yasalma/tt-ru-language-corpus huggingface dataset:
Татарча: Мин гел шундый сорау куям: ни өчен ата-аналар балаларына инглиз телен өйрәтергә телиләр, ә татарча — юк. Бу баланың ниндидер инглиз телендә сөйләшүче илгә бару ихтималы ни кадәр? Татар телен белмичә, әмма инглиз телен белеп, Татарстанда калу ихтималы нинди?
Русча: Мне всегда интересно, почему родители так стремятся дать своему ребенку возможность изучать английский язык. Какова вероятность, что этот ребенок уедет потом в какую-нибудь англоговорящую страну, а не останется в Татарстане, не зная татарский, но зная английский?
Татарча: Телне еш кына ниндидер субъект кебек кабул итәләр. Син бу телдә сөйләшәсеңме, юкмы — телгә бит барыбер, аңа начар да, салкын да түгел. Бу безгә кирәк. Һәм телне кулланылышта кына үстереп була.
Русча: Часто язык представляют как какой-то субъект. Языку все равно, говоришь ты на нем, не говоришь, ему ни плохо ни холодно. Это нужно нам. И его можно развивать только используя.
Татарча: Аннан соң менә без татар телен өйрәнгәндә еш кына татар телен рус теле аша өйрәнәбез. Бик еш, һәм күпчелек очракта дип уйлым мин моны. татар телен япон телен аша өйрәтә торган татар дәреслеге барлыкка килде, инглиз теле аша өйрәтә торган дәреслекләрнең барлыгын да беләм. Ләкин нигездә аны рус теле аша өйрәтәләр һәм бу бераз катлаулы, чөнки кешенең башында беренче ничектер рус теле тора һәм рус теле аша татар телен өйрәнергә телиләр. Ләкин мәсәлән, мин өйрәткән вакытта әйтәм: бу бөтенләй ике төрле, ике мантыйкка ия булган тел, дип һәм турыдан туры болай өйрәнәү мөмкин түгел.
Русча: Мы часто изучаем татарский язык через русский. Вот какие учебники появились — есть учебники, которые учат татарский через японский язык, через английский. Но в основном татарский учат через русский, и это немного сложно, потому что у человека в голове сначала стоит русский язык, и он хочет выучить татарский через русский. Но, например, когда я учу, я говорю, что это совершенно два разных языка, которые имеют две логики и которые невозможно выучить прямо здесь.
Татарча: Бәлки, дөньяда, белмим, андый тәҗрибә бармы икән? Дәүләт телен син аерым курсларда гына өйрәнә аласың. Шушы дәүләттә. Бу бик сәер. Менә күз алдына китерик, мәсәлән, Японияда дәүләт теле — япон теле, ләкин ул мәктәпләрдә укытылмый, ул ниндидер курсларда укытыла, яки мәктәптә укытыла, ләкин факультатив буларак укытыла, төп программада ул юк. Шуны аңларга кирәк: Татарстанның тыш без башка регионнарда, башка илләрдән татар телен мәктәпләрдә төп программа эчендә укытуны таләп итә алмыйбыз һәм оештыра да алмыйбыз. Бу эш бары тик Татарстанда гына башкарыла ала. Һәм ул юк.
Русча: Есть ли где-то в мире ещё такое, что государственный язык изучается где-то на частных курсах в этом же государстве? Это очень странно. Вот представим, например, что государственный язык Японии японский не преподается в школах, он преподается на каких-либо курсах, либо преподается в школе, либо преподается как факультатив, но в основной программе он отсутствует. Надо понимать, что кроме Татарстана мы не можем организовать в других регионах, других странах обучение татарскому языку внутри основной программы в школах. Эта работа может быть выполнена только в Татарстане. А ее нет.
