yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ислам (исем)

Ислам — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

# Ислам (исем)
## Этимологияһы

Ислам исеме ғәрәпсәнән мосолман тигәнде аңлата. Дин атамаһы.

# Ислам (исем)
## Билдәле кешеләр

Әхтәмов Ислам Әхтәм улы (28 июнь 1921 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, майор, Ҡыҙыл Байраҡ, I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.
Ғәзиев Ислам Гәрәй улы (30 сентябрь 1929 йыл) — хеҙмәт ветераны. 1954—1977 йылдарҙа «Востокпроводмеханизация» тресының экскаватор машинисы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975). СССР-ҙың газ сәнәғәте отличнигы (1974).
Илсебәков Ислам Шәйхетдин улы (башҡа сығанаҡтарҙа Ильчиваков Исмагил Шаймуратович тип күрһәтелгән) (1918 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, гвардия рядовойы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 60-сы кавалерия полкы яугиры.

# Ислам (исем)
## Фамилияла

Исламов Динис Фәтхи улы (15 декабрь 1921 йыл — 14 апрель 1973 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм прозаик. Ике Ҡыҙыл Байраҡ, I һәм II дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры. 1965 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
Исламова Фәһимә Ғәббәс ҡыҙы (19 декабрь 1925 йыл) — Башҡортостандың мәғариф эшмәкәре, уҡытыусы-методист, педагогия фәндәре кандидаты. Милләте — башҡорт.
Исламов Илдар Лоҡман улы (29 ғинуар 1957 йыл) — педагог, тыуған яҡты өйрәнеүсе, йәмәғәт эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы (1995), мәғариф ветераны.
Исламова София Ғиззәт ҡыҙы (26 июль 1948(19480726)) — СССР һәм Рәсәй зоотехнигы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2004), биология фәндәре кандидаты (1993), профессор. Башҡортостан Республикаһының фән эшмәкәре (2011), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2005), Хеҙмәт ветераны (2003).
Исламов Мырҙағол Буранғол улы (27 ноябрь 1909 йыл — 1 ноябрь 1974 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы.

# Ислам (исем)
## Ауылдар

Ислам (Баймаҡ районы) (рус. Исламово) — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл.
# Әбдрәшитова Нурзиә Әхмәт ҡыҙы

Әбдрәшитова Нурзиә Әхмәт ҡыҙы (30 апрель 1957 йыл) — башҡорт театр актёры, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012)

