yasalma/tt-ru-language-corpus huggingface dataset:
Татарча: Белгәнем кеше белән аралашырга җитә, акцентсыз сөйләшәм, шуны җитәр дип уйлый идем. Авылга кайткач аңладым: белгәнемне дә онытканмын. Шуңа күңелдә ямансу булды. Гомер уткән саен картларның тәҗрибәсең, кәдерен аңлый башлыйсың. Әби-бабам бик зирәк, акыллы, кызыклы кешеләр, телләре бай. Һәм минем өчен аларны анлап бетермәү күңелемә юик авыр.
Русча: Я всегда думала, что я на бытовом уровне знаю татарский, что мне нормально, мне хватает, и произношение у меня хорошее. Но как-то я приехала в деревню и поняла, что я даже тот базовый уровень забыла. И мне было так грустно от этого. Но это-то ладно — просто с возрастом ты больше начинаешь ценить опыт своих старших родственников, бабушки с дедушкой и понимаешь, насколько это интересные люди. Для меня была очень большая боль то, что я знаю, что они очень хорошо разговаривают, у них прекрасное чувство юмора и мне было жалко, что я даже не могу этого осознать, потому что я не понимаю, что они говорят.
Татарча: Татар халкының әдәбияте, мәдәнияте бик бай, шигырьләр, китаплар, җырлар, биюләр. Һәм мин үземне кыйммәт әйберләр салынган сандык кырында ачкычсыз торган кебек хис иттем. Бу минем өчен баш этәргеч булды. Мин аңладым: халкының телен белмичә, аның телендә китаплар укымыйча, җырларын анламыйча, туганнарымны, әби-бабаларны үз телләрендә сөйләшкән аңламыйча, мин яши алмыйм.
Русча: У татар очень богатая культура, музыка, песни, спектакли и как будто бы рядом с тобой стоит сундук с сокровищами, но у тебя нет ключа чтобы его открыть. Это очень фрустрирующее ощущение и это стало главной мотивацией для меня учить татарский, потому что я поняла, что не хочу прожить жизнь так его и не узнав, не сумев прочитать в оригинале произведения, не понимая песен, не понимая, о чем разговаривают мои родственники, и старые бабушка с дедушкой, с которыми я не знаю еще сколько лет я смогу общаться.
Татарча: Сүзлек арттыру бик кирәк әйбер, ләкин җөмлә тезүнең һәр телдә үз тәртипләре бар. Һәм син сөйләшә башлыйсың, кирәк сүзне табалмый торасың, ә сиңа каршы әйтә: әйдә русча гына сөйләшик. Туганнарында түземлеге җитми, ә мин бит тырышам. <...> Ә минем татарча сөйләшкәнне ишеткәндә туганнарым үзләре дә шатланалар, горурланалар.
Русча: Если ты не знаешь 10 слов из 15, которые говорят тебе, то у тебя не будет никакого диалога и скорее ты вызовешь раздражение. Даже сейчас такое бывает, когда ты пытаешься рассказать, а тебе говорят «ладно, давай уж на русском», и ты такой «но я же так стараюсь…». <...> Хотя когда я начала <...> с ними разговаривать — радость в глазах и гордость <...>
Татарча: Минем үземә шундый тәртип бик ошый: сөйлисең, үзеңне диктофонга язасың һәм аннары тыңлыйсың. Читтән ишетү бик файдалы.
Русча: Еще мне нравится упражнение, когда ты читаешь какой-то текст и записываешь себя, а потом слушаешь и отмечаешь какие-то детали, где у тебя плохо получается, и переделываешь. Очень полезно слышать себя со стороны.
Татарча: Туган ягын сагынып, телен кыен сагынып яшим. Тукайның Туган тел тыңлагында мин аңлыйм: туган телем — рус теле. Мин аның бүгенге көндә тәмен-җәмен аңлыйм, куллана беләм. Ә күңел татар. Татар тавышын ишетсәм, җырым тыңласам, җырласам — минеке ул, һәм миңа тел югалырга тиеш түгел.
Русча: Всю жизнь я четко чувствую это ощущение тоски по родному краю и языку. И хотя, когда я читаю стихотворение «Туган тел», я понимаю, что мой родной язык это русский — мне на русском мама пела колыбельные и бабушка читала сказки. Но все равно татарский будто зашит на подкорке и когда ты слышишь эту речь, на душе становится тепло и настолько радостно и как-то правильно я себя ощущаю, когда я тоже говорю.
