yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Элисон Уильямсон

Элисон Джейн Уильямс (ингл. Alison Williamson) - 1992 - 2012 йылдарҙа алты Олимпия уйындарында ҡатнашҡан Британия уҡсыһы . Ул 2004 йылғы йәйге Олимпия уйындарында бронза призеры. Был уңыш Британия уҡсылары өсөн 96 йыл эсендә беренсе була. Уильямс йәйәнән атыу буйынса донъя чемпионатында ике миҙал яулай һәм 2010 йылда Берҙәмлек Уйындарында Англияны яҡлай, унда ул ике көмөш миҙал яулауға өлгәшә.
Уильямс 2012 йылда Британия империяһы орденының кавалеры була. Ул карьераһының тамамланыуын 2014-се йылда иғлан итә.

# Элисон Уильямсон
## Биография

Элисон Уильямс 1971 йылдың 3 ноябрендә Мелтон Моубрейда тыуған. Ата-анаһы ярҙамы менән ул ете йәшендә үк атыү менән таныша. Был төр менән атаһы ҙә, әсәй ҙә шөғөлләнгәндәр. 2012 йылға уның атаһы Британия йәйәнән атыусылары менән идара итеү советы президенты була, әсәе тренер булып эшләгән. Ун йәшендә, Уильямс 1981 йылғы Олимпия уйындарында көмөш медаль яулаған, һәм ундүрт йәшендә ул үҙенең беренсе халыҡ-ара турнирға үтә.
1996 йылғы йәйге Олимпия уйындарына йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итеү өсөн, Уильямс Милли портрет галереяһында баҫтырып сығарыу өсөн фотосессияла шәрә ҡатнаша. 2003-сө йылда ул беренсе тапҡыр Милли Лотерея финанслауын ала, был уға йәйәнән атыуҙы башланғыс кластар уҡытыусыһы булып көнлдөҙге эш менән берләштерергә мөмкинлек бирә. Гранттар уға 2006-сы йылда профессиональ спортсы булырға мөмкинлек бирә.
2012 йылдың майында ул Олимпия факелы эстафетаһында ҡатнаша , Шропшир Мах-Венлок ҡалаһы аша (маршруттың унике көнө) факел йөрөтөүсе булып хеҙмәт итә. Киләһе айҙа Уильямс йәйәнән атыу хеҙмәте өсөн Британия Империяһы ордены ағзаһы була. Орденға инеү Королеваның тыуған көнө билдәләп үтеү менән тура килә.
Уильямс Вил Конаганға 2013 йылда кейәүгә сыға.
Шропшир Лонг Минд клубы ағзаһы була. Ул Аризона дәүләт университетын тамамлаған. 2000-се йылда ул Ямайка йөгереүсеһе Мерлин Оттины үҙенең яратҡан спортсыларының береһе тип атай.
# Миһранова Эльза Венер ҡыҙы

Миһранова Эльза Венер ҡыҙы (рус. Мигранова Эльза Венеровна; 15 декабрь 1971 йыл — ғалим-тарихсы, этнограф, тарих фәндәр кандидаты (2003).

# Миһранова Эльза Венер ҡыҙы
## Биографияһы

Эльза Венер ҡыҙы Миһранова 1971 йылдың 15 декабрендә Өфөлә тыуған.
Өфө ҡалаһының 118-се урта мәктәбен, 1994 йылда Башҡорт дәүләт университетыныңтарих факультетын тамамлай.
Хеҙмәт юлын Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең этнология бүлегендә башлай.
1997—1998 йылдарҙа кесе ғилми хеҙмәткәре, 1998—2001 йылдарҙа аспирант, 2001—2004 йылдарҙа кесе ғилми хеҙмәткәре, 2004 йылдан этнография һәм антропология бүлегенең өлкән ғилми хеҙмәткәре (2006 йылдан этнология бүлеге).

