yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Чаусова Елена Петровна

Чаусова Елена Петровна (26 июнь 1981 йыл) — Рәсәй гандболисткаһы, әйҙәүсе позицияһында сығыш яһаусы. донъя чемпионы, Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры.

# Чаусова Елена Петровна
## Биографияһы

Елена бала сағында волейбол менән мауыға, ләкин бер тренер менән бәхәскә инеү арҡаһында уның менән шөғөлләнеүҙән баш тарта. Гандбол тренеры Лебедева Ольга Юрьевна менән осрашыуҙан һуң, спортсы ҡыҙ гандболды һайлай. 2001 йылда донъя чемпионаты башланыу мәленә тиклем Волгоградтың «Россиянка», «Ротор» («Ротор» командаһы тарҡалғандан һуң «Аква» командаһы) командалары составында сығыш яһай. Елена оҙаҡ ваҡыт командала ниндәй позицияла уйнаясағын үҙе һайлай: ситтә булһынмы, йәки артҡы һыҙатта, йәки ҡапҡа һаҡлаусы булһынмы — урынын үҙе билдәләй. Үҙенең беренсе тренеры тип Виктор Вяхиревты таный, һуңыраҡ Левон Акопян ҡулы аҫтында гандбол менән шөғөлләнә.
Елена Петровна Чаусова Рәсәй юниорҙар йыйылма командаһы составында 2000 йылда үткәрелгән Европа чемпионатының көмөш призеры була: Францияла үткән донъя чемпионатында Рәсәй йыйылма командаһы, Хорватия йыйылма командаһын 42:28 иҫәбенә еңеп, ярым финалға үтә, Елена хорваттар менән уйнағанда 9 туп индерә. Финалда Рәсәй гандбол командаһы румындарҙан 28:30 иҫәбе менән еңелә. 2001 йылда Венгрияла, Рәсәй юниорҙар гандбол йыйылма командаһы 29:27 иҫәбе менән еңеү яулап, турнир хужабикәләрен еңә. Был турнирҙа Елена команданың капитаны була, ул 60 туп индереп (һөҙөмтәлә 4 урынды яулай) һәм иң яҡшы әйҙәүсе уйынсы тип табылып, символик йыйылма командаға эләгә. Шул уҡ йылда Елена өлкәндәр командаһында уйнай һәм донъя чемпионатында еңеү яулай, Рәсәй финалда Норвегия командаһын еңеп сыға. Донъя матбуғаты Елена Чаусова һәм Ирина Полторацкаяларҙы донъяның иң әүҙем әйҙәүсе гандболсылары тип таный. Донъя чемпионатында еңгәне өсөн Елена Ефимовна Чаусова Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры дәрәжәһенә лайыҡ була.
2002 йылда Елена ҡапыл ғына спорт карьераһын тамамлай, быға уйындарҙа алған даими йәрәхәттәре һәм иренең янында булыу теләге менән һылтанма яһай. Уның һуңғы турниры булып 2002 йылда Рәсәй йыйылма командаһы 4-се урынды биләгән Европа чемпионаты тора. Әлеге ваҡытта Елена Волгоград мобиль ҡушымта эшләү компанияһында эшләй, шул уҡ ваҡытта «Ростов Дон» клубы һәм Рәсәй йыйылма командаһы уйындарының көйәрмәне булып тора.
# Мөгөҙьяпраҡ

?Мөгөҙьяпраҡ :
Сумған мөгөҙьяпраҡ, йәки ҡара йәшел (Ceratophyllum demersum) :
Фәнни классификация :
| Батшалыҡ: | Үҫемлектәр |
| Бүлексә: | Ябыҡ орлоҡлолар |
| Класс: | Ике өлөшлөләр |
| Тәртип: | Мөгөҙьяпраҡ сәскәлеләр |
| Ғаилә: | Мөгөьҙяпраҡтар |
| Ырыу: | Мөгөҙьяпраҡ |
Латинса исеме :
Ceratophyllum L., 1753 :
| Викитөрҙәр систематикаһы | Викиһаҡлағыста рәсемдәр |
Мөгөҙяпраҡ (лат. Ceratophýllum, рус. Роголистник) — мөгөҙьяпраҡ һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

