yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Яндекс.Деньги

«Яндекс. Деньги» — Рунетта электрон түләүҙәр сервисы. Электрон аҡса, ҡулаҡса менән, банк карталары аша хисаплашыу мөмкинлеген бирә. Ҡайһы бер хеҙмәттәрҙе Android, IOS, Windows Phone өсөн мобиль ҡушымталар, шулай уҡ Windows 8 һәм Windows RT өсөн ҡушымталар ярҙамында ла алырға була. Хисаплашыуҙар валютаһы — Рәсәй һумы.
Теркәлмәгән ҡулланыусылар счеттар һәм квитанциялар буйынса түләү индерә, ГИБДД штрафтарын 2017 йыл 18 август архивланған. һәм һалым бурыстарын 2017 йыл 18 август архивланған. тикшерә ала. Электрон аҡса янсығы асҡан ҡулланыусыларҙың өҫтәмә мөмкинлектәре бар: счётҡа банк картаһы сығарыу, иҫкә төшөрөүҙәрҙе көйләү. 2017 йыл башына Яндекс. Деньгиҙа 30 миллион аҡса янсығы теркәлә, көн һайын 15 мең яңы янсыҡ асылып тора. Mediascope тикшеренеү компанияһы мәғлүмәттәренә ярашлы, 2017 йылға ҡарата Яндекс. Деньги Рәсәйҙә иң популяр һәм иң билдәле электрон аҡса системаһы булып тора: 18—55 йәштәге рәсәйлеләрҙең 39,8 проценты — декстоптан, 24,7 проценты смартфондан йылына бер тапҡыр булһа ла Яндекс-Деньги аша түләү үткәргән.
Хеҙмәт шулай уҡ краудфандинг һәм хәйриәлек өсөн интернет аша түләү үткәреү ҡоралдарын тәҡдим итә, бизнес өсөн Яндекс-Касса универсаль түләү сараһы булып хеҙмәт итә. 2017 йылда Яндекс. Касса хеҙмәтләндерелгән сайттар һаны буйынса Рәсәйҙәге түләү агрегаторҙары лидерына әүерелә (Marc тикшеренеү компанияһы мәғлүмәте).
Компанияның төп офисы — Мәскәүҙә, өҫтәмә офистары Санкт-Петербургта һәм Түбәнге Новгородта урынлашҡан.
2017 йылдың 1 мартынан компанияның генераль директоры — Иван Глазачев.
2015 йылдың 22 декабрендә хеҙмәт АҠШ-тың санкциялары аҫтына эләгә.
# Ильберштедт

Ильберштедт (нем. Ilberstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1149 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,93 км². Диңгеҙ кимәленән 70 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6408 һәм автомобиль коды — SLK.
# Бот һөйәге

Бот һөйәге (лат. femur, os femoris, рус. бедренная кость) — көпшәле эре һөйәк.
# Кедровка (Том ҡушылдығы)

Кедровка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының һул ярына тамағынан 497 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Кедровка (Том ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200010848
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201084
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Нәбиуллин Вәли Ғәбей улы

Нәбиуллин Вәли Ғәбей улы (3 апрель 1914 йыл — 25 декабрь 1982 йыл) — СССР-ҙың дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1939—1947 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы, 1951—1962 йылдарҙа Министрҙар Советы Рәйесе. СССР-ҙың 4-се һәм 5-се саҡырылыш Юғары Советы, БАССР-ҙың 1‑се, 3-сө, 4-се, 6-сы һәм 7-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин (1957), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1944, 1966) ордены кавалеры.

# Нәбиуллин Вәли Ғәбей улы
## Биографияһы

Вәли Ғәбей улы Нәбиуллин 1914 йылдың 3 апрелендә Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Благовар районы) Иҫке Күсәрбай ауылында тыуған.
ВКП(б) Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбен тамамлаған (Мәскәү, 1949).
1933 йылдан хужалыҡ эшендә, 1938 йылда — ВЛКСМ‑дың Башҡортостан өлкә комитетында (1940 йылдан башлап 1‑се секретарь), 1939—1947 йылдарҙа БАССР Юғары Советы рәйесе, 1943 йылда — ВКП(б) Башҡортостан өлкә комитетының малсылыҡ бүлеге мөдире, 1945—1946 йылдарҙа БАССР‑ҙың игенселек халыҡ комиссары урынбаҫары, малсылыҡ министры. 1949 йылдан башлап БАССР‑ҙың ауыл хужалығы министры, 1951 йылдан — БАССР Министрҙар Советы Рәйесе.
1962—1971 йылдарҙа «Башлес» ағас әҙерләү комбинаты начальнигы булып эшләй.
СССР-ҙың 4-се һәм 5-се саҡырылыш Юғары Советы, БАССР-ҙың 1‑се, 3-сө, 4-се, 6-сы һәм 7-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
Ленин (1957), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1944, 1966) ордендары менән бүләкләнгән.

