yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Ҡаҡ

Ҡаҡ — башҡорт халҡының татлы ризығы. Башҡорттарҙа ҡаҡ ҡойоу киң таралған һәм бөгөнгә тиклем һаҡланып килә.

# Ҡаҡ
## Этимологияһы

Ҡаҡ һүҙе башҡорт телендә бер нисә мәғәнәгә эйә.Башлыса ныҡ кипкән, йәғни ҡаҡланған берәй нәмәне аңлата. Мәҫәлән, ҡаҡ имән, ҡаҡ балыҡ. Иҙеп, йоҡа итеп йәйеп киптерелгән емеш-еләкте иһә ҡаҡ тип кенә атайҙар.

# Ҡаҡ
## Ҡаҡ төрҙәре

Башҡорттар ҡаҡты алма, ҡайын еләге, ҡарағат, ҡурай еләге, балан һ.б. емештәрҙән ҡоя (баҡса емештәре барлыҡҡа килгәнгә тиклем ҡырағай емеш-еләктән эшләгәндәр).

# Ҡаҡ
## Ҡаҡ ҡойоу ысулдары

Емеш-еләкте быҡтырып, һөҙөп, иләк аша үткәреп, майланған таҡтаға йоҡа ғына итеп йәйеп ҡуялар ҙа саф һауала киптерәләр (Башҡортостандың ҡайһы бер райондарында алдан һөттә ҡайнаталар), бер нисә көн яҡшы елләтелгән урында йәки йылы мейестә киптерәләр (йәки ҡаҡлайҙар).
Шулай уҡ еләкте быҡтырмай иҙеп, ҡаҡ ҡойоу ҙа ҡулланыла.
Әҙер ҡаҡты төрәләр һәм сәй табынына ҡуялар. Ҡаҡ шулай уҡ тәм биреү өсөн сәйгә һалалар, туй сәк-сәген биҙәйҙәр. Ураҙа ваҡытында ҡайһы ваҡыт ҡаҡ менән ауыҙ асалар.
Викидәреслектә
# Тюка

Тюка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Токша йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.

# Тюка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03010000112103000001694
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103000169
* Бассейн коды — 03.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Амангилде ауыл Советы (Учалы районы)

Амангилде ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Учалы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол ауылы.

# Амангилде ауыл Советы (Учалы районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Кильдишева Клавдия Сергеевна

Кильдишева Клавдия Сергеевна (1917-1994) — совет инженер-һынаусыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1981).

# Кильдишева Клавдия Сергеевна
## Биографияһы

Клавдия Сергеевна Кильдишева 1917 йылдың 6 мартында Вязьма ҡалаһында (хәҙер — Смоленск өлкәһе) тыуған. 1934 йылда урта мәктәпте, 1940 йылда — Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетын тамамлай, шунан һуң А. Н. Туполевтың конструкторҙар бюроһында самолеттарҙың ныҡлығын иҫәпләү буйынса инженер булып эшләй.
1941 йылдың февраленән А. С. Яковлевтың тәжрибә-конструкторлыҡ бюроһында самолеттарҙы ныҡлыҡҡа иҫәпләүсе-инженер булып эшләй. 1943-1946 йылдарҙа авиация заводтарының береһендә профком етәксеһе була, 1946—1949 йылдарҙа самолеттарҙы статик һынау лабораторияһы начальнигы урынбаҫары булып эшләй. 1949 йылдан А. С. Яковлев Тәжрибә-конструкторлыҡ бюроһында начальник урынбаҫары, ғилми-тикшеренеү бүлеге етәксеһе вазифаларын биләй. 1966 йылдан ғилми-тикшеренеү эштәре буйынса баш конструктор урынбаҫары сифатында эшләй. 1972 йылда уға Ленин премияһы, ә 1977 йылда — СССР Дәүләт премияһы бирелә.
СССР Юғары Советы Президиумының ябыҡ указы менән 1981 йылдың 23 июнендә «авиация техникаһын төҙөүҙә ҙур ҡаҙаныштары өсөн» Клавдия Сергеевна Кильдишева Социалистик Хеҙмәт Геройы тигән юғары исемгә лайыҡ була һәм уға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырыла.
1982 йылда Кильдишева хаҡлы ялға сыға, Союз әһәмиәтендәге персональ пенсионер статусын ала. Мәскәүҙә йәшәй. 1994 йылдың 2 майында вафат була, Мәскәүҙең Котляковский зыяратында ерләнгән.

