yasalma/wikipedia huggingface dataset:
# Карасинка

Карасинка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе, Вологда өлкәһе, Новгород өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Межница йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.

# Карасинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Молога башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Рыбинск һыуһаҡлағысы бассейны йылғалары, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010200112110000006955
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110000695
* Бассейн коды — 08.01.02.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Леком

Леком — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының уң ярына тамағынан 674 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.

# Леком
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 08010400112110000041400
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 110004140
* Бассейн коды — 08.01.04.001
* ГӨ буйынса томы — 10
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Виммельбург

Виммельбург (нем. Wimmelburg) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1280 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,56 км². Диңгеҙ кимәленән 170 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6313 һәм автомобиль коды — MSH.
# Федоровка (Оргон ҡушылдығы)

Фёдоровка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ортон йылғаһының һул ярына тамағынан 52 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.

# Федоровка (Оргон ҡушылдығы)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010300212115200008693
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200869
* Бассейн коды — 13.01.03.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Возюг

Возюг — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шарженга йылғаһының һул ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.

# Возюг
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 03020100212103000010491
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 103001049
* Бассейн коды — 03.02.01.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 03
* ГӨ буйынса сығарылыш — 0
# Мортыштамаҡ (Сарман районы)

Муртыштамаҡ (татар. Мортыштамак, рус. Муртыш-Тамак) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Сарман районы ауылы.

# Мортыштамаҡ (Сарман районы)
## География

Ауыл Минзәлә йылғаһы буйында, Сарман ауылынан көньяҡҡа табан 4 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

# Мортыштамаҡ (Сарман районы)
## Тарих

Ауылға байлар ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Ауыл Байлар улусының Салағош түбәһенә ҡарай, һуңыраҡ был улус Ырымбур губернаһы (1865 йылдан Өфө губернаһы) Минзәлә өйәҙенә инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Әлмәтмулла административ-территориаль улусы составына керә.
1870 йылда ауылда 2 тирмән, 4 бакалея кибете, хужалыҡ магазины; XX быуат башында — 3 мәсет, мәктәп, 2 һыу тирмәне, 2 тимерлек теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1922 йылдан Саллы кантоны составында була. 1930 йылдан Сарман районы составына керә.

# Мортыштамаҡ (Сарман районы)
## Халҡы

1795 йылда ауылда 129 башҡорт һәм 21 яһаҡлы татар; 1834 йылда — 228 башҡорт, 23 татар һәм 7 типтәр; 1870 йылда — 768 башҡорт һәм 93 татар; 1912 йылда — 1599 аҫаба башҡорт иҫәпләнгән.
Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе (Сығанаҡ:) :
| 1795 | 1870 | 1897 | 1913 | 1920 | 1926 | 1938 | 1949 | 1958 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 |
| 150 | 861 | 1173 | 1599 | 1417 | 1271 | 950 | 721 | 510 | 629 | 604 | 537 | 506 |

# Мортыштамаҡ (Сарман районы)
## Билдәле шәхестәре

* Фәйзулла Монасип улы Ураҙмәтов — хәрби эшмәкәр. Башҡорт полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы. «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры.
# Вәхитова Әлфинур Зариф ҡыҙы

Вәхитова Әлфинур Зариф ҡыҙы (20 ноябрь 1931 йыл — 20 май 2021 йыл — башҡорт балалар шағиры, Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы (1993). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1986).

# Вәхитова Әлфинур Зариф ҡыҙы
## Биографияһы

* Әлфинур Зариф ҡыҙы Вәхитова (Әхмәлетдинова) 1931 йылдың 20 ноябрендә Мәләүез районы Килтәй ауылында тыуған.
* Һарыш, Йомағужа ауылдары мәктәптәренә белем ала
* 1953—1956 йылдарҙа Мәләүез районының Әбет, Түбәнге Таш, Әлемғол ауылдары мәктәптәрендә уҡыта.
* 1958—1959 йылдарҙа «Совет Башҡортостаны» гәзите хеҙмәткәре.
* 1959—1993 йылдарҙа «Йәншишмә» гәзитендә эшләй.
Әҙип һәм журналистика ветераны 2021 йылдың 20 майында Өфө ҡалаһында вафат булды.