# Нәбиуллин Вәли Ғәбей улы
## Маҡтаулы исемдәре һәмбашҡа бүләктәре

* Ленин (1957), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1944, 1966) ордендары менән бүләкләнгән.
# Лобановский Живец

Лобановский Живец — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Покур йылғаһының һул ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Лобановский Живец
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200041924
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204192
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Захаркова

Захаркова — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парабель йылғаһының һул ярына тамағынан 227 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Захаркова
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010700112115200029376
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202937
* Бассейн коды — 13.01.07.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тайжо

Тайжо — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шуделька йылғаһының уң ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.

# Тайжо
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023950
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202395
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ягодный (Кондинское районы)

Ягодный — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Кондинское районындағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 834 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628213, ОКАТО коды — 71116926001.

# Ягодный (Кондинское районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 834 |

# Ягодный (Кондинское районы)
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Мурзина Флүрә Ишбулат ҡыҙы

Мурзина Флүрә Ишбулат ҡыҙы (16 май 1960 йыл) — телетапшырыуҙар алып барыусы, 1993 йылдан «Башҡортостан» дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһының телевидение студияһы дикторы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2017). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2002). Балаҡатай районының почётлы гражданы (2009).

# Мурзина Флүрә Ишбулат ҡыҙы
## Биографияһы

Флүрә Ишбулат ҡыҙы Мурзина 1960 йылдың 16 майында Башҡорт АССР-ы Балаҡатай районы Түбәнге Үтәш ауылында тыуған.
Өфөләге 1-се интернат-мәктәпте алтын миҙалға тамамлағандан һуң Башҡорт дәүләт университетының химия факультетында уҡый (1977—1982).
1982 йылдан Балаҡатай районының Майғазы урта мәктәбендә химия фәненән уҡыта.
1983 йылдан Башҡорт АССР-ы телевидение һәм радио тапшырыуҙары дәүләт комитетында эшләй.
1993 йылдан «Башҡортостан» дәүләт телерадиотапшырыуҙар компанияһының телевидение студияһы дикторы.

# Мурзина Флүрә Ишбулат ҡыҙы
## Ижади эшмәкәрлеге

Телевидение менән хеҙмәттәшлеге Башҡорт республика интернат-мәктәбендә уҡыған сағында уҡ башлана — Флүрә «Йәйғор» программаһының балалар өсөн тапшырыуҙарын алып бара. 1983 йылдан «Һеҙҙең хаттар буйынса», «Йәйғор» әҙәби-музыка тапшырыуҙарының режиссёр ассистенты, сығарыу бүлеге мөхәррире һәм бер үк ваҡытта алып барыусы булып эшләй. Д. Исламовтың повесы буйынса башҡорт телендә төшөрөләгән «Мадам Баттерфляй» фильмында ҡатнаша.

# Мурзина Флүрә Ишбулат ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәи киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2002).
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2017).
* Балаҡатай районының почётлы гражданы (2009).
* «Башҡортостан Республикаһы төҙөлөүгә 100 йыл» миҙалы (2019)
# Дэвид Пейн

Дэвид Пейн (ингл. David Payne, 1843—1894) — шотланд художник-пейзажисы. Пейн Дамфрисшир графлығында тыуған. Ул масон ғаиләһендә тыуған, рәссам Уильям Эварт Локхарт менән бергә Аннан Академияһында белем алған. Художник булып киткәнгә тиклем Пейн маляр булып эшләгән. 1869 йылда Пейн Дерби ҡалаһына килә. 1880 йылдарҙа Дербишир графлығында бер нисә урында йәшәүе тураһында яҙма һаҡланған.
1891 йылда Королева Виктория Лондон Роад (London Road Community Hospital) дауаханаһы төҙөлә башлауға һәм Альфред Хасламдың рыцарь дәрәжәһен раҫларға Дербиға килә. Йөҙҙәрсә ат, кешеләр, һалдаттар, флагтар ҡатнашҡан тамашаны Пейн рәсемгә төшөрә. Был картина Дерби музейы һәм сәнғәт галереяһында һаҡлана.
Пейн ауыл пейзажын һәм тромплей төшөрөүсе рәссам булып китә. Уның рәсемдәре Бирмингем Корол рәссамдар йәмғиәтендә (RBSA), Ноттингем музейы һәм сәнғәт галереяһында күрһәтелә, ул Шjтландия Король Академияһы ағзаһы булып китә (RSA). Ул XIX быуаттың иң яҡшы Бирменгем хужожниктары иҫәбендә була. Пейн өйләнгән, 14 балаһы була. 1894 йылда Шеффилд ҡалаһында вафат була.
# Тархуты-Харвута-Яха

Тархуты-Харвута-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Мудуй-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.

