yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Кинешемка

Кинешемка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Горький һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 2436 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Кинешемка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300412110000013582
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001358
* Бассейн коды — 08.01.03.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Үрге Мысовая

Үрге Мысовая — Рәсәйҙәге йылға. Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Быгат йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Үрге Мысовая
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Омь ҡушылған урынған Ишим йылғаһы ҡушылған урынға тиклем, Оша йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишим тамағына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010100312115300007840
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115300784
* Бассейн коды — 14.01.01.003
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Өхүд

Өхүд (Үхүд); русса Ухуд (Оход) — изге тау, Мәҙинә ҡалаһының төньяғында (Сәғүд Ғәрәбстаны) урынлашҡан. Бейеклеге — 1126 метр.
Хәҙерге көндә тау ҡала һыҙатына инә, әммә борон Өхүд Мәҙинәнән ситтә урынлашҡан булған.

# Өхүд
## Тарихы

Тау эргәһендә 625 йылдың 23 мартында Мөхәммәт Пәйғәмбәр етәкселегендәге мосолмандар һәм Әбү Суфыян етәкселегендә мәжүси ҡорайыштар араһында һуғыш була. Был һуғышта мосолмандар еңелә, Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең 70 көрәштәше, шул иҫәптән пәйғәмбәрҙең ағаһы Хәмзә ибн Ғәбд әл-Мотталиб та үлтерелә.Мөхәммәт үҙенең дуҫтарының ҡәберен зыярат ҡылыу маҡсаты менән йыл һайын Өхүдкә килә торған була. Бер нисә мәғлүмәт буйынса, был һуғыштан һуң Мөхәммәт Пәйғәмбәр яҡындағы Фәсех мәсетендә өйлә намаҙын уҡый.
Ҡайһы бер мосолман риүәйәттәренә ярашлы, Мәҙинәнең төрлө осонда урынлашҡан Өхүд һәм Ғәйер тауҙары Ожмах һәм Тамуҡ ҡапҡалары түбәләрендә тора. Мөхәммәт Әл-Мөнәжжид (Muhammad Al-Munajjid) тигән ғөләмә фекеренсә, уларҙың ожмах менән тамуҡ ҡапҡаларына ҡыҫылышы бар тигән хәҙистәр дөрөҫлөккә тап килмәй
# Әхмәтйәнов Дәүләтхан Әхмәтйән улы

Әхмәтйәнов Дәүләтхан Әхмәтйән улы (1912 йыл — 22 сентябрь 1943 йыл) — 112-се (16-сыгвардия) кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец, рядовой.

# Әхмәтйәнов Дәүләтхан Әхмәтйән улы
## Биографияһы

Әхмәтйәнов Дәүләтхан Әхмәтйән улы 1912 йылда Башҡорт АССР-ының Борай районы Азьяк (Азяк) ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армия сафына Борай район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се (16-сыгвардия) кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында ҡылыссы булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 22 сентябрендә яуҙа һәләк була. Украина ССР-ының Чернигов өлкәһе 1 Май ауылында ерләнгән <ref.
# Дравич Милена

Милена Дравич (сер. Милена Дравић, 5 октябрь 1940, Белград — 14 октябрь 2018, шунда уҡ) — югослав һәм серб театр актрисаһы, шулай уҡ кинола ла уйнаған.

# Дравич Милена
## Биографияһы

Бала сағында Милена бейеү менән шөғөлләнгән, атап әйткәндә, балет менән мауыҡҡан, ә кинола дебюты 1959 йылда булған.
Тәүге уңыш йәш актрисаға Артыҡбикә (рус. Лишняя) фильмында ҡатнашҡандан һуң килгән (1962). 1971 йылдан актриса Белградтағы Мастерская 212 театрында уйнай башлай. Бында ул Ведекинд Франк, Эден фон Хорват, Ионеско, Душан Ковачевич һәм башҡа билдәле драматургтарҙың пьесаларында ҡатнаша. Шулай уҡ телевидениела эшләй.
Өс тапҡыр тормошҡа сыға. Актрисаның өсөнсө ире серб актёры Драган Николич була.
Югослав һәм серб кино йондоҙо 78 йәшендә 2018 йылдың 14 октябрендә оҙайлы ауырыуҙан һуң вафат була.