# Вәхитова Әлфинур Зариф ҡыҙы
## Ижады

Әлфинур Вәхитова башҡорт балалар шиғриәте өлкәһендә ижад итә. «Күстәнәс» (1966), «Кем ғәйепле?» (1975), «Хат яҙа беләм» (1983) һ. б. шиғри йыйынтыҡтарында хеҙмәткә, тәбиғәттең һәм тормоштоң матурлығына дан йырлай.

# Вәхитова Әлфинур Зариф ҡыҙы
## Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре

* БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1986).

# Вәхитова Әлфинур Зариф ҡыҙы
## Китаптары

* Күстәнәс. — Өфө, 1966.
* Кем ғәйепле? — Өфө, 1975.
* Хат яҙа беләм. — Өфө, 1983.
* Ғәли бабай баҡсаһы: әкиәттәр. — Өфө, 1986.
* Дуҫлыҡ утрауы: хикәйәләр, тәржемәләр, инсценировкалар һәм әкиәттәр. — Өфө, 2006.
# Антонов Алексей Иннокентьевич

Антонов Алексей Иннокентьевич (15 (27) сентябрь 1896 йыл — 18 июнь 1962 йыл, Мәскәү) — совет хәрби етәксеһе, армия генералы, Баш командование ставкаһы ағзаһы, 1945—1946 йылдарҙа Генераль штаб начальнигы, Варшава Килешеүе Ойошмаһы илдәренең Берләшкән Ҡораллы Көстәре штабының беренсе начальнигы. Һәләтле штаб офицеры булараҡ дан ала. 1942 йылдың декабренән совет ғәскәрҙәренең Бөйөк Ватан һуғышы йылдарындағы барлыҡ тиерлек мөһим операцияларын эшләүҙә ҡатнаша. Союздаштарҙың Ялта һәм Потсдам конференцияларында ҡатнаша.
«Еңеү» ордены менән бүләкләнгән һәм орден кавалеры булып та Советтар Союзы Геройы исеме бирелмәгән генерал дәрәжәһендәге берҙән-бер совет хәрби етәксеһе.
Өс тапҡыр — Ленин ордены, дүрт тапҡыр Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры

# Антонов Алексей Иннокентьевич
## Биографияһы

1896 йылдың 27 (15) сентябрендә Гродно ҡалаһында (Белоруссия) капитан, офицер-артиллерист Иннокентий Алексеевич Антонов (1859—1908) һәм хужабикә Тереза Ксавериевна Антонова (1862—1915) ғаиләһендә тыуа. Милләте буйынса — керәшен татары. Антоновтың олатаһы — Алексей — шулай уҡ офицер, Мәскәүҙең Александр хәрби училищеһын тамамлаған. Тереза Ксаверьевна — полька, 1863—1864 йылдарҙағы Польша ихтилалында ҡатнашҡаны өсөн Себергә һөргөнгә ебәрелгән кешенең ҡыҙы. Иннокентий Антонов Генераль штаб академияһына имтихандарҙы уңышлы тапшыра, әммә ҡатыны католик булыу сәбәпле, уҡыуға ҡабул ителмәй, уға ҡатынының православие динены күсеүен шарт итеп ҡуялар. Был тәҡдимдән баш тартҡас, Антоновты Гродно ҡалаһында урынлашҡан 26-сы артиллерия бригадаһына ебәрәләр, шунда улы Алексей тыуа. Алексей ғаиләлә икенсе бала була, апаһы — Людмила. Бала сағында Алексей рус телен дә, поляк телен дә белә.
# Һыуғомаҡ (күл)

