yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Реклама

ҙа тәҡдимнамәләрҙең күплеге]]
Тәҡдимнамә, Рекла́ма (лат. reclamare — «раҫлау, ҡысҡырыу, ризаһыҙлыҡ белдереү») (башҡ. reclamare иғлан, тәҡдим итеү, яр һалыу) — маркетинг коммуникациялар бүлеге.

# Реклама
## Тарихы

Иң ышаныслыһы булып, тәҡдимнамә сауҙагәрлек менән бергә барлыҡҡа килгән тигән төшөнсә тора. Был турала өлгө итеп, боронғо мысыр папирустарын килтерергә мөмкин. Унда балыҡ һатылыуы тураһында мәғлүмәт бирелгән. Ул ваҡытта тәҡдимнамә телдән һәм яҙма рәүештә ҡулланылған. Телдән уларҙы төрлө төрҙәге саҡырыусылар башҡарған. Яҙма рәүештә йә папирус киҫәгенә яҙылған, йә балауыҙ менән шымартылған таҡталарға яҙылған, шулай уҡ юл буйындағы таштарға ла, бина диуарҙарына(стеналарына) яҙғандар.
Әлбитт, тәҡдимнамә былай киң таралыу ҙа алмаған булыр ине, әгәр кешелек донъяһы хәҙерге яңы масса-күләм комуникациялар үҙенә асмаһа. Быға сәбәпсе булып иң беренсе китап баҫыу тора. Шулай уҡ тағы ла 19 быуатта фото төшөрөүҙең таралыуы ла быға сәбәпсе булып тора. Фотоһүрәттәр тәҡдим ителгән тауарҙың ысынбарлығын иҫбатлай. Шуға ла бизнеста киң ҡулланылыш таба. 20 быуат тәҡдимнамәнең быуаты тип атарға була. Сөнки был быуатта яңылыҡтар һәм үҙгәрештәр бик тәрән була. Был быуат эсендә сәнәғәттең алға китеүендә, яңы хәҙерге уйлап табыуҙар, тәҡдимнамәнең киң таралыуына килтерә: күп төҫлө полиграфия, оҡшаш, аҙаҡ һанлы(цифралы) радио, телевидение, ер юлдашы аша элемтә бәйләнеше, һәм әлбиттә компьютер һәм интернет селтәре. Фәнни-техник прогресстан бер аҙым да артта ҡалмай реклама көн һайын үҙенең оҫталығын арттыра, һәм бик сифатлы итеп башҡарыла.

# Реклама
## Тәҡдимнамә индустрияһы

Хәҙерге ваҡытта рекламаның үҫеше махсус социаль институт барлыҡҡа килтереүгә үҙгәрҙе. Был реклама хеҙмәте йәмғиәттең талабын үтәй.". «Тәҡдимнамә индустрияһы» төшөнсәһе хәҙерге иҡтисадта реклама эшмәкәрлеген күпләп булдырыу йәһәтенән формалашты. Тәҡдимнамә эшмәкәрлеген планлы рәүештә алып барыу, баҙар субьекттары менән иҡтисадтың төрлө секторҙары араһында системалы үҙ-ара килешеп эш итеү, реклама продукттары һәм реклама хеҙмәтен файҙаланыусы предпреятиеларҙың барлығы тәҡдимнамә хеҙмәте эшмәкәрлеген индустрия һыҙатына сыҡҡан тип ышандыра.
# Биктимер Ураҙаев

Биктимер Ураҙаев (18-се быуаттың сиреге — 17 май 1774 йыл) — башҡорт старшинаһы. Емельян Пугачёв полковнигы, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, отряд командиры.