# Дравич Милена
## Һайланма фильмография

* 1962: Лишняя / Прекобројна (Бранко Бауэр; премия Золотая арена на КФ в Пуле)
* 1962: Козара / Козара (Велько Булайич)
* 1964: Destination Death (Вольфганг Штаудте)
* 1965: Человек не птица / Човек није тица (Душан Макавеев)
* 1965: Они шли за солдатами / Le Soldatesse (Валерио Дзурлини)
* 1966: Поглед у зјеницу сунца (Велько Булайич)
* 1967: Хасанагиница
* 1969: Битва на Неретве / Битка на Неретви (Велько Булайич)
* 1970: Наваждение по имени Анада / Touha zvaná Anada (Ян Кадар, Эльмар Клос; премия МКФ в Таормине за лучшую женскую роль)
* 1971: В. Р. Мистерии организма / Мистерије организма (Душан Макавеев)
* 1973: Сутьеска / Сутјеска
* 1973: Представление «Гамлета» в Мрдуше Доньей / Представа «Хамлета» у Мрдуши Доњој
* 1977: Групповой портрет с дамой / Gruppenbild mit Dame (Александр Петрович)
* 1980: Специальное лечение / Посебан третман (Горан Паскалевич; премия Каннского МКФ лучшей актрисе второго плана)
* 1985: С мужчинами нелегко / Није лако са мушкарцима
* 1988: Тёмная сторона Солнца / Тамна страна Сунца
* 1992: Полицейский с Петушиного холма / Полицајац са Петловог брда
* 1997: Три летних дня / Три летња дана
* 1998: Пороховая бочка / Буре барута (Горан Паскалевич)
* 2001: Нормальные люди / Нормални људи (Олег Новкович)
* 2002: Зона Замфирова / Зона Замфирова
* 2008: Любовь и другие злодейства / Љубав и други злочини (Стефан Арсениевич)
* 2009: Святой Георгий убивает змия / Свети Георгије убива аждаху

# Дравич Милена
## Бүләктәре

Павле Вуйисич премияһы (1994). Жанки Стокич театраль премияһы (2004).
# Шанель Коко

Габриэль Бонер (Коко) Шанель (франц. Gabrielle Bonheur "Coco" Chanel; 19 август 1883 йыл — 10 ғинуар 1971 йыл) — француз модельеры, «Chanel» мода йортона нигеҙ һалыусы һәм XX быуатта Европа модаһына ҙур йоғонто яһаусы. Ҡатын-ҡыҙ костюмын ябайлаштырыуға булышлыҡ иткән Шанель стиле өсөн традицион ирҙәр гардеробы элементтарын алыу һәм «зиннәтле ябайлыҡ» (le simplicité de luxe la) хас. Ул ҡатын-ҡыҙҙар модаһына билле жакет һәм ҡыҫҡа ҡара күлдәк; биҙәүестәрҙән сылбырлы сумка һәм эре бижутерия — тәү сиратта ҙур ҡаптырма-камелиялар һәм яһалма ынйы индерә. Уның фирмаһы сығарған «Chanel No. 5» хушбуйҙары XX быуат парфюмерияһының бестселлерына әүерелә.

# Шанель Коко
## Биографияһы

1883 йылда Сомюр (Франция) ҡалаһында тыуа. Үҙе Францияның Овернь төбәгендә ун йылға һуңыраҡ тыуғанмын, тип раҫлай. Ҡыҙға 11 йәш булғанда әсәһе вафат була. Габриэлгә саҡ 12 йәш тулғанда дүрт туғаны менән ҡалдырып, атаһы ташлап сығып китә; балалар бер ни тиклем туғандаы ҡарауында була, бер ни тиклем приютта йәшәй.
18 йәшендә Габриэль кейемдәре магазинына эшкә урынлаша, буш ваҡытында кабарела йырлай. «Ko Ko Ri Ko» һәм «Qui qu’a vu Coco» йырҙарын башҡарыуы һөҙөмтәһендә — «Коко» ҡушаматын ала. Ошондай сығыштарының береһендә уны офицер Этьен Бальсан күреп ҡала — ҡыҙ уның эргәһенә Парижға күсә, әммә тиҙҙән инглиз сәнәғәтсеһе, дуҫтары араһында «Бой» ҡушаматлы Артур Кэйпелға китә.
1910 йылда Шанель эшләпә магазины аса — йыл дауамында ул Камбон урамындағы 31-се йортҡа күсә һәм бөгөн дә шунда.
Шанель һәм уның әхирәте Мися Серт вафаты алдынан Дягилевты 1929 йылдың 19 авгусында һуңғы тапҡыр күреүселәр була. Улар уны Сан-Микелела ерләүҙе лә үҙҙәре ойоштора, сөнки Дягилевтың да, уның эргәһендә булған Лифарҙың да аҡсаһы булмай
# Чурскай