# Әбдрәшитова Нурзиә Әхмәт ҡыҙы
## Биографияһы

Нурзиә Әхмәт ҡыҙы Әбдрәшитова 1957 йылдың 30 апрелендә Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районының Ҡаратал ауылында тыуған. Әсәһе 1962 йылда йөрәк сиренән вафат булып ҡала.
Уны, һеңлеһен һәм ағаһын Сыңғыҙ ауылында йәшәгән Ғәрифә өләсәйе үҙ ҡанаты аҫтына ала. Тик ул да 1967 йылда вафат була. Балалар яңынан Ҡараталға, атайҙарының яңы ғаиләһенә күсеп ҡайта.
1968 йылда Ҡаратал мәктәбе директоры Шәрифйән Ғәҙелшин уларҙы Баймаҡ интернатына урынлаштыра. Мәктәпте тамамлағас, буласаҡ актриса Ҡуянтау тәжрибә хужалығында бер йыл эшләп ала. Унан Роза Ильясованың өгөтләүе буйынса Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡырға инә.
Фәрдүнә Ҡасимова, Гөлли Мөбәрәкова, Суфия Ҡорбанғәлиева, Тамара Хоҙайбирҙиналар — уның уҡытыусылары була. Юғары уҡыу йортон уңышлы тамамлағас, 1977 йылда А. Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрына эшкә ҡайта.
Яңы эшләй башлағас та тамашасы һөйөүен яулап өлгөргән, хәҙер инде Башҡортостандың халыҡ дәрәжәһенә күтәрелгән актрисаны белмәгән, ул тыуҙырған образдарҙы хәтерләмәгән кеше юҡтыр, моғайын. " Айһылыуҙың айлы кистәре"ндә — Хәнифә, "Ай тотолған төндә"лә — Тәңкәбикә, "Аҡҡош йыры"нда — Әлимә, «Бисәкәй»ҙә — Утлыбикә, "Аҡ ҡалфаҡ"та — Раушания ролдәре аша халыҡҡа яҡшы таныш ул.
Тәүге аҙымдарымды баҫырға өйрәткән режиссёры Ғәләүетдинов Фәтхелислам Ғәйнислам улын оло хөрмәт менән иҫкә ала Нурзиә Әхмәт ҡыҙы. Уға Хисмәтулла Дәүләтов, Әсҡәт Йәнбәков, Ҡәйүм Хөсәйенов, Рәмзилә Әҙелшина, Хәмзә Ҡурсаев, Закирйән Ханов, Шәмсинур Сиражетдинова кеүек сәхнә оҫталары менән бергә эшләргә, ижад итергә насип була.
Бына инде 35 йыл Нурзиә Әхмәт ҡыҙы яратҡан театрына тоғро хеҙмәт итә. Ошо арауыҡта ҡырҡтан ашыу роль башҡарып, халыҡ ихтирамын яулаған.
1977 йылда Риза Әбдрәшитовҡа кейәүгә сыға Илгиз менән Илнур исемле улдары бар. Барыһының да тормошо театр менән бәйләнгән: өлкән улы Илгиз — драма артисы, кесеһе Илнур — театр директоры вазифаһын башҡарыусы, Риза Ғәҡиф улы менән килендәре Айгөл дә театрҙа эшләй.
Театр сәнғәте өлкәһендә күрһәткән хеҙмәте өсөн 2012 йылда Нурзиә Әхмәт ҡыҙы Әбдрәшитоваға «Башҡортостандың халыҡ артисы» тигән маҡтаулы исем бирелә.

# Әбдрәшитова Нурзиә Әхмәт ҡыҙы
## Ролдәре

Тәүге тапҡыр уйнаған спектаклдәре: «Алһыу таңдар», «Сәйер йондоҙҙар», «Зимагорҙар», «Ҡыйыу ҡыҙҙар», «Ҡойма ямғырҙа», «Ҡара төндә яҡты моң»…
Шул ваҡытта «Ҡара төндә яҡты моң» спектаклендә төп ролде — йәш ҡатын Гөлбикә образын тыуҙырырға тура килә. Көслө рухлы, уй-хисле, ышаныслы, урыны менән ярһыу образ ул.
Шунда уның киләсәген билдәләгән герой барлыҡҡа килә — ул «Ай тотолған төндә» спектаклендәге Тәңкәбикә роле.
«Рәйсә+Фәйзи», «Ҡыҙҙар ниңә илай?», «Тойғолар ниңә һүнә?», «Төштәге йыр», «Аҡ ҡалфаҡ», «Аҡҡош йыры», «Ҡазан һөлгөһө», Арыҫлан Мөбәрәковтың "Бисәкәй спектаклдәрәренге ролдәре лә тамашасы күңеленә хуш килә.

# Әбдрәшитова Нурзиә Әхмәт ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012)
# Нюненьга

Нюненьга — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кема йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Нюненьга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014450
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001445
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Васильева Евлалия Ивановна

Васильева Евлалия Ивановна (10 август 1923 йыл — 6 февраль 2017 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Яльчикский районының «Победа» колхозы агрономы (1950—1963), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1960), РСФСР-ҙың атҡаҙанған агрономы (1958).

# Васильева Евлалия Ивановна
## Биографияһы

Евлалия Ивановна Васильева 1923 йылдың 10 авгусында Чебоксар өйәҙе Ларготы ауылында (хәҙер Сыуашстандың Моргауш районы Юнга ауылы). Колхоз рәйесе, Социалистик Хеҙмәт Геройы Василий Васильевич Зайцевтың (1912—1982) ҡатыны.
* 1945 — Сыуаш ауыл хужалығы институтын тамамлап, Чебоксар районы «Ленин юлы» колхозында агроном булып эшләгән.
* 1950—1963 — Яльчикский районы «Еңеү» колхозының баш агрономы була.
* 1956 — Сыуаш АССР-ының атҡаҙанған агрономы
* 1958 — РСФСР-ҙың атҡаҙанған агрономы
* 1963—1978 — Сыуаш АССР-ының ауыл хужалығы продукцияһын етештереү һәм әҙерләү министрының игенселек һәм орлоҡсолоҡ мәсьәләләре буйынса беренсе урынбаҫары.
* 1967 — Сыуаш АССР-ының Хеҙмәт Даны һәм Ҡаһарманлығы почёт китабына индерелгән.

