yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Айғырбатҡан (Ырымбур өлкәһе)

Айғырбатҡан (рус. Айгыр-Баткан) — тау уйпаты, Рәсәй Федерацияһының Ырымбур өлкәһендә урынлашҡан.

# Айғырбатҡан (Ырымбур өлкәһе)
## Географияһы

Айғырбатҡан уйпаты Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округының башҡорттар йәшәгән Сурай ауылы янында урынлашҡан. Ул Рәсәйҙәге 20 һыу бассейны округтарының береһе Яйыҡ һыу бассейны округына ҡараған Һаҡмар йылғаһының уң ярында урын алған.
Ауыл рәсми ҡағыҙҙарҙа 1765 йылда (йәки 1795 йылда) тәүге тапҡыр теркәлеп ҡалған.
Мәғлүм булыуынса, Сурай ауылы 1917 йылдан Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Үҫәргән кантоны ҡарамағында булған. Унан эҙмә-эҙлекле республиканың Йылайыр кантоны, Ейәнсура районы составына индерелә.1934 йылда административ-территориаль йәһәттән яңы ойошторолған Ырымбур өлкәһенә (1938—1957 йылдарҙа — Чкалов өлкәһе) бирелә. 1959 йылда ауыл Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ районы ҡарамағына бирелә

# Айғырбатҡан (Ырымбур өлкәһе)
## Этимологияһы

Йылҡысылыҡ төп шөғөлдәренең береһе булған башҡорт халҡында айғыр һүҙе менән бәйле топонимдар күп, мәҫәлән, Айғыр, Айғыръял. Айғырбатҡан тигән йылғалар ҙа, һаҙҙар ҙа бар. Башҡортостан гидронимдары/А исемлегендә быға миҫалдарҙы күрергә мөмкин. Ырымбур өлкәһендәге География институтының Социаль-иҡтисади география бүлегенең «Ырымбур өлкәһе тәбиғәте» фәнни-популяр порталында килтерелгән мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, атама башҡорт телендәге «айғыр» һәм «батҡан» тигән һүҙҙәрҙән яһалған. Ҡасан, ниндәй ваҡиға атамаға сәбәпсе булыуы билдәле түгел .
# Эмма Нордин

Эмма Элизабет Нордин (швед. Emma Elisabeth Nordin; тыуған. 22 март, 1991, Эрншельдсвик, Швеция) — швед хоккейсыһы, ЖХК «Лулео-МССК» командаһы һәм Швеция милли йыйылма командаһы һөжүмсеһе. Дүрт тапҡыр Швеция чемпионы, чемпионаттар тарихында шайбаларҙы ике йыл рәттән бәреп индереү һаны буйынса икенсе урынды биләүсе (2018 һәм 2019 йыл), Швецияның «йыл уйынсыһы» тип танылыусы. 2010, 2014 һәм 2018 йылдарҙа Олимпия уйындарында һәм 6 тапҡыр донъя чемпионаттарында ҡатнашыусы.

# Эмма Нордин
## Карьераһы

Эмма Нордин үҙенең профессиональ карьераһын 13 йәшендә үҙе тыуған Эрншёльдсвик ҡалаһының МОДО клубы өсөн башлай. 2011/2012 миҙгел алдынан команда капитанының ассистент итеп тәғәйенләнә, ә был миҙгелдең һөҙөмтәләре буйынса беренсе тапҡыр Швеция чемпионы була.
2015 йылда Нордин яңы «Лулео-МССК» клубына күсә. Яңы командала үҙе өсөн бик мөһим тәүге булған плей-оффтың һуңғы уйындарында, быға тиклем үткән милли команда составындағы ярыштарҙа йәрәхәтләнеүе арҡаһында, уйнай алмауына ҡарамаҫтан, 31 матчта спортсы 31 шайба индерә һәм 62 мәрәй йыя; был уның хоккейсы карьераһындағы иң яҡшы һөҙөмтә булып тора. Был миҙгелдә шайбалар индереү һаны буйынса ул өсөнсө була һәм «йыл һөжүмсеһе» тип таныла, ә ул уйнаған клуб беренсе тапҡыр чемпионаттың еңеүсеһе була.
2018/2019 йылдар миҙгелендә Нордин үҙе кереткән шайбалар һанын тағын да ҡабатлай: дәғүәселәр ҡапҡаһына 31 шайба бәреп индерә һәм чемпионаттың иң шәп голеадоры була, ә йыйған 59 мәрәйе буйынса — миҙгел күрһәткесе буйынса өсөнсө урынды биләй.
2019/2020 йылдар миҙгелендә арҡаһы йәрәхәтләнеүе арҡаһында чемпионаттың 13 матчында ҡатнаша алмаһа ла, Эмма Элизабет Нординдың йыйған 35 мәрәйе «Лулео-МССК» командаһына плей-оффҡа инергә ярҙам итә. Ләкин COVID-19 пандемияһы арҡаһында Швеция чемпионаты үткәрелмәй ҡала, ә Нордин, быны дөрөҫ эшләнелде тип иғлан итә, сөнки был осраҡта бөтә командалар ҙа бер үк хәлдә булған була.