# Тархуты-Харвута-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300073578
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307357
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Бурансы (Мәсетле районы)

Бурансы (рус. Буранчино) — Башҡортостандың Мәсетле районындағы ауыл. Дыуан-Мәсетле ауыл Советына ҡарай. Почта индексы — 452565, ОКАТО коды — 80242820002.

# Бурансы (Мәсетле районы)
## Халыҡ һаны

| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 312 | |
| 1959 | 269 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 310 | |
| 1979 | 252 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 215 | |
| 2002 | 220 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 227 | |
| 2010 | 191 | |

# Бурансы (Мәсетле районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 35 км
* Ауыл Светы үҙәгенә тиклем (Дыуан-Мәсетле): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сулея): 97 км

# Бурансы (Мәсетле районы)
## Урамдар

Урам исеме:
* башҡ. Аръяҡ (урам) — рус. Заречная (улица)
* башҡ. Йәштәр (урамы) — рус. Молодежная (улица)
* башҡ. Салауат Юлаев (урамы) — рус. Салавата Юлаева (улица)
* башҡ. Мәктәп (урамы) — рус. Школьная (улица)

# Бурансы (Мәсетле районы)
## Билдәле шәхестәре

* Әбдрәхим Әбдекәев (1780—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.
# Мусь

Мусь — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кокшага йылғаһының уң ярына тамағынан 159 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Мусь
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400712112100000732
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100073
* Бассейн коды — 08.01.04.007
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Маджуро

Ма́джуро (ингл. Majuro) — Тымыҡ океандағы утрау дәүләте Маршалл Утрауҙарының баш ҡалаһы.
Ҡала шул уҡ исемле атоллда төҙөлгән, был атолл 64 утрауҙарҙан тора. Бында аэропорт һәм диңгеҙ порты бар. Халҡы башлыса Д-У-Д (Делап—Улига—Джаррит, Delap—Uliga—Djarrit — атоллдың көнсығыш осонан, көньяҡтан төньяҡҡа ҡарай һаналған) утрауҙарында тупланған. Улига — төп эш районы, банк һәм туризм үҙәге. Улигала Маршалл Утрауҙары колледжы, урта һәм башланғыс мәктәптәр урынлашҡан. Хөкүмәт учреждениелары Делап утрауында урынлашҡан, бында шулай уҡ бер нисә ҙур магазиндар эшләй. Джаррит утрауында башлыса торлаҡ йорттар, урта һәм башланғыс мәктәптәр урынлашҡан. Атоллдың көнбайыш өлөшөндә Д-У-Д утрауҙарынан 30 км алыҫлыҡта Лаура ҡасабаһы урынлашҡан, ул популяр пляжлы үҫеп барыусы район булып тора.
Атоллдың майҙаны — барлығы 9,71 км², лагуна майҙаны — 295 км². Утрауҙа туристар араһында спорт балыҡ тотоуы һәм дайвинг популяр булып тора.
Икенсе донъя һуғышы осоронда, 1944 йылдың 30 ғинуарында АҠШ ғәскәрҙәре быға тиклем Япония армияһы тарафынан контроллдә тотолған Маджуроны биләй.

# Маджуро
## Туғандаш ҡалалар

| Ҡала | Регион | Ил | Йыл |
| - | Гуам | АҠШ | 1973 |
| Тайбэй | | Тайвань | 1999 |
| Каваи | Нара | Япония | |
# Феофил

Феофи́л (803 тирәһе — 20 ғинуар 842 йыл) — Аморей династияһының икенсе Византия императоры (829—842).