# Кильдишева Клавдия Сергеевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

- Ике Ленин ордены,
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены
- «Почёт Билдәһе» ордены
- күп миҙалдар менән бүләкләнгән.
# Мөнәсәбәт һүҙҙәр

Мөнәсәбәт һүҙҙәр — һөйләүсенең теге йәки был предметҡа, күренешкә, эш-хәрәкәткә, уй-фекерен, ҡарашын, теләген, мөнәсәбәтен, шулай уҡ предметтың барлығын, юҡлығын белдергән һүҙҙәр.
# Араканцев бюсы (Семикаракорск)

Араканцев бюсы — Ростов өлкәһенең Семикаракорск ҡалаһында РСФСР-ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе Алексей Александрович Араканцев бюсы
Семикаракорск ҡалаһында ҡала һәм райондарҙың бер нисә билдәле кешеләре яҙыусы. А. Закруткин, төҙөүсе А. Араканцев, балыҡсылыҡ хужалығы етәксеһе В. Абрамовтың бюсы ҡуйылған. Был бюстарҙың авторы Семикаракорск скульпторы һәм рәссамы Иван Иванович Масличенко.
Ҡалала РСФСР-ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе Алексей Александрович Араканцев бюст ҡуйылған.
Алексей Александрович Араканцев 1929 йылда Ростов өлкәһенең Семикаракорская станицаһында тыуған. Шулай уҡ бында уҡыған, 1958 йылдан төҙөүсе булып эшләгән. Семикаракорск төҙөлөш йәмғиәтендә мастер булып эшләй, 1965 йылдан ойошманы етәкләй.
Уның ҡатнашлығында Задон-Кагальницкий ҡош фабрикаһы, нефтебаза, консерва һәм сыр етештереү заводы, дауахана комплексы, район Мәҙәниәт йорто, 1, 2, 3-сө мәктәптәр, «Алтын балыҡ» балалар баҡсаһы, һөнәрселәр училищеһының уҡыу корпусы һәм дөйөм ятағы, Семикаракорск ҡалаһында торлаҡ йорттар һәм башҡа ҡоролмалар төҙөлә.
А. А. Араканцев Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены, «Почёт билдәһе» ордены менән бүләкләнгән. Уға «РСФСР-ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе», «Дондың иң яҡшы төҙөүсеһе» тигән исемдәр бирелгән.
2001 йылда вафат булған, Семикаракорск ҡалаһында ерләнгән. Араканцев исеме менән ҡалала проспект аталған.

# Араканцев бюсы (Семикаракорск)
## Тасуирламаһы

Араканцевтың бюсы түңәрәк бетон постаментҡа ҡуйылған, уның тирәләй Алексей Александровичтың төҙөлөш эшен сағылдырған баҫҡыстар ҡуйылған. Һәйкәлдең тирә-яғы төҙөкләндерелгән.
# Цимлян (станция)

Цимлян — Ростов төбәгенең Төньяҡ-Кавказ тимер юлының Куберле — Морозовск тимер юлы станцияһы. Ростов өлкәһе Цимлянский районындағы Цимлянск ҡалаһында урынлашҡан.

