yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Хөрәсән

Хөрәсән (Хөрәсән; фарс. خراسان — Xorâsân — ҡояш сыҡҡан яҡ) — Көнсығыш Ирандағы тарихи өлкә. «Хөрәсән» атамаһы Сәсәниҙәр заманынан уҡ билдәле. Хөрәсән донъяға зәғферән һәм барбарис етештереүсе булараҡ танылған, был үҫемлектәр өлкәнең көньяғында үҫә (йылына 170 тоннанан ашыу). Хөрәсән шулай уҡ келәмдәре һәм Фирҙәүсиҙең, Ғүмәр Хәйәмдең, Имам Ризаның төрбәләре менән билдәле.

# Хөрәсән
## Административ бүленеше

2004 йылдың 29 сентябрендә өс провинцияға бүленгәнгә тиклем Хөрәсән Ирандың иң ҙур провинцияһы була. Парламант (2004 йылдың 18 майы) һәм Опекундар Советы 2004 йылдың 29 майы) тарафынан раҫланған провинциялар:
* Төньяҡ Хөрәсән, үҙәге: Божнурд, башҡа округтары: Ширван, Жажарм, Мейнх һәм Самлаган, Эсфарәйен.
* Көньяҡ Хөрәсән, үҙәге: Биржәнд, башҡа округтары: Сараян, Нахбандан, Сарбишех
* Хөрәсән Рәзәви, үҙәге: Мәшһәд, башҡа округтары: Гоучан, Даргаз, Ченаран, Сарахс, Фариман, Торбате-Жам, Тәйбад, Фердоус, Гәйен, Хаф һәм Раштхар, Кашмар, Бардаскан, Нишапур, Сабзевар, Гонабад, Калат, Бошруех һәм Хәлил Абад.

# Хөрәсән
## Хөрәсәндың тарихы

Оло Хөрәсән бөгөнгө көндә Иранға, Тажикстанға, Афғанстанға, Үзбәкстанға, Төркмәнстанға ҡараған биләмәләрҙе үҙ эсенә алған. Фарсияның ҡайһы бер төп ҡалалары Оло Хөрәсәнда урынлашҡан булған: Нишапур (хәҙер Иранда), Мерв, Санджан (әле Төркмәнстанда), Герат. Оҙон тарихлы Хөрәсән күп баҫҡынсылар һәм империялар ҡулында булған: гректар, төркиҙәр, ғәрәптәр, үзбәктәр, сәлжүктәр, монголдар, сәфәүиҙәр һ. б.
XIV—XV быуаттарҙа Хөрәсән мөһим фән һәм сәнғәт үҙәге була. Бында (башлыса Герат ҡалаһында) шағирҙар Лотфи, Жәми, Алишер Навои, Фиғәни Баба, Хөсәйен Байҡара солтан (Хөсәйни псевдонимы аҫтында яҙышҡан), рәссам Беһзад ижад иткән.

# Хөрәсән
## Этник төркөмдәр

Был өлкәлә фарсылар — төп этник төркөм, әммә ҡатмарлы тарихлы Хөрәсән этник яҡтан сыбар, уның төньяҡ-көнбайышында — төркмәндәр, Хөрәсән төркиҙәре, Боджнурд менән Качанда — ҡурдтар; көнсығышында —тәймуриҙар һәм жәмшиҙәр (дүрт аймаҡ берләшмәһенә ингәндәр), көньяҡ-көнбайышта — хеидаристар; көньяҡ-көнсығышта — бәлүждәр. Һуңғы йылдарҙа Афғанстандан ҡасаҡтар килеүе арҡаһында афғандар байтаҡ. Шулай уҡ Хөрәсән ғәрәптәре, сиғандар һәм йәһүдтәр осрай. Хөрәсәндағы телдәр: төрки Хөрәсәни, фарсы һәм ҡурд.
* Нишапурҙа Камал-әл-Мүлк ҡәбере
* Нишапурҙа Аттарҙың ҡәбере
# Оло Ҡаҙаҡбай

Оло Ҡаҙаҡбай (рус. Большая Казакбаева) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Хәлит ауыл биләмәһе составына керә.

# Оло Ҡаҙаҡбай
## Тарих

Ауылға һалйот ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Пермь губернаһы Шадринск өйәҙе составында була. Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.

