yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Абамза

Абамза — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Бездна йылғаһының уң ярына тамағынан 72 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.

# Абамза
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010500312110000037682
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003768
* Бассейн коды — 08.01.05.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Нижиковка

Нижиковка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лидь йылғаһының һул ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Нижиковка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000006924
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000692
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Хакас ҡурсаулығы

Хака́с ҡурсаулығы — Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 1999 йылдың 4 сентябрендәге 1004-се һанлы ҡарары менән ғәмәлдәге «Чазы» (1991 йылдың 16 декабрендә РСФСР Министрҙар Советының 432-се һанлы указы менән) һәм «Кесе Абакан» (1993 йылда булдырылған) ҡурсаулыҡтары нигеҙендә ойошторола.

# Хакас ҡурсаулығы
## Урынлашыуы

Ҡурсаулыҡ Көньяҡ Себерҙә, Хакас Республикаһында урынлашҡан.
Ул дөйөм майҙаны 267 565,3 гектар булған туғыҙ кластерҙан тора.
* «Подзаденный һаҙлығы»
* «Белё күле»
* «Шира күле»
* «Иткүл күле»
* «Оглахты»
* «Камызяк далаһы»
* «Хол-Богаз»
* «Кесе Абакан»
* "Лыковтар биләмәһе ". Алтай-Саян экотөбәге ҡурсаулыҡтары һәм милли парктары ассоциацияһы составына инә.

# Хакас ҡурсаулығы
## Флораһы һәм фаунаһы

Бында ер-һыу хайуандарының 3, балыҡтарҙың 11, ҡоштарҙың 295 төрө бар. Һөтимәрҙәрҙең 50 төрө асыҡланған.
Кеш, америка шәшкеһе, һеләүһен, һоро айыу, бурһыҡ, ҡоралай, марал, мышы һәм ҡабарға киң таралған.
Ҡоштарҙың 35 төрө Рәсәй Федерацияһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.
# Орлецовка

Орлецовка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кобра йылғаһының уң ярына тамағынан 128 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.

# Орлецовка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010300212111100030955
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111103095
* Бассейн коды — 10.01.03.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кедровка (Васюган ҡушылдығы)

Кедровка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Васюган йылғаһының уң ярына тамағынан 295 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кедровка (Васюган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010800112115200031338
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203133
* Бассейн коды — 13.01.08.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ирәмәл

Ирәмәл (урыҫ. Иремель) — ҙурлығы буйынса Көньяҡ Уралда урынлашҡан икенсе бейеклек, Башҡортостан Республикаһы Белорет районының төньяҡ-көнсығышында һәм Учалы районының төньяҡ-көнбайышында.
Тау үҙендә ике түбәне бәйләй:
* Оло Ирәмәл (түбәһе яҫы таулыҡ), бейеклеге 1582,3 м;
* Кесе Ирәмәл, бейеклеге 1449,4 м.
Ике түбә араһындағы биләндең киңлеге яҡынса 1 км һәм бейеклеге 1200—1250 м.
Оҙонлоғо төньяҡ-көнсығыштан көньяҡ-көнбайышҡа тиклем 12 км тәшкил итә, төньяҡ-көнбайыштан көньяҡ-көнсығышҡа табан — 8 км.
Тауҙың итәгендә сығанаҡ йылғалар аға Тығын (Оло Әүнәр ҡушылдығы), Иһәнәк, Оло Әүнәр, Ҡарағай (Төлөк ҡушылдығы) һәм Төлөк. Был йылғалар Әүәләк һыртында аға башлаған Ағиҙелдең ҡушылдыҡтары.
Башҡортостан Хөкүмәте ҡарары менән Ирәмәл тауы территорияһы, (шул иҫәптән Әүәләк һырты) тәбиғи парк тип иғлан ителде.
# Сәлихов Һибәтулла Сәйетбаттал улы

Һибәтулла Сәйетбаттал улы Сәлихов, Һибәтулла Ҡарғалы (1794—1867) — шағир.

