yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Бейсенова Әлиә Сәрсен ҡыҙы

Бейсенова Әлиә Сәрсен ҡыҙы (25 март 1932 йыл) — СССР һәм Ҡаҙағстан ғалимы. Ҡаҙағстан милли фәндәр академияһы академигы, география фәндәре докторы (1984), профессор (1985). Ҡаҙағстандың атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (1987), Ҡаҙағстан Республикаһының дәүләт премияһы лауреаты (2013), Ҡаҙағстандың атҡаҙанған эшмәкәре (2014).

# Бейсенова Әлиә Сәрсен ҡыҙы
## Биографиһы

Әлиә Сәрсен ҡыҙы Бейсенова 1932 йылдың 25 мартында Ҡарағанда өлкәһенең Жанааркин районы Атасу ҡасабаһында тыуған. 1960 йылдан Ғилми-педагогик эшмәкәрлек эшендә Ҡаҙағстан юғары һәм урта мәктәптәре өсөн географияһы буйынса дәреслек һәм методик әсбаптар авторы. Абай исемендәге Ҡаҙаҡ милли педагогия университетының экология кафедраһын ойоштора һәм етәкләй. Төп ғилми хеҙмәттәре Ҡаҙағстан территорияһының физик-географик тарихын өйрәнеүгә һәм экологик мәсьәләләргә арнала. «Почёт Билдәһе» ордены ордены менән бүләкләнә. Ҡаҙағстандың тәбиғәт үҙенсәлектәрен һәм иҡтисади үҫешен тикшереүсе.
Шоҡан Уалихановтың яҙмаларында уның география буйынса тикшеренеүҙәре юғары баһалана.

# Бейсенова Әлиә Сәрсен ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* 1987 — Ҡаҙаҡ ССР-ының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре
* 1987 — «Хеҙмәт ветераны» миҙалы
* 1988 — Ибрай Алтынсарин исемендәге миҙал — педагогия фәндәре һәм мәғариф өлкәһендә айырым ҡаҙаныштары өсөн
* 1996 — Орден Курмет
* 2001 — фән өлкәһендә дәүләт премияһы Уалиханов Шокан исемендәге Ҡаҙағстан милли фәндәр академияһының «Ҡаҙағстан тарихи географик тикшеренеүҙәрҙең нигеҙе» монография өсөн.
* 2001 — «Ҡаҙағстан Республикаһы бойондороҡһоҙлоғона 10 йыл» миҙалы
* 2006 — Шымкент ҡалаһының почётлы гражданы
* 2007 — Парасат Ордены
* 2007 — «Ҡаҙағстан Республикаһы фәнен үҫтереүгә индергән хеҙмәте өсөн» билдәһе
* 2011 — Ҡаҙағстан Республикаһы президентының Рәхмәте менән түш билдәһе «Алтын Барыс»
* 2013 — Ҡаҙағстан Республикаһы дәүләт премияһы — әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә Ҡаҙағстан Республикаһы картографияһы атласы өлкәһендәге ғилми хеҙмәттәре циклы өсөн, Акорд ҡалаһында тапшырыла.
* 2014 — Ҡаҙағстан Президенты Указы менән маҡтаулы исем — "Ҡаҙағстандың атҡаҙанған эшмәкәре".
* 2016 — «Ҡаҙағстан Республикаһы бойондороҡһоҙлоғона 25 йыл» миҙалы

# Бейсенова Әлиә Сәрсен ҡыҙы
## Ғаиләһе

* Ире: Серик Кирабай (тыу. 1927) — СССР һәм Ҡаҙағстандың ғалим-әҙәбиәт белгесе, филология фәндәре докторы, профессор, академик ҠМФА, Ҡаҙағстандың атҡаҙанған фән эшмәкәре, Ҡаҙағстандың дәүләт премияһы лауреаты.
* Улы: Нур Кирабай (тыу. 1951) — философия фәндәре докторы, профессор, ҠМФА академигы, РФ-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре.
* Улы: Алим Кирабай (тыу. 1972) — Ҡаҙағстан дипломанты, Ҡаҙағстандың Польшалағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы Илсеһе.

