ҡуймаҫҡа тырыша, мәгәр Аллаһ ихтыяры буйынса үҙенең ғәскәре менән Ҡыҙыл диңгеҙҙә һыуға батып үлә. Үлеме алдынан Фирғәүен тәүбәгә килә һәм ҡотола. Ҡайһы бер мөфәссирҙәр(комментаторҙар) билдәләүенсә, Фирғәүенде ҡотҡарыу уның үле кәүҙәһе яр буйына сығарып ташланыуҙан ғибәрәт.
Ислам риүәйәтенә ярашлы, Ябраил фәрештә Фирғәүенгә кеше ҡиәфәтендә барып, унан баш күтәргән ҡоло менән нимә эшләрен һорай. Фирғәүен, һыуға батырыу аша язалар инем, тип яуап бирә. Бынан һуң Ябраил Фирғәүендән быны ҡағыҙға яҙыуҙы һәм хөкөм башҡарыуға ҡул ҡуйыуҙы һорай. Һыуға батып барғанда фәрештә Фирғәүенгә үҙенең хужаһына (Аллаһҡа) ҡаршы баш күтәргән ҡоло (Фирғәүен) менән нимә эшләргә кәрәклеге тураһында үҙенең бойороғон күрһәтә.
Ҡөрьәндә ике тапҡыр Фирғәүен «ҡаҙаҡтар эйәһе» тип атала, сөнки үҙе мосолмандарҙы ҡаҙаҡлап ҡуйып язалай торған булған (ғәр. ذو الأوتاد‎, 89:10 и 38:12).
# Хулим-Я (Пупу-Я ҡушылдығы)

Хулим-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пупу-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Хулим-Я (Пупу-Я ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300027414
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302741
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Терсон

Терсон — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Икса йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Терсон
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023738
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202373
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Үлән хоккейы

Үлән хоккейы — командалы спорт уйын төрө (һәр команда ун бер кешенән тора), был уйында ике команда уйнай, сәкән һәм һөйәктән торған ҡаты туп ҡулланыла. Ярыштарҙы ойоштороуы менән Халыҡ-ара үлән хоккейы федерацияһы (франц. Fédération Internationale de Hockey, FIH) шөғөлләнә. Халыҡ-ара хоккей федерацияһына 126-нан ашыу ил инә.
Үлән хоккейының шулай уҡ ябыҡ бинала уйнала торған төрө бар — индорхоккей, ул айырым спорт төрө булып һанала. Был ике уйын бер-береһенән уйын майҙанының ҡаплауы менән генә түгел, шулай үк майҙансыҡтың бәләкәйерәк, ә һәр командалағы уйынсылар һаны кәмерәк булыуы менән дә айырыла.
Үлән хоккейы Голландия, Германия, Испания, Бельгия, Англия, Ирландия, Аргентина, Австралия, Яңы Зеландия, КАР, Һиндостан, Пакистан һәм Малайзияла ҙур популярлыҡ яулаған.