# Биктимер Ураҙаев
## Биографияһы

Биктимер Ураҙаев Иҫәт провинцияһы Барын-Табын улусы старшинаһы. Хәҙер Ураҙбай ауылында (хәҙер Силәбе өлкәһе Арғаяш районы составында) йәшәгән. 1737—1739 йылдарҙағы ихтилалда әүҙем ҡатнашыусы Барын-Табын улусы старшинаһы Ураҙай Абҙановтың өлкән улы.
Емельян Пугачёв етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышына 1773 йылдың декабрендә ҡушыла. Биктимер Ураҙаевтың отрядында 1000-ән ашыу яугир була. Ул И. Н. Грязновтың Иҫәт провинцияһына килгәнсе үк Шөкөр Әбзәнов һәм Ғәбделкәрим Ҡорманаев менән берлектә Урал аръяғы Башҡортостанда әүҙем эш алып бара: юлдарҙы күҙәтеп тора, ерле халыҡты мобилизациялауҙа, фураж, аҙыҡ-түлек йыйыуҙа, хөкүмәт ғәскәре менән бәрелештәрҙә ҡатнаша.
1774 йылдың майында Пугачёвтың Төп ғәскәре Татищев ҡәлғәһе һәм Һаҡмар ҡаласығы янында еңелгәс, Биктимер Ураҙаев уға ярҙам итеүҙә ҡатнаша. Белорет заводына отрядын килтерә. Пугачёв указы менән меңдән артыҡ һуғышсынан торған отряд етәксеһе булып, И. И. Михельсон ғәскәренә юлды кәртәләү маҡсаты менән Уралға килә.
1774 йылдың 17 майында Нарели тауы эргәһендә, Яйыҡ һәм Әй йылғаларының үрге ағымы районында, Биктимер Ураҙаев отряды Михельсон корпусы менән ҡаты көрәшкә инә. Баш күтәреүселәр еңелә, Биктимер Ураҙаев һәләк була. Уға полковник дәрәжәһе бирелеү мәғлүмәте һаҡланмаған.
# Оло Речка (Укратус ҡушылдығы)

Оло Речка — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Укратус йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Оло Речка (Укратус ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300007451
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300745
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Сяда-Маха-Яха

Сяда-Маха-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нго-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Сяда-Маха-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300046649
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304664
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кюльштедт

Кюльштедт (нем. Kullstedt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1500 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,11 км². Диңгеҙ кимәленән 445 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37359 һәм автомобиль коды — EIC.
# Шәрипов Рөстәм Фазылйән улы

Шәрипов Рөстәм Фазылйән улы (1 ноябрь 1976 йыл — 18 июнь 2013 йыл) — ҡурайсы.

# Шәрипов Рөстәм Фазылйән улы
## Биографияһы

Рөстәм Фазылйән улы Шәрипов 1976 йылдың 1 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Йылайыр районы Юлдыбай ауылында тыуған.
Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһында юғары белем ала. Инструменталь башҡарыу (ҡурай) бүлегендә Ришат Рәхимов класында ҡурайсы-солист һөнәрен үҙләштерә.
Ижад юлын 2001 йылда, студент сағында уҡ, Башҡорт дәүләт филармонияһында башлай. Аккомпаниатор-концертмейстер вазифаһын башҡара. 2003 йылда уҡыуын тамамлап, Башҡорт дәүләт филармонияһында эшләүен дауам итә.
2003—2005 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Халыҡ инструменттары милли оркестры артисы була.
2005 йылдан «Далан» эстрада төркөмөндә солист-инструменталист (ҡурайсы) булып сығыш яһай.
Рөстәмдең репертуарында бик киң. Уның башҡарыуында халыҡ, классик һәм эстрада жанрындағы йырҙар, донъя халыҡтары мелодиялары яңғырай.

# Шәрипов Рөстәм Фазылйән улы
## Ижади эшмәкәрлеге

Ул сәнғәт оҫталары менән бер рәттән Төркиәлә уҙған Башҡортостан көндәрендә, Кубала, Эстонияла, Ҡаҙағстанда, Мәскәүҙә, Санкт-Петербургта, Ырымбурҙа һәм башҡа ҡалалар һәм илдәрҙә тамашасыларға башҡорт моңон еткерә.
Рөстәм Шәрипов республика конкурстары лауреаты исеменә лә күп тапҡыр лайыҡ була.