# Оло Ҡаҙаҡбай
## Халҡы

| 1816 | 1834 | 1859 | 1920 |
| 115 | 187 | 243 | 236 |
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (100 %) йәшәй.
# Корочкин Пётр Георгиевич

Корочкин Пётр Георгиевич (12 февраль 1920 йыл — 28 август 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған хәрби хеҙмәткәр. Уҡсылар дивизияһы гвардия-артиллерия полкының дивизион командиры, гвардия капитаны, Советтар Союзы Геройы (1945, үлгәндән һуң).

# Корочкин Пётр Георгиевич
## Биографияһы

Пётр Георгиевич Корочкин 1920 йылдың 12 февралендә Башҡорт АССР-ының Ҡариҙел районы Байҡыбаш ауылында тыуған.
Урыҫ. Бөрө урта мәктәбен һәм Өфө педагогия институтының ике курсын тамамлай. 1942 йылдан КПСС ағзаһы. 1939 йылда Ишембай районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға хеҙмәткә саҡырыла.
1941 йылдың июненән Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Мәскәү артиллерия училищеһын тамамлай. Көнбайыш, Сталинград, Дон, 2-се Украина фронттарында һуғыша. Яралана.
139 сы гвардия-артиллерия полкының 3-сө дивизион командиры (2-се Украина фронтының 52-се армияһы 69-сы гвардия уҡсылар дивизияһы), гвардия капитаны П. Г. Корочкин Яссы-Кишинёв операцияһы һуғыштарында батырлыҡ күрһәтә.
1944 йылдың 28 авгусында һәләк була. Васлуй (Румыния) ҡалаһында ерләнгән.

# Корочкин Пётр Георгиевич
## Батырлығы

1944 йылдың 20 авгусында дошмандың көслө артиллерия һәм миномёт уты беҙҙең уҡсылар подразделениеларының алға барыуын туҡтата. П. Г. Корочкин йәшерен рәүештә ике батареяны алға сығарып урынлаштыра һәм тура төҙәп дошман орудиеларын һәм миномёттарын юҡ итә, шул рәүешле өҫтөнлөк итеүсе бейеклекте яулап алыуҙы тәьмин итә.
28 августа ҡамауҙан сығырға тырышҡан дошман менән ҡаты һуғышта, снарядтар бөткәс, П. Г. Корочкин артиллеристарҙы ҡул һуғышына күтәрә һәм хәлде тергеҙә. Ул ошо алышта һәләк була.
Дошман менән һуңғы алышта П. Г. Корочкин үҙенең автоматынан 18 фашисты юҡ итә.
1945 йылдың 24 мартында СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән, командованиеның заданиеһын өлгөлө үтәгәне һәм немец-фашист илбаҫарҙары менән алышта батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткәне өсөн, гвардия капитаны Пётр Георгиевич Корочкингә үлгәндән һуң «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.

# Корочкин Пётр Георгиевич
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Советтар Союзы Геройы (1945)
* «Алтын Йондоҙ» миҙалы (24.03.1945).
* Ленин ордены .
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (14.03.1944).
* «Сталинградты обороналаған өсөн» миҙалы.

# Корочкин Пётр Георгиевич
## Хәтер

* Бөрө ҡалаһында урам Герой исемен йөрөтә..
* П. Г. Корочкин уҡыған Байҡыбаш ауылы һәм Бөрө ҡалаһы мәктәптәре бинаһына мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.
# Калахари

Калахари — Көньяҡ Африкалағы сүл. Ботсвана, КАР, Намибияла урынлашҡан. Сүл киңәйә, Ангола, Замбия, Зимбабве территорияһына үтеп инә бара. Майҙаны — 600 мең км².