# Бейсенова Әлиә Сәрсен ҡыҙы
## Ғилми хеҙмәттәре

* Ҡаҙағстан тәбиғәтен тикшереү, А-А, 1979:
* Ҡаҙағстандың физик-географяһын тикшереү, А-А, 1982;
* Ҡаҙағстан тәбиғәтен тәүге өйрәнеүселәр, А-А, 1986;
* Ҡаҙағстандың тәбиғәтен өйрәнеү һәм физик-географик идеяларҙы үҫтереү, А., 1990.
# Шанюшкина Чимита Григорьевна

Шанюшкин Чимита Григорьевна (17 февраль 1927 йыл — 18 февраль 2005 йыл) — СССР бүрәт опера һәм эстрада йырсыһы (сопрано), РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1978).

# Шанюшкина Чимита Григорьевна
## Биографияһы

Чимита Григорьевна Шанюшкина 1927 йылдың 27 февралендә Бүрәт АССР-ының Курумкан ауылында билдәле бүрәт нәҫеле Шанюшкиндар ғаиләһендә тыуа. Курумкан урта мәктәбе уҡый. Уҡытыусы булып эшләй.
1950 йылда Свердловск ҡалаһында Урал консерваторияһын тамамлай (З.В. Щелокованың йыр класы)
1950—1955 йылдарҙа Бүрәт опера һәм балет театрында солист булып эшләй.
1955—1997 йылдарҙа — «Байкал» Бүрәт дәүләт йыр һәм бейеү ансамбле солисы. Уның репертуарында украин, грузин, әзербайжан, ҡаҙаҡ, яҡут, башҡорт, татар, тажик һәм монгол йырҙары бик күп. Уның өсөн махсус яҙылған Бадма Балдаковтың «Һөйгәнемә» йырының беренсе башҡарыуһы була. Сит илдәргә гастролдәргә йөрөй. Күп кенән йәш йырсыларҙың остазы була, улар араһында Д.Дашиев, Л Галсанова, Д. Пурбуева, Х. Аюржанаева, Г Маланова, В. Шагжиев, Б. Раднаева бар. Телевидение һәм радиола музыканттар тураһында тапшырыуҙар һәм мәҡәләләр авторы. 1949 йылдан ВКП(б) ағзаһы.
2005 йылдың 18 февралендә вафат була. Улан-Удэ ҡалаһының Үҙәк зыяратында ерләнә.

# Шанюшкина Чимита Григорьевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (7.08.1967).
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы (11.10.1978).
* «Почёт Билдәһе» ордены (24.12.1959).
* Миҙалдар.
* Бүрәт, Яҡут һәм Ҡалмыҡ АССР-ҙары Юғары Советы Президиумдарының Почет грамоталары,
* Бүрәт Республикаһының Дәүләт премияһы лауреаты.
* Монголияның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1994).

# Шанюшкина Чимита Григорьевна
## Опера һәм оперетталарҙа партиялары.

* «Саян итәгендә». С. Ряузов — Мэдэгмаша
* «Башмачки», Дж. Фәйзи — Сарвар
* «Кето һәм Котэ», В. Долидзе — Кето
* «Батша кәләше» Н. Римский-Корсаков — Марфа
* «Пиковая дама» П И. Чайковский — Прилепа
* «Йәш гвардия» Ю. Мейтус — Любовь Шевцова
* «Чио-Чио-сан», Дж. Пуччини
* «Аршин мал алан» Уз. Гаджибеков
# Урта Когозес

Урта Когозес — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Когозес йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.

# Урта Когозес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033520
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203352
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Веуч (Кобожа ҡушылдығы)

Веуч — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кобожа йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.

# Веуч (Кобожа ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000006580
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000658
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Бугумбас

Бугумбас — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иртыш йылғаһының һул ярына тамағынан 873 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Бугумбас
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010400112115300012281
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115301228
* Бассейн коды — 14.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Зорин Владимир Викторович

Зорин Владимир Викторович (26 ғинуар 1953 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалим-химик-органигы, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1995), химия фәндәре докторы (1984), профессор (1987). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1998) һәм почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003), Ленин комсомолы (1983) һәм Башҡортостан комсомолы (1981) премиялары лауреаты.