# Миһранова Эльза Венер ҡыҙы
## Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары

Ғилми хеҙмәттәре башҡорттарҙың традицион туҡланыу системаһына (шул иҫәптән көндәлек, йола, байрам аштарына), уның формалашыуына һәм эволюцияһына, шулай уҡ башҡорттарҙа һ.б. халыҡтарҙа аҙыҡ-түлек табыу, әҙерләү һәм тапшырыу ысулдарында оҡшашлыҡ һәм айырмалыҡтарҙы асыҡлауға арналған. Айырым тикшеренеүҙәр шулай уҡ байрамдарҙы, ғаилә һәм календарь йолаларҙы, башҡорттарҙың, татарҙарҙың көнкүрешен, мәҙәниәтен, фольклорын, этник тарихын һ.б. өйрәнеүгә бәйле. Башҡорттарҙың аҙыҡ-түлек мәҙәниәте эволюцияһының боронғо этаптарын өйрәнә, уларҙың башҡа халыҡтар менән этномәҙәни бәйләнештәрен асыҡлай.
Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Ҡырғыҙстан буйынса 10-дан ашыу этнографик экспедицияла ҡатнаша. 70-тән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
2017 йылдың июнендә Мәскәүҙә «Красная площадь» китап фестивалендә «Башҡорттар. Традицион туҡланыу системаһы: тарихи-этнографик тикшеренеү» китабы мәҙәниәттәр диалогына өлөш индергән иң яҡшы баҫма булараҡ Рәсәйҙең «Аски» китап нәшер итеүселәр ассоциацияһы һәм Рәсәйҙең ЮНЕСКО эштәре буйынса комиссияһы конкурсы дипломын яулай.
Ғилми хеҙмәттәре:
Изучение традиций питания башкир в конце XIX в. // Этнография и антропология в Башкортостане. Уфа, 2001. С. 125—136;
Традиции гостеприимства, отраженные в башкирских народных пословицах // Фольклор народов России. Уфа, 2001. С. 126—130;
Молочная пища скотоводческих народов (на примере башкир) // Проблемы культурогенеза народов Волго-Уральского региона. Уфа, 2001. С. 232—237;
Некоторые обычаи и обряды, связанные с молочной пищей у башкир // Молодые ученые Волго-Уральского региона на рубеже веков. Уфа, 2001. С. 195—197;
Некоторые способы лечения детей с помощью пищевых продуктов у башкир (по этнографическим данным) // Мать и дитя у народов Башкортостана. Уфа, 2001. С.120-126;
Традиционный повседневный и гостевой застольный этикет башкир // Ватандаш. 2003. № 1. С. 84-93;
Традиционный гостевой этикет башкир // Материалы I конкурса научных работ молодых ученых и аспирантов УНЦ РАН и АН РБ. Уфа, 2003. С. 66-67;
Традиции башкирского питания по мотивам народных пословиц // Башкирский фольклор. Вып. V. Уфа, 2004. С. 171—179;
В поисках духовных сокровищ (к юбилею С. Н. Шитовой) // Ватандаш. 2006. № 7.
# Мичуг

Мичуг — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Межа йылғаһының һул ярына тамағынан 186 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Мичуг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000015594
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001559
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Вәлиев Рәфғәт Әхтәм улы

Вәлиев Рәфғәт Әхтәм улы (18 февраль 1911 йыл — 10 июль 1993 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби эшмәкәр, инженер-механик, ғалим-баллистик. Генерал-майор-инженер (1962). Техник фәндәр кандидаты (1962). Ленин премияһы лауреаты (1965).

# Вәлиев Рәфғәт Әхтәм улы
## Биографияһы

Рәфғәт Әхтәм улы Вәлиев 1911 йылдың 18 февралендә Өфө губернаһы Златоуст өйәҙе Тырнаҡлы волосының Йыланлы ауылында сәүҙәгәр Вәли Кәримов ғаиләһендә тыуған. Бала сағы Әй йылғаһының ҡаршы ярында, әсәһенең тыуған ауылы Лаҡлыла үтә.
1936 йылда Мәскәү дәүләт университетының физика-математика факультетын, 1951 йылда Ф. Э. Дзержинский исемендәге Артиллерия академияһын тамамлаған (Мәскәү).
1936 йылдан алып Монгол Халыҡ Республикаһында (Улан‑Батор) СССР илселегендә эшләй, 1939 йылдан Артиллерия академияһында уҡыта.
1939 йылдан алып Совет Армияһында. 1951 йылдан башлап зенит‑ракета комплекстары полигонының инженер-һынаусыһы, 1956 йылдан — СССР Оборона министрлығы ғилми тикшеренеү институты, СССР Ҡораллы Көстәре Генераль Штабы, 1973—1986 йылдарҙа Радио төҙөү ғилми тикшеренеү институты (бөтәһе лә — Мәскәү) хеҙмәткәре. Һауа һөжүменән һаҡланыу стратегик системаһын, Ерҙең яһалма юлдаштарын, баллистик ракеталар уйлап табыусыларҙың береһе.
1976 йылдан алып отставкала. Ленин премияһы лауреаты (1965). Ҡыҙыл Байраҡ (1944), Александр Невский (1945), 1‑се (1985) һәм 2‑се (1943) дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ (1943, 1956) ордендары менән бүләкләнгән.