Һыуғомаҡ — Силәбе өлкәһе Ҡыштым ҡалаһы эргәһендә Һыуғомаҡ тауы итәгендәге күл, Силәбенән — 90 км, Екатеринбургтан 150 км алыҫлыҡта ята. Күлдең майҙаны — 3,72 км². Тәрәнлеге — 3 м . Һыу буйы оҙонлоғо — яҡынса 15 км. Һыуғомаҡ күле — Һыуғомаҡ территориаль-тәбиғәт комплексы составындағы өс өлөштөң (Һыуғомаҡ күле, Һыуғомаҡ йылғаһы һәм Һыуғомаҡ мәмерйәһе) береһе. Күл Ҡыштым ҡалаһы өсөн эсәр һыу сығанағы булып тора. Диңгеҙ кимәленән бейеклеге — 258 м.
Күлдә биш утрау бар: Рыбачий, Малиновый, Охотничий, Утиный һәм Березовый, улар бөтәһе лә, айырыуса аҙаҡҡыһы, ҡыштымдар һәм туристарҙың яратҡан ял итеү урындары.
Күл ошо уҡ исемле йылға һыуы менән туҡлана, йылға Захар тауы янындағы диңгеҙ кимәленән 545,63 бейеклектә башлана. Көнсығыш һәм төньяҡ ярҙары кристалл тоҡомдарынан тора, ҡарағай урманы менән ҡапланған. Бында ерек, тал, ҡарағай һәм башҡа үсемлектәр үҫә.
Һыуғомаҡ күленең төньяҡ ярында Яланғас түбә бар — күл кимәленән 50 м бейеклектәге ҙур булмаған текә ҡаялы һәм битләүҙәре урман менән ҡапланған тау.
Һыуғомаҡ күле дәүләт тәбиғәт ҡомартҡыҙы исемлегенә ингән, уның янында, күл тирәләй ер һөрөү, мал көтөү, шулай уҡ урман ҡырҡыу, төҙөлөштәр тыйылған. Күл тирәһендә бик күп ҡоштар бар, ҡарабаш турғай, сәпсек, алаҡас турғай, барҡылдаҡ, һарығош, ҡарға, тумыртҡа, кәкүк тауыштарын ишетеп була. Күлдә ҡыҫалалар бар.
Күлдән яҡын ғына урман менән ҡапланған тау массивы үтә, иң яҡында ятҡан тауҙар — туғандаш тауҙар Һыуғомаҡ һәм Сугомака һәм Егоза. Күл янында шулай уҡ тәбиғәт ҡомартҡыһы Һыуғомаҡ мәмерйәһе тора.

# Һыуғомаҡ (күл)
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 14010500711111200007442.
# Псков архитектура мәктәбе ҡорамдары

Псков архитектура мәктәбе ҡорамдары — ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы объекты, үҙ эсенә Псковтың XII—XVII быуат башындағы сиркәү архитектураһының 10 һәйкәлен ала. 2019 йылдың июлендә ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы комитетының 43-сө сессияһы ҡарары менән Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелә, исемлектә 29-сы (30-сы) Рәсәй объекты (шул иҫәптән 18-се (19-сы) мәҙәни объект) булып тора.

# Псков архитектура мәктәбе ҡорамдары
## Дөйөм мәғлүмәт

«Псков архитектура мәктәбе ҡорамдары» ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә мәҙәни критерий буйынса индерелә (ii), йәғни объект булараҡ, «билдәле бер ваҡыт арауығы йәки билдәле мәҙәни киңлектә архитектура йәки технологияларҙа, монументаль сәнғәттә, ҡала төҙөүҙе планлаштырыуҙа йәки ландшафт булдырыуҙа кешелек ҡиммәттәренең үҙ-ара йоғонтоһон раҫлай». Уларға түбәндәгесә тасуирлама бирелә:

