yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Франкенталь (Саксония)

Франкенталь (Саксония) (нем. Frankenthal) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 999 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,43 км². Диңгеҙ кимәленән 285 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1909 һәм автомобиль коды BZ.
# Дарня

Дарня — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мерзкая йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Дарня
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем , Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100412110000000892
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000089
* Бассейн коды — 08.01.01.004
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Зат (грамматик категория)

Зат — грамматик категория.
* Эш-хәрәкәт субъектының һөйләүсегә мөнәсәбәтен белдерә. Башҡорт телендә зат категорияһы үҙ аллы һүҙ төркөмдәренең күбеһенә һәм ҡайһы бер модаль һүҙҙәргә хас;
* Зат алмаштары системаһында махсус һүҙҙәр менән бирелгән 3 грамматик формаһы (1‑се, 2‑се, 3‑сө заттар) бар. Зат белдереүсе саралар булып бер үк ваҡытта һанды белдергән һәм эйәлек категорияһы йәки хәбәрлек категорияһы күрһәткестәре менән берләшкән зат аффикстары (1‑се З. ‑ым/‑мын, ‑быҙ; 2‑се З. ‑ң/‑һың, ‑ғыҙ/‑һығыҙ; 3‑сө З. ‑ы) хеҙмәт итә. Парадигматик һәм функциональ мөнәсәбәттәре яғынан зат заман, йүнәлеш, модаллек, һөйкәлеш категориялары менән бәйле.
# Антоним

Антоним — ҡапма-ҡаршы мәғәнә аңлатҡан һүҙҙәр. Мәҫәлән: аръяҡ — бирьяҡ; ҡыйын — рәхәт; тиҙ, шәп — әкерен; шатлыҡ —ҡайғы; һуң — башта.
# Илья Гульбани башняһы

Илья Гулбани башняһы - ысын мәғәнәһендә милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡы. Ул Грузияла тарихи Сванетия төбәгендәге Местия муниципалитетының Хеши ауылында урынлашҡан. Илья Гульбани башняһы урынлашҡан ауыл Чхутнер һыртынан көньяҡҡа ҡарай, Энгуринан үң яҡта, диңгеҙ кимәленән 1780 метр бейеклектә урынлашҡан

# Илья Гульбани башняһы
## Тарихы

Ауыл үҙенең иҫтәлекле урындары менән иғтибарға лайыҡ. Урта быуат архитектураһына ҡараған Илья Гульбани башняһынан тыш, XI быуатҡа ҡараған Изге Квирике сиркәүе һәм Лаура сиркәүе бар.
Илья Гульбану башняһына 2006 йылдың 7 ноябрендә Грузия президенты указына ярашлы милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡы категорияһы бирелә.
# Аҡбирҙин

Аҡбирҙин (рус. Акбирдин) — башҡорт ир-ат фамилияһы. Аҡбирҙе исеменән яһалған. Топоним булараҡ та ҡулланыла.
Аҡбирҙина — башҡорт ҡатын-ҡыҙ фамилияһы. Изге, бәхетле бала донъяға килде тигәнде аңлата.

# Аҡбирҙин
## Билдәле йөрөтөүселәр

* Аҡбирҙин Нәжметдин Сәләхетдин улы — ауыл хужалығы алдынғыһы.
* Аҡбирҙин Сибәғәт Ғәйнетдин улы — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры.
* Аҡбирҙин Әхмәт Хажи улы — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры
# Шиченга (Вела ҡушылдығы)

Шиченга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вель йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Шиченга (Вела ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300212103000029343
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103002934
* Бассейн коды — 03.02.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Ламбе-Юган

Ламбе-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Войкар йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.

# Ламбе-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300031289
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303128
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Колбиха (Чичка-Юла ҡушылдығы)

Колбиха — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чичка-Юл йылғаһының уң ярына тамағынан 260 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.

# Колбиха (Чичка-Юла ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010400312115200021582
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115202158
* Бассейн коды — 13.01.04.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Баргузин ҡурсаулығы

Баргузин ҡурсаулығы (рус. Баргузи́нский госуда́рственный приро́дный биосфе́рный запове́дник) — Бүрәт Республикаһының Төньяҡ Байкал районы территорияһындағы ҡурсаулыҡ. Тарихи үҙәге — Давша; 2012 йылдан ҡурсаулыҡ идаралығы Усть-Баргузин ҡасабаһында урынлашҡан.

