# Яңыбай (Ейәнсура районы)

Яңыбай (рус. Яныбаево) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Яңыбай ауыл Советының административ үҙәге. Почта индексы — 453396, ОКАТО коды — 80226843001.

# Яңыбай (Ейәнсура районы)
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 102 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡыуандыҡ): 35 км
Яңыбай ауылы бейек Баҡсатау итәгенән аҡҡан Һаҡмар йылғаһы ҡушылдығы Ҡороюл йылғаһы буйында, район үҙәге Иҫәнғол ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 102 км һәм Ҡыуандыҡ (Ырымбур өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 35 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Әйтер кәрәк, йәйге эҫе көндәрҙә йылға йыл һайын ҡороған. Ауылды һәр яҡтан тиерлек тауҙар һәм ҡуйы урман уратҡан.

# Яңыбай (Ейәнсура районы)
## Тарихы

Үҫәргән башҡорто Нәҙерғәле Аҡъюловтың яҙыуына ҡарағанда, Үҫәргәндең ике улы Болоҡ менән Таймаҫ урыҫ батшаһы Иван III (1425—1505) хакимлыҡ иткән осорҙа йәшәгән. Таймаҫтың ете улы булған: Шишәй, Бишәй, Аҫҡаҡ, Ҡунаҡ, Абаҙа, Сураш һәм Ҡыҙрас. Үҫәргән улусының Мәмбатша ауылынан Сураштың нәҫеле Абҙан, Юлдаш, дүрт Муйнаҡ ауылына, ә Сураштың Ейәнсура тигән улы Яңыбай, Юнай, Юлдыбай, Әлебай, Ғәббәс ауылдарына нигеҙ һалған.
Яңыбай ауылына Нуғай даруғаһы Үҫәргән улусы Мәмбәтша ауылы 1776 йылда үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Поход старшинаһы Яңыбай Ҡансурин исеме менән аталған. 1866 йылда 32 йортта 161 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1900 йылда мәсет теркәлгән.

# Яңыбай (Ейәнсура районы)
## Хәҙерге осор

Ауыл йылдан йыл ҙурая: эш урындары булдырыла, шәхси предприятиеләр асыла, яңы йорттар һалына. Ауыл халҡы малсылыҡ, игенселек, ҡортсолоҡ менән шөғөлләнә. Бөгөнгө заман шарттарына яраҡлаштырылған 11 класлыҡ мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.

# Яңыбай (Ейәнсура районы)
## Халыҡ һаны

Яңыбай ауылында 1900 йылда — 251 кеше, 1920 йылда 558 кеше, 1939 йылда — 477 кеше, 1959 йылда — 464 кеше, 1989 йылда — 522 кеше, 2002 йылда — 605 кеше, 2010 йылда — 592 кеше йәшәгән. Яңыбай ауылында башҡорттар йәшәй (2002).
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1939 | 477 | |
| 1959 | 461 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1970 | 604 | |
| 1979 | 538 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 1989 | 522 | |
| 2002 | 605 | |
| Йыл | Халыҡ һаны | Халыҡ һаны |
| 2009 | 669 | |
| 2010 | 592 | |

# Яңыбай (Ейәнсура районы)
## Халыҡ һаны
### Милли составы

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %).

# Яңыбай (Ейәнсура районы)
## Билдәле шәхестәре

* Вәлит Илембәтов — Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2002), филология фәндәре кандидаты (1998).
* Күсәков Сабир Мөхәмәтғәле улы (20.02.1929—9.08.1994) — малсылыҡ алдынғыһы. 1951—1986 йылдарҙа «Ейәнсура» совхозының өлкән һарыҡ көтөүсеһе, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
* Мортазин Хәким Фәрит улы (14.03.1975—12.06.2023), театр артисы. 1997 йылдан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2010)..
* Сабиров Ирек Сабир улы (25.06.1939), юрист-ғалим, хәрби хеҙмәткәр, именлек органдары ветераны, полковник. 1993—1999 йылдарҙа хәҙерге Башҡорт дәүләт университетының Сибай институты директоры. Юридик фәндәр кандидаты (1984). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (1999).

# Яңыбай (Ейәнсура районы)
## Урамдары

* Арал урамы (рус. улица Арал)
* Тау урамы (рус. Горная улица)
* Йылға аръяғы урамы (рус. Заречная улица)
* Тыҡрыҡ урамы (рус. Переулок улица)
* Салауат Юлаев урамы (рус. улица Салавата Юлаева)
* Үҙәк урам (рус. Центральная улица)
* Мәктәп урамы (рус. Школьная улица)

# Яңыбай (Ейәнсура районы)
## Ер-һыу атамалары
### Тау-таштар

* Баҡсатау
* Бараҡтау тауы
* Ҡутырлытау
* Яутүбә тауы

# Яңыбай (Ейәнсура районы)
## Ер-һыу атамалары
### Йылғалар

* Ҡороюл йылғаһы
* Алтынсай йылғаһы
* Әсейылға
* Әзеғуза йылғаһы
* Шөшлө йылғаһы.

# Яңыбай (Ейәнсура районы)
## Видеофильмдарҙа

* Яныбаево