# Псков архитектура мәктәбе ҡорамдары
## Исемлеккә индереү тарихы

2002 йылдан алып, боронғо Псковтың һәйкәлдәрен ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереүҙең бер нисә ыштылышы була. Башта «Бөйөк Псков» номинацияһын составында Псковта ғына түгел, Изборскта һәм Выбутала урынлашҡан күп һанлы һәйкәлдәр менән бергә. Шулай уҡ Псков кремле «Рәсәй кремлдәре» сериялы номинацияһы составында тәҡдим ителә; 2012 йылда заявка кире ҡағыла.
Яңы «Боронғо Псков һәйкәлдәре» номинацияһы буйынса эш 2015 йылда башлана. Заявкаға ҡаланың тарихи үҙәгендә урынлашҡан 18 объект инә. Әммә 2016 һәм 2017 йылдарҙа Псков заявкалары документация тулы күләмдә тапшырылмағанлыҡтан, кире ҡағыла. 2018 йылда материалдар ҡабат ебәрелә. Был заявка ЮНЕСКО-ның 2019 йылдың июнь-июлендә Баҡыла үткән Бөтә донъя мираҫ комитетының 43-сө сессияһында раҫлана, әммә 18 объекттан исемлеккә 10-ы ғына индерелә.
Псков өлкәһе властары киләсәктә ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегендә төбәктең һәйкәлдәре һанын арттырырға ниәтләй, бының өсөн реставрация эштәре башҡаррыға һәм билдәле күләмдә аҡса һалырға кәрәк.

# Псков архитектура мәктәбе ҡорамдары
## Составы

| № | Атамаһы | Төҙөү ваҡыты |
| 1523-001 | Иванов монастырының Иоанн Предтечи ҡорамы | XIII быуат |
| 1523-002 | Спас-Мирож монастыры: Преображенск соборы ансамбле | XII быуат |
| 1523-003 | Архангел Михаил сиркәүе ҡыңғыраулығы менән | XIV быуат |
| 1523-004 | Проломдан Покров сиркәүе | XV—XVI быуаттар |
| 1523-005 | Примостьенан Косьма менән Дамиан сиркәүе, ҡыңғыраулыҡ, ҡапҡа һәм ҡойма ҡалдыҡтары | XV—XVII быуат |
| 1523-006 | Взвоздан Георгий сиркәүе | XV быуат |
| 1523-007 | Ҡыңғыраулығы менән Богоявление сиркәүе | XV быуат |
| 1523-008 | Усоханан Никола сиркәүе | XVI быуат |
| 1523-009 | Василий сиркәүе | XV быуат |
| 1523-010 | Снетогорский монастыры ансамбле: Богородица Раштыуаһы соборы | XIV—XVI быуат |
# X быуат славян ауылы

« X быуат славян ауылы» (йәки «Славян ауылы») — Новгород өлкәһендә Любытино ҡала тибындағы ҡасабала асыҡ һауала этнографик интерактив парк- музей. X быуат славян ауыл биләмәһен тергеҙә. Новгород өлкәһенең «иң үҫешкән туристик үҙәге» иҫәбенә инә.

# X быуат славян ауылы
## Тарихы

«X быуат славян ауылы» тере тарих музейы «Төпкөл Русь» проекты сиктәрендә төҙөлгән, авторҙары Любытино тирә яҡты өйрәнеү музейы, Новгород дәүләт университеты, Новгород боронғолоҡто яратыусылар йәмғиәте һәм Любытино районы хакимиәте. Тораҡ һәм хужалыҡ ҡоролмалары комплексын төҙөү проектының нигеҙе Любытино, Иҫке Ладога, Бөйөк Новгород һәм боронғо Рустең башҡа үҙәктәрендәге күп йыллыҡ ҡаҙыуҙар һәм археологик тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе була.
«Славян ауылын» төҙөү Любытино яҡты өйрәнеү музейы директоры Андрей Ивановтың 2005 йылда президент грантын алыу менән башлана. Объект төҙөлөшө 2006 йылдан 2008 йылға тиклем алып барыла.
«X быуатта славян ауылы» Любытино яҡты өйрәнеү музейында стационар күргәҙмә булып тора.