Татарча: Минем өйрәнүгә төп мотивация бу дөньядан китмәү һәм бу сагыну белән ялгыз калу иде. Мин нәкъ менә тормышның ахырына җитеп,ә менә мин аны өйрәнергә мөмкинлек тампадым дип әйтергә теләмим, минем әби-бабай белән сөйләшергә мөмкинлегем бар иде, минем яңа нәрсәләр өйрәнергә мөмкинлегем бар иде, ә мин өйрәнмәдем, чөнки гел башка нәрсәләр сайладым.
Русча: Главной мотивацией для меня в изучении это было не уйти из этого мира, так и оставшись наедине с этой тоской. Вот точно чего я не хочу — так это прожить жизнь и сказать: а вот у меня была возможность выучить его, у меня была возможность говорить с бабушкой и дедушкой, у меня была возможность столько всего нового узнать, а я не узнала, потому что выбрала что-то другое.
Татарча: Умартага килгәч һәм татар телен өйрәнә башлагач, мин үзбәк теленең дә катламнары кайдадыр башымда булганлыгын аңладым. Мин хәтта үземнең белүемне белмәдем. Ниндидер төрек теле элементлары килеп чыга башлады, чөнки мин бик озак төрек кешеләре белән Ташкентта төрек фирмасында эшләдем. Әмма без төрек телен өйрәнмәдек, ә төрекләр урыс телен өйрәнде. Ниндидер шул сеңеп калган әйберләр татар телен өйрәнгәдә йөзеп чыга башлады. Ләкин алар ярдәм дә итәләр, комачаулыйлар да. Мәсәлән, татар фигыльләре. Аларның инфинитив формасы кушымчасы -у яисә -ү. Үзбәкчә ул «мокъ». Мин менә монда буташтым. Аннары татарчадагы -ды, ул үткән заман, ә үзбәкчә бу әзрәк кенә башка, хәйләкәррәк. «Булды» «булды» була, ә «була» «булады» була. Минем башымда татар, урыс, үзбәк сүзләреннән торган ниндидер суржик. Ниндидер аерым төрек сүзләре дә… Һәм мин белмим, бу суржикта татарлар белән сөйләшү урынлымы икән? Бер төрки телне белү — бөтен төрки дөньяга керү өчен ачкыч. Татар яисә үзбәк телен яхшы белеп, син җинелрәк аралаша аласың. Мәсәлән, үзбәк телен яхшы белсәм, миңа татарлар белән аралашырга җиңелрәк булыр иде.
Русча: Только придя в «Умарту» и начав изучать татарский язык, я понял, что все эти наслоения узбекского языка, оказывается, сидят где-то глубоко в голове. То есть я даже не знал, что я знаю. Начали всплывать какие-то элементы турецкого языка, потому что я очень долго работал с турками в Ташкенте в турецкой фирме <...> Но они как помогают, так и мешают. Возьмём, к примеру, глаголы. В татарском языке окончание глаголов в неопределённой форме, это либо, либо. В узбекском это «мокъ». Для меня это путаница была. Потом, «д» — в татарском языке это прошедшее время. В узбекском там немножко по-другому, там хитрее. «Булды» — это было», а «булады» — будет. У меня получается какой-то суржик в голове сейчас из татарских, узбекских, русских слов. Какие-то отдельные турецкие слова. И вот этот вот суржик — не знаю, уместно ли на нем вообще разговаривать с татарами?