# Баргузин ҡурсаулығы
## Ҡурсаулыҡ тарихы

Баргузин ҡурсаулығы — Рәсәйҙәге иң боронғо тәбиғәт ҡурсаулығы. Байкал аръяғы өлкәһенең Баргузин өйәҙе исеме менән аталған, уның территорияһында 1916 йылдың 29 декабрендә (1917 йылдың 11 ғинуары) кеш һанын һаҡлау һәм арттырыу өсөн Баргузин кеш ҡурсаулығы булараҡ ойошторола. Барлыҡҡа килгән мәлдә бары тик 20 — 30 кеш, хәҙер — 1 км²-ға 1 — 2 тура килә. Был илдә 1917 йылғы революцияға тиклем булдырылған берҙән-бер дәүләт ҡурсаулығы. 1930-сы йылдар уртаһынан, кеш буйынса маҡсатлы программа үтәлгәс, комплекслы ҡурсаулыҡтар рәтенә күсә.
1966 йылдың 2 декабрендә ҡурсаулыҡ РСФСР Министрҙар Советы ҡарамағындағы Һунарсылыҡ һәм ҡурсаулыҡ баш идаралығының Баргузин кешен тикшереүҙә, һаҡлауҙа һәм арттырыуҙа күрһәткән ҡаҙаныштары өсөн Почет грамотаһы менән бүләкләнә.
1986 йылдан алып ЮНЕСКО-ның биосфера резерваттары иҫәбенә инә. 1996 йылда ҡурсаулыҡ территорияһы тулыһынса ЮНЕСКО-ның «Байкал күле» Бөтә донъя тәбиғәт мираҫы объекты составына инә.
1997 йылдан Баргузин ҡурсаулығының барлыҡҡа килеү көнө Рәсәй Федерацияһында Ҡурсаулыҡтар һәм милли парктар көнө булараҡ билдәләнә.
2011 йылдың сентябрендә Рәсәй Федерацияһының Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы тарафынан Баргузин ҡурсаулығы һәм Байкал аръяғы милли паркы базаһында «Баргузин ҡурсаулығы һәм Байкал аръяғы милли паркының берлектәге идаралығы» Федераль дәүләт бюджет учреждениеһын булдырыу тураһында бойороҡ сыға. Ул үҙ эсенә ошо ике һаҡланыусы тәбиғәт биләмәһен һәм Фролихин дәүләт заказнигын үҙ эсенә ала.

# Баргузин ҡурсаулығы
## Филателия

1966 йылда Баргузин ҡурсаулығының 50 йыллығына СССР-ҙың почта маркалары сығарыла.
* Почта маркалары
* Баргузин ҡурсаулығына 50 йыл
* Баргузин ҡурсаулығына 50 йыл

# Баргузин ҡурсаулығы
## Шәхестәре

* Забелин Константин Алексеевич (1885—1934)
* Сватош Зенон Францевич (1886—1949)
* Черникин Евгений Михайлович (1928—2009)
# GPS

Ҡалып:Система спутникового позиционирования GPS (ингл. Global Positioning System — глобаль позиция билдәләү системаһы, Джи Пи Эс тип уҡыла) — араны, ваҡытты һәм WGS 84 бөтә донъя координаттар системаһында объекттың урынын билдәләүсе навигацияның спутник системаһы. Һауа торошона ҡарамай Ерҙә бар нөктәләрҙә лә объекттың (полюсҡа яҡын ерҙәрҙән тыш) һәм ер тирәләй космос киңлегендә урынын, йүнәлешен һәм тиҙлеген билдәләү мөмкинлеген бирә. АҠШ оборона министрлығы тарафынан эшләнгән һәм ҡулланылыусы система, хәҙерге ваҡытта башҡа маҡсаттарҙа ла ҡулланыла — тик навигатор йәки башҡа GPS-тотоусы аппарат (мәҫәлән, смартфон) ҡына кәрәк.
Системаны ҡулланыуҙың төп принцибы— навигация спутнигының синхронлаштырылған сигналын ҡулланыусы антеннаһы тарафынан ҡабул итеүҙең ваҡытын бер нисә тапҡыр үлсәп, объекттың урынын билдәләү.Өс киңлектәге координаттарҙы билдәләү өсөн GPS- алғысҡа дүрт тигеҙләмә кәрәк: «расстояние равно произведению скорости света на разность моментов приёма сигнала потребителем и момента его синхронного излучения от спутников»: $|\mathbf {r} -\mathbf {a} _{j}|=c(t_{j}-\tau )$.
Здесь:
    $\mathbf {a} _{j}$ — радиус-вектор ${j}$-го спутника,
    $t_{j}$ — момент времени приёма сигнала от ${j}$-го спутника по часам потребителя,
    $\tau$ — неизвестный момент времени синхронного излучения сигнала всеми спутниками по часам потребителя,
    $c$ — скорость света,
    $\mathbf {r}$ — неизвестный радиус-вектор потребителя.
# Владимировка (Ҡыҙыл Гвардия районы)

Владимировка (рус. Владимировка) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл. Залесово ауыл биләмәһе составына инә.

