yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Жиркова Татьяна Юрьевна

Жиркова Татьяна Юрьевна (28 август 1970 йыл) — Рәсәй еңел атлеты.

# Жиркова Татьяна Юрьевна
## Карьераһы

Жиркова Татьяна Юрьевна 1970 йылдың 28 авгусында Яҡут АССР-ының Тюнгюлю ауылында тыуа һәм мәктәп йәшенә тиклем Тумул (Мегин-Кангаласс олоҫо) ауылында өләсәһе һәм олатаһы тәрбиәһендә була. Павловка урта мәктәбендә уҡый.
5-се синыфта мәктәптең саңғы секцияһына яҙыла, бында уның беренсе уҡытыусыһы, һуңынан тренеры Осипов Анатолий Никитич була. Татьяна нәҡ уны үҙенә спорт донъяһын асыусы кеше тип һанай.
100 километр дистанцияла 2002 йылда Торхаут ҡалаһында (Бельгия) 7:37.06, 2004 йылда Винсхотен ҡалаһында(Голландия) 7:10.31 (Европа рекорды), 2008 йылда Этруск ҡалаһында (Италия) 7:23.33 һөҙөмтәһе менән донъя чемпионкаһы була, 2003 йылда Черноголовка ҡалаһында (Рәсәй) 7-:19.51 (Европа рекорды), 2008 йылда Этруск ҡалаһында (Италия) 7:23.33 ваҡыты менән Европа чемпионы исемен яулай.
ЮАР-ҙа үткән планетаның билдәле «The Comrades» ярышында 2005 йылда бәйгенең 95 йыллыҡ тарихында икенсе һөҙөмтә (5:58.50 ваҡытта 89 км) һәм 2006 йылда 56 километрға «Ике океан» ярышында еңеүсе була.
2009 йылдағы «The Comrades» ярышының бронза призеры.
Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры, Саха (Яҡут) Республикаһының атҡаҙанған физик культура һәм спорт хеҙмәткәре, Саха (Яҡут) Республикаһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы, Мегин-Кангаласс олоҫо Доллу наслегының почетлы гражданы.
Исеме «Рәсәйҙең иң яҡшы кешеләре» китабына индерелгән.
«Яҡутстан 370 йыл Рәсәй менән» юбилей һәм «Саха Республикаһы көнө» хөрмәтенә отличие билдәһе, Саха (Яҡут) Республикаһы Президентының грамотаһы менән наградлана. Саха (Яҡут) Республикаһының 2000, 2004, 2006, 2008 йылдарҙағы иң яҡшы спортсыһы.
1986 йылдағы ЯАССР халыҡтарының спартакиадаһы, 1996, 2000, 2003, 2006 йылдарҙа Манчаары спартакиадаһы, урта һәм стайер дистанцияларында Ауыл спорт уйындары чемпионкаһы.
Шулай уҡ ул халыҡ-ара сверхмарафон ассоциацияһының «Сверхмарафон тарихында берҙән-бер өс тапҡыр донъя чемпионы» тип яҙылған махсус сертификат эйәһе.
2012 йылдың сентябрендә спорт карьераһын тамамлай.
Төньяҡ-Көнсығыш федераль университетында белем ала.
# Шадреньга (Романга ҡушылдығы)

Шадреньга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Романга йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Шадреньга (Романга ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029053
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002905
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сыртланова Әминә Мәхмүт ҡыҙы

Сыртланова Әминә Мәхмүт ҡыҙы (франц. Amina Hanum Syrtlanoff; 25 май (18 июнь) 1884 йыл, Өфө, Рәсәй империяһы — 1939 йылдан һуң, Франция) — йәмәғәт эшмәкәре, шәфҡәт туташы, теософ, Le Humain Droit (№ 840) орденына ингән «Аврора» Париж масондары ложаһы оҫтаһы.