Татарча: Башкорт телен татар теленә караганда мин җиңелрәк үзләштердем. Минем башкортча белемем дә, билгәләрем дә яхшырак булды. Минемчә бу башкорт теле татар теленә караганда грамматика ягыннан җиңелрәк булганга күрәдер, чөнки аның грамматикасы бик төз. Мәсәлән, аның каты ҡ һәм ғ хәрефләре бар, һәм минем өчен аларның татар телендә булмавы авырлык тудыра. Бу бик буташтыра. Татар телен мин шул авазлар үзенчәлеге аркасында авыррак үзләштердем. Мәктәптә булганда аларның бер-берсенә тәэсиренә килгәндә, алар миңа комачауламады, чөнки мин зур аермаларны күрә идем. Бәлки, бу минем ниндидер үземнең үзенчәлегем аркасындадыр, чөнки мин балачакта шышылдап сөйләшә идем. Һәм миңа башкортча җиңел булды. Әлбәттә, кагыйдәләре дә аерыла. Википедияда язалар ки, структуралары бер телнеке кебек, алар бер телнең ике диалекты кебек, ләкин этно тарих ягыннан алар ике төрле тел. Мин моның белән килешәм дип уйлыйм, ләкин аермалар барыбер бар. Мәсәлән, «һава торышы» гыйбәрәсендә татарча башта о, аннары ы хәрефләре языла. Башкортча анда бөтенесе дә о. Ягъни анда синһармонизм кануны эшли: нечкә авазлар булганда шул ук хәреф белән кабатлана. Мәсәлән, кәләм — карандаш. Татар телендә анда башта а, аннары ә. Башкорт телдә ә. Мин бу аермаларны татарлар күбрәк күрә дип уйлыйм, чөнки башкортларга монда татар телен өйрәнергә кирәкми, ә татарлар ниндидер өч-телле мөхиттә яшиләр. Алар кешеләр белән русча аралашалар, туганнар белән, бәлки, татарча, ә ниндидер дәресләрдә башкортча укыйлар. Әлбәттә, син бу аермаларны күрәсең.
Русча: Башкирский мне давался легче, и у меня по башкирскому и оценки, и знания лучше. Я думаю, это ещё связано с тем, что башкирский, в отличие от татарского, легче грамматически, потому что у него грамматика очень стройная. Например, там есть твердые буквы ҡ и ғ. Для меня в татарском это создаёт сложности. Это очень сильно путает, и он, естественно, давался сложнее касательно звуков. Если говорить про то, как они взаимодействовали в школе, то мне они особо не мешали, потому что я различия сильные видел. Я думаю, это мои личные особенности, потому в детстве я шепелявил и мне было легче на башкирском языке. Естественно, там правила отличаются. <...> Допустим, вот фраза hава торышы, прогноз погоды. По-татарски — первая «о», остальные «ы». В башкирском там все «о». То есть, там закон сингармонизма так работает, что где мягкие звуки, то они в основном, повторяются той же буквой. <...> Эти отличия видно, но, я думаю, эти отличия видят именно татары, потому что башкирам особо и не нужно татарский язык учить. Здесь татары живут в такой трилингвальной среде, что с людьми взаимодействуют на русском, с родственниками на татарском, а учатся, какие-то предметы, на башкирском.
Татарча: Безнең мәктәптә татар теле дәресләреннән кала башкорт теле дәресләре мәҗбүри иде. Һәм телне гаиләдә ишетеп торганга күрә, миңа башкорт теле дәресләрендә җинелрәк булды. Хәзер миңа татар телен белгәнгә күрә башкорт сөйләмен кабул итү җиңелрәк. Чөнки яңгырашлары бик охшаш. Мәсәлән, мин күптән түгел генә генә курай ясау турында бик кызык видео таптым. Ул тулысынча башкортча булды. Мин аны тулысынча аңладым дип уйлыйм. Чөнки татар һәм башкорт сүзләренең яңгырашы бик охшаш. Мин кайчакта Ана теле платформасында татарча сүзләрне башкорт язуы белән яздым. Алар анда кызыл төс белән билгеләнә һәм мин аннары төзәтәм. Минем очракта татарча һәм башкортча белемнәрем бер-берсен тулыландыра. Чөнки миңа кайдадыр татар телен белү җиңелрәк, кайдадыр башкорт телен. Мин башкорт телен беләм дип әйтә алмыйм, мин башкортча укый алам, аны аңлый алам, ләкин татарча сөйләшергә ияләнгәнмен. Башкорт авазлары минем өчен авыррак. Чөнки без мәктәптә башкорт телен өстән-өстән генә өйрәндек. Мин башкорт телен, әйтелешен гомумән аңлыйм, ләкин башкортча сөйләшмим.