# Цимлян (станция)
## Тарихы

Цимлян станцияһы үҙенең барлыҡҡа иклеүе менән яҡындағы Цимлян ГЭС-ына бурыслы. Тимер юлы транспорты «бөйөк коммунизм төҙөлөшөнә» материалдарҙы, техника һәм эшселәрҙе ташыу өсөн уңайлы була. Лихая —Сталинград һыҙығындағы Морозовск станцияһын Куберле станцияһы менән тоташтырыу ҡарар ителә. Морозовск һәм Цимлян станциялары араһындағы яңы тимер юлының төньяҡ участкаһы 1949 йылдың октябрендә тапшырыла. 1949 йылдың сентябрь аҙағында Цимлян станцияһына беренсе пробалы поезд килә.
Цимлян станцияһы һәм уның эргәһендәге инеү юлдары гидроузел төҙөү осоронда ҡорамалдар һәм материалдарҙы бушатыу буйынса төп эштәрҙе башҡара. Цимлян гидроузелы төҙөлөшө идаралығы һәм судоходство каналы балансында ҡом, ваҡ таш һәм таш ташыу өсөн йөҙләгән вагон һәм платформа була. Был вагондарҙан карьерҙарҙан Цимлян һәм Добровольский (хәҙер Волгодонск) станцияларына тиклем түңәрәк маршруттар буйлап йөрөүсе махсус поездар барлыҡҡа килә. 1950 йылда вокзалдың бер ҡатлы бинаһы төҙөлә, уның үҙәк өлөшөндә билет кассалары менән көтөү залы, ә ҡабырға өлөшөндә станция буйынса дежурныйҙың һәм элемтә үҙәге урынлашҡан. 1952 йылдың йәйендә быуа буйлап хәрәкәт поездары асыла.

# Цимлян (станция)
## Эшмәкәрлеге

** Станцияның асыҡ майҙандарында һаҡланыуға мөмкин булған вагон йөктәрен ҡабул итеү-биреү.
** Тик инеү урындарында һәм дөйөм ҡулланышта булмаған майҙансыҡтарҙа вагондарға тейәлә торған йөктәрҙе ҡабул итеү-биреү.
** Станцияла 20 т күләмендәге универсаль контейнерҙарҙа йөктәрҙе ҡабул итеү-биреү

# Цимлян (станция)
## Эшмәкәрлеге
### Төп хеҙмәтләндереү предприятиелары

* Цимлян судомеханика заводы
* Цимлян нефть базаһы
* Цимлян юл ремонтлау-төҙөү идаралығы
# Шыуған (Ыҡ ҡушылдығы)

Шыуған (рус. Шуганка) — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ыҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 243 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Шыуған (Ыҡ ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ыҡ башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101312111100028596
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102859
* Бассейн коды — 10.01.01.013
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Кузай

Кузай (нем. Kusey) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1081 кеше йәшәй. Майҙаны — 37,77 км². Диңгеҙ кимәленән 58 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38486 һәм автомобиль коды — SAW.
# Тәкфирселек

Тәкфирселек (ғәр. تكفير‎ — тәкфир + селек, рус. такфиризм) Мысырҙан килгән радикаль ислам идеологияһы, уның нигеҙе булып мосолмандарҙы көфөрлөктә ғәйепләү тора. Тап ошо тәкфирселектең башҡа ислам ағымдарынан төп айырмаһы булып тора ла инде. Террорсы мосолмандарҙың күбеһе тәкфирселек яҡлы, ләкин тәкфирселәр араһында көс ҡулланыуҙан ситләшеүселәр ҙә бар. Урыҫ телле әҙәбиәттә тәкфирселек яҡлыларҙы такфиристар, такфириттар йәки такфировцы тип атайҙар.