# Үлән хоккейы
## Уйын ҡағиҙәләре

Хоккейҙың бөтә төрҙәрендә кеүек, уйынсылар сәкән файҙаланалар. Уйындың маҡсаты — сәкән файҙаһында тупты дәғүәсе ҡапҡаһына индереү. Уйынсыларға, ҡапҡасынан башҡа, тупты аяҡ йәки ҡул менән тейергә ярамай. Шулай уҡ тупты сәкәндең яҫы яғы менән ғына тейергә була, ә сәкәндең түңәрәк яғы тупҡа тейһә штрафлы удар бирелә. Уйынсыларҙың аяҡтарында — ябай спорт аяҡ кейеме. Бөтә донъяла үлән хоккейын яһалма ҡапламала уйнайҙар.
Уйын ваҡытында, дәғүәсегә ҡарағанда, күберәк гол индергән команда еңеү яулай. Тигеҙ иҫәп булһа, бер команданың да еңмәүен иғлан итәләр (ҡайһы бер турнирҙарҙа өҫтәмә ваҡыт ҡулланырға мөмкин, ә ул ваҡыт тамамланһа — буллит).
Европа хоккей лигаһы ла (EHL) бар. Был лигала бөтә Европаның иң яҡшы командалары ҡатнаша, бында ҡағиҙәләр ныҡ үҙгәрелгән. Ғәҙәттә, үлән хоккейның карточкалары (штрафтар) ошолай буленгән:
* ҡағиҙәләрҙе боҙоү бик ҙур булмаһа судья йәшел карточка ҡурһәтә-иҫкәртеү, ә EHL да йәшел карточка — ул ҡағиҙәләрҙе боҙған уйынсыны 2 минутҡа уйындан сығара;
* ҡәҙимге үлән хоккейы чемпионаттарында һары карточка — уйынсы уйын майҙансығынан судья ҡарамағына 2—5 минутҡа сығарыла, ә EHL 5—10 минутҡа;
* ҡыҙыл карточка, ҡәҙимге чемпионаттарҙала, шулай үк EHL — уйын аҙағына тиклем уйын майҙанынан сығарыу һәм буласаҡ мачтарҙан бушатыуҙы аңлата, был боҙолған ҡәғиҙәләргә ҡарап билдәләнә.
Уйында 11 кешенән торған ике дәғуәсе команда ҡатнаша. Үлән хоккейы буйынса ябай чемпионаттарында уйын 70 минут дауам итә.— 45 минутлыҡ 2 тайм һәм 10 минут тәнәфес, ә EHL да 17 минут 30 секундтан торған 4 тайм, һәм таймдар араһында 5 минутлыҡ тәнәфестәр.
Һуғыу туңәрегенән башҡарылған һуғыу гол булып һанала.
Әгәр ҙә туп һөжүм иткән команданан ялан һыҙығынан сыҡһа,ҡапҡанан һуғыу уйнала. Әгәр ҙә туп һаҡланыусылар яғынан китһә, туп мөйөштән уйнала.
Әгәр ҙә һаҡлаусылар командаһының уйынсыһы түңәрәктә һуғыу ҡәғиҙәләрен боҙһа, һөжүм иткән команда штрафлы мөйөштән һуғыу уйнатыла.
Ҡапҡасы тупты тәненең ниндәй булһа ла өлөшө менән йәки сәкәндең уйын яғы менән генә кире ҡаға ала. Пенальти тик бер осраҡта тәғәйенләнә- әгәр ҙә туп ҡапҡасыға ҡыҫылһа, йәки ҡапҡасы тупты ҡулы менән махсус һуғып сығарһа.
Пенальти ваҡытында ҡапҡасы өсөн « үлгән зона» булып һулғы аҫҡы мөйөш, ерҙән 40 сантиметрҙан 60 ҡа тиклем (ҡапҡасының буйына ҡарап) һәм өҫкө уң «девятка» (әгәр ҙә ҡапҡасы правша булһа).
# Асаева Гөлназ Рөстәм ҡыҙы

Асаева Гөлназ Рөстәм ҡыҙы (2 июнь 1998 йыл) ― Башҡортостандың эстрада йырсыһы.

# Асаева Гөлназ Рөстәм ҡыҙы
## Биографияһы

Гөлназ Рөстәм ҡыҙы Асаева 1998 йылдың 2 июнендә Башҡортостан Республикаһының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған. Атаһы ― Башҡортостандың (2021) һәм Татарстандың атҡаҙанған артисы Рөстәм Асаев. Уның менән айырылышҡандан һуң, ҡыҙҙың әсәһе — Башҡортостандың атҡаҙанған артисы йырсы Лилиә Биктимерова артабанғы яҙмышын Башҡортостандың халыҡ артисы шулай уҡ йырсы Фәдис Ғәниев менән бәйләй, һәм ҡыҙ ошо ғаиләлә үҫеп, буй еткерә. 2015 йылда уның энеһе Кәрим тыуа.
14 йәшендә Гөлназ үҙен йыр ижадына етди бағышларға була. Бер нисә йыл эсендә генә иҫ киткес вокалы ҡыҙ булған ғәжәйеп уңыштарға өлгәшә. Ул башҡорт һәм татар телдәрендә йырлай.
Йыш ҡына Фәдис Ғаниев, Айгөл Закирова, Алина Ғәҙелшина һәм Рөстәм Асаев кеүек танылған артистар менән бергә сығыш яһай. Уның йырҙарын йәштәр ҙә, өлкәндәр лә тыңлай, концерттарында зал һәр ваҡыт туп-тулы була.
Гөлназ ислам динен тота, тәмәке тартыуға һәм алкоголь ҡулланыуға бик кире ҡарай, сәләмәт йәшәү рәуеше алып барыуҙы өҫтөн күрә.