Русча: В школе, помимо татарского, у нас еще были обязательные уроки башкирского. И благодаря тому, что я слышала язык в семье, мне было легче на уроках башкироского тогда. Сейчас мне легче воспринимать башкирскую речь, зная татарский язык, потому что звучание очень похожее. Например, недавно я нашла очень интересное видео про изготовление курая, оно было полностью на башкирском языке. Я думаю, что я его полностью поняла, потому что звучание башкирских и татарских слов очень похожее. <...> Знание башкирского и татарского языка взаимодополняют друг друга в моём случае, потому что где-то мне легче со знанием башкирского, где-то со знанием татарского. Не могу сказать, что я знаю башкирский, я могу на нем читать, понимать, но говорить мне привычнее на татарском языке. С башкирскими звуками мне сложно. <...> У меня есть общее понимание, как строится башкирский язык, башкирское произношение, но я на нем не говорю вообще.
Татарча: Сәяхәткә без Төркиягә берничә ел йөрибез инде. Мин ничек анда төрекчә сөйләшергә башладым? Татар телгә охшаш гына иде. Менә татар телен белмәсә, мин алай төрек телне беркайчан өйрәнмәс идем. Әлбәттә, төрек телне яхшы белмим, менә «Merhaba! Nasılsınız?»*, ансы яхшы беләм иде. Тагын шулай берничә җөмләләр мин өйрәндем. Аннан соң базарга йөри башладым, кафеларга үзем генә иде. Татар теле белмәсә, миңа Төркиядә авыр булыр иде. Ә менә татар телен белгәч, без ире белән инде үзе шулай параллельләр ясыйбыз. Ага, теш татар телендэ, аларда — диш, ага, «т» «д»-га кучә. Такие уж фонетические закономерности я нашла. Ага, менә шулай, менә шулай ул булды — аңлашылды! Аларда — «durak»**, бездә ул «тырак». Алар бит күрәләр инде ерактан, «ябанджа» диләр, ябанджа, сез nereleden*** диләр инде. Әйтәсең: «Татарстан, без татарлар» — «Ә, татарлар!». <...> Сез безнең туганнар диләр, ташлама да ясыйлар, бүләкләр, чәйләр эчетәләр, тагын нәрсә. Алар бит бик ачык халык. Ябанджаларны салдыладыларга яраталар, шулай да алдаламыйлар безне. Без аны күргәнебез бар, безнең янында ябанджалаларны алдаладылар, безнең — юк, чөнки без төрекчә беләбез.
Русча: Вот уже несколько лет мы ездим в отпуск в Турцию. Как я начала там говорить по-турецки? Он ведь на татарский похож. Если бы я не знала татарский, я бы ни за что не освоила турецкий. Конечно, я очень хорошо турецкий и не знаю, это и так хорошо знаю. Ещё я вот так выучила несколько предложений. Потом начала сама ходить на базар, в кафе. Если бы я не знала татарский, мне бы было сложно в Турции. А зная татарский, мы с мужем делаем всякие параллели. Ага, в татарском — «теш», у них — «диш», ага, «т» «д»-га кучә. Такие уж фонетические закономерности я нашла. Вот так, вот так будет — понятно! У них — «durak»**, у нас это «тырак». Они ведь видят, что издалека, ябанджа и говорят. Спрашивают, откуда. Говорю «Из Татарстана, мы татары». Не помню, как они говорят, как-то очень забавно, ну ладно, в общем, они говорят, вы ведь наши родственники, и они сразу же скидки делают, подарки, чаем поят — ведь они очень открытый народ. Но язык знать правильно, потому что ябанджей часто обсчитывают, так что нас не обманывают. Мы такое видели.
