yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Карасев Лог

Карасев Лог — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Новосибирск һыу һаклағысы (Обь) йылғаһының һул ярына тамағынан 3161 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Карасев Лог
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200512115200003995
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200399
* Бассейн коды — 13.01.02.005
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Кесе Учалы

Кесе Учалы, Кесе Асыулы (рус. Малые Учалы) — Башкортостан Республикаһының Учалы районындағы юҡҡа сыҡҡан күл. Район үҙәге — Учалы ҡалаһы биләмәһе сиктәрендә, Энергетиктар урамы буйлап һәм Бурансы биҫтәһенән төньяҡҡа ҡарай урынлашҡан. Ғәмәлдә экологик һәләкәт һөҙөмтәһендә, Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының эшмәкәрлеге һөҙөмтәһе булараҡ, юҡҡа сыға. Күл һыу инеү өсөн яраҡһыҙ, комбинаттың ҡалдыҡтарын һаҡлағыс булып тора.
Күл буйлап Межозёрный-Мейәс тимер юлы үтә.

# Кесе Учалы
## Топонимика

Ғалим һәм сәйәхәтсе Иван Лепёхин үҙенең юл яҙмаларында күлде «Асыулы» тип атай, һәм «сердитое» тип тәржемәләй. Башҡорт телендә «асыулы» тигән һүҙ бар — русса «гневный», татар телендә лә шундай уҡ мәғәнәгә эйә булған «ачулы» һүҙе бар.

# Кесе Учалы
## Геология

Күлдең барлыҡҡа килеүе күрше күл — Оло Учалы менән бер төрлө, тектоник (икенсе фараз буйынса — карст-суффозиялы) килеп сығыш. Майҙаны 3,4 км2, һыу кимәле 522 м. Һыу йыйыу майҙаны 24,8 км2. Уртаса тәрәнлеге 2,5 м, максималь тәрәнлеге 5 м. Күбеһенсә ер өҫтө һыуҙары, яуым-төшөм һәм ер аҫты һыуҙары иҫәбенә туҡлана. Яйыҡ йылғаһы бассейнына ҡарай, күренеп торған ағып сыҡҡан һыу юҡ. Төбө ләмле, сапропелле, яр буйында ҡомло, ҡырсынташлы. Ярҙары һөҙәк, башлыса асыҡ. Табан балыҡ, сабаҡ, суртан бар.
# Косковская Курденьга

Косковская Курденьга (Түбәнге Курденьга) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 230 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Косковская Курденьга
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010965
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001096
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Әлинжәҡала

Әлинжәҡала, Әлинжә-ҡала, йәки Әлинжә ҡәлғәһе (әзерб. Əlincə qalası), элек әрмәнсә Ернджак (әрм. Երնջակ) шулай уҡ Анарик исемен йөрөткән (әрмән теленән «яулап булмаҫлыҡ») — Ханега (инг.)баш. ауылынан көнбайыштараҡ), Жүлфә (Әзербайжан) ҡалаһынан алыҫ түгел, Әлинжә йылғаһының уң ярында (Алинджачай), Әлинжә тауы түбәһендә урынлашҡан ҡәлғә. Ҡәлғә үҙ заманының иң ҡеүәтле оборона ҡоролмаларының береһе була.

# Әлинжәҡала
## Төҙөлөшө

Ҡәлғәлә тау түбәһен һәм уның битләүҙәрен биләгән күп һанлы гидротехник, оборона, торлаҡ һәм һарай ҡоролмалары бар. Таш диуарҙарҙың ҡеүәтле рәттәре тау итәгенән түбәһенә тиклем бер нисә һыҙатҡа һуҙылған. Күләгәлә ҡасандыр ямғыр һәм ирегән һыуҙы йыйған бассейн-цистерналар йәшерелгән. Әлинжәҡала ҡәлғәһендә шулай уҡ Илдәгизиҙәрҙең төп ҡаҙнаһы һаҡланған.
1851 йылда, Иван Шопен ҡәлғә эсендә Ванк-Ернджака тип аталған яҡшы һаҡланған әрмән монастыры барлығын билдәләй, унда изге Григорийҙың һөйәктәре һаҡланған.
1936 йылда СССР фәндәр академияһы Әзербайжан филиалы экспедицияһы тарафынан Әлинжәҡаланың тикшерелгән ҡаялы түбәһендә бер нисә яһалма ҡоролма табылған, уларҙың ҡайһы берҙәре ҡаяларҙа уйып эшләнгән һыуһаҡлағыстар сифатында булған.
# Бүртә