# Зорин Владимир Викторович
## Биографияһы

Владимир Викторович Зорин 1953 йылдың 26 ғинуарында Өфөлә тыуа.
1975 йылда Өфө нефть институтын тамамлай.
Эш урындары: Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты: 1975 йылдан — ғилми хеҙмәткәр, тармаҡ лабораторияһының бүлексә етәксеһе, бүлек етәксеһе; 1987 йылдан — кафедра мөдире. Бер үк ваҡытта нескә органик синтез бүлеге етәксеһе, «Реактив» дәүләт инженерлыҡ үҙәге генераль директорының фәнни эш буйынса урынбаҫары (1987—1992); Нескә органик синтез ғилми-тикшеренеү институтының (хәҙерге Бәләкәй тоннажлы химик продукттар һәм реактивтар ғилми-тикшеренеү институты) ваҡытлыса директор вазифаһын башҡарыусы (1992—1993), директорҙың фәнни эш буйынса урынбаҫары (1993—1999).
Зориндың ғилми эшмәкәрлек даирәһе: органик берләшмәләрҙең радикаль, ион-радикаль, окислаштырыусы-тергеҙеүсе, гомоген-каталитик реакциялары, биосинтезы, биокатализы, регио- һәм энантио-селектив биотрансформацияһы. Ул төрлө класс би- һәм полифункциональ органик берләшмәләрҙе синтезлау ысулдарын эшләгән.
Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1995), химия фәндәре докторы (1984), профессор (1987).

# Зорин Владимир Викторович
## Хеҙмәттәре

Зорин Владимир Викторович — 600-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән 7 монография, 70-тән ашыу авторлыҡ танытмаһы һәм патент авторы, шул иҫәптән:
* Механизмы реакций. М.: Химия, 1987 (соавтор).
* Межфазный катализ в химии 1,3-диоксациклалканов. М.: Химия, 1993.
* Константы скорости гомолитических жидкофазных реакций 1,3-дигете-роаналогов циклоалканов и родственных соединений. Уфа: ГИНТЛ «Реактив», 1999.

# Зорин Владимир Викторович
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Ленин комсомолы премияһы (1983)
* Башҡортостан комсомолы премияһы (1981)
* Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1998)
* Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003).
# Туҡмаҡлы

Туҡмаҡлы (рус. Тукмаклы) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 90 кеше. Почта индексы — 453037, ОКАТО коды — 80203828004.

# Туҡмаҡлы
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 29 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Шакир): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 30 км

# Туҡмаҡлы
## Билдәле шәхестәре

* Ниғмәтйәнов Ғилман Вилдан улы (22.03.1911—18.06.1989), ғалим-иҡтисадсы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1946—1950 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе, 1958—1972 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары. СССР-ҙың 2-се саҡырылыш Юғары Советы, Башҡорт АССР-ының 2‑се, 4—8‑се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Иҡтисад фәндәре кандидаты (1950). Ленин (1949), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1944, 1971) һәм ике «Почёт Билдәһе» (1957, 1966) ордендары кавалеры.
# Лагуниха

Лагуниха — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Камелик йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.

# Лагуниха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Ырғыҙ йылғаһы башынан Сулак һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010001612112100010045
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112101004
* Бассейн коды — 11.01.00.016
* ГӨ буйынса томы — 12
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Крагерё

Крагерё (норв. Kragerø) — Норвегияның Телемарк губернияһындағы коммунаһы. Коммунаның административ үҙәге — Крагерё ҡалаһы. Коммунаның рәсми теле — нейтраль. 2007 йылда коммунаның халҡы 10 614 кешенән тора. Крагерё майҙаны — 305,66 квадрат километр, код-идентификаторы — 0815.

# Крагерё
## Халыҡ тарихы

Һуңғы 60 йыл эсендә Крагерё коммунаһы халҡының үҫеше.
Туғандаш ҡалалары: Мариехамн, Валкекоски, Готланд
# Дуҫлыҡ монументы

Рәсәй Федерацияһының мәҙәни мираҫ объекты № 0310006000№ 0310006000
Дуҫлыҡ монументы — башҡорттарҙың Рәсәйгә ҡушылыуына 400 йыл тулыу айҡанлы 1965 йылда Өфө ҡалаһында, Ағиҙел ярында ҡуйылған һәйкәл. Скульпторҙары М. Ф. Бабурин, Г. П. Левицкая, архитекторҙары Г. И. Гаврилов, Е. И. Кутырёв.
1974 йылда РСФСР Министрҙар Советы ҡарары менән «дәүләт әһәмиәтендәге һәйкәл» статусы бирелә.
Ул Ағиҙел йылғаһы буйлап пароходта йөҙөүселәргә лә, күпер аша автобустарҙа үтеүселәргә лә мөһабәт булып күренеп тора.