# Сыртланова Әминә Мәхмүт ҡыҙы
## Биографияһы

Әминә (Әминә ханым) Мәхмүт ҡыҙы Сыртланова (ҡыҙ фамилияһы Шәйехәлиева йәки Шәйех-Әли) 1884 йылдың 18 июнендә Өфө ҡалаһында генерал-майор Мәхмүт Мөхәмәт улы Шәйех-Әли (Шихалиев) һәм алпауыт Маһипәрүәз Шейхәлиева (Алкина) ғаиләһендә тыуа. Ставрополь губернаһының Мөхәммәт бәйғәмбәр өммәтендәге халыҡтарҙың баш приставы, подполковник, почетлы беренсе дәрәжә уздень Дәүләт-Мырҙа Шәйхәлиевтың (Шәйех-Әли), шулай уҡ билдәле йәмәғәт эшмәкәрҙәрее Ибниамин һәм Сәйет-Гәрәй Алкиндарҙың һеңлеһе.
Рәсәй империяһының 3-сө саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты Ғәлиәскәр Сыртлановтың ҡатыны. 1912 йылда ире фажиғәле һәләк булғандан һуң, йәмәғәт тормошонда ҡатнаша. «Петроград мосолман мәғрифәтселек йәмғиәте» рәйесе булараҡ, «Өфө һәм Петроградтың белемле мосолмандары араһында киң йоғонто»ға эйә була.
Беренсе донъя һуғышы башланғандан һуң, фронтҡа ярҙам итеү өсөн мосолман мәрхәмәтлек фондтарын берләштереүсе Рәсәй мосолмандары йәмәғәт ойошмалары үҙәк комитеты ағзаларының береһе була. 1916 йылдың йәйендә алдынғы позицияларға ебәрелгән Рәсәй мосолмандары санитар отрядын етәкләй.
После революции 1917 г. Сыртланова эмигрировала в Финляндию. Там она приняла участие в создании местной татарской конгрегация в Хельсинки. В это время она контактировала с финскими теософами и рекламировала свои услуги учителя музыки в финской прессе. Сыртланова выступала с презентациями по исламу в различных ассоциациях; она хотела «очистить репутацию Пророка Мухаммеда перед подозрительными жителями Запада».
Далее она переехала во Францию, Париже. 1926-1939 йылдарҙа Рус һәм Француз теософик йәмғиәттәрҙә доклад менән сығыш яһай. 1933-1935 йылдарҙа — идара ағзаһы урынбаҫары, 1935 йылдан Францияла Ю. Вревский исемендәге рус шәфҡәт туташтары союзының идара ағзаһы. 1935 йылда «Рәсәй йәне» түңәрәгендә докладтар менән сығыш яһай. 1921-1939 йылдарҙа ҡатын-ҡыҙҙарҙың граждандар хоҡуғын һәм азатлығын яҡлау менән шөғөлләнеүсе Humain Droit Le ордены ағзаһы булып тора. 1929 йылда ошо орденға ингән «Аврора» рус телле массондар ложаһының оҫтаһы була. Францияны немецтар оккупациялай башлағандан һәм уның территорияһында барлыҡ массон ложалары ябылғандан һуң яҙмышы билдәһеҙ.

# Сыртланова Әминә Мәхмүт ҡыҙы
## Ғаиләһе

* Ире — Әли Оскар (Ғәлиәскәр) Шәйхәҙәр улы Сыртланов (1875—1912), Рәсәй империяһының 3-сө саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, 1904-1905 йылдарҙағы Рус-япон һуғышында армия һәм флоттың еңелеүендә ғәйепләнгән вице-адмирал З. П. Рожественский, адмирал Н. И. Небогатов, генерал-лейтенант А. М. Стесселдең адвокаты.
# Бөгөлмә (Зәй ҡушылдығы)

Бөгөлмә — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы/ Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Зай №2933 йылғаһының һул ярына тамағынан 49 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Бөгөлмә (Зәй ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Түбәнге Кама һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем, Вятка йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101512111100029348
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102934
* Бассейн коды — 10.01.01.015
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Әл-Әғрәф сүрәһе

Әл-Әғрәф сүрәһе (ғәр. الأعراف‎, Кәртәләр ) — Ҡөрьән Кәримдең 7 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 206 аяттан тора.

# Әл-Әғрәф сүрәһе
## Транскрипцияһы

54. Иннә раббәкүмү -ллааһу-лләҙии халәҡассәмәәүәәти үәл-арда фии ситтәти әййәәмиң ҫүммәс-тәүәә ғәләл-ғәрши йуғши-лләйлә-ннәһәәра йатлүбүһү хәҫииҫәү үәшшәмсә үәл-ҡамәрә үәннүджүүмә мүсәххараатим би`әмриһи ә ләә ләһүл-хальҡу үәләмру тәбәәракәллааһу раббүл-ғәәләмиин.
55. Үдғүү раббәкүм тәдарруғәү үә хуфйәтән иннәһү ләә йүхиббүл-мүғтәдиин.
56. Үә ләә түфсидүү фил-ардыи бәғдә исләәхиһәә үәдғүүһү хауфәү үә тамәғән иннә рахмәтә-ллааһи ҡариибүм-минәлмүхсиниин.
# Неберджайка

Неберджайка — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Адагум йылғаһының уң ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 6 км.