# Калахари
## Калахари сүллеге хайуандары

Жираф, зебра, ғәзәл, антилопа, һыртлан, сүл бүреһе, арыҫлан, леопард, гепард, ҙур ҡолаҡлы төлкө, Көньяҡ Африка төлкөһө, варан, геккон, ҡоштар (туғаҙаҡ, дөйәғош, һабантурғай, ыласын, көйөлдө), йыландар (һары кобра, Африка ҡара йыландары).
# Ишле (Һүренйәк ҡушылдығы)

Ишле (рус. Ишля) — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Белорет районының Ямантау яны биләмәләрендә аға. Йылға Һүренйәк йылғаһының һул ярына тамағынан 4,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Ишле (Һүренйәк ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200612111100019515
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101951
* Бассейн коды — 10.01.02.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

# Ишле (Һүренйәк ҡушылдығы)
## Тәбиғи байлыҡтары

Белорет районы Ишле йылғаһы исем биргән Ишле ауылы янында запасы 4 млн т тип иҫәпләнгән флюорит ятҡылығы табылған. Был урынды ошонан йыраҡ түгел аҡҡан икенсе йылға исеменән Һүрән флюорит ятҡылығы тип атайҙар
Ятҡылыҡты 1980-се йылдарҙа Н. Н. Ларионов геологик эҙләнеүҙәр ваҡытында фотоға төшөрөп йөрөгәндә тапҡан.
# Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы

Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы — Башҡортостан Республикаһының дәүләт наградаһы.
1967 йылда Башҡорт АССР-ы Хөкүмәте әҙәбиәт, сәнғәт, архитектура өлкәһендәге иң яҡшы әҫәрҙәрҙе билдәләү өсөн Салауат Юлаев исемендәге премия булдырған. 1992 йылдан «Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы» тип атала.

# Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы
## Премия тураһында

Премия бирелә:
а) әҙәбиәт өсөн
б) архитектура өсөн
в) кино сәнғәте өсөн

# Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы
## Лауреаттары

Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаттары — премия менән бүләкләнгән кешеләр һәм ойошмалар
# Хамфри Богарт

Ха́мфри Дефо́рест Бо́гарт (ингл. Humphrey DeForest Bogart; 25 декабрь 1899, Нью-Йорк, АҠШ — 14 ғинуар 1957 йыл. Лос-Анджелес, АҠШ — америка актёры. Америка кино сәнғәте институты Богартты америка киноһы тарихындағы иң яҡшы актёр тип баһалай.
Бер-нисә эш-шөғөлдө алыштырғас, 1921 йылда Богарт актёр булып китә һәм 1920—1930 йылдарҙа бродвей тамашаларында ҡатнаша. 1929 йылда биржа һәләкәте булғас, Богарт киноға килә. «Таш урман» («рус. Окаменелый лес», 1936) фильмындағы роле уға ҙур уңышкилтерә. Бынан һуң ул «Бысраҡ йөҙлө фәрештәләр» (рус. «Ангелы с грязными лицами», 1938) һымаҡ гангстер фильмдарында, һәм «Доктор Х-тың ҡайтыуы» (рус. «Возвращение доктора Х», 1939) һымаҡ В төркөмө фильмдарында уйнай.
Һынылыш мәле 1941 йылда экрандарға «Оҙон буйлы Сьерра» (рус. «Высокая Сьерра») һәм «Мальтий бөркөтө» (рус. «Мальтийский сокол») фильмдарының сығыуы менән бәйле. «Касабланка» уның карьераһының түбәһе була һәм аҙаҡтан барыбер ҙә үҙенең тәрбиәлеген раҫлаған иҫәп-хисап яратыусы кино образын беркетеп ҡуя. Һуңынан башҡа уңышлы картиналары эйәрә, шулар иҫәбендә «Хужаһы булырғамы-юҡмы» (рус. «Иметь и не иметь», 1944), «Тәрән йоҡо» (рус. «Глубокий сон»), «Ҡара юлаҡ» («Чёрная полоса», 1947) һәм «Ки-Ларго» (1948) фильмдарында ул Лорен Бэколл менән бергә киноға төшә. «Сабрина» һәм «Кейндағы бола» (рус. «Бунт на „Кейне“», 1954). «Сьерра-Мадре хазиналары» (рус. «Сокровища Сьерра-Мадре», 1948); «Африка королеваһы» рус. («Африканская королева», 1951) фильмдары уға «Оскар» премияһы килтерә.
Экрандарҙа ул һуңғы тапҡыр «Ҡолауы ауырыраҡ була» (рус. «Тем тяжелее падение», 1956) фильмында күренә. Утыҙ йылға яҡын кинокарьераһында Богарт 75 тулы метрлы фильмда күренә.