# X быуат славян ауылы
## Урын үҙенсәлектәре

Мста йылғаһының урта ағымында һәм уның тирә-яҡтарында бер нисә квадрат километр территорияла урта быуат археология ҡомартҡылары комплексының береһе урынлашҡан (V—XI быуаттар).
X быуатта хәҙерге Любытино районы биләмәһендә Новгород ерҙәренең бер административ үҙәге барлыҡҡа килә. 947 йылда шунда, төбәк кешеләрен буйһондороу маҡсатында, княгиня Ольга поход ойоштора. Хәҙерге Любытино биләмәһендә, Ольга, Новгород ерҙәре составына ингән, кенәз погосына нигеҙ һала.

# X быуат славян ауылы
## Урын үҙенсәлектәре
### Любытино археология ҡурсаулығы

Урындың археология әһәмиәтенә эйә булыу сәбәпле Новгород өлкәһе башҡарма комитетының № 177 ҡарары менән 1986 йылдың 21 апрелендә Любытинола тәүге археология ҡурсаулығы ойошторола. Уның күләме — яҡынса 3,5х10 км. Был ҡурсаулыҡтың булдырыу маҡсаты — уникаль боронғо ҡомартҡыларҙы һаҡлау һәм тарихты популярлаштырыу.
«X быуат славян ауылы» Мсты йылғаһы, археология ҡурсаулығы территорияһында, үҙ эсенә ҡурғанды, ерләү майҙанын һәм ултыраҡты алған ысын археологик объект урынында төҙөлә.

# X быуат славян ауылы
## Экспозицияһы

Экспозиция нигеҙен төрлө типтағы дүрт славян торлаҡ йорт һәм хужалыҡ ҡаралтылары — амбар, келәт, ырҙын, тимерлек, икмәкхана, мал өсөн ялан кәртә тәшкил итә. Интерьерҙа көнкүреш һәм хужалыҡ әйберҙәре күсермәләре урынлаштырылған.
Славян ауылы биләмәһендә 2013 йылдың 25 майында Воймерицкий тәреһе күсермәһе төҙөлә. Уның бейеклеге — 188 см, арҡыры бүрәнәһе оҙонлоғо — 88 см. Күсермәне «Славон делале» Любытино яҡты өйрәнеү музейы проекты сиктәрендә Новгородтың бер предприятиеһы эшләй.

# X быуат славян ауылы
## Экспозицияһы
### Төҙөү үҙенсәлектәре

«Славян ауылының» торлаҡ һәм хужалыҡ ҡаралтылары ҡәтғи X быуат технологияларына ярашлы төҙөлә. Материалдары — бүрәнә, туҙ, ағас тамырҙары, мүк, кәҫ. Ҡоролмаларҙа тәҙрәләр, түшәмдәр юҡ, ишектәр тәпәш, вентиляция сифатында — ҡышҡы ваҡытта максималь йылылыҡты һаҡлау өсөн бәләкәй төнлөктәр.
# Булочный Алей

Булочный Алей — Рәсәй йылғаһы. Алтай биләмәләрендә аға. Йылға Алей йылғаһының һул ярына тамағынан 828 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.

# Булочный Алей
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Алеййылғаһы, инештән Гилевск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13010200112115200000042
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115200004
* Бассейн коды — 13.01.02.001
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Үрге Харвута-Тарка

Үрге Харвута-Тарка — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Үрге Харвута йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.

# Үрге Харвута-Тарка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 15040000212115300054730
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115305473
* Бассейн коды — 15.04.00.002
* ГӨ буйынса һаны (номеры) — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 3
# Мугалинка

Мугалинка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1730/6/76 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.