# Неберджайка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Варнавинск гидроузеле һыу объекттары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001912108100006065
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100606
* Бассейн коды — 06.02.00.019
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Тонга

Тонга Короллеге — Океаниялағы дәүләт.
# М. И. Калинин исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы (Өфө)

М. И. Калинин исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы (Өфө) (Калинин паркы) — Өфөләге парк. «Бөтә союз старостаһы» Михаил Иванович Калинин хөрмәтенә аталған. Октябрь проспекты аҙағында Черниковка менән сиктә урынлашҡан.

# М. И. Калинин исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы (Өфө)
## Тарихы

Паркка 1961 йылда нигеҙ һалынған. Бында 1973 йылдың 28 июнендә М. И. Калининға һәйкәл асылған.
1989 йылдан алып хәҙерге ваҡытҡа тиклем парк тәрбиәләнмәгән урман массивынан ғибәрәт, уның аша аллея үтә. Ниндәй ҙә булһа инфраструктура юҡ. Парктың көньяҡ яғында Калинин һәйкәле тирәләй трамвай әйләнеше урынлашҡан. 2007 йылда Рәсәй урамын Дежнево юл үткәргесенә тиклем дауам итеү өсөн һәм ҡаланың Үҙәген, хәрәкәт көслө булған Октябрь проспектына сыҡмайынса, Черниковка менән тоташтырыу өсөн урман массивында километрлыҡ ҡырҡынты ҡырҡыла, әммә был проект экологик экспертиза стадияһында туҡтап ҡала, ә һуңынан финанслауҙан төшөрөлә. 2013—2014 йылдарҙа төҙөлөш тергеҙелмәй.
Паркты төҙөкләндереү буйынса пландар бар, уға ярашлы аллеяны төҙөкләндереү, автопарковка, скейтта йөрөү өсөн майҙансыҡ төҙөү ҡаралған, ә паркка инеү урынын Ҡала Мәҙәниәт йорто ҡаршыһында эшләү ҡаралған. Шулай уҡ Калинин паркына ингән ерҙә һәйкәл менән йәнәшә, урман массивына зыян килтермәйенсә, мәсет төҙөү проекты бар.
# Порга

Порга — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Немда йылғаһының уң ярына тамағынан 125 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Порга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000013995
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001399
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Косты-Вож

Косты-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лонг-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 57 км.

# Косты-Вож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15030000112115300050385
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305038
* Бассейн коды — 15.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# А

Был мәҡәлә юйырға тәҡдим ителде! Сәбәбе: '
Риза булмаһығыҙ, фекер алышу битенә яҙығыҙ!
Был мәҡәләгә һылтанған биттәр * * юйыу.
Test page А
# Ломинка (Шача ҡушылдығы)

Ломинка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шача йылғаһының һул ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Ломинка (Шача ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300112110000012687
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001268
* Бассейн коды — 08.01.03.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Озерочная

Озерочная — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Керженец йылғаһының уң ярына тамағынан 175 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Озерочная
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Ока йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы), Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400312110000034714
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003471
* Бассейн коды — 08.01.04.003
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Үзбәкстанда Яңы йыл

Үзбәкстанда Яңы йыл (рус. Новый год в Узбекистане) — Үзбәкстанда Яңы йылды йылына ике тапҡыр ҡаршылайҙар. Европа стиле буйынса беренсе тапҡыр — 1 ғинуарҙа, ә икенсеһе Науруз — 21 мартта. Хәҙерге ваҡытта Үзбәкстанда 2 байрам да рәсми дәүләт байрамы. Байрам тантаналары бер нисә көнгә һуҙыла, улар ял көндәре булып тора.
Яңы йыл 1 ғинуарҙа — байрамға хас атрибуттар ҡатнашлығында совет заманынан алып билдәләнә башлаған донъяуи байрам. Бөтә донъялағы кеүек үк, Үзбәкстанда ла үҙенең Ҡыш бабайы бар — Коробобо «ҡар», «бобо» — «бабай» һәм уның ейәнсәре (Ҡарһылыу) — Коркиз («киз», , «киз» — «ҡыҙ».
1997 йылдан Науруз байрамы рәсми рәүештә Алишер Наваи исемендәге милли парк янындағы майҙанда үткәрелә.