Бүртә (рус. Буртя) — Рәсәйҙәге йылға, Яйыҡтың һул ҡушылдығы. Ырымбурҙан көнсығышҡа табан 75 км алыҫлыҡта ята, Ырымбур өлкәһе, Беляевка районы биләмәһе аша аға. Бик ғәҙәти булмаған йылға — бейек ҡамышлыҡта ағыусы ҡылымыҡтар менән тоташҡан күлдәр теҙмәһе кеүек күренә. Һыуы бик таҙа. Ярҙарынан 1—2 метр алыҫлыҡта уҡ тәрәнлеге 3-4 метрға етә. Йылғала суртан, ҡыҙылғанат, алабуға (Яйыҡ йылғаһындағы балыҡтар менән сағыштырғанда — бик матур, төҫлө), ҡорман тереклек итә.
Ағымының оҙонлоғо — 95 км. Һыу йыйыу майҙаны — 1660 км²
Һыу объектә системаһы: Яйыҡ→ Каспий диңгеҙе.

# Бүртә
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Яйыҡ бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ Орскҡалаһынан алып Һаҡмар йылғаһына ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000812112200004676.

# Бүртә
## Һыу реестры мәғлүмәттәре
### Ҡушылдыҡтары (тамағынан алып км алыҫлыҡта)

* 41 км: Кызылоба йылғаһы (һул)
* 44 км: Воротовский йылғаһы (уң)
* 46 км: Сейтынбет йылғаһы (һул)
* 51 км: Чабутак йылғаһы (һул)

# Бүртә
## Этимологияһы

Бүртә йылғаһының атамаһы зооним булып тора:башҡорт телендәге аҡ менән ҡара ҡатнаш йылҡы төҫөнән алып ҡушылған Бынан тыш атама ҡасабаға, районға һәм Ырымбур өлкәһе далаһына ла бирелгән
# Цигенрюк

Цигенрюк (нем. Ziegenruck) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 731 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,24 км². Диңгеҙ кимәленән 318 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7924 һәм автомобиль коды — SOK.
# Васюган ҡурсаулығы

Васюганский ҡурсаулығы — Томск һәм Новосибирск өлкәләре территорияһындағы дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы.
Васюган ҡурсаулығы — Томск өлкәһендәге иң ҙур айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәһе. 2017 йылдың 16 декабрендә ойошторола. Томск өлкәһе Бакчар, Новосибирск өлкәһе Убин һәм Төньяҡ райондары территорияһында урынлашҡан. Ҡурсаулыҡ шул уҡ исемдәге тигеҙлектең уртаһында, Обь һәм Иртыш йылғалары араһында урынлашҡан. 614 803 гектар майҙанды биләй.
Ҡурсаулыҡ территорияһында Васюган һаҙлығы урынлашҡан, улар 2007 йылдан ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереүгә кандидат булып тора.

# Васюган ҡурсаулығы
## Флораһы һәм фаунаһы

Ҡурсаулыҡта көпшәле үҫемлектәрҙең 123 төрө иҫәпләнә, улар 74 затҡа һәм 39 ғаиләгә ҡарай. Һирәк осрай торған һәм юғалыу хәүефе янаған үҫемлектәрҙең 26 төрө бар, шуларҙың 2 төрө Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Ҡурсаулыҡта һөтимәрҙәрҙең 40-тан ашыу төрө йәшәй, шуларҙың кәм тигәндә 23 төрө ваҡ һөтимәрҙәр (бөжәк ашаусылар һәм кимереүселәр) һәм 17 төрө — эре һәм урта ҙурлыҡтағы хайуандар. Мышы, һоро айыу, төньяҡ боланы, кеш, Тейен, ҡондоҙ, шәшке һәм йылға ҡондоҙо киң таралған. Ҡыҙыл китаптарға 41 төр хайуан индерелгән: имеҙеүселәрҙең 4 төрө һәм ҡоштарҙың 37 төрө.
# Кесе Мойва

Кесе Мойва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мойва йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Кесе Мойва
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004174
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100417
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Катарина Мазетти

Катарина Мазетти (швед. Katarina Mazetti; 29 апрель 1944 йыл) — Швеция журналисы һәм яҙыусыһы.