# Мөгөҙьяпраҡ
## Таралышы

Яҡынса 10 төрө билдәле, ике ярымшарҙың да уртаса бүлкәтендә таралған. Башҡортостанда сумған мөгөҙяпраҡ һәм яртылаш сумған мөгөҙяпраҡ үҫә.
Үлән баҫа башлаған һыу ятҡылыҡтарында, йылғаларҙа һәм һыу ағымы яй булған ҡылымыҡтарҙа осрай. Сумған мөгөҙьяпраҡ Башҡортостандың бөтә биләмәһендә тиерлек, яртылаш сумған мөгөҙьяпраҡ Башҡортостандың Урал алдында (Дәүләкән районы) таралған. Балыҡтар һәм һыуҙа йөҙөүсе ҡоштар өсөн аҙыҡ булып тора.

# Мөгөҙьяпраҡ
## Ботаник яҙма

Тамырһабағы булмаған күп йыллыҡ үлән, һыу ятҡылыҡтарының төбөнә аҫҡы япраҡтары ярҙамында берегә. Һабағы 60—100 см оҙонлоҡта, нескә, шыма, мурт, өҫкө өлөшөндә ҡуйы тармаҡлы, уларҙың осонда көҙ көнө ҡышлау бөрөләре барлыҡҡа килә. Япрағы сәнске һымаҡ бер, ике йәки өс еп рәүешле өлөшкә теленгән, ҡарағусҡыл йәки асыҡ йәшел төҫтә, ҡаты йәки йомшаҡ, быуын тирәләп урынлашҡан. Сәскәһе ваҡ, яңғыҙар, күрекһеҙ, һеркәлек сәскәләренең сәскә эргәлеге аҡһыл төҫтә, емешлек сәскәләренеке — йәшкелт; һыу аҫтында япраҡ ҡуйынында урынлашҡан. Июнь—август айҙарында сәскә ата. Емеше — бер йәки өс сәнскеле ваҡ сәтләүек.
| Сумған мөгөҙьяпраҡ (Ceratophyllum demersum) ата сәскәләре менән. | Яртылаш сумған мөгөҙьяпраҡ (Ceratophyllum submersum). |
# Кесе Толзес

Кесе Толзес — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Толзес йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.

# Кесе Толзес
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010900112115200033698
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115203369
* Бассейн коды — 13.01.09.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Юн-Яха (Нярма-Яха ҡушылдығы)

Юн-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нярма-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.

# Юн-Яха (Нярма-Яха ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15010000112103000090585
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103009058
* Бассейн коды — 15.01.00.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Омен (Косья ҡушылдығы)

Омен — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Косья йылғаһының уң ярына тамағынан 4,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.

# Омен (Косья ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100112111100002744
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100274
* Бассейн коды — 10.01.01.001
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Бареталь

Бареталь (нем. Bahretal) — Германиялағы, Саксония ерендәге община. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса общинала 2213 кеше йәшәй. Майҙаны — 36,47 км². Диңгеҙ кимәленән 240–370 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был общинаның почта индексы 1819 һәм автомобиль коды PIR.
# Урта Кутим

Урта Кутим — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кутим йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.

# Урта Кутим
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010100212111100004501
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111100450
* Бассейн коды — 10.01.01.002
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1
# Гора (төбәк)

Гора — гора (славян-мосолмандар) халҡының традицион йәшәү урыны булған Метохияның көньяҡ өлөшөндәге тарихи-географик өлкә. 1992—1999 йылдарҙа Гора халҡы һаны 17 574 кешегә еткән муниципалитет була. Хәҙерге көндә был төбәк Драгаш муниципалитетының бер өлөшө һанала.

# Гора (төбәк)
## Исеме

«Гора» атамаһы башҡа славян телендә лә, рус телендә лә шул уҡ «тау» тигәнде аңлата.

# Гора (төбәк)
## Тарихы

Беренсе тапҡыр 1348 йылда ете ауылдан торған Серб батшалығы жупаһы Стефан Душан указында телгә алына, уларҙың Призрен янындағы сиркәүенә Душан изге Фәрештәләр һынын бүләк итә.