# Хамфри Богарт
## Йәшлек биографияһы

Богарт 25 декабрь 1899 йыл Нью-Йоркта, Белмонт ДеФорест Богарт (июль 1867, Уоткинс Глен — 8 сентябрь 1934, Нью-Йорк) һәм Мод Хамфри (1868—1940) ғаиләһенә тыуа. Белмонте һәм Мод 1898 йыл июнь айында өйләнешәләр. Богарттың атаһы пресвитерианлы була, ә әсәһе Епископ сиркәүенә ҡарай. Богарт әсәһенең динендә тәрбиәләнә.
# Кайдатка

Кайдатка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кия йылғаһының уң ярына тамағынан 184 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Кайдатка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400212115200019115
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201911
* Бассейн коды — 13.01.04.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Хинкали

Хинкали (груз. ხინკალი) — Грузия халҡының милли аш-һыуы. Күбеһенсә тау өлкәләрендә Пшави, Мтиулети һәм Хевсуретияла, аҙағыраҡ башҡа Кавказ райондарына таралған.
Грузин хинкалиһы составы һәм бешерелеүе менән әзербайжан һәм дағстан хинкалаһынан күпкә айырылып тора.

# Хинкали
## Аш-һыу составы

Хинкали билмән ҡамырынан әҙерләнә (он, һыу), йомортҡа ҡушыу теләктән тора. Эсенә ваҡлап туралған, йәки ит үткәргестән үткәрелгән ит (күбеһенсә — һыйыр, сусҡа һәм һыйыр итенә ѳҫтѳнлѳк бирелһә, ҡайһы бер ресторандарҙа һарыҡ итен дә ҡулланалар).
Хинкали эшләгән саҡтағы мөһим элемент — уның формаһын яһау. Традиция буйынса грузия хужабикәләре уларҙың өҫкө осон бәләкәс «ҡойроҡ» менән тамамлап ҡуя. Хинкали аҫтынан алып (ҡойроҡҡа етеп барғанда) бөрмәле булып, 18 күберәк булырға тейеш. Уларҙы шулай тотоуы уңайлыраҡ. Эшләнгән хинкалиларҙы ҡайнап сыҡҡан һыуҙа бешерәләр, йә булмаһа табала ҡыҙҙыралар.
Ашау ҡәғиҙәләре лә үҙенсәлекле: ҡойроғонан тотоп, ҡамырын әҙләп кенә тешләп, ипләп иттең һутын тәмләргә, аҙаҡтан ғына нигеҙенә тотонорға. Өҫтәлгә ултыртыр алдынан әҙер аш-һыу ҡара борос менән тәмләтеп ебәрелә.
# Кесе Ира

Кесе Ира — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ирка йылғаһының уң ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Кесе Ира
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ворона. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 05010200212107000006526
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 107000652
* Бассейн коды — 05.01.02.002
* ГӨ буйынса томы — 07
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Эльба буйында театр

«Эльба буйында театр» (нем. Das Theater an der Elbe) — Гамбургтағы театр, Германия. 2011—2014 йылдарҙа архитектор Арно Мэйджс проекты буйынса төҙөлә. Эльба йылғаһы ярында ҡала портында, «Гамбург порты театры» эргәһендә үк урынлашҡан. Был «Stage Entertainment Germany» компанияһының «нулдән» башлап төҙөгән беренсе театры.

# Эльба буйында театр
## Тарихы

Театрҙы төҙөү 2011 йылдың октябрь айында башлана. 2012 йылдың май айында нигеҙгә «Тарзан», «Король лев» һәм «Действуй, сестра!» мюзиклдарының йондоҙо һалына.
Бинаның каркасы төҙөлөш башланғандан һуң ун һигеҙ ай үткәс, 2013 йылдың март айында эшләнеп бөтә. Черепица 10000 тутыҡмай торған ҡорос киҫәгенән тора. Фасады ун ике метрға тиклем бейеклектәге ҙур быяла галереянан ғибәрәт, уның артында фойеның ике ҡаты урынлаша. Эстән гавань һәм ҡала үҙәге күренеше асыла. Декабрҙә компания театрға «Эльба буйында театр» исеме бирә .
Театр 2014 йылдың 10 ноябрендә яҡтылыҡ шоуы һәм фейерверк менән асыла. Төҙөлөш хаҡы техник йыһазландырыу менән бергә 65 миллион евро менән баһалана. Беренсе постановка «Чудо Берна» мюзиклының донъя премьераһы була, 23 ноябрҙә стационар прокаты башлана .