# Шәрипов Рөстәм Фазылйән улы
## Репертуары

* Ҡурайсылар берекмәһендә 2019 йыл 8 ғинуар архивланған.
Уның репертуары бай йөкмәткеле һәм күп яҡлы.
* Өйҙөрәк буйы
* Бейеш
* Буранбай
* Дәләү Ғәйшә
* Ҡара өйрәк
* Һандуғас
* Һыр
* Шырлы урман
* Ҡара өйрәк
* Ҡараһаҡал маршы
* Ҡарт Байыҡ
* Кәтинкә
* Ҡыҙыл буйы бүҙәнә
* Ҡурайсы егеткә
* Ҡыҙыл буйы бүҙәнә
* Ләнке ташы
* Юшатыр буйы
* Йәнбикә
* Таштурә

# Шәрипов Рөстәм Фазылйән улы
## Ҡаҙаныштары

* Халыҡ-ара милли мәҙәниәт фестивале сиктәрендә Ҡурай байрамында ҡатнашып Гран-при яулай (Октябрский ҡалаһы, 2004).

# Шәрипов Рөстәм Фазылйән улы
## Хәтер

* Рөстәм Шәрипов исемендәге Асыҡ республика конкурсы (Өфө, 2016, 2017);
* Тыуған ауылы Юлдыбайҙа ул уҡыған мәктәптә Ҡурайсылар берекмәһе тарафынан Рөстәм Шәриповҡа арнап мемориаль таҡта ҡуйылған (14.06.2018)
# Навидад (Чили)

Навидад (исп. Navidad) — Чилилағы ҡасаба. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡасаба менән коммуна Карденаль-Каро провинцияһына ҡарай. Ҡасаба халҡы — 615 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 300,4 км². Халыҡ һаны — 5470 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 18,21 кеше/км².

# Навидад (Чили)
## Географик урыны

Өлкәнең административ үҙәгенән 105 км төньяҡ-көнбайышта һәм провинцияның административ үҙәгенән 52 км төньяҡ-көнсығышта урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
* төньяҡта — Санто-Доминго коммунаһы;
* көнсығышта — Литуэче коммунаһы;
* көньяҡта — Литуэче коммунаһы;
* көнбайышта — Тымыҡ океан.

# Навидад (Чили)
## Демографик мәғлүмәттәр

Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
| Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | Бөтә халыҡ | 5470 |
| шул иҫәптән: | Ҡала халҡы | 614 | Ҡала халҡы өлөшө, % | 11,21 |
| | Ауыл халҡы | 4856 | Ауыл халҡы өлөшө, % | 88,79 |
| | Ир-егеттәр | 2929 | Ир-егеттәр өлөшө , % | 53.5 |
| | Ҡатын-ҡыҙҙар | 2541 | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө , % | 46.5 |
| Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | Халыҡ тығыҙлығы, кеше/км² | 18,21 |
| Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | Өлкә халҡына ҡарата, коммуна халҡы өлөшө , % | 0,64 |
# Штольберг (Мәғдән тауҙары)

Штольберг (Мәғдән тауҙары) (нем. Stollberg/Erzgeb.) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 11734 кеше йәшәй. Майҙаны — 38,82 км². Диңгеҙ кимәленән 464 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9366 һәм автомобиль коды STL.
# Юс (Лыпа ҡушылдығы)

Юс — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лып йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Юс (Лыпа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300112111100032547
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103254
* Бассейн коды — 10.01.03.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Әйһәйлүк (йыр)

Әйһәйлүк —— башҡорт халыҡ йыры.