# Катарина Мазетти
## Биографияһы

Катарина Мазетти Стокгольмда тыуған, әммә Швецияның көньяғынағы диңгеҙ порты Карлскрунда үҫкән. Ул журналистика менән шөғөлләнә башлай, ә тәүге күнекмәләрҙе урындағы гәзиттә ала. Лунд университетында ул инглиз һәм әҙәбиәт өлкәһендә магистр дәрәжәһен ала, шунан һуң уҡытыусы, ә һуңыраҡ репортер һәм радиопродюсер булып эшләй. Егерме йыл дауамында ул дүрт балаһы һәм ире менән Швецияның төньяғында бәләкәй фермала йәшәй. Әлеге ваҡытта ул Лундта йәшәй. Күп йылдар буйы яҙыусы бөтә йәштәге кешеләр өсөн китаптар, шулай уҡ әҙәби күҙәтеүҙәр, шиғырҙар, скетчтар яҙа, гәзит өсөн колонкалар һәм радио тапшырыуҙары алып бара.
Уның тәүге китабы гекзаметр менән балалар өсөн яҙылған һүрәтле китап була. Өлкөндәр өсөн яҙылған Grabben i Graven Bredvid (Күрше ҡәбер егете) романы 22 телгә тәржемә ителә. Романды яҙыусы үҙенең фермер ҡатыны тәжрибәһенә нигеҙләнеп яҙа. Роман ҙур уңышҡа өлгәшә һәм швед телендә генә 450000 данала һатыла. 2002 йылда уның буйынса фильм төшөрөлә, уны миллиондан ашыу швед ҡарай.
Мазетти әҙәбиәт сараларына ярашлы бер нисә илдә була, улар араһында Рәсәй, Германия, Канада (Aloud International Readings, 2006) һәм Франция (2007 йылда Prix Cévennes номинацияһы ала).

# Катарина Мазетти
## Әҫәрҙәре

* Grabben i Graven Bredvid — Күрше ҡәбер егете. М.: Текст, «Тәүге тарҡыр» серияһы, 2004; «Беренсе рәт» серияһы, 2007.
* Tarzans tårar — Илама, Тарзан! М.: Текст, «Беренсе рәт» серияһы, 2006.
* Familjegraven — Ғаилә ҡәбере. М.: Текст, «Беренсе рәт» серияһы, 2007.
* Det är slut mellan gud och mig — Һинең менән минең арала бөтәһә лә тамамланған. М.: Текст, «Беренсе рәт» серияһы, 2010.
# Үзбәк хан мәсете

Үзбәк хан мәсете (ҡырымтат. Özbek Han camisi, Озьбек Хан джамиси) — Ҡырымдағы Иҫке Ҡырым ҡалаһындағы архитектура ҡомартҡыһы. Ярымутрауҙа һаҡланып ҡалған мәсеттәрҙән иң боронғоһо.

# Үзбәк хан мәсете
## Тарихы

XIII−XIV быуаттарҙа Ҡырым, йәғни Солхат ҡалаһы Алтын Урҙа административ бермәгенең үҙәге булып тора. Уның буйынса бөтә ярымутрауҙы атай башлайҙар. Был бай сауҙа ҡалаһы була.
1314 йылда Алтын Урҙа хакимы Үзбәк хан осоронда, Солхатта мәсеткә нигеҙ һалына. Бай ҡатын Инжебәк-ханым инициативаһы буйынса 1332 йылда мәсет ҡарамағында мәҙрәсәгә нигеҙ һалына. Хәҙерге көндә мәҙрәсә хараба хәленә килгән, ә мәсет бинаһы тулыһынса һаҡланған.
Мәсеттең формаһы ябай, тура мөйөшлө, ҡыйығы ике яҡлы. Бер манараһы бар. Портал һәм миһраб семәр һәм яҙыуҙар менән биҙәкләнгән, уларҙа төҙөлөү датаһы күрһәтелгән. Хәҙерге ваҡытта ла мәсет эшләй, бында даими рәүештә туристтар килә.
# Ун-Хутюм-Юган

Ун-Хутюм-Юган — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сосьва йылғаһының уң ярына тамағынан 123 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.