Татарча: Әгәр дә без балабызга урта белем бирмибез икән, башлангыч бирмибез икән, мәктәптә уку мөмкинлеге бирмибез икән, без аның хакын бозабыз, «бу кешенең хакы бозыла» дип әйтәбез. Ә менә сүз татар теле турында барганда, без «кешене мәҗбүриләү ярамый» дибез. Бу бит ике төрле стандартлар. Чөнки инглиз теле безнең өчен туган тел түгел, рус теле безнең өчен туган тел түгел, безгә әйтәләр: ә рус теле — дәүләт теле. Яхшы, татар теле шулай ук дәүләт теле, инглиз теле дәүләт теле түгел. Монда инде манипуляцияләр, мәгълүмат белән уйнаклату бар. Ләкин аек акыл белән уйлаган вакытта, әлбәттә, бу кимсетү, татар телен кулланылышын киметү, һәм татар балаларын иң беренче чиратта, татар теленең хакларын хакламау булып чыга. Һәм, гомумән, татар халкының дип әйтик инде, Татарстанның икенче дәүләт теле дәрәҗәсен хакламау.
Русча: Если мы не даем ребенку начальное и среднее образование, то мы нарушаем его права, а вот когда речь идет о татарском языке, то мы говорим, что «никого нельзя заставлять». Это двойные стандарты. Потому что английский для нас не родной язык, русский для нас не родной язык. <…> Здесь уже присутствуют манипуляции, игра с информацией. Но при трезвом рассуждении это, конечно, унижение, уменьшение употребления татарского языка, и в первую очередь его недооценка как второго государственного языка Татарстана.
Татарча: Ә ни өчен безгә рус теле өйрәнергә кирәк? —  дигән сорау безнең уебызда тормый, чөнки рус теле ул «богатейший язык в мире…». Һәм башта бу шундый ниндидер идеология барлыкка килә. Ә татар теле дигәч, безгә нәрсә әйтәләр? Ул яки өстәмә дәрес, яки ул «ваш кухонный татарский», яки «зачем он вам вообще нужен»? Һәм башка, һәм башка. Һәр кешенең үз сәбәпләре бар. Димәк, әгәр дә бу фән дәүләт дәрәҗәсенә, дәүләт әhелләре дәрәҗәсендә, җитәкчеләр дәрәҗәсендә кимсетелеп куелмаган булса, бу сорау безнең башларда тормас иде.
Русча: А почему нам надо изучать русский язык, это у нас в голове не возникает, потому что «русский язык — это богатейший язык в мире» и т.п. А что нам говорят про татарский язык? Он или дополнительный урок, или он «ваш кухонный татарский», или зачем он вам вообще нужен? <…> Следовательно, если бы это не было поставлена под сомнение на государственном уровне, на уровне государственных дел, на уровне руководителей, то этот вопрос не появился бы в наших головах.
Татарча: «Гаиләдә өйрәник» дигән фикер килә, хакимияттән өмет беткәч, кануннардан, хәзерге татар теле торышыннан — инде син төрле юлларны эзли башлыйсың, каядыр анда дуслар белән очрашырга, оештырырга, ләкин тагын бер кат әйтәсем килә: бу гади халык бурычы булырга тиеш түгел. Әгәр дә без бу дәрәҗәгә җиткәнбез икән, бик кызганыч, бик аеныч. Чөнки гаиләнең үзенең бурычы бар: ул баланы үстерергә тиеш, тәэмин итәргә тиеш… киендергә, тәрбияләргә.
Русча: Есть идея, что семья должна учить татарского языка, но это когда надежды совсем не осталось — ни на власть, ни на что. Ты ищешь самостоятельно пути — организовываешь сам что-то, общаешься с друзьями, но не обычные люди не должны этим заниматься. Если мы дошли до такой степени, то это очень грустно. Ведь у семьи есть свои обязанности: растить ребенка, одевать его, воспитывать.
Татарча: Татар телне биләмәсе үлчәнешергә ниндидер алтын урта әлегә юк. Мин әлегә кем ул татар теле биләмәче җавап бирергә кыенлашам. Социологлар бу этик түгел дип уйлылар, чөнки мәсәлән кеше татар телдә тик генә сөйләшә һәм улны биләмәче түгел дип атырга этик түгел. Мин социолог булып төрле биләмәчәләрне көрергә һәм анларга тиеш.