# Сәлихов Һибәтулла Сәйетбаттал улы
## Биографияһы

Сәлихов Һибәтулла Сәйетбаттал улы 1794 йылда Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе (хәҙерге Ырымбур өлкәһе Һаҡмар районы) Түбәнге Себенле (Түбәнге Субылы) ауылында тыуған.
Туған ауылындағы мәҙрәсәне тамамлай һәм шунда уҡ мөғәлимлек итә башлай. Һуңыраҡ Сәйет биҫтәһе мәҙрәсәләренең береһендә уҡыта. төрки, ғәрәп һәм фарсы телдәрен белгән.
1867 йылда Сәйет биҫтәһендә вафат була.

# Сәлихов Һибәтулла Сәйетбаттал улы
## Ижади эшмәкәрлеге

Төрлө жанрҙарҙан (ғәзәл, мәрҫиә, мөнәжәт, нәсихәт һ.б.) торған 10-ға яҡын шиғри әҫәре һаҡланған. 1839 йылда яҙылып XIX быуатта (беренсе тапҡыр 1856 йылда) бер нисә тапҡыр яңынан нәшер ителгән «Мәжмәғ әл-әдаб» китабында үҙе йәшәгән замандағы йәмғиәт әхлағын ҡабул итмәүе, донъяның боҙоҡлоғо һәм ялғанлығы сағылыш тапҡан.
Һибәтулла Сәлихов мәҙрәсәнең уҡыу программаһына кергән «Дөрре ҡәләм» (1856; «Ҡиммәтле һүҙҙәр») шиғри йыйынтығын, «Тәндә йәнем» шиғырын, «Рисәлә әд-дохан» («Тәмәке тартыу тураһында шиғыр»), балалар өсөн ғәрәп теле фонетикаһы буйынса «Төхвәт әл-әүлад» («Балаларға бүләк») әсбабын яҙған. Уның ҡулъяҙмалары Өфө фәнни үҙәгенең Тел, тарих һәм әҙәбиәт институтының Ғ. Б. Хөсәйенов исемендәге ғәрәп графикалы ҡульяҙмалар һәм иҫке баҫма китаптар фондында, Ҡазан, Санкт-Петербург һ.б. архивтарында һаҡлана.
# Әберсә турғайы

?Әберсә турғайы :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Хайуандар |
| Тип: | Хордалылар |
| Суб-тип: | Умарткалылар |
| Класс: | Ҡоштар |
| Отряд: | Турғай һымаҡтар |
| Подотряд: | Һайраусы турғайҙар |
| Ғаилә: | Ҡупшыҡайҙар |
| Ырыу: | Сирҡылдыҡ турғай |
| Төр: | Әберсә турғайы |
Латинса исеме :
Hippolais icterina (Vieillot, 1817) :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр | ITIS 560447 NCBI 68497 |
Әберсә турғайы, баҡса турғайы (урыҫ. зеленая пересмешка)— турғай һымаҡтар отрядындағы ҡошсоҡ.

# Әберсә турғайы
## Ҡылыҡһырлама

Турғайҙан бәләкәйерәк. Ағас ботаҡтарында йәки ҡыуаҡтарҙа йөрөүсе теремек ҡош. Һырт яғы йәшкелт һоро. Ҡанат ҡауырһындарының сите аҡ ҡайыулы ҡара-көрән. Кәүҙәһенең аҫҡы яғы аҡһыл һары. Сырҡылдаҡ турғайҙан йәшкелт төҫө менән айырыла.

# Әберсә турғайы
## Тауышы

Тауышы көслө генә: «бит-бит-бит» йәки «тсе-тсе-титийит».

# Әберсә турғайы
## Йәшәү рәүеше

Төрлө ҡоштарҙың тауышына оҡшатып һайрай, һирәк ағаслы урмандарҙа, ҡыуаҡлыҡтарҙа йәшәй. Төрлө бөжәктәр, көҙгөһөн еләк-емеш менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ағас ботаҡтарында йәки ерҙә оялай. Ҡыҙғылт таплы 4—6 бөртөк алһыу йомортҡаһы була.
# Алькерслебен

Алькерслебен (нем. Alkersleben) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 325 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,98 км². Диңгеҙ кимәленән 290 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99310 һәм автомобиль коды — IK.
# Рпень

Рпень йылғаһындағы быуа — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе, Мәскәү өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/87/285 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Рпень
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Орехово-Зуево ҡалаһынан Владимир ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010300712110000032235
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110003223
* Бассейн коды — 09.01.03.007
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Кесе Челас