# Вәлиев Рәфғәт Әхтәм улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ленин премияһы лауреаты (1965)
* Александр Невский ордены (27.04.1945)
* Ҡыҙыл Байраҡ ордены (23.08.1944)
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985)
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (19.04.1943)
* Ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (05.01.1943; 30.12.1956
* Миҙалдар
* Силәбе өлкәһе Һатҡы ҡалаһы һәм Һатҡы районының почётлы гражданы (1982)
* Белоруссияның Витебск өлкәһе Городок ҡалаһының почётлы гражданы
* Йыланлы ауылының хөрмәтле аҡһаҡалы
* Лаҡлы ауылының хөрмәтле аҡһаҡалы

# Вәлиев Рәфғәт Әхтәм улы
## Хәтер

* Тыуған ауылындағы бер урам генерал исемен йөрөтә.
* Йыланлыла Рәфғәт Вәлиевҡа бюст ҡуйылған.
# Кыпа-Катарыль-Кы

Кыпа-Катарыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ТАЗ/354/159/24 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Кыпа-Катарыль-Кы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000112115300069695
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115306969
* Бассейн коды — 15.05.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Яны-Хулп-Я

Яны-Хулп-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сысконсын-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.

# Яны-Хулп-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028312
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302831
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Поткин Владимир Иванович

Влади́мир Ива́нович По́ткин (21 ғинуар 1938 йыл, СССР РСФСР, Алтай крайы, Калманка ауылы — 13 май 1999 йыл, Рәсәй Федерацияһы Свердловск өлкәһе, Түбәнге Тагил) — совет танктар конструкторы, Т-90 хәҙерге рәсәй танкын төҙөүсе.
Уйлап табыуға 13 таныҡлыҡ һәм 4 патент авторы.

# Поткин Владимир Иванович
## Биографияһы

1938 йылдың 21 ғинуарында Алтай крайы Калманка ауылында тыуған.
Алтайҙа оҙаҡ йәшәмәй, ул беренсе класҡа Новосибирск ҡалаһындағы 49-сы мәктәпкә уҡырға бара. Уны тамамлағас, Ташкент танк училищеһына уҡырға инә. Уҡыуын тамамлағандан һуң, Поткин ете йыл взвод менән — башта Германияла совет ғәскәрҙәре төркөмдәре частарының береһендә, һуңынан — Симферополдә командалыҡ итә.
1965-1970 йылдарҙа бронетанк ғәскәрҙәре хәрби академияһы тыңлаусыһы, хәрби инженер-конструктор. Ғәскәри хеҙмәтен Поткин батальон командирының техник часть буйынса урынбаҫары вазифаһында тамамлай.
1971 йылдан Владимир Иванович Оборона министрлығы сәнәғәтпенең Дзержинский исемендәге Урал вагондар эшләү заводындағы «520» бүлегенең өлкән инженер-конструкторынан алып Урал транспорт машиналары эшләү конструкторҙар бюроһының баш конструкторына тиклем юл үтә.
Т-72 танкын модификациялауҙа ҡатнаша. 1987 йылда Урал транспорт машиналары эшләү Конструктор бюроһының баш конструкторы һәм начальнигы итеп тәғәйенләнә. 1993 йылда Рәсәй Армияһы ҡоралланыуына алынған Т-90 танкына нигеҙ һалыусы.
Бер үк ваҡытта Поткин етәкселегендә Уралвагонзаводта универсаль бәләкәй габаритлы ПУМ-500 тейәгес, бер сүмесле сылбырлы тәгәрмәсле универсаль гидравлик ЭО-5126 экскаваторы, тәгәрмәсле тулы боролошло ЭО-33211 гидравлик экскаваторы производствоға индерелә.
1999 йылдың 13 майында иртән эш өҫтәле артында йөрәк өйәнәгенән ҡапыл вафат була. «Пихтовые горы» зыяратында ерләнгән.