# Эмма Нордин
## Йыйылма командаһындағы карьераһы

Нордин 18 йәшкә тиклемгеләр араһындағы Швеция йыйылма командаһы составында ике тапҡыр донъя юниорҙар чемпионатында ҡатнаша: 2008 йылда бергә «тре крунур» менән бергә 4-се урында була, ә 2009 йылда «бронза» миҙал яулай.
2008 йылдан алып спортсы Швецияның өлкәндәр командаһы өсөн сығыш яһай. Был команда составында ул ҙур ярыштарҙа ҡатнаша: 2008, 2009, 2011, 2015, 2017, 2019 йылдарҙағы донъя чемпионаттарында һәм 2010, 2014 һәм 2018 йылдарҙа Ҡышҡы Олимпия уйындарында сығыш яһай, әммә был ярыштарҙа илдең йыйылма командаһы миҙал яулай алмай.

# Эмма Нордин
## Иҫкәрмә

* 1 2 Olympedia (ингл.) — 2006.
* ↑ Emma Nordin // выгрузка данных Freebase — Google.
* ↑ https://www.eurohockey.com/player/106903-.html (ингл.)
* ↑ Ronnie Rönnkvist. På väg tillbaka efter skadehelvetet – men oklart om det blir mer landslagsspel (швед.) (22 апрель 2020). Дата обращения: 13 март 2021.
# Пашева (Шоча ҡушылдығы)

Пашева — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шоча йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Пашева (Шоча ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000035763
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003576
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Зәйнуллин Нәсифулла Ғиззәтулла улы

Нәсифулла Гиззәтулла улы Зәйнуллин (28.10.1931, БАССР, Илеш районы, Яңы Айыу ауылы — 18.12.1981, Әлмәт, Татарстан Республикаһы) — «Татспецстрой» тресының 48-се төҙөлөш-монтаж идаралығының иретеп йәбештереүсеһе, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).