# Гора (төбәк)
## Халҡы

1991 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, Гора муниципалитетында халыҡ һаны:
* Горалар ( 16,129)
* Албандар (22, 785)
# Арышбаш

Арышбаш, бесәй ҡойроғо (лат. Agropýron, рус. Житняк) — ҡыяҡлылар ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлектәр ырыуы. 15-ләп төрө билдәле, Европала, Азияла, Төньяк Африкала, шулай уҡ Австралияла һәм Яңы Зеландияла киң таралған.
Ташлы-далалы һөҙәклектәрҙә үҫә. 20-70 см оҙонлоҡтағы ҡыуаҡланған ҡыяҡлылар. Тамыр системаһы ҡалын, суҡ. Һабағы тура, еңелсә ҡытыршы. Япраҡтары тығыҙ, оҙонса түңәрәк формала. Сәскә төркөмдәре − ҡыяҡ йәки йомортҡа һамаҡ ҡатмарлы башаҡтар. Башаҡтары күп сәскәле, ике рәтле. Емеше − бөртөксә. Орлоҡтан үҫтерелә. Һыуыҡҡа, ҡоролоҡҡа сыҙам, тупраҡҡа талапсан түгел. Көтөү йөрөүҙән ҙур зыян күрмәй. Ҡиммәтле мал аҙығы. Ҡомлоҡтарҙы нығыта, тупраҡ структураһын яҡшырта. Декоратив маҡсаттарҙа үҫтерелә.
# Бишоффероде

Бишоффероде (нем. Bischofferode) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1991 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,21 км². Диңгеҙ кимәленән 295 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37345 һәм автомобиль коды — EIC.
# Пышега (Полта ҡушылдығы)

Пышега — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Полта йылғаһының һул ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Пышега (Полта ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Воронов морононан Канин нос моронона тиклем (Мезень йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03030000312103000041739
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103004173
* Бассейн коды — 03.03.00.003
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Азаматов Фәтих Хәсән улы

Азаматов Фәтих Хәсән улы (26 апрель 1926 йыл — 6 июль 2014 йыл) — журналист, партия органдары хеҙмәткәре, тыуған яҡты өйрәнеүсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. СССР Журналистар союзы ағзаһы. 1958—1967 йылдарҙа Күгәрсен һәм Хәйбулла район гәзиттәре мөхәррире, артабан КПСС-тың Өфө район комитеты инструкторы. Күгәрсен районының Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге (2001) һәм Зәйнәб Биишева исемендәге (2000) премиялары лауреаты.

# Азаматов Фәтих Хәсән улы
## Биографияһы

Фәтих Хәсән улы Азаматов 1926 йылдың 26 апрелендә Башҡорт АССР-ның хәҙерге Күгәрсен районы Туйөмбәт ауылында тыуған.

# Азаматов Фәтих Хәсән улы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* Күгәрсен районының Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2001)
* Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаты (2000)
# Ленинград өсөн һуғыш