# Поткин Владимир Иванович
## Маҡтаулы исеме

Үлгәндән һуң III дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены менән бүләкләнә.

# Поткин Владимир Иванович
## Хәтер

Рәсәй федерацияһы хөкүмәте ҡарары менән, Т-90 танкыһына «Владимир» исеме бирелде.
# Хөсөф

Хөсөф намаҙы (хөсуф намаҙы) (ғәр. خسوف‎ — ай тотолоу) — көсуф намаҙы кеүек үк, күк есеменә мөнәсәбәтле намаҙ. Әммә был намаҙ (хөсуф намаҙы) ай тотолған ваҡытта уҡыла. Ике рәҡәғәттән торған намаҙ.
Көсуф намаҙынан айырмалы рәүештә, хөсуф намаҙы мәсеттә түгел, ә өйҙә (мәсеттән башҡа урында) һәр кем үҙ алдына (йәғни яңғыҙы) уҡый.
# Табуска

Табуска — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡариҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 713 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Табуска
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100020575
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102057
* Бассейн коды — 10.01.02.011
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Злотский Семен Соломонович

Злотский Семен Соломонович (10 ноябрь 1946 йыл) — ғалим-химик-технолог. Химия фәндәре кандидаты (1973), (1977), профессор (1981), РАЕН ағза-корреспонденты (1995), РАЕН академигы. Сорос стипендиаты (1994). БР ағза-корреспонденты, БР Халыҡ-ара мәғариф академияһы академигы, БАССР-ҙың атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1989).

# Злотский Семен Соломонович
## Биографияһы

Семен Соломонович Злотский 1946 йылдың 10 ноябрендә Одессала тыуған.
1968 йылда Өфө нефть институтын тамамлай.
1968 йылдан алып Өфө нефть институтында (ӨДНТУ) ассистент, с.н.с., доцент, «Дөйөм химия» кафедраһы профессоры булып эшләй.
Злотскийҙың фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһе: циклик ацеталдәр, уларҙың аналогтары һәм ҡәрҙәш берләшмәләре химияһы, Гомолитический Злотскийҙың 1,3-дигетероциклоалкандарҙың гомолитикҡа әйләнеүен өйрәнеүе төрлө полифункционалле гликолдәр эфирҙарын, галоидгидриндарын алыу ысулдарының дөйөм методтарын булдырыу мөмкинлеген бирә; шулай уҡ әүҙемле радикаль диалкоксиалкиллы радикалдарҙың төҙөлөшө; полифункционаллы ҡуйы гетероцикллы берләшмәләрҙе синтезлау эштәре башҡарылаһәм уларҙың иреткес, пластификатор, коррозия ингибиторы, биологик актив препараттарға өҫтәмә полимерҙар һәм стабилизаторҙар; органик синтез һәм медицина-биологик тикшеренеүҙәр өсөн циклик ацеталь класлы реактивтар булдырыла.
Ғилми журналдар: Юғары уҡыу йорттары хәбәрҙәре, Башҡорт химия журналы — редколлегия ағзаһы. Өфө дәүләт нефть техник университетыңың һәм (1978) һәм Самара ГТУ (2006) диссертацион советы ағзаһы; ВАК эксперт советы ағзаһы (2007).
С. С. Злотский 4 фән докторы һәм 75 фән кандидаты әҙерләгән.

# Злотский Семен Соломонович
## Хеҙмәттәре

Семен Соломонович Злотский — 12 монография авторы, 234 уйлап табыуға авторлыҡ таныҡлығы һәм патент алыусы, 700-гә яҡын ғилми баҫмалар авторы. 234.

# Злотский Семен Соломонович
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

БР атҡаҙанған фән эшмәкәре (2009)
# Шольчина

Шольчина — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лозьва йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.

# Шольчина
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200009632
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200963
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Неросавэй-Яха

Неросавэй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Юрибей йылғаһының уң ярына тамағынан 367 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 124 км.