# Тәкфирселек
## Идеологияһы

Тәкфирселектең нигеҙе булып тотош мосолман йәмәғәттәрен иманһыҙлыҡта (көфөрлөк) ғәйепләү тора. Тап ошо тәкфирселектең башҡа исламсы ағымдарҙан төп айырмаһы булып тора. Әммә сәләфилек, йыһатсылар менән билдәле бер буталсыҡ булыуға ҡарамаҫан, тәкфирселәр үрҙә телгә алынған ағымдарҙан ярайһы уҡ айырыла. Сәләфиҙәр тәкфирселек кеүек шул уҡ ультраконсерватив мосолмандар, әммә уларҙан көс ҡулланыуҙы ҡабул итмәү менән айырыла.
Роберт Бэр билдәләмәһе буйынса, «тәкфирсе» һүҙе ғәҙәттә «донъяны аҡлы-ҡаралы ғына итеп күргән» сөнни-мосолмандарға ҡағыла: уларҙа "хаҡ мосолмандар менән кафырҙар ғына бар, аралаш төҫ юҡ, һәм уларҙың маҡсаты — Ҡөрьәнгә һүҙмә-һүҙ ярашлы Хәлифәлекте тергеҙеү.

# Тәкфирселек
## Тәнҡит

«Тәкфирселек» исламда бидғәт тип һанала. 2005 йылда Иордания короле Ғабдулла II инициативаһы буйынса биш йөҙҙән ашыу дин белгесе һәм мосолман сәйәси лидерҙары тәкфирселекте «законһыҙ» тип иғлан иткән "Амман мөрәжәғәте"нә ҡул ҡуялар. Билдәле америка колумнисы Майкл Джерсон һүҙҙәренсә, «тәкфирселек исламдың сағылышы түгел, ә уның боҙолоуы».
# Кашкарагаиха

Кашкарагаиха (Кошкар) — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чумыш йылғаһының һул ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 84 км.

# Кашкарагаиха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200412115200003446
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200344
* Бассейн коды — 13.01.02.004
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Урий-Пит-Еган

Урий-Пит-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вать-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 113 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.

# Урий-Пит-Еган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200044789
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204478
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Тунгужуль

Тунгужуль — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Белый Июс йылғаһының уң ярына тамағынан 154 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.

# Тунгужуль
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400112115200014036
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115201403
* Бассейн коды — 13.01.04.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# 1974 йыл

II мең йыллыҡ :
XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат — XXII быуат :
Хронологик таблица :
1974 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1974 MCMLXXIV |
| Юлиан стилендә | 1973 — 1974 ( 14 ғинуар) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2726 — 2727 ( 4 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7482 — 7483 ( 14 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5734 — 5735 ה'תשל"ד — ה'תשל"ה |
| Мосолман календары | 1394 — 1395 |
| Боронғо әрмән календары | 1423 ԹՎ ՌՆԻԳ |
| Ҡытай календары | 4670 — 4671 (с 23 январь) 癸丑 — 甲寅 чёрная корова — синий тигр |
| Эфиопа календары | 1966 — 1967 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 2030 — 2031 |
| - Шака самват | 1896 — 1897 |
| Иран календары | 1352 — 1353 |
1974 (бер мең туғыҙ йөҙ етмеш дүртенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса шишәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1974 йылы, 2 мең йыллыҡтың 974 йылы, XX быуаттың 74 йылы, XX быуаттың 8 ун йыллығының 4 йылы, 1970 йылдарҙың 5 йылы.

# 1974 йыл
## Тыуғандар

* 30 март — Эльбрус Ниғмәтуллин, «Рәсәйҙең иң көслө кешеһе» исемен йөрөтөүсе башҡорт бәһлеүәне, Рәсәй спортсыһы, пауэрлифтинг һәм армрестлинг буйынса спорт мастеры, йәмәғәт һәм сәйәси эшмәкәре, актёр.
# Пухуча-Яха (йылға)

Пухуча-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡара диңгеҙ ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 171 км.

# Пухуча-Яха (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112115300040849
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304084
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Карапуз

Карапуз — Рәсәй йылғаһы. Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сартлан күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 75 км.