Кесе Челас — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Челас йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Кесе Челас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000048631
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004863
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Леопард ере (милли парк)

«Леопард ере» (рус. «Земля́ леопа́рда») — 2012 йылдың 5 апрелендә Рәсәй Федерацияһы Приморье крайында ойошторолған милли парк. Донъялағы иң һирәк ҙур бесәйҙең — алыҫ көнсығыш леопардының популяцияһын һаҡлау һәм тергеҙеү — милли парктың төп маҡсаты булып тора. Рәсәйҙә барлығы 70 тирәһе алыҫ көнсығыш леопарды иҫәпләнә, бөгөнгө көндә уларҙың яртыһынан күберәге милли парк биләмәләрендә көн итә. Шулай уҡ бында Ҡыҙыл китапҡа ингән тағы бер бесәй — амур юлбарыҫы йәшәй.
«Леопард ере» милли паркы составына «Кедровая падь» ҡурсаулығы, «Леопардовый» заказнигы территорияһы, һәм шулай уҡ Приморье крайының Хәсән һәм Надеждино райондарының, Уссурийск ҡала округының биләмәләрендә урынлашҡан.
2016 йылдың ноябрендә «Леопард ере» милли паркы экологик һуҡмаҡ асырға ниәтләй, уның буйлап туристар ирекле йөрөй аласаҡ.

# Леопард ере (милли парк)
## Үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы

«Леопард ере» милли паркы территорияһы ҡатнаш урманлы Амур экологик регионының ҙур өлөшөн биләй. Регион Рәсәйҙең Кавказдан башҡа һуңғы боҙланыу менән ҡапланмаған берҙән бер төбәктәрҙең береһе, был флора һәм фаунаның күп төрлөлөгөн һаҡлауға булышлыҡ итә. Шунлыҡтан бында боронғо реликт үҫемлектәр үҫә, һәм шулай уҡ тропик фаунаның вәкилдәре көн итә. Милли парк территорияһында һөтимәрҙәрҙең 54 төрө, ҡоштарҙың 184 төрө, ер-һыу хайуандарының 7 төрө, һөйрәлеүселәрҙең 8 төрө, балыҡтарҙың 12 төрө, үҫемлектәрҙең 940 төрө, сөсө һыу ылымыҡтарының 283 төрө, лишайниктарҙың 251 төрө, мохтарҙың 179 төрө һәм бәшмәктәрҙең 1914 төрө тасуирланған.
Хәҙерге ваҡытта яҡынса 40 һирәк һәм юғалып барған төрҙәрҙе һаҡлау өсөн кисектерһегеҙ саралар ҡабул итеүҙе талап итә. Юлбарыҫтар һәм леопардтарҙан башҡа был урындарҙа гималай айыуы, һоро айыу, таплы болан, себер ҡоралайы, кабарга, горал, ҡырағай ҡабан, һеләүһен, алыҫ көнсығыш урман бесәйе, төлкө, бурһыҡ, росомаха, терпе, ярғанаттар, манчжур ҡуяны, тейен һ.б. көн итә.
# Турын-Я (Вор-Я ҡушылдығы)

Турын-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вор-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 124 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Турын-Я (Вор-Я ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300024536
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302453
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Серпухов

Серпухов (рус. Сурпухов) — Мәскәү өлкәһендәге ҡала.

# Серпухов
## Географияһы

Ока йылғаһы ярында урынлашҡан.
# Салуру

Салуру — Рәсәй йылғаһы. Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Уанду йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Салуру
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Телец күле һыу бассейны. Бәләкәй йылға бассейны — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010100112115100001692
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115100169
* Бассейн коды — 13.01.01.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Төньяҡ Вашка

Төньяҡ Вашка — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының уң ярына тамағынан 553 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Төньяҡ Вашка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000112103000046248
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004624
* Бассейн коды — 03.03.00.001
* ГӨ буйынса томы — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Перелюб районы

Перелюб районы (рус. Перелюбский район) — Һарытау өлкәһендә район. Һарытау өлкәһендә Перелюб районы һәм Пугачёв райондары менән башҡорттар тығыҙ йәшәғән урыны булып тора.
Административ үҙәге — Перелюб ауылы.