# Үзбәкстанда Яңы йыл
### Ҡышҡы Яңы йыл

Европаса Яңы йыл байрамын билдәләүҙә Үзбәкстанда совет йолаларының күбеһе һаҡланған. Ҡупшы шыршылар һәм ут гирляндалары майҙандарҙы, урамдарҙы, магазин витриналарын биҙәй. Ҡышҡы Яңы йылды ҡаршылар алдынан, үзбәктәр бурыстарынан ҡотлорға тырыша, бәхәстәрҙе яйға һала һәм үткән йылда низағлашырға тура килгән кешеләр менән татыу мөнәсәбәттәрҙе тергеҙә.
Үзбәкстанда Яңы йыл өҫтәленә бик күп емеш-еләк ҡуйыу ҡабул ителгән. Традицион милли аш-һыуҙан тыш (ламан, манты, былау,ҡаҙы һ.б)долма, ҡарбуз булырға тейеш. Ул ни тиклем сағыуыраҡ һәм татлыраҡ булһа, Яңы йыл да шул тиклем уңышлыраҡ буласаҡ. Үзбәктәрҙең ҡыҙыҡлы йолаһы бар: төн уртаһында, сәғәт 12-е һуҡҡанда, ун ике виноградты берәмләп теләк әйтеп ашап өлгөрөргә кәрәк, һәм ул мотлаҡ үтәләсәк.

# Үзбәкстанда Яңы йыл
### Науруз — яҙғы Яңы йыл

Хәҙерге Үзбәкстанға тап килгән биләмәлә Наурузды, йәки яҙ башы байрамын, яҙғы көн менән төндөң тигеҙләшеүен кәмендә ике мең йыл билдәләйҙәр. Ошо ваҡыт эсендә уның йолаға хас үҙенсәлектәре барлыҡҡа килә, ә байрам үҙен мәсеттәрҙә намаҙ уҡыу, изге мосолмандарҙың мазарҙарына (ҡәберҙәренә) һәм шишмәләргә барыу менән законлаштырыла. Тереклекте ҡышҡы йоҡонан уятыуҙы аңлатҡан яҙғы Яңы йыл сәсеү эштәре башланыуға билдә булып тора. Байрам көндәрендә парктарҙа һәм баҡсаларҙа ғәҙәттәгесә бик күп йәш емеш-еләк ағастары үҫентеләре ултыртыла. Үзбәкстандың ҡала һәм ауылдарында йәшәүселәр Наурузға алдан әҙерләнә.
Яҙғы Яңы йылға ғына бирелә торған үҙенсәлекле ризыҡ — сүмәләк. Был ризыҡты ондан һәм шыттырылған бойҙай бөртөктәренән хуш еҫле тәмләткестәр өҫтәп бешерәләр. Шулай уҡ йәшелсә менән самса — туҡлыҡлы һәм тәмле ризыҡ әҙерләнә.
Нәүрүздең тәүге һәм ун өсөнсө көнөндә йорт тупһаһына тәүгеләрҙән булып аяҡ баҫыусы кешегә ҙур әһәмиәт бирелә. Әгәр ҡунаҡ бөтә яҡтан да яғымлы, тыйнаҡ һәм ипле, аҡыллы, юмор тойғоһона эйә кеше булһа — ҙур уңышҡа, йыл да шундай уҡ күңелле һәм емешле буласаҡ, тип юрала.

# Үзбәкстанда Яңы йыл
### Науруз — яҙғы Яңы йыл
#### Байрам һыйы

* Нават
* Сәмәрҡәнд самсаһы
* Пармуда — самса
* Джизак самса
* Сәмәрҡәнд былауы
* Етен майы менән әҙерләнгән Сәмәрҡәнд былауы (зигир-ош)
# Килмөхәмәтов Олег Зөфәр улы

Килмөхәмәтов Олег Зөфәр улы (рус. Кильмухаметов Олег Зуфарович; 26 август 1952 йыл) — опера йырсыһы (бас), педагог. 2004 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының опера труппаһы директоры, бер үк ваҡытта Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы, республика конкурсы лауреаты.