# Мугалинка
## Һыу реестры мәғлүмәттәре

Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем . Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 13011100112115200040989
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 115204098
* Бассейн коды — 13.01.11.001
* ГӨ буйынса томы — 15
* ГӨ буйынса сығарылыш — 2
# Мәшһәд

Мәшһәд произношение (мәғл.) (фарс. مشهد — машһа́д) — Ирандың төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан ҡала; Хөрәсән-Резави провинцияһының административ үҙәге, Ирандың ҙурлығы буйынса икенсе ҡалаһы (Тәһрандан ҡала). Халҡы — 2749 мең кеше (2011).
# Таутендорф (Тюрингия)

Таутендорф (Тюрингия) (нем. Tautendorf (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна.
2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 168 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,29 км². Диңгеҙ кимәленән 330 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7646 һәм автомобиль коды — SHK.
# Кесе Кеть (ҡасаба)

Кесе Кеть — ҡасаба. Рәсәй Федерацияһының Красноярск крайындағы Бирилюсский районы ҡасабаһы. Кесе Кеть ҡасабаһы Малокетский ауыл советының административ үҙәге булып тора. Кесе Кеть ҡасабаһы район үҙәге Новобирюлюссыҙан яҡынса 71 км төньяҡ-көнсығышта урынлашҡан, ул диңгеҙ кимәленән 235 метр бейеклектә ята. Ҡасаба янында Кесе Кеть йылғаһы аға, ул Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 1290 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 239 км.
Красноярск крайы Бирюлюсский районының Кесе Кеть ҡасабаһында шул уҡ Кесе Кеть исемендәге Красноярск тимер юлы станцияһы урынлашҡан.
Халыҡтың гендер составы.
2010 йылда бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ҡасабала 127 ир-ат һәм 129 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

# Кесе Кеть (ҡасаба)
## Инфраструктураһы

Кесе Кеть ҡасабаһында хәҙерге көндә урта мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, ауыл клубы, китапхана менән бәйләнеш бүлеге эшләй.

# Кесе Кеть (ҡасаба)
## Урамдар

Ҡасабала 9 урам һәм 1 тыҡрыҡ бар.
# Бәйес

Бәйес (рус. Бейсово) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 109 кеше. Почта индексы — 453032, ОКАТО коды — 80203813003.

# Бәйес
## Халыҡ һаны

1906 йылда — 103 кеше, 1920—271, 1939—186,1959 — 160, 1989—129, 2002—120, 2010 — 96 кеше йәшәгән.

# Бәйес
## Халыҡ һаны
### Милли составы

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 67 % тәшкил итә.

# Бәйес
## Географик урыны

* Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 7 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Максим Горький): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 13 км

# Бәйес
## Урамдары

* Урман урамы (рус. Лесная (улица))
* Муса Гәрәев урамы (рус. Мусы Гареева (улица))
* С.Юлаев урамы (рус. С.Юлаева (улица))