# Владимировка (Ҡыҙыл Гвардия районы)
## Халҡы

2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (33 %) йәшәй.
# Яңы Яуыш

Яңы Яуыш

# Яңы Яуыш
## Башҡортостан ауылдары

* Яңы Яуыш (Мәсетле районы)
* Яңы Яуыш (Фёдоровка районы)
# Бикҡолов Хөрмәт Талха улы

Бикҡолов Хөрмәт Талха улы (22 март 1927 йыл — 4 август 1997 йыл) — яҙыусы, тәржемәсе, нәшерсе. 1980 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1987).

# Бикҡолов Хөрмәт Талха улы
## Биографияһы

Хөрмәт Талха улы Бикҡолов 1927 йылдың 22 мартында Башҡорт АССР-ы Көйөргәҙе районы Ҡалта (хәҙер Яңы Ҡалта) ауылында уҡытыусы ғаиләһендә тыуған.
1944 йылда Мораптал урта мәктәбен тамамлай.
1944—1954 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә.
1954 йылда, хәрби хеҙмәттән ҡайтҡас, Өфөлә «Ленинсы» гәзитендә тәржемәсе булып эш башлай, Башҡорт дәүләт педагогия институтының сит телдәр факультетына уҡырға инә.
Юғары уҡыу йортон тамамлағас, 1959—1966 йылдарҙа Башҡортостан китап нәшриәтендә — мөхәррир, шунан һуң бер йыл Башҡорт драма театрында — әҙәбиәт бүлеге мөдире.
1970 йылдан яңынан китап нәшриәтендә — мөхәррир.
1997 йылда Өфөлә вафат була.

# Бикҡолов Хөрмәт Талха улы
## Ижады

Хөрмәт Бикҡолов мәктәптә уҡығанда уҡ шиғырҙар яҙа башлай, тәүге шиғырҙары 1941 йылда ваҡытлы матбуғатта баҫыла. Шулай ҙа ул башҡорт әҙәбиәтендә яҙыусы-тәржемәсе булараҡ танылды. рус һәм инглиз телдәренән башҡортсаға бик күп әҫәрҙәр тәржемә итеп баҫтырҙы.
Х. Т. Бикҡолов иң тәүҙә Роберт Бернстың шиғырҙарын һәм поэмаларын инглиз теленән башҡортсаға тәржемә итте һәм тәүге китабынан уҡ үҙен һәйбәт тәржемәсе итеп танытты.
Софоколдың «Антигона»һы, В. Шекспирҙың "Ике мөхәббәт"е, Ф. Гарсиа-Лорканың «Ҡанлы туй», Л. Толстойҙың «Ҡараңғылыҡ хөкөм һөргәндә»һе, М. Горькийҙың "Һуңғылар"ы, И. Соболевтың «Үлем хөкөмө», Э. Золяның «Мираҫ көткәндә»һе". Х. Бикҡолов йәнә К. Чуковский, С. Маршак, Т. Шевченко, А. Прокофьев, М. Турсон-задә, В. Жуковский, П. Неруда, А. Барто шиғырҙарын да башҡортса яңғыратты. Ололар өсөн С. Смирновтың «Йөрәк һәм көндәлек», балалар өсөн А. Толстойҙың "Алтын асҡыс йәки Буратино мажаралары"н башҡортса сығарҙы.
Шулай уҡ Хөрмәт Бикҡолов «Йырҙар» китабының ете баҫмаһын әҙерләне.

# Бикҡолов Хөрмәт Талха улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы.
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
# Кәлтәй (йылға)

Кәлтәй — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/177/77/5 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Кәлтәй (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026817
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102681
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Ингала

Ингала — Рәсәйҙәге йылға. Ҡурған өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иҫәт йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 91 км.

