# Малакология

Малакология — зоологияның йомшаҡ тәнлеләрҙе, йәғни моллюскыларҙы (Mollusca) өйрәнеүсе бүлеге.
Атамаһы грек һүҙенән килеп сыҡҡан μαλάκιον — моллюскылар.
Моллюскылар өйрәнеүсе ғалим малаколог тип атала.
Малакология молюскыларҙың:
* систематикаһына,
* килеп сығышына (филогения),
* таралыуына (зоогеография),
* биологияһына,
* экологияһына ҡағылған мәсьәләләрҙе ҡарай.
Малакология үҙ эсенә түбәндәге бүлектәрҙе ала:
* конхология (конхиология) — моллюск ҡабырсаҡтарын, тикшеренеүгә арнала
* лимакология (лимакология)— лайлалы ҡусҡарҙарҙы тикшеренеүгә арнала ,
* тевтология (тевтология) — башаяҡлы моллюскыларҙы тикшеренеүгә арнала.
Малакологияның ғәмәли тармағы моллюскыларҙы кеше эшмәкәрлегендәге әһәмиәтенән сығып өйрәнә:
* медицинала
* ветеринарияла,
* ауыл хужалығында һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәтендә.
Палеомалакология өлкәһендәге тикшереүҙәр боронғо малакофаунаны һәм улар осраған геологик ҡатламдарҙың йәшен (датировка) билдәләүгә арнала. Быға ҡабырсаҡтарҙың һәйбәт һаҡланыуы ныҡ булышлыҡ итә.
«Malacology» терминының авторҙары булып франко-америка эксцентрик натуралисы Рафинеск Константэн Самюэл (Samuel Rafinesque Constantine-Schmaltz; 1814) һәм зоолог француз Анри-Мари Дюкрота-Блэнвиль (de Ducrotay Blainville; 1825). һанала.

# Малакология
## Тарихы

1794 йылда моллюскыларҙың (шул мәлдә билдәлеләренең) иң тәүге тулы ғилми тасуирламаһы төҙөлә.
1868 йылда немец малакологтары йәмғиәте ойошторола.
1962 йылдан алып донъя малакологтарының халыҡ-ара берләшмәһе Unitas Malacologica эшләп килә (1977 тиклем Unitas Malacologica Europaea тип атала) 2011 йыл 25 ғинуар архивланған., һәм халыҡ-ара Конгрестар үткәрә.

# Малакология
## Малакологтарҙың милли ойошмалары

* Австралия — Malacological Society of Australasia
* Бельгия — илдә малакологтарҙың ике йәмғиәте эшләй
** Société Belge de Malacologie — франкоязычное ;
** Belgische Vereniging voor Conchyliologie (B.V.C.) — голландскоязычное (1961 йылда «Gloria Maris», атамаһы менән нигеҙләнгән. Яңы атамаһы 1976 йылдан алып). Шулай уҡ, Belgian Society for Conchology атамаһы менән дә йөрөй
* Бөйөк Британия һәм Төньяҡ Ирландия —
** Conchological Society of Great Britain and Ireland;
** Malacological Society of London
* Германия — Deutsche Malakozoologische Gesellschaft 2012 йыл 3 март архивланған.
* Испания — Sociedad Española de Malacología
* Италия — Società Italiana di Malacologia
* Латвия — Malacology in Latvia
* Нидерланды — Nederlandse Malacologische Vereniging
* Польша — Stowarzyszenie Malakologów Polskich, The Association of Polish Malacologists
* Россия —
** Дальневосточное малакологическое общество (ДВМО, 1994)
* АҠШ — илдә бер нисә йәмғиәт һәм клуб :
** American Society Malacological (1931 йылда төҙөлгән) (недоступная ссылка);
** Of America Conchologists ;
** Society of Oregon Conchologists (1965 йылда төҙөлгән)
** Boston Malacological The Club ('Mal' Club; 1910 йылдың 14 мартынан ; Бостон) 2019 йыл 3 ғинуар архивланған..
** Conchological Pacific The Club (County Museum of Natural History Los Angeles, Лос-Анджелеста) — 2003 йылда Америка малакологтарының ике бик боронғо клубы : Pacific Shell the Club (1945 йылда нигеҙләнгән) һәм the Club Conchological of Southern California (1902 йылда нигеҙләнгән Shell Tuesday The Club) ҡушылыуы һөҙөмтәһендә төҙөлгән .
** Philadelphia Shell The Club (1955 йылда нигеҙ һалына) 2019 йыл 2 ғинуар архивланған.
* Филиппины — Malacological Society of the Philippines, Inc.
* Франция — Association Française de Conchyliologie
* Эстония — Eesti Malakoloogia Ühing