Русча: Пока не выработана какая-то золотая середина для того, чтобы определить показатель знания, владения национальным языком. То есть, кто такой носитель татарского языка — пока я затрудняюсь ответить на этот вопрос хотя бы даже потому, что я как социолог считаю, что это даже и не этично. Например, если человек только говорит на татарском языке и называть его не носителем — ну, это не очень этично, мне кажется. Я как социолог, как ученый должна видеть и понимать разных таких людей, разных носителей татарского языка.
Татарча: Безгә татар телне өйрәнүчеләргә булышырга кирәк. Биләмәчәләрне түгел һәм өйрәнүчеләрне аларның начар яки хат белән татар теле тиргәшәргә һәм гаепләргә дөрес стратегия тугел. Бу татар нацияне сакланырга ярдәм итми. Әйдәгез бу кешеләрне ихтирам итәргә, дип белергә һәм булышырга.
Русча: Нам очень важно поддерживать людей, которые не очень хорошо владеют татарским языком и стимулировать этих людей к тому, чтобы они лучше знали татарский язык. Очень неправильно, если мы начинаем не носителей татарского языка как-то обвинять и ругать за их плохой татарский. Это не самая лучшая стратегия с точки зрения сохранения татарской нации. Давайте уважать этих людей тоже, принимать их, понимать их и поддерживать.
Татарча: Татар теле татарларда соңгы үткән егерме-утыз еллар урбанизациянең түбән дәрәҗәсе булу күбрәк аркасында сакланган. Өчтән бер татарлар Татарстанда авылда яшиләр. Бу татар телнең җитештерү бик яхшы нигез. Күбрәкгенә бу кешеләр классик теле биләмәчеләр булалар, алар балаларны татар теле тирәлектә тәрбияләләр.
Русча: Татарский язык у татар сохраняется во многом благодаря тому, что уровень урбанизации у татар за последние 20-30 лет практически не изменился. То есть, треть татар в Татарстане живет в селе. Это очень хорошая база для воспроизводства татарского языка. Это люди, которые являются в классическом смысле носителями языка, которые воспитывают своих детей в татароязычной среде — по крайней мере, в большинстве случаев.
Татарча: Шуңа өчен кешеләргә мотивациянең конкрет һәм аңлаган мәгънәләр аша ясарга кирәк. Нәрсә ул татар теле һәм ничек ул миңа тормышта ярдәм итә? Бу әйберне аңлагая кешеләр татар телнең өйрәнүгә зуррак тырышлык ясарга башлыйлар. Кемдергә бу авыр теле була һәм алар узенңе җиңәргә итәләр, ләкин алар татар теле өйрәнү дивидендларны беләләр.
Русча: Очень важно вырабатывать мотивацию у людей через какие-то конкретные понятные смыслы. Что такое татарский язык, чем он мне поможет в жизни? — если люди поймут, зачем им нужно изучение татарского языка, они будут более мотивированы и будут прилагать к этому больше усилий. Кому-то будет сложно, кто-то будет себя пересиливать, но они будут понимать, какие дивиденды принесёт им татарский язык.
Татарча: Татарлар күп Россиянең регионнарда яшиләр шуңа өчен шундый проектлар һәркайда булырга тиеш. Һәм онлайн гына булырга тиеш түгел, чөнки олы буенга офлайн укытырга уңайлы. Татар телне ничек өйрәнергә сайлау мөмкинлек бирергә бик мөхим. Сез ничек татар телне өйрәнергә сорадык. Мотивация һәм төрле урыннар аша.
Русча: Татары живут во всех субъектах страны. Поэтому очень важно, чтобы эти проекты <по изучению татарского языка> были везде, были в самых разных формах <…> То есть, важно, чтобы у людей была возможность выбора как им учить татарский язык. <…> Как изучать татарский язык? Через мотивацию и разные площадки.