# Неросавэй-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15050000212115300077576
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115307757
* Бассейн коды — 15.05.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Кесе Чернава

Кесе Чернава — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Чернава йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Кесе Чернава
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010100212107000001791
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000179
* Бассейн коды — 05.01.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Куделина Тамара Фёдоровна

Куделина Тамара Федоровна (1932 — 4 февраль 1997) — совет ауыл хужалығы алдынғыһы, Тамбов өлкәһе Староюрьевский районының Ленин исемендәге тоҡомсолоҡ заводының һауынсыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).

# Куделина Тамара Фёдоровна
## Биографияһы

Куделина Тамара Федоровна 1932 йылда Тамбов өлкәһендә урыҫ ғаиләһендә тыуған.
Ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағас, Куделина Тамара Федоровна 1947 йылда Ленин исемендәге совхоздың малсылыҡ фермаһында хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай. Тиҙ арала совхоздың алдынғы һауынсыһы булып китә. Районда йылында һәр һыйырҙан йылына уртаса 5000 килограмдан артыҡ һөт һауып алыусы беренсе һауынсы була. Ете йыллыҡ осорондағы социалистик ярыштарҙа даими призлы урындар яулау осоро.
1966 йылдың 22 мартында СССР Юғары Советы Президиумы Указына ярашлы ауыл хужалығында һәм малсылыҡта юғары һөҙөмтәләр алыу һәм рекордлы күрһәткестәр булдырғаны өсөн Куделина Тамара Федоровнаға Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә һәм уға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла.
Куделина Тамара Федоровна артабан да ауыл хужалығында хеҙмәт итеүен дауам итә. Төп эшенән айырылмайынса ситтән тороп Чакинский ауыл хужалығы техникумында «зоотехник» һөнәрен ала. Куделина Тамара Федоровна Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәләрендә даими ҡатнаша. Уның төркөмөндәге һыйырҙар тотороҡло рәүештә 5000 килограмдан ашыу һауым бирә.
Тамара Федоровна Куделина һауынсылыҡ тармағы һәм Тамбов өлкәһе исеменән СССР Юғары Советының 7-се һәм 8-се саҡырылышы депутаты итеп һайлана. Дүрт тапҡыр Куделина Тамара Федоровна Тамбов өлкә советына депутат итеп һайлана. Просоюздарҙың XV һәм XVI съезына делегат була.
Куделина Тамара Федоровна Староюрьево район үҙәгендә йәшәй. 1997 йылдың 4 февралендә вафат була.

# Куделина Тамара Фёдоровна
## Наградалары

Хеҙмәт уңыштары өсөн лайыҡ булған:
* «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын йондоҙ миҙалы (22.03.1966)
* Ленин ордены (22.03.1966)
* Октябрь Революцияһы ордены (08.04.1971)
* башҡа миҙалдар.
# Кесе Петряк (Васюган ҡушылдығы)

Кесе Петряк — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Васюган йылғаһының уң ярына тамағынан 875 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.

# Кесе Петряк (Васюган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200029809
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202980
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Елен-Шор

Елен-Шор — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нерусовей-Ты күле - Нерусовей-Яха йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Елен-Шор
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090639
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009063
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Фасоль

?Фасоль :
Фасоль (Phaseolus vulgaris) :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Ҡуҙаҡ сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Ҡуҙаҡлалар |
| Суб-ғаилә: | Күбәләк сәскәләр |
| Ырыу: | Фасоль |
| Төр: | Фасоль |
Латинса исеме :
Phaseolus vulgaris L. :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 26857 NCBI 3885 |
Фасоль (рус. Фасоль обыкновенная, Phaseolus vulgaris L.) — ҡуҙаҡлылар ғаиләһенән бер йыллыҡ үлән үҫемлек, бармалы һабағының оҙонлоғо 3 метрға етә. Июль-августа миләүшә йәки аҡ сәскә ата, август-сентябрҙә орлоғо өлгөрә.

# Фасоль
## Таралыуы

Фосолдең тыуған яғы Көньяҡ Америка. Башҡа илдәрҙә ул сәсеп үҫтерелә.
# Кинйәбулат (исем)

Кинйәбулат — башҡорт, фарсы сығанаҡлы ир-ат исеме.