# Ун-Хутюм-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020200112115300028800
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302880
* Бассейн коды — 15.02.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Муравка (Ломовка ҡушылдығы)

Муравка — Рәсәйҙәге йылға. Пенза өлкәһе, Мордва Республикаһы, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ломовка йылғаһының уң ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.

# Муравка (Ломовка ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мокша йылғаһы башынан Темников ҡалаһы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 09010200112110000027117
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110002711
* Бассейн коды — 09.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Крылова-Лукомская Татьяна Николаевна

Татьяна Николаевна Крылова-Лукомская (1901—1984) — совет ғалимы, физик-оптик, оптик көпләү өлкәһендә белгес.

# Крылова-Лукомская Татьяна Николаевна
## Биографияһы

1924 йылда А. А. Жданов исемендәге Ленинград дәүләт университетын тамамлай. 1932 йылдан алып 1984 йылға тиклем Дәүләт оптика институтында эшләй. Өлкән ғилми хеҙмәткәр (1949), техник фәндәр докторы, профессор (1966).
1931—1933 йылдарҙа хром оксиды нигеҙендә полировкалау пастаһы (ГОИ пастаһы) эшләүҙә ҡатнаша. Фундаменталь тикшеренеүҙәр һәм интерференцион оптик көп, шул иҫәптән фото— һәм кинооптика, төҫлө телевидение өсөн ахроматик ялтырауыҡ ҡаплау технологиялары авторы. «Способ изготовления интерференционных дихроических светоделительных зеркал для приемных и передающих устройств цветного телевидения» асышы авторҙашы.

# Крылова-Лукомская Татьяна Николаевна
## Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре

- Икенсе дәрәжәләге Сталин премияһы лауреаты (1952 йыл)— приборҙар эшләү өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн.
- «Почёт Билдәһе» ордены (1953),
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971)
- миҙалдар.

# Крылова-Лукомская Татьяна Николаевна
## Хеҙмәттәре

- Руководство рабочим к пользованию пастами Г. О. И. для полировки закаленной стали. Сост. Несмелов О. В., Крылова Т. Н., Лавров В. П. Под. ред. акад. Гребенщикова И. В. Л.: ГОИ, 1934. 1500 экз.
- Крылова Т. Н. Интерференционные покрытия. Оптические свойства и методы исследования. Л. : Машиностроение, 1973. — 224 с.
- Крылова Т. Н., Альбом спектральных кривых коэффициента отражения тонких непоглощающих слоев на поверхности стекла. Л.: ОНТИ Гос. оптич. ин-та, 1956.
# Обухова (Полта ҡушылдығы)

Обухова — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Полта йылғаһының уң ярына тамағынан 155 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Обухова (Полта ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000041654
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004165
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Сорғот

Сорғот (рус. Сургут, хант. Сәрханӆ) — Ханты-Манси автономиялы округы — Юграның уртаһында, Обь йылғаһының һул ярында урынлашҡан, Югра ҡалалары араһында ҙурлығы һәм әһәмиәте буйынса икенсе урында торған ҡала.

# Сорғот
## Мәғариф

* Сорғот дәүләт университеты
* Сорғот дәүләт педагогия университеты Сорғот педагогия университеты
# Маклась-Юган

Маклась-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Омрась-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

# Маклась-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030459
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303045
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Индоманка

Индоманка (Оло Индоманка) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кема йылғаһының һул ярына тамағынан 69 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 99 км.