Ленинград өсөн һуғыш — Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында Ленинградты обороналау буйынса Германия һәм Финляндия ҡораллы көстәренә ҡаршы СССР ғәскәрҙәренең хәрби хәрәкәттәре. 1941 йылдың 10 июленән 1944 йылдың 9 авгусына тиклем дауам итә. Алыштар Ленинград өлкәһендә, Эстон ССР-ында, Калинин өлкәһенең көнбайышында, Карел-Фин ССР-ының көньяғында бара. Германия һәм Финляндия ғәскәрҙәре менән бер рәттән СССР-ға ҡаршы зәңгәр дивизия составында Испания хәрбиҙәре һәм Ладога күлендә хәрәкәт иткән итальян хәрби-диңгеҙ көстәре ҡатнаша.
Һуғыш башланғанда Балтика флотының Төньяҡ һәм Төньяҡ-көнбайыш фронттары ғәскәрҙәрендә 540 мең кеше, 5000 орудие һәм миномет, 700 самаһы танкы (уларҙың 646-һы — еңел), төп класлы 235 хәрби самолет һәм 19 хәрби карап була. Дошмандың — 810 мең кешеһе, 5300 орудие һәм минометы, 440 танкыһы, 1200 хәрби самолеты була.
«Төньяҡ» армиялар төркөмө Ленинградҡа һөжүме башлағанда Төньяҡ-Көнбайыш фронты ғәскәрҙәренән пехота буйынса — 2,4, ҡорал буйынса — 4, минометтар буйынса — 5,8, танкылар буйынса — 1,2, самолеттар буйынса 9,8 тапҡырға өҫтөнлөрәк була.
   В подготовленных в ставке Гитлера тезисах доклада «О блокаде Ленинграда» от 21 сентября указывалось: «...б) сначала мы блокируем Ленинград (герметически) и разрушаем город, если возможно, артиллерией и авиацией... г) остатки «гарнизона крепости» останутся там на зиму. Весной мы проникнем в город... вывезем все, что осталось живое, в глубь России или возьмём в плен, сровняем Ленинград с землей и передадим район севернее Невы Финляндии». Выполняя свой план, гитлеровское командование осуществляло бомбардировки и обстрелы города (за период битвы за Ленинград по городу было выпущено около 150 тыс. снарядов и сброшено 102 520 зажигательных и 4653 фугас, авиабомб).
   — «Советская военная энциклопедия Том 1» М.: Воениздат, 1976
1941 йылдың сентябре аҙағында Ленниградтың көньяҡ-көнбайыш һәм көньяҡ территорияһында фронтта яйға һалына. Дошмандың Ленинградты яулап алыу планы барып сыҡмай, ә был уның «Төньяҡ» армиялар төркөмөнөң төп көсөн Мәскәүгә һөжүм итеү өсөн бороу ниәтен юҡҡа сығара.
# Жау (милли парк)

Жау (порт. Parque Nacional do Jaú) — Бразилияла Амазонас штатындағы милли парк. 2000 йылдан 2003 йылға тиклем Жау милли паркы ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы объекты, ә 2003 йылдан ике милли парк һәм башҡа типтағы ике һаҡланған территорияны үҙ эсенә алған «Үҙәк Амазония резерваттары комплексы» киңәйтелгән объекттың бер өлөшө.
Был Көньяҡ Америкала иң ҙур урман ҡурсаулығы, уның майҙаны 5,6 миллиондан ашыу акр (23778,9 км²). Паркка инеү сикләнгән; уға инеү өсөн Бразилия хөкүмәтенән яҙма рөхсәт кәрәк.
Жау милли паркы Амазонка йылғаһы бассейнында тропик урмандарҙы яҡшы һаҡлау өлгөһө булараҡ билдәле.
Парк территорияһында осрай торған үҫемлектәр араһында Bertholletia excelsa, Couma guianensis, Daliocarpus rolandri, Euterpe oleraceae, Holopyxidium jarana, Manilkara huberi, Microphalis guianensis, Parahancornia amapa, Pithecelobium racemosum, Vochysia maxima, шулай уҡ Astrocaryon, Diplotropis, Iriartea, Mauritia, Protim, Virola төрлө төрҙәрен осратырға мөмкин.
Паркта ягуарҙар, ламантиндар, алһыу йылға дельфиндары һәм башҡа хайуандар йәшәй.
# СОФИН

СОФИН («фин халыҡтарын азат итеү союзы», удм. «Финн выжыысь калыкъёсты мозмытон союз») — 1932—1933 йылдарҙа Түбәнге Новгород буйынса ОГПУ даими вәкиллеге тарафынан уйлап сығарылған киң билдәле эш.
1932 йылдың февралендә Кузебай Герд (удмурт шағиры, прозаик, драматург, йәмәғәт эшмәкәре) беренсе тапҡыр Горькийҙан килгән тәфтишсе, Горький крайы буйынса ОГПУ ПП ОО-ның 2-се бүлеге начальнигы А. Д. Антоновскийға «әңгәмәләргә» саҡырыла, шунан ул Гердты Горькийға алып китә. Кире ҡайтҡандан һуң май айында ул ҡабаттан Горькийға саҡыртыла һәм 1932 йылдың 13 майында ҡулға алына, уны, ОГПУ сценарийы буйынса, «Бӧляк» контрреволюцион ойошмаһын ойоштороуҙа ғәйепләйҙәр, йәнәһе, ойошманың эшмәкәрлеге Удмурт АО-һын һәм башҡа автономияларҙы (Мари, Мордва, Карел, Коми-Зырян) СССР-ҙан ситләштереүгә йүнәлтелгән. Шулай уҡ Герд «Финляндия протектораты аҫтында берҙәм фин-уғыр федерацияһын» төҙөүҙә, эстон һәм фин дипломаттары менән бәйләнештәрҙә, ошо илдәр файҙаһына шпионажда, терактар әҙерләүҙә ғәйепләнә.
Эш буйынса шулай уҡ Д. А. Батиев, В. И. Лыткин, В. П. Налимов, С. А. Попов, А. А. Чеусов, М. Т. Маркелов (эрзә, этнограф, фольклорист, фин-уғры белгесе) йәлеп ителә. Судҡа 28 кеше бирелә, тағы ла «Софин» ойошмаһына ҡағылышы булған башҡа эштәр буйынса тағы ла 3 кеше йәлеп ителә.
# Хойтам-Юган