Татарча: Казах теле, татар теле — алар бик охшаш. Әмма язылу, уку — алар башка. Казах әлифбәдә кырык ике хәрефләр бар, а татар әлифбәдә специаль хәрефләр бик күп юк. Ә казакча ике хәрефләр «к» бар — К һәм Қ. Мәсәлән, син «кара» [кара] дип әйтәсең бит. Ә анда спешл хәреф укырга бар. Һәм тагын да, мәсәлән, татарча син «бер» дип язасың, әмма [бер] укыйсың. Ә казах телдә Ы хәрефе бар. Казах теле татар телендә бик ярдәмле булган иде. Чөнки мин казах теленнән сүзләр алгач аларның татарлыгу ясыйм, чөнки татар теле бик йомшак тел. Әгәр син казах телдән бер сүз аласың, шул сүзне йомшалау ясыйсың, шулай бу татар сүзе. Мәсәлән, «жақсы» бу «яхшы», «жұмсақ» татар телендә бу «йомшак». Казах телендә «жұмыс», татар телендә «йомыш». Әмма ложные партнеры да бар: мәсәлән, «йомыш» — казах телендә «җумыс» бу «эш», ә татар телендә «йомыш» бу задание кебек. «Синең өчен йомышы бар». Шулай, әлбәттә, хаталарны да ясыйм. Тагын да: казах телендә «минем өчен» тугел — «мен өчен» һәм «мин өчен» катлаулы булган иде, шулай һәрвакыт мин «мин өчен» дип әйтәм. «Мин өчен», «син өчен», «мин кебек», «син кебек». Инде сөйләшкәндә мин шул хаталарга карыйм. Миңа бу ошый — минем шундый специаль тел, ничек мин татарча сөйләшәм, чөнки мин Татарстанда туып ускән татар кебек сөйләшмим. Минем татар теле ул башка. Бәлки, казах акцентым бар, минемчә, минем акценты рус түгел. Һәм мин әле белмим, нәрсә бу pronunciation* хаталар белән эшләргә. Чөнки, әйе, мәсәлән, нинди сүзләр мин дәрес әйтмим: «миңа», [мина] дип әйтәм. А татар телендә дәрес [миңа].
Русча: Казахский и татарский языки очень похожи. Но письмо и Чтение — другие. В казахском алфавите есть 42 буквы, а в татарском алфавите особо много специальных букв нет. Тогда как в казахском есть две буквы «к». Например, ты … говоришь как … А там есть специальная буква, чтобы это прочитать. Также, например, в татарском языке ты пишешь так, а читаешь так. А в казахском языке есть буква. Для изучения татарского языка казахский очень помогает, потому что я беру из казахского языка слова и как бы делаю их татарскими. Татарский язык — это мягкий язык. Если ты берёшь слово из казахского языка, ты его делаешь мягче и получается татарское слово. Например, так это так. В казахском языке это так, в татарском языке это так. Однако есть и ложные партнеры. Например, в казахском языке это означает это, а в татарском языке это означает это. «Для тебя есть задание», например. Такие ошибки, конечно, делаю. Также в казахском языке так, а надо так. И поэтому я все время вот так говорю. Когда говорю, я смотрю на эти ошибки. Мне он нравится — мой татарский язык, то, как я говорю по-татарски, потому что я точно не говорю как выросший в Татарстане татарин. Мой татарский язык он другой. Возможно, есть казахский акцент, я думаю, что мой акцент уж точно не русский. И я ещё не знаю, что сделать с этими ошибками в произношении. Например, что я ещё неправильно произношу. Вот это так говорю. А по-татарски правильно так.
Татарча: Белмим, ул нигә [татар телен өйрәнми]. Аның белән сөйләшергә дә тырыштым, ләкин ул аралашу өчен авыр кеше, бик җитди, бәләкәй татар. Бәлки, ул минем кебек берәр кайчан, үз вакытында, үзенең туган теленә килә. Ләкин кеше үзе теләмәсә, аны көчләп өйрәтергә ярамый. Безгә шулай мәктәптә көчләп инглиз телен укыттылар. Миңа күп яшь, мин төрки телне белү кирәк дип уйлыйм.
Русча: Не знаю, почему он [не изучает татарский язык ни в какую]. Пытался вывести на разговор, но человек очень сложный к общению, очень серьёзный маленький татарин. Может быть, когда-нибудь он придёт, как я, к своему языку родному. Но если не хочет, то нельзя заставлять человека, если он не хочет это делать — это будет насильно, так же, как нам насильно английский язык в школе давали. Для меня — сейчас мне уже много лет — я считаю, что всё-таки знание тюркского языка нужно.
Татарча: Һәм улым үз телебезнең булуы шундый рәхәт дип әйтә. Һәм мин аның күбрәк, ешрак куллануын телим. Мин Алманиядә хәзер. Мин хәзер үз телемне тагын күбрәк булуын телим, моны аңлатып та булмый. Ирем ниндидер татар сүзләрен белә, чөнки ул безнең белән күп аралаша. Үз телеңнең булуы шәплеген мин тагын да ныграк анлый башладым, ләкин балачакта шулай уйламыйсың.