# Перелюб районы
## Тарих

1928 йылдың 23 июлендә Түбән Волга крайының Пугачёв округы Перелюб районы составында ойошторола. 1934 йылдан — Һарытау крайы, ә 1936 йылдаң — Һарытау өлкәһе составына инә.

# Перелюб районы
## География

Төньяҡта — Һамар өлкәһе Пестравка районы, төньяҡ-көнсығышта — Һамар өлкәһе Оло Чернигов районы, төньяҡ-көнбайышта — Ивантеевка районы, көньяҡта — Озинки районы, көньяҡ-көнбайышта — Пугачёв районы һәм көньяҡ-көнсығышта — Ҡаҙағстан. Майҙаны — 3700 км².

# Перелюб районы
## Халҡы

Халҡы — 14 747 кеше (2010), шул иҫәптән 7,0 % башҡорттар. Башҡорттар тупланып йәшәгән иң ҙур ауылдар (2002): Байғондо, Ҡузәбаево, Ҡунаҡбай, Күсембәт һәм башҡалар.

# Перелюб районы
## Райондың билдәле шәхестәре

* Исламғолова Кинйәбикә Бастай ҡыҙы — Башҡортостандың халыҡ артискаһы;
# Хөсәйенова Гөлнур Рауил ҡыҙы

Хөсәйенова Гөлнур Рауил ҡыҙы (14 октябрь 1959 йыл) — ғалим-фольклорсы. Филология фәндәре докторы (2017). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007).

# Хөсәйенова Гөлнур Рауил ҡыҙы
## Биографияһы

Гөлнур Рауил ҡыҙы Хөсәйенова 1959 йылдың 14 октябрендә Башҡорт АССР-ының Учалы районы Ҡунаҡбай ауылында тыуа. 1983 йылда Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлағандан һуң Тарих,тел, әҙәбиәт институтында эшләй башлай. Бер үк ваҡытта 1991 йылдан башлап Мәскәүҙә А.М.Горький исемендәге Әҙәбиәт институтында аспирантурала уҡый. фольклорсы профессор Виктор Михайлович Гацак етәкселегендә “Тылсымлы башҡорт халыҡ әкиәттәре поэтикаһы” темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай. Докторлыҡ диссертацияһын да башҡорт халыҡ тылсымлы әкиәттәрен башҡа халыҡтарҙыҡы менән сағыштырып өйрәнеүгә бағышлай.
1994–97 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетында фольклор курсын, 2000—2011 йылдарҙа хәҙерге М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының музыка белеме биреү кафедраһында доцент вазифаһында башҡорт музыка фольклоры буйынса дәрестәр алып бара. 1986 йылдан алып Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының башҡа төбәктәре буйлап фольклор экспедицияларында ҡатнаша, билдәле яҙыусы һәм ғалим Кирәй Мәргән етәкселегендәге экспедициялар уҙғарылған Свердловск, Силәбе, Ҡурған, Һамар һәм Һарытау өлкәләрендә, Пермь крайында йәшәгән милләттәштәр араһында фольклор йыя, шуларҙың 14-ндә үҙе етәксе була. Ул тарафтарҙа ла башҡорт халыҡ ижадының матур өлгөләрен яҙып алып ҡайта һәм шуларҙан торған китаптар баҫтырып сығара.
Хөсәйенова 1983 йылдан бөгөнгө көнгә тиклем Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының фольклор бүлегендә эшләй.

# Хөсәйенова Гөлнур Рауил ҡыҙы
## Фәнни эшмәкәрлеге

Фәнни эшмәкәрлеге башҡорт халыҡ әкиәттәрен, уларҙың жанр спецификаһын, поэтикаһын һәм текстологияһын өйрәнеүгә арналған. “Башҡорт халҡының тарихы” (“История башкирского народа”; 7 томда, 2009–2012), “Башҡорттар” (“Башкиры”; 2015) баҫмалары авторҙарының береһе; “Башҡорт халыҡ ижады” йыйынтығын һ.б. төҙөүсе. 300-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы. Монография, уҡыу әсбабы, хрестоматия, экспедиция материалдары һәм мәҡәләләре йыйынтыҡтары авторы.
Г.Р. Хөсәйенованың ғилми тикшеренеүҙәрендә башҡорт әкиәттәрен өйрәнеү, эпос ғилеме һәм мифология, башҡорт фольклористикаһы, Бөйөк Ватан һуғышы фольклоры тарихы мәсьәләләре төп урынды биләй.
Хөсәйенова Г.Р. 1 фән кандидатын әҙерләгән, 4 аспирант һәм дәғүә итеүсенең ғилми етәксеһе булып тора.