# Индоманка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһы инештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә). Санскритта индоман — «ай кешеһе» тип аңлатыла
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200312110000009190
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000919
* Бассейн коды — 08.01.02.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Люра

В карточке статьи нарушен синтаксис! Скорее всего, это связано с излишним символом «|» либо утерянным символом «=». Пожалуйста, исправьте данную ошибку!
Люра — Албанияның төньяҡ-көнсығышында Дибер (Dibër) муниципалитетында урынлашҡан милли парк. Милли парк 1966 йылда барлыҡҡа килгән. Парк Люра тауҙанының иң бейек түбәһе Кунора тауының көнсығыш яғында урынлашҡан һәм 1280 гектар ер биләй. Диңгеҙ кимәленән тауҙың бейеклеге 2119 метр. Парк ҡырағай тәбиғәте һәм ун ике күле булыуы менән билдәле, былар барыһы ла йыл әйләнәһенә паркка килеүселәрҙе йәлеп итә.
2014 йылда албан хөкүмәте паркта урман ултыртыу һәм юлдар төҙөү эштәрен башланы. Капитализмға күскән осорҙа паркта урман күпләп ҡырҡыла, янғандар ҙа йыш була. Парктың экосистемаһы зыян күрә.

# Люра
## Географияһы

Люра милли паркы Люра тауының көнсығыш битләүендә урынлашҡан. Паркта ҡырағай тәбиғәттең һирәк төрҙәре тереклек итә.
Боҙлоҡ осоронда ун ике боҙлоҡ күлдәре барлыҡҡа килгән. Уларҙың дөйөм майҙаны 100 га. Күлдәр илдең төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә Дибре районында 1200 - 1500 метр бейеклектә урынлашҡан. Йәй көндәрендә күл аҡ тонбойоҡтар менән ҡаплана.
Парктағы төп биш күл:
* Бөйөк күлдәр (Алб.: Мин Liqeni Madh), 32 га;
* Ҡарағай күле, 13 га;
* Ҡара күл (Алб.: Зи мин Liqeni), 8 га;
* Төҫлө күл (Алб.: Мин Liqeni Luleve), 4 га;
* Һыйыр күле (Алб.: Lopeve Liqeni мин)

# Люра
## Флора һәм фауна

Бук — паркта иң күп таралған ағас. Бук 900 - 1000 метрҙан алып (2953 - 3281 фут) д 1900- 2000 метрға тиклем (6234 - 6562 фут) бейеклектә үҫә. 1600 - 1700 метр бейеклектә ҡара ҡарағай үҫә. 1600 - 1700 метр бейеклектә, ташлы битләүҙәрҙә ҡыҙыл ҡарағыйҙар осорай. Урмандарҙа һоро айыу, һеләүҙен, европа бүреһе, урман һыуһары, европа ҡоралайы, һуйырҙар тереклек итә.
Парк экотуризм, спорттың ҡышҡы төрҙәре, һыбай йөрөү өсөн мөмкинлектәр бирә.
# Ғәлимуллин Рауил Йыһангир улы

Ғәлимуллин Рауил Йыһангир улы (рус. Галимуллин Равиль Зиянгирович; 5 октябрь 1943 йыл — 20 ғинуар 2022 йыл) — ауыл хужалығы, партия һәм муниципаль орган хеҙмәткәре. 1994—198 йылдарҙа Шишмә район хакимиәте башлығы. 1990 йылдың 11 октябрендә Башҡорт АССР-ының ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың Дәүләт суверенитеты тураһында декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

# Ғәлимуллин Рауил Йыһангир улы
## Биографияһы

Рауил Йыһангир улы Ғәлимуллин 1943 йылдың 5 октябрендә Башҡорт АССР-ы Стәрлебаш районы Буҙат ауылында тыуған.
Милләте татар, юғары белемле — 1973 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1964 йылда, Аксён ауыл хужалығы техникумын тамамлағас, Стәрлебаш районы Н. Крупская исемендәге колхоздың агрономы булып башлай. 1964—1967 йылдарҙа Совет Армияһы сафтарында хеҙмәт итә. Армияла хеҙмәт итеп ҡайҡас, Шишмә тәжрибә хужалығында ярауай бойҙай лабораторияһында фәнни эшмәкәр булып эшләй. Артабан Стәрлебаш райфоһында өлкән инспектор булып эшләй.
1972—1987 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтында селекция буйынса фәнни хеҙмәткәр булып эшләй, Шишмә тәжрибә хужалығы директоры. 1987 йылда КПСС-тың Шишмә районы комитетына икенсе секретарь итеп һайланыла. 1989 йылда Шишмә районы халыҡ депутаттарыны советы башҡарма комитеты рәйесе булып эшләй. 1994 йылдан Шишмә районы администрацияһы башлығы.
Шишмә районы 274-се Шишмә һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана.
2022 йылдың 22 ғинуарында вафат булды.