# Зәйнуллин Нәсифулла Ғиззәтулла улы
## Биографияһы

1931 йылдың 28 октябрендә Башҡорт АССР-ы Илеш районы Яңы Айыу ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Тыуған ауылы мәктәбендә 7 класс тамамлаған. Ҡырыҫ һуғыш йылдарында тыуған колхозында өлкәндәргә ярҙам итә: ат көткән, ураҡ осоронда механизаторҙарға баҫыуға һыу ташыған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1949 йылда, һигеҙенсе синыфтан һуң, башлай, Центроспецстрой" тресының Туймазы махсус хеҙмәттәр идаралығына иретеп йәбештереүсе өйрәнсеге булып урынлаша. Әрмелә хеҙмәт иткәндән һуң, элекке урынына профессиональ иретеп йәбештереүсе булып ҡайта.
Нәсифулла Ғиззәтулла улы бөтә ҡалған ғүмерен Татар АССР-ы Әлмәт ҡалаһындағы «Татспецстрой» тресының 34-се төҙөлөш-монтаж идаралығына арнай. Иретеп йәбештереүсе булып эшләп, барлыҡ хеҙмәт эшмәкәрлеге дауамында Н. Ғ. Зәйнуллин юғары хеҙмәт өлгөһө күрһәтә, етештереү нормаһын 160—170 %-ҡа үтәй. Һигеҙенсе биш йыллыҡ заданиеһын срогынан алда — 1 ноябрь 1968 йылдың 1 ноябренә үтәй. Бишйыллыҡ эсендә яҡшы сифат менән башҡарып, 260 километр торба үткәргестәр иретеп йәбештерҙе.
1966—1970 йылдарҙа Н. Ғ. Зәйнуллин 6 рационализаторлыҡ тәҡдиме бирә, уларҙы производствоға индереү 157 мең һумлыҡ экономия биргән. Бына Зәйнуллиндың 1960-сы йылдарҙағы производство характеристикаһынан бер яҙыу: «Иретеп йәбештереүсе Малахов менән бергә Кама һыу үткәргес ҡоролмаһында торба үткәргестәренең түбә тоташтырмаларын иретеп йәбештереүҙең яңы ысулын тәҡдим итә. Зәйнуллин тәҡдиме арҡаһында ҡоҙоҡ төҙөү һәм өс ҡорос келә монтажлау задвижка кәрәк булмай».
Үҙенең эш тәжрибәһен йәштәргә ҙур оҫталыҡ менән өйрәтә, 40 юғары квалификациялы иретеп йәбештереүсе әҙерләй. Көнсығыш Сулеевский, Ново-Елховский һәм Абдрахман нефть майҙандарын төҙөкләндереүҙә әүҙем ҡатнаша.
СССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1971 йылдың 30 март Указы менән бишйыллыҡ план-заданиеларын үтәүҙә юғары техник-иҡтисади күрһәткестәре ҡаҙанғаны өсөн Зәйнуллин Нәсифулла Ғиззәтулла улына, Ленин ордены һәм һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1972 йылдан прораб, 1973 йылдан — «Татспецстрой» тресының 48-се махсуслаштырылған идаралығы начальнигы урынбаҫары.
Әлмәт ҡалаһында йәшәй. 1981 йылдың 18 декабрендә вафат булды.

# Зәйнуллин Нәсифулла Ғиззәтулла улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ленин ордены
* Татар АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе
* миҙалдар менән бүләкләнгән

# Зәйнуллин Нәсифулла Ғиззәтулла улы
## Хәтер

Н. Ғ. Зәйнуллин иҫтәлеген мәңгеләштереү маҡсатында, Әлмәт ҡалаһындағы герой йәшәгән йортҡа мемориаль таҡта ҡуйылған.
# Байкал-Лена ҡурсаулығы

Байкал-Лена ҡурсаулығы рус. Байкало-Ленский государственный природный заповедник 1986 йылда ойошторола.
Байкал-Лена ҡурсаулығы Байкалдың төньяҡ-көнбайыш яр буйында урынлашҡан, күлдең көнбайыш яры буйлап яҡынса 120 км һуҙылған, уртаса киңлеге 65 км. Ҡурсаулыҡтың майҙаны 659 919 гектар. Административ-ғилми үҙәге Иркутскиҙа урынлашҡан. Климаты, дөйөм алғанда, континенталь.
Ҡурсаулыҡ Рәсәй Федерацияһының Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы ҡарамағында.

# Байкал-Лена ҡурсаулығы
## Флора һәм фаунаһы

Ҡурсаулыҡта бәшмәктең 130-ға яҡын төрө, 920 төр көпшәле үҫемлек бар. Байкал күле яры буйында боронғо реликт далаларҙың фрагменттары һаҡланған, урман менән ҡапланған майҙан ҡурсаулыҡ территорияһының 86 % тәшкил итә.
Ҡоштарҙың 235 төрө бар, шуларҙың 146-һы оя ҡора.
Ҡурсаулыҡта һөтимәрҙәрҙең 52 төрө йәшәй.
Байкалдың ҡурсаулы яр буйында Байкал нерпаһы даими осрай.
# Кривая (Чир ҡушылдығы)

Кривая — Рәсәйҙең Волгоград һәм Ростов өлкәһе биләмәләрендә ағыусы Чир йылғаһының ҡушылдығы. Чир йылғаһы тамағынан 221 км өҫтәрәк уң яғынан килеп ҡоя. Йылға оҙонлоғо 56 км, һыу йыйыу бассейнының майҙаны — 509 км2.