Русча: И [сын] всё время мне говорит: «Как классно, что у нас есть свой язык, как здорово». И я понимаю, что чем больше это происходит, тем больше я хочу вот этот свой язык. Сейчас я нахожусь в Германии и мне хочется этот свой язык ещё больше, чем когда-либо. У меня муж знает какие-то татарские слова, потому что он с нами много общался. И вот я всё больше понимаю, насколько это здорово. Но в детстве так не кажется.
Татарча: Мин һәрвакыт уйлыйм: әтием белән татарча ничек итеп сөйләшер идем. Ләкин башымда һәркайчан ниндидер аптырау, аңламау барлыкка килә — аның ягыннан, чөнки ул минем белән татарча сөйләшә ала, әмма ул мине татарчага өйрәтмәде. Татар теле турында бөтен әңгәмәләр минем тарафтан башлана. Мәсәлән, без каядыр барабыз, музыканы тыңлыйбыз, мин татар теле бу телгә охшаш дип уйламыйсыңмы дип сорыйм. Без татарча төп һәм бәбәй сүзләренең инглизчә top һәм baby сүзләренә язуда да, әйтелеш белән дә, мәгънә ягыннан да охшаш дип ачыкладык. Безнең шундый әңгәмәләребез була, ләкин аларны башлаучы һәрвакыт мин.
Русча: Я много раз думал, как я говорю с отцом по-татарски, но у меня всегда какое-то недоумение, непонимание в голове появляется с его стороны. Потому что он-то со мной может говорить по-татарски, но он меня не учил целенаправленно. Поэтому все разговоры о татарском языке — это инициатива с моей стороны. Когда, допустим, мы с ним куда-то едем, слушаем музыку, я говорю: «Тебе не кажется, что этот язык похож на татарский?». Например, мы с ним выяснили, что татарское төп — верхний, главный — и английское top похожи по написанию и значению. А он говорит, что слово baby похоже, у нас бәбәй, у них baby. Ну вот такие разговоры у нас идут, но я всегда их инициатор.
Татарча: Әби белән бабай бу хәлгә шулай кискен итеп карамаганнар. Алар икесе дә авылдан, икесе дә югары уку йортларына кергәннәр. Әби өчен аның яшь вакытта урыс телен белмәү бик зур авырлык булган. Ул урыс телен китаплардан гына өйрәнгән. Казанда бөтен имтиханнарны русча бирергә тиеш булганнар. Аңа аның әбисе «нәрсә син, нинди татар теле, нигә, ул сиңа йортның капкасына кадәр генә кирәк» дип әйткән. Шуның өчен безнең гаиләдә татар телен өйрәнүгә мәнәсәбәт төрле. Алар ярар, ярар, татарча кирәкми, син Тверьдә яшисең, куркыныч түгел дип әйттеләр. Ләкин мин өйрәнә, алар белән сөйләшә башлагач, минем нәрсәдер белүдән күзләрендә горурлык, шатлык барлыкка килде. Алар мине яхшы сөйләшә дип саныйлар, инде минем татарчамны яхшы дип уйлыйлар. Алар хәзер бик бәхетле һәм горур, гәрчә минем балачакта, яшь вакытымда алар өчен бу шундый әһәмиятле булмаган.
Русча: [Бабушка с дедушкой] не так к [незнанию татарского языка] критично относились. Они из деревни оба, поступили в высшие учебные заведения и для бабушки большая травма была в её юности, в студенчестве, что она из деревни, не зная русский толком, зная русский исключительно по книгам, приехала в Казань, где нужно было всё сдавать на русском и ей её бабушка говорила, что «ты что, зачем татарский, он тебе только до ворот дома нужен». Поэтому у нас разные отношения в семье к изучению, поэтому они так, что «ладно, ладно, не нужен татарский, ты вот ты живёшь в Твери, ничего страшного». Хотя когда я начала учить, когда я начала с ними разговаривать — радость в глазах и гордость, что я что-то знаю… Точнее, они считают, что я уже хорошо разговариваю, что всё, меня не продашь, что вот какой у меня хороший язык. Они прям очень счастливы и горды, хотя для них как будто бы это не такую ценность имело во время моего детства, юности.