# Дуҫлыҡ монументы
## Тарихы

Уға беренсе таш 1957 йылдың 14 июнендә һалына һәм буласаҡ монумент урынына «Здесь будет сооружён монумент в память 400-летия добровольного присоединения Башкирии к Русскому государству» тигән яҙыулы мәрмәр таҡтаташ урынлаштырыла. Монумент 1965 йылдың 7 авгусында тантаналы асыла, ул тарихи Өфө ҡәлғәһе урынында тора. Авторҙары: Михаил Бабурин; Галина Левицкая.
* 2011 йылда
# Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы

Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы (рус. Сайфутдинов Рифкат Гильманович (2 октябрь 1924 йыл ― 29 август 1985 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.

# Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы
## Биографияһы

Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы 1924 йылдың 2 октябрендә Башҡортостандың Өфө ҡалаһында тыуа. 1942 йылда Өфө ҡалаһының Сталин районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 60-сы гвардия кавалерия полкында элемтә взводының элемтәсеһе булып хеҙмәт итә. Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы һөжүм итеү һуғыштарында үҙен ҡыйыу яугир итеп күрһәтә. 1943 йылдың 10 ноябренән 11 ноябренә ҡарай төндә күрше полк менән бәйләнеш өҙөлә. Сәйфетдинов Рифҡәт Ғилман улы төндә ике яугирҙы алып, дошмандар тарафынан ваҡытлыса биләнгән линияла боҙолған урынды төҙәтергә сыға. Сәйфетдинов зыян күргән ундан артыҡмкабелде йүнәтә һәм күрше полк менән бәйләнеште яңырта. Был подразделениелар һәм полктар араһында аралашыуға һәм идара итеүгә мөмкинлек бирә. Батырлығы өсөн ҡыҙылармеец Сәйфетдинов 1943 йылдың 3 декабрендә Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була.
Ветеран 1985 йылдың 29 авгусында вафат була.
# Кондаш

Кондаш — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының уң ярына тамағынан 700 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.

# Кондаш
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020300312103000034858
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103003485
* Бассейн коды — 03.02.03.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Такасаки

Такаса́ки (япон. 高崎市Такасаки-си$^?$) — үҙәк ҡала Японияның үҙәк ҡалаһы, Канто төбәгендәге Гумма префектураһының көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Ҡаланың майҙаны — 459,41 км2[1], халҡы — 375 022 кеше (1 июль, 2014)[2], халыҡ тығыҙлығы — 816,31 кеше/км2.
Ҡалала «Nichijou» аниме-сериалы төшөрөлгән.

# Такасаки
## Тарих

Такасаки Накасэн стратегик юлында барлыҡҡа килгән, был юл боронғо баш ҡала Киотоны Эдо ҡалаһы менән тоташтырып торған. 1589 йылда Ии Наомаса Такасаки һарайына нигеҙ һала, тау итәгендә шул исемле ҡала төҙөлә. Барлыҡ Эдо дәүерендә (1603—1867) хәҙерге ҡала урынында күп һанлы ауылдар торған, улар Накасэн юлы буйында теҙелеп урынлашҡан була. Отошло урында тороуы арҡаһында, Такасаки Гумма префектураһының административ үҙәге итеп ҡуйыла (1871—1872 йылдарҙа һәм 1876—1876 йылдарҙа).
1900 йылдың 1 апрелендә Такасакиға ҡала статусы бирелә. 2001 йылда ҡала Такасаки айырым ҡала статусын ала. 2006 йылдың 23 ғинуарында Гумма өйәҙенең Мисато, Гумма, Карабути ҡасабалары һәм Тано өйәҙенең Син ҡасабаһы Такасакиға ҡушыла һәм шулай итеп Такасакиҙың майҙаны киңәйтелә. 2006 йылдың 1 октябрендә Гумма өйәҙенең һуңғы ҡасабаһы — Харун — Такасаки ҡалаһы составына индерелә. 2009 йылдың 1 июнендә ҡала составына Тано өйәҙенең Ёсии ҡасабаһы ла индерелә.

# Такасаки
## Географик урыны

Был ҡала Хонсю утрауында/ Канто төбәгенең Гумма префектураһында урынлашҡан. Ҡала менән Маэбаси, Аннака, Фудзиока, Сибукава, Томиока ҡалалары, Тамамура, Хигасиагацума, Наганохара, Канра, Камисато, Каруидзава ҡасабалары һәм Синто ауылы сиктәш.