# Әйһәйлүк (йыр)
## Риүәйәте

Элегерәк заманда Икенсе Бөрйән ырыуы Мостай ауылында бер һыҙма мыйыҡлы һылыу йәш егет булған. Шаян да, hүҙгә лә оҫта, йырға ла шәп икән, ти. Егет сағында бер йәш кенә сибәр ҡыҙға ғашиҡ булып, уны hәp ваҡыт күргehe килеп йөрөгән. Әммә ҡыҙҙы тап килтереп һөйләшеү бик үк еңел булмаған. Шуға ҡарата шаян йыр ҙа сығарған, хатта.
Бының шаянлығы ғүмергә китә. Һөйгән ҡыҙына өйләнеп, балалар атаһы булғас та, кешеләрҙе көлдөрөп, уларҙың күңелдәрен аса торған булған. Ҡатыны: «Хәҙер ҡартайып, балалар атаһы булып киттең, һыҙма мыйығың да aғapып, терпәйешеп бөттө, үҙең һаман шаяраһың», — ти икән. Шуға көйҙөң исемен: «Әйһәйлүк», йәки «Балалар aтahы» тип алып китә булалар

# Әйһәйлүк (йыр)
## Йырҙың тексы

    Иртәнсәккәй тороп, тышҡа сыҡһам,
                Әйһәйлүк,
    Бер ҡыҙ килә һыйыр ҙа, ай һәүкәләп,
          һәпем, һәпәүләкәйем.
    Бер аҙ ғына тороп һөйләшкәнсә,
             Әйһәйлүк,
    Ҡарт инәһе йөрөй шул, ай һәүкәләп,
          һәпем, һәпәүләкәйем.
    Һыҙылып ҡына сыҡҡан, мыйығымды,
             Әйһәйлүк,
    Ҡыҙҙар һорай сәсмәүҙә, әй, суғына,
          һәпем, һәпәүләкәйем.
    Һыҙылып ҡына сыҡҡан, мыйығымды,
             Әйһәйлүк,
    Вәғәҙә иттем һөйгән дә ҡыҙыма,
          һәпем, һәпәүләкәйем.
# Фәйзуллина Гүзәл Әсхәт ҡыҙы

Фәйзуллина Гүзәл Әсхәт ҡыҙы (9 ноябрь 1960 йыл) — хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. «Башгражданстрой» тресы генераль директорының дөйөм мәсьәләләр буйынса урынбаҫары. 2019 йылдан Башҡортостан Республикаһының алтынсы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.

# Фәйзуллина Гүзәл Әсхәт ҡыҙы
## Биографияһы

Гүзәл Әсхәт ҡыҙы Фәйзуллина 1960 йылдың 9 ноябрендә Өфө ҡалаһында тыуа. Урта мәктәпте тамамлағандан һуң юғары белемде Башҡорт дәүләт университетында, икенсе юғары белемде Мәскәү дәүләт социаль университетында ала. Хеҙмәт юлын Өфөлә 1978 йылда башлай, 49-сы мәктәптә лаборант, секретарь, тәрбиәсе булып эшләй. 1982—1984 йылдарҙа ошо уҡ белем усағында комсомол ойошмаһы секретары була. 1984—1991 йылдарҙа — ВЛКСМ-дың Октябрь райкомы секретары, КПСС-тың Октябрь райкомы инструкторы. 1991—1993 йылдарҙа 37-се мәктәптә уҡыта. 1993—1995 йылдарҙа «Алекс» ИСБ-һының мәғлүмәт бүлеге начальнигы, директор урынбаҫары, «Забота» ТОО-һы диеркторы булып эшләй. 1995—2000 йылдарҙа — Октябрь районының халыҡты социаль яҡлау идаралығы начальнигы, һуңынан 2018 йылға тиклем — Октябрь районы хакимиәте башлығы урынбаҫары. 2019 йылғы һайлауҙарға тиклем «Башгражданстрой» тресы яуалылығы сикләнгән йәмғиәттең дөйөм мәсьәләләре буйынса генераль директоры урынбаҫары. 2019 йылдан — Башҡортостан Республикаһы 6-сы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Урындағы үҙаидара, граждан йәмғиәтен үҫтереү һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса комитет ағзаһы.