# Феофил
## Биографияһы

Феофил император Михаил II-сенең һәм уның беренсе тормош иптәше Фёкланың улдары. Суҡындырылған атаһы император Лев Армянин булған. 821 йылдан Феофил атаһы менән берлектә дәүләт етәксеһе була. Атаһының үлеменән һуң 829 йылдан берҙән-бер император булып ҡала. Ул тәхеткә яҡшы шарттарҙа килеп ултыра. Империяға ғәрәп пираттарынан башҡа һис ни ҡурҡыныслыҡ килтермәгән. Халыҡ йәшәйеше бик яҡшы була, ҡаҙна ла бик бай була. Әлбиттә, икона өсөн көрәшкән бәхәстәр тынмай. Әммә Михаил II етәкселек иткән ваҡыттарҙа иконаларҙы ҙурлауға(ололау) эйәреүселәр туҡтаған була.
Феофил ғалим Иоанна Грамматик етәкселегндә бик яҡшы белем алған, уҡытыусыһы билдәле иконалар өсөн көрәшеүсе булған. Феофил сәнғәтте һәм фәнде аңлап ҡабул иткән. Ул шулай уҡ сиркәү йырҙарын яратҡан. Үҙе лә стихириҙар яҙған.
Ул бик көслө һәм яҡшы сифаттарға эйә булған, тик ҡыҙыу характерлы булған. Хаҡиҡәтте яратыуы уны бик ҡаты саралар ҡылырға алып килгән.
# Омрась-Юган (Сорум-Амня ҡушылдығы)

Омрась-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сорум-Амня йылғаһының уң ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Омрась-Юган (Сорум-Амня ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021316
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302131
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Жапсарбаев Ҡалҡа

Жапсарбаев Ҡалҡа (ҡаҙ. Қалқа Жапсарбаев)- (1886 Күкһыу (ҡаҙ. Көксу) районы, Мөҡыр (ҡаҙ. Мұқыр) ауылы — 26 ғинуар 1975, шунда уҡ) - халыҡ аҡыны (аҡынсы), композитор.

# Жапсарбаев Ҡалҡа
## Биографияһы

Жапсарбаев Ҡалҡа 1886 йылда ул саҡтағы Төркөстан крайына ингән хәҙерге Алматы өлкәһе Күкһыу районы Мөҡыр ауылында донъяға килгән. Октябрь революцияһына тиклем ҡаҙаҡ һәм урыҫ байҙарында батрак булып йөрөгән. Артабан ул Ҡаратал колхоз-совхоз театры артисы булып эшләгән, көн ҡаҙағына һуҡҡан импровизациялары менән сәхнәләрҙә сығыш яһаған.
Йәш сағынан йыр-дастандарҙы ятҡа әйтер булған, өләң сығара башлаған. Үҙенең билдәле аҡынсы замандаштары менән әйтештәрҙә ҡатнашҡан; ҡаҙ. "Орақ батыр", "Қарлығаш пен дәуіттің достығы", "Дана қыз", "Тұрлымбет туралы аңыз", "Партизан Шәймерден" һәм башҡа дастандарын башҡарған.
1950 йылда Ҡаҙағстан дәүләт китап нәшриәтендә уның поэмалары һәм йырҙары ингән тәүге йыйынтығы донъя күргән
Жапсарбаевтың ҡаҙаҡ телендә ҡаҙ. "Сеңгірбаев Мұсабек" (1951), "Жайқоңыр" (1959), "Өлендер, айтыстар, дастандар" (1962), "Жетісу жырлары" (1970), "Елім, сені жырладым" (1996) тигән йыйынтыҡтары донъя күргән.
СССР осоронда "Почет билдәһе" ордены менән бүләкләнгән. Мөҡыр ауылында Жапсарбаев исемендәге урам, мәктәп, мәҙәниәт йорто бар. Шулай уҡ бында шағир иҫтәлегенә һәйкәл ҡуйылған.
1975 йылдың 26 ғинуарында тыуған ауылында вафат булған.

# Жапсарбаев Ҡалҡа
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

* «Почет Билдәһе» ордены (1945).
* «Ҡаҙаҡ ССР-ы-ның халыҡ аҡыны» исеме (1961)

# Жапсарбаев Ҡалҡа
## Иҫтәлеге

2010 йылдан шағирҙың тыуған ауылы уның хөрмәтенә Аҡын Ҡалҡа тип атала. Тыуған ауылында Жапсарбаев исемендәге урам, мәктәп, мәҙәниәт йорто бар. Шулай уҡ бында шағир иҫтәлегенә һәйкәл ҡуйылған.

# Жапсарбаев Ҡалҡа
## Шулай уҡ ҡара

* Аҡын Ҡалҡа
# Тига (Сарса ҡушылдығы)

Тига — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сарс йылғаһының һул ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Тига (Сарса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100022975
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102297
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Камрю

Камрю — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Карагем №475 йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Камрю
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100312115100004790
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100479
* Бассейн коды — 13.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Пестряев Андрей Михайлович

Пестряев Андрей Михайлович (5 декабрь 1969 йыл, Фирғәнә ҡалаһы, Үзбәк ССР-ы) — Рәсәй боксеры. Халыҡ-ара класлы спорт мастеры. СССР халыҡтары спартакиадаһы чемпионы, профессионалдар араһында ике тапҡыр Европа чемпионы, Донъя чемпионы титулына дәғүәсе. Бокс буйынса СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1991).