# Кривая (Чир ҡушылдығы)
## Тасуирлама

Йылға Волгоград өлкәһендәге Серафимович районының Ягодное (Еләкле) утары янында башлана. Волгоград һәм Ростов өлкәһе сиге буйынса аҫҡа табан аға. Ростов өлкәһендә Шолохов районы Криушинский утарынан көнсығыштараҡ , унан — Волгоград өлкәһе Серафимович районының Рубашка утарынан көнбайыштараҡ аға һәм Ростов өлкәһе Боков районының Дубовый (Имәнле) утары янынан ағып үтә. Артабан Ростов өлкәһе Горбатов утарынан көнсығыштараҡ, Белавин һәм Астахов утарҙары аша үтеп, уларҙан көньяҡ-көнбайыштараҡ күл хасил итә. Һуңынан Дуленков утарын үткәс, ул Боковская станицаһынан көнсығыштараҡ Чир йылғаһына ҡоя.
Боков районында Кривая йылғаһы "Обливская ст.— Совет ст. — Боков ст. — Ҡарғын ст.— Боков ст. — Белавин утары — Имәнле утары " автомобиль юлын киҫеп үтә. Йылға аша йәйәүлеләр йөрөү өсөн тротуарлы ҙур күпер һалынған.

# Кривая (Чир ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса йылға Дон һыу бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Чир йылғаһы. Йылғаның бассейны — Дон йылғаһы (һыу бассейнының Рәсәйҙәге өлөшө).

# Кривая (Чир ҡушылдығы)
## Иҫкәрмә

* ↑ Начата реконструкция моста в Боковском районе Ростовской области
* ↑ Государственный водный реестр РФ: Река Кривая (Криуша) (билдәһеҙ).
# Батайск тарих музейы

Батайск тарих музейы ― Ростов өлкәһендәге Батайск ҡалаһының тарих музейы. Музейҙың хәҙерге бинаһы ҡаланың ял һәм мәҙәниәт паркында, Киров урамы, 51а адресы буйынса урынлашҡан.

# Батайск тарих музейы
## Тарих

Батайскиҙағы беренсе музей 1966 йылда асыла һәм урындағы кинотеатрҙа урынлаша. Музейҙың тәүге исеме ― «Революция, хәрби һәм хеҙмәт даны музейы ». Ул ике бүлмәлә урынлаша, ә фондында 400 самаһы экспонат иҫәпләнә. Хәҙерге бина 1979 йылда күтәрелеп, шул уҡ йылдың 22 апрелендә асыла.

# Музей экспозицияһы =

Музейҙың экспозициялары нигеҙендә ҡаланың тарихы, этнографияһы, археологияһы тураһында һөйләүсе экспонаттар ята. Музей фонды Батайск ҡала тарихына бәйле 9 меңдән ашыу документтың төп нөсхәһен һаҡлай..
Өс экспозициялар залы:
* Хәрби Дан залы ― Рәсәйҙә Граждандар һуғышы һәм Бөйөк Ватан һуғышы буйынса экспонаттар күрһәтелә. Һәләк булыусы яугирҙарҙың исемдәре менән иҫтәлекле таҡтаташ бар. Залда төрлө тантаналы саралар, һуғыш ветерандары менән осрашыуҙар һәм эҙәрмәндәрҙең ултырыштары булып тора.
* Тыуған яҡты өйрәнеү залы.
* Күргәҙмәләр залы
Экспозициялар:
* Баранов ис.ГВФ һәм Серов ис.ГВФ.осоу училищеларының тарихы. Был уҡыу йорттарында Алексей Петрович Маресьев, һуңынан Борис Полевойҙың «Ысын кеше хаҡындағы повесть» китабындағы төп геройҙың прототибы, оҫта осоусы Дольников Григорий Устинович укыған.
* Тәүге лётчик-космонавтар - Комаров Владимир Михайлович, Хрунов Евгений Васильевич, Горбатко Виктор Васильевичтарҙың шәхси әйберҙәре урынлашҡан.
* Батайск тимер юл тарихына бәйле экспонаттар. Владикавказ тимер юлы, 1875 йылда императорар Александр II указы менән төҙөлөп, Батайск ҡалаһы аша үткән. Был юлды Кавказға «ҡапҡа» тип атайҙар.
* Этнография экспозицияһы. Бында Батайскиҙа, уның тирә-яғында йәшәүсе кешеләрҙең традицияларына, ғөрөф- ғәҙәттәренә бәйле экспонаттар: боронғо мебель, хеҙмәт ҡоралдары, сиркәү һәм ҡулланма-декоратив әйберҙәр бар.
* Батайск рәссамы Лосевский Николай Сергеевичтың шәхси күргәҙмәһе..
# Хахопсе