# Эльба буйында театр
## Театр постановкалары

| Асыу датаһы | Ябыу датаһы | Постановка | Жанр | Иҫкәрмә |
| 23.11.2014 | прокатта | «Чудо Берна» | мюзикл | Донъя премьераһы |

# Эльба буйында театр
## Техник мәғлүмәттәр

* Залдың һыйҙырышлылығы: 1850 тамашасы (700 балконда һәм 1150 партерҙа.);
* Сәхнә майҙаны: 348 м²;
# Иҙел

Иҙел — күп мәғәнәле һүҙ:
* Иҙел — Ағиҙел, Кама һәм Волга йылғаларының боронғо атамаһы. Урта быуаттарҙа Иҙелдең (йәғни хәҙерге Волганың) башы Ағиҙел менән Ҡариҙел йылғалары ҡушылған урында урынлашҡан тип иҫәпләнгән.
* Иҙел (мифология) — Урал батыр эпосындағы персонаж.
* Иҙел (Белорет районы) — Башҡортостан Республикаһы Белорет районындағы ауыл.
# Аннаберг-Буххольц

Аннаберг-Буххольц (нем. Annaberg-Buchholz) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 21831 кеше йәшәй. Майҙаны — 27,7 км². Диңгеҙ кимәленән 600 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9456 һәм автомобиль коды ANA.
# Утрау

Утрау, арал — (рус. Остров) — тирә-яғы океан, диңгеҙ йәки йылға менән уратып алынған ҡоро ер, утрау даими, хатта диңгеҙҙә һыу килеү мәлендә лә, рәүештә һыу кимәленән ҡалҡып тора. Утрау ҡитғаларҙан бәләкәй үлсәме менән айырылып тора. Иң ҙур утрау тип һаналған Гренландия иң бәләкәй ҡитға Австралиянан өс тапҡыр бәләкәй.
Яңғыҙ утрауҙар була һәм архипелагҡа берләшкән утрауҙар була.

# Утрау
## Ерҙең иң ҙур утрауҙары

30 000 км² ҙурыраҡ утрауҙар:
| № | Утрау атамаһы | Майҙаны - км² | Ил |
| 1 | Гренландия | 2 175 600 | Дания |
| 2 | Яңы Гвинея | 790 000 | Индонезия и Папуа — Яңы Гвинея |
| 3 | Калимантан (Борнео) | 737 500 | Бруней, Индонезия, Малайзия |
| 4 | Мадагаскар | 587 041 | Мадагаскар |
| 5 | Баффинова Земля | 507 451 | Канада |
| 6 | Суматра | 425 000 | Индонезия |
| 7 | Бөйөк Британия | 229 946 | Бөйөк Британия |
| 8 | Хонсю | 227 414 | Япония |
| 9 | Виктория | 217 291 | Канада |
| 10 | Элсмир | 196 236 | Канада |
| 11 | Сулавеси | 174 600 | Индонезия |
| 12 | Южный остров | 150 737 | Яңы Зеландия |
| 13 | Ява | 132 000 | Индонезия |
| 14 | Төньяҡ утрау | 114 050 | Яңы Зеландия |
| 15 | Ньюфаундленд | 108 860 | Канада |
| 16 | Куба | 105 007 | Куба |
| 17 | Лусон | 104 688 | Филиппины |
| 18 | Исландия | 102 828 | Исландия |
| 19 | Минданао | 94 630 | Филиппины |
| 20 | Ирландия | 84 406 | Бөйөк Британия һәм Ирландия |
| 21 | Хоккайдо | 78 073 | Япония |
| 22 | Гаити | 76480 | Ҡалып:Флаг Гаити Гаити и Доминикан Республикаһы |
| 23 | Сахалин | 76400 | Россия |
| 24 | Банкс | 70 028 | Канада |
| 25 | Шри-Ланка | 65 268 | Шри-Ланка |
| 26 | Тасмания | 60 637 | Австралия |
| 27 | Девон | 55 247 | Канада |
| 28 | Северный остров, Яңы Земля | 48 904 | Россия |
| 29 | Огненная Земля (Исла-Гранде) | 47 992 | Аргентина и Чили |
| 30 | Земля Александра I | 43 200 | Антарктида |
| 31 | Аксель-Хайберг | 43 178 | Канада |
| 32 | Мелвилл | 42 149 | Канада |
| 33 | Саутгемптон | 41 214 | Канада |
| 34 | Маражо | 40 100 | Бразилия |
| 35 | Западный Шпицберген | 39 044 | Норвегия |
| 36 | Кюсю | 36 555 | Япония |
| 37 | Яңы Британия | 36 514 | Ҡалып:Флаг Папуа-Новой Гвинеи Папуа — Яңы Гвинея |
| 38 | Тайвань | 35 801 | Ҡалып:Флаг Тайваня Ҡытай Республикаһы |
| 39 | Хайнань | 33 572 | Ҡытай |
| 40 | Уэльс Принцы утрауы (Канада) | 33 339 | Канада |
| 41 | Южный остров, Яңы Ер | 33 275 | Рәсәй |
| 42 | Ванкувер | 31 285 | Канада |
| 43 | Тимор | 30 777 | Ҡалып:Флаг Восточного Тимора Көнсығыш Тимор и Индонезия |
# Төньяҡ Двина