# Килмөхәмәтов Олег Зөфәр улы
## Биографияһы

Олег Зөфәр улы Килмөхәмәтов 1952 йылдың 26 авгусында Өфө ҡалаһында тыуған. «Яңғыҙ йырлаусы опера артисы» һөнәре буйынса Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлай. Педагогы — Вәлиева Баныу Нурғәле ҡыҙы.
2007 йылдан — Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының опера труппаһы директоры, бер үк ваҡытта Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы булып эшләй. Театрҙың ағымдағы репертуарындағы һәм яңы постановкаларындағы спектаклдәрҙә әүҙем ҡатнаша. Репертуарында 80-гә яҡын партия бар.
Төп партиялары:
* Бартоло («Севильский цирюльник» Россини Дж.),
* Дон Паскуале («Дон Паскуале» Доницетти Г.),
* Кенәз Галицкий («Кенәз Игорь» Бородин А.П.),
* Малюта Скуратов («Батша кәләше» Римский-Корсаков Н.А.),
* Монтероне («Риголетто» Дж. Верди);
* Орлик («Мазепа» Чайковский П.И.),
* Скула («Кенәз Игорь» Бородин А.П.)
* Египет батшаһы («Аида» Верди Дж.)
* Собакин («Батша кәләше» Римский-Корсаков Н.А),
* «Иблес» операһынан Иблес арияһы (Нур Дауытов музыкаһы)
Дирижёрҙар: А.Анисимов, Е. В. Бражник, Я. А. Вощак, Ю. Л. Кочнев, А. А. Людмилин, Ф. Ш. Мансуров менән эшләй.
Шулай уҡ репертуарын башҡорт композиторҙарының лирик һәм патриотик йырҙары биҙәй: «Дуҫлыҡ йыры» (Р. Тимерғәлиев), «Йырлайым мин» (Заһир Исмәғилев), «Йәшәргә лә әле йәшәргә» (Рәил Өмөтбаев), «Ҡаһармандар йыры» (Шамил Ҡолбарисов), «Өфө йүкәләре» (Рим Хәсәнов ), «Салауат батыр» (Хөсәйен Әхмәтов) һ.б.

# Килмөхәмәтов Олег Зөфәр улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы;
# Усти-над-Лабем

Усти-над- Лабем (ҡайһы берҙә — Усть-над-Лабой; чех Ústí nad Labem — Усти-на-Лаб., элекке. нем.Aussig an der Elbe, иҫкесә русса Аусиг) — Чехияның төньяғындағы статусҡа эйә булған ҡала, Билина йылғаһының Эльбаға ҡойған урынында урынлашҡан. Устец крайының һәм Усти-над-Лабем районының административ үҙәге. Мөһим тимер юлы үҙәге (Прага-Дрезден-Берлин магистрале) һәм йылға порты.
Халҡы 98,9 мең кеше (2009; Усти — халҡы һаны буйынса Чехияла туғыҙынсы ҡала). Майҙаны 93,9 км² тәшкил итә. 4 ҡала районына бүленә: Нештемице (Neštěmice), Северни-Тераса (Terasa Severní), Стршеков (Střekov), Центрум (Centrum).

# Усти-над-Лабем
## Тарихы

Усти урынында ауыл 993 йылдан билдәле. Ҡалаға Пржемысл Оттокар II тарафынан XIII быуатта нигеҙ һалына. 1423 йылда Изге Рим империяһы императоры Сигизмунд ҡаланы Саксонияның курфюрсы Фридрих Беренсегә тапшыра. Устила саксония гарнизоны төпләнә. 1426 йылдың 16 июнендә гуситтарҙың 25 меңлек армияһы Усти янында 75 меңлек немец армияһын тар-мар итә. Икенсе көндө гуситтар Бөйөк Прокопий етәкселегендә ҡалаға бәреп инә, немец халҡын үлтерә һәм ҡаланы емерә. Усти тик 1429 йылда ғына яңынан төҙөлә. Вржешовицкий Якубок ҡулы аҫтында еңеүселәр һәм еңеүселәр татыу йәшәүен дауам итә. 1583 йылда ҡаланың байтаҡ өлөшө янғындан юҡҡа сыға. Ҡала шулай уҡ Утыҙ йыллыҡ һәм Ете йыллыҡ һуғыштар ваҡытында зыян күрә. XIX быуатта Усти мөһим тау сәнәғәте үҙәге була.
Усти иртә нацизм үҙәктәренең береһе була; Усти ҡалаһында нацистарҙың күп теоретик эштәре баҫылып сыға. Шулай итеп, 1938 йылдың йәй һәм көҙ айҙарында Устинан Прагаға һәм башҡа ерҙәргә йәһүдтәр күсеп китә. 1938 йылдың ноябрендә, Мюнхен килешеүенән һуң, Устила ҡалған шул уҡ йәһүдтәр үлем лагерҙарына һөргөнгә ебәрелә. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында, герман армияһы сафтарында булып, ҡалала немец халҡының күп өлөшө һәләк була. Усти 1945 йылдың апрелендә бомбаға тотоуҙарҙан зыян күрә. 1946—1948 йылдарҙа бөтә немец халҡы ҡаланан ҡыуыла (53 мең самаһы кеше), күптәре судһыҙ һәм тикшереүһеҙ атып үлтерелә (Устиц атыуы).