# Фәйзуллина Гүзәл Әсхәт ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһы дөйөм белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре
* Башҡортостан Республикаһының Маҡтау ҡағыҙы.
# Хайруту-Тарка

Хайруту-Тарка — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Алапокотыль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Хайруту-Тарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300067745
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306774
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Али Чаринский

Али Чаринский (ысын исеме: Мирзаев Арслан Гаджимурадович; 9 ғинуар 1988 йыл, Термез, Үзбәк ССР, СССР) — Дағстан хоҡуҡ яҡлаусыһы, сәйәси ҡасаҡ, спортсы, джиуджитсу, хәрби самбо һәм грепплинг буйынса тренер.

# Али Чаринский
## Биографияһы

1988 йылдың 9 ғинуарында Термез ҡалаһында (Үзбәк ССР-ы) тыуған. Милләте буйынса лаҡ, дин тотоу буйынса сөнни мосолман. Бала сағында айырыуса бер көрәшкә иғтибар итә, самбо һәм хәрби сәнғәт менән шөғөлләнә.
2000 йылдарҙа Мәскәү юғары уҡыу йорттарының береһенә уҡырға инә. Ислам хоҡуҡтарын яҡлау эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә, атап әйткәндә, мосолман ҡатын-ҡыҙҙарының уҡыу йорттарында хиджаб кейеү хоҡуғын яҡлай. «Мосолмандар хоҡуҡтары өсөн» хәрәкәтендә әүҙем ҡатнаша һәм уның лидеры була.
2016 йылдың аҙағында, Рәсәйҙә уға ҡаршы бер нисә енәйәт эше ҡуҙғатылғандан һуң, Украинаға күсә. Атап әйткәндә, Рәсәйҙә уны «терроризмды аҡлауҙа» ғәйепләйҙәр. 2022 йылдың аҙағында уға ҡаршы «Рәсәй армияһын дискредитациялау» статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатыла. Украинала сәйәси эшмәкәрлеген дауам итә. Одессала бразиль джиу-джитсу буйынса тренер булып эшләй, шулай уҡ «Хаджибей» шәхси мәктәбен аса.

# Али Чаринский
## Сәйәси эшмәкәрлеге

Уҡыу осоронда ислам хоҡуҡтарын яҡлау эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә, уҡыу йорттарында хиджаб кейеүҙе һәм намаҙ уҡыуҙы яҡлай. «Мосолмандар хоҡуҡтары өсөн» йәмәғәт хәрәкәте лидеры. Үҙ эшмәкәрлеге өсөн бер нисә тапҡыр көс хеҙмәткәрҙәре яғынан баҫымға дусар була. Һуңынан уға ҡаршы енәйәт эштәре ҡуҙғатыла, бынан һуң ул Рәсәйҙән Украинаға күсеп китә.
«Азат Кавказ» ижтимағи-сәйәси хәрәкәтенең медиаофисы етәксеһе.
2024 йылдың апрелендә Рәсәй «экстремистар һәм террорсылар» исемлегенә индерелә.

# Али Чаринский
## Тренерлыҡ эшмәкәрлеге

Одессала джиуджитсу, хәрби самбо һәм грепплинг буйынса тренер булып эшләй. Али Чаринский тренерлығы аҫтында Ҡырым спортсылары 10 тапҡырҙан ашыу донъя һәм Европа чемпионаттарында еңеүсе һәм призер була. Ҡырым Автономиялы Республикаһының спорт көрәше федерацияһы етәксеһе урынбаҫары.
Али Чаринский үҙе грепплинг буйынса спорт мастеры, самбо буйынса спорт мастерлығына кандидат, джиуджитсу буйынса ҡара билбау эйәһе.

# Али Чаринский
## Социаль селтәрҙәр

Шул уҡ исемле шәхси YouTube һәм Telegram каналын алып бара. Инстаграм аккаунты бар. Башня, Джабраилович һ. б. каналдарында даими эфирҙа сығыш яһай.
# Шәмсетдинов Хәмит Мөхәмәҙи улы

Шәмсетдинов Хәмит Мөхәмәҙи улы (5 июнь 1949 йыл — 20 ғинуар 2009 йыл) — театр һәм кино актёры, режиссёр, педагог, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2007), Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1991).