# Малакология
## Конгрестарҙа һәм симпозиумдарҙа
### Халыҡ-ара

* 17th International Congress of Unitas Malacologica (UM), World Congress of Malacology — Phuket, Таиланд, 18—24 июль 2010 йыл.
* 16th International Congress of Unitas Malacologica (UM), Antwerp, Бельгия, 2007. (недоступная ссылка)
* 15th Internation al Congress of Unitas Malacologica (UM), Perth, Австралия, 2004. 2016 йыл 4 март архивланған.
* 14th International Congress of Unitas Malacologica (UM), Vienna, Австрия, 2001. 2016 йыл 4 март архивланған.
* 13th International Congress of Unitas Malacologica (UM), Washington, D.C., США, 1998. Труды pdf 18MB 2016 йыл 4 март архивланған.. Формаль рәүештә ул 1-се халыҡ-ара конгресс тип атала («World» Congress of Malacology). Сөнки American Malacological Union (AMU) (64-се кәңәшмә) һәм Western Society of Malacologists (USA) (31-се кәңәшмә) ойошмаларының йыл һайын үтә торған кәңәшмәләре берләштерелә. Ул Unitas Malacologica ойошмаһының Европанан ситтәге тәүге Конгресы.
* Unitas Malacologica ойошмаһының 1-се Конгресы, Лондон, Великобритания, 17—21 сентябрь 1962 йыл. 2016 йыл 4 март архивланған.
* 7th International Conference on Molluscan Shellfish Safety — Nantes, Франция, 14—19 июнь 2009 йыл. 2011 йыл 5 февраль архивланған.

# Малакология
## Конгрестарҙа һәм симпозиумдарҙа
### Европала

* 5th Congress of the European Malacological Societies, 2008
* 6th Congress of the European Malacological Societies (CEMS) — Vitoria-Gasteiz, Испания, 18—22 июля 2011 2020 йыл 26 октябрь архивланған.

# Малакология
## Журналдар

* American Malacological Bulletin 2010 йыл 3 декабрь архивланған.
* Basteria
* Fish &amp; Shellfish Immunology
* Folia Malacologica
* Heldia
* Journal of Conchology
* Journal of Medical and Applied Malacology
* Journal of Molluscan Studies
* Malacologia 2011 йыл 26 сентябрь архивланған. — The Field Museum (Чикаго, Иллинойс, США) һәм Institute of Malacology (Мичиган) бергәләп баҫтыра.
* MalaCo
* Malacological Review
* Mollusca — издаётся Museum of Zoology Dresden (Museum für Tierkunde Dresden). Дрезден, Германия
* The Nautilus 2009 йыл 30 ноябрь архивланған. — с 1886 года публикуется музеем Bailey-Matthews Shell Museum. Первые два тома были изданы под названием The Conchologists’ Exchange.
* Neptunea — с 2002 года публикуется в Бельгии
* Ruthenica (Russian Malacological Journal) 2011 йыл 7 февраль архивланған. — Российский малакологический журнал, публикуется с 1991 года (ISSN 0136-0027)
* The Veliger
* Venus (Japanese Journal of Malacology)
* Vita Marina
* Бюллетень Дальневосточного малакологического общества