# Ғәлимуллин Рауил Йыһангир улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре
# Дурыгина Клавдия Ивановна

Клавдия Ивановна Дурыгина (1927 йыл — билдәһеҙ) — СССР Аҙыҡ-түлек сәнәғәте министрлығының Алейский сөгөлдөр совхозы звеноһы башлығы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).

# Дурыгина Клавдия Ивановна
## Биографияһы

Клавдия Ивановна Дурыгина 1927 йылда Себер крайы Усть-Мосиха ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған
1941 йылда башланғыс мәктәпте тамамлап, «Алейский» сөгөлдөр совхозына эшкә урынлаша. Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң баҫыусылыҡ звеноһы башлығы була, уның звеноһы 10 гектар майҙанда һәр гектарынан 35,94 центнер арыш уңышы йыйып ала.
СССР Юғары Советы Президиумының 1948 йылдың 14 майындағы Указы менән «1947 йылда бойҙай, арыш һәм шәкәр сөгөлдөрөнән юғары уңыш алыуы өсөн» Клавдия Ивановна Дурыгинаға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Барнаулда йәшәй.
Ленин ордены (14.5.1948) һәм «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы менән бүләкләнә (11.6.1949)
# Эльстертребниц

Эльстертребниц (нем. Elstertrebnitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1379 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,66 км². Диңгеҙ кимәленән 129 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4523 һәм автомобиль коды L (элек: BNA).
# Киладзе Темур Какоевич

Киладзе Темур Какоевич (17 июнь 1949 йыл) — ғалим-химик‑технолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Химия фәндәре докторы (1985).

# Киладзе Темур Какоевич
## Биографияһы

Темур Какоевич Киладзе 1949 йылдың 17 июнендә тыуған. Сығышы менән хәҙерге Грузияның Озургети (1934—1989 йылдарҙа Махарадзе) ҡалаһынан. Юғары уҡыу йортон — Өфө нефть техник институтының нефть һәм газ эшкәртеүҙә химик технология факультетын 1975 йылда тамамлаған.

# Киладзе Темур Какоевич
## Хеҙмәт юлы

1975—1981 Өфө нефть институтында хеҙмәт итә.
1987—1997 — Өфө дәүләт сервис институтында тармаҡ лабораторияһы мөдире, химия кафедраһы мөдире.
2002—2003 — «Башлеспром» урман сәнәғәте холдинг компанияһы» ААЙ-е генераль директоры
Ғилми хеҙмәттәре 1,3‑дигетероциклоалкандар гетеролитик реакциялары химияһы өлкәһендә, ацеталдәрҙе, ортоэфирҙарҙы һәм уларҙың гетероаналогтарын синтезлау проблемаларына, кремнийорганик берләшмәләр менән үҙ‑ара йоғонтоһон тикшереүгә арналған. Киладзе ҡатнашлығында оксетандар, азетидиндар һ.б. гетероциклик берләшмәләр алыу ысулдары эшләнә, улар ӨНИ эргәһендәге «Уфареактив» аҙ күләмле химия продукттары һәм реактивтар эксперименталь‑тәжрибә заводында ҡулланыла.
100‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 15 уйлап табыу авторы. Асыштарына патент алған.
Техник фәндәр кандидаты һәм докторы дәрәжәһенә яҙған диссертациялары:
1979 — «Получение неэтилированного бензина АИ-93 в процессе РИГИЗ»
1985 — «Синтез и гидросилицирование ацеталей, ортоэфиров и их гетероаналогов»

# Киладзе Темур Какоевич
## Дәүләт һәм тармаҡ наградалары

* Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһе дипломдары һәм миҙалдары
# Ун-Нюрум-Юган

Ун-Нюрум-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нюрум-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Ун-Нюрум-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020100112115300021491
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115302149
* Бассейн коды — 15.02.01.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3