Хахопсе — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы,Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пшеха йылғаһының һул ярына тамағынан 115 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Хахопсе
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Белая (Кубань ҡушылдығы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06020001112108100004793
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 108100479
* Бассейн коды — 06.02.00.011
* ГӨ буйынса томы — 08
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Жилинка

Жилинка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тихвина йылғаһының уң ярына тамағынан 22,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Жилинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000335
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000033
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Талха ибн Ғөбәйдулла

Талха ибн Ғөбәйдулла (ғәр. طلحة بن عبيد الله;рус. Тальха ибн Убайдуллах ? -һ. 36, 656 йыл) — Мөхәммәт ғәләйһиссәләмдең сәхәбәһе, иҫән сағында уҡ ожмах менән һөйөнсөләнгән 10 сәхәбәнең береһе.
Йәш сағында Талха ҡорайыштарҙың каруаны менән Шам ерендә барып сыға. Каруан Басраға килгәс, Талха бер монахтан Мәккәлә яңы пәйғәмбәр киләсәген ишетә. Мәккәгә ҡайтҡас, ысынлап та, үҙен пәйғәмбәр тип атаусы кеше булғанын белә һәм беренселәрҙән булып ислам ҡабул итә. Был уның менән ғаиләһе һәм ҡәбиләләштәре араһындағы низағҡа сәбәп була. Мәккә осорондағы йәберләүҙәрҙән һуң, Талха Мәҙинәгә һижрәт итә. Ул Бәҙер, Өхүд һәм башҡа мөһим һуғыштарҙа ҡатнаша. Үхүд һуғышында, мосолмандарҙың еңелеүенән һуң, Талха Мөхәммәт ғәләйһиссәләм янында ҡалған 12 сәхәбәнең береһе була. 11 ансар (Мәҙинә сәхәбәләре) һәләк була, ә мөһәжир Талха, ваҡыт-ваҡыт һөжүм итеүселәрҙе сигендереп, яраланған Мөхәммәт ғәләйһиссәләмде тауҙарға табан күтәреп бара. Һуғыштан һуң уның тәнендә ҡылыс, һөңгө һәм уҡ тейеүҙән 70 артыҡ яра һанайҙар. Был ваҡиғанан һуң Талхаға «тере шәһит» ҡушаматын бирәләр.
Беренсе хәлифәләр осоронда ислам дәүләтен нығытыуға өлөш индерә. Ғүмәр ибн әл-Хәттабтың үлеменән һуң, хәлифәлеккә алты кандидат араһында була.
Һижри 36 йылда Ираҡта Басранан йыраҡ түгел, мосолмандар араһында Дөйә һуғышы исемен алған бәрелеш була. Йәмән йәһүде Ғабдулла ибн Саба мәкере арҡаһында ике мосолман төркеме — Ғәйшә, Талха, Зөбәйер һәм хәлиф Ғәли төркөмдәре араһында алыш башлана. Ошо бәрелештә Талха үлтерелә.
# Биргитта Шведская (принцесса)

Принцесса Биргитта Ингеборга Алиса Шведская 1937 йылдың 19 ғинуарында тыуа) — швед принцессаһы, никахта княгиня Гогенцоллерн, король Карл XVI Густавтың һеңлеһе.

# Биргитта Шведская (принцесса)
## Биографияһы
### Ғаиләһе

Принцесса принц Адольф Густав, герцог Вестерботтенский һәм уның ҡатыны принцесса Сибилла Саксен-Кобург-Готскаяның икенсе балаһы һәм ҡыҙы була. Принцессаның атаһы Бернадот швед королдәре династияһына ҡарай һәм Швеция короле Густав VI Адольфтың һәм уның ҡатыны, королева Викторияның ейәнсәре Маргарита Коннтаутскаяның улы. Принцессаның әсәһе Сибилла — принц Карл Эдуард, герцог Саксен-Кобург-Готскийҙың һәм принцесса Аделаида Виктория Шлезвиг-Гольштейнскаяның ҡыҙы. Унан һуң ғаиләлә тағы ла ике ҡыҙ бала принцессалар Дезира менән Кристина, шулай уҡ ҡустыһы буласаҡ король Карл XVI Густав тыуа.