# Карапуз
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чаны күле һәм Омь йылғаһы араһындағы ағымһыҙ һыу объекттары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Обь һәм Иртыш йылғалары араһындағы тымыҡ район.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13020000612115200053107
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205310
* Бассейн коды — 13.02.00.006
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Исламов Дамир Нәзир улы

Исламов Дамир Нәзир улы (13 октябрь 1996 йыл — 7 март 2022 йыл) — Рәсәй хәрби хеҙмәткәре, өлкән лейтенант. Рәсәйҙең Украиналағы махсус хәрби операцияһында ҡатнашыусы, Рәсәй Федерацияһы Геройы (2022, үлгәндән һуң).

# Исламов Дамир Нәзир улы
## Биографияһы

Дамир Нәзир улы Исламов 1996 йылдың 13 октябрендә Татарстан Республикаһы.Лениногорск ҡалаһында күп балалы ғаиләлә тыуған. 2014 йылда Лениногорск № 6 урта мәктәбен тамамлағас, Ҡазан юғары танк команда училищеһына уҡырға инә, 2018 йылда уны тамамлай.
Ростов өлкәһендә урынлашҡан Көньяҡ хәрби округы частарының береһендә хеҙмәт итә.
2022 йылда 24 февралдә Рәсәйҙең Украиналағы махсус операцияһында ҡатнаша. 2022 йылдың 7 мартында Т-72Б1 бронетанк төркөмө составында Украинаның Северодонецк районы Золотое ҡалаһы янындағы нығытылған районға һөжүм итеүҙә ҡатнаша. Исламов экипажы дүрт танкыны ҡыйрата, оҙайлы ут нөктәһен емерә, украин хәрбиҙәренең «10-ға яҡын кешеһен» юҡ итә. Алыш ваҡытында танк "молотов коктейлы менән яна, ләкин экипаж утты һүндерә һәм кире позицияға ҡайта. Һөҙөмтәлә Рәсәй танкыһын бишенсе украин танкыһы ҡыйрата, ә Ғилемханов, Исламов һәм Цевун һәләк була.
Өлкән лейтенанттың кәүҙәһе, һуғыш яланынан эвакуациялана. Дамир Исламовтың мәйете тыуған иленә, Лениногорск ҡалаһына, килтерелә. Ҡала Мәҙәниәт һарайында уның менән тантаналы хушлашыу үткәрелә. Хушлашыу тантанаһында Үҙәк хәрби округ командующийы вазифаһын башҡарыусы генерал-майор Рөстәм Миннекаев, Татарстан Республикаһы Дәүләт Советы рәйесе Фәрит Мөхәмәтшин , Татарстан Республикаһы буйынса баш федераль инспектор Виктор Демидов, Татарстан Республикаһының хәрби комиссары Сергей Погодин, Лениногорск муниципаль округы начальнигы Риғәт Хөсәйенов, Ҡазан юғары танк команда училищеһы начальнигы урынбаҫары Вячеслав Епифантсев ҡатнаша. Үҙәк хәрби округтың кадрҙар бүлеге начальнигы урынбаҫары Алексей Белоконь Рәсәй Федерацияһы Президентының Дамир Исламовҡа Рәсәй Геройы исемен биреү тураһындағы Указын уҡып ишеттерә һәм мәрхүмдең әсәһе Сажиҙә Вәлиәхмәтоваға юғары дәүләт наградаһын тапшыра. Һәләк булған танкистты ерләүҙе шәхсән Әлмәт һәм Бөгөлмә епископы Мефодий башҡара.
Хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн Рәсәй Федерацияһы Президентының 2022 йылдың 25 мартындағы указы менән өлкән лейтенант Исламов Дамир Нәзир улына Рәсәй Федерацияһы Геройы исеме бирелә (үлгәндән һуң).
2022 йылдың 29 мартында Лениногорск ҡалаһында ерләнгән.

# Исламов Дамир Нәзир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Рәсәй Федерацияһы Геройы (2022);
* «Алтын йондоҙ» миҙалы менән (үлгәндән һуң, 2022 йылдың 25 мартында, 151-се Президент указы менән) хәрби бурысын үтәгәндә күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн.
# Игаза

Игаза — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Томь йылғаһының һул ярына тамағынан 631 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.