# Такасаки
## Халыҡ

| 1980 | 323 403 кеше |
| 1985 | 338 297 кеше |
| 1990 | 346 933 кеше |
| 1995 | 353 879 кеше |
| 2000 | 358 465 кеше |
| 2005 | 364 919 кеше |

# Такасаки
## Иҡтисад

Хәҙерге Такасаки иҡтисадының төп өлөшөн электр приборҙары етештереү, машиналар эшләү һәм химия сәнәғәте тәшкил итә. Шулай уҡ ҡалала туҡыу, тегеү, ҡағыҙ сәнәғәте һәм он тартыу сәнәғәт предприятиелары эшләй. Ҡала Гумма префектураһының финанс-коммерция үҙәге булып тора. Традицион етештереү һөнәрҙәре араһында иң билдәлеһе — бәхет символы булған дарума ҡурсаҡтарын эшләү тора. Шулай Такасакиҙа ҡала тимер юлдар системаһы бар, ул ҡаланы күрше Томиока ҡалаһы һәм Синомита ҡасабаһы менән бәйләй.

# Такасаки
## Транспорт
### Тимер юл транспорты

Ҡалала ҡала тимер юлдар системаһы ғәмәлдә. Шулай уҡ ҡала аша Синкансен тиҙ йөрөшлө линияһы үтә. Такасаки — мөһим тимер юл төйөнө. Ҡала тиҙ йөрөшлө Синкансен поездары линияһы менән Ниигата, Нагано һәм Токио ҡалаларын тоташтыра. Токио — Такасаки — Нагано линияһын тиҙҙән бер аҙ оҙайтасаҡтар.
# Дмитриевка ауыл Советы (Йылайыр районы)

Дмитриевка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Йылайыр районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Дмитриевка ауылы.

# Дмитриевка ауыл Советы (Йылайыр районы)
## Тарихы

«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
# Берингия (милли парк)

«Берингия» — Рәсәй Федерацияһының махсус һаҡланыусы тәбиғәт территорияһын үҙ эсенә алған милли парк — федераль дәүләт бюджет учреждениеһы. Чукот автономиялы округының Провидения, Чукот һәм Иультин райондарында урынлашҡан.
Парк 1990 йылдың июнендә СССР президенты Михаил Горбачев һәм АҠШ президенты Джордж Герберт Уокер Буш араһында булған килешеү һөҙөмтәһендә ойошторола. Был килешеү буйынса Беринг боғаҙы тирәһендә совет-америка халыҡ-ара паркты ойоштороу ҡарала. Тәбиғәтте һаҡлау халыҡ-ара союзының Генераль Ассамблеяһы (100-ән ашыу дәүләт вәкилдәре составында) Беринг боғаҙы төбәгенең донъя кимәлен мираҫындағы махсус статусын таный.

# Берингия (милли парк)
## Тарихы

1997 йылдың 27 ғинуарындағы Чукот автономиялы округының «О создании на территории Чукотского автономного округа в Провиденском и Чукотском районах природно-этнического парка „Берингия“ (Российская часть)» ҡарарына ярашлы Провидения һәм Чукот райондары биләмәләрендә «Берингия» тәбиғи-этник парк төҙөлә. 20 йыл үткәс парктың территорияһы киңәйтелә һәм 2013 йылдың 17 ғинуарында Рәсәй премьер-министры Дмитрий Медведев ҡарарына ярашлы уның статусы күтәрелә һәм «Берингия» милли паркы ойошторола. Был ҡарар буйынса парк Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы ҡарамағына бирелә.
«Берингия» милли паркы федераль дәүләт бюджет учреждениеһының ойошторолоу датаһы тип 2013 йылдың 10 июнендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 947-р һанлы ҡарарын сығарыу тип иҫәпләргә мөмкин. 2013 йылдың авгусында парктың уставы ҡабул ителә һәм учреждение Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы ҡарамағына күсерелә.

# Берингия (милли парк)
## Парк составы

Парк составына дөйөм майҙаны яҡынса 1,8 миллион гектар булған биш кластер участкаһы керә, шуларҙың өсөһе — Чегитун, Дежнев һәм Мечигмен кластерҙары уртаҡ сиктәргә эйә, ә Колючин кластерына төньяҡтараҡ урынлашҡан Колючин утрауы инә, Провидения кластерына Йөҙйыллыҡ һәм Чукот морондары яр буйында, Нунэанган утрауы индерелгән.
# Македония гусар полкы

Македония гусар полкы — Рус император армияһының 1759—1783 йылдарҙа (тәнәфестәр менән) ғәмәлдә булған кавалерия формированиеһы (часть, гусар полкы).