# Хөсәйенова Гөлнур Рауил ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

2007 йылда уға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исем бирелә.
# Биргитта Гедин

Бригитта Гедин (швед. Birgitta Gedin, ҡыҙ фамилияһы Атмер; 1 ғинуар 1929 йыл, Стокгольм) — швед яҙыусыһы, шағирәһе һәм тәржемәсеһе, өлкәндәр һәм балалар өсөн китаптар авторы. Рәсәй уҡыусыларына «Чинуша на груше» сатирик әкиәттәр (швед. En domdor i päponträdet) менән билдәле. Швеция яҙыусылар ассоциацияһы ағзаһы (2009 йылға тиклем).

# Биргитта Гедин
## Биографияһы

Бригитта Атмер 1929 йылда юрист ғаиләһендә тыуған. 1948 йылда ул Стокгольмда «Elementar Nya» кыҙҙар мәктәбен тамамлай. 1952 йылда социология, психология һәм сәнғәт тарихы буйынса бакалавр дәрәжәһен ала. Бригитта актив йәмәғәт позицияһын биләй. Мәҫәлән, ул 1979 йылда швед яҙыусыларының оло делегацияһы составында Мәскәүгә килә (Ян Мюрдаль, Магнус Линдгрен, Ханс Берегеҙ, Ян Эстергән). Уларҙың маҡсаты — совет коллегалары менән осрашыу һәм уларҙы совет ғәскәрҙәрен Афғанстанға индереүгә һәм Вацлав Гавелды ҡулға алыуға ҡаршы сығыш яһарға саҡырыу була.
1954 йылдан 1983 йылға тиклем нәшриәтсе, «Förlag Gedins» нәшриәте хужаһы Пер Гедин (швед. Per Gedin) менән никахта була. Яҙыусының улы, Гедин Андреас (Andreas Gedin, 1958 йылғы), шулай уҡ әҙәбиәт менән шөғөлләнә.

# Биргитта Гедин
## Библиография

* 1969 — «Jättegrytans hemlighet»
* 1973 — «Без бер йортта яшибез»
* 1977 — «Тыныч йокы, Калле!» (швед. Kalle, sov gott!)
* 1978 — «Amalia Brus på Vindarö»
* 1971 — «Чинуша на груше» (швед. En domdör i päronträdet) — 1980 елда Русия басмасында Р. Вольский иллюстрацияләре белән басыла.
* 1979 — «Amalia Brus i Storstad»
* 1980 — «Lustöra: en kaninroman» — Вероника Лео (Veronica Leo) иллюстрацияләре белән
* 1983 — Amalia Brus kan segla med en särk
* 1988 — «Диңгез янындагы йорт» (швед. Det lilla huset från havet) — Петер Петерссон иллюстрацияләре белән
* 1988 — «Blåtira, kattguld och sidensvans»
* 1990 — «Skruttan»
* 1991 — «Skruttan stjärnpilot»
# Инги-Лор-Юган

Инги-Лор-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Лонгот-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 164 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Инги-Лор-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Салехард ҡалаһынан тамағына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300212115300033916
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303391
* Бассейн коды — 15.02.03.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Звериха (Яхрома ҡушылдығы)

Звериха — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яхрома йылғаһының уң ярына тамағынан 3,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Звериха (Яхрома ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Иваньков ГЭС-ынан Угличь ГЭС-ына тиклем (Угличь һыуһаҡлағысы). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100812110000003950
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000395
* Бассейн коды — 08.01.01.008
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Куро-Искитим

Куро-Искитим — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Камышная йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Куро-Искитим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300312115200012057
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201205
* Бассейн коды — 13.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Голубец (Обь ҡушылдығы)

Голубец — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының һул ярына тамағынан 2327 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Голубец (Обь ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010500112115200024018
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202401
* Бассейн коды — 13.01.05.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2