# Шәмсетдинов Хәмит Мөхәмәҙи улы
## Биографияһы

Хамит Мөхәмәҙи улы Шәмсетдинов 1949 йылдың 5 июнендә Үзбәк ССР-ының Фирғәнә өлкәһе Куйбышев районындағы Риштанда тыуған. Бер нисә йылдан ғаилә тыуған яҡтарына ҡайтып, Әлшәй районы Ҡармыш ауылында төпләнә. Буласаҡ актёр Раевкала һигеҙенсе синыфты тамамлай, ошо уҡ райондың «Еңеү» колхозында төрлө эштәрҙә эшләй. Салауат индустрия техникумына инә, унан һуң Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. Тырыш егетте ауыл хужалығы институтына уҡырға инергә өгөтлөйҙәр, әммә ул, яҙмыш ҡушыуы буйынса, бер үк ваҡытта ике институтҡа имтихан тота. Ауыл хужалығы институтында уҡый башлағандан һуң, уны Өфө сәнғәт институты ректоры Заһир Исмәғилев саҡыртып ала һәм өмөтлө, буйсан, гармунсы, бөтә яҡтан артист булырлыҡ егетте сәнғәт юлына өндәй (1972—1977; Л. В.Вәлиев, Ф.Ҡ.Ҡасимова курсы). 1973—1985 йылдарҙа һәм 1989—2008 йылдарҙа Башҡорт академия драма театры актёры, 1985—1989 йылдарҙа «Аҡбуҙат» ипподромының «Ижади үҙәк» ПБ режиссёры.
Иң баштан уҡ Хәмит Шәмсетдинов киң ижади мөмкинлектәргә эйә булған артист булып таныла. Классик һәм заманса спектаклдәрҙә героик һәм характерлы ролдәрҙе берҙәй уңышлы башҡара.

# Шәмсетдинов Хәмит Мөхәмәҙи улы
## Театрҙа уйнаған ролдәре

«Оҙон-оҙаҡ бала саҡ» — Шәһиҙулла (М. Кәрим); «Ай тотолған төндә» — Дәрүиш (М.Кәрим); «Башҡорт туйы» — Үтәғол (М.Буранғолов); "Рәйсә+Фәйзи — Фәйзи (Н. Асанбаев); «Бибинур, ах, Бибинур!» — Семен (Ф.Бүләков); «Аттила» — Башҡортхан (Ғ. Шафиҡов); «Ғәйепһеҙ ғәйеплеләр» — Муров (А.Островский); «Әкәмәтле һөйөү» — Рикардо (Лопе де Вега); «Һуңғы ғәйнә» — Таймаҫ (А. Иҙелбаев); «Йәрең көнләп, серең һөйләп…» — Исидоро (К.Гольдони); «Мәһәре-байҙан» — Әджиәмит (Ю. Болат); «Башмағым» — Кәримбай (Х.Ибраһимов); «Йырланмаған йыр» — Вәзир (М.Кәрим; дебют, 1973); «Кәкүк ояһы» — Бромден (К.Кизи); «Ҡыҙыл паша» — Әхмәт (Н. Асанбаев).

# Шәмсетдинов Хәмит Мөхәмәҙи улы
## Режиссерлыҡ постановкалары

Оҙаҡ йылдар театр репертуарында ҙур уңыш менән бара Х. Шәмсетдинов сәхнәләштергән спектаклдәр бара: «Аҫылйәр» (М.Фәйзи), «Һүнмәһен-һүрелмәһен» (Х.Зарипов), «Аҡъял батыр» (З.Вәлитов, башҡорт халыҡ әкиәте буйынса), «Үҙ йөрәгеңде тыңла!» (Г. Х. Андерсен буйынса) спектаклдәре (А. Абушахманов менән берлектә).
Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡыта.
Уның кинематографиялағы ролдәре («Алтын ат һыбайлыһы» («Всадник на золотом коне»), «Емельян Пугачев», «Возвращение чувств» һәм «Муса Мортазин» шулай уҡ Башҡортостан һәм Рәсәй кино сәнғәтенең алтын фондына ингән.