# Бәйес
## Тарихы

Инйәрҙең һул ҡушылдығы Асҡын йылғаһы буйында Бәйес һәм Муллаҡай ауылдары урынлашҡан. XVIII быуат аҙағында Икенсе ауыл Йәрембәт (Муллаҡай) тип атала. Шулай уҡ Бәйес тә шул исемле була. Ике ауылға ла Йәрембәт исемле бер аҫаба нигеҙ һалған, тип фаразларға була. Уның һәм балалары тураһында бер ниндәй ҙә мәғлүмәт һаҡланмаған. Әммә Бейес менән Муллаҡайҙың балалары VII—VIII ревизиялар исемлегенә индерелгән.
Бәйес (Йәрембәт) 1795 йылда 52 кеше йәшәгән 13 йорттан тора. X ревизияла 129 кеше һәм 27 йорт күрһәтелгән. Быуат аҙағында халыҡ һаны (87) һәм ихаталар (22) кәмегән. 1920 йылда Бәйестә 270 кеше һәм 25 йорт иҫәпләнгән.
1816 йылда Бейестың 80 йәшлек улы Аҙнағол Бейсов (Бәйесев, Баясов) улдары Мәүлет һәм Сөләймән менән йәшәй.
Халыҡ малсылыҡ, умартасылыҡ, ылаусылыҡ, бер өлөшө игенселек менән шөғөлләнгән. 1839 йылда 78 кешегә иҫәпләнгән. 15 йортҡа 40 ат, 40 һыйыр, 30 һарыҡ, 35 кәзә, 30 умарта, 10 солоҡ тура килгән. Малсылыҡ көрсөк хәлендә булған. Быға ҡәтғи хәрби-феодаль тәртиптәр урынлаштырыусы кантон идараһы ғәйепле булған. Аттарҙа сик буйы хеҙмәтенә, ҡаҙаҡ далаларында хәрби нығытмалар төҙөү өсөн алыҫҡа туҡтауһыҙ командировкалар башҡорттарҙы бөлгөнлөккә һала.
V ревизия материалдарына ярашлы, Ҡумрыҡ-Табын улусы ауылдарында йәшәүселәрҙең «иген үҫтереүгә иғтибарһыҙ» булыуын күрергә мөмкин. 1843 йылда 64 бот ужым һәм 128 бот яҙғы иген сәселә. Быуат аҙағында иген уңмау осрағына мөгәзәй ойошторғандар, был иген үҫтереүҙә айырым үҙгәрештәр булыуын күрһәтә.
# 1894 йыл

II мең йыллыҡ :
XVII быуат — XVIII быуат — XIX быуат — XX быуат — XXI быуат :
Хронологик таблица :
1894 йыл башҡа календарҙар буйынса ошоға тура килә: :
| Григориан стилендә | 1894 MDCCCXCIV |
| Юлиан стилендә | 1893—1894 (13 ғинуардан) |
| Рим нигеҙләнгән көндән | 2646—2647 (3 майҙан) |
| Константинополь эраһы | 7402—7403 (13 сентябрҙән) |
| Йәһүд календары | 5654—5655 ה'תרנ"ד — ה'תרנ"ה |
| Мосолман календары | 1311—1312 |
| Боронғо әрмән календары | 1343 ԹՎ ՌՅԽԳ |
| Ҡытай календары | 4590—4591 癸巳—甲午 чёрная змея — синий конь |
| Эфиопа календары | 1886—1887 |
| Боронғо һинд календары | |
| - Викрам самват | 1950—1951 |
| - Шака самват | 1816—1817 |
| - Кали-юга | 4995—4996 |
| Иран календары | 1272—1273 |
1894 (бер мең һигеҙ йөҙ туҡһан дүртенсе) йыл — кәбисә булмаған йыл, григориан календары буйынса дүшәмбе көндө башлана. Был беҙҙең эраның 1894 йылы, 2 мең йыллыҡтың 894 йылы, XIX быуаттың 94 йылы, XIX быуаттың 10 ун йыллығының 4 йылы, 1890 йылдарҙың 5 йылы.

# 1894 йыл
## Тыуғандар

* 4 февраль — Халиҡов Муллайән Дәүләтша улы, башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәкселәренең береһе, күренекле дәүләт эшмәкәре.
* 14 февраль — Кәлимуллин Төхфәтулла Кәлимулла улы (Төхфәт Йәнәби), башҡорт совет шағиры, яҙыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре.
* 24 октябрь — Абҙанов Шәмси Саҙрый улы, иҡтисадсы-географ, педагог, профессор (1932).
# Борай ауыл Советы (Борай районы)

Борай ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Борай районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге — Борай ауылы

# Борай ауыл Советы (Борай районы)
## Тарихы

Борай ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Борай районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.

# Борай ауыл Советы (Борай районы)
## Ауыл биләмәһе составы

Ҡулай. Ауыл.