# Биргитта Шведская (принцесса)
## Биографияһы
### Никахы

1959 йылда Германияға туғандарына барған сағында принцесса үҙенең буласаҡ ирен немец кенәзе Иоганн Георг Гогенцоллернды (1932-2016) осрата. 1960 йылдың 15 декабрендә йәрәшеүҙәре тураһында иғлан ителә.
Туй 1961 йылдың 25 майында Стокгольмда Королдәр һарайында үткәрергә, ә дини тантана — шул уҡ йылдың 30 май Зигмаринген һарайында үтә. Туйҙа уның һеңлеһе принцесса Кристина һәм принцесса Бенедикта Датская кәләштең әхирәттәре була. Никахҡа ингәндән һуң Биргитта Швеция принцессаһы һәм Гогенцоллерн княгиняһы тип атала башлай.
Биргитта ғаиләлә тәхет вариҫтары булған икенсе бер ғаилә вәкиле менән династия никахына ингән берҙән-бер бала була. 1990 йылда улар айырым йәшәй башлай, әммә никах рәсми рәүештә тарҡалмай. Был никахтан өс бала тыуа:
* Карл Кристиан Гогенцоллерн (1962 йылдың 5 апрелендә тыуа) Николь Элен Нестичҡа (1968 йылдың 22 ғинуарында тыуа) өйләнгән, бер улдары була;
* Дезире Гогенцоллерн (1963 йылдың 27 ноябрендә тыуа), беренсе никахы граф Ортенбург Генрих Георг Франц менән (өс бала), икенсе никахы Экберт Болен унд Хальбах менән;
* Хубертус Гогенцоллерн (1966 йылдың 10 июнендә тыуа), Мария Ута Кенигҡа өйләнгән.
Уларҙың балалары Ғәли Йәнәптәре титулын йөрөтә.

# Биргитта Шведская (принцесса)
## Биографияһы
### Короллек бурыстары

Принцесса — король гольф йәмғиәтенең почетлы ағзаһы. Был вазифаны ул 1997 йылда атаһының ҡустыһы принц Бертиль вафат булғандан һуң үҙ өҫтөнә ала.
Биргитта йыл һайын Изге Люсия Көнөндә ҡатнаша һәм уны Швецияның милли байрамы тип иҫәпләй.
Принцесса 2010 йылда ире һәм балалары менән бергә ҡустыһының ҡыҙы кронпринцесса Виктория менән Даниэль Вестлингтың туйына саҡырыла.

# Биргитта Шведская (принцесса)
## Биографияһы
### Титулдары

* 19 ғинуар, 1937 — 25 май, 1961: Король Ғәли Йәнәптәре Принцесса Шведская
* 25 май, 1961 — хәҙерге ваҡытта: Король Ғәли Йәнәптәре Принцесса Шведская, Принцесса Гогенцоллерн
# Колынва

Колынва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Язьва йылғаһының һул ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 73 км.

# Колынва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100005492
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100549
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Оло Кайдат

Оло Кайдат — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кемчуг (Оло Кемчуг) йылғаһының уң ярына тамағынан 372 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Оло Кайдат
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200016565
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201656
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Әлгәнйәк