# Малакология
## Малакологтар

* Алякринский, Оскаровна Ингу — моллюскыларҙың физиологик адаптацияһы буйынса белгес .
* Ализаде, Камбай Аскер оглы (1899—1990) — милләте әзербайжан, совет геологы, палеонтологы, малакологы. Академик.
* Балашов Игорь Александрович — украин. Малаколог, .БДБ илдәренең көньяк төбәктәрендәге ер өҫтө моллюскылары буйынса белгес.
* Богословская Маргарита Федоровна (1922—) — палеомалаколог, биология фәндәре докторы.
* Брусина, Спиридион — Загреб университеты профессоры
* Винарский, Максим Викторович — биология фәндәре кандидаты. Төп ҡыҙыҡһыныуы —Евразияның сөсө һыу моллюскылары, уларҙың систематикаһы һәм үҙгәреүсәнлеге (шулай уҡ, — Lymnaeidae).
* Голиков, Александр Николаевич (1931—) — урыҫ малакологы. Төп ҡыҙыҡһыныуы — Рәсәйҙең (СССР) төньяҡ һәм алыҫ көнсығыш диңгеҙҙәренең ҡорһағаяҡлы моллюскыларының систематикаһы һәм фаунистикаһы, Gastropoda макросистемаһы.
* Кантор, Юрий Израилевич — биология фәндәре докторы. «Neogastropoda» төркөмөнә ҡараған (Turridae) 2005 йыл 9 май архивланған. фаунаһын, систематикаһын, морфологияһын һәм эволюцияһын өйрәнеү менән шәғәлләнә.
* Кафанов, Александр Иванович — палеомалаколог, биология фәндәре докторы, профессор.
* Крамаренко, Сергей Сергеевич — Gastropoda төркөмөндәге ер өҫтө моллюскыларының үҙгәреүсәнлеген һәм популяцион экологияһын өйрәнә.
* Леонова, Татьяна Борисовна (1946—) — геология-минералогия фәндәре докторы. Фән буйынса директорҙың (1996) урынбаҫары һәм моллюскылар лабораторияһы мөдире.
* Лутаенко, Константин Анатольевич — биология фәндәре докторы. Алыҫ көнсығыш малакологтары йәмғиәте рәйесе. Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһе — Bivalvia төркөмөндәге диңгеҙ моллюскылары.
* Любин, Павел Анатольевич — биология фәндәре кандидаты. Рәсәйҙең төньяҡ диңгеҙҙәрендәге ҡорһағаяҡлы моллюскыларҙы өйрәнә.
* Менка, Карл Теодор (1791—1861) — немец зоологы, Zeitschrift Malakozoologie für (1854 — Blatten Malakozoologische) журналына нигеҙ һалыусы .
* Набоженко, Максим Витальевич — биология фәндәре кандидаты, энтомолог, малаколог. Рәсәйҙең көньяҡ диңгеҙҙәрендәге ике ҡапҡаслы моллюскыларҙы өйрәнә.
* Несис, Назимович Кир — Cephalopoda төркөмөнең систематикаһы һәм фаунаһы буйынса белгес.
* Пархаев, Павел Юрьевич — биология фәндәре кандидаты, палеонтолог. Боронғо моллюскыларҙы өйрәнеү менән шөғөлләнә.
* Руженцев, Василий Ермолаевич — палеомалакологы, биология фәндәре докторы. Ленин премияһы лауреаты.
* Сон Михаил Олегович — украин малакологы, моллюскыларҙың ситтән осраҡлы ингән (инвазийные виды) төрҙәрен өйрәнеү менән шөғөлләнә.
* Ярослав Игоревич (1932—2004) — урыҫ малакологы, биология фәндәре докторы, профессор, РАЕН. академигы.
* Сысоев Александр Владимирович — Gastropoda төркөмөнә ҡараған диңгеҙ моллюскыларын өйрәнә. Рәсәй фаунаһы моллюскыларының өс каталогын төҙө-ҙә ҡатнашҡан.
* Фролов Александр Александрович —сөсө һыуҙа тереклек итеүсе ике ҡапҡаслы моллюскыларҙы өйрәнеү менән шөғөлләнә. Шулай уҡ, Рәсәйҙең европа өлөшөнөң төньяғындағы Pisidioidea төркөмөн өйрәнә..
* Филатова Зинаида Алексеевна (1905—1984) — урыҫ малакологы.
* Шиманский, Виктор Николаевич — палеомалаколог, биология фәндәре докторы, профессор.
* Шиков, Евгений Викторович — ер өҫтө моллюскыларының фаунаһын һәм биотоп буйынса бүленешен өйрәнеүсе белгес.
* Шилейко, Анатолий Алексеевич — ер өҫтө моллюскыларының филогенияһы һәм систематикаһы буйынса белгес.
* Шмидт, Адольф (1806—1889) — немец малакологы һәм табибы.
* Роберт Такер Аббот Robert Tucker Abbott (1919—1995) — американың күренекле малакологы. Моллюскылар буйынса 30-ҙан ашыу китап авторы, публицист, The Nautilus (1971).
* Жан-Гильом Брюгиер Jean Bruguière Guillaume (1749 йәки 1750—1798) — француз зоологы, дипломат һәм малаколог. Яҡынса 50 ырыу һәм төр моллюскыны тасуирләй..
* Eduard Martens von (1831—1904) — немец зоологы. 150 ырыу һәм 1680 төр моллюскыны һүрәтләгән.
* Odhner Hjalmar Nils (1884—1973) — швед малакологы.
* Johannes Thiele (1860—1935) — немец зоологы. 1500 төр моллюскыны һүрәтләгән.

# Малакология
## Иҫкәрмә

* ↑ V Vinarski Maxim. 2014. The birth of malacology. How and when? 90 Zoosystematics evolution and(1): 1-5 (28 Mar 2014). doi: 10.3897/zse.90.7008
* ↑ 6th Congress of the European Malacological Societies 2010 йыл 28 декабрь архивланған.