# Васильева Евлалия Ивановна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

СССР Юғары Советы Президиумының 1960 йылдың 7 март]УКказы менән юғары етештереү күрһәткестәре, игенселек технологияһын камиллаштырыу һәм продуктлылығын арттырыуға ҙур өлөш индергәне өсөн Ленин ордены һәм ««Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы алтын тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
* Ленин ордены (1960)
* Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1973)
* Сыуаш АССР-ының атҡаҙанған агрономы (1956)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған агрономы (1958)
# Лыхма

Лыхма — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Белоярский районындағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 1400 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628173, ОКАТО коды — 71111912001.

# Лыхма
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | 1400 |

# Лыхма
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Оло Хулта

Оло Хулта (Хута, Оло Хулто) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Баренц диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.

# Оло Хулта
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000052918
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005291
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нерусовей-Яха-Каге

Нерусовей-Яха-Каге — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нерусовей-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Нерусовей-Яха-Каге
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090646
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009064
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вырью

Вырью — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының уң ярына тамағынан 1014 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Вырью
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200112103000013650
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001365
* Бассейн коды — 03.02.02.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Манюку-Шор

Манюку-Шор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Юн-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Манюку-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03050200112103000067388
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103006738
* Бассейн коды — 03.05.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Лев Толстой урамы (Красный Сулин)

Толстой урамы (рус. Улица Толстого) — Рәсәйҙең Ростов өлкәһендәге Красный Сулин районы Красный Сулин ҡала округының административ үҙәгендәге Красный Сулин ҡалаһының таусылар биҫтәһендәге урам. Бөйөк рус яҙыусыһы Лев Николаевич Толстой (1828—1910) хөрмәтенә аталған.

# Лев Толстой урамы (Красный Сулин)
## Тасуирлама

Толстой урамы Братская урамынан башланып, Парк һәм Павлова урамдарын киҫеп үтеп, Чкалов урамы киҫелешендә тамамлана. Глинка урамына параллель. Оҙонлоғо — 530 метр.
Урамдың почта индексы: 346356.
Урам граф, рус әҙәбиәтендә һәм рус фәлсәфәһендә киң билдәле, бар донъяға танылған яҙыусы, Севастополь оборонаһында ҡатнашыусы (1854—1855), мәғрифәтсе, публицист, дини-фәлсәфәүи фекерләүсе, «Толстовсылыҡ» тигән яңы ағым барлыҡҡа килтереүсе, 1873 йылдан Санкт-Петербург Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты, һүҙ сәнғәтендә маҡтаулы академик (1900) Лев Николаевич Толстой хөрмәтенә аталған.
# Лемба (Сумыч ҡушылдығы)

Лемба — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сумыч йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.

# Лемба (Сумыч ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100003849
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100384
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Браун Николай Варфоломеевич

Николай Варфоломеевич Браун (25 апрель 1925 йыл — 10 апрель 1997 йыл) — 3-сө Белорус фронты 1-се һауа армияһы ике тапҡыр Ҡыҙыл Байраҡлы Суворов һәм Кутузов орденлы 276-сы бомбардировка Гатчина авиация дивизияһының 34-се гвардия бомбардировкалы Тихвин Ҡыҙыл Байраҡлы Кутузов орденлы авиация полкының һауа уҡсыһы-радисы, гвардия сержанты.