?Әлгәнйәк :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Класс: | Һөтимәрҙәр |
| Отряд: | Кимереүселәр |
| Ғаилә: | Тейен һамаҡтар |
| Ырыу: | Әлгәнйәктәр |
| Төр: | Себер әлгәйнәге |
Латинса исеме :
Tamias sibiricus Laxmann, 1769 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 632477 NCBI 64680 |
Азия әлгәйнәге, себер әлгәйнәге (лат. Tamias sibiricus, рус. Азиатский бурундук) — Евразияла тереклек итеүсе кимереүселәр отрядынан тейен һымаҡтар ғаиләһенән һөтимәр йәнлек. Башлыса, япраҡлы ағас, ҡатнаш һәм ылыҫлы урмандарында осрай.
Һәр ерҙә әҙ һанлы. Кәүҙә оҙонлоғо 17 см-ға, ҡойроғо 12 см-ға ҡәҙәр, ауырлығы 100 г самаһы. Йөн ҡапламы һорғолт-ерән төҫтә, арҡаһында буй-буй 5 ҡара-көрән һыҙыҡ бар. Түше аҡһыл йәки аҡ. Көндөҙ әүҙем. Ылыҫлылар, һирәгерәк япраҡлы ағастар, үләнсел үҫемлек орлоҡтары, бөрөләре, еләк, шулай уҡ бөжәктәр (башлыса, ҡуңыҙҙар), моллюсклар менән туйына. Ҡышҡа аҙыҡ әҙәрләй (уртаса 3—4 кг). Ағас тамырҙары йәки серегән төмзә аҫтына яһаған өнө әлйергәндең һыйыныу урыны булып тора. Ҡыштың күп өлөшөн йоҡлап үткәрә. Ҡар эреп, асылған урындар күренгәс кенә борындык өненнән сыға. Борындык — моногамик хайуан. Көзен парлар барлыҡҡа килә, икенсе йылдың ҙына ғына үрсейҙәр (парлашу — апрель уртаһында). Бер пар әлйергән 5—6 бала тыуҙыра. Һунарсылыҡ хужалығында борфындык ҙур роль уйный, сөнки улар менән ҡиммәтле тире бирә торған йыртҡыс йәнлекләр туҡлана. Ем әҙерләүе менән орлоҡ таратыуға, ағас үҫентеләре таралышына ярҙам итә.
# Ҡулсалы ҡултамға

Ҡулсалы ҡултамға (ингл. ring signature) — хәбәргә ҡул ҡуйыуы ихтимал булған төркөм ағзалары исеменән кем дә булһа берәүгә ҡул ҡуйыу мөмкинлеген биргән электрон ҡултамға ҡулланыу ысулы; шул уҡ ваҡытта ҡул ҡуйған ағзаның шәхесе билдәһеҙ ҡала. Ҡул ҡуйыусы үҙе теләгән кешеләрҙән исемлек төҙөй (үҙен дә индереп). Ҡул ҡуйыу өсөн ул төҙөгән исемлеккә индерелгәндәрҙең ризалығы йә ярҙамы талап ителмәй. Бары тик исемлек ағзаларының асыҡ асҡысы һәм ҡул ҡуйыусының үҙенең ябыҡ асҡысы ғына кәрәк.
Ҡулсалы ҡултамғаның математик алгоритмы Рональд Ривест, Ади Шамир һәм Яэль Таумани тарафынан эшләнә һәм 2001 йылда Asiacrypt халыҡ-ара конференцияһында күрһәтелә. Авторҙар был ҡултамғаны формалаштырғанда үҙәк йә координациялаусы структураның ҡатнашмауына уның атамаһында ишара яһай: «ҡулса бер төрлө перифериялы һәм үҙәкһеҙ геометрик фигура булып тора».
# Исмәғил

Исмәғил (? — 1563) — Нуғай Урҙаһы мырҙаһы, Иҙеүкәй нәҫеленән. Муса бейҙең улы, Алтаҡар менән Йософтоң туғаны.1438—1445 йылдарҙа Башҡортостан наместнигы, 1445 йылдан алып Нуғай Урҙаһы нуратдины. Рәсәй менән яҡынайыу сәйәсәтен үткәрә. 1552 йылда Мәскәү дәүләте менән көрәштә Ҡазан ханлығын яҡлауҙан баш тарта, Иван IV-гә Әстерхан ханлығын яулап алыуға булышлыҡ итә. 1554 йылда, 1555 йылда һәм 1557 йылда рус батшаһына тоғролоҡҡа ант бирә. Исмәғил осоронда дауам иткән үҙ-ара ыҙғыш Нуғай Урҙаһының тарҡалыуына һәм көньяҡ башҡорттарҙың Рәсәйгә ҡушылыуы башланыуға килтерә. XVI быуаттың 60-сы йылдарынан алып Оло Нуғай Урҙаһы бейе. 1563 йылда вафат була.
# Тора (Юғары Лупья ҡушылдығы)

Тора — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Үрге Лупья йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Тора (Юғары Лупья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020200212103000024105
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002410
* Бассейн коды — 03.02.02.002
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0