Чурскай — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кобра йылғаһының һул ярына тамағынан 274 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Чурскай
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030665
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103066
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Мөслим (Мөслим районы)

Мөслим (Вәрәш) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Мөслим районы үҙәге. Мөслим ауыл советы составына керә һәм уның үҙәге булып тора.

# Мөслим (Мөслим районы)
## География

Ауыл Ыҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.

# Мөслим (Мөслим районы)
## Тарих

Мөслим — Ирәкте улусы типтәрҙәре һәм татар сығышлы ҡаҙна крәҫтиәндәренең ауылы. Тәүге тапҡыр 1772 йылда телгә алына. Ауыл һуңыраҡ Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе составында була. 1865 йылда Минзәлә өйәҙе Өфө губернаһына керә. Ауылда 2 тимерлек, хужалыҡ магазины, һыу һәм ел тирмәндәре теркәлгән. Ике мәсет һәм мәҙрәсә теркәлгән.
1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Минзәлә кантоны составына керә. 1930 йылдан Мөслим районы үҙәге, 1963 йылдан — Сарман районы составында, 1965 йылдан — йәнә Мөслим районы үҙәге.

# Мөслим (Мөслим районы)
## Халҡы

1762 йылда ауылда ир енесле 36 йән типтәр; 1840 йылда ир енесле 246 йән типтәр һәм 103 дәүләт крәҫтиәндәре; 1859 йылда 825 типтәр иҫәпләнгән. 1870 йылда 176 ихатала — 882 типтәр һәм 202 татар; 1902 йылда 301 йортта — ир енесле 840 типтәр һәм элекке дәүләт крәҫтиәндәре; 1905 йылда 348 йортта 1698 кеше теркәлгән.
| 1870 | 1897 | 1913 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 |
| 1084 | 1552 | 1996 | 1898 | 1304 | 2452 | 2323 | 2557 | 3623 | 4509 | 6202 |

# Мөслим (Мөслим районы)
## Инфраструктура

Ауылда һөт эшкәртеү заводы, агрохимсервис, ауыл хужалығы техникаһы һәм төҙөлөш предприятиелары эшләй. Ауылда һөнәри училище, 2 урта мәктәп, лицей, музыка мәктәбе, мәҙәниәт йорто, 2 китапхана, мәсет бар.
# Черемушка (Черная ҡушылдығы)

Черёмушка — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Черная йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Черемушка (Черная ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021995
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202199
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ситдиҡ (исем)

Ситдиҡ/ Ситдыҡ — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Ситдиҡ исеме бар.

# Ситдиҡ (исем)
## Этимология

Ситдиҡ/ Ситдыҡ — башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән. Ғәрәпсә ситдиҡ, садиҡ (ғәр. صادق‎) — тоғро һүҙле, ғәҙел тигәнде аңлата. Ислам донъяһында киң таралған исем. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.