Татарча: Мин татарча белмәү өчен гел әтине гаепләндем. Миңа «син бит татар егете, нигә син татарча белмисең» дип әйткәндә мин һәрвакыт «мин әтиемнең телендә сөйләшәм», дип җавап бирдем. Чөнки әтием минем белән русча сөйләште. Мин башка телне ничек белергә мөмкинмен, әгәр тормышымда минем өчен иң мөһим кешеләр русча сөйләшәләр? Баланың ун-ун ике яшеннән аңлы тормышы башлана, аңлы тормышым башланганчы, бөтен ун елымны да мин урысча сөйләшүне генә ишеттем. Татарча сөйләшүне сирәк кенә ишеткәләдем. Һәм татарчаны моның кадәре генә беләм дә, шул ике-өч процентны гына, алар татарча сөйләшкәннәрне. Вакыт үтү белән мин аңладым: әгәр әтием ничек булса да гаепле икән, бу үткәндә каллы һәм жаваплылык хәзер тулаем минем өстемдә. Мин хәзер әтиемне нигә шулай килеп чыккан дип гаепләмим, гаепләсәм дә, аның файдасы булмас. Хәзер үземә алынып телне өйрәнергә генә кирәк, үз улым белән шундый ук хәл килеп чыкмасын өчен.
Русча: [В том, что я не знаю татарский язык] я всю жизнь винил отца. Ну как бы не то, что винил, но когда мне говорили «син бит татар егете, почему ты не знаешь татарский»... Это фраза, которую я всю жизнь слышу. И я говорил, что я говорю на языке своего отца. Это была моя отмазка во всех ситуациях. Потому что отец со мной разговаривал на русском и как я вообще могу знать другой язык, если самые важные люди в моей жизни, два самых главных человека, говорят на русском языке? У меня в 10-12 лет осознанная жизнь начинается где-то и все 10 лет моей жизни неосознанной я слышу только русскую речь. Татарскую я слышал иногда. И вот это «иногда» я и знаю, процента два-три, которые не разговариваю. Со временем пришло понимание, что даже отец если в чем-то и виноват, то это осталось в прошлом и ответственность лежит сейчас на мне полностью. Я отцу не буду предъявлять, почему так было. Ну, как бы можно предъявить, но выхлопа особо не будет. Сейчас нужно самому взяться и самому учить и чтобы с моим сыном такого же не произошло.
Татарча: Казан — татар телле мохит, биредә аралашып була. Кешеләргә билгеле бер телдә сөйләшергә нәрсә комачаулый? Мохиткә зарланалар, менә мин Россиядә яшим, инглиз, немец телен өйрәнү өчен миңа каядыр барырга кирәк. Әлеге мәсьәләне шулай ук чишеп була. Ә монда син Казанда яшисең һәм рәхәтләнеп татар телендә аралаша аласың. Монда проблема шунда ки, татарлар үзләре русча аралашалар, үзең инициатива белдермәсәң, татарчага күчмиләр дә. Казан астында татарча аралашу клублары оештыралар, миңа да шунда булу бәхете тәтеде. Бик яхшы оешытырылган иде, үз тәҗрибәңне уртаклашу өчен менә дигән урын бу. Казанда татар телен чарлар урыннарны эзләргә кирәк, кыскасы.
Русча: Преимущество [жизни в Казани для изучения татарского языка] в том, что ты в среде, потому что больше всего что мешает людям заговорить на языке, на любом? — все начинают жаловаться на среду, «я живу в России, как я буду изучать английский или немецкий, мне же надо туда». А тут ты живёшь в среде языковой, вот, пожалуйста, общайся. Недостаток заключается в том, что в большинстве своем мои друзья-татары в основном общаются на русском. Они больше готовы, наверное, по-русски пообщаться, если ты только не сам проявишь инициатву. И единственное, где я нашел такую возможность — Динара Зиннатова и она организовывает очень классные разговорные клубы, под Казанью, в котором мне посчастливилось побывать, поэтому такое есть. Это было в первую очередь организовано, чтобы практиковать татарам татарский язык. Ну то есть в Казани даже нужно ещё и поискать с кем поговорить, язык попрактиковать.