# Игаза
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200009133
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200913
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кунож

Кунож — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Унжа йылғаһының уң ярына тамағынан 351 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 98 км.

# Кунож
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010300312110000014887
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110001488
* Бассейн коды — 08.01.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Дон халыҡтары фестивале

Дон халыҡтары фестивале, шулай уҡ «Дон Халыҡтары татыу ғаилә» Милли мәҙәниәттәр фестивале — Дондағы Ростовта йыл һайын үткәрелгән фестиваль. Сараның маҡсаты булып Донда йәшәгән халыҡтарҙың традицион мәҙәниәттәрен һаҡлау һәм үҫтереү тора. Фестиваль Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә арнап уҙғарыла.

# Дон халыҡтары фестивале
## Һүрәтләнеше

Феастиваль 1995 йылдан алып ойошторола, 2016 йылда ул 21-се тапҡыр үткәрелә. Унда Төньяҡ Осетия, Краснодар крайы, Ҡалмыҡ, Адыгей, Ҡабарҙы-Балҡар, Ҡарасай-Черкес, Дағстан, Төньяҡ Осетия-Алания республикалары ҡатнаша. Ростов өлкәһенән дә вәкилдәр була, сөнки уның территорияһында 100 тирәһе милләт йәшәй. Фестивалдең үҫеше яйлап бара. Тәүҙә уға әлкә әһәмиәтендәге сара статусы бирелә, артабан ул төбәк-ара фестивалгә әүерелә.
Байрамды барлыҡҡа килтереүселәр һәм ойоштороусылар булып Рәсәй Федерацияһының Мәҙәниәт министрлығы, Ростов өлкәһенең Мәҙәниәт министрлығы, Өлкә халыҡ ижады йорто тора. Ҡатнашыусылар араһында үҙэшмәкәрҙәр һәм ғаилә коллективтары, милли ижади коллективтар бар.
2013 йылда фестиваль Белокалитвинск районының Шолохов ҡасабаһында башланып Дондағы Ростовтың Өлкә халыҡ ижалы йортонда дауам итә. Программала милли көнкүреш, кәсепселек һәм аш-һыу күргәҙмәләре ҡарала һәм эшләй.
# Брежнев Леонид Ильич

Брежнев Леонид Ильич (19 декабрь 1906 йыл — 10 ноябрь 1982 йыл, Заречье, Мәскәү өлкәһе) — СССР-ҙың дәүләт, сәйәси, хәрби һәм партия етәксеһе; совет дәүләте менән 18 йыл, 1964 йылдан 1982 йылда үлгәнгә ҡәҙәр, етәкселек итә.
1964—1966 йылдарҙа КПСС Үҙәк Комитетының Беренсе секретары, 1966 йылдан 1982 йылғаса — КПСС Үҙәк Комитетының Генераль секретары, 1960—1964 һәм 1977—1982 йылдарҙа СССР Юғары Советы Президиумы председателе. Советтар Союзы маршалы (1976).
Соиалистик Хеҙмәт геройы (1961) һәм дүрт тапҡып Советтар Союзы Геройы (1966, 1976, 1978, 1981). «Халыҡтар араһында дүҫлыҡ өсөн» Халыҡ-ара Ленин премияһы лауреаты (1973) һәм әҙәбиәт буйынса Ленин премияһы (1979).
Л. И. Брежнев авторлығы менән «Иҫтәлектәр», «Кесе ер», «Сиҙәм ер» һ. б. китаптар баҫыла.

# Брежнев Леонид Ильич
## Биографияһы

Леони́д Ильи́ч Бре́жнев 1906 йылдың 19 декабрендә Екатеринослав губернаһы Днепродзержинск ҡалаһында тыуған, икенсе мәғлүмәттәр буйынса, 1 ғинуар 1907 йыл.