# Пестряев Андрей Михайлович
## Биографияһы

Андрей Михайлович Пестряев 1969 йылдың 5 декабрендә Үзбәк ССР-ының Фирғәнә ҡалаһында тыуған. 42-се профессиональ техник училищеһының бокс секцияһы (Стәрлетамаҡ; тренеры М. М. Ғәлләмов), «Хеҙмәт резервтары» ирекле спорт йәмғиәтенең (Өфө; тренеры Р. М. Ғибадуллин) тәрбиәләнеүсеһе. СССР (1991) һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе (1992) йыйылма командалары ағзаһы. 2005 йылдан балалар үҫмерҙәр спорт мәктәбе (Санкт-Петербург), 2-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе тренер-уҡытыусыһы.

# Пестряев Андрей Михайлович
## Спорт ҡаҙаныштары

* СССР халыҡтары спартакиадаһы чемпионы (1991, 67 килограмға тиклемге ауырлыҡта),
* РСФСР чемпионы (1988, 1991),
* король Кубогына Халыҡ-ара турнир еңеүсеһе (Швеция, 1992);
* профессионалдар араһында донъя (2002) һәм Европа (1997, 1999) чемпионы.
* Олимпия уйындарында ҡатнашыусы (1992).
# Бель-Елга

Бель-Елга — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы/ Чечен Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Правый Банок йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Бель-Елга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһының дельтаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 07020001612108200002790
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108200279
* Бассейн коды — 07.02.00.016
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әбү Ҙәр әл-Ғифәри

Әбү Ҙәр Жүнүб ибн Жәнәдә әл-Ғифәри (ғәр. أبو ذر جندب بن جنادة الغفاري‎; вафаты 652, әр-Рабада) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең сәхәбәләренең береһе. Тәүгеләрҙән булып ислам ҡабул итеүсе. Ул ислам динен дүртенсе йә бишенсе булып ҡабул иткән тип хәбәр ителә, бәҙәүиҙәр араһында беренсе мосолман.

# Әбү Ҙәр әл-Ғифәри
## Биографияһы

Сығышы менән Мәккәгә яҡын Ваддан үҙәнендә йәшәгән ғифәр ҡәбиләһенән. Ғифәрҙәр юлдарҙа талау менән шөғөлләнгән һәм ошо урындар аша үткән ҡорайыш каруандарынан өлөш тартып алып тора. Әбү Ҙәр әл-Ғифәри Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең вәғәздәре башланғанға тиклем мәжүсилектән баш тарта. Күпмелер ваҡыт ул Ибраһим динен тотоусыларҙың береһе — хәниф була. Әммә, Мөхәммәт Пәйғәмбәр тураһында ишеткәс, Мәккәгә килеп, Али ибн Әбү Талиб менән һөйләшкәндән һуң ислам ҡабул итә.
Ислам динен ҡабул иткәндән һуң, Әбү Ҙәр үҙҙәренә ҡайта һәм ырыуҙаштары араһында яңы дин тарата башлай. Бынан һуң ғифәрҙәрҙең күпселеге ислам динен ҡабул итә, ә ҡалғандары Мәккәнән Мәҙинәгә Һижрәтенән һуң иманға килә. Әбү Ҙәр мосолман йәмәғәте тормошонда әүҙем эш алып бара, [[Бәҙер һуғышы|Бәҙер ], Өхүд, Ур һәм башҡа һуғыштарҙа ҡатнаша. Мәккәне яулағанда, ул үҙ ырыуының байраҡсыһы була.
Мөхәммәт Пәйғәмбәр үлгәндән һуң Әбү Ҙәр әл-Ғифәри Мәҙинәнән Сүриәгә күсеп китә һәм Әбү Бәкер менән Ғүмәр ибн әл-Хәттаб идара итеү осоронда шунда йәшәй. Әбү Ҙәр рухи практикаға ҙур әһәмиәт бирә, тәҡүә һәм аскеттарса көн итә. Усман ибн Әффан идара иткән осорҙа ул әр-Рабада ауылына күсеп килә, унда вафатына тиклем донъяуи тормоштан ваз кисеп йәшәй.
Әбү Ҙәр әл-Ғифәри 281 хәҙис һөйләп ҡалдырған.
Ғәрәп авторы Әхмәт Рида артынан фарсы ғалимы Али Шәриғәти ҙә Әбү Ҙәрҙе беренсе ислам социализмы вәкиле тип иҫәпләй.