# Төньяҡ Кавказ федераль университеты

Төньяҡ Кавказ федераль университеты — Ставрополдә эшләүсе федераль университет. 2012 йылда Төньяҡ-Кавказ дәүләт техник университеты базаһында Ставрополь дәүләт университетын һәм Пятигорск дәүләт гуманитар -технология университетын ҡушыу юлы менән ойошторола.

# Төньяҡ Кавказ федераль университеты
## Тарихы

* 1930 йылдың 6 декабрендә Ставрополь агропедагогия институты булдырылған. 1932 йылда Ставрополь дәүләт педагогия институтына үҙгәртелә. 1940 йылда уға Ставрополь сит телдәр институты ҡушылғайны. 1942 йылдың авгусынан 1943 йылдың ғинуарына тиклем институт эшләмәй. 1958 йылда юғары уҡыу йорто — I категориялы юғары уҡыу йорто була. 1980 йылда, педагогик кадрҙар әҙерләүҙә һәм студенттарға интернациональ тәрбиә биреүҙә ҙур ҡаҙаныштары өсөн институт Халыҡтар Дуҫлығы ордены менән бүләкләнә. 1996 йылда СДПУ һәм Мәскәү дәүләт юридик академияһы филиалы нигеҙендә Ставрополь дәүләт университеты булдырыла. 1971 йылдың 2 июнендә Ставрополь политехник институты (һуңынан: Ставрополь дәүләт техник университеты (1994), Төньяҡ Кавказ дәүләт техник университеты (1999) ойошторола.
* 1999 йылда Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте бойороғо менән Пятигорск дәүләт технология университеты ойошторола.
* 2010 йылдың 23 ғинуарында Пятигорскиҙа үткән кәңәшмәлә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте Рәйесе Төньяҡ Кавказ федераль университетын булдырыу тураһында белдерә.
* 2011 йылдың 18 июлендә Рәсәй Федерацияһы Президенты Төньяҡ Кавказ дәүләт техник университеты базаһында Төньяҡ-Кавказ федераль университетын булдырыу тураһындағы указға ҡул ҡуя.
* 2012 йылдың 22 февралендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте бойороғо менән Төньяҡ Кавказ федераль университеты булдырыла.
* 2012 йылдың 28 майында Төньяҡ Кавказ дәүләт университетына Ставрополь дәүләт һәм Пятигорск дәүләт гуманитар-технологик университеттарына ҡушыу процедураһы башлана.
Университет менән идара итеү өсөн Күҙәтеү советы эшләй, уны Ставрополь крайы губернаторы Владимир Владимиров етәкләй

# Төньяҡ Кавказ федераль университеты
## Структураһы

Юғары уҡыу йорто структураһында 8 институт, Ставрополь ҡалаһында ике факультет һәм Пятигорск ҡалаһында (филиал) һәм Невинномысск ҡалаһында ике институт

# Төньяҡ Кавказ федераль университеты
## Структураһы
### Институттары

* Гуманитар институт
* Химия-технология институты
* Тере системалар институты
* Н. И. Червяков исемендәге математика һәм информацион технологиялар институты
* Ер тураһындағы фәндәр институты
* Иҡтисад һәм идара итеү институты
* Мәғариф һәм социаль фәндәр институты
* Юридик институт
* Химия-фармацевтика факультеты
* Физика-техник факультеты

# Төньяҡ Кавказ федераль университеты
## Структураһы
### филиалдары

* Невинномыс ҡалаһында технологиялар институты (филиалы)
* Пятигорск ҡалаһында сервис, туризм һәм дизайн (филиалы) институты

# Төньяҡ Кавказ федераль университеты
## Рейтингтары

| Төҙөүсеһе | Рейтинг исеме | 2019 йыл | 2020 й. |
| Quacquarelli symonds QS | World Rankings QS University (Rankings EECA University) | 251-300 | 251-300 |
| Quacquarelli symonds QS | World Rankings QS University (Rankings BRICS) | 231-240 | |
| SCImago | The Institutions SCImago Rankings (SIR) (educ Higher.) | 619 | 627 |
| RUR Rankings Agency | Ranking RUR | | 778 |
| RUR Rankings Agency | Sciences Technical Rankings RUR | | 717 |
| RUR Rankings Agency | Sciences Natural Rankings RUR | | 638 |
| Интерфакс | Университеттарҙың милли рейтингына | 35 | |
| МИА «Рәсәй Бөгөн» | Юғары уҡыу йорттарына ихтыяж рейтингы (МИА «Рәсәй бөгөн») | 8 | |
| Рәсәй ғилми өҙөмтә килтереү индексы | РФ юғары уҡыу йорттары, РИНЦ-та өҙөмтә килтереү ң I-индексы | 27 | |
| РАЭКС | «Мәғлүмәт технологиялары» өлкәһендә Рәсәйҙең иң яҡшы 50 юғары уҡыу йорто исемлегендә (RAEX) | 46 | |
| РАЭКС | Рәсәйҙең 50 юғары уҡыу йорто «Иҡтисад һәм идара итеү» өлкәһендә(RAEX) | 24 | |
| «Эксперт» аналитик үҙәге 2020 йыл 5 декабрь архивланған. | Фән продуктлылығы рейтингы (Факультеттар рейтингы) Иҡтисад һәм менеджмент | 27 | |
| «Эксперт» аналитик үҙәге 2020 йыл 5 декабрь архивланған. | Фән продуктлылығы рейтингы (Факультеттар рейтингы) Гуманитар фәндәр | 27 | |
| «Эксперт» аналитик үҙәге 2020 йыл 5 декабрь архивланған. | Фән продуктлылығы рейтингы (Факультеттар рейтингы) Социаль фәндәр | 19-23 | |
| «Эксперт» аналитик үҙәге 2020 йыл 5 декабрь архивланған. | Рәсәй университеттарының мәҡәлә әүҙемлеге рейтингы Компьютер фәндәре | | 39-40 |
| «Эксперт» аналитик үҙәге 2020 йыл 5 декабрь архивланған. | Рәсәй университеттарының мәҡәлә әүҙемлеге рейтингы Компьютер фәндәре: архитектура һәм тәьмин итеү аппараты | | 26-27 |
   Фәнни-тикшеренеү эше 27 фәнни мәктәп һәм 47 фәнни йүнәлеш буйынса башҡарыла.

   # Төньяҡ Кавказ федераль университеты
   ## Уҡыу процесы

   Профессор-уҡытыусылар составында 1,5 мең кеше иҫәпләнә.
   Студенттарҙың һаны 25 мең тәшкил итә.
   2020 йылдың март айында вуз белем биреү программаһының дәүләт аккредитацияһын үтә.
   Юғары белем биреү буйынса 157 йүнәлеш, урта һөнәри белем биреү буйынса 8 йүнәлеш, 700-гә яҡын өҫтәмә белем биреү программаһы тормошҡа ашырыла.
   * Мәғлүмәт технологиялары
   * Математик моделдәр
   * Мәғлүмәт һаҡлау
   * Электроника
   * Нанотехнологиялар
   * Электроэнергетика
   * Экология һәм тәбиғәтте рациональ файҙаланыу
   * Биология
   * История
   * Иҡтисад
   * Менеджмент
   * Философия
   * Социология
   * Теология
   * Юриспруденция
   * Педагогика
   * Психология
   * Физика
   * Химия
   * Машиналар эшләү технологияһы
   * Лингвистика
   * Төҙөү
   * Дизайн