# Браун Николай Варфоломеевич
## Биографияһы

Николай Варфоломеевич Браун 1925 йылдың 25 апрелендә Башҡорт АССРы Йылайыр кантонының Воскресенск хуторында (хәҙерге Башкортостан Республикаһының Күгәрсен районы Воскресенское ауылы) тыуа. Украин. 1933 йылдан Ырымбур ҡалаһында йәшәй. Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда Николай мәктәптә генә уҡый. 7-се синыфты тамамлағас, ололар менән бер рәттән колхозда эшләй. Иген комбайны штурвалсыһы була.
1942 йылдың сентябрендә Ҡыҙыл армияға саҡырыла һәм кесе авиация белгестәре мәктәбенә уҡырға ебәрелә. 1943 йылдың июлендә кесе сержант Браун мәктәпте «һауа уҡсыһы-радист» һөнәре буйынса тамамлай һәм часҡа ебәрелә. Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында 1943 йылдың декабренән.
1944 йылдың ғинуарынан һуғыш аҙағына тиклем 34-се гвардия бомбардировка полкы составында һуғыша. Пе-2 бомбардировщигында уҡсы-радист булып оса. 1944 йылдың июленә Ленинград фронтында 49 хәрби осош яһай. 4 апрелдә немец истребителен бәреп төшөрә. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә. 1944 йылдың октябренән полк составында дошмандың Көнсығыш-Пруссия төркөмөн тар-мар итеү алыштарында ҡатнаша.
1944 йылдың 8 октябрендә гвардия сержанты Браун экипаж составында дошмандың мөһим хәрби объекттарын бомбаға тотоу өсөн 8 хәрби осош яһай. 1944 йылдың 20 октябрендә Шталлупенен ҡалаһында дошмандың хәрби техникаһын һәм тере көсөн бомбаға тотоуҙа ҡатнаша. 1-се һауа армияһының ғәскәр төрҙәре буйынса 1944 йылдың 29 ноябрендәге бойороғо буйынса хәрби осоштарҙа күрһәткән батырлығы өсөн гвардия сержанты Николай Варфоломеевич Браун 3-сө дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
1945 йылдың мартында гвардия сержанты Браун иҫәбендә 112 хәрби осош була. 1945 йылдың 25 апрелендә ул 2-се дәрәжә Дан ордены менән бүләкләнә.
1945 йылдың майында сержант Браун үҙ иҫәбенә 121 хәрби осош яҙа.
СССР Юғары Советы Президиумының 1946 йылдың 15 майындағы указы менән Бөйөк Ватан Һуғышының йомғаҡлау этабында дошман менән алыштарҙа иҫ киткес ҡаһарманлыҡ, батырлыҡ күрһәткәне, ҡурҡыу белмәгәнлеге өсөн гвардия сержанты Николай Варфоломеевич Браун 1-се дәрәжә Дан ордены менән наградланып, Дан орденының тулы кавалеры була.
Һуғыштан һуң армияла хеҙмәтен дауам итә. 1950 йылдарҙа старшина дәрәжәһендә отставкаға сыға. 1951 йылда ғаиләһе менән Ырымбур ҡалаһына күсә һәм Ырымбур осоусылар училищеһында хеҙмәтен дауам итә. 1960 йылда демобилизациялана. «Мельмаш» заводында электрик булып эшләй. 1997 йылдың 10 апрелендә вафат була.
Ырымбур ҡалаһы башлығының 1995 йылдың 27 апрелендәге бойороғо менән уға Ырымбур ҡалаһының почетлы гражданы исеме бирелә.
# Матреночка

Матреночка — Рәсәйҙәге йылға. Воронеж өлкәһе, Тамбов өлкәһе, Липецк өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Битюг йылғаһының уң ярына тамағынан 233 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.

# Матреночка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Битюг. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100912107000003897
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000389
* Бассейн коды — 05.01.01.009
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Рассоха Прищатиницы

Рассоха Прищатиницы — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Прищатиница йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Рассоха Прищатиницы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000054783
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005478
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ерекле (Һаҙаҡ ҡушылдығы)

Ерекле — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Саҙаҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Ерекле (Һаҙаҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201312111100024335
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102433
* Бассейн коды — 10.01.02.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Сәйфуллин Риф Ғәли улы

Сәйфуллин Риф Ғәли улы (4 октябрь 1949 йыл) — театр актёры. 1977 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1988), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы(2022).

# Сәйфуллин Риф Ғәли улы
## Биографияһы

Риф Ғәли улы Сәйфуллин 1949 йылдың 4 октябрендә Башҡорт АССР-ының (1993 йылдан Башҡортостан Республикаһы) Архангел районының Муллаҡай ауылында тыуған.
Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлағас (1973), Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрына актёр булып хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай. 1977 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы.