# Асаева Гөлназ Рөстәм ҡыҙы
## Шәхси тормошо

Бер ваҡыт матбуғатта Гөлназдың йырсы Радик Юлъяҡшин (Элвин Грей) менән етди мөнәсәбәттәре булыуы тураһында хәбәрҙәр булды. 2017 йылдың мартында, соло концерттарының береһендә Гөлназ Элвин Грей янына сәхнәгә менде, уға ҙур роза букеты бүләк итеп, тексында кейәүгә сығыу тураһында әйтелгән йыр йырланы. Бынан һуң журналистар артистар туйға әҙерләнә имеш тигән уйҙырма мәғлүмәт таратты. Бик тиҙҙән Гөлназ быны кире ҡаҡты һәм, уның йәшендә кейәүгә сығыу тураһында бер генә һүҙ ҙә лә була алмай, тип белдерҙе.
2020 йылдың 18 июлендә Гөлназдың йырсы Вилли (Вилдан Шәмсетдинов) менән никахы булды.
# Бойстер

Бойстер (нем. Beuster) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 510 кеше йәшәй. Майҙаны — 27,05 км². Диңгеҙ кимәленән 18 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39615 һәм автомобиль коды — SDL.
# Ҡайраҡлы

Ҡайраҡлы — топоним.

# Ҡайраҡлы
## Тораҡ пункттар

* Ҡайраҡлы (Ырымбур өлкәһе) — Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.
* Ҡайраҡлы (Әлшәй районы) — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл.

# Ҡайраҡлы
## Йылғалар

* Ҡайраҡлы (йылға) — Рәсәйҙәге йылға.
* Ҡайраҡлы (Тубыл ҡушылдығы) — Рәсәйҙәге йылға.
# Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы

Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы (2 декабрь 1925 йыл — 1998 йыл) — партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, крайҙы өйрәнеүсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1965—1977 йылдарҙа КПСС-тың Әбйәлил район комитетының беренсе секретары, 1977—1986 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы секретары. КПСС-тың XXIV (1971) һәм XXV (1976) съездары делегаты. Башҡорт АССР-ының 7-11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. БАССР-ҙың 1977 йылғы Конституцияһын әҙерләүҙә һәм ҡабул итеүҙә ҡатнашыусы.

# Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы
## Биографияһы

Фәйзрахман Шәйхитдин улы Хисмәтуллин 1925 йылдың 2 декабрендә Башҡорт АССР-ының Белорет ҡалаһында тыуған. Әбйәлил районы Тупаҡ башланғыс мәктәбендә уҡый.
1943 йылда фронтҡа китә, 2-се Белорус фронтында һуғыша. 1944 йылда Польшаны азат иткәндә ҡаты яралана, дауаланғандан һуң сафҡа ҡайта.
1950 йылда демобилизациялана һәм Темәс педагогия училищеһына уҡырға инә, уны 1954 йылда экстерн рәүештә отличие менән тамамлай, ә 1958 йылда өлкә партия мәктәбен тамамлай. 1951—1977 йылдарҙа Әбйәлил районында эшләй, шул иҫәптән 1965—1977 йылдарҙа КПСС-тың Әбйәлил район комитетының беренсе секретары була.

# Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ленин ордены,
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены,
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены,
* Почёт Билдәһе ордены
* «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн», «Батырлыҡ өсөн», «Германияны еңгән өсөн» миҙалдары,
* БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре,
* Әбйәлил районының почетлы гражданы.

# Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы
## Әҙәби эшмәкәрлеге

* Крайҙы өйрәнеүсе, тикшереү темаһы — 1950—1980 йылдарҙа Әбйәлил районы тарихы. Район гәзитендә мәҡәләләр яҙа.

# Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы
## Ғаиләһе

* Ҡатыны — Шәрифә, балалары — Батыр, Булат, Зәйтүнә һәм Зөлфиә.

# Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы
## Хәтер

* Тупаҡ ауылында, Асҡарҙа Фәйзрахман Хисмәтуллин урамы бар (икеһе лә — Әбйәлил районы).

# Хисмәтуллин Фәйзрахман Шәйхитдин улы
## Библиография

* Хисматуллин, Файзрахман Шайхитдинович. Воспоминания о родном Абзелиле. — Уфа: Гилем, 2000. — 135с.: ил. -
908(470. 57)(башк)+908(470. 57)
# Мәҡсүтов

Мәҡсүтов — башҡорт һәм татар фамилияһы.
* Баязит Мәҡсүтов — Е. И. Пугачев етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы. Һалйот улусы старшинаһы.
* Мәҡсүтов Садиҡ Мөбин улы, Мәҡсүд Сөндөклө (1904—1981) — башҡорт шағиры.
* Мәҡсүтов Сәхипзада Дәүләт улы (1874—1942) — Өфө губернаһынан 1-се Дәүләт думаһы (1906) депутаты, башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.
* Мәҡсүтов Руслан Әкрәм улы (1940—2000) — яҙыусы.
* Мәҡсүтов Фәһим Әхмәт улы (1933—1996) — география фәндәре кандидаты, профессор.
# Хитка

Хитка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Песочня йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Хитка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000250
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000025
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Киюга

Киюга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вель йылғаһының уң ярына тамағынан 156 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Киюга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000028865
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002886
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0