Татарча: Җанисәпнең сыйфатын бер саннан башлыйк — 2020-2021 еллардагы Бөтенроссия халык санын алуда татарлар Россиядә 600 меңгә азайганы ачыкланды. Әлеге сан күпләрне аптырашта калдырды, җәмәгатьчелекне, республика идарәсенең хакимият органнары вәкилләрен һәм галимнәрне. Татарларның кимү сәбәпләре эзләнә башлады. Фикерләр икегә бүленде: бер төр белгечләр җанисәпне пандемиядән соңгы чорда узу белән бәйләделәр, кешеләр ишек ачарга, авыру йоктырырга курыкканнар. Күпмедер дәрәҗәдә мин әлеге фикер белән дә килешәм. Ләкин бу татарларның Россиядә азаюына китергән төп сәбәп түгел.
Русча: По результатам Всероссийской переписи населения 2020/2021 годов оказалось, что татар в России стало меньше на 600 тысяч. Конечно, такая цифра вызвала некоторое такое недоумение, мягко скажем, среди общественников, среди представителей органов государственной власти и управления Республики и среди учёных. И активно стабилизации причины потери численности татар среди экспертного сообщества. И надо сказать, что тут мнения разделились. Часть экспертов <...> списывают численные потери татар [на то, что] перепись проводилась в постпандемийный период и люди, на самом деле, боялись открыть дверь и заразиться. Отчасти я согласна с этой точкой зрения, но, на мой взгляд, это далеко не единственная причина того, почему татар стало в России меньше.
Татарча: Татар булу, татар берләшмәләренең әгъзасы булу кешеләр өчен татар үзбилгеләнүен сайлар өчен мотиватор булды. Бу Татарстанда гына. Республикадан читтә яшәүче татарлар исә мондый очракларда этник үзбилгеләнүне югалталар, телне дә югалталар, бу ассимиляция күрнеше инде. Идел-Урал төбәге татарлыкны, телне саклау буенча Россиядәге башка төбәкләрдән нык аерылып тора, монда татарлар да күп. Бу Идел буе республикалары. Әлеге төбәкләрдә еш кына татарлар халыкның яртысын, өчтән берен алып тора. Шуңа күрә Идел Урал төбәгендә ситуация күпмедер дәрәҗәдә яхшы. Татарлар сан ягыннан нәкъ менә башка төбәкләр аркасында азайды.
Русча: [Сформировалась] региональная идентичность и быть татарином, быть частью татарстанского сообщества для людей это был тоже мотиватор выбирать татарскую идентичность, Но это в Татарстане. За пределами республики, к сожалению, татары, находясь в меньшинстве и русскоязычной среде, как правило, теряют этническую идентичность и язык теряют и, да, это проявление ассимиляции. Но я вот сразу ещё не проговорила о том, что Волго-Уральский регион, конечно, заметно отличается от других регионов России в плане сохранения татарскости, татарского языка. Всё-таки татар здесь довольно много в этом регионе. Это республики Поволжья прежде всего, нередко татары составляют половину, треть населения в этих регионах, поэтому ситуация в Волго-Уральском регионе более-менее благополучная. Но татары потерялись в численности именно за счёт других регионов.
Татарча: Һәм мин шул вакытта дип уйладым татартелендә материаллары һәм видеолары бик күп юк, әмма юк, бик күп бар. Мин бик күп төрле онлайн-материаллары таптым, һәмгул сәбәп белән мин Татар теле телеграм каналы башладым, чөнки кешеләргә күрсәтү: карагыз, татар телендә монда бик күп төрле материаллар, бик күп төрле форматларда да бар. Бу проблема түгел.
Русча: Я раньше думал, что на татарском языке особо много материалов нет, видео нет, их очень много. Я нашел много разных онлайн-материалов. По этой причине я начал вести Telegram-канал «Татар теле», чтобы показать людям, что смотрите, сколько материалов на татарском языке есть. Так что это не проблема.