# Ситдиҡ (исем)
## Билдәле кешеләр

Әбу Бәкер әс-Ситдыҡ (572 — 22 август 634) — Мәккәлә Усман (Әбү Күһәф булараҡ билдәле) һәм Сәлимә (Үмм әл-Хәйер булараҡ билдәле) ғаиләһендә тыуған. Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең иң яҡын дуҫы.
Әүәлбаев Мэльс Ситдиҡ улы (10 ноябрь 1939 йыл — 23 октябрь 2019 йыл) — ғалим-инженер-механик, 1966—1999 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының үҫемлекселекте механизациялау бүлегенең өлкән ғилми хеҙмәткәре. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1998). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1990).
Сәләхетдинов Камал Ситдиҡ улы (12 ғинуар 1900 йыл — 27 июль 1968 йыл) — театр актёры. 1928—1968 йылдарҙа Ғәлиәскәр Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисы. РСФСР-ҙың (1957) һәм Татар АССР-ының (1943) халыҡ артисы.
Алсынбаев Маҙһар Ситдыҡ улы (1 ноябрь 1937 йыл — 17 сентябрь 2010 йыл)- тренер. Биатлон буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1996), саңғы ярышы һәм биатлон (1963), велосипед спорты (1964) буйынса СССРҙың спорт мастеры. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1990). Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнгән (2001).

# Ситдиҡ (исем)
## Фамилия

Ситдиҡова Гүзәл Рамаҙан ҡыҙы (10 июнь 1952 йыл) — башҡорт) шағиры, прозаик, публицист, тәржемәсе һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007). Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2017).
Ситдиҡов Баян Ғариф улы (14 ғинуар 27 ғинуар 1916 йыл — 11 сентябрь 1979 йыл) — ғалим-фармаколог. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, медицина хеҙмәте полковнигы. 1946 йылдан Силәбе дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, 1973—1979 йылдарҙа фармакология кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1969), профессор (1971).
Ситдыҡов Гена Әхмәт улы (22 ғинуар 1934 йыл — 20 июль 1998 йыл) — ғалим-тау инженеры. Техник фәндәр докторы (1985), профессор (1993). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1980) һәм атҡаҙанған нефтсеһе (1982).
Ситдиҡова Флүрә Булат ҡыҙы (1 декабрь 1958 йыл) — музыкант-скрипкасы, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Сәнғәт фәндәре кандидаты (2012), профессор (2012). Рәсәй Федерацияһының мәғариф өлкәһенең почётлы хеҙмәткәре (2017), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2009).
Ситдиҡова Әҙиә Хәбибулла ҡыҙы (12 декабрь 1913 йыл — 29 май 2000 йыл) — рәссам. 1964 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР‑ының халыҡ (1983) һәм атҡаҙанған (1973) рәссамы. (1964). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1993).

# Ситдиҡ (исем)
## Ауылдар

Ситдиҡ-Мулла (рус. Ситдик-Муллино) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл.
# Лунценау

Лунценау (нем. Lunzenau) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 4786 кеше йәшәй. Майҙаны — 28,06 км². Диңгеҙ кимәленән 225 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9328 һәм автомобиль коды MW.
# Баҡа япрағы

Баҡа япрағы (лат. Alisma plantago-aquatica) — төр, баҡа япраҡтары ғаиләһендәге үҫемлек заты (рус. Частуховые) Alismataceae, типик төр.

# Баҡа япрағы
## Биологик яҙма

* О. В. Томе, «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885 китабынан ботаник иллюстрация
* Өҫтән аҫҡа: cәскәләре һәм япраҡтары
Баҡа япрағы күп йыллыҡ үлән. Үҫемлектең тамыры ҡыҫҡа, әммә йыуан. Бейеклеге.
Япраҡтары оҙонса йөрәк йәки түңәрәк, йомортҡаға оҡшаш, оҙонлоғо 20 см-ға хәтле барып етергә мөмкин; бер төпкә, тамырға йыйылған.
Сәскәлектәре үҙәктә барлыҡҡа килә һәм өҫкә 90 см-ғаса күтәрелергә мөмкин; һыу аҫтында үҫкәндәренең сәскәләре булмаҫҡа ла мөмкин. Сәскәләре актиноморф, сәскә эргәлеге ҡуш, каса япраҡтары йәшкелт, емшәндә тороп ҡала. Таж япраҡтары иркен, һалынып тора, аҡ. Каса япраҡтары һәм таж япраҡтары өсәр. Сәскәләре ике енесле, алты һеркәлеге бар, һәм күп һандағы емшәнлектәр менән һыҙат булып сәскә төбөнә урынлашҡан. Һеркәлектәре оҙонлоғо 0,7 до 1,1 мм.
# Маянга

Маянга — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Ырғыҙ йылғаһына һул яҡтан тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.