Төньяҡ Двина́ — Рәсәйҙең европа өлөшөндәге йылға.

# Төньяҡ Двина
## География

Оҙонлоғо — 744 км, Сухона менән бергә — 1300 км, Вычегда менән бергә — 1803 км. Бассейн майҙаны — 357 мең км².
Вологда өлкәһенең Бөйөк Устюг ҡалаһы янында Сухона һәм Юг йылғаларының ҡушылыуы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. Артабан төньяҡҡа табан, Архангельск өлкәһенең территорияһы буйлап аға. Котлас ҡалаһы янында Вычегда йылғаһы менән ҡушылғандан һуң төньяҡ-көнбайышҡа борола, ә аҙаҡ яйлап төньяҡҡа йүнәлә. Новодвинск ҡалаһында йылға дельтаһы (майҙаны яҡынса 900 км²) башлана. Архангельск һәм Северодвинск ҡалалары янында Аҡ диңгеҙҙең Двина ҡултығына ҡоя.
Уртаса һыу сығымы — Сухона һәм Юг ҡушылған урында — 770 м³/с, тамағында — 3490 м³/с.
Төп ҡушылдыҡтары: Вычегда, Пинега, Вага, Юмиж.
Төньяҡ Двина буйындағы ҡалалар: Бөйөк Устюг, Красавино, Котлас, Коряжма, Сольвычегодск, Новодвинск, Архангельск, Северодвинск.
Төньяҡ Двина үҙенең барлыҡ оҙонлоғонда суднолар йөрөшлө һәм Волга-Балтик һыу юлы менән тоташҡан.
# 1708 йыл

II мең йыллыҡ :
XVI быуат — XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат :
Хронологик таблица :
1708 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1708 MDCCVIII |
| Юлиан стилендә | 1707—1708 (12 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2460—2461 (2 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7216—7217 (12 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5468—5469 ה'תס"ח — ה'תס"ט |
| Мосолман календары | 1119—1120 |
| Боронғо әрмән календары | 1157 ԹՎ ՌՃԾԷ |
| Ҡытай календары | 4404—4405 丁亥—戊子 красная свинья — жёлтая мышь |
| Эфиопа календары | 1700—1701 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1764—1765 |
| - Шака самват | 1630—1631 |
| - Кали-юга | 4809—4810 |
| Иран календары | 1086—1087 |
1708 йыл — йәкшәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә.

# 1708 йыл
## Ваҡиғалар

* февралдә Хажи Аҡҡусҡаров башҡорт ханы тип иғлан ителә.
* Күсем Түләкәев етәкселегендәге Башҡорт баш күтәреүселәре Тарафынан Алабуға Ҡамауы.
# Нефтекама ҡалаһы флагы

Нефтекама ҡалаһы флагы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Нефтекама ҡалаһы ҡала округы символы.
Башҡортостан Республикаһының Салауат ҡалаһы ҡала округы Советы ҡарары менән 2006 йылдың 13 июлендә 1-12/2 номер аҫтында раҫланған.
Башҡортостан Республикаһының Дәүләт символика регистрына 033 регистрацион номеры аҫтында индерелгән.
Рәсәй Федерацияһының геральдик регистрына 3006 регистрацион номеры аҫтында индерелгән.
Авторы — Салауат Ғиләжетдинов.