# Усти-над-Лабем
## Халҡы

| Йыл | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1930 |
| Халыҡ | 284 20 | 834 27 | 796 40 | 330 57 | 313 68 | 659 71 | 634 79 |
| Йыл | 1950 | 1961 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 | 2009 |
| Халыҡ | 179 64 | 148 72 | 544 79 | 272 89 | 178 98 | 436 95 | 869 98 |

# Усти-над-Лабем
## Иҡтисады

Чехияла химия сәнәғәтенең иң ҙур үҙәктәренең береһе (синтетик буяуҙар, ашлама, көкөрт кислотаһы етештерә); машиналар эшләү, аҙыҡ-түлек һәм текстиль сәнәғәте үҫешкән. Әлеге ваҡытта ауыр сәнәғәт көрсөк стадияһында.

# Усти-над-Лабем
## Иҫтәлекле урындары

* Дева Марияның Күккә күтәрелеү костёлы.
* Зоопарк (1908 йылда барлыҡҡа килгән), Красне-Бржезно ҡалаһында урынлашҡан..
* Стршеков замогы.
Ҡалала «Усть-надо-Лабем» футбол клубы бар. Йыл һайын Усть-надо-Лабем ярыммарафоны уҙғарыла.

# Усти-над-Лабем
## Билдәле кешеләре

* Гандалович Петр чех сәйәси, дәүләт һәм дипломатик эшмәкәр.
* Антон Рафаэль Менгс — классицизм дәүеренең немец рәссамы.
* Рудольф Зибер — продюсер, Марлен Дитрихтың ире.
* Иржи Ярошик — футбол буйынса ЦСКА-ның һәм Чехия йыйылма командаһының элекке уйынсыһы.

# Усти-над-Лабем
## Туғандаш ҡалалар

* Владимир, Рәсәй
# Рәжәп (исем)

Рәжәп — ғәрәптәрҙән таралған мосолман ир-ат исеме.

# Рәжәп (исем)
## Этимологияһы

Рәжәп — һижрә — ай календарында 7-се айҙың исеменән. Шул айҙа тыуған ир балаға ҡушылған исем.

# Рәжәп (исем)
## Билдәле шәхестәр

Рәжәп Вәдүтов (Вәдүтов Рәжәп Муллағәле улы) — (16 май 1948 йыл) — баянсы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2008) һəм атҡаҙанған (1995) артисы, күп һанлы халыҡ-ара фестиваль һәм конкурстар лауреаты һәм дипломаты.
Рәжәп Тайип Эрдоған (төр. Recep Tayyip Erdoğan, 26 февраль 1954 йыл) — төрөк дәүләт һәм сәйәсәт эшмәкәре. Төркиә Йөмһүриәтенең 12-се Президенты (2014 йылдан). Ғәҙеллек һәм үҫеш партияһы лидеры.

# Рәжәп (исем)
## Фамилияларҙа

Рәжәпов Шифа Ғарифулла улы (15 ғинуар 1925 йыл — 1 октябрь 2011 йыл) — ауыл хужалығы алдынғыһы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1965—1990 йылдарҙа Миәкә районы «Башҡортостан» колхозының тракторсыһы, трактор бригадаһының бригадир ярҙамсыһы. СССР-ҙың һигеҙенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1970—1974). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
Рәжәпов Мөхәмәт Солтан улы (25 июнь 1908 йыл — 18 июнь 1971 йыл) — Башҡортостан инженер-электригы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1958).

# Рәжәп (исем)
## Топонимдарҙа

Рәжәп (рус. Резяпово; икенсе атамаһы Сәкәш) — Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районындағы ауыл.
Рәжәп ауыл Советы (Саҡмағош районы) — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы муниципаль районының административ- территориаль һәм муниципаль берәмеге.