# Кинйәбулат (исем)
## Этимологияһы

Кинйәбулат — «кинйә» (башҡортса төпсөк бала) һәм «булат» (фарсы) һүҙҙәренән яһалған ир-ат исеме.

# Кинйәбулат (исем)
## Билдәле шәхестәр

Кинйәбулат Ҡаныҡаев (1788 йыл —?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

# Кинйәбулат (исем)
## Фамилияларҙа

Кинйәбулатов Ирек Лотфый улы (15 июль 1938 йыл — 2 июнь 2016 йыл) — башҡорт шағиры һәм яҙыусыһы, журналист һәм публицист, 1973 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2008), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2014), Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2001). Зәйнәб Биишева (2000), Сергей Чекмарёв (2000), Рәми Ғарипов (2001), Фәтих Кәрим (2006), Мәжит Ғафури (2007), Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев (2007) һәм Назар Нәжми (2014) исемендәге премиялар лауреаты. Ҡырмыҫҡалы районының почётлы гражданы.
Кинйәбулатова Кәтибә Кәрим ҡыҙы (15 сентябрь 1920 йыл — 17 июнь 2012 йыл) — башҡорт балалар шағиры. 1956 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980), Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге республика премияһы лауреаты (1989). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1991).
Кинйәбулатов Ғәзимулла Ғиҙиәтулла улы (27 июнь 1919 йыл — 23 август 1994 йыл) — публицист, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1964 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған юрисы (1986). Ҡыҙыл Йондоҙ (1945), II дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордендары кавалеры.

# Кинйәбулат (исем)
## Топонимдарҙа

Кинйәбулат (Ишембай районы) (рус. Кинзебулатово) — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районындағы ауыл.
Кинйәбулат (Ейәнсура районы) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл.
# Дөйәташ (Ырымбур өлкәһе)

Дөйәташ (рус. Верблюжка ) — Ырымбур өлкәһе Беляевский районындағы тау.

# Дөйәташ (Ырымбур өлкәһе)
## География

Тау Яйыҡ йылғаһы янында өс дөйә үркәсе кеүек ҡабарып торған ҡалҡыулыҡтан ғибәрәт. Бейеклеге- 198 м. Ситтән ҡарағанда «ике үркәсле» кеүек күренә, шуға тауҙы Дөйәташ тип атағандар ҙа инде («Верблюжка»).
Ул тауҙы хасил итеүҙә Яйыҡ менән уның Ҡушылдығы булған Елшанка йылғаһы ҙур роль уйнаған. Был йылғалар ҡаты ғына эзбизташтан торған тау тоҡомон ике урында йыуа-йыуа һыртты икегә бүлгән .Ул Кандуровка ауылына табан төньяҡ-көнбайышҡа табан һуҙылған. Пермь системаһының ассель ҡатламы ҡоромуйын свитаһы эзбизташтарынан торған һырттары Яйыҡ йылғаһы үҙәненең көньяғында күренеп тора. Эзбизташтарҙан битум еҫенә оҡшаш еҫ килә, быға тауҙарҙы тикшергән Э. А. Эверсманн иғтибар итә (1840). Йылғаның текә ярының өҫкө өлөшөндә тағы бер ҡалын ҡатлам бар (80 см тиклем), эзбизташлы брекчия тип атайҙар. Бындай брекциялар диңгеҙ төбөндәге болғансыҡ ағымдарҙа барлыҡҡа килә.
Тауҙың көнсығыш һырты көнбайыш һыртына ҡарағанда ла текәрәк. Һыу ашаған урында тау түбәһе һаҡланмаған, шуға күрә тауҙың үҙәк өлөшөндә һыу менән йыуылып китә торған алевролиттар һәм ҡомташ ята. Был тау тоҡомдары бик ҡаты булмағанлыҡтан дөйәтауҙың ике үркәсе араһында билән (седловина) барлыҡҡа килгән.
Дөйәташ түбәһе һәм битләүҙәрендә үҫкән дала үҫемлектәре: петрофиттар һәм кальцефиттар. Улар араһында реликт һәм эндемик үҫемлектәр күп. Бында ҡушбашаҡ үләне (ҡыҙылса), клаусия, ябай оносма,һолобаш, аласуҡ (опеечник), гөбөрлө кейәү үләне һәм башҡа.