Хойтам-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Назым йылғаһының уң ярына тамағынан 191 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.

# Хойтам-Юган
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100212115200051236
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115205123
* Бассейн коды — 13.01.11.002
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Пифагор

Пифагор Самосский (бор. грек. Πυθαγόρας ὁ Σάμιος, лат. Pythagoras; 570—490 йылдар б.э.т.) — боронғо грек философы, математигы һәм мистигы, дини-фәлсәфәүи мәктәп һәм пифагореизмға нигеҙ һалыусы.
* Был ғалим тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.
# Блохин Николай Кондратьевич

Николай Кондратьевич Блохин (1841 йыл — 1918 йыл) — Өфө ҡалаһының почетлы гражданы, меценат, беренсе гильдия сауҙагәре, китап нәшерсеһе һәм китап сауҙагәре.

# Блохин Николай Кондратьевич
## Биографияһы

Николай Кондратьевич Блохин Өфөлә 1841 йылда тоҡомло I гильдия сауҙагәре Кондратий Николаевич Блохин ғаиләһендә тыуа.
1863 йылда Рәсәйҙә көслө спиртлы эсемлектәрҙе һатыуҙың откуп системаһын бөтөрәләр һәм Блохиндар Ҡунаҡһарайҙағы кибеттәрҙе һатып ала. Ошо уҡ йылда Николайҙың атаһы Кондратий Игнатьевич совет заманында Резина-техник изделиелар заводы нигеҙләнгән урында (1993 йылда «УЗЭМИК» тип үҙгәртелә) һыра заводы төҙөй. Блохиндар фирмаһы Өфөлә 16 эске йорто тота.
1867 йылда Блохиндар быуалы Аксаков усдьбаһын (хәҙер — Аксаков исемендәге мәҙәниәт һәм ял баҡсаһы) һатып ала, шунда уҡ араҡы заводы эшләй.
Өфөләр «Блохиндарҙыҡы» тип атаған китапхана 1869 йылда асыла һәм 7 йылдан унда 3 меңләп китап иҫәпләнә. Рус телендәге барлыҡ тиерлек билдәле журналдар (100-ҙән ашыу комплект) һәм популяр гәзиттәр алдырыла.
1871 йылда әсәһе вафат булғас, Николай Блохин ата-әсәһенән мираҫҡа барлыҡ типография эшен алып ҡала. Өлкән ағаһы Александр Кондратиевич алкоголь продукцияһын етештереү заводтарына эйә була.
1872 йылдың 4 октябрендә Спасс сиркәүендә 30 йәшлек Николай Кондратиевич билдәле 2-се гильдия сауҙагәре Николай Лаврентьевич Пеннаның ҡыҙына өйләнә.
1874 йылда Н. К. Блохиндың нишриәте асыла, ул Өфөлә тәүге ҙур шәхси типография була. Бында китаптар, брошюралар, плакаттар, листовкалар, календарҙар, ҡала күренештәре төшөрөлгән открыткалар тиражлана.
1880 йылдың 11 ноябрендә Өфөнәң 2 гильдия сауҙагәре, Николай Кандратьевичтың ағаһы Александр Блохин сауҙагәр Владимир Хрисанфович Тушновтан йылына 10 процент түләү иҫәбенән 18000 һум кредит ала. Залогҡа һыра заводын һәм хәҙерге Аксаков баҡсаһындағы усадьбаны һала.
1884 йылда Александр Блохиндың банкротлығы буйынса аукционда барлыҡ мөлкәтте Минзәләнең уңышлы эшҡыуары Василий Ильич Видинеев һатып ала.
1912 йылда Николай Блохин китапханаһын ҡалаға бүләк итә. Ул хәҙерге Сочи урамындағы 2-се китапхана фондының һиҙелерлек өлөшөн алып тора.
Николай Блохиндың ҡасан вафат булыуы билдәле түгел. 1989 йылда уның туғаны Антонина Исаевна Блохина, революцияның тәүге йылдарында Николай Кондратьевичты йортонан урамға ҡыуып сығаралар, һуңынан төрмәгә ултырталар, унда ул үпкәһе шешеүҙән вафат була, тип һөйләй.