Татарча: Минемчә, шундый самозванец хисе бик мөхим түгел, чөнки әгәр син үзенне татар булып сизенәсең, нигә юк? Әмма шундый уй белән эшләргә кирәк. Сиңа ???? Минем дә шундый самозванец хисем бар, чөнки мин үзем Казахстаннаң, мин Татарстаннаң түгел, һәм шул булмау өчен мин һәрвакыт ңисклеймерлар ясыйм. Мәсәлән, әңгемәләр, интервьюлар биргәч, мин кешеләргә әйтәм: юк, Татарстаннаң татар түгел, мин — татар-урыс Казахстаннаң, һәм мин шу позициядан сезгә минем уйларым бирәм.
Русча: По-моему, чувство самозванца не так важно, потому что если ты ощущаешь себя татарином или татаркой — то почему нет? <...> Нужно проделывать работу над собой <...> и узнавать про себя в этом контексте, особенно если ты себя не чувствуешь достаточно татарином, и твой опыт отличен. У меня тоже бывает это чувство самозванца, потому что я сам из Казахстана, не из Татарстана, и из-за этого я постоянно делаю дисклеймеры, когда даю интервью, что я не татарин из Татарстана, я татарин-русский из Казахстана и из этой позиции я делюсь своими мыслями.
Татарча: Югалган теле концепты күбрәк оят белән бәйләнә. Һәм, әлбәттә, тел искә тешерү — бу бик катлаулы процесс, чөнки ул эмоциональ дәрәҗәдә дә бара. Бу яңа тел өйрәнү генә түгел, бу чит тел өйрәнү генә түгел — син шундый ана теле искә төшерәсең. Һәм, әлбәттә, төрле кешеләргә татарча сөйләшү шундый кринж хисе бар яки шундый оят бар эчендә. Минемчә, бу процесс бик мөхим, чөнки бу терапия кебек. Һәм син шундый блоклар алып ташлыйсың, һәм алып ташлаганнан соң син үзенне йөрәк сизенәсең.
Русча: Концепт потерянного языка сильно связан с чувством стыда. Однако вспоминание языка — это многоступенчатый процесс, потому что он идет также на эмоциональном уровне. Это не изучение иностранного языка. Ты вспоминаешь родной язык. Конечно, у некоторых говорящих по-татарски людей есть чувство кринжа, или ощущение стыда. Мне кажется, это очень важный процесс, потому что он подобен терапии. Ты выкидываешь эти блоки и после того, как ты это сделаешь, тебе на душе легче становится.
Татарча: Мин активист булгач, бик күп төрле кешеләр белән аралашам, без сөйләшәбез. Һәм бу бик кызык кешеләр: режиссерлар, җырчылар, активистлар, язучылар. Һәм бер көн мин анладым, то что минем бик зур шундый багаж дигән бар, бик күп төрле кешеләрне мин беләм. Һәм мин да үзем бик күп укыйм: төрле мәкальләр татарлар, татар теле һәм татар тарих турында. Шулай ук мин бу подкастны ясарга чиштем, уйладым, әмма, әлбәттә, куркыныч булды, чөнки минем татар теле бик әйбәт түгел: мин акцент белән сөйләшәм, төрле хаталар ясыйм. Систематик дәрәҗәдә дә хатлар бар, чөнки бу минем бишенче тел, мин казах тклдә сөйләшәм, казах теленнән бертөрле сүзләр алам. Әмма — юк, проблемалар булмады. Кечкенә стресс бар, әлбәттә, әмма — әйе, яхшы. Ә нигә — татар телендә әле альтернатив шундый форматлар бик күп юк. Һәм тагында — мин бит Татарстандан түгел, һәм мин шул татарлык башка ягыннан карыйм, чөнки минем тәҗрибә ул бик төрле. Казакъстанда туып үстем, татар-урыс булып, Татарстанда да бер көн дә яшәмәдем, Рәссәйдә дә яшәмәдем. Һәм мин шул такырыпларга башка яныннан карыйм. Минемчә дә бу бик кызык килеп чыга. Һәм нигезендә подкастымның максвтларның берсе — бу кешеләргә күрсәтергә, что татарлар алар бөтен җирләрдә яшиләр, Татарстанда гына түгел. Һәм татарлар — алар төрле: казан татарлар бар, мишәрләр бар, астрахан, оренбург, себер, финн татарлар. Һәм инде бездә казах татарлар бар. Әйе, без бик төрле һәм без бик кызык. Һәм татар булу — бу бик кызык.