# Ингала
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы Теча йылғаһы менән ҡушылған урынған тамағына тиклем, Мейәс йылғаһын индермәйенсә . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010501112111200004122
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111200412
* Бассейн коды — 14.01.05.011
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Ҡуҙбай

Ҡуҙбай (рус. Кузбаево) — Башҡортостан Республикаһы Борай районындағы ауыл, Ҡуҙбай ауыл Советы үҙәге.

# Ҡуҙбай
## Этимологияһы

Ҡуҙбай (ҡушма һүҙ) — «ҡуҙ» — баҙлап янып торған утлы күмер, тере күмер һәм бай.

# Ҡуҙбай
## Тарихы

Ауылды Ҡазан даруғаһындағы Эске-Йылан улусында үҙ ерҙәрендә аҫабалыҡ иткән башҡорттар нигеҙләгән. Ул 1707 йылдан алып билдәле. 1767 йылда ҡәрҙәшлек килешеүе буйынса яһаҡлы татарҙар (һуңынан типтәрҙәр ҡатламына инә) күсеп ултыралар. Ауып үҫеше түбәндәгесә булған: — 1795 йыл — 8 типтәр, (башҡорттар тураһында мәғлүмәт юҡ) — 1816 йыл — 308 башҡорт,165 типтәр — 1859 йыл — 537 башҡорт,165 типтәр — 1870 йыл — 511 башҡорт,145 типтәр — 1920 йыл — 1232 (башҡорт һәм типтәр бергә)

# Ҡуҙбай
## Билдәле шәхестәре

* Исмәғил Асаинов (урядник) — 1812 йылғы Ватан һуғышында 10-сы башҡорт полкы составында хеҙмәт иткән.
* Хәйруллин Әбделбарый Хәби улы (1955) — Рәсәй ислам эшмәкәре.

# Ҡуҙбай
## Халыҡ

2002 йылдағы халыҡ иҫәбен алыуға ярашлы, күпселек милләтте — башҡорттар (94 %) тәшҡил иткән.

# Ҡуҙбай
## Географик урыны

Тиклемге арауыҡта:
— район үҙәгенә тиклем (Борай): 12 км
— яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 56 км
# Нефтекама (мәғәнәләр)

Нефтекама — топоним.

# Нефтекама (мәғәнәләр)
## Мәҡәләләр

* Нефтекама — Башҡортостандағы ҡала.
* Нефтекама (аэропорт) — Башҡортостандағы аэропорт.
* Нефтекама (станция) — Башҡортостандағы тимер юл станцияһы.
# Фалькенштайн (Гарц)

Фалькенштайн (Гарц) (нем. Falkenstein/Harz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 5823 кеше йәшәй. Майҙаны — 102,98 км². Диңгеҙ кимәленән 149–383 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 06333, 06463, 06543 һәм автомобиль коды — HZ.
# Карнейро де Мендонса Маркос

Маркос Карнейро де Мендонса (порт. Mendonça Marcos de Carneiro; 25 декабрь 1894 йыл, Катагуазис, Минас-Жерайс штаты — 19 октябрь 1988 йыл, Рио-де-Жанейро) — Бразилия футболсыһы, ҡапҡасы.
Карьераһын Рио-де-Жанейро клубтарында үткәрә. 1910 йылда «Хаддок Лобо» командаһында уйнай башлай, киләһе йылына «Америка» клубына күсә. Унда өс йыл уйнай һәм шул осорҙа 1913 йылда Кариока Лигаһы еңеүсеһе була. 1914 йылда «Флуминенсеға» күсенә, унда карьераһын тамалғанға тиклем уйнай. Рио чемпионатында өс йыл рәттән чемпион титулын яулай. «Флу» өсөн 127 матч уҙғара, ҡапҡаһына 164 гол үткәрә.
1914 йылдан Бразилия йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай башлай, уның тарихында беренсе ҡапҡасы була. 1914 йылдың 21 июлендә ҡапҡаны Көньяҡ Америка буйлап турнела йөрөгән «Эксетер Сити» инглиз клубынан һаҡлай. Был йыйылма команда тарихында беренсе уйын була, бразилиялылар 2:0 иҫәбе менән еңә; шул уҡ йылдың 20 авгусында аргентиналар менән уйнай. Дәғүәселәр 3:0 иҫәбенә еңелә. Был ике бөйөк команданың бер-береһенә ҡаршы тороу тарихының тәүге уйыны була. Шул уҡ йылдың 27 сентябрендә команда тарихында уға беренсе титул килтергән матчта — Рок кубогында уйнай (Бразилия -Аргентинаның бер матчлы турниры; иҫәп 1:0). Көньяҡ Американың өс чемпионатында Бразилия йыйылма командаһы өсөн уйнай. 1916 йылда уҙған беренсе чемпионатта дүрт команда ҡатнаша, уның командаһы өсөнсө була, футболсы үҙе өс матчтың береһендә уйнай, ике уйында ҡапҡаны Каземиро до Амарал һаҡлай. 1919 йылдағы Көньяҡ Америка чемпионаты бразилиялылар өсөн уңышлы була, унда Некоменән Фриденрайх яҡшы уйын күрһәтә, ә Маркос Карнейро де Мендонса дүрт уйында ла ҡапҡа һаҡлай. 1921 йылғы КА чемпионатында бер уйында ла ҡатнашмай, бары тик Жулио Кунцтың дублеры була. 1922 йылда, үҙе өсөн һуңғы уйында биш уйындың өсөһөндә ҡатнаша (өс матчта ҡапҡала Кунц тора) һәм икенсе тапҡыр континент чемпионы титулын яулай. Барлығы йыйылма команда өсөн 16 матч уҙғара һәм 12 ҡапҡаһына 12 туп үткәрә.
Карьераһы тамамланғас тарихсы булып китә. 1941—1943 йылдарҙа — «Флуминенсе» клубы президенты. 1988 йылда Риола вафат була.
Ҡыҙы Барбара Элиодора (1923—2015) — театр тәнҡитсеһе, Шекспир буйынса белгес, «O Globo» гәзитендә колонкалар алып бара.