# Шәмсетдинов Хәмит Мөхәмәҙи улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡорт ССР-ының халыҡ артисы (1991)
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2007)
# Каролинебург

Каролинебург усадьбаһы — Кайнуу төбәгендә берҙән-бер усадьба, Шул уҡ исемле ҡаланың Каяани йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Каролинебург
## Тасуирламаһы

Хәҙерге усадьба биләмәһе 1800 йыл башында дәүләт муниципалитетына ҡараған. Каяани ҡалаһы судьяһы Фредрик Каламниус был участканы 1835 йылда һатып ала. Киләһе йылға бер ҡатлы айырым йорттоң төҙөлөшө тамамлана. Каламниус йортто ҡатыны Каролина хөрмәтенә Каролинебург тип атай. Айырым йортта тантаналар һәм байрам кисәләре үтә, уларҙа Каяани ҡалаһы етәкселәре, шул иҫәптән ҡаланың күренекле табибы Элмас Лённрот та була. Усадьба ауыл хужалығы майҙансыҡтарын һәм Каяани йылғаһынан төньяҡҡа ҡарай ҙур биләмәне үҙ эсенә ала. Каламниустың вафатынан һуң усадьба 1843 йылда һатыла. Яңы хужаһы Самуэль Хенрик Кайандер булып китә.
Uleåborgs Sågverk Ab эшләүсе Джон Норблад 1895 йылда үҙенең Каролинебур поместьеһын Снеллманға, Улеоборг Сагверк улына һата. Усадьбаның майҙаны 410 гектар тәшкил итә. Норблад Каролинебургта 1886 йылдан йәшәй һәм бында ҡағыҙ фабрикаһын һәм ағас оҫтаханаһын ойошторорға планлаштыра. Әммә был проект тормошҡа ашмай.
1926 йылда усадьба милексеһе булып Kajaani Puutavara Oy компанияһы (аҙаҡ Kajaani Oy) тора. 1949 йылда төп бина янында өҫтәмә бер нисә бина төҙөлә. Биналарҙың архитекторы булып Эйно Питкянен сығыш яһай.
Усадьба Каяани ауыл общинаһы яғында 1977 йылға тиклем урынлаша, ул саҡта ауыл общинаһы Каяани ҡалаһы составына ингән була.
1987 йылда Каролине усадьбаһының милексеһе булып шул уҡ исемле компания тора. Усадьба йүнәтелә һәм ресторан һәм ҡунаҡхана итеп ҡуртымға бирелә. 2012 йылда ҡуртым ваҡыты тамамланғас, Karolineburg Oy компанияһы бинаны үҙенең ихтыяждары өсөн тотона, һәм шул уҡ йылдың көҙөндә йүнәтеү эштәре башлана. 2012 йылдың яҙына төп бинаның реконструкция эштәре тамамлана, ә һуңынан хужалыҡ ҡаралтылары ла реконструкциялана. Компания ресторан һәм ҡунаҡхана эштәрен тормошҡа ашырыуҙы дауам итә.
# Һыу себеше

?Һыу себеше :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Торна һымаҡтар |
| Ғаилә: | Тартай һымаҡтар |
| Ырыу: | Ҡуҡыйҙар |
| Төр: | Һыу себеше |
Латинса исеме :
Porzana pusilla (Pallas, 1776) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 176251 NCBI 54492 |
Һыу себеше (лат. Погоныш-крошка,лат. Porzana pusilla) (лат. Zapornia pusilla) — сыйырсыҡтан бәләкәйерәк, һирәк оса торған бик һаҡ ҡош.
Күберәк ерҙән йүгереп йөрөй. Осҡанда оҙон аяҡтары һалынып бара. һырты ҡара таптар менән сыбарланған ҡара-көрән, муйынының аҫ яғы күкһел һоро, түше аҡ, ҡорһағы һәм ҡойроҡ аҫты ҡара арҡыры һыҙыҡлы аҡ.