Русча: Будучи активистом, я общаюсь со многими интересными людьми — это режиссеры, певцы, писатели, активисты. И однажды я понял, что у меня такой очень большой багаж есть, я знаю много разных людей. И я сам читаю очень много статей на тему татарской истории, языка, о татарах. Вот так я решил делать этот подкаст. Но в начале было страшновато, потому что мой татарский не очень хороший: я говорю с акцентом, делаю ошибки, систематические в том числе. Это мой пятый язык. Я говорю на казахском и из него беру похожие слова. Но проблемы не оказалось. Конечно, небольшой стресс есть, но вообще все хорошо. А еще потому что на татарском языке таких альтернативных форматов не очень много. А еще потому, что я же не из Татарстана и я на татарскость смотрю с другой стороны, потому что мой опыт совсем другой. Родился в Казахстане, наполовину татарин, наполовину русский, ни одного дня в Татарстане не прожил, и в России тоже не жил. Поэтому я на эти вопросы и темы смотрю с другой стороны, что для меня очень интересно. Одна из целей моего подкаста — показать, что татары живут не только в Татарстане и они разные. Казанские татары есть, мишари есть, астраханские, оренбургские, сибирские. Финские. У нас — казахские. Да, мы разные и это интересно. И татарином быть интересно.
Татарча: Бәлки, бу ниндидер Совет идеологиясе булгандыр. «Рус теле булгач, башкасын нигә өйрәнергә», — дигән фикер яшәгәндер. Хәзер туган телемне белмәү бик борчый.
Русча: Может быть, это какая-то советская идеология, установка, зачем он <татарский язык> нужен, если есть русский язык? Для меня сейчас это все очень больно, что я не знаю свой родной язык.
Татарча: Татарларга карата гомер буе төрле кечкенә төрттерүләр бар иде. Татарлар хәйләкәр, татарларга бушка гына булсын. Мәктәптә дә, мәсәлән «Ревизор»ны укыганда. Анда вак сәүдәгәр Абдуллин образы бар. Минем фамилиям — Абдуллин. Шул җитә калды, мине дә «купчишка Абдуллин» дип атый башладылар. Барлык бу нәрсәләр кешеләрдә милли үзаңга омтылуны бастыра, изә.
Русча: В отношении татар, на самом деле, всю жизнь были такие мелкие подколки: татарин — хитрый парень, вам, татарам, лишь бы даром и так далее. Плюс в школе… в «Ревизоре» был купчишка Абдуллин. Моя фамилия — Абдуллин. Там тоже пошли подколы какие-то… Там персонаж был третьестепенный. И вот это все подавляет в людях стремление к национальному самосознанию, самопознанию.
Татарча: Син үзең эзли башламасан, сиңа беркем дә телне, әдәбиятны, сәнгатьне тәлинкәгә салып китермәс. Шуннан инде мин татар телен өйрәнергә кирәклеген анладым.
Русча: Если сам не начнешь копать, то никто тебе на тарелочке не принесет ни язык, ни литературу, ни музыкальную культуру. Ну вот я и понял, что надо изучать татарский язык.
Татарча: Татарча дөрес әйтә алмау минем өчен татарча сөйләшүдә киртә булып тора. Мин дөрес әйтмәүдән куркам. Начар сыйфат инде бу: мин ялгыш сөйләшкәнче, бөтенләй сөйләшмим, дип уйлыйм. Бу күренеш татар телен туган булып түгел өйрәнә башлаучыларның күбесендә бар дип уйлыйм.
Русча: Невозможность говорить правильно по-татарски, то есть произносить те звуки, которые должны быть, видимо, служит лично для меня таким барьером для начала общения на татарском языке. Я боюсь сказать неправильно. Это очень нехорошее качество, что лучше я не скажу, чем скажу неправильно. Я думаю, что это все-таки у многих, кто начинает изучать татарский язык как не родной.