# Македония гусар полкы
## Тарихы

1759 йылдар уртаһында 1689 йылғы Карпош ихтилалыынан һуң Австриянан килгән ҡасаҡ болгарҙар, гректар, влахтар йәки сербтар булараҡ ҡабул ителә. Уларҙан 1759 йылдың 9 мартында Новосерб корпусының генерал-поручигы И. С. Хорват императрица Елизавета Петровнаның юғары указы буйынса Македония гусар полкын ойоштора. Полк роталары еңелсә ялан нығытмаларында (шанец) урынлаштырыла.
1761 йылдың 26 июлендә, полктарҙың личный составы һанының аҙ булыуы сәбәпле, Македония гусар полкы менән Болгар гусар полкы берләштерелә.
1763 йылдың 10 майында императрица Екатерина Алексеевнаның Юғары указы менән Македония гусар полкы таратыла, личный составы Молдова һәм Серб гусар полктарына бирелә.
1776 йылдың 24 декабрендә Аҙау һәм Новороссийск губерналары территорияларында көньяҡ сиктәрҙе һаҡлау өсөн ойошторолған Запорожье Сечаһының бөтөрөлөү сәбәпле таратылған туғыҙ полк тың кадрҙарынан алты эскадрон составында яңы Македония гусар полкы формалаштырыла.
1783 йылдың 28 июнендә Александия еңел атлы полкына үҙгәртелә.

# Македония гусар полкы
## Полк гербы

Македония гусар полкының гербы 1776 йылда раҫлана: «Ҡыҙыл туҡымала, төрлө биҙәүестәр менән ҡалған урынлашҡан, уның аҫтында алтын башлы, бер-береһенә арҡыры һалынған ике ағас уҡ төшөрөлгән».
# Шота Руставели исемендәге грузин театры

Шота Руставели исемендәге грузин дәүләт академия театры — Грузияның төп драма театрҙарының береһе, Тбилиси ҡалаһында Руставели проспектында урынлашҡан.

# Шота Руставели исемендәге грузин театры
## Театр тарихы

1920 йылдан бирле эшләп килгән Дәүләт драма театры нигеҙендә Тифлис ҡалаһында 1921 йылда ойошторолған.
1921 йылда был театрға Шота Руставели исеме бирелгән.
1926 йылдан театрҙы А. В. Ахметели етәкләгән.
1966 йылда был театр маҡтаулы академиктеатр исемен алды.

# Шота Руставели исемендәге грузин театры
## Театр тарихы
### Театр труппаһы

* Чавчавадзе Тамара Ираклиевна (1942-1964).

# Шота Руставели исемендәге грузин театры
## Театр тарихы
### Уҙған йылдарҙа ҡуйылған күренекле постановкалары

* 1921 — Георгий Эриставиҙың «Дәғүәләшеү»е
* 1922 — Лопе де Веганың«Һарыҡ шишмәһе» («Фуэнте Овехуна»)
* 1923 — З. Н. Антоновтың «Грузияла ҡояш тотолоу»ы, ҡуйыусыһы Марджанишвили.
* 1924 — Шаншиашвилиҙың «Эрети батырҙары»
* 1925 — Какабадзеның «Лиссабонда ер тетрәү», ҡуйыусыһы Дото Антадзе
* 1925 — Шекспирҙың «Гамлет»ы
* 1965 — А.Миллерҙың «Салем процесы»
* 1975 — Б.Брехтың «Ҡаф тауы аҡбур түңәрәге»
* 1991 — Шекспирҙың «Макбет»ы

# Шота Руставели исемендәге грузин театры
## Театрҙың бөгөнгө көнө
### Хәҙерге репертуары

* 1975 — Б.Брехтың «Ҡаф тауы аҡбур түңәрәге»
* 2003 — Сэмюэл Беккеттың«Годоны көткәндә», ҡуйыусы Роберт Стуруа
# Зольштедт

Зольштедт (нем. Sollstedt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3251 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,56 км². Диңгеҙ кимәленән 260 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99759 һәм автомобиль коды — NDH.
# Малуха

Малуха — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Азанка йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Малуха
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010502512111200013110
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111201311
* Бассейн коды — 14.01.05.025
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2