# Маянга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Ырғыҙ йылғаһы Сулак һыуһаҡлағысынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — бәләкәй йылға бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001712112100010150
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101015
* Бассейн коды — 11.01.00.017
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Лимп-Питыль-Кикя (Сумраполь-Кикя ҡушылдығы)

Лимп-Питыль-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сумраполь-Кикя йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Лимп-Питыль-Кикя (Сумраполь-Кикя ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300066182
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306618
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Первая Воровка

Первая Воровка — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Воровка йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Первая Воровка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03040000112103000053304
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103005330
* Бассейн коды — 03.04.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Баһауетдинов Мөхтәр Хәйҙәр улы

Баһауетдинов Мөхтәр Хәйҙәр улы (Хәйретдин улы); 1921 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, полк батареяһы разведчигы, гвардия старшинаһы.

# Баһауетдинов Мөхтәр Хәйҙәр улы
## Биографияһы

Мөхтәр Хәйҙәр улы Баһауетдинов 1921 йылда Башҡорт АССР-ының Юрматы кантоны Көҫәпҡол ауылында (хәҙер Ишембай ҡалаһы) тыуа. 1941 йылда Ишембай ҡалаһы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 275-се кавалерия полкында полк батареяһы элемтәсеһе булып хеҙмәт итә.

# Баһауетдинов Мөхтәр Хәйҙәр улы
## Батырлығы

Полк батареяһы разведчигы ҡыҙылармеец Баһауетдинов Мөхтәр Хәйҙәр улы 1942 йылдың 19 декабренән алып 26 декабргә тиклем арала даошмандың өс күҙәтеү пунктын таба, шуларҙың икеһе беҙҙең батареяларҙың уты менән юҡ ителә. Көслө дошман уты аҫтында ике тапҡыр элемтәнең өҙөлөүен булдырмай. Ул үҙе шәхсән 6 немец офицерын һәм һалдатын юҡ итә. 1942 йылдың 30 декабрендә дошмандың көслө уты аҫтынан яралы батарея командиры капитан Әхмәтйәновты алып сыға. 1943 йылдың 1 ғинуарында яуҙа күрһәткән ҡаһарманлығы өсөн Баһауетдинов Мөхтәр Хәйҙәр улы «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
# Әйтеш

Әйтеш (ҡаҙ. айтыс, ҡырғ. айтыш — башҡорттарҙа, ҡаҙаҡтарҙа һәм ҡырғыҙҙарҙа ике аҡындың импровизациялы ярышы, ауыҙ-тел ижадының йыр поэзияһы формаһы. Ҡыллы музыка ҡоралдары аккомпанементы ҡулланып башҡарыла.
Әйтеш ваҡытында, ҡара-ҡаршы ултырған (һирәк осраҡта — баҫып торған) ике аҡын даими сиратлашып һәм ҡаршы яҡтың әйткән һүҙен дауам итеп, үҙенсәлекле йырлы әңгәмә башҡара. Бындай йыр ярышында тема иреклегенә юл ҡуйыла. Ярыш һөҙөмтәләре буйынса, моңдо, ритмды тойоуын, шулай уҡ ҡаршы яҡтың дәлилдәрен ҡире ҡағыу зирәклеген иҫәпкә алып, еңеүсе һайлана.
Әйтештә бер нисә аҡын ҡатнаша ала, шулай ҙа парлы сығыштар иң таралғандарҙан һанала, ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар араһында үткән ярыштарҙы ла йыш күҙәтергә мөмкин.
2015 йылда «ЮНЕСКО-ның кешелектең матди булмаған мәҙәни мираҫының репрезентатив исемлегенә» Ҡырғыҙстан-Ҡаҙағстандың «Айтыш/Айтыс — импровизация сәнғәте» номинацияһы индерелде.