# Нефтекама ҡалаһы флагы
## Тасуирламаһы

Оҙонлоғо киңлегенә 2:3 нисбәтендә булған тура мөйөшлө туҡыма, ул флаг һабына ҡарай йүнәлтелгән күк, һары һәм ҡара төҫтәге герб композицияһын сағылдыра.

# Нефтекама ҡалаһы флагы
## Символиканы дәлилләү

Флаг Нефтекама ҡалаһының барлыҡҡа килеүе һәм иҡтисади үҫеше үҙенсәлектәрен сағылдырған ҡала гербына нигеҙләнеп эшләнгән.
Флагтың төп элементтары — өс асҡыс, улар ҡаланың үҫешкән сәнәғәтен күрһәтә: энергетика, машиналар эшләү, еңел сәнәғәте. Өскә бүленгән ерлектәрҙә алтын нурлы ҡара төҫтәге йондаҙҙар урынлашҡан, улар крайҙың нефть байлыҡтарын кәүҙәләндерә — ҡаланың барлыҡҡа килеүе һәм үҫешенең нигеҙҙәре. Өс йондоҙ шулай уҡ ҡаланың Башҡортостандың төньяҡ-көнбайыш төбәгенең сәнәғәт, мәғариф һәм мәҙәниәте үҙәге булыуын символлаштыра. Йондоҙҙоң ете нуры Башҡортостан Республикаһы территорияһында йәшәгән халыҡтың берләшеүенә башланғыс һалған ете ырыуҙы аңлата.
Күк (асыҡ зәңгәр) төҫ — гүзәллек, бөйөклөк, үҫеш, алға ынтылыш һәм өмөт символдары.
Һары (алтын) төҫ— байлыҡ, миһырбанлылыҡ һәм ғәҙеллек символдары.
Ҡара төҫ — нефть төҫө, бер үк ваҡытта аҡыллылыҡ һәм мәҙәнилек символдары.
# Ситләтелгән һалым

Ситләтелгән һалым — тауарҙарҙың һәм хеҙмәттәрҙең хаҡына йә тарифына өҫтәмә рәүешендә билдәләнә торған һалым. Тауарҙар етештереүсе йә хеҙмәттәр күрһәтеүсе өҫтәмәне иҫәпкә алып һата һәм дәүләткә төшөмдән тейешле һалым суммаһын түләй, йәғни ул —һалымды йыйыусы, ә һатып алыусы ситләтелгән һалымды түләүсе булып тора.

# Ситләтелгән һалым
## Ситләтелгән һалым төрҙәре

* Индивидуаль һалымдар (акциздар) — тауарҙарҙың һатыу хаҡына ҡарата проценттарҙа билдәләнә торған ситләтелгән һалымдар; ҡағиҙә булараҡ, улар юғары рентабелле тауарҙарҙан етештереүселәр алған үтә юғары килемде дәүләт бюджетына алыу өсөн тәғәйенләнә.
* Универсаль һалымдар (өҫтәмә ҡиммәткә һалым);
* Фискаль монополиялар — юридик һәм физик шәхестәрҙең уларға дәүләт ойошмалары күрһәткән хеҙмәттәр өсөн түләүҙәре; мәҫәлән, дәүләт лицензиялары, рөхсәттәр, документтар төҙөтөү өсөн түләүҙәр һ.б. Әйләнештән һалымдар ҙа ошо пунктҡа инә.
* Таможня пошлинаһы — импорт, экспорт һәм (һирәгерәк) транзит тауарҙар өсөн иғәнә (түләү) рәүешендәге ситләтелгән һалым төрө.
# Кочкарева саңылауы

Кочкарёва саңылауы (Кочкара) — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пшада йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 4 км.

# Кочкарева саңылауы
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡара диңгеҙ йылғалары бассейны Пшада йылғаһының көнбайыш сигенән Дедаркай йылғаһының көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Ҡара диңгеҙ бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 06030000212109100000180
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 109100018
* Бассейн коды — 06.03.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 09
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Яны-Кисыр-Я

Яны-Кисыр-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кисыр-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Яны-Кисыр-Я
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028275
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302827
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3