# Блохин Николай Кондратьевич
## Ҡыҙыҡлы факттар

Николай Блохин Мария ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһы бинаһын (хәҙерге 3-сө мәктәп) төҙөүгә ҙур суммалар бүлә, Кесе Усолка урамы (хәҙер Усолка) һәм 3-сө Усолка тыҡырығы (Йылайыр урамы) сатындла 24 урынға иҫәпләнгән бушлай дауахана төҙөй.
2016 йылда Н. К. Блохиндың беренсе типографияһына төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты статусы бирелә.
Үрге сауҙа майҙанында ғибәҙәтхана төҙөүгә ҙур сумма бүлә. Хәҙер был урында фонтан һәм һуҫарға һәйкәл тора.
Өфөнәң Киров районындағы Кавказ урамы киров 1930 йылға тиклем Блохин урамы тиа аталып йөрөтөлә.
# Энсина Пас

Энсина Пас (исп. Paz Encina, 9 июль 1971 йыл, Асунсьон) — Парагвай сценарисы һәм кинорежиссёры.

# Энсина Пас
## Биографияһы

Энсина Пас музыка менән шөғөлләнә, пианист булараҡ сығыш яһай. Аргентинаның баш ҡалаһы Буэнос-Айреста Кинематография университетын тамамлай. Кубала, Францияла эшләй. Ҡыҫҡа метражлы таҫмалар төшөрә, киносценарийҙар яҙа.

# Энсина Пас
## Фильмографияһы

* 1997: La siesta (ҡыҫҡа метражлы)
* 1998: Los encantos del Jazmín (ҡыҫҡа метражлы)
* 2000: Supe que estabas triste (ҡыҫҡа метражлы)
* 2006: Парагвайский гамак/ Hamaca Paraguaya (фильм гуарани телендә төшөрөлгән; Канн Халыҡ-ара кино фестиваленең <i>Айырым ҡараш</i> программаһында ФИПРЕССИ премияһы, Уэльве Халыҡ-ара кинофестивалендә Луис Бунюэль премияһы, Роттердам Халыҡ-ара кинофестивалендә принц Клаус Фонды премияһы, Бразилияның Сан-Паулу ҡалаһында Халыҡ-ара кинофестивалдә тәнҡит премияһы, Лимала Халыҡ-ара кинофестивалдә иң яҡшы кинодебют өсөн премия)

# Энсина Пас
## Танылыуы

2010 йылдың июнь айында Аргентинаның популяр гәзите Nacion Пас Энсинаны донъя киноһының 100 өмөтө исемлегенә индерә.
# Омрась-Юган (Несь-Юган ҡушылдығы)

Омрась-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Несь-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.

# Омрась-Юган (Несь-Юган ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15020300112115300030442
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115303044
* Бассейн коды — 15.02.03.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Вехлинка

Вехлинка — Рәсәй йылғаһы. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тверца йылғаһының һул ярына тамағынан 172 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 8,900 км.

# Вехлинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тверца, инешенән (Вышневоловец гидроузеленән) Тверь ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010100512110000001966
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000196
* Бассейн коды — 08.01.01.005
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Тектәм

Тектәм — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Пермь крайы, Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/177/101/31 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.

# Тектәм
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201612111100026442
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102644
* Бассейн коды — 10.01.02.016
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1