# Әйтеш
## Әйтеш Башҡортостанда

Һүҙ оҫталарының әйтеш жанрындағы ярыш-диалогы Башҡортостанда халыҡ байрамдарында уҙғарыла. Ярыш думбырала уйнау менән үрелеп бара. Әйтеш жанрында башҡорт халыҡ эпостары һәм ҡобайырҙары геройҙары: Нәркәс менән Һәүбән («Аҡбуҙат»), Һабрау йырау менән Туҡтамыш хан («Иҙеүкәй менән Мораҙым»), Ҡужаҡ батыр менән һәм нуғай Тарғын («Тарғын менән Ҡужаҡ»); әкиәттәрҙән: («Торахан менән Йәнәбәхан һәм Ерәнсә сәсән»). Ризаитдин Фәхретдин иҫкә алыуынса, 1894 йылдың көҙөндә Өфөлә Аҡмулла менән Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев, ә 1917 йылда — Ырымбурҙа Шәйехзада Бабич һәм Төхвәт Ченәкәй араһында әйтештәр була.
Байыҡ Айҙар (1710—1814), Аҡмулла (1831—1895) һ. б. Башҡортостанда һүҙ жанры оҫталары һанала. Башҡорт шағирҙары Ғ. Ғ. Зарипов, Б. М. Исҡужин, Ә. Үтәбайҙарҙың әҫәрҙәре әйтеш жанрында яҙылған.

# Әйтеш
## Әйтеш Ҡырғыҙстанда

2001 йылда Ҡырғыҙстанда аҡындарға ярҙам күрһәтеүсе һәм әйтеш традицияһын үҫтереүсе «Айтыш» йәмәғәт фонды булдырыла.
2008 йылдан Ҡырғыҙстанда халыҡ-ара әйтеш конкурсы уҙғарыла. Беренсе халыҡ-ара «Айтыш» фестивале Бишкәктә 2008 йылдың авгусында үткәрелә. Ул ваҡытта аҡын тигән маҡтаулы исем өсөн 50-ләп кеше көрәшә. Икенсе фестиваль 2009 йылда Ош ҡалаһында үтә
Совет осоронда әйтеш менән шөғөлләнгән билдәле аҡындары — Туҡтағол Сатылғанов (1864—1933), Калык Акиев, Турсуналий Эстебес, Айталиев Ашыраалы, Абдиев Тууганбай.
# Ошап

Ошап — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Воткинск һыу һаҡлығысы уң ярына 530 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.

# Ошап
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014509
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101450
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Шулған ауыл Советы (Тәтешле районы)

Шулған ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәк — Шулған ауылы.

# Шулған ауыл Советы (Тәтешле районы)
## Тарихы

Шулған ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Тәтешле районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Саксония-Анхальт

Саксо́ния-А́нхальт, йәки Саксония-Ангальт — Германияның федераль ере, административ берекмәһе. Баш ҡала — Магдебург.

# Саксония-Анхальт
## Административ ңоролош
### Райондар

* Анхальт-Биттерфельд
* Бёрде
* Бургенланд
* Вернигероде
* Виттенберг
* Зале
* Зальцведель
* Зальцланд
* Йерихов
* Мансфельд-Зюдхарц
* Харц
* Штендаль

# Саксония-Анхальт
## Административ ңоролош
### Ҡала райондары-ирекле ҡалалар (нем. Kreisfreie Städte)

* Дессау
* Галле
* Магдебург

# Саксония-Анхальт
## Административ ңоролош
### Ҡалалар

20 мең кеше йәшәғән ҡалалар :
| Галле | 231,4 | Цайц | 29,6 |
| Магдебург | 229,9 | Зангерхаузен | 28,2 |
| Дессау-Рослау | 84,6 | Ашерслебен | 28,1 |
| Виттенберг | 46,9 | Штасфурт | 27,4 |
| Биттерфельд-Вольфен | 41,8 | Кведлинбург | 27,2 |
| Хальберштадт | 40,5 | Кётен | 27,1 |
| Штендаль | 40,3 | Айслебен | 24,4 |
| Вайсенфельс | 39,7 | Зальцведель | 24,4 |
| Бернбург | 34,5 | Гарделеген | 23,2 |
| Вернигероде | 33,7 | Бург | 22,8 |
| Мерзебург | 33,5 | Цербст | 22,2 |
| Наумбург | 32,8 | Бланкенбург | 20,9 |
| Шёнебек | 31,9 | Ошерслебен | 20,1 |