Татарча: Миңа хәзер кырык бер яшь һәм мин яшь барган саен, телне өйрәнү авыррак икән. Ә менә бала яшендә ул күпкә җиңелрәк. Балалар губка кебек һәр нәрсәне үзенә сеңдерәләр. Мин нәрсә әйтергә телим: баланы тел өйрәнергә яшьтән үк бирергә кирәк, көтмәскә, чөнки аннары соң һәм авыр була.
Русча: Я понял, что в более взрослом возрасте — то есть, мне уже 41 год — изучение языка дается сложнее, нежели если бы ребенка обучать, потому что дети они как губка впитывают. К чему я призываю — чтобы отдавать <учить язык> маленьких детей с самого начала, не ждать, потому что потом будет поздно и очень сложно.
Татарча: Бу бит: килдең, тынладың һәм башыңа сеңдердең түгел. Бу — үз өстеңдә зур эш, вакыт һәрвакыт җитми. Көн саен татарча текст уку, тыңлау — көндәлек эш.
Русча: Это не так, что пришел, послушал — все, у тебя все в голове! Это большая работа над собой в первую очередь, на которую времени, конечно, как всегда мало. То есть, это каждый день текст какой-то татарский читать, слушать.
Татарча: Мин татар телендәге фильмнарны рус субтитрлары белән карыйм. Син тыңлап аңларга тырышасың һәм русчага тәрҗемәне дә күрәсең. Әлбәттә, бу бер яктан ярдәм итә, икенче яктан бутый да, чөнки син игътибарны субтитрларга бирәсең, ә татарча әйткәннәрне тыңламыйсың. Ләкин фильмны берничә тапкыр карарга кирәк.
Русча: Один из моментов, который я использую для себя — это просмотр татарских фильмов на татарском языке с русскими субтитрами. На слух пытаешься понять как и что это такое, и в то же время видишь перевод на русском языке. С одной стороны, конечно, это помогает, но с другой стороны это тоже мешает, потому что переключаешь свое внимание на русские субтитры, нежели слушать то, что говорят по-татарски. Думаю, фильмы нужно смотреть несколько раз.
Татарча: Минем плейлистымда «Гауга», «Усал» төркемнәре бар. «Усал» әзрәк, чөнки ул рэп башкара, аны тыңлап аңлау бик авыр. Мин җырларның текстларын ачып укыдым, аңларга, белмәгән сүзләрне тәрҗемә итәргә тырыштым. Кайберләр сүзләрне беләм, кайберләрен юк.
Русча: У меня плейлист группы «Гауга», либо «Усал». «Усала» меньше, конечно, потому что это рэп, очень все-таки сложен к восприятию на слух. И я открывал тексты, вчитывался, пытался понять, переводить какие-то отдельные слова. Какие-то слова я знаю, какие-то нет.
Татарча: Барысы да татарча сөйләшә, ә син төп фразаларның беләсең. Һәм кешеләр аралашалар, тормышларыннан кызыклы хикәяләр сөйлиләр, ә син сүзсез бүкән урынына утырып торасың, анламыйсың. Һәм барысы да әйтәләр: ул бик матур сөйләшә, акцентсыз, Минем яртысын анламаганны белмиләр, әйтәләр: ул татарча анлый, сөйләшми генә.
Русча: Все разговаривают на татарском, и ты знаешь базовые какие-то фразы, но когда начинаются какие-то интересные истории или люди разговаривают о жизни между собой, ты ничего не понимаешь и такой просто сидишь, как бы… <...> И все такие: да ладно, она так классно разговаривает, «поди сюда, принеси сюда» знает, да зачем он нужен?
Татарча: Телне туганнар белән өйрәнү — зур проблема, чөнки алар бик яхшы сөйләшәләр, ләкин нигә шулай дигәннәрен күбесенчә аңлата алмыйлар. Шуңа күрә олы кешегә кагыйдәләр кирәк.
Русча: В этом была самая большая проблема с обучением с родственниками — они хорошо разговаривают, но почему так они объяснить не могут. А когда ты не ребенок, уже нужны какие-то правила.