# Карнейро де Мендонса Маркос
## Ҡаҙаныштары

* Рио-де-Жанейро штаты чемпионы: 1913, 1917, 1918, 1919
* Көньяҡ Америка чемпионы: 1919, 1922
* Рок Кубогы эйәһе: 1914
# Эллен Гульбрансон

Эллен Гульбрансон (швед. Ellen Gulbranson, тыумыштан Нордгрен; 4 март 1863 йыл — 2 ғинуар 1947 йыл) — Швецияның опера йырсыһы (драматик сопрано). Уның киң диапазонлы көслө драматик тауышы Рихард Вагнерҙың әҫәрҙәренә нығыраҡ тура килә. Икенсе быуын Байройт йырсылары араһында ул төп фигура була. XX быуат башында уның тауышының Edison Records һәм Pathé Records өсөн яҙҙырылған бер нисә акустик яҙмаһы һаҡланған. 1911 йылда король Ҡаҙаныштар Миҙалы менән бүләкләнә.

# Эллен Гульбрансон
## Биографияһы

1863 йылдың 4 мартында Стокгольмда тыуған. Башта Стокгольм консерваторияһында Джулиус Гюнтер етәкселегендә, ә һуңынан Парижда Эллен Кеннет һәм билдәле педагог Матильда Маркезиҙа уҡый. Артабан ул шулай уҡ уның ҡыҙы Бланш Маркезиҙа уҡый. Бланш Маркези Гульбрансон тауышының иң юғары ноталарын нығыта һәм уның тауышын меццо-сопранонан драматик сопраноға үҙгәртә.
Гульбрансон 1886 йылда Стокгольмда концертта тәү башлап сығыш яһай. 1889 йылда Стокгольм опера сәхнәһендә Джузеппе Вердиҙың «Аида» операһында Амнерис ролендә тәү башлап сығыш яһай. Ошо сығышынан һуң Швед короле операһы труппаһына ҡабул ителә һәм тиҙҙән солисткаға әүерелә. 1898 йылда ул Брунгильда һәм Ортруданың Вагнер партияларын башҡара. Гульбрансон был героиняларҙы уйнауҙа камиллашыуын дауам итә. Шулай уҡ «Парсифалдә» Кундри һәм «Тристан һәм Изольдала» Изольда партияларын башҡарыуҙа уңыш ҡаҙана.
1896 йылда ул беренсе тапҡыр Байрёйт фестивалендә ҡатнаша, унда Брунгильда партияһын башҡара. Был сығышы Гульбрансонға донъя күләмендә танылыу килтерә, һәм ул Байройтта 1914 йылға тиклем йыл һайын йырлауын дауам итә. Концерт һәм опера йырсыһы булараҡ гастролдәрҙә йөрөй, Берлинда, Парижда, Амстердамда, Лондонда, Мәскәүҙә сығыш яһай.
1915 йылда сәхнәнән киткәндән һуң ул йыр уҡытыусыһы булып эшләй. 1923 йылдан Осло ҡалаһында уҡыта, Норвегия гражданлығын ала. Уның иң билдәле уҡыусыларының береһе — Эйде Норена. Гульбрансон 83 йәшендә Осло ҡалаһында вафат була. Вестре Гравлюнд зыяратында ерләнгән.