# Һыу себеше
## Таралыуы һәм төрҙәре

Япония, Һиндостан, Көньяҡ Азия, Көньяҡ Африка, Мадагаскар, Австралия һәм Яңы Зеландияла киң таралған. Үҙәк Европала тик ҡайһы бер урындарҙа ғына даими осрай. Был күсәр ҡоштар, Урта диңгеҙ бассейнында ҡышлай. Ҡышҡа Сахара аша Көньяҡ Африка Республикаһына осалар.
6 төрө бар:
* Z. p. intermedia (Hermann, 1804) — Европаның көнбайышынан Кесе Азияға тиклем, Африканың төньяғы, көнсығышы һәм көньяғы, Мадагаскар
* Z. p. pusilla (Pallas, 1776) — Европаның көнсығышынан Азия үҙәгенә һәм көнсығышына тиклем
* Z. p. Mira (Riley, 1938) — Калимантан
* Z. p. mayri (Junge, 1952) — Үҙәк Яңы Гвинеяның көнбайышы һәм көнсығышы
* Z. p. palustris (Gould, 1843) — Төньяҡ-көнсығыш Яңы Гвинея һәм Австралия (көньяҡ-көнсығыш һәм көньяҡ Австралия һәм Тасманияны иҫәпкә алмағанда)
* Z. p. affinis (Gray, 1845) — Яңы Зеландия (Төньяҡ, Көньяҡ, Стюарт утрауҙары)
# Ишҡара Арыҫланов

Ишҡара Арыҫланов — Башҡортостанда 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Е. И. Пугачёвтың полковнигы. Тархан.

# Ишҡара Арыҫланов
## Биографияһы

Ишҡара Арыҫланов сығышы менән Ҡазан даруғаһы Ҡаңлы улусы Өстүбә ауылы башҡорттарынан. Рәсми документтарҙа тәүге тапҡыр 1760 йылдарҙа телгә алына.
1773 йылдың декабренән — 1774 йылдың ғинуарына ҡәҙәр Минзәлә баш күтәреүселәр үҙәге етәкселәренең береһе була.
1774 йылдың февраль—марттында Ҡаранай Моратов һәм И. И. Ульянов менән берлектә Баҡалы һәм Нуғайбәк ҡәлғәләре тирәһендә һуғыша.
1774 йылдың апреленән һуғыш хәрәкәттәрендә ҡатнашмай. 1774 йылдың 26 майында Ҡыҙрас Муллаҡаевтың Өфө властарына хәбәр итеүенсә, Баҡалы ҡәлғәһенән сыҡҡан һалдаттар ауылдар буйлап йөрөйҙәр һәм ғәйепһеҙ кешеләрҙе үлтерәләр, уларҙың имениеларын талайҙар, старшина Ишҡара Арыҫлановты әсиргә алалар. Шул уҡ йылдың көҙөндә Ишҡара Арыҫланов Ҡазан йәшерен комиссияһына ярлыҡау һорап килә, декабрендә өйөнә ҡайтарыла.
1783 йылдан старшина булып хеҙмәт итә. С. У. Таймаҫов буйынса Ҡыпсаҡ улусы старшинаһы, башҡа сығанаҡтар буйынса — Ҡырғыҙ улусы старшинаһы. Шул уҡ ваҡытта Ә. З. Әсфәндиәров был фекер менән килешмәй һәм Ишҡар Арыҫлановты Йылан улусы Ишҡар ауылын нигеҙләүсе тип иҫәпләй.
# Иҙәк ауыл Советы (Благовещен районы)

Иҙәк ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Благовещен районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.

# Иҙәк ауыл Советы (Благовещен районы)
## Тарихы

Ауыл биләмәһе Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә статусына эйә.