# Сәйфуллин Риф Ғәли улы
## Ижады

* Төп ролдәре: сэр Маклой («Бәхтегәрәй», Әсғәт Мирзаһитов)
* Яппар («Ҡоҙаса», Баязит Бикбай, Заһир Исмәғилев)
* Иҫәнгилде («Аҡмулланың аҡ төндәре», Наил Ғәйетбаев)
* Кочкарев («Өйләнеү», Н. В. Гоголь) һ. б.
* Ғ. Исхаковтың «Һайра, һандуғасым» спектаклен ҡуйыусы режиссёр (1993), пьесаларҙы тәржемә итеүсе.

# Сәйфуллин Риф Ғәли улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1979)
* БАССР-ҙың халыҡ артисы (1988)
* Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы (2022)
# Табога (Икса ҡушылдығы)

Табога — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Икса йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Табога (Икса ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200023721
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202372
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡаялы һырт (Кавказ)

Ҡаялы һырт — Кавказдағы тау һырты, Оло Кавказ тау системаһының төньяҡ битләүенең өсөнсө алғы рәте (таулы ил — Кавказ тауҙары, төбәк — Төньяҡ Кавказ). Өҙөлөп теҙелгән тау массивтары (ҡыҫҡа һырттар) һәм Төп Кавказ һыртынан төньяҡҡа параллель һуҙылған яйланан ғибәрәт.

# Ҡаялы һырт (Кавказ)
## Географияһы

Совет осоронда ҡаялы һырттың сиктәре Белая йылғаһынан (Кобан бассейны) алып Ассаға (Терек бассейны) тиклем билдәләнә. Яҡынса йүнәлеш: көнбайыш-төньяҡ-көнбайыш — көнсығыш-көньяҡ-көнсығыш. Һырт сиктәрен XXI быуат башында киңерәк алып Чекупс һәм Псебепс йылғаларынан (Кобан бассейны), Анди Койсу йылғаһына (Сулаҡ бассейны) тиклем тип билдәләйҙәр. Уның иң бейек нөктәһе — Ҡараҡая тауы (3646,0 м).
Рәсәй империяһы орографик систематикаһы осоронда ороним ҡулланылмаған. Күпмелер ваҡыт Ҡаялы һырт теҙмәһен, уға параллель рәүештә һуҙылған Көтөүлек һәм Урманлы һырттар менән бер рәттән, Ҡара тауҙар тип атағандар. Беҙҙең көндәрҙә Ҡаялы тау һырты тулыһынса Рәсәй Федерацияһы биләмәһендә урынлашҡан, Краснодар крайы, Адыгея, Ҡарасай-Черкес, Ҡабарҙы-Балҡар, Төньяҡ Осетия, Ингушетия, Чечня һәм Дағстан буйлап һуҙылған.

# Ҡаялы һырт (Кавказ)
## Атамаһы

Моғайын, башлап Ҡаялы һырт исеме Совет осоронда барлыҡҡа килгәндер. Оронимдың этимологияһы уның тәбиғи үҙенсәлектәренә бәйле: һырттың көньяҡ, текәрәк битләүенең өҫкө өлөшөндә, эзбизташтар ҡатламдары ҡаяларҙан торған билбау барлыҡҡа килтерә, исеме лә шунан — Ҡаялы һырт.
# Тығын (Оло Әүнәр ҡушылдығы)

Тығын — Рәсәй, Силәбе өлкәһе, Башҡортостан Республикаһы, Белорет районы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Әүнәр йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Тығын (Оло Әүнәр ҡушылдығы)
## География и гидрология

Йылғаның инеше бейеклеге 1582 метр тәшкил иткән Оло Ирәмәл тауы һәм иң бейек һырты Абараш Баш 1291,9 метрға еткән Әүәләк тауҙары араһындағы үҙәндән башлана.. Синяк һыртына етәрәк йылға ҡорой.
Тығын тамағына 2,8 км етәрәк уң яҡтан уға Синяк шишмәһе ҡоя
Йылға ярҙарында кеше йәшәгән урындар юҡ.

# Тығын (Оло Әүнәр ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы башынан Арский Ташы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200112111100016779
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101677
* Бассейн коды — 10.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1