# Эллен Гульбрансон
## Ғаиләһе

Эллен Гульбрансондың ире генерал-полковник Ханс Питер Френсис Гульбрансон, уларҙың ҡыҙы бизнесмен Ульф Стиренға кейәүгә сыға.
# Квадрантидтар

Квадрантидтар — метеорҙар ағымы, уның радианты - Волопас йондоҙлоғонда (Геркулес һәм Аждаһа йондоҙлоҡтары сигендә). Йыл һайын 28 декабрҙән алып 7 ғинуарға тиклем күҙәтелә, максимумы 3-се һәм 4-се ғинуарға тура килә (шул ваҡытта бер сәғәт эсендә 45-тән алып 200-ға тиклем метеор күҙәтеп була).
Радианты ғәҙәттә альфа 229°, дельта +49° координаталы нөктәлә була (Волопас йондоҙлоғо), әммә ҡайһы бер ваҡытта уның урыны үҙгәреп тора – быға, бәлки, Юпитерҙың гравитацион йоғонтоһо сәбәпле. Метеорҙары күкһел төҫтә, уларҙың уртаса йондоҙ ҙурлығы - 2.8.
# Сайгатина

Сайгатина — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Сургут райондағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Почта индексы — 628452, ОКАТО коды — 71126908003.

# Сайгатина
## Халыҡ һаны

| Йыл | Даими халыҡ һаны |
| 2002 | |
| 2008 | |
| 2010 | ? |

# Сайгатина
## Климат

Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
# Агландзия

Агландзия (грек. Αγλαντζιά, кипр әйтелеше Агланджа, төр. Eğlence) — Никосия ҡалаһы муниципалитеты һәм ҡала яны. Никосиянан көньяҡ-көнсығышҡа ҡарай урынлашҡан һәм яҡынса 31 км² майҙанды биләй, шуның 14 км² майҙанды 1974 йылдан төрөк ғәскәрҙәре оккупациялай. Ҡалған 17 км², 9 км² майҙанды парктарҙың Милли урманы — Аталасс паркы (8,6 км²) һәм Педагогия академияһы паркы (0,4 км²) биләй.

# Агландзия
## Этимология

Агланджа һүҙе төрөк сығышлы һәм «күңел асыу» тигәнде аңлата

# Агландзия
## Географияһы

Агландзия тау итәгендәге яҫылыҡта урынлашҡан һәм муниципалитеттың күп йорттары ҡалҡыулыҡтарҙа һәм ҡалҡыулыҡ битләүҙәоендә төҙөлгән. Ауылдың төп өлөшө ике бейек ҡалҡыулыҡ араһында ята. Көнсығыш яҡтағы ҡалҡыулыҡ Арона Хилл тип атала һәм әлеге ваҡытта төрөк армияһы тарафынан контролдә тотола. Көнбайыш яҡтан ҡалҡыулыҡ — Аталасс Аронас, уның түбәһендә урта быуаттарҙағы «Ла Кава».замогы харабалары тора
Агландзияла Кафизин — утрауҙың Птоломей хакимиәте аҫтына күскәнгә тиклемге кипр мәҙәниәтенең мөһим археология ҡомартҡыһы бар. Кафизинда кипр яҙыуының иң һуңғы ҡомартҡылары табылған.

# Агландзия
## Хакимиәте

Агландзия 1986 йылдың майында референдумда муниципалитет тип иғлан ителә. Муниципаль совет мэрҙан һәм 16 муниципаль кәңәшсенән тора. Хәҙерге мэры — Хараламбос Петридис (1986— 2011 — Андреас Петру, 2011— 2016 — Костас Кортас).

# Агландзия
## Туғанлашҡан ҡалалары

* Аҙау, Рәсәй
* Каламата, Греция
* Зографоу, Греция
# Нярмаседа-Яха

Нярмаседа-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хорамаха-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Нярмаседа-Яха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300312115300044850
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115304485
* Бассейн коды — 15.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Нахой (йылға)

Нахой — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Караман йылғаһының һул ярына тамағынан 114 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.

# Нахой (йылға)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Караман башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001812112100010227
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101022
* Бассейн коды — 11.01.00.018
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1